NjĂ« fytyrĂ« e njohur nĂ« periferinĂ« e Torinos, Hamid Badoui dukej njĂ« kandidat i pamundur pĂ«r tâu shndĂ«rruar nĂ« pamjen tragjike tĂ« eksperimentit mĂ« ambicioz tĂ« ItalisĂ« pĂ«r ndalimin e emigrantĂ«ve jashtĂ« kufijve tĂ« saj. NjĂ« endacak dhe ish-shitĂ«s frutash nĂ« treg, me origjinĂ« marokene â i cili kishte jetuar nĂ« Itali pĂ«r rreth 15 [âŠ]
Kolegji i Posaçëm i Apelimit, KPA u nda nĂ« çështjen e vetingut tĂ« gjyqtarit tĂ« VlorĂ«s, Laurent Fuçia, si nĂ« vlerĂ«simin e shkaqeve tĂ« ankimit ndaj vendimmarrjes sĂ« Komisionit tĂ« Pavarur tĂ« Kualifikimit pĂ«r konfirmimin e tij, ashtu dhe lidhur me mĂ«nyrĂ«n e pĂ«rfundimit tĂ« procesit.  Shumica e trupit gjykues tĂ« KPA e pĂ«rbĂ«rĂ« nga [âŠ]
Kuvendi miratoi nĂ« orĂ«t e para tĂ« mĂ«ngjesit tĂ« sĂ« mĂ«rkurĂ«s, njĂ« paketĂ« tĂ« gjerĂ« ndryshimesh nĂ« Kodin Penal. Qeveria i paraqiti ato si âharmonizim me standardet evropianeâ. Por nĂ« praktikĂ«, ndryshimet prodhuan forcim selektiv tĂ« shtetit ndĂ«shkues, pĂ«rmes njĂ« procesi tĂ« shpejtĂ« dhe politikisht tĂ« mbyllur.
Paketa u votua rreth orës 03:00 të mëngjesit, vetëm me votat e shumicës socialiste. Ajo përfshinte rreth 50 ndryshime dhe shtesa në Kodin Penal, mes tyre edhe dekriminalizimin e pjesshëm të shpifjes, përmes ndryshimit të Nenit 120.
Kodi Penal, i miratuar fillimisht në vitin 1995, ka pësuar tashmë 26 ndërhyrje në 31 vite. Dhjetë prej tyre kanë ardhur pas vendimeve të Gjykatës Kushtetuese. Frekuenca e ndryshimeve tregon për mungesën e stabilitetit dhe vizionit afatgjatë.
Ndryshimet e fundit qenë propozuar në tetor 2025. Ato pasuan draftin e një Kodi të ri Penal, prezantuar në korrik nga Ministria e Drejtësisë. Drafti i Kodit të ri u përball me kritika të forta nga juristë, akademikë, media dhe shoqëria civile dhe për rrjedhojë qeveria e tërhoqi pa e çuar në Kuvend.
Kështu, në vend të një reforme të plotë, shumica zgjodhi rrugën e arnimeve. Ndryshime të pjesshme, të shpërndara dhe pa një debat të gjerë publik. Pyetja mbetet: A përmbush kjo qasje pritshmëritë e integrimit evropian? Sipas qeverisë, po, por rruga e ndjekur nuk bind.
Edhe pse në mandatin e katërt, shumica socialiste shmang ende kostot politike të një Kodi të ri Penal. Një reformë e tillë kërkon debat, konsensus dhe balancë mes sigurisë publike dhe të drejtave themelore. Elemente që munguan në procesin e fundit të përmbyllur mëngjesin e së mërkurës.
ĂfarĂ« pĂ«rfshijnĂ« ndryshimet?
Paketa zgjeroi juridiksionin penal pĂ«r shtetasit e huaj rezidentĂ« nĂ« ShqipĂ«ri, edhe pĂ«r vepra pjesĂ«risht tĂ« kryera jashtĂ« territorit. U pĂ«rjashtuan nga parimi i âdĂ«nueshmĂ«risĂ« sĂ« dyfishtĂ«â disa krime tĂ« rĂ«nda, pĂ«rfshirĂ« trafikun e qenieve njerĂ«zore dhe abuzimin seksual me tĂ« mitur.
Pati rishikime dhe nene specifike për të luftuar terrorizmin. Ndërkohë, u shtuan dënime plotësuese në rastet e refuzimit të ekstradimit dhe ndalimin e ushtrimit të profesioneve që përfshijnë kontakt me fëmijët për persona të dënuar për vepra penale. U forcuan ndëshkimet për pornografinë, shfrytëzimin dhe krimet seksuale ndaj të miturve, me dënime që shkojnë deri në 20 vjet burg.
Një ndryshim domethënës ishte heqja e (pikës 7 të Nenit 28) mundësisë për ulje ose përjashtim nga dënimi për anëtarët e grupeve kriminale, edhe kur bashkëpunimi i tyre mund të jetë vendimtar për zbardhjen e veprimtarisë kriminale. Ky hap ngre pikëpyetje mbi efektivitetin e hetimeve komplekse dhe vetë luftën ndaj krimit të organizuar.
NĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n paketĂ«, u pĂ«rfshi edhe njĂ« nen i posaçëm (Neni 143/a/8) pĂ«r âMashtrimet qĂ« prekin interesat financiare tĂ« Bashkimit Evropianâ. KeqpĂ«rdorimi i fondeve tĂ« BE-sĂ« tashmĂ« dĂ«nohet me burgim deri nĂ« 5 vjet, ose deri nĂ« 10 vjet kur shuma e keqpĂ«rdorur kalon 50 mijĂ« eurot.
Por pa zbardhjen dhe ndëshkimin e rasteve konkrete, veçanërisht atyre që lidhen me fondet IPARD, ky nen rrezikon të mbetet deklarativ. Një sinjal formal drejt BE-së, më shumë sesa një mjet real llogaridhënieje.
Neni në fjalë do të mbetet si njollë e turpshme e abuzimeve.
Shpifja, gazetarët dhe parkimi dysh
Paketa dekriminalizoi pjesĂ«risht (Nenin 120) shpifjen, por vetĂ«m pĂ«r njĂ« kategori tĂ« paqartĂ« âgazetarĂ«sh tĂ« regjistruar dhe tĂ« njohurâ. Fyerja do tĂ« vijojĂ« tĂ« mbetet vepĂ«r penale. KĂ«shtu qeveria duket se po synon tĂ« krijojĂ« njĂ« regjim tĂ« dyfishtĂ« mbrojtjeje duke hapur rrugĂ« pĂ«r interpretime selektive.
CilĂ«simi âi njohurâ dhe me âregjistĂ«râ pĂ«r gazetarĂ«t lĂ« vend pĂ«r njĂ« zhvillim paralel nĂ« kuptimin e kĂ«rkesĂ«s sĂ« mundshme pĂ«r licencim apo tĂ« njĂ« lloji âUrdhri tĂ« gazetaritâ apo âpunonjĂ«sve tĂ« mediasâ.
Kjo shihet si njĂ« mĂ«nyrĂ« pĂ«r ta kufizuar lirinĂ« e shprehjes, pasi gazetarĂ«t e lirĂ«, ose qytetarĂ«t e angazhuar, apo sinjalizuesit qĂ« do tĂ« shprehen pĂ«r çështje tĂ« caktuara, do tĂ« vijojnĂ« tĂ« pĂ«rballen me format penale tĂ« âshpifjesâ.
Paralelisht, dhuna ndaj gazetarĂ«ve tashmĂ« do tĂ« trajtohet si âgoditje pĂ«r shkak tĂ« detyrĂ«sâ (Neni 237), me dĂ«nime nga njĂ« deri nĂ« pesĂ« vjet burg. Sigurisht, njĂ« masĂ« pozitive, por e shoqĂ«ruar me njĂ« mekanizĂ«m problematik tĂ« pĂ«rkufizimit tĂ« gazetarit lĂ« vend pĂ«r interpretime.
Kështu, në praktikë, shteti shmang dekriminalizimin e plotë të shpifjes dhe mban sërish në dorë instrumentet e presionit ligjor.
Por problemi i paketës nuk qëndroi vetëm te çfarë nuk dekriminalizoi, por edhe te çfarë zgjodhi të kriminalizojë.
Mes ndryshimeve u përcollën dispozita që e shtrijnë dorën e Kodit Penal në sjellje të përditshme, të cilat deri dje trajtoheshin administrativisht, pra me gjoba.
(Neni 293/1) âPushimi i mjetit nĂ« karrexhatĂ« nĂ« rresht tĂ« dytĂ«â tashmĂ« do tĂ« trajtohet me masa mĂ« tĂ« ashpra penale.
Në një vend ku ka mungesë të theksuar infrastrukture parkimi, rregullimi penal i këtij fenomeni u shfaq si zëvendësim i politikës edukuese dhe planeve afatgjata urbane me një politikë ndëshkuese.
Ky është thelbi i problemit: Qeveria po përdor Kodin Penal për të kompensuar dështimet e saj në administrimin publik.
NĂ« vend tĂ« zgjidhjeve strukturore, ajo zgjedh tĂ« tutelojĂ« qytetarĂ«t pĂ«rmes frikĂ«s sĂ« ndĂ«shkimit âme gjobĂ« ose njĂ« vit burgâ.
Amendamenti që nuk kaloi
Në fund të seancës u diskutua propozimi i bërë një ditë më parë nga deputeti socialist Erion Braçe për ashpërsimin e (Nenit 288) ndëshkimeve ndaj shitjes së duhanit dhe cigareve elektronike për të miturit.
Amendamenti parashikonte gjoba deri në 500,000 lekë dhe burgim deri në 16 vjet në rastet kur tregtia sillte si pasojë vdekjen.
Propozimi nuk u mbështet nga shumica socialiste, e cila abstenoi. Në një paketë që nuk heziton të kriminalizojë parkimin në rresht të dytë, mbrojtja penale e shëndetit të të miturve u la jashtë.
Ky kontrast ekspozon natyrën selektive të reformës, ose mungesës së diskutimeve të gjera për ndërhyrje.
Kodi Penal nuk forcohet aty ku interesi publik është i pakontestueshëm, por aty ku shteti kërkon kontroll dhe veprim të shpejtë.
NĂ« kĂ«tĂ« panoramĂ«, ndryshimet e fundit nuk pĂ«rbĂ«jnĂ« njĂ« reformĂ« penale. Ato janĂ« njĂ« seri masash ndĂ«shkuese, tĂ« mbledhura nĂ«n flamurin e âharmonizimit evropian,â por tĂ« udhĂ«hequra nga logjika e menaxhimit politik tĂ« rrezikut.
Kodi Penal po shndërrohet gradualisht në një instrument për të mbuluar dështimet e politikave publike. Sa më pak funksionon shteti, aq më shumë zgjerohet qasja ndëshkuese me shtojca nenesh.
NĂ« kĂ«tĂ« kuptim, votimi i mĂ«ngjesit tĂ« hershĂ«m tĂ« sĂ« mĂ«rkurĂ«s nuk Ă«shtĂ« fundi i kĂ«tij debati. Kodi i ri Penal do tĂ« vijĂ« sĂ«rish pĂ«r tâu diskutuar, por arnat janĂ« sinjali se ShqipĂ«ria po vijon fazĂ«n ku ligji penal pĂ«rdoret si zĂ«vendĂ«sim i qeverisjes dhe jo si mjeti fundit i aplikimit tĂ« drejtĂ«sisĂ«.
TIRANĂ, 23 janar/ATSh/ ZĂ«vendĂ«sministrja e ShĂ«ndetĂ«sisĂ« dhe MirĂ«qenies Sociale, Deneda Seferi u shpreh sot se programet e rehabilitimit pĂ«r dhunĂ«n nĂ« familje nuk pĂ«rfshijnĂ« rehabilitimin vetĂ«m tĂ« viktimave, por edhe dhunuesit e tyre.
Seferi e bĂ«ri kĂ«tĂ« deklaratĂ« ditĂ«n e sotme, nĂ« punimet e Komisionit pĂ«r tĂ« Drejtat e Njeriut, ku u shqyrtua projektligji âPĂ«r masa ndaj dhunĂ«s nĂ« marrĂ«dhĂ«niet familjareâ.
Seferi tha se ndryshimet e reja në ligjin për dhunën në familje parashikojnë për herë të parë programe rehabilitimi edhe për dhunuesit.
âProgramet e rehabilitimit nuk pĂ«rfshijnĂ« vetĂ«m viktimat, por edhe dhunuesit, me qĂ«llim parandalimin e pĂ«rsĂ«ritjes sĂ« dhunĂ«s dhe ndryshimin e sjelljeve, dhe modeleve tĂ« ndryshme tĂ« sjelljes. NjĂ« risi e rĂ«ndĂ«sishme Ă«shtĂ« lidhja e kĂ«tyre programeve me vendime gjyqĂ«sore, duke parashikuar, pasojĂ« ligjore nĂ« rast tĂ« mospjesĂ«marrjes sĂ« dhunuesit nĂ« programet e urdhĂ«ruara. Sa i pĂ«rket programit tĂ« rehabilitimit tĂ« dhunuesit, do tĂ« jetĂ« e detyrueshme pjesĂ«marrja nĂ« kĂ«to programeâ, tha ajo.
Sipas zëvendësministres së Shëndetësisë dhe Mirëqenies Sociale, në këto programe do të përfshihen edhe dhunuesit që kanë varësi nga alkooli apo droga.
Gjithashtu, Etleva Sheshi, përfaqësuese e MShMS-së theksoi se përgjegjësi do të kenë si institucionet qendrore, ashtu edhe njësitë e vetëqeverisjes vendore.
âMinistria e MirĂ«qenies Sociale, por njĂ«kohĂ«sisht dhe njĂ«sitĂ« e vetĂ«qeverisjes vendore, janĂ« tĂ« pĂ«rcaktuara qĂ« duhet tĂ« marrin masa pĂ«r tĂ« ngritur dhe pĂ«r tĂ« ofruar shĂ«rbime dhunuesve qĂ« janĂ« pĂ«rdorues tĂ« alkoolit ose tĂ« drogĂ«rave, ose pĂ«r dhunues tĂ« tjerĂ«, nĂ«pĂ«rmjet programeve tĂ« ndryshme tĂ«Â rehabilitimit tĂ« cilat janĂ« tĂ« vendosura qĂ« nga vendimi i gjykatĂ«s kur trajtohen njĂ« rast dhuneâ, tha Sheshi, drejtore e BarazisĂ« Gjinore nĂ« Ministrin e ShĂ«ndetĂ«sisĂ«.
Në ndryshimet e parashikuara në këtë ligj, thuhet se do të ketë monitorim të agresorëve me GPS, në mënyrë që të shmanget shkelja e urdhrit të mbrojtjes, teksa do të ketë edhe gjoba deri në 500 mijë lekë për shpërndarjen e fotove intime online dhe ndëshkime të rënda për punëdhënësit që tolerojnë ngacmimet në zyrë.
Qeveria e Maqedonisë së Veriut njofton se në seancën e 141-të të mbajtur sot, është informuar për ecurinë e procedurës për nominimin e kandidatëve për pozitën e gjyqtarit në Gjykatën Evropiane për të Drejtat e Njeriut.
Në këtë drejtim, Ministria e Punëve të Jashtme dhe Tregtisë së Jashtme prezantoi Informacionin mbi aktivitetet e realizuara, në përputhje me njoftimin e dorëzuar nga Komisioni për përzgjedhjen e kandidatëve për gjyqtar në Gjykatën Evropiane për të Drejtat e Njeriut, me të cilin informohet për propozimin e Komisionit për përzgjedhjen e tre kandidatëve: Jordan Apostollski, Natasha Boshkova dhe Sasho Georgievski.
"Pas shqyrtimit, Qeveria e miratoi Informacionin, pas së cilit Ministria e Punëve të Jashtme dhe Tregtisë së Jashtme, si institucion kompetent i ngarkuar për zbatimin e aktiviteteve administrative dhe teknike në procedurë, do të vazhdojë me sigurimin e mendimit nga Paneli Ndërkombëtar Këshillëdhënës i Ekspertëve pranë Këshillit të Evropës, lidhur me përmbushjen e kritereve të përcaktuara nga kandidatët e propozuar".
"Pas marrjes sĂ« mendimit nga Paneli NdĂ«rkombĂ«tar KĂ«shillĂ«dhĂ«nĂ«s, Komisioni do tâia dorĂ«zojĂ« QeverisĂ« listĂ«n me tre kandidatĂ«t, pas çka lista pĂ«rfundimtare do tâi pĂ«rcillet AsamblesĂ« Parlamentare tĂ« KĂ«shillit tĂ« EvropĂ«s", thonĂ« nga Qeveria.
Kur qeveritĂ« e ShqipĂ«risĂ« dhe ItalisĂ« nĂ«nshkruan nĂ« vitin 2023 marrĂ«veshjen pĂ«r kampin e Gjadrit, projekti u promovua si âzgjidhje inovativeâ pĂ«r menaxhimin e krizĂ«s sĂ« migracionit nĂ« Mesdhe.
Premtimi nga Kryeministrja e ItalisĂ«, Giorgia Meloni, ishte i qartĂ«: mijĂ«ra azilkĂ«rkues, tĂ« cilĂ«t do tĂ« kapeshin nĂ« det do tĂ« silleshin nĂ« ShqipĂ«ri, pĂ«r tâu trajtuar dhe riatdhesuar me procedura tĂ« shpejtuara.
Ndryshe, Kryeministri i Shqipërisë Edi Rama, theksonte se vendi ynë nuk do të kishte asnjë kosto, përkundrazi do të përfitohej mbështetje politike.
Rreth dy vite më vonë, tabloja e kësaj marrëveshjeje shfaqet komplekse: numër i papërfillshëm transferimesh, kosto në rritje, kritika të forta ndërkombëtare dhe heshtje e zgjatur nga Brukseli.
NĂ« mes qĂ«ndron vetĂ« kampi, thuajse bosh, i kthyer tashmĂ« nĂ« âpatate tĂ« nxehtĂ«â pĂ«r Melonin sa herĂ« shfaqen kriza tĂ« pushtetit tĂ« saj nĂ« Itali.
Nisja e tjetĂ«rsimit tĂ« âprojektit GjadĂ«râ
Fillimi i vitit 2025 e gjeti Gjadrin thuajse bosh. Organizata italiane që menaxhonte disa pjesë të procesit pezulloi shërbimet duke pushuar një numër të konsiderueshëm punonjësish.
Ky ishte një sinjal se struktura nuk po funksiononte sipas planit fillestar.
Prej vjeshtës 2024 në Gjadër ishin sjellë rreth 80 refugjatë, shumica prej të cilëve të kthyer mbrapsht në Itali pasi gjykatat lokale kundërshtuan procedurat e shpejtuara të azilit dhe vendimin e qeverisë Meloni për të njohur si vende të sigurta disa shtete që nga Bashkimi Evropian (BE) nuk konsiderohen të tilla.
NĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n kohĂ«, ish-kryeministri Matteo Renzi, i cili vizitoi kampin, kritikoi publikisht projektin, duke folur pĂ«r ârreth 1 miliard euro tĂ« humbura kotâ.
Në fund të marsit, qeveria italiane ndryshoi qasje. Nga Italia u njoftua se Gjadri do të përdorej gjithnjë e më shumë si qendër deportimesh (CPR) për emigrantët pa dokumente në Itali, e jo më si pikë pritjeje dhe verifikimi të shpejtuar të kërkesave për azil nga refugjatët që kapeshin në detin Mesdhe.
Ndryshimi i strategjisĂ« nĂ«nkuptonte, praktikisht, pranimin indirekt se modeli i parĂ« i planifikuar nĂ« marrĂ«veshjen âRama-Meloniâ kishte dĂ«shtuar.
NĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n kohĂ«, raportimet nga qendrat migratore italiane evidentuan se emigrantĂ«ve u thuhej se âDo tâi çonin nĂ« ShqipĂ«riâ nĂ«se nuk bashkĂ«punonin, duke e pĂ«rdorur kĂ«shtu Gjadrin si mjet presioni. Kjo ngre pyetje serioze pĂ«r shkeljen e tĂ« drejtave tĂ« njeriut.
Kritikat në rritje kundër kampit
Në fund të muajit maj, aktivistë shqiptarë u mblodhën jashtë kampit të Gjadrit për të kujtuar Hamid Badoui, emigrantin maroken që u vetëvra në një qendër në Itali, pasi kishte shprehur frikë nga transferimi drejt Shqipërisë.
Në Gjadër asokohe qenë raportuar për mbi 40 incidente që përfshinin mungesë garancish ligjore, kushte degraduese dhe vetëlëndime.
Në qershor, në Gjadër u soll kontingjenti i katërt i emigrantëve që pas ndryshimit të funksionit të kampit. Në total u sollën 15 persona me numrin e përgjithshëm të tre prurjeve të shkuara: 125.
Projekti që premtonte 3 mijë persona në muaj po operonte në kufijtë më minimalë të mundshëm.
Organizata ndĂ«rkombĂ«tare si Human Rights Watch (HRW) kritikoi planet e BE-sĂ« pĂ«r ta pĂ«rdorur EvropĂ«n si âmagazinĂ« pĂ«r emigrantĂ«tâ.
MegjithatĂ«, teksa legjitimiteti i kampit mbetej i paqartĂ« dhe nĂ«n kritika, Kryeministri Edi Rama e mbrojti sĂ«rish duke e cilĂ«suar marrĂ«veshjen me Melonin unike dhe tĂ« veçantĂ«. Ndryshe, kĂ«rkesĂ«n britanike pĂ«r ta replikuar atĂ«, Rama e cilĂ«soi si âkĂ«rkesĂ« pĂ«r tĂ« hedhur emigrantĂ«t nĂ« njĂ« vend tjetĂ«râ.
Por nĂ« gusht, Gjykata Evropiane e DrejtĂ«sisĂ« (GJED) vuri edhe mĂ« shumĂ« nĂ« pikĂ«pyetje marrĂ«veshjen nĂ« fjalĂ«. Me njĂ« vendim qĂ« pritej prej vitit 2024, ajo sqaroi se shtetet nuk mund tĂ« pĂ«rdorin listat âformaleâ tĂ« cilĂ«simeve âvendeve tĂ« sigurtaâ pĂ«r tĂ« shmangur vlerĂ«simet individuale pĂ«r azil.
Mesazhi ishte i qartë: deportimi automatik është i paligjshëm. Vendimi e dobësoi politikisht projektin e Melonit, dhe me të, edhe funksionin e Gjadrit.
Por ndikimi real i vendimit të GJED-së do të shihet pas shtrirjes së funksionimit të rregullores së re të BE-së për emigracionin.
Rikthimi i protestave dhe cilësimit të Gjadrit si dështim
Nëntori riktheu protestat. Në dyvjetorin e marrëveshjes Rama-Meloni, aktivistë shqiptarë dhe italianë marshuan kundër planit, duke kërkuar shfuqizimin e kampit dhe politikave të saj lidhur me migracionin.
Banderolat kundĂ«rshtonin praktikĂ«n e qendrave migratore si âilegjitimeâ dhe âkriminaleâ.
Pak ditë më vonë, në një analizë të Citizens.al shpjeguam se përkundër investimit rreth 100 milionë euro dhe kapacitetit për të pritur 3,000 refugjatë në muaj, kampi mbante vetëm rreth 20 persona në pritje të procedurave për deportim ose riatdhesim.
Analiza, e cila u shoqërua me një video-shpjegim, nënvizoi se modeli i Gjadrit u ndryshua dhe humbi qëllimin e tij fillestar.
Por në fund të vitit 2025, presioni u shtua. Komiteti i OKB-së kundër Torturës konstatoi mungesë transparence, hetimesh dhe mekanizmash mbikëqyrës për rastet e keqtrajtimeve dhe dhunës.
Në kritika ishte dhe Shqipëria, së cilës i theksohej se nuk ofronte të dhëna të besueshme. Qëndrimi i qeverisë shqitpare se kampi ishte nën juridiksionin italian, u cilësua i pajustifikueshëm në këtë drejtim.
Kërkesa ishte e prerë: të sigurohet akses i plotë, hetime të pavarura, ndjekje penale dhe dëmshpërblime për viktimat e mundshme.
Në të njëjtën kohë, ActionAid denoncoi parregullsi financiare duke argumentuar se fondet për projektin u rritën nga 39.2 milionë në 65 milionë euro. Ndërkohë që 61 milionë u disbursuan kryesisht me procedura të mbyllura, duke ngritur dyshime për tenderë të manipuluar dhe shpenzime të fryra.
Sipas organizatës, kampi ishte shfrytëzuar vetëm 39% deri në mars 2025, ndërsa kostoja për çdo person ishte gati trefishi i qendrave italiane.
Sot kampi i Gjadrit funksionon si pikë riatdhesimi, por me flukse minimale. Anijet nuk vijnë më rregullisht, ndërsa kritikat shtohen.
Opozita italiane e ka quajtur âobsesion ideologjikâ, ndĂ«rsa kritikĂ«t nĂ« ShqipĂ«ri e shohin si precedent tĂ« rrezikshĂ«m: njĂ« territor i dhĂ«nĂ« hua pĂ«r politikat shtrĂ«nguese tĂ« njĂ« vendi tjetĂ«r.
Në një klimë ku emigracioni mbetet temë qendrore politike për shumë vende të BE-së, viti 2025 tregoi se bashkëpunimi ndërkombëtar pa mekanizma llogaridhënieje dhe mbikëqyrjeje serioze mund të prodhojë më shumë probleme sesa zgjidhje.
Në mungesë të transparencës së plotë dhe rezultatesh të matshme nga autoritetet e të dyja palëve, Gjadri mbetet në diskutim si një model që funksionon dhe ia vlen të zgjerohet, apo një model që duhet thënë zyrtarisht që dështoi dhe të mos përsëritet më.
Avokati i Popullit gjatë vitit 2025, ka pranuar mbi 1 mijë e 600 ankesa nga qytetarët, të cilat lidhen kryesisht me punën e administratës dhe gjykatave.
Në konferencën e fundvitit, Avokati i Popullit, Naim Qelaj tha se gjatë këtij viti të drejtat e njeriut e kanë humbur vëmendjen e institucioneve.
Avokati i Popullit pranoi mbi 1600 ankesa, të drejtat e njeriut pa vëmendje institucionale
Avokati i Popullit gjatë vitit 2025, ka pranuar mbi 1 mijë e 600 ankesa nga qytetarët, të cilat lidhen kryesisht me punën e administratës dhe gjykatave. Në konferencën e fundvitit, Avokati i Popullit, Naim Qelaj tha se gjatë këtij viti të drejtat e njeriut e kanë humbur vëmendjen e institucioneve.
Ndërsa, sa i takon punës së Gjykatës Speciale Avokati i Popullit konsideron se në mungesë të monitorimit ngritën dilemat nëse kjo gjykatë po vepron sipas standardeve të sistemit të drejtësisë në vend.
Qelaj në konferencën e fundviti tha se karshi institucionit që udhëheqë ai ankesa kanë adresuat qytetarë nga të gjitha komunitetet.
âKĂ«tĂ« vit kemi pranuar deri tash kur po flasim 1669 ankesa, krahasuar me vitin paraprak ka njĂ« rritje tĂ« numrit tĂ« ankesave, gjĂ« qĂ« Ă«shtĂ« e pritshme sepse nĂ« situatat qĂ« kemi kaluar kĂ«tĂ« vit mungesa e konsolidimit tĂ« institucioneve krijimit tĂ« institucionet si rezultat i zgjedhjeve, pastaj fushata zgjedhore tashmĂ« jemi nĂ« fushatĂ«n zgjedhor kĂ«tĂ« fundvit....nga kĂ«to ankesa 1345 ankesa janĂ« adresuar qĂ« ankues qĂ« janĂ« shqiptarĂ« me pĂ«rkatĂ«si etnike shqiptare, 202 janĂ« ankesa nga komuniteti serb 29 boshnjak, 22 nga ashkalinj...
Ankesat janĂ« pranuar nĂ« raport me ministrit natyrisht Ă«shtĂ« e natyrshme sepse Ă«shtĂ« njĂ« numĂ«r i madh i ministrive pastaj Ă«shtĂ« gjykata dhe komunat dhe niveli lokal tĂ« tretat. NĂ« raport me pretendimet ankimore vazhdojnĂ« me qenĂ« shqetĂ«sim mungesa e vullnetit institucion pĂ«r tĂ« zbatuar ligjet dhe pĂ«r tĂ« vepruar konform legjislacionit pĂ«r tĂ« kthyer pĂ«rgjigje qytetarĂ«ve prijnĂ« ankesat pĂ«r shkak tĂ« heshtjes sĂ« administratĂ«s dhe kjo Ă«shtĂ« shumĂ« shqetĂ«suese pĂ«r neveâ, tha ai.
Edhe përgjatë vitit 2025, zvarritja e procedurave gjyqësore vazhdon të jetë brengë e qytetarëve.
âPĂ«r nga numri i ankesave qĂ« kemi pranuar kanĂ« tĂ« bĂ«jnĂ« me shkeljen e tĂ« drejtĂ«n pĂ«r gjykim tĂ« paanshĂ«m vazhdon trendi i njĂ«jtĂ« thuajse me pak ndryshime i zvarritjeve tĂ« procedurave gjyqĂ«sore. Kjo e vĂ«shtirĂ«son qasjen nĂ« drejtĂ«si pĂ«r qytetarĂ«t natyrisht paraqet edhe sfidĂ« pĂ«r krejt shoqĂ«rinĂ« sepse nĂ« mungesĂ« tĂ« pĂ«rgjigjeve nga administrative dhe zvarritjeve tĂ« procedurave gjyqĂ«sore natyrisht qĂ« qytetari ndodhet nĂ« njĂ« situatĂ« qĂ« qytetari mbetet pa zgjidhe nuk e ndien dorĂ«n e shtetit, dorĂ«n e institucioneve pĂ«r tâiu dal nĂ« ndihmĂ« kurdo qĂ« kanĂ« nevojĂ«â, tha ai.
Avokati i Popullit konsideron se gjatë vitit 2025 të drejtat e njeriut e kanë humbur vëmendjen e institucioneve, por edhe të atyre që bëjnë politikat.
âTĂ« drejtat e njeriut e kanĂ« humbur vĂ«mendjen e institucioneve, por edhe tĂ« atyre qĂ« i bĂ«jnĂ« politikat kryesisht kjo ka ardhur si rezultat i njĂ« trendi global qĂ« ka ndikuar edhe nĂ« KosovĂ«s, kryesisht interesimi po zhvendoset nga tĂ« drejtat e njeriut tek sektori i sigurisĂ« e krizat qĂ« po ndodhin sot. NĂ« çdo situatĂ« jo tĂ« zakontĂ« tĂ« drejtat e njeriut po goditĂ«n dhe po pĂ«sojnĂ« qytetarĂ«t sepse nĂ« mungesĂ« tĂ« vendosjes dhe interesit e prioritetit pĂ«r tĂ« drejtat e njeriut natyrisht kĂ«to po mbesin anash dhe nĂ« mĂ«nyrĂ« zinxhiror po ndikon deri tek niveli mĂ« i ulĂ«t i administratĂ«s qĂ« mos me i marr parasyshâ, tha ai.
Sa i përket të drejtave të fëmijëve si shqetësime që ngriti Avokati i Popullit, Naim Qelaj janë pesha e rëndë e çantave shkollore dhe rastet e dhunës në shkolla për çka tha se shkollat nuk po i raportojnë këto raste.
âRaportet qĂ« ne kemi publikuar tregojnĂ« njĂ« prezencĂ«s tĂ« shtuar tĂ« dhunĂ«s nĂ« shkolla si mes moshatarĂ«ve ashtu edhe nxĂ«nĂ«sve dhe stafit mĂ«simor. Ă«shtĂ« shqetĂ«suese fakti qĂ« shkollat nuk i raportojnĂ« rastet dhe pĂ«r ta konstatuar kĂ«tĂ« fakt po jap vetĂ«m njĂ« tĂ« dhĂ«nĂ« sipas tĂ« dhĂ«nave nga MASHTI pĂ«r vitin 2014-2024 pĂ«r 10 vite shkollat kanĂ« raportuar 272 raste tĂ« dhunĂ«s nĂ« shkolla, ndĂ«rsa sipas policisĂ« pĂ«r periudhĂ«n e njĂ«jtĂ« janĂ« regjistruar 5652 raste dhe njĂ« shpĂ«rputhje kaq e madhe e tĂ« dhĂ«nave tregon seriozitetin e situatĂ«n dhe nevojĂ«n qĂ« nĂ« mĂ«nyrĂ« urgjente MASHT dhe shkollat me ndĂ«rhyrĂ« nĂ« marrjen e masaveâ, tha ai.
Sa i përket punës së Gjykatës Speciale në Hagë, Avokati i Popullit, Naim Qelaj tha se fakti se puna e kësaj gjykate nuk monitorohet, ngrit dilema nëse kjo gjykatë po vepron në përputhje me standardet e sistemit të drejtësisë.
âProblemet kanĂ« qenĂ« me dorĂ«zimin e materialeve, mĂ«nyra jo korrekte e pĂ«rkthimeve, pĂ«rkthimet me shumĂ« redaktime qĂ« i bĂ«jnĂ« tekstet e palexueshme ose tĂ« pakuptueshme...mund tĂ« konsideroj se pĂ«r mua si Avokat i Popullit ka qenĂ« shqetĂ«sues, ajo çka kemi gjetur atje...ajo çka ne kemi vĂ«rejtur e para mĂ«nyra si jemi trajtuar ne dhe fakti qĂ« vizitat janĂ« kryer nĂ« rrethana tĂ« monitorimit tĂ« plotĂ«, jam lejuar vetĂ«m unĂ« tâi takoj jo pjesa tjetĂ«r e stafit....e dyta nuk mĂ« Ă«shtĂ« lejuar me marrĂ« shĂ«nime nuk kam pas as letĂ«r dhe as laps.
Tjetra qĂ« ka qenĂ« shqetĂ«suese Ă«shtĂ« se gjithĂ« procesi Ă«shtĂ« vĂ«zhguar me dy kamera nĂ« derĂ«n pĂ«rballĂ« nesh kanĂ« qenĂ« dy kamera qĂ« nuk e di a kanĂ« qenĂ« funksionale apo jo...Konsideroj se fakti qĂ« gjykata nuk ka monitorim pra nuk ka asnjĂ« lloj mbikĂ«qyrje dhe nuk ka raportim asnjĂ« institucioni tĂ« KosovĂ«s, nuk i raporton dhe askush deri sot nuk ka kĂ«rkuar raport nga kjo gjykatĂ« lehtĂ«sisht ngrit dilema nĂ«se kjo gjykatĂ« po vepron nĂ« plotĂ«ni apo pĂ«rputhje tĂ« plotĂ« me standardet qĂ« veprojnĂ« gjykatat dhe sistemi drejtĂ«sisĂ« nĂ« KosovĂ«sâ, tha ai.
Gjatë kësaj konference të fundvitit, Avokati i Popullit, Naim Qalaj tha se edhe skema e krijuar nga Qeveria e Kosovës për tarifat e energjisë elektrike i ka qenë diskriminuese për personat paraplegjik dhe tetraplegji dhe të verbëritë.
Qalaj potencoi se gjatë këtij viti ka rënie të zbatimit të rekomandimeve të dhëna nga Institucioni i Avokatit të Popullit, ndërsa u theksua se institucionet nxjerrin akte nënligjore që tejkalojnë ligjet. /Kp/
âMos heshtni ndaj asnjĂ« forme tĂ« dhunĂ«sâ. Kjo ishte thirrja qĂ« nĂ«nkryetarja e Kuvendit, Albulena Haxhiu dhe ministrja nĂ« detyrĂ«, ArbĂ«rie Nagavci ia adresuan nxĂ«nĂ«sve tĂ« shkollave tĂ« mesme tĂ« PrishtinĂ«s.
Ato theksuan se dhuna ndaj grave dhe vajzave është më e shpërfaqura edhe në Kosovë, raporton
Megjithatë, Haxhiu tha se ndryshimi fillon me të rinjtë ku dhuna nuk mund të pranohet.
âNdryshimi fillon me ju. Ju keni fuqinĂ« tĂ« formoni kulturĂ«n e brezit tuaj ku dhuna nuk pranohet. Mos lejoni asnjĂ«herĂ« ndaj çfarĂ«do dhune. Mos keni frikĂ«â, tha ajo. /Kp/
Ambasadorja e Vullnetit të Mirë për Kosovën në IHRC, Elvana Shala, ka organizuar një diskutim të nivelit të lartë diplomatik me rastin e Ditës së të Drejtave Themelore të Njeriut.
Gjatë këtij takimi, u theksua rëndësia e respektimit të të drejtave të njeriut dhe përfaqësimit të komuniteteve brenda institucioneve.
Shala u shpreh se diplomacia moderne duhet të jetë aktive edhe përballë dhimbjes sociale, duke nënvizuar se shoqëria ka përgjegjësi morale të sigurojë që askush të mos mbetet i padëgjuar.
Ajo u bĂ«ri thirrje partive politike qĂ« tĂ« mos abuzojnĂ« me kategoritĂ« e margjinalizuara, tĂ« cilat, siç tha ajo, ânuk janĂ« vota e as mjete pĂ«r tâu shfrytĂ«zuar njĂ« herĂ« nĂ« katĂ«r vjetâ.
âSot nuk jemi mbledhur pĂ«r tĂ« diskutuar diplomacinĂ« si mjet politik, por pĂ«r tĂ« folur pĂ«r tĂ« drejtat e njeriut. Diplomacia nuk duhet tĂ« mbetet vetĂ«m njĂ« mekanizĂ«m mbrojtĂ«s pĂ«r tĂ« pambrojturit apo komunitetet jo-shumicĂ«; ajo duhet tĂ« reagojĂ« ndaj çdo forme tĂ« dhimbjes sociale. Kjo arrihet vetĂ«m duke pĂ«rfshirĂ« tĂ« gjitha kategoritĂ«. ĂshtĂ« detyrimi ynĂ« moral qĂ« asnjĂ« qytetar tĂ« mos jetojĂ« nĂ« hije. Vasfije Krasniqi dhe Ramadan Nishori janĂ« dĂ«shmi tĂ« gjalla tĂ« kĂ«saj. PartitĂ« politike, qĂ« nesĂ«r nisin garĂ«n pĂ«r pushtet, duhet ta kuptojnĂ« se kategoritĂ« e margjinalizuara nuk janĂ« numra pĂ«r statistika apo mjete pĂ«r fushatĂ«. I bĂ«j thirrje tĂ« ndalin menjĂ«herĂ« pĂ«rdorimin e dhimbjes sociale pĂ«r pĂ«rfitime elektorale dhe tĂ« kalojnĂ« nga fjalĂ«t nĂ« veprime. Diplomacia e sĂ« ardhmes duhet tĂ« jetĂ« mĂ« njerĂ«zore dhe mĂ« e orientuar drejt ndikimitâ, u shpreh Shala.
Mbrëmja u përmbyll me darkën e bamirësisë, ku u ekspozuan punime të të mbijetuarave të dhunës seksuale gjatë luftës, si dhe krijime artistike të personave me nevoja të veçanta dhe komuniteteve jo-shumicë.
Greva një mujore e minatorëve të Spaçit, e shoqëruar me akuza për shkelje dhe presion mbi aktivitetin sindikal, e detyroi ministren e Ekonomisë dhe Inovacionit, Delina Ibrahimaj, të raportojë para Komisionit Parlamentar për të Drejtat e Njeriut dhe Mjetet e Informimit Publik.
Ndërsa deputetët u rreshtuan hapur krah minatorëve, ministrja Ibrahimaj zgjodhi një rol neutral, duke theksuar vetëm ndërmjetësimin institucional, një qëndrim që la pezull pyetjet kyçe mbi përgjegjësitë e shtetit në këtë konflikt të zgjatur.
Ministrja Ibrahimaj solli para komisionit njĂ« panoramĂ« tĂ« pĂ«rgjithshme tĂ« situatĂ«s. Ajo tha se koncesionarit turk âTete Albaniaâ dhe KonfederatĂ«s sĂ« Sindikatave tĂ« ShqipĂ«risĂ« (KSSH) iu ishte kĂ«rkuar kthimi nĂ« punĂ« i grevistĂ«ve me qĂ«llim qĂ« tĂ« mos pĂ«rkeqĂ«sohej situata financiare pĂ«r tĂ« dyja palĂ«t.
âPĂ«rfaqĂ«suesit e kompanisĂ« shprehĂ«n gadishmĂ«rinĂ« pĂ«r takimin me minatorĂ«t ndĂ«rkohĂ« qĂ« ranĂ« dakord tĂ« rikthejnĂ« menjĂ«herĂ« nĂ« punĂ« 45 minatorĂ«, ndĂ«rsa pĂ«r pjesĂ«n tjetĂ«r tĂ« tyre (22), tĂ« vlerĂ«sohej rast pas rasti,â tregoi ministrja pĂ«r takimin e fundit tĂ« kryer nĂ« Spaç, ku minatorĂ«t nuk pranuan tĂ« merrnin pjesĂ«.
âU njoftuan paraprakisht tĂ« gjithĂ« ish-tĂ« punĂ«suarit dhe KSSH, pasi takimi nĂ« kushtet kur nuk ka njĂ« kontratĂ« kolektive duhet tĂ« ishte ndĂ«rmjet punonjĂ«sve, ministrisĂ« dhe kompanisĂ«,â vijoi ministrja Ibrahimaj.
Kryetarja e Komisionit, Jorida Tabaku, theksoi që në fillim se e drejta e punës është e drejtë kushtetuese për të cilën nuk negociohet. Për këtë, ajo e konsideroi grevën e minatorëve si një e drejtë e ligjshme.
âAjo qĂ« ka ndodhur me pushimin e 67 minatorĂ«ve nĂ« minierĂ«n e Spaçit Ă«shtĂ« nĂ« shkelje jo vetĂ«m e kushtetutĂ«s, ligjeve tĂ« kĂ«tij vendi, por edhe i çdo parimi normal, moral dhe etik i njĂ« biznesi qĂ« operon me njĂ« leje dhe licencĂ« nĂ« ShqipĂ«riâ, tha Tabaku.
Ministrja, nĂ« raportimin e situatĂ«s, u pĂ«rqendrua edhe te informimi nga ana e Inspektoratit tĂ« PunĂ«s, duke deklaruar se konflikti ka tĂ« bĂ«jĂ« me âmos-dakordĂ«sinĂ« me dokumentacionin pĂ«rfaqĂ«sues sindikal dhe procedurat pĂ«r nisjen e negociatave pĂ«r shpalljen e grevĂ«sâ.
âGreva nisi pa njoftim paraprak,â vijoi ministrja Ibrahimaj, sipas sĂ« cilĂ«s kjo kĂ«rkonte vlerĂ«sim tĂ« mĂ«tejshĂ«m teksa aktiviteti nĂ« minierĂ« vijon tĂ« jetĂ« pjesĂ«risht i ndĂ«rprerĂ«, me vonesa teknike dhe nĂ« rrezik pĂ«r sigurinĂ«.
Në këtë çështje, deputetët u bënë bashkë, si nga opozita ashtu edhe nga pozita duke u rreshtuar krah minatorëve si një rast që ka të bëjë me pasurinë kombëtare.
Deputetja e PartisĂ« Demokratike, Elda Hoti tha se pĂ«rfaqĂ«suesit e ministrisĂ« kanĂ« kĂ«rcĂ«nuar minatorĂ«t duke iu thĂ«nĂ« tĂ« rikthehen nĂ« punĂ«, âpĂ«rndryshe mbeten pa bukĂ«â.
Ajo pyeti më tej ministren nëse ishte në dijeni për kushtet e punës dhe për raportimet se minatorët janë detyruar të firmosin deklarata ku heqin dorë nga çdo e drejtë.
Ministrja u shpreh se nuk kishte dijeni për to dhe se do të kërkonte informacione konkrete për vërtetësinë e tyre.
Deputeti Erion Braçe u shpreh se nuk duhej lejuar që koncesionari turk të shkelë Kushtetutën, pasi nuk është lejuar anëtarësimi në sindikatë i minatorëve.
âNĂ«se pronari do tĂ« ketĂ« sindikatĂ« tĂ« vetĂ«n ta bĂ«jĂ« diku tjetĂ«r, Ă«shtĂ« vullneti i punĂ«torĂ«ve pĂ«r tĂ« zgjedhur sindikatĂ«n. KonfederatĂ«n e keni nĂ« kĂ«shillin e punĂ«s, kush Ă«shtĂ« ajo kompani qĂ« e vĂ« nĂ« dyshim?! Kur ai thotĂ« nuk tĂ« njoh se sâdua sindikatĂ«, çfarĂ« negociate do tĂ« bĂ«sh?! Nuk negociohet Kushtetuta me pronarin e njĂ« kompanie!â theksoi Braçe.
Por, më pas deputeti socialist këmbënguli që minatorët të kthehen në punë dhe më tej të negociojnë për kontratat kolektive, duke sjellë në vëmendje faktin se minatorët në minierën e bakrit në Spaç punonin 26 ditë në muaj, më shumë nga sa e parashikon ligji.
Pyetjes nĂ«se ka pasur inspektime nĂ« kĂ«tĂ« kompani iu pĂ«rgjigj kreu i Inspektoratit tĂ« PunĂ«s, Eljo Muçaj, i cili tha se ânuk ishin konstatuar shkeljeâ.
âTete Albania Ă«shtĂ« inspektuar 10 herĂ«, ka vetĂ«m njĂ« denoncim pĂ«r orĂ«t shtesĂ« nĂ« vitin 2023. Tete Ă«shtĂ« gjobitur dy herĂ« nĂ« vitin 2024, me nga 400 mijĂ« lekĂ«, aksidentet nuk kanĂ« qenĂ« me pasoja pĂ«r jetĂ«â, u shpreh Muçaj.
MĂ« tej ai deklaroi se edhe pĂ«r njĂ« aksident tĂ« dhjetorit 2024 Ă«shtĂ« gjobitur nĂ«nkontraktori, ndĂ«rsa kushtet nĂ« minierĂ« âjanĂ« normaleâ dhe âpagat janĂ« 20-30% mĂ« ta larta se pagat qĂ« ka kjo industriâ.
Në këtë pikë, deputeti socialist Ardit Bido solli në pah diferencimin e punonjësve shqiptarë nga ata turq sa i takon pagave.
âNĂ« kĂ«tĂ« listpagesĂ« qĂ« kemi pĂ«rpara, njĂ« inxhinier gjeolog shqiptar paguhet me 272 mijĂ« lekĂ«, ndĂ«rsa njĂ« turk paguhet 459 mijĂ« lekĂ«â, tregoi Bido.
Ndërsa të njëjtën çështje solli edhe deputeti demokrat Gazment Bardhi.
âKa diferencime tĂ« frikshme mes punonjĂ«sve shqiptarĂ« dhe turq. Ata qĂ« janĂ« punĂ«torĂ« turq pĂ«r tĂ« njĂ«jtĂ«n punĂ« marrin dy-tre herĂ« mĂ« shumĂ«â, tha Bardhi.
Gjatë raportimit, ministrja Ibrahimaj nuk u ndal te shqetësimet e minatorëve dhe as te kërkesat e tyre gjatë kësaj periudhe, sikurse organizimi sindikal, nënshkrimi i një kontrate kolektive, kushte më të mira në punë, siguri dhe paga më të mira.
Sot, përpos kushteve atmosferike minatorët vijojnë të jenë në grevë, e cila nisi më 13 tetor, ndërsa protesta dhe bojkoti i punës kishte nisur që pesë ditë më herët, më 8 tetor.
Përpos negociatave dhe takimeve në zyrën e pajtimit dhe në ministrinë e Ekonomisë dhe Inovacionit ende nuk ka një dakordësi për zgjidhjen e situatës.
Pikënisja dhe organizimi i minatorëve të Spaçit
MĂ« 8 dhe 9 tetor rreth 70 minatorĂ« tĂ« Spaçit bojkotuan punĂ«n dhe u mblodhĂ«n nĂ« protestĂ« para ambienteve tĂ« minierĂ«s sĂ« bakrit dhe kompanisĂ« âTete Albaniaâ pĂ«r kushte mĂ« tĂ« mira, siguri dhe nĂ«nshkrim tĂ« kontratĂ«s kolektive duke njohur sindikatĂ«n e tyre tĂ« formuar mĂ« 16 gusht 2025.
KSSH-ja iu drejtua kompanisë për të filluar diskutimin e bisedimeve për nënshkrimin e kontratës.
Më 7 tetor, kompania iu drejtua KSSH-së me shkresë duke i thënë se ka mungesë dokumentacioni.
Sipas saj sindikata e re nuk kishte dorëzuar dokumentacion të vlefshëm ligjërisht dhe se KSSH nuk kishte paraqitur listën e anëtarëve apo vendimin e krijimit të saj.
MĂ« 8 tetor, KSSH njoftoi kompanisĂ« âTete Albaniaâ pĂ«r nisjen e grevĂ«s sĂ« pĂ«rgjithshme pa afat mĂ« 13 tetor.
Me një shkresë, kompania iu drejtua KSSH-së më 9 tetor ku i theksoi paligjshmërinë e grevës.
âKSSH-ja nuk ka provuar qĂ« anĂ«tarĂ«t e konfederatĂ«s janĂ« punĂ«marrĂ«s tĂ« shoqĂ«risĂ« sĂ« tyre, ndaj edhe nuk ka asnjĂ« tagĂ«r dhe tĂ« drejtĂ« pĂ«r tĂ« zhvilluar bisedime nĂ« emrin e tyreâ, thuhej nĂ« shkresĂ«n e kompanisĂ« drejtuar KSSH-sĂ«.
MĂ« 10 tetor u mbajt njĂ« takim ndĂ«rmjetĂ«sues mes KSSH-sĂ« dhe âTete Albaniaâ nĂ« DrejtorinĂ« Rajonale tĂ« AgjencisĂ« kombĂ«tare tĂ« PunĂ«simit dhe AftĂ«sive nĂ« LezhĂ«. Takimi nuk pati asnjĂ« dakordĂ«sim.
âNdĂ«rmjetĂ«si konstaton se nuk ekziston aktualisht frymĂ« bashkĂ«punimi midis palĂ«ve; palĂ«t nuk janĂ« tĂ« gatshme tĂ« vijojnĂ« negociata nĂ« kuadĂ«r tĂ« procesit tĂ« ndĂ«rmjetĂ«simitâ, u tha nĂ« procesverbalin e mbajtur nga kjo drejtori rajonale.
Më 13 tetor minatorët nisën grevën e përgjithshme dhe tetë ditë më vonë, më 21 tetor, përfaqësuesit zhvillojnë takim ndërmjetësues në Ministrisë e Ekonomisë.
MinatorĂ«t kĂ«rkuan kthimin nĂ« punĂ« tĂ« 17 kolegĂ«ve tĂ« tyre qĂ« u pushuan javĂ«t e fundit dhe nĂ«nshkrimin e njĂ« kontrate kolektive, por kĂ«to kĂ«rkesa si dhe 8 pika tĂ« tjera nuk u morĂ«n parasysh nga pĂ«rfaqĂ«suesit e kompanisĂ«, tĂ« cilĂ«t vijuan ta konsiderojnĂ« grevĂ«n tĂ« paligjshme dhe sindikatĂ«n pĂ«rfaqĂ«suese âpa mandat ligjorâ.
Edhe ky takim ishte pa rezultat.
Më 30 tetor, minatorët e zhvendosën grevën dhe protestën para Kuvendit, ku përsëritën kërkesat me thirrjen që ato të marrin zë edhe në Kuvend.
Po në këtë ditë ata zhvilluan takim me ministren e Ekonomisë dhe Inovacionit Delina Ibrahimaj. Pas pasqyrimit të siutatës nga ana e përfaqësuesve të minatorëve dhe Konfederatës së Sindikatave ministrja kërkoi evidentimin e argumentave ligjorë për mbrojtjen e pretendimeve që konfederata kishte.
MĂ« 4 nĂ«ntor 2025, Ministria e EkonomisĂ« dhe Inovacionit zhvilloi takim me kompaninĂ« turke âTete Albaniaâ.
Më 7 nëntor 2025 u njoftua për një tjetër takim në Spaç, ku të pranishëm ishin edhe përfaqësues të Inspektoratit të Punës dhe Ministrisë së Ekonomisë dhe Inovacionit. Takimi nuk u realizua pasi minatorët nuk pranuan të merrnin pjesë pa përfaqësuesit e Konfederatës së Sindikatave.
Ministrja Delina Ibrahimaj dha sqarime tĂ« martĂ«n para Komisionit Parlamentar pĂ«r tĂ« Drejtat e Njeriut pĂ«r pĂ«rgjegjĂ«sitĂ« qĂ« kjo ministri ka pĂ«r zgjidhjen e kĂ«rkesave tĂ« minatorĂ«ve grevistĂ« tĂ« minierĂ«s sĂ« Spaçit. Ibrahimaj foli me njĂ« gjuhĂ« tĂ« drunjtĂ« pĂ«r rolin e ministrisĂ«, duke e parĂ« kĂ«tĂ« rol thjesht si ndĂ«rmjetĂ«sues mes minatorĂ«ve dhe kompanisĂ« [âŠ]
Komisioni pĂ«r Mediat dhe tĂ« Drejtat e Njeriut u mblodh sot pĂ«r tĂ« shqyrtuar buxhetin e vitit tĂ« ardhshĂ«m pĂ«r sektorĂ«t e ShĂ«ndetĂ«sisĂ« dhe Mbrojtjes Sociale, me fokus te Barazia Gjinore, Agjencia ShtetĂ«rore pĂ«r Mbrojtjen e tĂ« Drejtave tĂ« FĂ«mijĂ«ve dhe ShĂ«rbimi Social ShtetĂ«ror. Por mbledhja u ndĂ«rpre nga Kryetarja e Komisionit, deputetja e PD-sĂ«, [âŠ]
Koalicioni i OJQ-ve për Mbrojtjen e Fëmijëve në Kosovë (KOMF) ka shprehur shqetësim të thellë lidhur me siç thotë raportimet në media se një fëmije të ciklit fillor në Komunën e Graçanicës po i mohohet e drejta për të vijuar arsimin, nga menaxhmenti i shkollës.
KOMF thekson se sipas deklaratës së nënës, fëmijës po i mohohet e drejta për të ndjekur shkollimin, për shkak se familjes i është ndërtuar një shtëpi e re nga Qeveria e Republikës së Kosovës.
âNĂ«se kjo vĂ«rtetohet, njĂ« situatĂ« e tillĂ« pĂ«rbĂ«n shkelje tĂ« rĂ«ndĂ« tĂ« tĂ« drejtave tĂ« fĂ«mijĂ«s, e cila bie ndesh me KonventĂ«n pĂ«r tĂ« Drejtat e FĂ«mijĂ«s, KushtetutĂ«n e RepublikĂ«s sĂ« KosovĂ«s, Ligjin pĂ«r Arsimin Parauniversitar, Ligjin pĂ«r Mbrojtjen e FĂ«mijĂ«s dhe Ligjin kundĂ«r Diskriminimit, tĂ« cilat garantojnĂ« tĂ« drejtĂ«n e çdo fĂ«mije pĂ«r arsim pa diskriminimâ, thuhet nĂ« reagimin e KOMF-it.
KOMF kërkon ndërhyrje të menjëhershme të institucioneve komunale për të garantuar vijimin e fëmijës në shkollë, angazhim të mekanizmave të mbrojtjes së fëmijës, veçanërisht të Qendrës për Punë Sociale, për ofrimin e shërbimeve të nevojshme për fëmijën dhe familjen, hetim nga institucionet e drejtësisë dhe, në rast të evidentimit të shkeljeve ligjore, mbajtjen përgjegjëse të çdo autoriteti apo personi që ka shkelur të drejtën e fëmijës për arsim.
âKOMF potencon qĂ« fĂ«mijĂ«t nuk mund tĂ« mbahen peng tĂ« konflikteve dhe nuk mund tĂ« pĂ«rdoren si mjet presioni. Organizatat anĂ«tare tĂ« KOMF, ofruese tĂ« shĂ«rbimeve sociale dhe familjare, shprehin gatishmĂ«rinĂ« pĂ«r tĂ« ofruar mbĂ«shtetjen e nevojshme pĂ«r fĂ«mijĂ«n dhe familjen, ndĂ«rsa KOMF do tĂ« vazhdojĂ« tĂ« monitorojĂ« nga afĂ«r ecurinĂ« e rastit dhe veprimet institucionale, deri nĂ« realizimin e plotĂ« tĂ« sĂ« drejtĂ«s sĂ« fĂ«mijĂ«s pĂ«r arsimâ, thuhet tutje. /Telegrafi/
Jo, nuk ekziston njĂ« komplot Sorosian, nĂ« ShqipĂ«ri apo nĂ« ndonjĂ« vend tjetĂ«r tĂ« botĂ«s. Jo, hebrenjtĂ« nuk e kontrollojnĂ« botĂ«n. Po kĂ«shtu, nuk ekziston njĂ« komplot pĂ«rmes tĂ« cilit arabĂ«t dhe myslimanĂ«t synojnĂ« tĂ« pushtojnĂ« PerĂ«ndimin me lindshmĂ«ri mĂ« tĂ« lartĂ«. Jo, emigrantĂ«t nuk bĂ«jnĂ« fĂ«mijĂ« pĂ«r tĂ« pĂ«rfituar nga sistemi i kujdesit social [âŠ]
AktivistĂ« shqiptarĂ« dhe italianĂ« protestuan nĂ« TiranĂ«, tĂ« shtunĂ«n, kundĂ«r marrĂ«veshjes âRama-Meloniâ, e cila shĂ«njoi dy vjetorin e saj.
Disa rrjete si âMesdheâ dhe âNetwork Against Migration Detentionâ bashkĂ«punuan pĂ«r njĂ« plan treditor tĂ« quajtur âTĂ« shfuqizohen qendrat e paraburgimit pĂ«r migrantĂ«tâ.
MĂ« 1 nĂ«ntor u mbaj njĂ« marshim nga qendra e TiranĂ«s, nĂ« drejtim tĂ« KryeministrisĂ« dhe AmbasadĂ«s Italiane, pĂ«r tâu pĂ«rmbyllur jashtĂ« qendrave tĂ« kampit nĂ« GjadĂ«r, nĂ« LezhĂ«.
Të dielën, 2 nëntor, në ambientet e Universitetit të Drejtësisë, u mbajt një konferencë ku pati panele të ndryshme diskutimi mbi ëndrrën evropiane, kolonializmin, të drejtën e lëvizjes, etj.
âMarrĂ«veshja ilegale, rezistenca globale!â
Me njĂ« banderolĂ« tĂ« madhe, e cila shkruante âMeloni, Rama, Von Der Leyen, Trump, burgjet tuaja tĂ« imigrimit janĂ« kriminaleâ aktivistĂ«t marshuan nĂ« rrugĂ«t e TiranĂ«s, pĂ«rpara nisjes nĂ« LezhĂ«. NdĂ«rkohe qĂ« gjatĂ« marshimit dĂ«gjoheshin thirrjet âMarrĂ«veshja ilegale-Rezistenca globaleâ.
Aktivisti Edison Lika, i cili ishte i pari qĂ« mbajti fjalĂ«n, tha se kryeminstri Edi Rama pĂ«r tĂ« mbajtur pushtetin, Ă«shtĂ« i gatshĂ«m, tĂ« bĂ«j pakt edhe me djallin dhe Ă«shtĂ« i gatshĂ«m tĂ« burgos jo vetĂ«m emigrantĂ«t, por tĂ« bĂ«j çfarĂ«dolloj âpisllĂ«kuâ tjetĂ«r tĂ« nevojshĂ«m.
âEdi Rama e mirĂ«mban pushtetin e tij pĂ«rmes kĂ«tyre figurave; duke bĂ«rĂ« marrĂ«veshje ilegale me Melonin, gjĂ« e cila u kalua nĂ« heshtje nga Bashkimi Evropian,â theksoj Lika.
Lika shtoj se për shumë vite Evropa ka qenë ëndrra e shqiptarëve dhe jo vetëm si vend që kishte liri ekonomike, që mund të lëvizje lirshëm, por më shumë si aspiratë demokratike.
âEvropa pa demokraci Ă«shtĂ« njĂ« EvropĂ« sĂ« cilĂ«s i ka ardh fundi,â pĂ«rmbylli Lika.
TĂ« njĂ«jtĂ«n retorikĂ« pĂ«r âshuarjenâ e EvropĂ«s demokratike mbajtĂ«n edhe aktivistĂ« tĂ« tjerĂ«. KĂ«shtu,  Detjon Begaj, aktivist i diasporĂ«s shqiptare nĂ« Itali tha se ShqipĂ«ria dhe Italia ndajnĂ« tĂ« njĂ«jtin vizion oligarkie dhe demokracie dhe kjo nuk Ă«shtĂ« Evropa qĂ« ne Ă«ndĂ«rruam.
âGiorgia Meloni tha se ky pakt do tĂ« funksiononte, por nĂ« fakt nuk funksionoi, e vetmja gjĂ« qĂ« funksionoi ishte dhunimi i tĂ« drejtave tĂ« njeriutâ nĂ«nvizoi Begaj.
AktivistĂ«t u ndalĂ«n edhe tek shpjegimi i narracioni tĂ« sĂ« djathtĂ«s ekstreme dhe jo vetĂ«m, e cila pĂ«r migrantĂ«t jep zgjidhjen âti ndihmojmĂ« nĂ« shtĂ«pitĂ« e tyreâ.
âTâi ndihmojmĂ« nĂ« shtĂ«pinĂ« e tyre. Dhe pastaj çfarĂ« bĂ«jnĂ«? Giorgia Meloni dhe qeveria italiane, Ă«shtĂ« e gjashta nĂ« botĂ« pĂ«r eksportimin e armĂ«veâ pĂ«rmbylli aktivisti Damiano Borin.
âKampe qĂ« sâpo funksionojnĂ«â
Kjo ishte hera e dytë që këto grupime aktivistësh protestojnë në Tiranë kundër marrëveshjes Rama-Meloni. Hera e parë që marshuan në rrugët e Tiranës ishte më 2 dhjetor 2024.
Më 6 nëntor 2023, qeveritë e dy vendeve nënshkruan marrëveshje për të ndaluar valën e refugjatëve. Marrëveshja e pa-konsultuar më parë u bë e njohur për publikun vetëm nga mediat.
Marrëveshja Rama-Meloni për emigrantët parashikonte që rreth 3,000 refugjatë të mbërrinin çdo muaj në kampet e Gjadrit.
Por shifra zyrtare e pakonfirmuar deri më tani e migrantëve që ndodhen aktualisht në Gjadër mendohet të jetë rreth 20 persona. Ajo që është e konfirmuar është se deri në 2 tetor zyrtarisht kanë qenë 17 persona.
I gjithë qëllimi madhor i kampit, për të cilin ishte krijuar fillimisht, për të shërbyer si qendër depërtimesh për emigrantët e kapur në detin Mesdhe, ra poshtë për shkak të rezistencës dhe ndërhyrjes së Gjtykatës së Romës, e cila hodhi dyshimin mbi listën e vendeve të sigurta, të krijuar nga Italia.
Kjo bëri që Gjykata Evropiane e Drejtësisë të dilte me vendim zyrtar më 1 gusht 2025.
Sipas gjykatësve evropianë, çdo shtet anëtar ka të drejtë të hartojë një listë të vendeve të sigurta të origjinës, por kjo vendimmarrje nuk është absolute. Ajo duhet të mbështetet në të dhëna të qarta, të dokumentuara dhe të aksesueshme, dhe të jetë e kontrollueshme nga proceset gjyqësore.
Kështu kjo solli që disa vende që Italia i konsideronte të sigurta si Bangladeshi, Egjipti, etj. sipas ekspertëve të drejtësisë të kishin shumë aspekte politiko-sociale që mund ti shndërronte të pasigurta për shumë qytetarë, përmendim këtu pasiguria e anëtarëve të komuniteti LGBTQ+ etj.
Për këtë arsye Italia ndryshoi funksionin primar të kampit, duke e përdorur tashmë për riatdhesimin e migrantëve të paligjshëm që ndodhen aktualisht në CPR- të (qendër qëndrimi për riatdhesim) italiane.
Figura të ndryshme të opozitës italiane e kanë quajtur kampin një projekt të dështuar dhe propagandistik të kryeministres italiane Giorgia Meloni. Vetë ish-kryeministri i Italisë dhe senatori i Firences, Matteo Renzi, në një vizitë të tijën në Gjadër në Mars të 2025, tha se ishin rreth një miliard lekë të shkuara dëm.
TIRANĂ, 30 tetor /ATSH/ Avokatja e Popullit, Erinda Ballanca prezantoi sot nĂ« Kuvend, raportin vjetor tĂ« veprimtarisĂ« sĂ« kĂ«tij institucioni gjatĂ« vitit 2024, vit qĂ« sipas saj, Ă«shtĂ« karakterizuar nga njĂ« kontekst global sfidues pĂ«r tĂ« drejtat e njeriut dhe sundimin e ligjit.
Ballanca tha se gjatë vitit 2024 janë adresuar në total 300 rekomandime, me një total 1379 nënrekomandimesh drejtuar organeve të administratës publike. Sipas saj, zbatimi i rekomandimeve të Avokatit të Popullit mbetet një sfidë, ku vetëm 23% e rekomandimeve janë të zbatuara plotësisht, ndërsa 40% nuk kanë gjetur zbatim tërësor.
âRaportet e Komisionit Evropian, KĂ«shillit tĂ« EvropĂ«s, Freedom House konstatojnĂ« njĂ« prirje shqetĂ«suese qĂ« quhet âProceset Graduale tĂ« Erozionit Institucionalâ, ku qeveritĂ« demokratike dĂ«mtojnĂ« mekanizmat, kufizojnĂ« liritĂ« apo minojnĂ« institucionet e pavarura. KĂ«to tendenca janĂ« evidentuar nĂ« 60% tĂ« shteteve pĂ«r vitin 2024. Pra, nuk Ă«shtĂ« vetĂ«m ShqipĂ«ria, por ka shumĂ« vende qĂ« kanĂ« pĂ«rjetuar rĂ«nie tĂ« treguesve tĂ« ligjit pĂ«r shumĂ« vite me radhĂ«â, tha Ballanca.
âNĂ« kushtet e njĂ« regresi nga standardet themelore demokratike, qĂ«ndrimi i institucioneve tĂ« tĂ« drejtave tĂ« njeriut Ă«shtĂ« i qartĂ«: ne kĂ«rkojmĂ« me forcĂ« qĂ« tĂ« drejtat e njeriut tĂ« mbeten themeli i paqes socialeâ, theksoi ajo.
âSiç thekson edhe KE nĂ« raportin e saj tĂ« fundit pĂ«r ShqipĂ«rinĂ«, ruajtja e pavarĂ«sisĂ«, integritetit dhe mandatit tĂ« Avokatit tĂ« Popullit, Ă«shtĂ« garantues pĂ«r tĂ« ruajtur njĂ« sistem pĂ«r mbrojtjen e tĂ« drejtave tĂ« njeriutâ, tha Balanca.
Ballanca e cilësoi raportin e Avokatit të Popullit si një detyrim kushtetues, një pasqyrë të raportit mes qytetarit dhe shtetit në një kohë ku sipas saj, në mbarë botën kjo marrëdhënie po vihet në provë.
Sipas Ballancës, Shqipëria ka mundësi të tregojë se forca e institucioneve nuk qëndron te pushteti, por në pavarësinë e pushteteve dhe se respekti për ligjin është garanci për dinjitet njerëzor.
âEdhe pse ShqipĂ«ria ka bĂ«rĂ« pĂ«rparime tĂ« ndjeshme nĂ« forcimin e institucioneve tĂ« drejtĂ«sisĂ«, sfidat mbeten tĂ« mĂ«dhaâ, tha Ballanca.
Avokatja e Popullit u ndal edhe te procedura e zgjedhjes së drejtuesit të ri të këtij institucioni, ndërsa tha se është në tagrin e Kuvendit të Shqipërisë që të përzgjedhë titullarin e ri të institucionit të Avokatit të Popullit sipas të gjitha kritereve.
Ballanca tha se Kuvendi ka shansin e duhur që të përmbyllë, duke respektuar në çdo germë dhe frymë opinionet e Komisionit të Venecias, për përzgjedhjet e titullarit të ri të institucioni.
âĂshtĂ« thelbĂ«sore qĂ« Kuvendi tĂ« vlerĂ«sojĂ« me vĂ«mendje tĂ« shtuar nĂ« detyrat e lĂ«na nga Komiteti i Akreditimit tĂ« Kombeve tĂ« Bashkuara nĂ« rastin e procesit tĂ« riakreditimit tĂ« institucionit tonĂ« qĂ« pritet tĂ« pĂ«rmbyllet nĂ« vitin 2026â, pohoi Ballanca.
âGjatĂ« vitit 2024 Avokati i Popullit ka ruajtur njĂ« bashkĂ«punim tĂ« qĂ«ndrueshĂ«m me Kuvendin, institucionet e drejtĂ«sisĂ«, pushtetin vendor, median duke ndihmuar nĂ« ngritjen e njĂ« kulture tĂ« pĂ«rbashkĂ«t pĂ«r respektimin e tĂ« drejtave tĂ« njeriut. ĂshtĂ« thelluar roli hetimor, monitorues dhe promovues krahasuar me vitin 2023, ndĂ«rsa institucioni ka ecur pĂ«rpara dhe ka zhvilluar mĂ« shumĂ« iniciativa nĂ« shumĂ« drejtimeâ, cilĂ«soi ajo.
Ballanca tha se gjatë vitit 2024 janë adresuar në total 300 rekomandime, me një total 1379 nënrekomandimesh drejtuar organeve të administratës publike. Sipas saj, zbatimi i rekomandimeve të Avokatit të Popullit mbetet një sfidë, ku vetëm 23% e rekomandimeve janë të zbatuara plotësisht, ndërsa 40% nuk kanë gjetur zbatim tërësor.
Avokatja e Popullit, Erinda Ballanca në Kuvend, foto: Florian Abazaj
Raporti i Komitetit tĂ« Helsinkit pĂ«r tĂ« Drejtat e Njeriut zbardh pĂ«rfshirjen e drejtpĂ«rdrejtĂ« tĂ« SerbisĂ« dhe RusisĂ« nĂ« projekte destabilizuese nĂ« Ballkan pĂ«rmes projektit âBota Serbeâ, me theks tĂ« veçantĂ« nĂ« KosovĂ«.
Kisha Ortodokse Serbe, grupet paramilitare dhe liderët politikë përdoren si instrumente për avancimin e kësaj agjende.
Në raport flitet edhe për gjendjen e rëndë në Serbi dhe represionin e regjimit të Vuçiqit karshi qytetarëve të tij.
Projekti âBota Serbeâ Ă«shtĂ« identifikuar nga Komiteti i Helsinkit pĂ«r tĂ« Drejtat e Njeriut si njĂ« nga instrumentet kyçe pĂ«rmes tĂ« cilit Rusia, nĂ« bashkĂ«punim me elitĂ«n politike serbe, po tenton tĂ« rikthejĂ« ndikimin nĂ« Ballkan, me fokus tĂ« veçantĂ« nĂ« KosovĂ«.
Sipas raportit, pas disfatave nĂ« luftĂ«rat e viteve '90 dhe shpalljes sĂ« pavarĂ«sisĂ« sĂ« KosovĂ«s, Beogradi, me mbĂ«shtetje tĂ« drejtpĂ«rdrejtĂ« nga Moska, i Ă«shtĂ« kthyer ideologjisĂ« sĂ« âprojektit shtetĂ«rorâ, tashmĂ« tĂ« njohur si âbota serbeâ.
Kjo qasje përfaqëson një formë të re të revizionizmit historik dhe përfshin përdorimin e mjeteve të buta si kontrolli i mediave, arsimit, institucioneve kulturore, por edhe lidhjet shpirtërore me komunitetet serbe në rajon.
Raporti kritikon Perëndimin për tolerancën ndaj këtyre zhvillimeve, duke theksuar se përpjekjet për ta afruar Serbinë me strukturat euroatlantike janë bërë shpesh duke injoruar rolin e saj destabilizues në Bosnje e Hercegovinë, Mal të Zi, Kosovë dhe Maqedoninë e Veriut.
Kjo politikë ka forcuar regjimin autoritar të Aleksandar Vuçiqit dhe ka shtuar ndërhyrjet e Beogradit në punët e brendshme të shteteve të tjera.
Raporti i Helsinkit vë në dukje se Kisha Ortodokse Serbe (KOS) është bërë një nga aktorët më të rëndësishëm në përpjekjet për rritjen e ndikimit serbo-rus në rajon, sidomos në Kosovë.
Një shembull i kësaj përfshirjeje është takimi i patriarkut serb Porfirije me presidentin rus Vladimir Putin më 22 prill 2025 në Moskë.
GjatĂ« kĂ«tij takimi, Porfirije deklaroi se qĂ«ndrimi i KishĂ«s pĂ«r KosovĂ«n, Malin e Zi dhe RepublikĂ«n Serbe varet nga pozicioni gjeopolitik i RusisĂ«, duke shtuar se dĂ«shira e KishĂ«s Ă«shtĂ« tĂ« jetĂ« âafĂ«r botĂ«s ruseâ nĂ«se ndodh njĂ« riorganizim global.
Kjo deklaratĂ«, nĂ« tĂ« cilĂ«n pĂ«rmendet drejtpĂ«rdrejt Kosova si pjesĂ« e âbotĂ«s serbeâ dhe falĂ«nderimi ndaj Putinit pĂ«r mbĂ«shtetjen ndaj âpopullit tonĂ« dhe KishĂ«s sonĂ«â nĂ« KosovĂ«, ka ngjallur reagime tĂ« ashpra nĂ« Mal tĂ« Zi, por jo nga qeveria, e cila ka lidhje tĂ« ngushta me KishĂ«n Serbe.
PĂ«r mĂ« tepĂ«r, Parlamenti Evropian nĂ« mars 2022 kishte shprehur shqetĂ«sim pĂ«r pĂ«rpjekjet e KishĂ«s Serbe nĂ« rajon pĂ«r tĂ« promovuar RusinĂ« si mbrojtĂ«se e âvlerave tradicionale familjareâ dhe pĂ«r tĂ« forcuar lidhjet e shtetit me KishĂ«n.
Sipas eurodeputetëve, kjo është pjesë e një strategjie më të gjerë të Kremlinit për të ndezur konfliktet dhe përçarjet etnike në Ballkan.
Në këtë kontekst, Kosova paraqitet si një nga frontet më të rrezikuara.
Përmes përkrahjes për strukturat paralele në veri, përfshirjes së Kishës në politikë dhe përdorimit të figurave si Milan Radoiçiq, Beogradi dhe Moska synojnë minimin e sovranitetit dhe stabilitetit të Kosovës.
Raporti ndalet veçanërisht në incidentin e armatosur në Banjskë më shtator 2023, ku terroristi Milan Radoiçiq dhe një grup paramilitar serb ndërmorën një sulm terrorist në veri të Kosovës.
Pavarësisht provave të shumta për përfshirjen e dhjetëra personave dhe strukturave shtetërore serbe, hetimet në Serbi janë zvarritur, ndërsa Radoiçiq mbetet i vetmi i dyshuar.
E përveç Kosovës, raporti ka përmbledhur edhe ngjarje të tjera që kanë krijuar destabilizim edhe brenda Serbisë, përfshirë këtu edhe protestat e shumta kundër regjimit të Vuçiqit dhe presionet e arrestimet që u bënë nëpër këto protesta.
âRegjimi serb vazhdon tĂ« pĂ«rdorĂ« grupe paramilitare dhe huliganĂ« tĂ« lidhur me partinĂ« nĂ« pushtet (SNS) pĂ«r tĂ« shtypur protestat nĂ« vend. TĂ« veshur me veshje tĂ« zeza, maska dhe tĂ« armatosur me shufra metalike, ata godasin protestuesit pa ndĂ«rhyrjen e policisĂ«, madje nĂ« disa raste nĂ« bashkĂ«punim me tĂ«â.
Një nga rastet më tronditëse është ai i një studenteje në Novi Sad, e cila u sulmua brutalisht dhe pësoi frakturë të nofullës.
Sulmuesit ishin aktivistĂ« tĂ« SNS dhe mĂ« pas u shpallĂ«n âheronjâ pĂ«rmes njĂ« dekreti presidencial.
Në Shqipëri, aftësia e kufizuar shihet shpesh si një çështje fizike, shëndetësore apo që ka të bëjë kryesisht me problematikat e përfshirjes në arsim dhe punë. Por rrallë flitet për një aspekt po aq thelbësor të jetës së tyre: seksualitetin.
Njerëzit me aftësi të kufizuara përballen çdo ditë me të pavërteta, paragjykime, stigma dhe mite që kufizojnë të drejtën e tyre për ndjenja, dashuri dhe intimitet.
NĂ« njĂ« tryezĂ« diskutimi, Fondacioni âSĂ« bashkuâ ndau njĂ« pĂ«rmbledhje tĂ« miteve qĂ« ekzistojnĂ« pĂ«r seksualitetin dhe personat me aftĂ«si tĂ« kufizuara, duke pasur parasysh kontekstin shqiptar.
Suela Lala, drejtuese e Fondacionit, tha se kjo është një temë që eksplorohet pak në vendin tonë.
âMendohet se kĂ«ta persona kanĂ« sfida tĂ« tjera mĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishme. Por edhe tĂ« drejtat seksuale dhe riprodhuese janĂ« pjesĂ« e kuadrit tĂ« tĂ« drejtave tĂ« njeriut, janĂ« pjesĂ« e dinjitetit njerĂ«zor,â tha ajo.
Lala tregoi se pavarësisht paragjykimeve dhe sfidave njerëzit me aftësi të kufizuara gjejnë mënyra se si ta jetojnë jetën e tyre. Ajo u ndal te fakti se shpesh përballen me gjuhë urrejtjeje sidomos kur postojnë në rrjetet sociale për tema që lidhen me seksualitetin.
âShpesh kĂ«to fjalĂ«, aftĂ«si e kufizuar dhe seksualitet, nuk bĂ«hen bashkĂ« nĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n fjali, aq e panevojshme dhe e padobishme duket pĂ«r shumĂ« njerĂ«z tĂ« tjerĂ«,â u shpreh Lala.
Dorina Toçaj, nga zyra shqiptare e Agjencisë së Kombeve të Bashkuara për shëndetin seksual dhe riprodhues (UNFPA) theksoi se mitet fillojnë që në fëmijëri ku mësohet të përjashtohen të tjerët për shkak të dallimeve. Për këtë ajo u shpreh se për një shoqëri më mendjehapur nevojitet të rishikohet mënyra e edukimit.
Në këtë pikë, ajo tha se edukimi gjithëpërfshirës seksual duhet të ketë elementë që lidhen edhe me personat me aftësi të kufizuara si pjesë e një formimi për jetesë të barabartë dhe me dinjitet.
âPĂ«r hir tĂ« kĂ«tyre miteve dhe mendĂ«sie, shumĂ« njerĂ«z me aftĂ«si tĂ« kufizuara, mund tĂ« mos arrijnĂ« tĂ« realizojnĂ« dĂ«shirat e tyre, tĂ« drejtat seksuale dhe riprodhuese dhe aq mĂ« tepĂ«r tĂ« aspirojĂ« pĂ«r familje, pĂ«r lidhje, partneritet dhe fĂ«mijĂ«,â komentoi Toçaj, duke theksuar nevojĂ«n pĂ«r mundĂ«si tĂ« barabarta pĂ«r tĂ« gjithĂ«.
Toçaj kĂ«shilloi qĂ« manuali i miteve dhe fakteve tĂ« pĂ«rgatitura nga Fondacioni âSĂ« bashkuâ tĂ« integrohet nĂ« kurrikulĂ«n e edukimit seksual nĂ« shkolla, kĂ«shillĂ« qĂ« u pĂ«rkrah nga pĂ«rfaqĂ«suesit e ministrisĂ« sĂ« Arsimit tĂ« pranishĂ«m nĂ« diskutim.
âDuam qĂ« kĂ«to elemente tĂ« jenĂ« pjesĂ« e mĂ«simit,â u shpreh Edlira Sina, Koordinatore KombĂ«tare pĂ«r Edukimin ShĂ«ndetĂ«sor Seksual nĂ« ShqipĂ«ri.
Dashuria e stigmatizuar
Përtej politikave, parasgjykimi ndaj dashurisë dhe seksualitetit të personave me aftësi të kufizuara mbetet i fortë.
Dajani, një zotëri me aftësi të kufizuara rrëfen se ra në dashuri me një vajzë me aftësi të kufizuara në shikim, por u përball me një rezistencë të madhe.
âMĂ« thanĂ« qĂ« nuk duhet tĂ« bija nĂ« dashuri me tĂ«, sepse ajo nuk mund tĂ« kujdesej pĂ«r mua, apo pĂ«r fĂ«mijĂ«t nĂ« tĂ« ardhmen,â kujton ai.âDuhej tĂ« bindja familjen se mund tĂ« isha baba i mirĂ«, se nuk kisha nevojĂ« pĂ«r keqardhje, por pĂ«r mundĂ«si tĂ« barabarta.â
Ai i mëshon faktit se nuk dëshiron të shihet si hero, sepse edhe kjo është formë diskriminimi, por si çdo qytetar në shoqëri.
âDua tâi tregoj djalit tim se mund tĂ« jem prind, mund tĂ« gatuaj, tĂ« mĂ«soj, tĂ« punoj, si çdo njeri tjetĂ«râ, vijon Dajani, tashmĂ« prind i njĂ« djali 10-vjeçar.
Histori të ngjashme ka edhe Ilir Kaso, i cili rrëfeu në praninë e të tjerëve se familja e bashkëshortes së tij e kundështoi si fillim lidhjen e tyre, pasi ishte person me aftësi të kufizuara.
âIu tha hapur qĂ« tĂ« mos lidhej me mua. Madje u hamendĂ«sua se nuk isha i aftĂ« seksualisht,â tha Iliri.
âKjo tregon sa i thellĂ« Ă«shtĂ« paragjykimi. Edhe vetĂ« ne, personat me aftĂ«si tĂ« kufizuar, shpesh e kemi tĂ« brendĂ«suar kĂ«tĂ« frikĂ«, kĂ«tĂ« ndjesi inferioriteti.â
Frikë dhe nevoja per mbrojtje
Eglantina Bajrami, drejtuese e organizatës Klubi Kombëtar i Prindërve me Spektrin Autik u shpreh se shpesh prindërit, nga frika, i mbrojnë fëmijët me aftësi të kufizuara deri në izolim.
âPrindĂ«rit e vajzave janĂ« shpesh shumĂ« mbrojtĂ«s. KanĂ« frikĂ« tâi lĂ«nĂ« vetĂ«m, madje edhe gjatĂ« stĂ«rvitjeve. ĂshtĂ« e rĂ«ndĂ«sishme tâi trajnojmĂ« nĂ«nat se si tĂ« flasin me vajzat pĂ«r trupin, pĂ«r seksualitetin, edhe pĂ«r akte si masturbimi, qĂ« ende konsiderohen tabuâ, tha ajo.
Sipas Olta Kocit, nga organizata Asistencë për Komunitetin në Shqipëri, situata është edhe më e ndërlikuar teksa përmend raste të abuzimeve seksuale, shtatzënive të hershme apo dhe infeksioneve seksualisht të transmetueshme.
âNĂ« kĂ«to raste, shpesh as vetĂ« personi nuk mund tĂ« marrĂ« vendime pĂ«r trupin e vet, ndĂ«rsa kujdestarĂ«t nuk reagojnĂ« si duhet,â deklaroi ajo, me nevojĂ«n pĂ«r tĂ« pasur mĂ« shumĂ« vĂ«mendje pĂ«r kategori tĂ« caktuara tĂ« aftĂ«sisĂ« sĂ« kufizuar.
Liliana Dango nga Qendra Kombëtare për Shërbimet Komuniteare nënvizoi rëndësinë e ndërhyrjes që në arsimin parashkollor dhe te grupet me aftësi të kufizuar intelektuale, me qëllim që të ndërtohet një qasje afatgjatë më mbrojtëse dhe edukative.
Por, sipas Dorina Toçajt, problemi i vĂ«rtetĂ« nuk mbetet vetĂ«m te paragjykimi. âNĂ« njĂ« vend ku edhe njĂ« atlet e ka tĂ« vĂ«shtirĂ« tĂ« kalojĂ« rrugĂ«n apo tĂ« marrĂ« njĂ« shĂ«rbim bazĂ«, imagjinoni sa e vĂ«shtirĂ« Ă«shtĂ« pĂ«r njĂ« person me aftĂ«si tĂ« kufizuar tĂ« mendojĂ« pĂ«r dashuri, pĂ«r marrĂ«dhĂ«nie, pĂ«r prindĂ«rimâ.
TĂ« folurit pĂ«r seksualitetin e personave me aftĂ«si tĂ« kufizuara nuk Ă«shtĂ« tabu, as mit i keqinterpretuar. ĂshtĂ« hap drejt barazisĂ« sĂ« plotĂ«, njohjes sĂ« njeriut si tĂ« tĂ«rĂ«, me dĂ«shirat, ndjenjat, trupin, dinjitetin dhe tĂ« drejtĂ«n pĂ«r tĂ« dashur e pĂ«r tâu dashur.
Mite dhe fakte për seksualitetin dhe personat me aftësi të kufizuara
NĂ« dokumentin e pĂ«rgatitur nga Fondacioni SĂ« Bashku nĂ« partneritet me UNFPA, nĂ« kuadĂ«r tĂ« Programit tĂ« PĂ«rbashkĂ«t tĂ« OKB-sĂ« âAskush tĂ« mos mbetet pasâ, 15 mite vendosen pĂ«rballĂ« tĂ« vĂ«rtetave. Le tâi çmontojmĂ« disa prej tyre:
âPersonat me aftĂ«si tĂ« kufizuar nuk kanĂ« tĂ« drejta seksuale.â
Të drejtat seksuale janë të drejta të njeriut. Kufizimet fizike nuk e pengojnë shprehjen e seksualitetit, apo dëshirën për të dhënë dhe marrë dashuri në një marrëdhënie.
âAta nuk ndjejnĂ« tĂ«rheqje, as dĂ«shirĂ« pĂ«r marrĂ«dhĂ«nie romantike.â
Personat me aftësi të kufizuar janë qenie seksuale si të gjithë ne, prandaj ata kanë të njëjtin interes për dashuri dhe marrëdhënie.
Këto mite i çojnë ata në të tjera barriera sa i takon qasjes në edukimin dhe shërbimin e shëndetit seksual dhe riprodhues.
âPersonat me aftĂ«si tĂ« kufizuara lidhen vetĂ«m me persona tĂ« komunitetit tĂ« tyre.â
Ata mund të dalin, njihen dhe krijojmë marrëdhënie me këdo pavarësisht aftësisë së kufizuar që përjetojnë. Ata janë shumë më tepër se aftësia e tyre e kufizuar: kanë ngjyra të ndryshme personaliteti, interesash dhe botëkuptimi.
âPersonat me aftĂ«si tĂ« kufizuar nuk pĂ«rjetojnĂ« abuzime apo dhunĂ« nĂ« familje.â
Personat me aftësi të kufizuara janë më të ekspozuar ndaj abuzimeve seksuale. Madje ata përjetojnë abuzime seksuale dhe dhunë ne familje, 3 deri në 4 herë më shumë se sa individët e tjerë dhe ky mit është i rrezikshëm sepse shpërfill realitetin, duke bërë që përvojat e personave me aftësi të kufizuara të mos dëgjohen.
âPersonat me aftĂ«si tĂ« kufizuar nuk mund tĂ« krijojnĂ« familje, nuk bĂ«hen prindĂ«r tĂ« mirĂ«, apo dhe nĂ«se bĂ«hen me fĂ«mijĂ«, ata do tĂ« jenĂ« me aftĂ«si tĂ« kufizuara.â
Ata mund të kenë familje, fëmijë dhe të jenë prindër të mrekullueshëm. Ndenja e prindërimit shkon përtej aftësive fizike, ajo varet nga dashuria, përgjegjësia, mbështetja dhe përkujdesja. Ndërkohë, shumë aftësi të kufizuara nuk trashëgohen dhe e drejta për të pasur apo jo fëmijë u takon vetëm personave me aftësi të kufizuara, askujt tjetër.
âPersonat me aftĂ«si tĂ« kufizuar nuk mund tĂ« mbesin shtatzĂ«nĂ«, apo tĂ« marrin infeksione seksualisht tĂ« transmetueshme dhe pĂ«r rrjedhojĂ« nuk kanĂ« nevojĂ« pĂ«r informacione pĂ«r parandalimin e tyre.â
Ata mund të jenë seksualisht aktivë dhe të mbeten shtatzënë edhe të marrin infeksione seksualisht të transmetueshme. Një person me aftësi të kufizuar nuk është automatikisht steril apo imun ndaj sëmundjeve seksualisht të transmetueshme. Ndaj, si të gjithë të tjerët, ata kanë nevojë dhe të drejtë për të njëjtën qasjes në edukimin dhe shërbimin e shëndetit seksual dhe riprodhues.
âPersonat me aftĂ«si tĂ« kufizuara kanĂ« gjĂ«ra mĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishme pĂ«r tâu shqetĂ«suar se sa seksi.â
Seksualiteti dhe nevojat seksuale të personave me aftësi të kufizuara janë thelbësore për një jetë të plotë në aspektin human. Ky mit shpërfill faktin e të qenurit njeri në radhë të parë dhe të drejtën e tyre për të përjetuar kënaqësi dhe intimietet në një marrëdhënie.
âPersonat me aftĂ«si tĂ« kufizuar nuk mund tĂ« jenĂ« tĂ«rheqĂ«s.â
Njerëzit nuk tërhiqen vetëm nga pamja fizike. Përgjithësisht janë cilësitë e personalitetit ato që i japin aspektit fizik një vlerë tjetër. Ndaj të gjithë trupat njerëzorë mund të jenë tërheqës dhe të bukur, përfshirë këtu edhe trupat e personave me aftësi të kufizuara.
E rĂ«ndĂ«sishme pĂ«r tâu thĂ«nĂ« Ă«shtĂ« se trupat e personave me aftĂ«si tĂ« kufizuara janĂ« seksualĂ«, tĂ« fortĂ« dhe tĂ« bukur dhe nuk dallojnĂ« pĂ«r nga nevoja nga trupat e njerĂ«zve tĂ« tjerĂ«. Ndaj pĂ«r kĂ«tĂ« do tĂ« duhet tĂ« jemi mĂ« tĂ« kujdesshĂ«m, nĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« tâi japim kĂ«tij komuniteti dinjitetin pĂ«r tĂ« cilin ata kanĂ« nevojĂ«.
Login
