NjĂ«zet shoferĂ« nga Maqedonia kanĂ« pĂ«suar nĂ« muajt e fundit nga rregullat e reja pĂ«r hyrje dhe dalje nga vendet e zonĂ«s Shengen, sipas tĂ« cilave nuk guxojnĂ« tĂ« tejkalojnĂ« asnjĂ« ditĂ« nga 90 ditĂ«t e lejuara brenda gjashtĂ« muajve. TrembĂ«dhjetĂ« janĂ« deportuar dhe kanĂ« kaluar mĂ« lehtĂ« â me gjoba financiare, ndĂ«rsa shtatĂ« kanĂ« marrĂ« ndalim hyrjeje, pra âvulĂ« tĂ« zezĂ«â nĂ« pasaportĂ«. KĂ«tĂ« e deklaroi nĂ« emisionin Biznis 21 Biljana Muratovska nga Shoqata âMakam-Transâ.
âGjatĂ« pesĂ«-gjashtĂ« muajve tĂ« fundit, para bllokadave, kemi 20 shoferĂ«, prej tĂ« cilĂ«ve 13 kanĂ« marrĂ« ndalime dhe janĂ« deportuar.â
â ĂfarĂ« do tĂ« thotĂ« kjo konkretisht?
âMe sanksione mĂ« tĂ« lehta, vetĂ«m me pagesĂ« gjobe, pra pa ndalim pĂ«r punĂ«.â
âPor kemi shtatĂ« shoferĂ« qĂ« kanĂ« marrĂ« ndalime, pĂ«r gjashtĂ« muaj apo njĂ« vit.â
Muratovska thotë se protestat katërditore të transportuesve nga Ballkani Perëndimor, me të cilat u bllokuan kufijtë për hyrje dhe dalje të mallrave, kanë ndezur alarmin në Bruksel, por problemet ende ekzistojnë.
Pas takimit të ministrave nga Ballkani Perëndimor me përfaqësuesit e Komisionit Evropian, pritet që këtë javë Komisioni të prezantojë një zgjidhje kalimtare, derisa të përgatitet një zgjidhje e përhershme. Nëse nuk ka përgjigje të shpejtë, nuk përjashtohen protesta dhe bllokada të reja në kufij.
âSipas deklaratave tĂ« transportuesve boshnjakĂ« dhe serbĂ«, ata janĂ« mĂ« tĂ« mĂ«dhenj, mbulojnĂ« territor mĂ« tĂ« gjerĂ« dhe thonĂ« se kĂ«to bllokada do tĂ« pĂ«rsĂ«riteshin. Por unĂ« jam optimisteâŠâ
â Prisni zgjidhje tĂ« shpejtĂ«?
âPres qĂ« brenda 2 deri nĂ« 4 muaj problemi tĂ« tejkalohet, ndĂ«rsa javĂ«n e ardhshme do tĂ« shohim nĂ«se do tĂ« na jepet ndonjĂ« instrument qĂ« gjatĂ« periudhĂ«s kalimtare tĂ« mos kemi probleme.â
Si zgjidhje të përkohshme, Muratovska propozon që shoferëve të mos u numërohen vulat në pasaportë. Sipas saj, Komisioni Evropian mund ta bëjë këtë shpejt, me një vendim duke u thirrur në strategjinë e re të vizave, me të cilën kamionistët për herë të parë njihen si profesionistë. Zgjidhja më e mirë afatgjatë, sipas saj, është që kamionistët të trajtohen si pilotët dhe makinistët e trenave, të cilët janë të përjashtuar nga sistemi i ri elektronik për hyrje dhe dalje.
TikTok mund të detyrohet të bëjë ndryshime për ta bërë aplikacionin më pak problematik për përdoruesit, pasi BE tregoi se platforma kishte shkelur rregullat e sigurisë digjitale të bllokut .
Krahu ekzekutiv i BE-sĂ« tha nĂ« njĂ« vendim paraprak se aplikacioni popullor kishte shkelur Aktin e ShĂ«rbimeve Digjitale (DSA) pĂ«r shkak tĂ« âdizajnit tĂ« tij qĂ« shkakton varĂ«siâ.
Komisioni Evropian tha se TikTok, i cili ka më shumë se 1 miliard përdorues në të gjithë botën, nuk e kishte vlerësuar në mënyrë të duhur se si dizajni i tij mund të dëmtonte mirëqenien fizike dhe mendore të përdoruesve, përfshirë fëmijët dhe të rriturit e cenueshëm.
Duke i âshpĂ«rblyerâ vazhdimisht pĂ«rdoruesit me pĂ«rmbajtje tĂ« re, platforma nĂ« pronĂ«si kineze nxiti lĂ«vizjen e vazhdueshme nĂ« faqe, shtoi komisioni, gjĂ« qĂ« mund tĂ« çojĂ« nĂ« sjellje kompulsive dhe tĂ« zvogĂ«lojĂ« vetĂ«kontrollin e pĂ«rdoruesve.
Komisioni tha se po shqyrtonte mundësinë e detyrimit të ndryshimeve në dizajnin e aplikacionit, duke përfshirë ndryshimet në algoritmin e tij të fuqishëm që u ofron përmbajtje përdoruesve.
âNĂ« kĂ«tĂ« fazĂ«, komisioni konsideron se TikTok duhet tĂ« ndryshojĂ« dizajnin bazĂ« tĂ« shĂ«rbimit tĂ« tijâ, tha ai nĂ« njĂ« deklaratĂ«.
âPĂ«r shembull, duke çaktivizuar veçoritĂ« kryesore qĂ« krijojnĂ« varĂ«si, siç Ă«shtĂ« âlĂ«vizja e pafundmeâ me kalimin e kohĂ«s, duke zbatuar âpushime efektive tĂ« kohĂ«s para ekranitâ, duke pĂ«rfshirĂ« edhe natĂ«n, dhe duke pĂ«rshtatur sistemin e tij tĂ« rekomandimeveâ, shtoi ai. /Telegrafi/
Komisioni Evropian njoftoi sot se ka gjetje paraprake qĂ« tregojnĂ« se TikTok Ă«shtĂ« nĂ« shkelje tĂ« Aktit tĂ« ShĂ«rbimeve Dixhitale (DSA) pĂ«r shkak tĂ« âdizajnit tĂ« tij qĂ« shkakton varĂ«siâ dhe se platforma duhet tâi ndryshojĂ« kĂ«to karakteristika ose tĂ« pĂ«rballet me njĂ« gjobĂ« deri nĂ« gjashtĂ« pĂ«rqind tĂ« xhiros sĂ« saj vjetore globale. Komisioni [âŠ]
TIRANĂ, 4 shkurt /ATSH/ Ministri i BujqĂ«sisĂ« dhe Zhvillimit Rural, Andis Salla prezantoi nĂ« KĂ«shillin KombĂ«tar tĂ« Integrimit Evropian prioritetet dhe angazhimet e institucionit qĂ« ai drejton nĂ« fushĂ«n e sigurisĂ« ushqimore, veterinarisĂ« dhe shĂ«ndetit tĂ« bimĂ«ve, nĂ« kuadĂ«r tĂ« procesit tĂ« integrimit tĂ« ShqipĂ«risĂ« nĂ« Bashkimin Evropian.
GjatĂ« fjalĂ«s sĂ« tij, ministri Salla theksoi se adresimi i rekomandimeve tĂ« Raportit tĂ« Komisionit Evropian 2025 nĂ« kĂ«to fusha pĂ«rbĂ«n njĂ« komponent thelbĂ«sor tĂ« ecurisĂ« sĂ« negociatave nĂ« kuadĂ«r tĂ« Grupkapitullit 5 dhe veçanĂ«risht tĂ« Kapitullit 12. âPĂ«rmbushja e kĂ«rkesave nĂ« kĂ«tĂ« kapitull nuk kufizohet vetĂ«m nĂ« pĂ«rafrimin e legjislacionit, por kĂ«rkon ndĂ«rtimin dhe funksionimin efektiv tĂ« njĂ« sistemi kontrolli tĂ« barasvlefshĂ«m me atĂ« tĂ« BE-sĂ«,â u shpreh ai.
Ministri vuri nĂ« dukje se siguria ushqimore lidhet drejtpĂ«rdrejt me shĂ«ndetin e njeriut, besimin e konsumatorit dhe aftĂ«sinĂ« e produkteve shqiptare pĂ«r tĂ« hyrĂ« dhe konkurruar nĂ« tregun evropian. NĂ« kĂ«tĂ« kuadĂ«r, ai theksoi se gjatĂ« periudhĂ«s sĂ« fundit Ă«shtĂ« punuar intensivisht pĂ«r pĂ«rmirĂ«simin e kuadrit ligjor, forcimin e kontrollit zyrtar nĂ« tĂ« gjithĂ« zinxhirin ânga ferma nĂ« tavolinĂ«â, rritjen e kapaciteteve institucionale dhe pĂ«rmirĂ«simin e infrastrukturĂ«s mbĂ«shtetĂ«se, si laboratorĂ«t dhe pikat e kontrollit kufitar.
Ministri Salla theksoi se pĂ«rafrimi i legjislacionit mbetet njĂ« nga detyrat kryesore tĂ« procesit. Ai bĂ«ri tĂ« ditur se pĂ«r vitin 2026 parashikohet miratimi i rreth 90 akteve nĂ«nligjore dhe 5 akteve zbatuese nĂ« fushĂ«n e sigurisĂ« ushqimore, 31 akte nĂ«nligjore nĂ« fushĂ«n e veterinarisĂ« pĂ«r periudhĂ«n 2026â2027, si dhe 10 akte nĂ«nligjore nĂ« fushĂ«n fitosanitare gjatĂ« vitit 2026.
NĂ« fjalĂ«n e tij, ministri nĂ«nvizoi gjithashtu rĂ«ndĂ«sinĂ« e mbĂ«shtetjes sĂ« Bashkimit Evropian dhe tĂ« qeverisĂ« gjermane pĂ«rmes projektit âEU for Food Safetyâ, i cili synon pĂ«rgatitjen e Programit KombĂ«tar pĂ«r pĂ«rmirĂ«simin e standardeve tĂ« operatorĂ«ve tĂ« biznesit ushqimor dhe pĂ«rmirĂ«simin e cilĂ«sisĂ« sĂ« qumĂ«shtit tĂ« papĂ«rpunuar.
Salla theksoi se përveç hartimit të akteve nënligjore, fokusi do të jetë edhe te forcimi i kontrolleve zyrtare të bazuara në risk, për produktet e importit, eksportit dhe prodhimit vendor, në mënyrë që standardet të zbatohen njësoj në të gjithë territorin.
Në këtë drejtim, ministri bëri të ditur se parashikohet një investim prej rreth 20 milionë dollarësh për ndërtimin e shtatë Pikave të Inspektimit Kufitar, si dhe për forcimin e mëtejshëm të kapaciteteve institucionale të AKU-së dhe ISUV-it, të cilat kanë rol kyç në procesin e integrimit evropian dhe kontrollin e importeve dhe eksporteve.
NĂ« pĂ«rmbyllje, ministri Salla theksoi se procesi i integrimit kĂ«rkon angazhim tĂ« pĂ«rbashkĂ«t. âSfida nuk Ă«shtĂ« vetĂ«m tĂ« miratojmĂ« aktet sipas BE-sĂ«, por tâi zbatojmĂ« ato nĂ« praktikĂ«â, u shpreh ai, duke nĂ«nvizuar nevojĂ«n pĂ«r mĂ« shumĂ« standardizim, investime, trajnime dhe bashkĂ«punim tĂ« ngushtĂ« me bizneset, fermerĂ«t dhe shoqatat.
âNe do tĂ« vijojmĂ« mbĂ«shtetjen praktike pĂ«r operatorĂ«t dhe fermerĂ«t, me qĂ«llim forcimin e besimit dhe garantimin e sigurisĂ« ushqimore pĂ«r konsumatorinâ, pĂ«rfundoi ministri Salla.
BE-ja po rilanson konkursin e saj të rekrutimit elitar pas një ndërprerjeje shtatëvjeçare në një përpjekje për të gjetur një brez të ri administratorësh të nivelit të lartë, për të ndihmuar në menaxhimin e ekonomisë së dytë më të madhe në botë.
Komisioni Evropian, i cili e mbajti konkursin për herë të fundit në vitin 2019, organizon vlerësimin për të injektuar gjak të ri në korridoret e pushtetit të Brukselit. Një pagë e lartë dhe siguri pune i presin ata që kalojnë testin, transmeton Telegrafi.
"ĂshtĂ« njĂ« kontratĂ« pĂ«r jetĂ«n", tha AndrĂĄs Baneth, partner menaxhues i EU Training, i cili pĂ«rgatit aplikantĂ«t pĂ«r procesin dhe autor i njĂ« libri se si tĂ« kalohet testi.
"Kjo është një mundësi e shkëlqyer për avancim të parashikueshëm në karrierë dhe, sigurisht, një pagë dhe gjithçka që shoqërohet me të", shtoi ai.
Kandidatët e suksesshëm janë të kualifikuar për role në gradën "AD-5", të cilat vijnë me një paketë page mujore midis 5,973 dhe 6,758 euro, si dhe mundësinë për të përparuar përmes burokracisë dhe për të marrë role me ndikim në kabinetet e komisionerëve - ekipet elitare të këshilltarëve që peshojnë në fushat kryesore të politikave.
Skema e diplomimit, e destinuar për gjeneralistët, do të hapet të enjten, sipas Zyrës Evropiane të Përzgjedhjes së Personelit (EPSO), dhe do të mbyllet më 10 mars.
ĂshtĂ« hera e parĂ« qĂ« nga viti 2019 qĂ« mbahet konkursi. Procesi pĂ«rfshin testime psikometrike, njĂ« vlerĂ«sim tĂ« njohurive tĂ« BE-sĂ« dhe njĂ« dorĂ«zim eseje pĂ«r ata qĂ« kalojnĂ« fazat fillestare.
Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen e ka bërë përparësi t'u japë stafit më të ri dhe më të zellshëm një shans për t'u ngjitur në shkallët e një institucioni, që historikisht ka pasur një hierarki të ngurtë, thanë zyrtarët e Komisionit.
"ĂshtĂ« shumĂ« e rĂ«ndĂ«sishme tĂ« sjellĂ«sh njĂ« grup talentesh mĂ« tĂ« rinj me njĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« ndryshme tĂ« tĂ« menduarit", tha njĂ« zyrtar i lartĂ«, i cili nuk pranoi tĂ« fliste sinqerisht.
"Do të keni shumë nivele të caktuara që dalin në pension dhe duhet të siguroheni që brezi i ardhshëm i nëpunësve publikë po vjen. Sigurisht që kemi nevojë për njerëz që e kuptojnë institucionin, por kemi nevojë edhe për njerëz që i kuptojnë teknologjitë e së ardhmes nga një perspektivë e ndryshme", shtoi ai.
Sipas një zëdhënësi të Komisionit, "pauza e zgjatur" gjatë shtatë viteve të fundit ishte për shkak të një kalimi në testime të plota online. Heqja e një faze të qendrës së vlerësimit do të thotë se "kohëzgjatja e përgjithshme e konkurseve të EPSO-s është shkurtuar".
"Pasi hyra në fuqinë punëtore katër vjet më parë, ky është më në fund shansi im i parë për t'u futur në institucionet [e BE-së], gjë që deri më tani dukej e pamundur", tha një aplikant i mundshëm, i cili mbeti anonim për të shmangur dëmtimin e aplikimit të tij.
"Të gjithë e dinë se pasi të kaloni [konkursin] dhe të gjeni një punë, jeni gati për jetën. Kjo është arsyeja pse fjalë për fjalë të gjithë miqtë e mi do ta shfrytëzojnë këtë mundësi", shtoi ai.
Shumë staf më të ri në fuqinë punëtore të Komisionit prej 33,000 personash aktualisht shërbejnë në role relativisht të pasigurta me kontrata afatshkurtra ose si punonjës të agjencisë, që do të thotë se ata kanë më pak përfitime, pagë më të keqe dhe shumë më pak siguri për të ardhmen e tyre.
Ekzekutivi ka nisur një rishikim të strukturës së tij, të projektuar për të përmirësuar efikasitetin dhe efektivitetin e kostos, me shqetësime se ata që nuk kanë status zyrtar mund të preken negativisht nga një ristrukturim.
Një aplikant i dytë i mundshëm, që punon në sektorin privat, kritikoi parregullsinë e procesit.
âShpresoj vĂ«rtet qĂ« kĂ«tĂ« herĂ« do tĂ« jetĂ« ndryshe pĂ«r tâu dhĂ«nĂ« njĂ« shans personave tĂ« jashtĂ«m, pasi pĂ«r momentin sistemi favorizon kandidatĂ«t qĂ« tashmĂ« punojnĂ« nĂ« institucioneâ, thanĂ« ata.
Baneth, eksperti i testeve, tha se rreth 1,200 aplikantĂ«ve do tâu ofrohen drejtpĂ«rdrejt vende pune nga njĂ« grup aplikantĂ«sh qĂ« mund tĂ« kalojĂ« 50,000.
TĂ« tjerĂ«t do tĂ« shtohen nĂ« njĂ« listĂ« rezervĂ« nga e cila âvetĂ«m 30 pĂ«rqind do tâu ofrohet nĂ« tĂ« vĂ«rtetĂ« njĂ« punë⊠kjo çon nĂ« shumĂ« ndjenja negative kur dikush kalon nĂ«pĂ«r tĂ« gjitha kĂ«to dhe prapĂ« nuk mund tĂ« jetĂ« i sigurt se do tĂ« gjejĂ« njĂ« punĂ«â, shtoi ai. /Telegrafi/
Komisioni Evropian ka nisur njĂ« shqyrtim pĂ«r tĂ« verifikuar nĂ«se ish-politikani britanik Peter Mandelson ka shkelur rregullat e Bashkimit Evropian nĂ« lidhje me kontaktet e tij me Jeffrey Epstein, i dĂ«nuar pĂ«r krime seksuale. Edhe pse MbretĂ«ria e Bashkuar u largua nga BE-ja gjashtĂ« vite mĂ« parĂ«, hetimi lidhet me periudhĂ«n kur Mandelson ka shĂ«rbyer [âŠ]
NjĂ« fytyrĂ« e njohur nĂ« periferinĂ« e Torinos, Hamid Badoui dukej njĂ« kandidat i pamundur pĂ«r tâu shndĂ«rruar nĂ« pamjen tragjike tĂ« eksperimentit mĂ« ambicioz tĂ« ItalisĂ« pĂ«r ndalimin e emigrantĂ«ve jashtĂ« kufijve tĂ« saj. NjĂ« endacak dhe ish-shitĂ«s frutash nĂ« treg, me origjinĂ« marokene â i cili kishte jetuar nĂ« Itali pĂ«r rreth 15 [âŠ]
Qendra Kombëtare për Menaxhim Kufitar ka bërë të ditur se ka filluar qarkullimi i mauneve dhe mjeteve transportuese në kufirin me Serbinë, i cili ishte i bllokuar që nga data 26.01.2026.
Edhe Shoqata e Transportuesve tĂ« Malit tĂ« Zi njĂ« ditĂ« mĂ« parĂ« tha se ka vendosur tâi japĂ« fund bllokimit tĂ« pikave kufitare pĂ«r mallra me Bashkimin Evropian, e cila ka prekur edhe bizneset nĂ« KosovĂ«.
Ata kishin thĂ«nĂ« se procedurat tani janĂ« mĂ« tĂ« komplikuara dhe mund tâua shkurtojnĂ« kohĂ«n e qĂ«ndrimit nĂ« vendet e Bashkimit Evropian.
Ata kërkonin që qëndrimi i tyre në Bashkimin Evropian të rritet në katër muaj, në krahasim me tre që është tani, brenda gjashtë muajve. /Telegrafi/
Komisioni Evropian ka miratuar sot strategjinë e tij të parë për vizat në Bashkimin Evropian, duke vendosur një kuadër më të qartë dhe strategjik për politikat e vizave.
Qëllimi i saj është të forcojë sigurinë, të rrisë prosperitetin dhe të forcojë ndikimin global të BE-së.
Strategjia bazohet në tre shtylla kryesore - siguria, konkurrueshmëria dhe mjetet moderne të vizave
Siguria - të forcojë sigurinë, përmes përmirësimit të sistemeve të kontrollit të vizave dhe dokumenteve të udhëtimit, si dhe duke mundësuar masa të drejtuara ndaj vendeve që kërcënojnë sigurinë e BE-së.
Konkurrenca - rrisë prosperitetin dhe konkurrueshmërinë, duke thjeshtuar udhëtimet dhe procedurat për turistët, biznesmenët, studentët dhe punonjësit e kualifikuar, si dhe duke mbështetur talente dhe sipërmarrje inovative.
Modernizimi - të modernizojë mjetet e vizave, përmes sistemeve digjitale të avancuara që do të mundësojnë një menaxhim më të shpejtë dhe efikas të aplikimeve dhe kontrolleve kufitare.
Përveç strategjisë, Komisioni ka miratuar edhe një rekomandim për tërheqjen e talenteve për inovacion, që synon ta bëjë BE-në më tërheqëse për profesionistët e kualifikuar, studiuesit, studentët dhe sipërmarrësit inovativë.
Ky rekomandim synon të përmirësojë procedurat për vizat dhe lejet e qëndrimit afatgjata dhe të lehtësojë kalimin drejt punës dhe sipërmarrjes.
Komisioni nënvizon se këto masa do ta bëjnë BE-në më të sigurt, më përparimtare dhe me ndikim më të madh global, duke e bërë udhëtimin më të shpejtë, më të sigurt dhe më të parashikueshëm për qytetarët dhe vizitorët. /Telegrafi/
Oda Ekonomike Amerikane në Kosovë ka shprehur shqetësimin e thellë lidhur me çrregullimet në lëvizjen e mallrave ndërmjet Bashkimit Evropian, korridoreve rajonale të transitit dhe Republikës së Kosovës.
Sipas një njoftimi për media bëhet e ditur se Oda Amerikane i bënë thirrje Komisionit Evropian që të angazhohet urgjentisht në gjetjen e një zgjidhjeje të balancuar dhe të qëndrueshme për sfidat aktuale që po ndikojnë në transportin ndërkombëtar të mallrave dhe zinxhirët ndërkufitarë të furnizimit.
"Zhvillimet e fundit, përfshirë bllokadat e vendkalimeve kufitare nga shoferët e kamionëve në disa shtete të rajonit, të lidhura me zbatimin dhe fuqizimin e rregullave të reja të hyrjes në Bashkimin Evropian dhe sistemit EES po pengojnë ndjeshëm lëvizjen e mallrave", thuhet në njoftim.
Po ashtu në njoftim thuhet se lëvizja e lirë e mallrave dhe funksionimi i pandërprerë i transportit rrugor të mallrave janë thelbësore për garantimin e zinxhirëve të qëndrueshëm të furnizimit, mbështetjen e aktivitetit ekonomik dhe avancimin e integrimit ekonomik me tregun unik të BE-së.
"Ndërprerjet tashmë po ndikojnë tek bizneset përmes vonesave në dërgesa, rrezikut të mospërmbushjes së kontratave, humbjeve financiare dhe mundësisë së humbjes së klientëve ndërkombëtarë. Duke pasur parasysh varësinë e lartë të Kosovës nga importi dhe transitimi përmes korridoreve rajonale, ndërprerjet e zgjatura cenojnë qëndrueshmërinë në furnizim, si dhe rrezikojnë rritjen e shpenzimeve operative për bizneset, e rrjedhimisht të kontribuojnë në rritjen e çmimeve për konsumatorët. Këto zhvillime mund të ndikojnë negativisht edhe në planifikimin e investimeve dhe në detyrimet financiare të lidhura me ciklet e prodhimit dhe afatet e dorëzimit.
Prandaj, Oda Ekonomike Amerikane në Kosovë inkurajon të gjitha palët relevante që të angazhohen në dialog konstruktiv dhe të punojnë drejt zgjidhjeve praktike, të parashikueshme dhe afatgjata që sigurojnë lëvizjen e pandërprerë të mallrave në zinxhirët evropianë dhe rajonalë të furnizimit, duke ruajtur njëkohësisht integritetin e sistemeve të menaxhimit kufitar të BE-së. /Telegrafi/
Komisioni Evropian ka njoftuar për mbështetje prej 171 milionë eurosh për nxitjen e zhvillimit të infrastrukturës dhe rritjes së sektorit privat në Ballkanin Perëndimor. Megjithatë, nga këto fonde nuk do të përfitojë Kosova.
âSa i pĂ«rket KosovĂ«s, ajo ende nuk ka pĂ«rmbushur kushtet ligjore pĂ«r tĂ« pranuar pagesa, pasi qĂ« ende nuk ka ratifikuar MarrĂ«veshjen e KredisĂ« dhe Fondeve nĂ« kuadĂ«r tĂ« Instrumentit pĂ«r Reforma dhe Rritje pĂ«r Ballkanin PerĂ«ndimor. Prandaj, Kosova nuk mund tĂ« pĂ«rfitojĂ« nga fondet e kĂ«tij instrumenti. Ne shpresojmĂ« se kjo çështje tĂ« zgjidhet shpejtâ, tha pĂ«r Radion Evropa e LirĂ« zĂ«dhĂ«nĂ«si i KE-sĂ«, Guillaume Mercier.
Nga kjo shumë e ndarë për nxitje të zhvillimit në Ballkanin Perëndimor, 94.7 milionë euro janë të dedikuara për investime infrastrukturore, 76.3 milionë euro për mbështetjen e sektorit privat, ndërsa 2.9 milionë euro janë ndarë për katër projekte të asistencës teknike në Shqipëri dhe Bosnje e Hercegovinë.
Këto projekte janë të orientuara drejt përgatitjes së investimeve të ardhshme në sektorët e energjisë, furnizimit me ujë, inovacionit dhe kërkimit.
Sipas njoftimit të KE-së, fondet e ndara për projektet infrastrukturore pritet të mobilizojnë gjithsej 263 milionë euro investime përmes shtatë projekteve në sektorë me prioritet, përfshirë digjitalizimin, energjinë e pastër, kapitalin njerëzor, transportin dhe mbrojtjen e mjedisit.
Projektet përfshijnë vendosjen e infrastrukturës së internetit me brez të gjerë në Shqipëri, përmirësimin e sistemit të transmisionit të energjisë elektrike në Maqedoninë e Veriut, si dhe ndërtimin dhe rinovimin efikas energjetik të objekteve arsimore në Maqedoni të Veriut dhe Mal të Zi.
Sipas KE-së, projektet do të zbatohen nga partnerët e Ballkanit Perëndimor në bashkëpunim me institucionet financiare ndërkombëtare.
âInvestimi te partnerĂ«t tanĂ« nĂ« Ballkanin PerĂ«ndimor Ă«shtĂ« thelbĂ«sor pĂ«r afrimin e tyre me Bashkimin Evropian. MĂ« shumĂ« se dy vjet pas miratimit tĂ« Planit tĂ« Rritjes pĂ«r Ballkanin PerĂ«ndimor, kemi punuar â pĂ«rfshirĂ« edhe pĂ«rmes KornizĂ«s sĂ« Investimeve pĂ«r Ballkanin PerĂ«ndimor â pĂ«r tâi shndĂ«rruar zotimet nĂ« veprime konkrete. Nga pĂ«rmirĂ«simi i infrastrukturĂ«s deri te forcimi i zhvillimit tĂ« biznesit, kĂ«to investime krijojnĂ« mundĂ«si reale pĂ«r qytetarĂ«t dhe e bĂ«jnĂ« BE-nĂ« njĂ« realitet tĂ« prekshĂ«m nĂ« mbarĂ« rajoninâ, tha pĂ«rmes njĂ« deklarate komisionarja evropiane pĂ«r Zgjerim, Marta Kos, njofton rel.
Paketa e re e mbështetjes përfshin kontribute investuese nga disa burime financimi të BE-së, përfshirë Instrumentin për Ndihmë të Para-Anëtarësimit (IPA), donatorët bilateralë përmes Kornizës së Investimeve për Ballkanin Perëndimor, si dhe Instrumentin për Reforma dhe Rritje.
âPaketa e sotme e financimit pĂ«rfshin projekte investimi dhe projekte tĂ« asistencĂ«s teknike qĂ« u miratuan sot, duke forcuar mĂ« shumĂ« pĂ«rkushtimin e BE-sĂ« ndaj rritjes sĂ« qĂ«ndrueshme dhe ndĂ«rlidhjes rajonale nĂ« Ballkanin PerĂ«ndimorâ, tha KE-ja.
Pas miratimit nga Bordi Operativ i Kornizës së Investimeve për Ballkanin Perëndimor, projektet mund të kalojnë në fazën e zbatimit. Kjo nënkupton finalizimin e marrëveshjeve të nevojshme me institucionet partnere dhe përfituesit, nisjen e studimeve përgatitore për aktivitetet e asistencës teknike dhe përfundimin e procedurave të domosdoshme për realizimin e projekteve të sektorit privat. Pas përmbylljes së këtyre proceseve, mund të fillojë zbatimi i investimeve që mbështeten nga blloku.
Duke iu drejtuar bllokimit të vazhdueshëm me SHBA-në për Grenlandën, Ursula von der Leyen përsëriti se shtylla e parë e veprimit të BE-së në Grenlandë do të jetë një "rritje masive e investimeve".
Presidentja e Komisionit Evropian e kishte paralajmëruar tashmë këtë veprim në fjalimin e saj në Davos dje, transmeton Telegrafi.
Von der Leyen shtoi se blloku do të punojë me SHBA-në dhe të gjithë partnerët për sigurinë më të gjerë të Arktikut, por paralajmëroi se Evropa duhet të jetë e gatshme të ndryshojë edhe më shpejt për t'u bërë më e pavarur.
"Jemi në një udhëkryq. Evropa preferon dialogun dhe zgjidhjet - por ne jemi plotësisht të përgatitur të veprojmë, nëse është e nevojshme, me unitet, urgjencë dhe vendosmëri", shtoi ajo.
"Në këtë botë gjithnjë e më pa ligje, Evropa ka nevojë për levat e veta të pushtetit. Ne i njohim ato: Një ekonomi e fortë, një treg të vetëm të lulëzuar dhe një bazë industriale, një kapacitet të fortë inovacioni dhe teknologjie, shoqëri të bashkuara dhe mbi të gjitha një kapacitet të vërtetë për të mbrojtur veten", theksoi ndër tjera Von der Leyen.
Presidenti i Këshillit Evropian, Antonio Costa, i cili gjithashtu iu drejtua parlamentit, tha se tarifat e Donald Trump do të dëmtonin marrëdhëniet transatlantike dhe janë të papajtueshme me marrëveshjen tregtare midis BE-së dhe SHBA-së.
Në fjalimin e tij, Costa tha se BE është e gatshme të mbrojë veten, shtetet anëtare dhe qytetarët kundër "çdo forme shtrëngimi". /Telegrafi/
The geopolitical challenges Europe is facing may seem daunting: Russiaâs war of aggression against Ukraine; the international rules-based order undermined; core alliances questioned.
Ashtu si me shumë marrëdhënie të dështuara, ka qenë një histori debatesh, tensionesh të pathënë dhe përpjekjesh për të ruajtur pamjen në opinion që kur Donald Trump u rikthye në Shtëpinë e Bardhë një vit më parë, shkruan Politico.
Por për shumë qeveri evropiane, përfshirë aleatët më të vjetër dhe më besnikë të Amerikës, kërcënimi i Trump për tarifa ndëshkuese kundër kujtdo që përpiqet ta ndalojë atë të marrë Grenlandën ishte pika e fundit. Divorci, besojnë ata, tani është i pashmangshëm, transmeton Telegrafi.
Në privatësi, zyrtarët e zhgënjyer evropianë e përshkruajnë nxitimin e Trump për të aneksuar territorin sovran danez si "të çmendur" dhe "të çmendur", duke pyetur nëse ai është i zënë në "modën e tij të luftëtarit" pas aventurës së tij në Venezuelë - dhe duke thënë se ai meriton hakmarrjen më të ashpër të Evropës për atë që shumë e shohin si një "sulm" të qartë dhe të paprovokuar kundër aleatëve në anën tjetër të Atlantikut.
"Mendoj se perceptohet si një hap shumë larg", tha një diplomat evropian, i cili, si të tjerët, iu dha anonimiteti për të folur sinqerisht.
"Evropa është kritikuar për dobësinë kundër Trump. Ka njëfarë të vërtete në këtë, por ka vija të kuqe", shtoi ai.
Zyrtarët e lartë evropianë besojnë gjithnjë e më shumë se është koha të përballen me të vërtetën se Amerika e Trump nuk është më një partner tregtar i besueshëm, aq më pak një aleat i besueshëm sigurie, dhe të shikojnë urgjentisht drejt së ardhmes.
"Ka një ndryshim në politikën e SHBA-së dhe në shumë mënyra është i përhershëm", sipas një zyrtari të lartë me një qeveri evropiane.
"Të presësh nuk është zgjidhje. Ajo që duhet bërë është një lëvizje e rregullt dhe e koordinuar drejt një realiteti të ri", shtoi ai.
Ky koordinim ka filluar tashmë, ashtu si edhe biseda e madhe rreth asaj që vjen më pas.
Përveç një ndryshimi të madh në qasjen e Shteteve të Bashkuara, ky proces duket se ka të ngjarë të përfundojë në një riformësim radikal të Perëndimit, që do të përmbyste ekuilibrin global të fuqisë.
Implikimet variojnë nga dëmi ekonomik transatlantik ndërsa tensionet tregtare rriten, deri te rreziqet e sigurisë ndërsa Evropa përpiqet të mbrohet pa ndihmën amerikane përpara se të jetë plotësisht e gatshme ta bëjë këtë.
Ka të ngjarë të ketë kosto edhe për Shtetet e Bashkuara, siç është aftësia e saj për të projektuar fuqi të fortë në Afrikë dhe Lindjen e Mesme pa qasje në rrjetin e bazave, pistave të avionit dhe mbështetjes logjistike që Evropa aktualisht ofron. Një e ardhme pas SHBA-së
Krahas të gjitha diskutimeve për hakmarrje duke synuar tregtinë e SHBA-së, diplomatët dhe zyrtarët qeveritarë në kryeqytetet kombëtare po shqyrtojnë gjithashtu se çfarë mund të sjellë një ndarje afatgjatë nga Uashingtoni.
Për shumicën, perspektiva është e dhimbshme, duke i dhënë fund 80 viteve të bashkëpunimit paqësor, mbështetjes së ndërsjellë dhe tregtisë fitimprurëse dhe duke i dhënë një goditje vdekjeprurëse NATO-s në formën e saj aktuale.
Shumë qeveri duan të shpëtojnë atë që munden, ndërsa udhëheqësja e djathtë ekstreme e Italisë, Giorgia Meloni, po përpiqet të rindërtojë marrëdhëniet.
Por për disa zyrtarë qeveritarë, një e ardhme pas SHBA-së për aleatët perëndimorë nuk është e vështirë të imagjinohet.
Për fillestarët, shtetet evropiane, përfshirë ato që nuk janë në BE si Britania dhe Norvegjia, kanë kaluar pjesën më të madhe të mandatit të dytë të Trump duke punuar në një grup gjithnjë e më efektiv që tashmë vepron pa Amerikën: i ashtuquajturi koalicion i të gatshmëve për të mbështetur Ukrainën.
Këshilltarët e sigurisë kombëtare nga 35 qeveri janë në kontakt të rregullt, duke u takuar shpesh në internet dhe personalisht, si dhe duke bashkëvepruar përmes mesazheve më pak formale.
Ata janë mësuar të kërkojnë zgjidhje shumëpalëshe në një botë ku Trump është një pjesë e madhe e problemit. Nivelet e besimit në këto qarqe janë përgjithësisht të larta, sipas njerëzve të njohur me mënyrën se si funksionon grupi.
As nuk është vetëm në nivelin e zyrtarëve: Udhëheqësit kombëtarë vetë po i përveshin mëngët dhe po punojnë në grupime të reja intime.
Udhëheqës, përfshirë Keir Starmer të Mbretërisë së Bashkuar, Emmanuel Macron të Francës dhe Friedrich Merz të Gjermanisë, si dhe Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, Alexander Stubb të Finlandës dhe Meloni të Italisë, shkëmbejnë rregullisht mesazhe me njëri-tjetrin - shpesh në të njëjtin grup bisedash.
Udhëheqësve që shkëmbejnë mesazhe
Gjatë vitit të kaluar, ata kanë zhvilluar një rutinë të mirë-stërvitur të shkëmbimit të mesazheve sa herë që Trump bën diçka të egër dhe potencialisht të dëmshme.
"Kur gjërat fillojnë të lëvizin shpejt, është e vështirë të bësh koordinimin, dhe ky grup [bisedë] është me të vërtetë efektiv. Të tregon shumë për marrëdhëniet personale dhe sa të rëndësishme janë ato", tha një person i njohur me marrëveshjen.
Marrëveshja "joformale, por aktive" njihet si Grupi i Uashingtonit, sipas grupit të udhëheqësve evropianë që vizituan Shtëpinë e Bardhë me presidentin e Ukrainës, Volodymyr Zelensky, gushtin e kaluar.
Qasja e tyre gjatë vitit të kaluar ka qenë kryesisht të ruajnë qetësinë dhe të reagojnë ndaj veprimeve të tij politike, në vend që të bien pre e fjalëve të tij provokuese.
Ky etos ka nxitur procesin e paqes në Ukrainë, me koalicionin e të gatshmëve që po mbyll një kornizë për një plan paqeje në të cilin SHBA-të janë të nënshkruara - duke përfshirë garancitë amerikane të sigurisë për Ukrainën. Kjo shënon një arritje të rëndësishme duke pasur parasysh se Trump më parë përjashtoi mundësinë që ushtria amerikane të luante një rol.
Por nervozizmi i Trump mbi Grenlandën tani ka ndryshuar ekuilibrin.
Ka ikur qasja e butë ndaj kërcënimeve të presidentit amerikan. Edhe Starmer, zakonisht udhëheqësi më i kujdesshëm, e quajti kërcënimin e presidentit për tarifa si "të gabuar", duke përfshirë, me sa duket, edhe në një telefonatë të drejtpërdrejtë me Trump të dielën.
Kriza e Grenlandës i ka përqendruar mendjet në pyetjen se si të ecet përpara pa Amerikën në krah.
"Koalicioni i të gatshmëve filloi duke u përqendruar në Ukrainë", tha një diplomat tjetër.
"Por ka krijuar lidhje shumë të ngushta midis disa prej njerëzve kryesorë në kryeqytete. Ata kanë ndërtuar besim dhe gjithashtu aftësi për të punuar së bashku. Ata e njohin njëri-tjetrin me emër dhe është e lehtë të kontaktosh dhe të dërgosh mesazhe", shtoi ai.
Kush ka nevojë për NATO-n, gjithsesi?
Ky format mund të bëhet potencialisht vendi i mbjelljes për një aleancë të re sigurie në një epokë kur SHBA-të nuk e mbështesin më NATO-n dhe sigurinë evropiane.
Një marrëveshje e re nuk do të përjashtonte bashkëpunimin me Amerikën, por as nuk do ta merrte atë si të mirëqenë.
Gjithashtu në bisedat me tekst me udhëheqësit e Grupit të Uashingtonit është vetë Zelensky, i cili sjell një ide tjetër interesante në përzierje.
Ukraina është padyshim vendi më i militarizuar midis atyre që përfaqësohen, me një ushtri të madhe, një industri shumë të sofistikuar prodhimi dronësh dhe më shumë ekspertizë në realitetet e luftimit të një lufte sesa kushdo tjetër.
Ndërsa Ukraina ka kërkuar prej kohësh anëtarësim në NATO, kjo tani duket më pak si një çmim sesa dikur, pasi premtimet e Amerikës për të mbështetur çdo garanci sigurie bëhen më pak bindëse çdo ditë.
Nëse fuqia ushtarake e Ukrainës do të përfshihej, kur t'i shtohej asaj të Francës, Gjermanisë, Polonisë dhe Mbretërisë së Bashkuar, ndër të tjera, fuqia e armatosur potenciale e koalicionit të të gatshmëve do të ishte e gjerë dhe do të përfshinte si shtete bërthamore ashtu edhe jo-bërthamore.
Edhe pse nevoja e Evropës për të mbrojtur veten me më pak mbështetje amerikane është një temë e vjetër bisede, ditët e fundit kanë parë një mori iniciativash dhe titujsh nga Brukseli. Zyrtarisht, BE-ja ka vendosur të jetë në gjendje të mbrojë veten deri në vitin 2030.
Komisioneri Evropian i Mbrojtjes, Andrius Kubilius, një javë më parë propozoi një ushtri të përhershme të BE-së me 100,000 personel dhe ringjalli idenë e një Këshilli Evropian të Sigurisë me rreth 12 anëtarë, përfshirë Mbretërinë e Bashkuar. Von der Leyen premtoi një Strategji të re Evropiane të Sigurisë, megjithëse ende nuk janë dhënë pak detaje.
Ekziston një marrëveshje e gjerë se këto biseda rreth një arkitekture të re evropiane të sigurisë duhet të ndodhin, dhe shpejt. Udhëheqësit e BE-së do të takohen personalisht për një samit emergjent në ditët në vijim për të kalibruar një përgjigje ndaj kërcënimeve të Trump për Grenlandën, megjithëse diskutimi mund të shkojë shumë më gjerë se kaq.
Me Trump që pritet të marrë pjesë në Forumin Ekonomik Botëror në Davos, ekziston gjithashtu mundësia e bisedimeve ballë për ballë midis palëve evropiane dhe amerikane.
Pasi foli me Merz, Macron, Starmer dhe shefin e NATO-s, Mark Rutte, von der Leyen tha të dielën se evropianët do të "qëndrojnë të vendosur" në angazhimin e tyre për të mbrojtur Grenlandën.
"Ne do t'i përballemi këtyre sfidave ndaj solidaritetit tonë evropian me qëndrueshmëri dhe vendosmëri", tha ajo.
Duke pasur parasysh momentin aktual, do të kërkohet edhe pak mendim krijues. /Telegrafi/
Ursula von der Leyen ka kritikuar kërcënimin e Donald Trump, për të vendosur tarifa ndaj tetë vendeve evropiane që kundërshtuan përpjekjet e tij për të blerë Grenlandën.
"Siguria në Arktik mund të arrihet vetëm së bashku dhe kjo është arsyeja pse tarifat shtesë të propozuara janë një gabim", tha presidentja e Komisionit të BE-së në Forumin Ekonomik Botëror në Davos.
Ata po minonin një marrëveshje të mëparshme tarifore, sugjeroi ajo, duke thënë: "Kur miqtë shtrëngojnë duart, kjo duhet të nënkuptojë diçka", transmeton Telegrafi.
Von der Leyen gjithashtu përshkroi se cila do të ishte strategjia e Komisionit të saj për t'u marrë me çështjen:
Solidaritet i plotë me Grenlandën dhe Danimarkën në mbështetje të sovranitetit të territorit;
"Një rritje masive e investimeve evropiane në Grenlandë" për të mbështetur infrastrukturën dhe biznesin lokal;
Investime në sigurinë e Arktikut me SHBA-në dhe partnerë të tjerë si Mbretëria e Bashkuar, Kanadaja, Norvegjia dhe Islanda;
Një strategji e re sigurie e BE-së, duke përfshirë një përmirësim të strategjisë së sigurisë në Arktik. /Telegrafi/
Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, shprehu mbështetje për Grenlandën të mërkurën, duke thënë se ishulli Arktik që presidenti i SHBA-së, Donald Trump, është zotuar ta pushtojë "i përket popullit të tij".
"Për mua është e rëndësishme që grenlandezët ta dinë dhe e dinë këtë me vepra, jo vetëm me fjalë, se ne i respektojmë dëshirat e grenlandezëve dhe interesat e tyre dhe se ata mund të mbështeten tek ne", tha ajo në një konferencë për shtyp në Bruksel.
Komentet e saj vijnë ndërsa Zëvendëspresidenti i SHBA-së, JD Vance, dhe Sekretari i Shtetit, Marco Rubio, do të presin ministrat e Jashtëm danezë dhe grenlandezë në Shtëpinë e Bardhë më vonë të mërkurën, transmeton Telegrafi.
Ministri i Jashtëm i Danimarkës, Lars Lokke Rasmussen, u tha gazetarëve se ai dhe homologia e tij grenlandez, Vivian Motzfeldt, kishin kërkuar një takim me presidentin e SHBA-së, Donald Trump, pasi ai përshkallëzoi kërcënimet e tij për të aneksuar territorin vetëqeverisës danez.
"Arsyeja jonë për të kërkuar takimin që na është dhënë tani ishte që të zhvendosnim të gjithë këtë diskutim në një sallë takimi ku mund të shohim njëri-tjetrin në sy dhe të flasim për këto gjëra", tha Rasmussen të martën në Kopenhagë.
Tensionet janë rritur ndjeshëm midis SHBA-së, Danimarkës dhe Grenlandës këtë muaj, ndërsa Trump dhe administrata e tij vazhdojnë ta shtyjnë përpara çështjen.
Presidenti amerikan ka refuzuar vazhdimisht të përjashtojë përdorimin e forcës ushtarake për të marrë ishullin.
Trump tha të mërkurën se kontrolli amerikan i Grenlandës ishte "jetik" për sistemin e tij të planifikuar të mbrojtjes ajrore dhe raketore Golden Dome.
"Shtetet e Bashkuara kanĂ« nevojĂ« pĂ«r GrenlandĂ«n pĂ«r qĂ«llime tĂ« SigurisĂ« KombĂ«tare. ĂshtĂ« jetike pĂ«r Golden Dome qĂ« po ndĂ«rtojmĂ«", shkroi Trump nĂ« njĂ« postim nĂ« mediat sociale.
"NATO bĂ«het shumĂ« mĂ« e fuqishme dhe efektive me GrenlandĂ«n nĂ« duart e Shteteve tĂ« Bashkuara. Ădo gjĂ« mĂ« pak se kjo Ă«shtĂ« e papranueshme", shtoi ai.
Ministri i Mbrojtjes i Danimarkës tha të mërkurën se do të "forcojë" praninë e saj ushtarake në territorin e Arktikut dhe ishte në dialog me aleatët në NATO.
"Ne do të vazhdojmë të forcojmë praninë tonë ushtarake në Grenlandë, por gjithashtu do të kemi një fokus edhe më të madh brenda NATO-s në më shumë ushtrime dhe një prani të shtuar të NATO-s në Arktik", tha Troels Lund Poulsen. /Telegrafi/
Komisioni Evropian prezantoi zyrtarisht tĂ« mĂ«rkurĂ«n njĂ« paketĂ« huaje prej 90 miliardĂ« eurosh pĂ«r UkrainĂ«n, teksa Brukseli pĂ«rshpejton pĂ«rpjekjet pĂ«r tĂ« mbĂ«shtetur luftĂ«n e Kievit pĂ«rballĂ« sulmeve gjithnjĂ« e mĂ« tĂ« ashpra ruse dhe nismave tĂ« udhĂ«hequra nga SHBA pĂ«r tâi dhĂ«nĂ« fund luftĂ«s.
Dy të tretat e paketës do të përdoren për të ofruar ndihmë ushtarake për Ukrainën, çka mund të përfshijë prokurimin e armëve dhe municioneve edhe nga jashtë BE-së, tha presidentja e Komisionit, Ursula von der Leyen. Tridhjetë miliardë eurot e mbetura do të përdoren për të mbuluar boshllëkun e pritshëm në buxhetin e Kievit.
Sipas Komisionit, Ukraina ka nevojĂ« pĂ«r 135.7 miliardĂ« euro mbĂ«shtetje ushtarake dhe buxhetore nĂ« vitet 2026 dhe 2027. Kjo pĂ«rfshin 52.3 miliardĂ« euro mbĂ«shtetje fiskale dhe 83.4 miliardĂ« euro ndihmĂ« ushtarake. Po sipas Komisionit, Kievit pritet tâi mbarojnĂ« fondet nĂ« prill.
âMe kĂ«tĂ« mbĂ«shtetje, ne sigurohemi qĂ« Ukraina, nga njĂ«ra anĂ«, tĂ« mund tĂ« forcojĂ« mbrojtjen e saj nĂ« fushĂ«betejĂ« dhe aftĂ«sitĂ« e saj mbrojtĂ«se â pra tĂ« gjitha nevojat ushtarake â dhe, nga ana tjetĂ«r, tĂ« mbajĂ« funksionimin e shtetit dhe shĂ«rbimeve bazĂ«â, tha para gazetarĂ«ve, Von der Leyen.
Ajo shtoi se mbĂ«shtetja ushtarake do tĂ« funksionojĂ« sipas njĂ« âparimi kaskadĂ«â, ku Ukraina do tĂ« furnizohet me armĂ« nga jashtĂ« bllokut vetĂ«m nĂ«se nuk ka pajisje tĂ« pĂ«rshtatshme ushtarake evropiane nĂ« dispozicion.
âPreferencĂ« evropiane sĂ« pari, dhe nĂ«se kjo nuk Ă«shtĂ« e mundur, atĂ«herĂ« blerje jashtĂ«â, pohoi ajo.
Franca ka shtyrĂ« prej kohĂ«sh âpreferencĂ«n evropianeâ nĂ« prokurimin e pajisjeve ushtarake. MegjithatĂ«, Gjermania dhe shumĂ« vende tĂ« EvropĂ«s Lindore tĂ« BE-sĂ« argumentojnĂ« se blloku duhet tĂ« mbetet i hapur pĂ«r blerjen e pajisjeve mbrojtĂ«se nga Uashingtoni, pavarĂ«sisht zbehjes sĂ« mbĂ«shtetjes amerikane pĂ«r Kievin dhe tensioneve tĂ« fundit lidhur me kĂ«rcĂ«nimet e presidentit amerikan, Donald Trump pĂ«r tĂ« pushtuar GrenlandĂ«n, njĂ« territor gjysmĂ«-autonom danez.
Huaja do tĂ« funksionojĂ« mbi bazĂ«n e âbashkĂ«punimit tĂ« pĂ«rforcuarâ mes vendeve tĂ« BE-sĂ«, duke u lejuar HungarisĂ«, ĂekisĂ« dhe SllovakisĂ« tĂ« pĂ«rjashtohen nga skema. KĂ«to tre vende janĂ« thellĂ«sisht skeptike ndaj ofrimit tĂ« ndihmĂ«s financiare pĂ«r Kievin.
NjĂ« zyrtar i lartĂ« i Komisionit tha se huaja, e mbĂ«shtetur nga buxheti afatgjatĂ« i BE-sĂ«, do tâi kushtojĂ« shteteve anĂ«tare pagesa vjetore interesi prej rreth 3 deri nĂ« 4 miliardĂ« euro. Propozimi i sĂ« mĂ«rkurĂ«s vjen gjithashtu pasi Komisioni dhe Gjermania, ekonomia mĂ« e madhe e BE-sĂ«, dĂ«shtuan vitin e kaluar ta bindnin BelgjikĂ«n tĂ« mbĂ«shteste njĂ« âhua reparacioneshâ pĂ«r Kievin duke pĂ«rdorur asetet sovrane ruse tĂ« ngrira. Belgjika mban shumicĂ«n dĂ«rrmuese tĂ« 185 miliardĂ« eurove fonde tĂ« Kremlinit tĂ« bllokuara nga BE-ja pas pushtimit tĂ« plotĂ« tĂ« UkrainĂ«s nga Moska nĂ« vitin 2022.
MegjithatĂ«, Von der Leyen sugjeroi se huaja e reparacioneve âmbetet nĂ« tryezĂ«â.
âĂshtë⊠shumĂ« e rĂ«ndĂ«sishme tâi dĂ«rgojmĂ« RusisĂ« njĂ« kujtesĂ« tĂ« fortĂ« se ne rezervojmĂ« tĂ« drejtĂ«n pĂ«r tĂ« pĂ«rdorur asetet ruse tĂ« ngrira,â tha ajo, duke shtuar se kĂ«to asete do tĂ« mbeten tĂ« bllokuara deri nĂ« pĂ«rfundimin e luftĂ«s dhe se Ukraina do tĂ« duhet ta shlyejĂ« huanĂ« vetĂ«m pasi Moska tĂ« paguajĂ« reparacione ndaj Kievit.
Presidenti ukrainas, Volodymyr Zelensky tha nĂ« rrjetet sociale se breshĂ«ria pĂ«rfshinte 113 dronĂ« sulmues si dhe tre raketa balistike âĂ«shtĂ« shumĂ« e rĂ«ndĂ«sishme tâi pĂ«rforcojmĂ« luftĂ«tarĂ«t tanĂ« taniâ.
Huaja duhet të miratohet nga Parlamenti Evropian dhe vendet e BE-së. Komisioni synon që disbursimi i parë të bëhet deri në prill, tha Von der Leyen. /Telegrafi/
Në një samit kritik në fillim të këtij muaji, udhëheqësit evropianë iu drejtuan një mjeti që do të dukej i paimagjinueshëm vetëm pak muaj më parë për të thyer një bllokim: lëshimin e borxhit të përbashkët të mbështetur nga buxheti i përbashkët për të mbajtur Ukrainën mbi ujë ndërsa lufta vazhdonte, shkruan euronews.
Truku? Ai anashkaloi nevojĂ«n pĂ«r unanimitet midis shteteve anĂ«tare, duke mbledhur ata qĂ« donin tĂ« punonin sĂ« bashku, ndĂ«rsa mbajti HungarinĂ«, SllovakinĂ« dhe RepublikĂ«n Ăeke jashtĂ« marrĂ«veshjes si kusht qĂ« ajo tĂ« ecĂ« pĂ«rpara, transmeton Telegrafi.
Duke vepruar kështu, BE jo vetëm që arriti të siguronte 90 miliardë euro për Ukrainën për vitin 2026 dhe 2027 siç kishte premtuar, por gjithashtu tregoi një rrugë të re përpara - një rrugë ku kërkesa e unanimitetit nuk ka më nevojë të pengojë koalicionet e të vullnetshmëve.
Kjo është thjesht e jashtëzakonshme për një bashkim shpesh të kufizuar nga vendimmarrja unanime. Gjithashtu ndërton një temë që po fiton vrull në Bruksel: gjetja e alternativave për të anashkaluar vetot kombëtare, veçanërisht kur ushtrohet nga Hungaria, e cila e ka bërë të drejtën e vetos pjesën qendrore të politikës së saj të Brukselit kur bëhet fjalë për Ukrainën - nga financimi i saj deri te kandidatura e Kievit për t'u bashkuar me BE-në.
Për të emetuar borxh të përbashkët në 24 vende, duke anashkaluar Budapestin, Pragën dhe Bratislavën, BE-ja përmendi parimin e "bashkëpunimit të zgjeruar" siç parashikohet në traktatet e saj. Ky është vetëm ndryshimi i fundit ligjor që Brukseli ka përdorur për të thyer një bllokim.
Kohët e fundit, ajo përdori gjithashtu Nenin 122 të traktateve, të miratuar me shumicë të kualifikuar, për të mbajtur të bllokuara për një kohë të pacaktuar në BE asetet e ngrira ruse të mbajtura në Evropë.
Deri atëherë, asetet ishin mbajtur nën një regjim standard sanksionesh, i cili funksiononte me unanimitet dhe për këtë arsye varej nga sigurimi i një po nga Hungaria dhe Sllovakia.
Ndërsa Neni 122 është formuluar në traktate si një mjet me anë të të cilit do të adresoheshin krizat e rënda ekonomike, plani për ta përdorur atë për të zhbllokuar fondet për Ukrainën ishte qartë një mënyrë për të anashkaluar shtetet anëtare të pabindura.
ĂshtĂ« njĂ« shembull tjetĂ«r i njĂ« strategjie qĂ« blloku po pĂ«rdor gjithnjĂ« e mĂ« shumĂ« pĂ«r tĂ« anashkaluar vetot pĂ«r çështje ku ekziston njĂ« konsensus pothuajse i plotĂ«, njĂ« qasje qĂ« po fillon tĂ« japĂ« rezultate - por jo pa rreziqe.
âNe shohim njĂ« angazhim tĂ« drejtpĂ«rdrejtĂ« nga ana e udhĂ«heqjes sĂ« BE-sĂ« pĂ«r tĂ« anashkaluar vetot e mundshme qĂ« vijnĂ« nga Hungaria dhe Sllovakia dhe pĂ«r tĂ« vendosur vendime tĂ« rĂ«ndĂ«sishme nĂ« bazĂ« tĂ« votimit me shumicĂ« tĂ« kualifikuarâ, tha pĂ«r Euronews, DĂĄniel Hegedus, njĂ« drejtor rajonal i Fondit Gjerman Marshall.
âNga ana tjetĂ«r, nuk mendoj se kjo Ă«shtĂ« e paprekshme. As ligjĂ«risht dhe as politikishtâ, shtoi ai.
Sipas një liste të përpiluar nga lektori i University College London, Michal Ovådek, që nga viti 2011, në BE janë ushtruar gjithsej 46 veto nga 15 shtete anëtare në 38 çështje.
Hungaria ka vënë veton ndaj propozimeve të BE-së më shumë se çdo shtet tjetër anëtar në historinë e kohëve të fundit, me një total prej 19.
Polonia renditet e dyta me shtatë veto, ndërsa Sllovakia, e cila gjithashtu ka qenë shpesh në titujt kryesorë në të gjithë Evropën për vendimet kontraverse të kryeministrit Robert Fico, ka bllokuar dy vendime, të dyja këtë vit.
Hungaria ka vënë veton ndaj një numri të konsiderueshëm deklaratash të përbashkëta të politikës së jashtme, por gjithashtu ka bllokuar propozime për t'i dhënë mbështetje konkrete Ukrainës dhe për të filluar bisedimet zyrtare të pranimit në BE me Kievin.
Rezultati është se shumica e deklaratave të BE-së që mbështesin Ukrainën janë lëshuar në emër të BE-26, duke përjashtuar Hungarinë. Kjo nuk e ndryshon faktin se të gjitha shtetet anëtare mund të vënë veton ndaj vendimeve që kërkojnë unanimitet për ndryshime të mëdha politike.
Mikulåƥ Dzurinda, kryetari i qendrës kërkimore Martens Centre dhe ish-kryeministër i Sllovakisë, i tha Euronews se udhëheqës si kancelari gjerman Friedrich Merz dhe presidenti francez Emmanuel Macron tani mbështesin ndryshimet në rregullat e votimit të bllokut.
Por çdo veprim i tillë do të kërkonte një ndryshim të traktatit, i cili ndoshta do të kundërshtohej nga Hungaria - dhe potencialisht edhe nga shtete të tjera anëtare. Megjithatë, meqenëse përdorimi sistematik i fuqisë së vetos ka paraqitur një problem për BE-në për vite me radhë, Brukseli tani po kërkon zgjidhje më krijuese.
Një diplomat i BE-së, i cili foli për Euronews në kushte anonimiteti, tha se Komisioni Evropian tani po strukturon qëllimisht propozimet e tij në mënyrë që të shmangë kërkesën për pëlqim unanim nga shtetet anëtare.
Një përpjekje për të anashkaluar veton e mundshme nga Sllovakia dhe Hungaria ndodhi në maj të këtij viti me prezantimin e planit të REpowerEU, një paketë e hartuar për të hequr gradualisht importet e karburanteve fosile ruse deri në vitin 2027.
Në vitin 2022, BE vendosi sanksione mbi importet e naftës ruse pas pushtimit të plotë të Ukrainës nga Moska, por Hungaria dhe Sllovakia morën përjashtime. Këtë herë, Komisioni Evropian ka vendosur të heqë gradualisht karburantet ruse plotësisht pavarësisht kundërshtimit të Budapestit dhe Bratislavës.
Për ta bërë këtë, blloku ka zgjedhur një strategji pa veto: vetë plani rrugor nuk është ligjërisht i detyrueshëm, por legjislacioni për uljen e importeve të naftës dhe gazit do të miratohet me shumicë të kualifikuar në Këshillin Evropian. Hungaria dhe Sllovakia do të jenë të detyruara të heqin dorë nga gazi rus kundër vullnetit të tyre.
Të dy vendet kanë sinjalizuar tashmë se do të padisin BE-në dhe do të kërkojnë që masa të anulohet.
"Kjo nuk është hera e parë që BE-ja ka riklasifikuar masa që nuk mund të fitojnë mbështetje të mjaftueshme për t'u përcaktuar si sanksione", tha eksperti i së drejtës ndërkombëtare Tamås Lattmann.
"Kjo ka qenë në agjendë për vite me radhë: nëse masat nuk mund të vendosen në prokurimin e lëndëve të para ruse me regjime sanksionesh që nuk kanë konsensus, ato mund të riklasifikohen si tregti e jashtme ose diçka tjetër, dhe kjo bëhet një kompetencë e BE-së", tha Lattmann për podkastin Pirkadat.
Një burim në Komisionin Evropian i tha Euronews se Evropa gjithashtu mund të anashkalojë kundërshtimin nga shtetet anëtare duke miratuar një model të ngjashëm me Koalicionin e të Gatshmëve, një grup vendesh me mendje të ngjashme të gatshme të mbështesin Ukrainën.
Ish-Presidenti i Bankës Qendrore Evropiane, Mario Draghi, një zë shumë me ndikim në debatin evropian, ka folur në favor të këtij modeli, duke e quajtur atë "federalizëm pragmatik", pasi kushtet politike për një bashkim të vërtetë federal nuk ekzistojnë në BE për momentin.
BE-ja ka parë shumë shembuj se si vendet me të njëjtat mendime mund të përparojnë së bashku përmes bashkëpunimit vullnetar, midis tyre projekti Shengen dhe iniciativa të ndryshme në migrim dhe financë.
Kjo metodë është politikisht opsioni më i pranueshëm për vendet më të ngurra të bllokut, dhe BE-ja tashmë po vepron si një organizatë me shumë shpejtësi.
Modeli i Koalicionit të Gatishmërisë mund të zbatohet edhe për çështje përtej Ukrainës, duke u shtrirë në mbrojtje dhe financë. Kryetarja e Fondit Monetar Ndërkombëtar, Kristalina Georgieva, foli gjithashtu në favor të tij në një intervistë me Euronews, duke iu referuar atij si një format i dobishëm kur unanimiteti nuk mund të arrihet pavarësisht përpjekjeve me mirëbesim.
Një fushë ku shumica e kualifikuar mund të luajë një rol vendimtar është zgjerimi i BE-së.
Unanimiteti kërkohet gjithmonë për të miratuar fillimin e bisedimeve të pranimit dhe për të hapur çdo kapitull negociues. Në samitin e dhjetorit 2023, Orbån e hoqi veton e tij mbi bisedimet e pranimit të Ukrainës pasi la dhomën e udhëheqësve për një pushim, ndërsa shtetet e tjera anëtare e miratuan këtë veprim. Por që atëherë, ai ka bllokuar hapjen e kapitujve negociues, duke penguar bisedimet e pranimit.
Më parë këtë vit, Presidenti i Këshillit Evropian, António Costa propozoi ndryshimin e rregullave të zgjerimit për të përshpejtuar procesin, duke eliminuar vendimin unanim të kërkuar për secilin kapitull.
Por ndryshimet do të kishin kërkuar një ndryshim të traktatit, dhe kryeministri hungarez e hodhi poshtë shpejt idenë në samitin informal të Kopenhagenit në tetor.
Tani për tani, BE po përshpejton punën teknike mbi kapitujt negociues, duke synuar që pjesa më e madhe e punës të përfundojë sapo të jepet miratimi politik.
Komisionerja e Zgjerimit, Marta Kos i tha Euronews në samitin kryesor të BE-së se Ukraina është "teknikisht e gatshme" për të hapur grupet dhe se blloku duhet të jetë krijues në gjetjen e një zgjidhjeje për të.
Por siç është situata, nëse rregullat nuk ndryshohen ose Orbån nuk mund të bindet, përpjekja e Kievit për t'u afruar me BE-në do të mbetej në harresë.
Megjithatë, disa ekspertë paralajmërojnë se anashkalimi i shteteve anëtare kundërshtare në fusha të shumta të ndryshme mund të kthehet kundër BE-së.
Hungaria dhe Sllovakia kanë sinjalizuar tashmë se do të kundërshtojnë heqjen graduale të karburanteve ruse sipas kuadrit REPowerEU sapo të miratohet legjislacioni.
Komisioni përballet me të njëjtat rreziqe në lidhje me përdorimin e Nenit 122 për të zgjatur ngrirjen e aseteve ruse; sipas HegedƱs, Hungaria ka një shans për të fituar këto dosje.
"Sigurisht, ne e dimë se një vendim mund të pritet brenda 18 deri në 24 muajsh, dhe praktikisht, ne duhet të mbijetojmë dy muajt e ardhshëm. Pra, është një problem afatgjatë, praktikisht po e prish kanaçen", tha HegedƱs.
Megjithatë, anashkalimi i unanimitetit mund të paraqesë probleme të tjera. Dhe nuk është e qartë nëse të gjitha shtetet anëtare do të donin të shihnin fuqinë e vetos të gërryer me kalimin e kohës, pasi shpesh shihet si mjeti i fundit për të mbrojtur interesat kombëtare.
Të gjitha shtetet anëtare në një moment kanë kërcënuar të përdorin veton e tyre në Këshill. Gjithashtu shërben si një barazues midis shteteve anëtare më të vogla dhe më të mëdha, pasi siguron që anëtarët e çdo madhësie të caktuar të kenë fuqi të barabartë rreth tryezës së negociatave.
"NjĂ« fuqi vetoje Ă«shtĂ« vija e fundit e mbrojtjes sĂ« interesave jetĂ«sore. Ădo rast anashkalimi ka çuar nĂ« njĂ« sĂ«rĂ« problemesh tĂ« reja, shpesh nĂ« mosfunksionimin ose diskreditimin e vetĂ« sistemit", tha Lattmann. /Telegrafi/
BE-ja tha sot (të hënën) se blloku prej 27-vendesh qëndron në "solidaritet të plotë" me vendin anëtar Danimarkën, pasi Shtetet e Bashkuara emëruan një të dërguar për Grenlandën, që është territor danez.
"Integriteti dhe sovraniteti territorial janë parime themelore të së drejtës ndërkombëtare", thanë shefja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen dhe Presidenti i Këshillit Evropian, Antonio Costa në X.
"Këto parime janë thelbësore jo vetëm për Bashkimin Evropian, por edhe për kombet në mbarë botën. Ne qëndrojmë në solidaritet të plotë me Danimarkën dhe popullin e Grenlandës", thanë ata.
Ndryshe, presidenti amerikan, Donald Trump ka emëruar Guvernatorin e Luizianës, Jeff Landry (R), si të dërguarin e tij të posaçëm për Grenlandë të dielën, pasi presidenti shprehu vazhdimisht interes për blerjen e territorit autonom në fillim të këtij viti
Trump tha në Truth Social se Landry "e kupton se sa thelbësore është Grenlanda për Sigurinë tonë Kombëtare dhe do të përparojë fuqishëm Interesat e Vendit tonë për Sigurinë, Mbijetesën dhe Sigurinë e Aleatëve tanë, dhe në fakt, të Botës".
Në anën tjetër, vetë Landry ka deklaruar se është një nder të shërben në një "pozicion vullnetar për ta bërë Grenlandën pjesë të SHBA-së. /Telegrafi/
Kosova është përfshirë për herë të parë në raportet e Open Source Observatory (OSOR) të Komisionit Evropian, që ofrojnë analiza dhe informacion mbi politikat dhe praktikat e përdorimit të softuerit me burim të hapur (OSS) në vendet anëtare të BE-së dhe më gjerë.
Anëtari i Bordit të Wikimedianëve të Gjuhës Shqipe, Arianit Dobroshi, ka kontribuar në mbështetjen e kërkimit për përfshirjen e Kosovës në këtë iniciativë, duke vlerësuar mundësinë që vendi të prezantohet në një platformë ndërkombëtare dhe të tregojë përparimet në transformimin dixhital dhe përdorimin e softuerit me burim të hapur.
Raporti i parë i OSOR për Kosovën nxjerr në pah zhvillimet e softuerit me burim të hapur, përfshirë mbulim të lartë të internetit edhe në zonat rurale dhe dixhitalizimin e disa shërbimeve publike përmes platformës e-Kosova.
Raporti thekson gjithashtu se Strategjia Dixhitale 2030 kërkon përdorimin e burimit të hapur për projektet e IT-së të financuara nga taksapaguesit, duke krijuar një mjedis të favorshëm për zhvillimin e ardhshëm të softuerit me burim të hapur në sektorin publik.
Megjithëse mbështetja politike për burimin e hapur mbetet e kufizuar, komuniteti i softuerit me burim të hapur në Kosovë, i përqendruar rreth organizatës FLOSSK, mbetet aktiv, duke organizuar ngjarje, menaxhuar projekte dhe kontribuar në zhvillimin e politikave publike.
Raporti i OSOR është pjesë e një serie më të gjerë që shqyrton transformimin dixhital dhe adoptimin e burimeve të hapura në të gjithë Ballkanin Perëndimor. Përmes këtij raporti, OSOR synon të ofrojë një panoramë të qartë mbi progresin e vendeve dhe të nxisë ndërveprim dhe përafrim me kornizat evropiane në fushën e teknologjisë dhe inovacionit dixhital.
Lexoni raportin dhe eksploroni më shumë për gjendjen e transformimit dixhital dhe adoptimit të softuerit me burim të hapur në Kosovë dhe rajonin e Ballkanit Perëndimor në OSOR./Telegrafi.
Pas mbajtjes së një konference për shtyp në Bruksel, presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky ka shpjeguar më tej pikëpamjet e tij mbi përdorimin e aseteve të ngrira ruse në mediat sociale.
Në një seri postimesh të shkurtra në X, duke i bërë jehonë fjalimit të tij në Këshillin Evropian, presidenti i Ukrainës tha se Rusia kishte humbur "gjithçka që u përpoq të përdorte për të kërcënuar ose shkatërruar" Kievin dhe Evropën.
Ai vazhdoi: "Nëse të gjithë kemi arritur kaq shumë, atëherë si mund të shpërbëhet Bashkimi Evropian tani? Vendimi që është tani në tryezë - vendimi për të përdorur plotësisht asetet ruse për t'u mbrojtur kundër agresionit rus - është një nga vendimet më të qarta dhe më të justifikuara moralisht që mund të merren ndonjëherë".
âDuhet tĂ« jetĂ« Evropa ajo qĂ« merr vendimin pĂ«r asetet e ngrira, jo dikush nga jashtĂ«. Dhe nĂ«se - ose kur - merret ky vendim pĂ«r tĂ« pĂ«rdorur plotĂ«sisht asetet ruse pĂ«r t'u mbrojtur kundĂ«r agresionit rus, atĂ«herĂ« do t'u bĂ«het e qartĂ« tĂ« gjithĂ«ve me kalimin e kohĂ«s - kjo ishte zgjedhja e duhur dhe e bĂ«ri EvropĂ«n mĂ« tĂ« fortĂ«â, theksoi presidenti ukrainas ndĂ«r tjera, transmeton Telegrafi.
Ai shtoi: "E di që Rusia po frikëson vende të ndryshme për këtë vendim. Por nuk duhet të kemi frikë nga kërcënimet - duhet të kemi frikë se Evropa është e dobët".
Presidenti ukrainas argumentoi gjithashtu se BE mund të përfitonte nëse lufta vazhdon - me paratë që përdoren nga Ukraina për të paguar armët e prodhuara nga firmat evropiane. /Telegrafi/
If weâve all achieved so much, then how can the European Union break now? The decision now on the table â the decision to fully use Russian assets to defend against Russian aggression â is one of the clearest and most morally justified decisions that could ever be made. â Volodymyr Zelenskyy / ĐĐŸĐ»ĐŸĐŽĐžĐŒĐžŃ ĐĐ”Đ»Đ”ĐœŃŃĐșĐžĐč (@ZelenskyyUa) December 18, 2025
Login
