Bashkimi Evropian po shqyrton një plan të ri për t’i dhënë Ukrainës një formë “anëtarësimi të pjesshëm” që në vitin e ardhshëm, me synimin për të forcuar pozicionin e saj në Evropë dhe për ta afruar më tej me strukturat evropiane. Lajmi është raportuar nga Politico, duke cituar zyrtarë dhe diplomatë evropianë. Katër vjet pas […]

The post BE shqyrton “anëtarësim të pjesshëm” për Ukrainën, plan me 5 pika në tryezë appeared first on BoldNews.al.

Presidenti francez Emmanuel Macron tha të martën se Evropa duhet të përgatitet për përplasje të mëtejshme me SHBA-në dhe ta trajtojë "momentin e fundit të Grenlandës" si një thirrje zgjimi, për të çuar përpara reformat ekonomike të vonuara prej kohësh dhe për të forcuar fuqinë globale të bllokut.

Në intervistat e botuara në disa gazeta evropiane, Macron tha se Evropa nuk duhet ta ngatërrojë një qetësi në tensionet me Uashingtonin me një ndryshim të qëndrueshëm pavarësisht përfundimit të dukshëm të mosmarrëveshjeve mbi Grenlandën, tregtinë dhe teknologjinë, transmeton Telegrafi.

"Kur ka një akt të qartë agresioni, mendoj se ajo që duhet të bëjmë është të mos përkulemi ose të përpiqemi të arrijmë një zgjidhje. Mendoj se e kemi provuar këtë strategji për muaj të tërë. Nuk po funksionon", tha Macron për disa gazeta, përfshirë Le Monde dhe Financial Times.

Macron tha se administrata Trump po ishte "hapur anti-evropian" dhe po kërkonte "shpërbërjen" e BE-së.

"SHBA-të, në muajt e ardhshëm - kjo është e sigurt - do të na sulmojnë për rregullimin digjital", shtoi Macron, duke paralajmëruar për tarifat e mundshme të importit të SHBA-së nga presidenti Donald Trump nëse BE-ja do të përdorë Aktin e saj të Shërbimeve Digjitale për të kontrolluar kompanitë e teknologjisë.

Udhëheqësi francez gjithashtu ripërtëriu thirrjen e tij për huamarrje të përbashkëta të reja, të tilla si euroobligacionet, duke argumentuar se kjo do t'i lejonte BE-së të investonte në shkallë të gjerë dhe të sfidonte hegjemoninë e dollarit amerikan.

Udhëheqësit e BE-së do të takohen në Bruksel të enjten për një samit ku do të diskutojnë masat për të forcuar ekonominë e BE-së, dhe për ta bërë atë më të aftë për t'u përballur me SHBA-në dhe Kinën në skenën globale. /Telegrafi/

Qeveritë në Belgjikë dhe Itali po përpiqen të hartojnë plane për një rikthim në energjinë bërthamore, ndërsa thirrjet për të përmbysur heqjen graduale të energjisë bërthamore në Spanjë mbeten të ashpra.

Shumica e vendeve evropiane mbështeten shumë në importe për të përmbushur nevojat e tyre për energji elektrike, duke e lënë kontinentin të prekshëm ndaj goditjeve gjeopolitike dhe konsumatorët dhe bizneset e tij të ekspozuara ndaj çmimeve deri në tre deri në katër herë më të larta se në SHBA ose Kinë, transmeton Telegrafi.

Në vitet e fundit, energjia bërthamore është rishfaqur në mënyrë delikate si një alternativë për të siguruar pavarësinë energjetike të Evropës, veçanërisht pasi mori statusin e një aktiviteti ekonomik kalimtar dhe të qëndrueshëm sipas rregullores së taksonomisë së BE-së, e cila synon të ndihmojë në zbutjen e ndryshimeve klimatike duke përcaktuar se cilat aktivitete ekonomike janë të qëndrueshme për mjedisin.

Megjithatë, ky veprim shkaktoi gjithashtu akuza të ashpra të "elegancës së mjedisit" për shqetësimet se energjia bërthamore prodhon mbetje radioaktive që kërkojnë ruajtje afatgjatë.

Lidhja e BE-së me atomin mbetet, pra, e ndërlikuar dhe e diskutueshme.

Pavarësisht një rritjeje të vogël afatshkurtër në prodhimin e energjisë bërthamore në të gjithë BE-në (4.8% midis viteve 2023 dhe 2024), kryesisht e nxitur nga Franca (+12.5%), shumica e vendeve në fakt po e zvogëlojnë atë, nëse jo po e heqin gradualisht plotësisht, siç është Gjermania, dhe në të ardhmen e afërt, Spanja.

Trendi afatgjatë që nga fillimi i mijëvjeçarit është i një rënieje të lehtë por të qëndrueshme.

A po ndryshon era?

Në buxhetin e saj të ardhshëm 2028-2034, për herë të parë, Komisioni Evropian propozoi energjinë bërthamore si të pranueshme për financim nga BE.

Propozimi nuk ka gjasa të kalojë; megjithatë, vende si Belgjika ose Italia po shqyrtojnë mundësinë e mbajtjes së energjisë bërthamore ose rikthimit të saj.

Italia, në veçanti, pavarësisht jo një, por dy referendumeve kundër energjisë bërthamore (në 1987 dhe 2011), ka prezantuar një projektligj për të hapur rrugën për një rikthim.

Të dy vendet ishin gjithashtu midis 11 shteteve anëtare të BE-së që në vitin 2024 nënshkruan një deklaratë të përbashkët,duke bërë thirrje për "zhbllokimin e plotë" të potencialit të energjisë bërthamore.

Në Belgjikë, ku qeveria po përpiqet të shtyjë mbylljen e reaktorëve të saj, propozimi është përballur me kundërshtim të fortë nga Engie, prodhuesi kryesor i energjisë në vend, i cili do të preferonte të investonte në centrale me erë, diellore, bateri dhe gaz.

Edhe Holanda, pavarësisht një rënieje të energjisë elektrike të gjeneruar nga energjia bërthamore (-10%), synon të krijojë dy centrale të reja dhe të zgjasë jetëgjatësinë e reaktorit Borssele.

Nga ana tjetër, edhe mbyllja graduale e planifikuar e Spanjës është përfshirë në polemika. Organizatat e shoqërisë civile pro-bërthamore e kanë çuar çështjen në Komitetin e Peticioneve të Parlamentit Evropian, duke paralajmëruar se mbylljet e planifikuara do të "ngarkojnë më tej rrjetet e furnizimit".

Planet e Belgjikës dhe Holandës u kritikuan nga Ausgestrahlt, një organizatë anti-bërthamore me seli në Gjermani, e cila i tha Europe in Motion se ato janë jorealiste dhe tepër të shtrenjta.

'Njohje e ngadaltë' e kompromiseve bërthamore

Avokatja dhe ekspertja bërthamore, Zion Lights, shprehu një mendim të ngjashëm, duke deklaruar se një rritje e mundshme e prodhimit të energjisë bërthamore, të paktën gjatë dekadës së ardhshme, "do të vijë nga zgjatjet e jetëgjatësisë, rinisjet dhe kthesat politike në vend të një vale ndërtimesh të reja".

"Në planin afatgjatë, nëse energjia bërthamore do të zgjerohet ndjeshëm do të varet më pak nga opinioni publik dhe më shumë nga fakti nëse Evropa mund të mësojë përsëri se si të ndërtojë dhe financojë projekte të mëdha infrastrukturore", tha ajo për Europe in Motion.

Lights beson se prodhimi bërthamor do të rritet në të gjithë kontinentin, "por jo në një vijë të drejtë. Ajo që po shohim në të gjithë Evropën nuk është një konvertim i papritur pro-bërthamor, aq më tepër një njohje e ngadaltë e kompromiseve".

"Vendet që dikur e trajtonin energjinë bërthamore si një problem politik po fillojnë ta rizbulojnë atë si një sistem energjie që tashmë ekziston, tashmë funksionon dhe tashmë ofron sasi të mëdha të energjisë me karbon të ulët", tha ajo. Pamja aktuale e ka Evropën të ndarë në dy grupe.

Njëra është Aleanca Bërthamore, e udhëhequr nga Franca dhe e mbështetur nga prodhues aspirantë si Polonia, Kroacia dhe Estonia, si dhe shumica e prodhuesve aktualë bërthamorë.

Në frontin e kundërt, një grup i vetëm burimeve të rinovueshme i drejtuar nga Gjermania dhe i mbështetur nga Portugalia dhe Austria, të dyja me një politikë kombëtare anti-bërthamore afatgjatë.

Për të zvogëluar kostot e mëdha fillestare dhe kohëzgjatjen e gjatë të ndërtimit të centraleve bërthamore tradicionale, vende si Estonia, Rumania, Suedia dhe Polonia po eksplorojnë alternativa si Reaktorët Modularë të Vegjël (SMR), avantazhet e të cilëve janë paraqitur edhe nga vetë BE-ja.

Prodhimi i tyre i energjisë është rreth një e treta deri në një të pestën e reaktorëve tradicionalë. Megjithatë, ato mund të prodhohen në fabrika dhe të vendosen më vonë në vend, madje edhe në zona të largëta.

Në të njëjtën kohë, kërkesat për menaxhimin e mbetjeve do të ishin të ngjashme me ato të një reaktori konvencional.

Pavarësisht nëse prodhimi bërthamor do të rritet apo jo, problemi i furnizimit me energji mbetet kritik për Evropën.

Megjithëse energjia e rinovueshme ka përparuar ndjeshëm në dy dekadat e fundit, era, dielli dhe hidrocentralet e kombinuara ende përbëjnë më pak se gjysmën e konsumit të energjisë elektrike të BE-së. /Telegrafi/

- YouTube www.youtube.com

Bloomberg ka raportuar se Bashkimi Evropian po përgatit disa qasje për të përfshirë anëtarësimin e Ukrainës në një marrëveshje të ardhshme paqeje.

Burimet thanë se "opsionet që po shqyrtohen përfshijnë ofrimin paraprak të Kievit me mbrojtjen që vjen me anëtarësimin në BE, si dhe qasje të menjëhershme në disa të drejta anëtarësimi", transmeton Telegrafi.

Ndërkohë, BE do t'i ofrojë Ukrainës një afat kohor të qartë hapash që duhet të ndërmarrë për të avancuar procedurën zyrtare.

Opsione të tjera që po shqyrtohen përfshijnë vazhdimin e rrugës ekzistuese të anëtarësimit ose futjen e një periudhe kalimtare me anëtarësim gradual, thanë ata.

Një përfaqësues i Komisionit Evropian i tha Bloomberg se anëtarësimi i ardhshëm i Ukrainës në BE është pjesë e diskutimeve për marrëveshjen e paqes. /Telegrafi/

Përplasjet mes qeverisë dhe sistemit të drejtësisë tashmë janë të qarta, madje kanë përshkallëzuar. Kryeministri Edi Rama ka paralajmëruar ndërhyrje për ndryshime ligjore pas zhvillimeve në çështjen që lidhej me zëvendëskryeministren Belinda Ballukun në Gjykatën Kushtetuese.

Në përfundim të mbledhjes së grupit parlamentar të hënën, Rama deklaroi se do të propozojë ndryshime ligjore për të mos lejuar, sipas tij, ndërhyrjen e pushtetit gjyqësor në atë ekzekutiv.

Qëndrimi vjen pas vendimit të Kushtetueses, e cila la në fuqi pezullimin nga detyra të numrit dy të qeverisë, masë e marrë më herët nga Gjykata e Posaçme Kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar (GJKKO) për të lehtësuar hetimet ndaj saj.

Drejtuesi i qendrës ligjore “ResPublica”, Dorian Matlija shprehet se teknikisht kryeministri mund të bëjë një ndërhyrje të tillë dhe i quhet e vlefshme, por nga ana politike e cilëson të shëmtuar.

“Mund ta bëjë [ndërhyrjen], por mund të ketë subjekte të interesuara që mund ta çojnë prapë në Gjykatë Kushtetuese dhe të ketë përplasje. Është një tollovi në vazhdim, që nuk do zgjidhet kollaj,” tha avokati Matlija për Citizens.al.

Sipas tij, “është dilentatizëm të ndryshosh Kodin e Procedurës Penale, ama nëse do të ndryshojë Kushtetutën, i duhen 94 vetë për atë pjesë”.

Një ndërhyrje e tillë rrezikon të krijojë precedent dhe mund të cenojë jo vetëm reformën në drejtësi, por edhe procesin e integrimit evropian të vendit.

“Ndërhyrje në mes të lojës”

Më 6 shkurt, GJKKO, me kërkesë të SPAK, vendosi pezullimin nga detyra të Belinda Ballukut, e cila përveç postit të zëvendëskryeministres mban edhe postin e ministres së Infrastrukturës dhe Energjisë.

Qeveria e ankimoi vendimin në Gjykatën Kushtetuese me pretendimin se në këtë masë po cenohej vullneti i qytetarëve dhe e drejta për të ushtruar pushtetin ekzekutiv.

Gjykata nuk arriti të sigurojë shumicën e nevojshme të votave për të dhënë një interpretim të qartë për çështjen.

Dalja në një vendim 4 me 4 solli rrëzimin e ankimit, për rrjedhojë pezullimi i saj nga detyra mbeti në fuqi. Megjithatë vlen të theksohet se Balluku vijon të mbajë mandatin e deputetes.

Mandati i deputetit ofron imunitet për masa të sigurisë si arrestimi apo kontrolli i banesës. Për këtë SPAK ka paraqitur në Kuvend edhe kërkesën për heqjen e imunitetit, kërkesë tp cilën shumica socialiste e mbajti prej muajsh pa shqyrtuar me pretekstin se “nevojitej të shprehej Gjykata Kushtetuese”.

Në një reagim publik Kryeministri Rama njoftoi se mazhoranca do të kërkojë zgjidhje përmes ndryshimeve në legjislacion dhe tregoi hapur se qeveria do ta mbrojë Ballukun duke mos ia lëshuar imunitetin.

“Deri në adresimin ligjor të zgjidhjes nuk ka asnjë urgjencë për të trajtuar kërkesën që SPAK-u bëri pas rënies së masës së pezullimit”, u shpreh Rama.

Përballë këtyre zhvillimeve, ekonomisti dhe drejtori ekzekutiv i Qendrës Shqiptare për Kërkime Ekonomike (ACER), Zef Preçi, e konsideron problematike çdo ndryshim ligjor gjatë një procesi në zhvillim.

“Çfarëdo ndërhyrje ka efekt vetëm pas miratimit […] Nuk ka akte me efekt prapaveprues. Çështja do të hetohet sipas kuadrit ligjor aktual”, theksoi ai për Citizens.al.

Duke paralelizuar situatën me atë të shfaqur edhe në Serbi. Sipas Preçit, një konflikt i tillë institucional mund të ndikojë negativisht në procesin e integrimit evropian të vendit.

Ai shton se mazhoranca mund të synojë zvarritjen procedurale të procesit parlamentar deri në afatet e parashikuara në rregullore.

Ndërsa qeveria ka lënë të kuptohet se nuk e konsideron urgjente shqyrtimin e kërkesës së SPAK për arrestimin e Ballukut, Komisioni Evropian kërkon që Kuvendi të veprojë pa vonesa për procedurat që lidhen me heqjen e imunitetit.

Sipas Brukselit, trajtimi i këtyre çështjeve është përgjegjësi e parlamentit, ndërsa lufta kundër korrupsionit mbetet kusht kyç për avancimin e Shqipërisë drejt anëtarësimit në Bashkimin Evropian.

“Në raportin për Shqipërinë për vitin 2025, Komisioni theksoi se, megjithëse qëndrueshmëria e gjyqësorit është përmirësuar, përpjekjet e zyrtarëve publikë ose politikanëve për të ushtruar presion mbi drejtësinë mbeten shqetësim serioz”, citoi ReportTV një zëdhënësi të KE.

Lexoni gjithashtu:

• “Numrat dy” para drejtësisë: Lëkundje apo konsolidim i pushtetit të Ramës?
• Gjykata Kushtetuese rikthen Belinda Ballukun në detyrë
• Rikthimi i ministres Balluku në detyrë pritet me protestë nga Lëvizja Bashkë

The post Nga reforma te përplasja: Rama sfidon pavarësinë e drejtësisë appeared first on Citizens.al.

Bashkimi Evropian do të ndalojë disa kompani nga shkatërrimi i rrobave, aksesorëve të veshjeve dhe këpucëve të pashitura në një përpjekje për të ulur mbeturinat tekstile.

Ndalimi do të zbatohet për kompanitë e mëdha nga 19 korriku, ndërsa kompanitë e mesme do të pasojnë në vitin 2030, tha Komisioni Evropian të hënën, transmeton Telegrafi.

Përveç kësaj, detyrimet ekzistuese të raportimit për kompanitë e mëdha për veshjet e pashitura të hedhura si mbeturina do të shtrihen edhe për kompanitë e mesme në vitin 2030.

Çdo vit, 4-9% e veshjeve të pashitura në Evropë shkatërrohen, duke gjeneruar rreth 5.6 milion ton metër emetime të dioksidit të karbonit (CO2).

Produktet e pashitura me vlerë 630 milionë euro (749.8 milionë dollarë) shkatërrohen në Francë çdo vit, ndërsa në Gjermani 20 milionë artikuj të kthyer hidhen.

"Shifrat mbi mbeturinat tregojnë nevojën për të vepruar", tha Komisionerja e Mjedisit e BE-së, Jessika Roswall.

"Me këto masa të reja, sektori i tekstilit do të fuqizohet për të lëvizur drejt praktikave të qëndrueshme dhe rrethore, dhe ne mund të rrisim konkurrueshmërinë tonë dhe të zvogëlojmë varësitë tona", shtoi ajo.

Rregullat e reja synojnë të "ulin mbeturinat, të zvogëlojnë dëmet mjedisore dhe të krijojnë një fushë loje të barabartë për kompanitë që përqafojnë modele biznesi të qëndrueshme", tha komisioni.

Disa përjashtime nga ndalimi do të zbatohen për arsye sigurie ose dëmtimi të produktit. /Telegrafi/

Presidentja e Kosovës, Vjosa Osmani, në një intervistë për median britanike Monocle, ka folur për përparimin e Kosovës në rrugën e integrimit euro-atlantik dhe për thellimin e marrëdhënieve me Shtetet e Bashkuara të Amerikës.

Duke folur për angazhimin e Kosovës në politikën ndërkombëtare dhe integrimin në strukturat euro-atlantike, presidentja Osmani tha se nuk kemi dilema për rrugën tonë euro-atlantike.

"Ne nuk kemi kurrë dilema për rrugën tonë euro-atlantike. Rruga e Kosovës drejt NATO-s dhe Bashkimit Evropian është e pandalshme. Identiteti ynë euro-atlantik është i patjetërsueshëm dhe nuk do të lëkundet kurrë", u shpreh Osmani.

Ajo theksoi rëndësinë e mbështetjes amerikane historike dhe bashkëpunimin e vazhdueshëm.

"Marrëdhënia që kemi me SHBA-në ka qenë gjithmonë ekzistenciale. SHBA-ja udhëhoqi botën për të na shpëtuar dhe na dha mundësinë të jetojmë në liri dhe demokraci. Kosova është bërë një nga historitë më të mëdha të suksesit të politikës së jashtme amerikane", tha ajo.

Presidentja përmendi dy fusha kryesore të bashkëpunimit të zgjeruar me SHBA-në. mbrojtjen dhe ekonominë.

"Në aspektin e mbrojtjes, është shumë e rëndësishme që të kemi kapacitete të mjaftueshme për sigurinë tonë, sidomos duke pasur parasysh situatën e paqëndrueshme në rajon. Në ekonomi, kemi potencial të madh për investime amerikane. Kur investoni në Kosovë, po investoni në qindra miliona qytetarë evropianë, me një sistem ligjor dhe financiar të shkëlqyer dhe me një vend pro-amerikan", tha Osmani.

Duke folur për sfidat e integrimit në BE, Presidentja Osmani tha se pavarësisht që Kosova ende nuk e ka marrë statutin e kandidatit për BE, rruga jonë drejt vlerave euro-atlantike nuk do të ndryshojë

"Ne jemi 100% të përputhur me BE-në dhe NATO-në në çdo vendim të politikës së jashtme dhe sigurisë. Megjithatë, ende nuk kemi status kandidati për Bashkimin Evropian për shkak të disa konsideratave politike brenda disa vendeve të BE-së. Por durimi ynë nuk do të shkurtëzohet – rruga jonë drejt vlerave euro-atlantike nuk do të ndryshojë”, tha Osmani.

Presidentja Osmani gjithashtu vlerësoi mbështetjen e vazhdueshme të Emirateve të Bashkuara Arabe, si një partner i rëndësishëm ndërkombëtar.

"Që nga viti 1999, kur përjetuam luftën gjenocidale, Emiratet e Bashkuara Arabe na mbështeti të rindërtojmë vendin nga hiri. Tani na mbështesin në sektorin e shëndetësisë dhe shumë sektorë të tjerë. Kjo mbështetje është jetike për forcimin e pozicionit ndërkombëtar të Kosovës”, tha Osmani.

Kujtojmë se presidentja Osmani javën që shkoi ishte pjesëmarrëse në Samitin Botëror të Qeverisjes në Emiratet e Bashkuara Arabe./Telegrafi/

Kryeministri hungarez Viktor Orban e shpalli Ukrainën "armik" të Hungarisë gjatë një fjalimi në një tubim më 7 shkurt.

Orban, i parë gjerësisht si aleati më i ngushtë i Kremlinit në Bashkimin Evropian, ka sulmuar vazhdimisht Kievin dhe Brukselin gjatë gjithë luftës së plotë të Rusisë kundër Ukrainës, shkruajnë mediat e huaja, përcjell Telegrafi.

Duke folur në një tubim në qytetin hungarez Szombathely më 7 shkurt, Orban kritikoi Ukrainën për kërkesën që BE të ndalojë importet e energjisë së lirë ruse.

"Kushdo që thotë se ky është armik i Hungarisë, atëherë Ukraina është armiku ynë", tha ai.

Deklaratat e tij vijnë menjëherë pasi Këshilli i BE-së miratoi planet për të ndaluar blerjet e gazit rus deri në vitin 2027.

Hungaria dhe Sllovakia - të dyja vende miqësore me Moskën që mbeten shumë të varura nga gazi rus - e kanë kundërshtuar vendimin në Gjykatën Evropiane të Drejtësisë.

Orban gjithashtu kundërshtoi aspiratat e Ukrainës për në BE, duke këmbëngulur përsëri se ndërsa Hungaria duhet të bashkëpunojë me Ukrainën si fqinje, Kievit nuk duhet t'i jepet kurrë anëtarësim në BE.

"Hungarezët nuk duhet të duan bashkëpunim ushtarak apo ekonomik me ukrainasit, sepse ata po na tërheqin në luftë", citohet të ketë thënë ai.

Orban njoftoi gjithashtu se do të vizitonte Uashingtonin, D.C. për takimin inaugurues të "Bordit të Paqes" të presidentit të SHBA-së, Donald Trump. /Telegrafi/

Estonia po shtyn përpara idenë që ushtarëve rusë që kanë luftuar kundër Ukrainës t’u ndalohet hyrja në Zonën Shengen, një hapësirë ku udhëtohet pa viza dhe e cila mbulon shumicën e shteteve anëtare të Bashkimit Evropian.

Ideja, e paraqitur në një dokument të brendshëm për diskutim, të cilin e ka parë Radio Evropa e Lirë dhe i cili iu shpërnda kryeqyteteve të BE-së në fund të janarit, u diskutua shkurtimisht kur ministrat e Jashtëm të bllokut evropian u takuan në Bruksel më 29 janar.

Sipas zyrtarëve të BE-së, të cilët folën me REL-in në kushte anonimiteti, ideja u prit pozitivisht nga shtetet anëtare që morën fjalën dhe pati një pajtim të përgjithshëm se puna për këtë dokument do të vazhdojë me ekspertë të çështjeve të brendshme dhe të jashtme në Bruksel.

Megjithatë, zyrtarët pranuan se u ngritën edhe pyetje për shkallën dhe nëse mund të zbatohet parandalimi i hyrjes të një numri kaq të madh njerëzish në BE.

Sipas Talinit, rreth 1.5 milion shtetas rusë kanë marrë pjesë në operacione luftarake në Ukrainë që nga nisja e pushtimit rus të Ukrainës në shkurt 2022 - përfshirë këtu edhe forcat e rregullta të Federatës Ruse dhe njësi të tjera, sikurse nga Grupi Wagner.

Nga këta, besohet se 640.000 mbeten ende aktivë, që do të thotë se ka afër 1 milion ish-luftëtarë që janë objektiva potencialë për BE-në.

Rreziku i mundshëm i sigurisë për bllokun përshkruhet qartë në dokument: “Përvoja luftarake dhe përdorimi i dhunës, përfshirë pjesëmarrjen e mundshme në krime lufte dhe mizori të tjera kundër popullatës ukrainase, janë karakteristika të përbashkëta të këtyre individëve. Hyrja e tyre e mundshme dhe prania brenda BE-së jo vetëm që mbart një rrezik të përgjithshëm të krimit të dhunshëm, por përfaqëson një kanal të madh për infiltrimin e krimit të organizuar, lëvizjeve ekstremiste dhe operacioneve armiqësore shtetërore në të gjithë Evropën”.

Gjithashtu, në dokument thuhet se këta individë mund të jenë “një bazë rekrutimi për shërbimet e inteligjencës ruse”.

Dokumenti thotë se ka një lidhje mes ish-luftëtarëve dhe rritjes së dhunës brenda Rusisë, veçanërisht mes rreth 180.000 të burgosurve që u rekrutuan nga burgjet ruse dhe u dërguan në njësite të posaçme ushtarake që luftonin në Ukrainë.

Dokumenti po ashtu vë në pah se “shumë prej të kthyerve kanë kryer krime të rënda”.

“Numri i përgjithshëm i tyre ka arritur nivelin më të lartë në 15 vjet në Rusi në gjysmën e parë të vitit 2025, dhe kjo rritje ka gjasa të lidhet me kthimin masiv të ish-luftëtarëve”, thuhet në dokument, ku shtohet se “liria e lëvizjes së këtyre individëve paraqet një kërcënim të drejtpërdrejtë për të gjithë Zonën Shengen, pavarësisht se nga cili shtet hyjnë. Ata nuk duhet të kenë vend në Evropë”.

Si të ndalohet hyrja e ish-luftëtarëve?

Çështja kryesore është se si të ndalohet hyrja e tyre në BE.

Që në shtator të vitit 2022, BE-ja ka miratuar një vendim për të pezulluar plotësisht marrëveshjen BE–Rusi për lehtësimin e vizave, duke e bërë më të shtrenjtë dhe më të ndërlikuar për shtetasit rusë hyrjen në bllok.

Përveç kësaj, Brukseli ka vendosur sanksione, që nënkuptojnë ndalesa vizash, ndaj gati 2.000 rusëve, që BE-ja thotë se kanë pasur rol në minimin e integritetit territorial të Ukrainës.

Kjo listë përfshin oligarkë, biznesmenë, ministra dhe zyrtarë të lartë ushtarakë.

Propozimi i Estonisë, megjithatë, nuk synon përdorimin e sanksioneve dhe përpjekja për të shënjestruar ish-luftëtarët nuk do të jetë pjesë e paketës së 20-të të sanksioneve të BE-së kundër Kremlinit, e cila pritet të miratohet nga të gjitha shtetet anëtare më vonë gjatë shkurtit.

Në vend të kësaj, Talini po përdor një metodë tjetër: ndalesën e hyrjes në Shengen. Që më 9 janar, Talini e vendosi ndalesën ndaj 261 ish-ushtarëve rusë. Kjo ndalesë pengon individëve që nuk janë nga shtetet e bllokut që të hyjnë në të gjitha vendet e BE-së, përjashtuar nga Qipro dhe Irlanda, si dhe nga shtetet joanëtare të BE-së që janë në Shengen, përkatësisht Islanda, Lihtenshtajni, Norvegjia dhe Zvicra.

E vlefshme deri në pesë vjet, ndalesa duhet të zbatohet në të gjithë Zonën Shengen dhe jo vetëm në vendin që e ka regjistruar ndalesën në Sistemin e Informacionit Shengen (SIS), siç bëri së voni Estonia me luftëtarët rusë.

Por, ndonëse në parim një vend mund të lëshojë një alarm në gjithë Shengenin, shtetet individuale mund të bëjnë përjashtime dhe, në fund, secili vend i Shengenit është sovran sa i përket vendosjes se kush lejohet të hyjë në territorin e tij.

Për këtë arsye, Estonia po kërkon mbështetje më të gjerë nga BE-ja për këto masa, duke u bërë thirrje “shteteve anëtare të BE-së dhe vendeve të Shengenit që të zbatojnë një ndalesë të plotë hyrjeje në Zonën Shengen, si dhe refuzimin e vizave dhe lejeve të qëndrimit për të gjithë shtetasit rusë që janë të identifikuar se kanë marrë pjesë në luftën e agresionit kundër Ukrainës".

Estonia shtoi po ashtu se “kjo nismë sigurie, kritike për situatën aktuale, kërkon mbështetje urgjente politike dhe praktike, dhe ne u bëjmë thirrje të gjitha palëve të interesuara t’i bashkohen nismës, duke e trajtuar si çështje urgjente dhe të ndihmojnë në përfshirjen e individëve në listën e ndalesës për hyrje në Shengen".

A do ta ndjekin shembullin shtetet e tjera anëtare të BE-së? Me gjasë po. Por, ato gjithashtu e pranojnë se ka vështirësi në këtë drejtim. Njëra nga to është pamundësia për të siguruar të dhëna individuale për secilin ish-luftëtar, me qëllim që të regjistrohen në sistem.

“Disa qindra, madje edhe disa mijëra mund të futen në sistem, por këtu po flasim për gati një milion njerëz”, i tha një diplomat REL-it.

Ndonëse nisma estoneze konsiderohet e sinqertë dhe e dobishme, ekziston edhe një shqetësim brenda bllokut për mbingarkimin e sistemit dhe nxitjen e anëtarëve të tjerë që ta keqpërdorin atë për qëllime politike.

Një ilustrim i kësaj ndodhi verën e kaluar, kur Rumania ia ndaloi hyrjen në Zonën Shengen Ion Cebanit, kryetarit të bashkisë së kryeqytetit të Moldavisë, Kishinjev, duke u thirrur në shqetësime të sigurisë kombëtare.

Ceban është rival i presidentes properëndimore të Moldavisë, Maia Sandu, e cila në atë kohë po përgatiste aleancën e saj politike për zgjedhje parlamentare, të cilat më pas i fitoi zgjedhjet. Ndalesa mbetet ende në fuqi, edhe pse disa kryeqytete të BE-së shprehën shqetësime për natyrën politike të kësaj mase. /REL/

Non pejpëri i paralajmëruar nga eurokomesarja Marta Kos për t’u shpalosur në muajin shkurt, do të jetë një përkujtim, por, nuk e ka peshën e një dokumenti të fuqishëm për ta zhbllokuar procesin eurointegrues, vlerëson për TVM2, ish ambasadori, Nano Ruzhin.

Realisht, sipas tij, Bashkimi Evropian si subjekt ende po heshtë dhe nuk është përfshirë, apo nuk ka pozicion zgjidhës mes problemit, Shkup- Sofje. Pa ndonjë diplomaci më të fuqishme të Unionit, çdo notë tjetër është me më pak relevancë, thotë Ruzhin.
“Non pejpëri zakonisht është anonim, para së gjithash është dokument joformal dhe për këtë arsye ka rëndësi, po jo sa kanë dokumentet dhe instrumentet e caktuara diplomatike. Në rastin tonë, mendoj se bëhet fjalë për iniciativë të caktuar, që nuk e dimë çka përmban, siç tha edhe Mickoski, përmban disa kontura me të cilin e ka njoftuar përfaqësuesi i BE-së në Shkup. Ne vetëm mund të konstatojmë se është një iniciativë, megjithatë një iniciativë shumë larg nga zgjidhja e problemit mes dy shteteve”, deklaroi ish ambasadori Nano Ruzhin.

Njohësi i këtyre çështjeve rikujton se problemi që ka bllokuar integrimin nuk është me fqiun lindor por lidhet me kushtet që rrjedhin nga vendimet e organeve të larta të Bashkmit Evropian.

“Ne nuk kemi kontest të drejtpërdrejt diplomatik me Bullgarinë, por kemi obligim që e interpretoni si “kontest”, mes RMV-së dhe BE-së. Për këtë arsye do të jetë nëj epizodë e vogël në rrugën drejt zgjidhjes së problemit, që duhet të zgjidhet me guxim, transparencë dhe të rifillojë rruga e shtetit drejt BE-së”, theksoi Ruzhin.

Edhe autoritetet e vendit presin që të japin mendim pasi që non pejpëri të publikohet dhe t’i kalojë procedurat e nevojshme brenda BE-së. Kreu i qeverisë Mickoski, ditë më parë tha se duhet të jemi të kujdeshëm për çdo deklaratë, ngaqë sipas tij, më së paku varet prej nesh lehtësimi evropian, sepse gjërat ndodhen në duart e vendeve anëtare të BE-së, konstaton Mickoski.

Ndërsa akulli i Arktikut po shkrihet dhe tensionet gjeopolitike po rriten, krahu verior i NATO-s po shfaqet si një nga “teatrot” më të rëndësishme dhe të neglizhuara të aleancës.

Dhe Evropa tani po përballet me një të vërtetë të hidhur: është strategjikisht e papërgatitur për të luajtur një rol në një rajon që pritet të bëhet një korridor kyç ushtarak dhe ekonomik, thuhet në një shkrim të Euronews, përcjell Telegrafi.

Sipas tij, shumica e aleatëve evropianë mund të mos jenë pajtuar me politikën agresive të presidentit të Shteteve të Bashkuara Donald Trump për Arktikun, por shumica duket se pajtohen me thelbin e mesazhit të tij: Arktiku ka nevojë për vëmendje të veçantë, dhe ka nevojë për të shpejt.

Problemi i tyre: atyre u mungojnë si doktrinat ashtu edhe aftësitë ushtarake të nevojshme për t'i zbatuar ato.

Në nivel ushtarak, Arktiku është thelbësor për mbrojtjen e Atlantikut të Veriut, veçanërisht duke pasur parasysh se flota veriore e Rusisë i tejkalon në numër kapacitetet e NATO-s.

Gara që po bëhet më e nxehtë se kurrë: Pse Rusia, Kina dhe SHBA-të e kanë në shënjestër Arktikun?

"Kur flasim për mbrojtjen e Mbretërisë së Bashkuar, hendeku midis Grenlandës, Islandës dhe Mbretërisë së Bashkuar në veçanti është shumë, shumë i rëndësishëm", ka thënë për Euronews, Anthony Heron, një bashkëpunëtor kërkimor në Institutin Arktik.

Sipas tij, "çdo forcë ose ushtri kundërshtare që do t'i afrohet Mbretërisë së Bashkuar ka shumë të ngjarë të vijë nga rajoni i Arktikut".

Monitorimi i asaj hapësire, shtoi ai, varet nga ndërgjegjësimi i vazhdueshëm për domenin në të gjithë një rajon të gjerë, me popullsi të pakët dhe “armiqësor ndaj mjedisit”.

Dhe ky ndërgjegjësim nuk ka të bëjë vetëm me veprimet ushtarake.

Nën akull shtrihet infrastruktura që mbështet ekonomitë moderne: kabllot nënujore dhe linjat e energjisë që mbajnë vëllime të mëdha të dhënash midis Evropës dhe Amerikës së Veriut, të cilat janë objektiva tërheqëse për spiunazh dhe sabotim.

Projektet e tjera të kabllove Arktike në proces përfshijnë “Far North Fiber”, e cila synon të lidhë Japoninë me Evropën përmes Kalimit Veriperëndimor, dhe “Polar Connect”, e cila planifikon të ofrojë lidhje të sigurt përmes Arktikut me Azinë dhe Amerikën e Veriut.

"Ndërgjegjësimi për rëndësinë dhe aftësia për të gjurmuar nëndetëset në Arktik janë çelësi për të siguruar që këto kabllo nënujore dhe linja energjie të jenë të sigurta", vlerëson Heron. "Nëse do të priteshin linja të tilla, do të ishte katastrofike për ekonominë".

Ndryshimi i klimës po krijon gjithashtu rrugë të reja transporti përmes Arktikut, të cilat do të shkurtonin ndjeshëm kohën e tranzitit krahasuar me kanalet e Suezit dhe Panamasë.

Por ato gjithashtu prezantojnë një shtresë të re të konkurrencës strategjike.

Trump thotë se ka arritur një 'marrëveshje kornizë' për Grenlandën - pezullon tarifat për evropianët

Rusia, thekson Heron, ka të ngjarë të zgjerojë praninë e saj ushtarake për të mbrojtur këto korsi, duke rritur rreziqet për NATO-n nëse nuk arrin të përgjigjet.

"Nëse rrimë duarkryq dhe humbasim mundësinë", paralajmëron ai, duke shtuar se "kjo me të vërtetë do të shkaktojë trazira ekonomike".

Problemi i kapaciteteve

Megjithatë, pavarësisht rëndësisë në rritje të rajonit, pozicioni i NATO-s në Arktik mbetet i pabarabartë dhe shumë i varur nga SHBA-ja - dhe Grenlanda është një shembull konkret.

"Kur flasim për Grenlandën, është kryesisht një prani amerikane për sa i përket satelitëve", thotë Heron, edhe pse ishulli është "shumë, shumë mirë i vendosur për sa i përket ndërgjegjësimit për domenin dhe zbulimit të hershëm të kërcënimeve", veçanërisht për gjurmimin e lëvizjeve ruse përmes boshllëkut GIUK.

Kjo mbështetje përforcon një problem më të gjerë strukturor.

Ndërsa Danimarka, Suedia dhe Norvegjia kanë investuar prej kohësh në forcat e motit të ftohtë - Komandanti Suprem i Forcave Aleate të NATO-s për Evropën muajin e kaluar i përshkroi aftësitë e tyre si "të jashtëzakonshme" dhe "të pozicionuara në mënyrë unike për të forcuar sigurinë veriore të NATO-s dhe Arktikun" – por aleatët e tjerë evropianë po mbeten prapa.

"Shtetet fqinje të Arktikut, dhe kjo përfshin Mbretërinë e Bashkuar dhe Francën, nuk kanë një doktrinë specifike arktike", tha Heron.

Më thelbësisht, dekada të tëra investimesh të pamjaftueshme nga aleatët e NATO-s nënkuptojnë se aktualisht ka pak kapacitete moderne të vendosura në Arktik, dhe thjesht zhvendosja e aseteve dhe burimeve atje nga teatro të tjerë nuk është e mundur për shkak të kushteve të vështira.

Dhe ndërsa NATO nuk mban një prani gjatë gjithë vitit në Arktik, Rusia ka rreth 30-40 baza të specializuara dhe fusha ajrore të përmirësuara të shpërndara rreth territorit të saj arktik.

"Jo çdo kapacitet që keni diku tjetër mund të transpozohet thjesht në Arktik dhe të funksionojë atje", thekson për Euronews, Verineia Codrean, shefe e strategjisë në Euroatlas.

Kompania e saj, e cila ka kontrata me shumë qeveri evropiane, prodhon automjete të përparuara autonome nënujore me qëndrueshmëri deri në 16 javë.

Kjo për shkak se i ftohti ekstrem i Arktikut, mbulesa e akullit dhe largësia e tij degradojnë të gjitha sistemet që funksionojnë mirë në mjedise më të buta, nga dronët dhe sensorët deri te pajisjet e komunikimit dhe navigimi bazë.

Problemi i investimeve

Arktiku, i cili mbulon afërsisht 4% të sipërfaqes së Tokës, imponon kufizime serioze teknike.

"Nëse shikoni një zonë si Grenlanda ose Poli i Veriut, nuk ka infrastrukturë fikse", thotë për Euronews, James Campion, CEO dhe bashkëthemelues i kompanisë suedeze të teknologjisë së thellë 6G TERASi. "Çdo forcë mbrojtëse që vepron në zonë duhet të sjellë të gjitha ato pajisje me vete".

Edhe vendosja e komunikimeve mund të bëhet një ndërmarrje e madhe logjistike. Kullat tradicionale ushtarake të radios të përdorura nga ushtria mund të zgjasin orë të tëra për t'u montuar dhe kërkojnë që ekipe të mëdha të vendosen në kushte të vështira.

Kompania e Campion ofron një sistem që kombinon pajisje të lehta radioje me platforma dronësh që do të kërkonin vetëm një person për t'u vendosur - megjithëse mbetet eksperimental dhe me rreze të kufizuar veprimi.

Ajo do të vendoset për herë të parë në mars me qëllim që më pas të rritet rrezen e veprimit të sistemit.

Moti i ftohtë gjithashtu shkurton qëndrueshmërinë.

Ngrica mund të imobilizojë dronët brenda pak minutash, bateritë shkarkohen me shpejtësi dhe madje edhe kabllot mund të bëhen të brishta dhe të këputen.

Alternativa do të ishte përdorimi i shërbimeve të bazuara në satelit të cilat mund të ofrojnë shtrirje, por ato sjellin dobësitë e tyre.

"Këto sisteme fillojnë të vihen nën kërcënim", mendon Campion, "dhe ato janë gjithashtu nën kontrollin e palëve të treta që mund të jenë ose jo në përputhje me interesat tona."

Por kjo është vetëm maja e ajsbergut.

Sfidat bëhen edhe më të mprehta për aftësitë që nevojiten nën mbulesën e akullit.

Lundrimi pranë polit magnetik është i vështirë, komunikimi është i ndërprerë dhe rishfaqja mund të jetë e pamundur për periudha të gjata për shkak të mbulesës së akullit, tha Codrean.

"Në Arktik, 24 orë nuk të çojnë aq larg", tha ajo.

Sistemet që konsiderohen me rreze të gjatë veprimi diku tjetër mezi arrijnë të gjejnë sipërfaqen e asaj që nevojitet në Arktik.

Kjo për shkak se dronët zakonisht duhet të kthehen në sipërfaqe ose të kalojnë pranë sensorëve për të transferuar të dhënat që kanë mbledhur.

"Nëse ai aset nuk është në gjendje të shkojë shumë larg dhe duhet të rimbushet çdo dy ditë, atëherë duhet ta riktheni. Dhe ku do ta rikthenit nëse ka akull përreth jush? Nëse duhet ta riktheni në pikën tuaj të fillimit, nuk mund të shkojë aq larg".

Platformat e reja, të tilla si automjetet autonome nënujore të mundësuara nga “qelizat e karburantit me hidrogjen”, mund të funksionojnë për javë ose edhe muaj nën akull, por këto aftësi janë ende në fillimet e tyre.

Dhe ndoshta është nën akull që kapacitetet e reja janë më të nevojshme, sipas Codrean, sepse kabllot e reja që do të vendosen do të kërkojnë hartëzim bazë të shtratit të detit.

"E ardhmja e sigurisë së Arktikut do të vendoset nën ujë, jo në ajër ose mbi akull", i tha ajo Euronews.

Autonomia strategjike evropiane, shtoi ajo, "nuk do të ndërtohet vetëm përmes diplomacisë, por përmes aftësive të vazhdueshme nënujore".

Në këtë drejtim, ka shenja se qeveritë evropiane po fillojnë ta shohin rajonin shumë më strategjikisht.

Franca, për shembull, publikoi një strategji mbrojtëse për Arktikun vitin e kaluar, duke reflektuar një njohje gjithnjë e në rritje se Arktiku ofron avantazhe ushtarake dhe ekonomike afatgjata.

Por, duke vepruar kështu, do të kërkohen kompromise të vështira.

"Realiteti brutal është se do të duhen investime të konsiderueshme", tha Heron. "Kjo padyshim do të tërheqë natyrshëm fondet nga fusha të tjera me të cilat publiku i NATO-s mund të jetë i pakënaqur". /Telegrafi/

Në kuadër të brifingut të dedikuar monitorimit të progresit në zbatimin e Agjendës Reformuese, i cili u mbajt në Qeveri dhe ku morën pjesë anëtarë të Qeverisë, ambasadorët e Bashkimit Evropian dhe përfaqësues të komunitetit ndërkombëtar, u bë një pasqyrë e detajuar e rezultateve të deritanishme dhe prioriteteve të ardhshme në fushat kyçe reformuese.

Në këtë ngjarje, fjalim mbajti edhe ministrja e Energjisë, Minierave dhe Burimeve Minerale, Sanja Bozhinovska, e cila u ndal në aktivitetet dhe rezultatet e Ministrisë në fushën e tranzicionit të drejtë, integrimit të tregut dhe avancimit të politikave energjetike në përputhje me standardet evropiane.

Ministrja informoi se strukturat drejtuese të parashikuara me Udhërrëfyesin për Tranzicion të Drejtë janë plotësisht funksionale dhe se është miratuar me sukses Plani Vjetor i Zbatimit për vitin 2026, i harmonizuar me dokumentet strategjike dhe prioritetet investuese të Qeverisë.

Theks i veçantë iu kushtua miratimit të Ligjit të ri për Energjetikë, me të cilin shteti bëri një hap të rëndësishëm drejt harmonizimit të plotë me Paketën për Integrimin e Energjisë Elektrike të Komunitetit të Energjisë, si dhe progresit në përgatitjen e akteve nënligjore nga ana e SHA MEPSO.

Në fjalimin e saj, ministrja theksoi gjithashtu gatishmërinë institucionale të operatorëve për zbatimin praktik të mekanizmave evropianë të tregut, si dhe njohjen ndërkombëtare përmes anëtarësimit në Italian Working Border Table.

Në aspektin e dimensionit social, u theksua se Ministria zbaton në mënyrë aktive masa për mbrojtjen e konsumatorëve të cenueshëm, me një metodologji të miratuar për matjen e varfërisë energjetike dhe me mbështetje të siguruar për mijëra familje.
Gjithashtu, ministrja informoi për miratimin e Planit Trevjeçar për rinovimin e objekteve të Qeverisë Qendrore. Rezultatet e arritura, siç u theksua, përbëjnë një dëshmi të qartë të përkushtimit të institucioneve ndaj një tranzicioni të suksesshëm energjetik, integrimit të tregut dhe zhvillimit të qëndrueshëm, në interes të qytetarëve dhe ekonomisë.

Siç paralajmëroi kryeministri Hristijan Mickoski, do të mbahen rregullisht cikle takimesh, përkatësisht brifingje, me përfaqësues të vendeve anëtare të Bashkimit Evropian që janë rezidente në vendin tonë, me qëllim informimin e përfaqësuesve ndërkombëtarë mbi hapat e ndërmarrë në zbatimin e Agjendës Reformuese.

Ministria e Energjisë, Minierave dhe Burimeve Minerale do të vazhdojë me zbatimin e përgjegjshëm dhe transparent të reformave, në bashkëpunim të ngushtë me Qeverinë, institucionet dhe partnerët ndërkombëtarë, me qëllim sigurimin e një sistemi energjetik të sigurt, modern dhe të drejtë.

BE-ja ka njoftuar propozimet për paketën e saj të 20-të të sanksioneve kundër Rusisë, që mbulojnë energjinë, shërbimet financiare dhe tregtinë.

Ajo përfshin një ndalim të plotë të shërbimeve detare për naftën bruto ruse, si dhe shtimin e 43 anijeve të tjera pjesë e të ashtuquajturës 'flotë në hije' të Kremlinit, njoftoi presidentja e Komisionit Evropian Ursula von der Leyen.

Një ndalim i ri për mallrat dhe shërbimet do të shtrëngojë kufizimet e eksportit që vijnë nga Rusia, ndërsa ndalimet e reja të importit për metalet, kimikatet dhe mineralet kritike do të vlejnë më shumë se 570 milionë euro.

Do të merren masa gjithashtu kundër kompanive dhe platformave që mundësojnë tregtinë e kriptomonedhave dhe do të listohen 20 banka të tjera rajonale ruse në listën e sanksioneve.

“Rusia do të ulet në tryezën e bisedimeve vetëm me qëllim të sinqertë nëse i bëhet presion ta bëjë këtë. Kjo është e vetmja gjuhë që Rusia e kupton. Kjo është arsyeja pse po bëjmë një hap përpara sot”, tha von der Leyen.

Ndryshe, propozimi duhet të miratohet nga 27 shtetet anëtare të BE-së përpara se të hyjë në fuqi zyrtarisht.

Paketa e 19-të e sanksioneve të bllokut - e cila synonte flotën e saj në hije dhe ndaloi importet e gazit natyror të lëngshëm - hyri në fuqi në nëntor. /Telegrafi/

Më shumë se dy të tretat e njerëzve që jetojnë në familje në BE posedojnë shtëpinë e tyre, përkundrejt 32% që jetojnë në banesa me qira. Në Maqedoni rreth 87% jetojnë në shtëpinë e tyre, ndërsa 12,9% me qira, tregojnë të dhënat e Eurostatit.

Sipas të dhënave të fundit, në vitin 2024, më shumë se dy të tretat e popullsisë që jeton në familje në BE kishin në pronësi shtëpinë e tyre, që është pak më pak krahasuar me 69% në vitin 2023. Pjesa tjetër prej 32% jetonte në banesa me qira, që paraqet rritje nga 31% në vitin paraprak.

Për Maqedoninë dhe vendet e rajonit, të dhënat e fundit të disponueshme të Eurostatit janë për vitin 2023, prandaj pjesa më e madhe e njerëzve jetojnë në shtëpi në pronësi në Shqipëri – 95,5%, më pas vjen Kroacia – 91,2%, Serbia – 89,9%, Maqedonia – 87,1%, Bullgaria – 86,1% dhe Greqia – 69,6%.

Janari iku, e shkurtit i erdhi edhe dita e pestë, por në Kosovë ende nuk është finalizuar procesi zgjedhor, si kusht për themelimin e institucioneve të reja.

Në këso rrethana, rreth 900 milionë euro, fonde të Bashkimit Evropian, po presin edhe më tej aminin e deputetëve për t’u disbursuar për Kosovën.

Nga Bashkimi Evropian thonë se pavarësisht vonesave, Kosova mbetet ende e kualifikuar për të marrë deri në 882 milionë euro në kuadër të Planit të Rritjes.

Sipas tyre, vonesat po ndodhin për shkak të mosformimit të institucioneve në Kosovë pas dy proceseve zgjedhore vitin e kaluar.

E, në qeverinë në detyrë, thonë se pas formimit të institucioneve të reja prioritet është votimi i marrëveshjeve ndërkombëtare, mes të cilave edhe Plani i Rritjes.

Në ekzekutiv deklarojnë se, pavarësisht se mjetet nuk janë ndarë, po vazhdojnë punën drejt realizimit të agjendës së reformave të dakorduara me BE-në mbi këtë ujdi.

Zëdhënësja e Komisionit Evropian, Anitta Hipper, thotë për KosovaPress se është në interes të Kosovës që ratifikimi i marrëveshjeve ndërkombëtare të ndodhë sa më shpejt për të shfrytëzuar të gjitha mundësitë nën Planin e Rritjes.

Sipas saj, pa marrjen e dritës së gjelbër të këtyre ujdive, Kosova nuk mund të bëjë kërkesë për pagesë në kuadër të reformave.

“Kosova ishte ndër partnerët e parë të Ballkanit Perëndimor që miratoi Agjendën e saj të Reformave të kërkuar nga Plani i Rritjes së BE-së, i cili u miratua nga Komisioni Evropian në tetor 2024. Prandaj, Kosova mbetet e kualifikuar për të marrë deri në 882 milionë euro fonde në kuadër të Planit të Rritjes, në varësi të hyrjes në fuqi të marrëveshjeve lidhur me Facilitetin për Reforma dhe Rritje, si dhe të gjitha kushteve të tjera për pagesë.

Për shkak të vonesës në formimin e institucioneve, marrëveshjet lidhur me Facilitetin për Reforma dhe Rritje ende nuk kanë hyrë në fuqi. Pa ratifikimin e marrëveshjeve, Kosova nuk mund të bëjë kërkesë për pagesë në kuadër të Facilitetit për Reforma dhe Rritje. Faciliteti për Reforma dhe Rritje është një instrument me kohë të kufizuar, i miratuar për periudhën 2024–2027, dhe është në interes të Kosovës që ratifikimi të ndodhë sa më shpejt për të shfrytëzuar plotësisht të gjitha mundësitë nën Planin e Rritjes, për të mirën e popullsisë së saj”, thuhet në përgjigjet e saj për KosovaPress.

Në anën tjetër, Klisman Kadiu, këshilltar i zëvendëskryeministrit në detyrë për Integrime Evropiane, Besnik Bislimi, thotë se vonesat e alokimit të mjeteve të BE-së për Kosovën ndodhin për shkak të mosgatishmërisë së partive opozitare për t’i kaluar në legjislaturën e kaluar.

Sipas tij, pavarësisht se mjetet nuk janë disbursuar për Kosovën, qeveria në detyrë po punon në realizimin e reformave të dakorduara me BE-në mbi Planin e Rritjes.

“Qeveria në detyrë, në ndërkohë që Kuvendi ishte i formuar, para zgjedhjeve të parakohshme, propozoi votimin e marrëveshjeve ndërkombëtare, mes të cilave edhe Planin e Rritjes, nga i cili Kosova do të përfitojë rreth 882 milionë euro dhe parafinancimin fillestar prej mbi 60 milionë eurosh. Opozita refuzoi ta votojë atë, duke mbajtur peng miratimin e marrëveshjes dhe fillimin e lirimit të fondeve nga BE për Kosovën. Po të mos kishte bllokim të palogjikshëm nga ana e opozitës, Kosova sot do ta kishte marrë shumën e parafinancimit. Me të formuar institucionet e reja, përsëri do të jetë prioritet votimi i marrëveshjeve ndërkombëtare, mes të cilave edhe Plani i Rritjes. Në ndërkohë, qeveria vazhdon punën drejt realizimit të agjendës së reformave të dakorduara me BE mbi Planin e Rritjes, për të cilën raportojmë edhe drejt Unionit në baza të rregullta rreth vazhdimësisë dhe avancimit të reformave”, deklaron Kadiu në përgjigjen për KosovaPress.

Por, pavarësisht se Kosova është vonë në ratifikimin e marrëveshjeve me BE-në, sipas profesorit të integrimeve evropiane, Dritëro Arifi, këtyre ujdive, ende s’u ka skaduar afati.

Sipas tij, vetëm 65 milionë eurot janë të sigurta si mjete të parafinancimit, ndërsa pjesa tjetër duhet të dëshmohet përmes realizimit të reformave.

“Ne veçse jemi vonë. Ne jemi vonë më shumë se një vit në ratifikimin e dy marrëveshjeve me Bashkimin Evropian, por kjo nuk është e tëra. Është paraparë një shumë, një parapërcaktim i 61 milionë eurove për të filluar reformat. Ne ende s’kemi filluar reformat dhe kjo paradhënie e parë varet nga ratifikimi i dy marrëveshjeve për të filluar reformat. Çdo mjet tjetër për t’u alokuar në qeveri duhet të dëshmohet se reformat e ndërmarra kanë përfunduar. Nuk është aq e thjeshtë me i marrë ato fonde, pasi ne po mendojmë se 880 milionë euro do t’i marrim menjëherë, mirëpo jo. Vetëm 61 milionë i marrim menjëherë dhe të tjerat duhet të dëshmohet, evidentohet dhe faktohet se reforma është aprovuar. Edhe nëse sot do ta kishim qeverinë, do të duhej të punonim me shpejtësi të dritës dhe t’i arrinim reformat me kohë”, potencoi ai.

Disbursimi i mjeteve të parafinancimit për Kosovën është i ndërlidhur me miratimin e dy marrëveshjeve ndërkombëtare në Kuvend, të cilat, për shkak të moskonstituimit të legjislaturës së dhjetë, ende nuk ka ndodhur.

Plani i Rritjes është një kornizë e re e BE-së për përshpejtimin e reformave për integrim evropian të tërë rajonit, që kombinon reformat me kontribut të drejtpërdrejtë financiar nga fondet e BE-së në buxhetet e vendeve përfituese dhe projekte investuese. Me zbatimin e këtyre reformave, Kosova do të përfitojë deri në 882,6 milionë euro fonde të BE-së. Nga kjo shumë totale, 253,3 milionë euro janë grante, ndërsa pjesa tjetër prej 629,3 milionë eurosh janë hua afatgjata.

Përdoruesit e internetit në BE po ndërmarrin më shumë veprime për të mbrojtur të dhënat e tyre personale në internet, shkruan euronews.

Ndërsa të dhënat e reja tregojnë rezistencë në rritje ndaj gjurmimit në internet, sa larg është e gatshme të shkojë BE për të rimarrë sovranitetin digjital?

Të dhënat e reja tregojnë se qytetarët e BE-së po marrin më shumë masa paraprake me të dhënat e tyre personale në internet, ndërsa Evropa përpiqet të rimarrë sovranitetin e saj digjital nga kompanitë e mëdha të teknologjisë amerikane, transmeton Telegrafi.

Në vitin 2025, shumica e përdoruesve të internetit në Bashkimin Evropian zgjodhën të mos lejonin që të dhënat e tyre personale të përdoren për reklama, ndërsa 56.2% kufizuan ose refuzuan qasjen në vendndodhjen e tyre gjeografike, sipas të dhënave të fundit të Eurostat.

Kufizimi i qasjes në profilet e mediave sociale ose në ruajtjen e përbashkët në internet u bë gjithashtu më i zakonshëm, me 46% të përdoruesve të internetit që ndërmorën një hap të tillë.

Shifra përfaqëson një rritje prej pesë pikësh përqindjeje krahasuar me vitin 2023.

Përveç kësaj, 39% e njerëzve kontrolluan nëse faqja e internetit ku ata dhanë të dhëna personale ishte e sigurt, dhe 37.6% lexuan deklaratat e politikës së privatësisë përpara se të ndanin të dhënat e tyre personale.

Përqindja më e lartë e përdoruesve të internetit që morën masa për të mbrojtur të dhënat e tyre u regjistrua në Finlandë (92.6%), e ndjekur nga Holanda (91.2%) dhe Çekia (90.3%).

Në të kundërt, përqindjet më të ulëta u regjistruan në Rumani (56%), Slloveni (57.4%) dhe Bullgari (62%).

Kërcënimet ndaj të dhënave personale

Në disa raste, organizatat dhe rregullatorët evropianë kanë çuar kompanitë e teknologjisë në gjykatë për keqpërdorimin e supozuar të informacionit personal të qytetarëve.

Në janar 2026, autoriteti austriak i mbrojtjes së të dhënave ngriti një padi kundër Microsoft, për vendosjen e paligjshme të cookie-ve të gjurmimit në pajisjet e një fëmije pa pëlqimin e tyre.

Padia, e bërë nga grupi i të drejtave të privatësisë noyb në qershor 2024, synonte softuerin arsimor të Microsoft, Microsoft 365 Education, i cili përdoret nga miliona studentë dhe mësues në shkollat evropiane.

Vitin e kaluar, nëntë organizata të shoqërisë civile ngritën një padi të përbashkët kundër X të Elon Musk për shkelje të supozuara të Aktit të Shërbimeve Digjitale (DSA) të BE-së.

Padia synonte përdorimin nga platforma të informacionit personal të ndjeshëm, siç janë mendimet politike, orientimi seksual, besimet fetare dhe gjendjet shëndetësore, për reklama të synuara.

Ajo bazohej në një hulumtim nga AI Forensics, një organizatë jofitimprurëse evropiane që heton algoritmet me ndikim, e cila zbuloi, ndër të tjera, se Dell Technologies kishte synuar përdorues në X me interesa në medikamente specifike, orientim seksual dhe besim.

Si po reagojnë qeveritë e BE-së?

BE-ja dhe shtetet e saj anëtare duket se po shtojnë përpjekjet për të ndaluar shkeljen e rregullave të saj digjitale dhe për të fituar më shumë pavarësi digjitale.

Dhjetorin e kaluar, BE-ja e gjobiti X me një gjobë prej 120 milionë eurosh, dënimi i saj i parë ndonjëherë sipas DSA-së, për shkelje të detyrimeve të transparencës dhe rregullave të reklamimit.

BE-ja po punon gjithashtu për rritjen e sovranitetit të saj digjital nga kompanitë e mëdha teknologjike amerikane, pasi Amazon Web Services, Microsoft dhe Google aktualisht kontrollojnë rreth 70% të tregut të cloud-it në Evropë.

Në një nga masat, Komisioni Evropian është gati të miratojë Aktin e ri të Zhvillimit të Cloud-it dhe AI-së.

Synon të trefishojë të paktën kapacitetin e qendrës së të dhënave të BE-së brenda pesë deri në shtatë viteve të ardhshme.

Ndërkohë, në nivel kombëtar, Franca njoftoi se do të zëvendësojë platformat amerikane Microsoft Teams dhe Zoom me platformën e saj të videokonferencave të zhvilluar në vend.

Platforma Visio do të përdoret në të gjitha departamentet qeveritare deri në vitin 2027. /Telegrafi/

- YouTube www.youtube.com

Vendet e Bashkimit Evropian arritën një marrëveshje për një hua prej 90 miliardë eurosh për të mbuluar nevojat financiare dhe ushtarake të Ukrainës për vitet 2026 dhe 2027.

Brukseli planifikon të bëjë pagesën e parë në fillim të prillit për të siguruar vazhdimësinë e ndihmës së huaj për Kievin, shkruan Euronews.

Ambasadorët e vendeve anëtare ranë dakord për tekstet ligjore të mërkurën pasdite, pasi Qiproja, që kryeson Këshillin, prezantoi një version të ri të propozimit.

“Marrëveshja e sotme tregon se BE-ja vazhdon të veprojë me vendosmëri në mbështetje të Ukrainës dhe popullit të saj. Financimi i ri do të sigurojë një rezistencë të fortë të vendit ndaj agresionit rus”, deklaroi ministri i Financave i Qipros, Makis Keravnos.

Çifti ukrainas po iknin nga trupat ruse kur u hodhën në erë nga dronët kamikaz

“Në të njëjtën kohë, ne dërgojmë një mesazh të qartë se sovraniteti dhe integriteti territorial i shteteve duhet të respektohet plotësisht, në përputhje me të drejtën ndërkombëtare”, shtoi ai.

Hua prej 90 miliardë eurosh, për të cilën u arrit marrëveshje politike në samitin e Brukselit, do të financohet përmes emetimit të borxhit të përbashkët, ku buxheti i BE-së do të shërbejë si garanci për investitorët. Sipas marrëveshjes, Hungaria, Sllovakia dhe Çekia do të jenë plotësisht të përjashtuara nga të gjitha detyrimet financiare, duke përfshirë pagesat vjetore të interesave.

Komisioni Evropian vlerëson se 24 shtetet e tjera anëtare do të duhet të kontribuojnë çdo vit midis dy dhe tre miliardë eurosh për të mbuluar kostot e lidhura.

Shuma prej 90 miliardë eurosh do të ndahet në dy pjesë kryesore: 30 miliardë euro për mbështetje buxhetore dhe 60 miliardë euro për ndihmë ushtarake për blerjen e armëve dhe municioneve. Ky raport mund të ndryshojë nëse lufta përfundon.

Blerja e armëve ishte pika e fundit e diskutueshme gjatë negociatave të ambasadorëve. Franca, si përkrahëse e politikës “Prodhim në Evropë”, insistoi që të kufizohej sa më shumë blerja jashtë kontinentit.

Në fund u vendos që fondet të përdoren sipas parimit të prioriteteve: armët do të blihen së pari brenda Ukrainës, pastaj në Bashkimin Evropian dhe në Islandë, Lihtenshtajn, Norvegji dhe Zvicër. Vetëm nëse pajisjet nuk janë të disponueshme në këto tregje, Kievit do t’i lejohet të blejë nga furnizues të tjerë, si Shtetet e Bashkuara.

Vendet që kanë partneritete sigurie dhe mbrojtjeje me BE-në, si Mbretëria e Bashkuar, Japonia, Koreja e Jugut dhe Kanadaja, gjithashtu do të kenë prioritet për blerje nëse kontribuojnë “ndershëm dhe proporcionalisht” në kostot e huasë. Kjo marrëveshje përputhet me afrimin mes Brukselit dhe Londrës.

Dronët ukrainas shkatërrojnë sistemin raketor Solntsepyok-un 15 milionë dollarësh të Rusisë në tokën ruse

Paratë do të paguhen gradualisht dhe do të jenë subjekt i kushteve të rrepta. Për shembull, çdo hap prapa në luftën kundër korrupsionit në Ukrainë mund të shkaktojë pezullimin e ndihmës.

Ukraina do të detyrohet të kthejë 90 miliardë euro vetëm nëse Rusia ndalon luftën dhe pranon të kompensojë dëmet Kievin. Duke qenë se Moska e ka përjashtuar qartë mundësinë e pagesës së reparacioneve, pritet që Brukseli të shtyjë kthimin e borxhit për kohë të pacaktuar.

Tekstet ligjore të dakorduara të mërkurën duhet të miratohen ende nga Parlamenti Evropian, i cili ka premtuar një procedurë të shpejtuar. Qëllimi është që pagesa e parë të bëhet në fillim të prillit, që është edhe afati që vet Kievi ka propozuar. /Telegrafi/

BE-ja po rilanson konkursin e saj të rekrutimit elitar pas një ndërprerjeje shtatëvjeçare në një përpjekje për të gjetur një brez të ri administratorësh të nivelit të lartë, për të ndihmuar në menaxhimin e ekonomisë së dytë më të madhe në botë.

Komisioni Evropian, i cili e mbajti konkursin për herë të fundit në vitin 2019, organizon vlerësimin për të injektuar gjak të ri në korridoret e pushtetit të Brukselit. Një pagë e lartë dhe siguri pune i presin ata që kalojnë testin, transmeton Telegrafi.

"Është një kontratë për jetën", tha András Baneth, partner menaxhues i EU Training, i cili përgatit aplikantët për procesin dhe autor i një libri se si të kalohet testi.

"Kjo është një mundësi e shkëlqyer për avancim të parashikueshëm në karrierë dhe, sigurisht, një pagë dhe gjithçka që shoqërohet me të", shtoi ai.

Kandidatët e suksesshëm janë të kualifikuar për role në gradën "AD-5", të cilat vijnë me një paketë page mujore midis 5,973 dhe 6,758 euro, si dhe mundësinë për të përparuar përmes burokracisë dhe për të marrë role me ndikim në kabinetet e komisionerëve - ekipet elitare të këshilltarëve që peshojnë në fushat kryesore të politikave.

Skema e diplomimit, e destinuar për gjeneralistët, do të hapet të enjten, sipas Zyrës Evropiane të Përzgjedhjes së Personelit (EPSO), dhe do të mbyllet më 10 mars.

Është hera e parë që nga viti 2019 që mbahet konkursi. Procesi përfshin testime psikometrike, një vlerësim të njohurive të BE-së dhe një dorëzim eseje për ata që kalojnë fazat fillestare.

Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen e ka bërë përparësi t'u japë stafit më të ri dhe më të zellshëm një shans për t'u ngjitur në shkallët e një institucioni, që historikisht ka pasur një hierarki të ngurtë, thanë zyrtarët e Komisionit.

"Është shumë e rëndësishme të sjellësh një grup talentesh më të rinj me një mënyrë të ndryshme të të menduarit", tha një zyrtar i lartë, i cili nuk pranoi të fliste sinqerisht.

"Do të keni shumë nivele të caktuara që dalin në pension dhe duhet të siguroheni që brezi i ardhshëm i nëpunësve publikë po vjen. Sigurisht që kemi nevojë për njerëz që e kuptojnë institucionin, por kemi nevojë edhe për njerëz që i kuptojnë teknologjitë e së ardhmes nga një perspektivë e ndryshme", shtoi ai.

Sipas një zëdhënësi të Komisionit, "pauza e zgjatur" gjatë shtatë viteve të fundit ishte për shkak të një kalimi në testime të plota online. Heqja e një faze të qendrës së vlerësimit do të thotë se "kohëzgjatja e përgjithshme e konkurseve të EPSO-s është shkurtuar".

"Pasi hyra në fuqinë punëtore katër vjet më parë, ky është më në fund shansi im i parë për t'u futur në institucionet [e BE-së], gjë që deri më tani dukej e pamundur", tha një aplikant i mundshëm, i cili mbeti anonim për të shmangur dëmtimin e aplikimit të tij.

"Të gjithë e dinë se pasi të kaloni [konkursin] dhe të gjeni një punë, jeni gati për jetën. Kjo është arsyeja pse fjalë për fjalë të gjithë miqtë e mi do ta shfrytëzojnë këtë mundësi", shtoi ai.

Shumë staf më të ri në fuqinë punëtore të Komisionit prej 33,000 personash aktualisht shërbejnë në role relativisht të pasigurta me kontrata afatshkurtra ose si punonjës të agjencisë, që do të thotë se ata kanë më pak përfitime, pagë më të keqe dhe shumë më pak siguri për të ardhmen e tyre.

Ekzekutivi ka nisur një rishikim të strukturës së tij, të projektuar për të përmirësuar efikasitetin dhe efektivitetin e kostos, me shqetësime se ata që nuk kanë status zyrtar mund të preken negativisht nga një ristrukturim.

Një aplikant i dytë i mundshëm, që punon në sektorin privat, kritikoi parregullsinë e procesit.

“Shpresoj vërtet që këtë herë do të jetë ndryshe për t’u dhënë një shans personave të jashtëm, pasi për momentin sistemi favorizon kandidatët që tashmë punojnë në institucione”, thanë ata.

Baneth, eksperti i testeve, tha se rreth 1,200 aplikantëve do t’u ofrohen drejtpërdrejt vende pune nga një grup aplikantësh që mund të kalojë 50,000.

Të tjerët do të shtohen në një listë rezervë nga e cila “vetëm 30 përqind do t’u ofrohet në të vërtetë një punë… kjo çon në shumë ndjenja negative kur dikush kalon nëpër të gjitha këto dhe prapë nuk mund të jetë i sigurt se do të gjejë një punë”, shtoi ai. /Telegrafi/

Ministri i Drejtësisë, Igor Filkov tha se forcimi i efikasitetit dhe pavarësisë së gjyqësorit është një nga prioritetet më të larta shtetërore dhe një parakusht për rikthimin e besimit të qytetarëve në institucione.

“Ky është një moment kritik dhe vendimtar për sistemin e drejtësisë. Ne duhet ta perceptojmë situatën qartë dhe me objektivitet, sepse vetëm përmes një vlerësimi të saktë mund të arrijmë zgjidhje të qëndrueshme”, tha Filkov.

Euroambasadori Mihalis Rokas, kujtoi se në raportin e Komisionit Evropian, gjyqësori mori vlerësim “pa përparim” dhe se niveli i pajtueshmërisë me BE-në është “i moderuar”.

“Në vend kanë ndodhur një seri prolongimesh në implementimin e reformave. Në konceptin e ri për Planin për Rritje, BE nuk është donator, por ‘investitor’ në sundimin e ligjit, sepse paratë lidhen me rezultatet”, deklaroi Rokas.

Sipas analizës së projektit “Mbështetja e BE-së për sundimin e ligjit”, mungesa e gjykatësve dhe personelit gjyqësor vlerësohet si problemi më kritik në gjyqësor, me tendencën që çdo vit të përkeqësohet, teksa Maqedonia e Veriut funksionon me numër dyfish më të vogël të gjykatësve për kokë banori.

Shefja e politikës së jashtme të Bashkimit Evropian, Kaja Kallas, paralajmëroi të hënën kundër krijimit të një ushtrie mbarëevropiane, duke e përshkruar idenë si "jashtëzakonisht të rrezikshme", ndërsa debati vazhdon mbi aftësitë e ardhshme mbrojtëse të bllokut.

Duke folur në një konferencë sigurie në Norvegji, Kallas tha se përparësia kryesore në çdo krizë ushtarake duhet të jetë ruajtja e një strukture të qartë komande, transmeton Telegrafi.

"Në nivel evropian, ministrat e Drejtësisë takohen gjatë gjithë kohës dhe ata tashmë mendojnë evropianë, ndërsa ministrat e Mbrojtjes kanë qenë gjithmonë kombëtarë: buxhetet kombëtare, vendimmarrja kombëtare", tha ajo.

"Sigurisht, është kompetencë e shteteve anëtare, askush nuk po ua heq atë, por shtetet anëtare janë shumë të vogla për ta bërë vetë. Nëse e bëjmë së bashku, në fakt mund të mbulojmë një zonë më të madhe. Merrni për shembull mbrojtjen ajrore. Ta bësh së bashku është e kushtueshme, kështu që kemi nëntë fusha aftësish që po i zhvillojmë në bashkëpunim me NATO-n", shtoi Kallas.

Ajo argumentoi se krijimi i një ushtrie të veçantë evropiane përkrah forcave të NATO-s mund të çojë në konfuzion gjatë krizave.

“Nëse je tashmë pjesë e NATO-s, atëherë nuk mund të krijosh një ushtri të veçantë përveç ushtrisë që ke tashmë. Sepse në kushtet e krizës, ajo që është më e rëndësishmja është zinxhiri i komandës: kush i jep urdhra kujt. Dhe nëse ke ushtrinë evropiane dhe pastaj ke ushtrinë e NATO-s, atëherë topi bie midis karrigeve dhe kjo është jashtëzakonisht, jashtëzakonisht e rrezikshme. Kjo është arsyeja pse them se duhet të forcojmë mbrojtjen evropiane, e cila është gjithashtu pjesë e NATO-s. Është vërtet plotësuese për NATO-n. Le të mos e hedhim NATO-n nga dritarja”, përfundoi ajo.

Para fjalëve të Kallas, kryeministri norvegjez Jonas Gahr Støre u tha delegatëve se Norvegjia mbetet vija e parë e NATO-s kundër forcave bërthamore të Rusisë, pavarësisht retorikës së Uashingtonit që minimizon rolin e anëtarëve evropianë të NATO-s në mbrojtje.

“Kur takova presidentin Trump për herë të parë, ia thashë këtë, e pashë në sy dhe i thashë se është e rëndësishme që një kryeministër norvegjez ta shohë një president amerikan në sy dhe të thotë: ‘100 kilometra larg kufirit tim ndodhet arsenali më i madh bërthamor në botë. Dhe nuk është i drejtuar kundër meje, president, por kundër jush’”, tha ai.

“Ka rëndësi që ne i monitorojmë ato nëndetëse. Ne e dimë kur ato largohen nga porti. Ne e dimë kur ato testojnë sistemet e tyre të reja të armëve. Dhe ne e ndajmë këtë me ju, dhe bashkëpunojmë për ta monitoruar atë. Dhe kjo është arsyeja pse duhet të them se tingëllon plotësisht e gabuar kur presidenti amerikan qëndron në Davos duke thënë se ‘ne i kemi dhënë gjithçka NATO-s dhe NATO nuk jep asgjë në këmbim’. Është e gabuar”, shtoi ai.

Støre theksoi gjithashtu shkallën e stërvitjeve ushtarake të ardhshme në Arktik.

“Një muaj nga tani do të kemi 25,000 trupa që ushtrohen në Norvegjinë veriore, Finlandën veriore. Dy delegacionet më të mëdha atje, pashë, ishin francezët dhe amerikanët, 4,000 deri në 5,000 trupa secila. Dhe përsëri, kjo nuk është bamirësi. Kjo është për shkak të një interesi të ndërsjellë. Ne do ta ruajmë këtë, do të kujdesemi për të dhe do t'ua kujtojmë partnerëve tanë amerikanë këtë”, shtoi ai.

Javët e fundit kanë parë tensione të përtërira brenda NATO-s, të nxitura nga kritikat e përsëritura të Donald Trump ndaj aleatëve evropianë dhe kërcënimet për të aneksuar Grenlandën, një territor gjysmë-autonom i Danimarkës.

Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, u tha kohët e fundit ligjvënësve të BE-së se Evropa nuk mund të mbrohej pa mbështetjen e SHBA-së.

Kallas hodhi poshtë pretendimet për përçarje brenda NATO-s, duke këmbëngulur se bashkëpunimi midis aleancës dhe BE-së ishte forcuar.

“Në fakt, nuk pajtohem që ka një përçarje. Po përpiqemi t’i ndihmojmë shtetet anëtare që të rrisin shpenzimet e tyre për mbrojtjen dhe ta bëjmë këtë së bashku me të gjitha shtetet e tjera anëtare dhe gjithashtu me vende si Norvegjia, në mënyrë që të jemi gati. Dhe 23 anëtarë të Bashkimit Evropian janë gjithashtu pjesë e NATO-s, kështu që realisht po bashkëpunojmë me NATO-n. Kjo është përveç asaj që po bën NATO, dhe ne punojmë vërtet krah për krah”, tha ajo.

E pyetur nëse ishte dakord me vlerësimin e Rutte-s se Evropa nuk mund të qëndronte ende më vete pa SHBA-në, Kallas pranoi se mbetet punë për t’u bërë.

“Ishte shumë e qartë për këtë. Epo, tani për tani situata është e tillë, por po punojmë për të qenë më të pavarur edhe kur bëhet fjalë për sigurinë, sepse është e qartë se dobësitë tona janë dobësitë tona. Kjo është arsyeja pse po punojmë për të investuar më shumë në mbrojtje, gjithashtu në aftësi, dhe për ta konsideruar atë evropiane, jo vetëm kombëtare”, tha ajo. /Telegrafi/

- YouTube www.youtube.com