Rama tha se rihapja e Tik-Tok pas bllokimit 1-vjeçar ishte një vendim i paralajmëruar më herët dhe vjen si rezultat i një procesi serioz rishikimi dhe bashkëpunimi me kompaninë.
Sipas kryeministrit, sot TikTok është serish i aksesueshëm sepse janë vendosur mekanizma të rinj sigurie.
“Këtë javë doli dhe vendimi i Këshillit të Ministrave për të hequr masën e bllokimit të TikTok.
Është një vendim që e pata lajmëruar kur pata shpjeguar në më shumë se një rast, jo vetëm këtu, por edhe në mediat ndërkombëtare, që për befasinë tonë të këndshme, pozitive, TikTok ishte shumë i hapur, ishte shumë aktiv në ndërtimin e një dialogu me ne, pasi ne bëmë bllokimin.
Dhe nuk është TikTok që na ka çuar në gjyq, por është ç’të të them ç‘është, kush është, dihet kush është, që na ka çuar në gjyq edhe për TikTok. Por çfarë t’i thuash! Kështu që, ajo që pata paralajmëtar ka ndodhur sepse me TikTok kemi vendosur, jo vetëm një komunikim, por kemi vendosur dhe një bazë të re dhe për këtë arsye Vendimi i Këshillit të Ministrave nuk është tërheqje, nuk është dorëzim dhe aq më pak pastaj nuk është mbyllje sysh siç është komentuar me sa më thonë, por është rezultat i një procesi serioz, rishikimi dhe i një pune konkrete adresimi real të shqetësimeve për sigurinë dhe për filtrat e nevojshëm që të ketë shumë më tepër kontroll në kuptimin e mirë të fjalës, jo censure, por kontroll mbi gjithë aktivitetin dhe mbrojtje të fëmijëve dhe më të rinjve, në radhë të parë.
Ky ishte dhe qëllimi i bllokimit, interesi publik mbrojtja e fëmijëve. Dhe kjo ishte dhe vija e dialogut dhe sot TikTok është serish i aksesueshëm sepse janë vendosur mekanizma të rinj sigurie. Ka filtra të rinj mbi përmbajtjen, ka kontrolle efektive dhe mënyra raportimi dhe trajtimi të shkeljeve që nuk ishin më parë”, tha Rama./euronews/
TIRANË, 8 shkurt/ATSH/ Këshilli i Ministrave vendosi këtë javë heqjen e masës së përkohshme të bllokimit të aplikacionit TikTok.
Kryeministri Edi Rama, në episodin e pestë të sezonit të gjashtë të podkastit “Flasim”, sqaroi se vendimi nuk është tërheqje apo dorëzim, por rezultat i një procesi serioz rishikimi dhe i punës për adresimin e shqetësimeve lidhur me sigurinë dhe filtrat e përmbajtjes.
“Është një vendim që e pata lajmëruar kur pata shpjeguar në më shumë se një rast, jo vetëm këtu, por edhe në mediat ndërkombëtare, që për befasinë tonë të këndshme, pozitive, TikTok ishte shumë i hapur, ishte shumë aktiv në ndërtimin e një dialogu me ne, pasi ne bëmë bllokimin. Dhe nuk është TikTok që na ka çuar në gjyq, por është ç’të të them ç‘është, kush është, dihet kush është, që na ka çuar në gjyq edhe për TikTok. Por çfarë t’i thuash! Kështu që, ajo që pata paralajmëruar ka ndodhur, sepse me TikTok kemi vendosur jo vetëm një komunikim, por kemi vendosur dhe një bazë të re, dhe për këtë arsye Vendimi i Këshillit të Ministrave nuk është tërheqje, nuk është dorëzim dhe aq më pak pastaj nuk është mbyllje sysh, siç është komentuar me sa më thonë, por është rezultat i një procesi serioz, rishikimi dhe i një pune konkrete adresimi real të shqetësimeve për sigurinë dhe për filtrat e nevojshëm që të ketë shumë më tepër kontroll në kuptimin e mirë të fjalës, jo censure, por kontroll mbi gjithë aktivitetin dhe mbrojtje të fëmijëve dhe më të rinjve, në radhë të parë”, u shpreh Kryeministri.
Ai theksoi se qëllimi i bllokimit ka qenë mbrojtja e interesit publik dhe e fëmijëve, duke siguruar një përdorim të kontrolluar dhe të sigurt të platformës.
“Ky ishte dhe qëllimi i bllokimit, interesi publik mbrojtja e fëmijëve. Dhe kjo ishte dhe vija e dialogut dhe sot TikTok është sërish i aksesueshëm, sepse janë vendosur mekanizma të rinj sigurie. Ka filtra të rinj mbi përmbajtjen, ka kontrolle efektive dhe mënyra raportimi dhe trajtimi të shkeljeve që nuk ishin më pare”, tha Rama.
Kryeministri Edi Rama, në podcastin e tij “Flasim”, tha se vendimi për të hapur TikTok, pasi gati një vit mbylljeje, ishte i paralajmëruar dhe i marrë pas një dialogu me kompaninë që e zotëron për vendosjen e mekanizmave të rinj të sigurisë dhe filtrave.
Sipas kryeministrit, me vendimin për ta hapur rrjetin social nuk ka të bëjë fare as me tërheqje apo me dorëzim, siç është përfolur.
Rama tha se TikTok, është sërish i aksesueshëm sepse janë vendosur mekanizma të rinj sigurie
“Këtë javë doli dhe vendimi i Këshillit të Ministrave për të hequr masën e bllokimit të TikTok. Është një vendim që e pata lajmëruar kur pata shpjeguar në më shumë se një rast, jo vetëm këtu, por edhe në mediat ndërkombëtare, që për befasinë tonë të këndshme, pozitive, TikTok ishte shumë i hapur, ishte shumë aktiv në ndërtimin e një dialogu me ne, pasi ne bëmë bllokimin.
Dhe nuk është TikTok që na ka çuar në gjyq, por është ç’të të them ç‘është, kush është, dihet kush është, që na ka çuar në gjyq edhe për TikTok. Por çfarë t’i thuash! Kështu që, ajo që pata paralajmëtar ka ndodhur sepse me TikTok kemi vendosur, jo vetëm një komunikim, por kemi vendosur dhe një bazë të re dhe për këtë arsye Vendimi i Këshillit të Ministrave nuk është tërheqje, nuk është dorëzim dhe aq më pak pastaj nuk është mbyllje sysh siç është komentuar me sa më thonë, por është rezultat i një procesi serioz, rishikimi dhe i një pune konkrete adresimi real të shqetësimeve për sigurinë dhe për filtrat e nevojshëm që të ketë shumë më tepër kontroll në kuptimin e mirë të fjalës, jo censure, por kontroll mbi gjithë aktivitetin dhe mbrojtje të fëmijëve dhe më të rinjve, në radhë të parë.
Ky ishte dhe qëllimi i bllokimit, interesi publik mbrojtja e fëmijëve. Dhe kjo ishte dhe vija e dialogut dhe sot TikTok është sërish i aksesueshëm sepse janë vendosur mekanizma të rinj sigurie. Ka filtra të rinj mbi përmbajtjen, ka kontrolle efektive dhe mënyra raportimi dhe trajtimi të shkeljeve që nuk ishin më parë”, tha ai.
TikTok mund të detyrohet të bëjë ndryshime për ta bërë aplikacionin më pak problematik për përdoruesit, pasi BE tregoi se platforma kishte shkelur rregullat e sigurisë digjitale të bllokut .
Krahu ekzekutiv i BE-së tha në një vendim paraprak se aplikacioni popullor kishte shkelur Aktin e Shërbimeve Digjitale (DSA) për shkak të “dizajnit të tij që shkakton varësi”.
Komisioni Evropian tha se TikTok, i cili ka më shumë se 1 miliard përdorues në të gjithë botën, nuk e kishte vlerësuar në mënyrë të duhur se si dizajni i tij mund të dëmtonte mirëqenien fizike dhe mendore të përdoruesve, përfshirë fëmijët dhe të rriturit e cenueshëm.
Duke i “shpërblyer” vazhdimisht përdoruesit me përmbajtje të re, platforma në pronësi kineze nxiti lëvizjen e vazhdueshme në faqe, shtoi komisioni, gjë që mund të çojë në sjellje kompulsive dhe të zvogëlojë vetëkontrollin e përdoruesve.
Vendimi paraprak akuzoi TikTok-un për injorimin e treguesve të përdorimit kompulsiv, siç është sasia e kohës që fëmijët kalojnë në aplikacion natën.
Komisioni tha se po shqyrtonte mundësinë e detyrimit të ndryshimeve në dizajnin e aplikacionit, duke përfshirë ndryshimet në algoritmin e tij të fuqishëm që u ofron përmbajtje përdoruesve.
“Në këtë fazë, komisioni konsideron se TikTok duhet të ndryshojë dizajnin bazë të shërbimit të tij”, tha ai në një deklaratë.
“Për shembull, duke çaktivizuar veçoritë kryesore që krijojnë varësi, siç është ‘lëvizja e pafundme’ me kalimin e kohës, duke zbatuar ‘pushime efektive të kohës para ekranit’, duke përfshirë edhe natën, dhe duke përshtatur sistemin e tij të rekomandimeve”, shtoi ai. /Telegrafi/
Komisioni Evropian njoftoi sot se ka gjetje paraprake që tregojnë se TikTok është në shkelje të Aktit të Shërbimeve Dixhitale (DSA) për shkak të “dizajnit të tij që shkakton varësi” dhe se platforma duhet t’i ndryshojë këto karakteristika ose të përballet me një gjobë deri në gjashtë përqind të xhiros së saj vjetore globale. Komisioni […]
BE i ka kërkuar shërbimit kinez online TikTok të ndryshojë mënyrën e funksionimit të platformës së videove “që nxit varësinë”.
Komisioni i BE-së deklaroi, se rezultatet e para të hetimit tregojnë, se TikTok-u nuk merr mjaftueshëm parasysh, se “si këto funksione që nxisin varësinë mund të influencojnë në shëndetin fizik dhe psiqik të përdoruesve të tij”.
Si shembull për ndryshimet që mund të bëhen komisioni përmend heqjen e opcionit të “scroll pafund”, aplikimin e pushimeve efikase në monitor si dhe përshtatjen e “sistemit të rekomadnimeve për personalizim në shkallë të lartë”. Gjithashtu komisioni kritikon faktin, që video-clipet aktivizohen automatikisht.
Komisioni i BE-së i kërkon sipërmarrjes, që ta ndryshojë rrënjësisht dizajnin e shërbimit.
Kritika: Fëmijët animohen në mënyrë imponuese për të scroll-ur
Komisioni i BE-së akuzon TikTok-un, se “injoron shenjat e rëndësishme për të imponuar përdorimin e aplikacionit”, si p.sh. kohën e natës që fëmijët kalojnë në platformë. Kjo sipërmarrje duhet ta ndryshojë mënyrën e funksionimit në Europë, “për të mbrojtur minorenët tanë dhe shëndetin e tyre”, tha komisarja e BE-së për Digjitalizimin, Henna Virkkunen.
Si shembull komisioni përmendi “shpërblimin” e vazhdueshëm të përdoruesve me përmbajtje të reja. Kjo ndez nxitjen për të vazhduar scroll-en dhe për ta kaluar trurin në “autopilot”. Studimet shkencore tregojnë, se kjo nxit një gjendje kompulsive dhe vetëkontrolli i përdoruesve, kryesisht i të rinjve, vuan.
Digital Services Act është si halë në sy për Donald Trump
Brukseli nisi hetimin në shkurt 2024 – që ishte i pari kundër TikTok nën ligjin e BE-së për shërbimet digjitale (DSA). Hetimet do të përqendroheshin kryesisht për të vërtetuar, nëse TikTok ndërmerr masa sa duhet për të shmangur efektet negative ndaj të rinjve.
Ligji i BE-së Digital Services Act (DSA) ndër të tjera duhet të garantojë respektimin e kërkesave për transparencë. Ai përfshin edhe masa për të luftuar përmbajtjet antiligjore online. Ky ligj është si një halë në sy për qeverinë e presidentit të SHBA-së Donald Trump si dhe për një sërë koncernesh të teknologjisë së lartë në SHBA.
TikTok i hedh poshtë akuzat dhe do të mbrohet
Sipërmarrja kineze online i kedh poshtë akuzat e Komisionit të BE-së si të pabaza. Do të mbrohemi me të gjitha mundësitë. Nëse konfirmohet qendrimi i komisionit, TikTok-u mund të gjobitet me një shumë deri në gjashtë përqind të xhiros së tij vjetore mbarëbotërore./DW/
Qeveria rihapi zyrtarisht të enjten rrjetin social TikTok, pas debatit të ndezur publik dhe institucional mbi sigurinë, gjuhën e urrejtjes dhe mbrojtjen e të miturve.
E ftuar në emisionin “Tirana Live” në ABC News, pedagogia e IT-së, Nadia Elbasani, theksoi se TikTok, si platformë me origjinë kineze, përballet me kufizime ligjore që lidhen me bashkëpunimin me shtetin kinez, ndërsa nënvizoi se për institucionet shtetërore dhe pajisjet qeveritare instalimi i aplikacionit nuk rekomandohet.
Ajo shtoi se asnjë vend i Bashkimit Europian nuk ka ndërmarrë një bllokim të plotë të TikTok, duke e cilësuar vendimin në Shqipëri si “rruga më e lehtë”, ndërkohë që vëmendja mbetet tek gjuha e urrejtjes, verifikimi i moshës dhe kufizimet e pritshme për përdoruesit nën 16 vjeç në disa vende europiane.
“TikTok ka një origjinë kineze, kështu që sipas legjislacionit të atij vendi kompanitë privatë nuk kanë të drejtë t’i thonë jo bashkëpunimit me legjislacionin e atij vendit. Për institucione shtetërore dhe për pajisje qeveritare nuk sugjerohet instalimi i këtij aplikacioni. Por, asnjë vend të BE nuk pati një bllokim të TikTok, në Shqipëri u zgjodh rruga më e lehtë. U fol në fakt në dhjetor të vitit 2025 për një marrëveshje qeveria shqiptare pati me TikTok, kjo nuk u bë publike. Duhet theksuar që u hap dy ditë para se të kishim seancën në GJK. Gjuha e urrejtjes është e pranishme në të gjitha rrjetet sociale.
Në TikTok është më shumë i përdorshëm live, ku dhe ka më shumë gjuhë urrejtjeje, kurse në rrjetet e tjera sociale live nuk është shumë i përdorur. Në live fjalët më gjuhë urrejtjeje janë më pak të evidentueshme. Vendet e tjera të BE, po edhe të tjera do të ndalojnë TikTok deri në 16 vjeç. Më problematike në TikTok është mënyra e verifikimit të moshës. Një aplikacion si TikTok e gjen pak më të vështirë përshtatjen me BE”, tha pedagogia.
Gjykata Kushtetuese vendosi sot të mos japë një vendim përfundimtar për çështjen e ndalimit të platformës sociale Tik-Tok. Ajo dha kohë shtesë për palët e përfshira duke konsideruar se kishte ende pyetje për t’u shteruar.
Kështu, gjykata la afat deri më 12 shkurt për dorëzimin e komenteve dhe shpjegimeve shtesë, ndërsa seanca për konkluzionet përfundimtare u caktua për më 23 shkurt, në orën 10:00.
Vendimi pritet të përcaktojë jo vetëm fatin e aktit që ndaloi përkohësisht TikTok-un, por edhe standardin kushtetues mbi kufizimin e platformave digjitale nga pushteti ekzekutiv.
Tërheqja e qeverisë dhe vijimi i procesit në Kushtetuese
Seanca për shqyrtimin e ndalimit të përdorimit të platformës sociale TikTok nga qeveria shqiptare u mbajt paraditen e së enjtes në Gjykata Kushtetuese, por u parapri nga një zhvillim i papritur politik.
Dy ditë para seancës, qeveria miratoi vendimin Nr. 62, me të cilin shfuqizoi aktin e një viti më parë që ndalonte aksesin në TikTok.
Sipas vendimit të datës 3 shkurt, Autoriteti Kombëtar për Sigurinë Kibernetike (AKSK), në bashkëpunim me entet rregullatore, duhet të ndërmarrë veprimet për heqjen e masave kufizuese, duke respektuar legjislacionin për mbrojtjen e të dhënave personale.
Padia në Gjykatën Kushtetuese kundër vendimit të qeverisë ishte depozituar nga Rrjeti Ballkanik i Gazetarisë Investigative në Shqipëri (BIRN Albania) dhe Asociacioni i Gazetarëve të Shqipërisë (AGSH), në mbrojtje të lirisë së medias dhe të shprehjes.
Përfaqësuesit e qeverisë argumentuan në seancën e Kushtetueses se shqyrtimi i çështjes është i panevojshëm, pasi vendimi që ndalonte TikTok-un tashmë është shfuqizuar.
“Vendimi e humb efektin e tij në afatin 12-mujor,” tha Herold Jonuzaj si përfaqësues i qeverisë, teksa shtoi se ai “do të shfuqizohej automatikisht brenda 6 marsit 2026.” Sipas tij, shfuqizimi ishte pjesë e një procesi negociimi me platformën për vendosjen e filtrave të kërkuar.
Avokati i palës paditëse, Franc Terihati, këmbënguli se çështja duhet të shqyrtohet pavarësisht vendimit të qeverisë për ta shfuqizuar ndalimin e platformës. Ai theksoi se akti normativ që e ndaloi Tik-Tok-un ka cenuar disa të drejta kushtetuese, përfshirë lirinë e shprehjes, të shtypit, të drejtën për informim dhe lirinë ekonomike.
Për këtë Terihati e konsideroi “çështje me interes madhor publik” ndaj dhe gjykata duhet të shprehet nëse vendimi ka qenë ose jo kushtetues gjatë kohës që ka qenë në fuqi.
Edhe përfaqësuesit e AGSH ngritën shqetësimin për rrezikun e një precedenti të krijuar. Ata e cilësuan gjithashtu problematike shfuqizimin e aktit vetëm 48 orë para seancës gjyqësore.
“Çfarë ndodh nëse çështja pushohet dhe pasnesër Këshilli i Ministrave rimblidhet për të bërë një akt tjetër të ri të ngjashëm?” u shpreh Isa Myzyraj nga AGSH duke theksuar se nga Gjykata Kushtetuese kërkohej vendosja e një standardi për raste të tilla edhe për qeveritë e ardhshme.
Trupa e Gjykatës Kushtetuese pyeti se cilat kishin qenë pasojat e ardhura nga mbyllja e platformës, pyetje së cilës përfaqësuesit e organizatave iu përgjigjën duke theksuar se pasojat kanë qenë konkrete, veçanërisht gjatë periudhës parazgjedhore.
Drejtorja ekzekutive e BIRN Albania, Kristina Voko, iu referua raportit përfundimtar të OSBE-ODIHR, ku evidentohej se kufizimi i platformës cenoi të drejtën e kandidatëve për të informuar dhe të qytetarëve për të marrë informacion.
Voko përmendi gjithashtu marrëveshjen ekzistuese mes Autoriteti i Mediave Audiovizive (AMA) dhe TikTok, e cila kishte shërbyer si mekanizëm funksional për adresimin e ankesave të qytetarëve.
“AMA në raportin e saj vjetor dhe në rezolutën drejtuar parlamentit thotë që ka qenë një praktikë shumë e mirë”, tha Voko.
Në mars 2025, ankimimi për shpalljen antikushtetuese të vendimit u pranua për shqyrtim nga Gjykata Kushtetuese, edhe pse kërkesa për pezullim nuk u miratua.
Qeveria ka dalë me një njoftim zyrtar pas heqjes së ndalimit të platformës TikTok në Shqipëri. Qeveria ka pranuar se mbyllja e TikTok-ut përbënte problem për sigurinë kibernetike të qytetarëve, për shkak të mungesës së monitorimit institucional dhe përdorimit të platformës në mënyra pirate. “Heqja e masave të përkohshme për ndërprerjen e aksesit në platformën […]
Programet arsimore të Pekinit po riformësojnë perceptimet te të rinjtë e Ballkanit, përderisa fuqia e butë shtrihet përtej infrastrukturës.
Përderisa investimet e mëdha të Kinës po vihen nën vëzhgim në mbarë Evropën, Pekini po i drejtohet një forme më të butë ndikimi në Ballkan: bursa, shkëmbime universitare dhe studentë të rinj që ndajnë jetën në Kinë me audiencat në vendet e tyre.
Kjo përfshin mundësi studimi të financuara nga Kina, e cila ofron bursa për shkollim, pagesa mujore dhe qasje në universitete me rritje të shpejtë. Shumë prej këtyre studentëve kanë ndarë, gjithashtu, përvojat e tyre në rrjetet sociale, ku kanë një numër të konsideruar ndjekësish, ndërsa të tjerë janë paraqitur në media ose në institucione zyrtare kineze.
“Aplikova për qejf [në kursin e gjuhës kineze], ngaqë ishte një gjuhë e re që nuk e kam mësuar asnjëherë", i tha Radios Evropa e Lirë (REL), Era Kërnaja, një 24-vjeçare nga veriu i Shqipërisë që tani studion shkenca kompjuterike në Universitetin e Shkencës dhe Teknologjisë Kunming, në provincën Yunnan të Kinës.
“Nëse dikush do ta ma bënte një pyetje para tre vjetësh, unë do të thosha që Kina është komunizëm, vend i mbyllur, kaq. Por, tani më ka ndryshuar [mendimi] 360 shkallë”, tha ajo.
Derisa Pekini njihet më së shumti në rajon për projekte infrastrukturore në vlera miliarda dollarëshe, kredi dhe partneritete teknologjike, arsimi është shfaqur si një kanal më i butë përmes të cilit Kina po i formëson perceptimet.
Kjo është veçanërisht e theksuar te brezat më të rinj, për të cilët sondazhet tregojnë se janë më të hapur ndaj portretizimit që Pekini i bën vetes si një fuqi e mirë dhe e përgjegjshme.
“Doja t’ua ndryshoja mendimin që kanë shqiptarët për Kinën dhe t’ju tregoja që mos besoni në çdo gjë që shikoni", tha Kërnaja, e cila që nga viti 2023 - kur nisi të jetonte në Kinë - ka filluar të postojë për përvojën e saj në llogarinë e saj në TikTok dhe tani ka më shumë se 8 mijë ndjekës.
Për Pekinin, thonë analistët, këto programe i shërbejnë një qëllimi afatgjatë: kultivimin e rrjeteve personale, narrativave të favorshme dhe profesionistëve të ardhshëm që kanë përvojë të drejtpërdrejtë nga Kina dhe janë të gatshëm ta ndajnë atë në vendet e tyre.
Kjo shtytje e fuqisë së butë përbën një plotësim të rëndësishëm të ndikimit politik dhe ekonomik në rritje të Kinës në Ballkan dhe mund të sjellë audienca më të hapura ndaj përpjekjeve të Kinës për të zgjeruar shtrirjen e saj ekonomike dhe për t'i shtyrë interesat e saj.
“Pekini ka interes të dërgojë sa më shumë studentë dhe shkencëtarë ndërkombëtarë në Kinë", i tha REL-it Stefan Vlladisavljev, ekspert për rolin e Pekinit në Ballkan pranë Fondacionit BFPE, një institut kërkimor me seli në Beograd.
“Ajo [Kina] po përpiqet të pozicionohet si një ofruese e zhvillimit [dhe] të qenit e pranishme në Evropë është një aspekt shumë i rëndësishëm i shtrirjes globale".
Përvoja e Kërnajës pasqyron një prirje më të gjerë që po zhvillohet në Ballkan, ku mundësitë arsimore kineze kanë ngjallur interes edhe në vende si Shqipëria dhe Kosova, të cilat mbeten fuqishëm pro perëndimore në orientimin e tyre politik, për shkak të mbështetjes historike amerikane për shtetësinë dhe demokracinë e tyre.
Shqipëria dhe Kosova – të lidhura nga lidhje të përbashkëta politike, gjuhësore dhe kulturore – janë vende më të vështira për depërtimin kinez në Ballkan.
Ndikimi rajonal i Pekinit është zgjeruar përgjithësisht nga Serbia, ku Beogradi ka joshur miliarda dollarë investime dhe ka ndërtuar lidhje të thella politike.
Serbia dallohet si partneri më i avancuar arsimor i Kinës në rajon, ku janë vendosur tri institute Konfuci që mbështesin mësimin e gjuhës kineze në dhjetëra shkolla. Në historinë 20-vjeçare të Institutit në Serbi, numri i pjesëmarrësve është rritur nga disa dhjetëra në disa qindra çdo vit dhe bashkëpunimi arsimor është forcuar nga disa marrëveshje të reja mes dy shteteve të nënshkruara në vitin 2018.
“Nëse Kina ka një bastion në Ballkanin Perëndimor, ajo ka edhe një bastion në Evropë", tha Vlladisavljev.
Por, fuqia e butë kineze, kryesisht përmes programeve arsimore dhe përhapjes në rrjetet sociale, po shënon gjithashtu disa suksese të hershme edhe gjetkë në rajon.
Instituti Konfuci në Shqipëri, ku Kërnaja mësoi gjuhën kineze dhe mori udhëzime për të aplikuar për bursën e saj, është një nga kanalet më të dukshme të shkëmbimit arsimor brenda Universitetit të Tiranës.
Ai e përshkruan veten si një “institut arsimor joqeveritar, jofitimprurës", i bashkorganizuar me Universitetin e Studimeve të Huaja të Pekinit, që ofron mësime të gjuhës kineze dhe programe kulturore. Gjithashtu ofron bursa dhe ndihmon studentët të aplikojnë në nivele të ndryshme, përfshirë në universitete individuale ose në nivel federal dhe kombëtar brenda Kinës.
Këto institute ekzistojnë kudo në Ballkanin Perëndimor, përveç Kosovës, pavarësia e së cilës nuk njihet nga Kina dhe si rrjedhojë nuk ka përfaqësim zyrtar nga Pekini.
Institutet Konfuci janë nën vëzhgim gjithnjë e më të madh në të gjithë Evropën, derisa disa qeveri i kanë mbyllur ato për shkak të shqetësimeve lidhur me lirinë akademike dhe ndikimin politik.
Por, në pjesën më të madhe të Ballkanit, ato po shihen gjithnjë e më shumë nga të rinjtë si platforma të vlefshme fillestare për të ndjekur mundësi ekonomike dhe arsimore.
Ekspertët që ndjekin angazhimin kinez në rajon thonë se historitë dhe përvojat personale të ndara nga studentë vendas që studiojnë në Kinë kanë ndikim dhe duket se po ndjekin një model të kopjuar nga vende të tjera perëndimore, përfshirë Shtetet e Bashkuara.
“Kina po merr një faqe nga libri i vendit që e ka bërë më së miri fuqinë e butë – Shtetet e Bashkuara", tha Vlladisavljev.
Bursa, shkëmbime dhe të dhëna të kufizuara
Angazhimi arsimor i Kinës në Ballkan ndërtohet mbi një mozaik programesh: bursa të Qeverisë kineze, grante të lidhura me institutet Konfuci, marrëveshje në nivel universitetesh dhe kurse trajnimi afatshkurtra.
Meqë programet ndryshojnë shumë sipas vendit dhe vitit — dhe meqë institucionet kineze dhe ato ballkanike nuk publikojnë të dhëna gjithëpërfshirëse — nuk ka një regjistër të qartë publik që të tregojë se sa studentë ballkanikë kanë studiuar në Kinë ndër vite.
Radio Evropa e Lirë gjeti se disa studentë shqiptarë që studiojnë në Kinë janë shfaqur gjithashtu në mediat shtetërore kineze, përfshirë Radio Kina Ndërkombëtare (CRI), që është botimi shqip i transmetuesit kryesor shtetëror kinez (CGTN), ku kanë ndarë rrëfime shumë pozitive për përvojat e tyre.
Sondazhet e opinionit publik në Shqipëri, përfshirë Barometrin e Sigurisë së Shqipërisë, tregojnë se pikëpamjet ndaj Kinës mbeten kryesisht neutrale, megjithëse perceptimet pozitive janë rritur lehtë vitet e fundit.
Ndërkohë, pavarësisht mungesës së bashkëpunimit institucional në Kosovë, studentë individualë – shpesh nga diaspora e shpërndarë në Evropë dhe Amerikën e Veriut – kanë gjetur rrugën drejt Kinës dhe ndajnë përvojat e tyre me popullsinë e re në vend.
Vlera Kelmendi, e lindur në Kosovë dhe e migruar në Norvegji, i tha televizionit lokal kosovar ATV, në një intervistë në vitin 2025, se zgjodhi Kinën nga kureshtja, duke përshkruar një përvojë shumë pozitive atje.
Kelmendi, e cila refuzoi të fliste për REL-in, dokumenton jetën e saj në Kinë në llogarinë e saj publike në TikTok me më shumë se 16 mijë ndjekës, duke arritur audienca në Kosovë, ku opinioni publik ndaj Kinës mbetet kryesisht negativ.
Në anën tjetër, ndonëse nuk ka kurse zyrtare kineze në Kosovë, zyrtarët në Institutin Konfuci në Tiranë thanë se kanë vërejtur interes në rritje nga studentët e Kosovës.
“Do të donim shumë të shihnim studentë nga Kosova që të mësojnë gjuhën kineze", i tha Radios Evropa e Lirë, Zheng Baoguo, drejtori i Institutit Konfuci në Tiranë.
“Do të përpiqemi maksimalisht të krijojmë mundësi për ta, nëse ata janë të gatshëm.”
Kur studimi jashtë vendit bëhet komunikim digjital
Më pak se dy orë larg Kosovës, Kadir Ismajli, një student 26-vjeçar nga Maqedonia e Veriut, pati një rrugë shumë më të drejtpërdrejtë drejt Kinës.
Ndërsa fillimisht po kërkonte të studionte diku tjetër, studenti me nacionalitet shqiptar tha se mori një bursë shtetërore kineze për një diplomë master në provincën Yunnan, ku mori ndihmë edhe nga ambasada në procesin e aplikimit.
Ashtu si të tjerët, Ismajli ka ndërtuar një numër ndjekësish në TikTok me më shumë se 31 mijë persona, ku veç tjerash, poston edhe për jetën e tij në Kinë.
“E fillova TikTok-un për biznes, por kur shoh diçka interesante këtu, e postoj", tha ai.
“Në shtëpi njerëzit më thonë se nuk e kemi ditur si ishte në të vërtetë Kina".
Gjatë dekadës së fundit, rreth 100 studentë maqedonas kanë studiuar në Kinë përmes programeve gjuhësore dhe programeve të plota të studimit.
Një studim mbi ndikimin kinez në Maqedoninë e Veriut, i kryer nga organizata Estima me seli në Shkup, zbuloi se “perceptimi i reputacionit të Kinës në Maqedoninë e Veriut është një tablo e përzier që ka tendencë të jetë më pozitive te njerëzit që kanë pasur përvojë dhe ndërveprim të drejtpërdrejtë me Kinën dhe aktorët kinezë".
Sipas të dhënave të Estima-s nga viti 2005, numri i bursave kineze për studentët e Maqedonisë së Veriut ka qenë në rritje.
Programet e edukimit të gjuhës kineze po depërtojnë gjithashtu edhe në vendet e tjera të Ballkanit Perëndimor.
Mali i Zi ka pasur një institut Konfuci që nga viti 2015 dhe ka dërguar më shumë se 100 studentë në Kinë gjatë kësaj periudhe, sipas një raporti nga Qendra për Analiza të Politikave Evropiane (CEPA).
Në Bosnje-Hercegovinë ekziston një marrëveshje formale për shkëmbime arsimore me Kinën dhe programet e financuara nga Kina vazhdojnë të rriten, veçanërisht përmes Universitetit të Sarajevës Lindore, ku më shumë se 170 studentë kanë marrë pjesë në programe shkëmbimi në Kinë.
Mes këtij grupi është edhe Ana Jasarevic, një 23-vjeçare që studionte në departamentin e gjuhës kineze të Universitetit të Sarajevës Lindore.
Ajo kaloi vitin e kaluar në Universitetin e Vuhanit me disa kolegë të tjerë nga fakulteti.
“Kur mbërritëm, ishte pak tronditje kulturore sepse është krejtësisht ndryshe", tha ajo.
Pas diplomimit, ajo tani thotë se planifikon të regjistrohet në një program të nivelit master në Kinë.
“Më pëlqeu atje, megjithëse e kuptoj që shumë njerëz nuk e pëlqejnë mënyrën se si funksionojnë", tha ajo. “Kam qenë në shumë qytete, kam udhëtuar nëpër vend dhe jam ndier e sigurt kudo".
Rrjeti social “TikTok” ka përfunduar “dënimin” e vendosur nga kryeministri, Edi Rama pas ngjarjeve tragjike që përfshinë adoleshentë. Ditën e sotme, Këshilli i Ministrave ka shfuqizuar vendimin, i cili parashikonte masa të përkohshme për kufizimin e platformës “TikTok”. TikTok u mbyll dhe u shpall i paligjshëm rreth një vit më parë pas vrasjes së 14-vjeçarit […]
Dy ditë para seancës gjyqësore lidhur me bllokimin e TikTok, që do të zhvillohej në Gjykatën Kushtetuese, Këshilli i Ministrave njoftoi heqjen e masave për ndalimin e këtij rrjeti social, një veprim që shihet si një manovër procedurale nga mbrojtësit e lirisë së medias. “Data 5 shkurt ishte përcaktuar për seancën gjyqësore në Gjykatën Kushtetuese […]
TikTok ka arritur një marrëveshje në një padi lidhur me varësinë nga rrjetet sociale, duke shmangur kështu me shumë pak mundësi një proces gjyqësor.
Termat e marrëveshjes nuk janë publikuar, dhe ky përfundim erdhi vetëm një javë pasi edhe Snap (pronari i aplikacionit Snapchat) arriti një zgjidhje të ngjashme në të njëjtin rast, raporton The New York Times.
Procesi gjyqësor tani pritet të vazhdojë në Los Angelos, dhe të vetmit të paditur që kanë mbetur janë Meta (Facebook/Instagram) dhe YouTube.
Mark Lanier, avokati i personit që ngriti padinë ndaj rrjeteve sociale — i identifikuar në dokumentet gjyqësore vetëm me inicialet “K.G.M” — tha se ata janë “të kënaqur me marrëveshjen e arritur” dhe se ajo është “një zgjidhje e mirë”.
Gruaja nga Kalifornia që e ka ndjekur në gjyq këtë çështje ka paditur kompanitë Meta, Snap, TikTok dhe YouTube, duke pretenduar se platformat e tyre janë varësuese dhe se i kanë shkaktuar dëm gjatë fëmijërisë së saj.
Gjykatësi në këtë çështje më parë kishte urdhëruar që drejtuesit e këtyre kompanive të dëshmonin, përfshirë edhe Mark Zuckerberg dhe Adam Mosseri, dhe pritet të dëshmojë edhe drejtuesi ekzekutiv i YouTube.
Kjo padi është e para nga disa të tjera kundër kompanive që qëndrojnë pas rrjeteve sociale, të cilat pritet të shkojnë para gjyqit gjatë këtij viti. /Telegrafi/
Pas krijimit të një sipërmarrjeje të përbashkët të dedikuar Shteteve të Bashkuara, TikTok po përjeton kohë të vështira. Rrjeti social po përjeton probleme operacionale për shkak, sipas një deklarate nga vetë kompania, të problemeve kritike me infrastrukturën IT në të cilën mbështetet.
Për më tepër, analistët e ”Sensor Tower” raportuan një shkallë prej 150% të çinstalimeve të aplikacioneve nga përdoruesit amerikanë.
Kjo, sipas studiuesve të CNBC-së, është pasojë si e vështirësive teknike në përdorimin e rrjetit social ashtu edhe e krijimit të entitetit amerikan të udhëhequr nga Adam Presser, ish-drejtori operativ i TikTok. Analiza nga një kompani tjetër, App Figures, tregon se, gjatë së njëjtës periudhë, shkarkimet e një konkurrenti të pavarur të TikTok, UpScrolled, janë rritur, duke u ngjitur në listat në SHBA, Mbretërinë e Bashkuar dhe Australi.
Duke kaluar nga disa qindra në mbi 41 000 shkarkime vetëm në pak ditë, aplikacioni i krijuar nga zhvilluesi australian, Issam Hijazi kujton versionet e hershme të Instagram. Kjo nuk është hera e parë që ngjarjet rreth TikTok kanë nxjerrë në pah platforma të reja.
Fenomeni i fabrikave të ‘lajmeve të rreme’ mori hov dhe u bë i njohur ndërkombëtarisht në vitin 2016, kur një qytet i vogël në Maqedoninë e Veriut u shndërrua në një nga epiqendrat e prodhimit të dezinformimit digjital gjatë zgjedhjeve presidenciale në SHBA. Në atë kohë, të rinj vendas zbuluan se mund të gjeneronin fitime […]
Një gjyq i rëndësishëm ka nisur në Los Angelos ku kompania të mëdha të mediave sociale - Meta (Facebook/Instagram), Snap (prind i Snapchat), TikTok dhe YouTube - janë paditur nga më shumë se 1600 palë, përfshirë familje dhe rajone shkollore, që pretendojnë se këto platforma janë projektuar qëllimisht për t’i bërë të varur njerëzit dhe dëmtojnë shëndetin mendor të fëmijëve dhe rinisë.
Në qendër të kësaj çështjeje është një 19-vjeçare, e identifikuar vetëm me inicialet KGM, e cila pretendon se përdorimi i medias sociale e bëri të varur dhe çoi në probleme serioze psikologjike.
Palët paditëse kërkojnë dëme financiare dhe ndryshime në mënyrën se si dizajnohen këto platforma, për të krijuar standarde sigurie që mbron përdoruesit e rinj, raporton thegruadian.
Pretendohet se dokumente të brendshme mund të shpalosin se kompanitë e dinin rrezikun e këtyre krijimeve, megjithatë i përdorën ato për të maksimalizuar kohën e qëndrimit të përdoruesve dhe fitimet nga reklamat.
Nga ana e tyre, kompanitë e përfshira kanë mohuar qëllimin për të shkaktuar dëm dhe thonë se kanë shtuar mjete sigurie dhe kontrolli për përdoruesit, duke argumentuar se shëndeti mendor është kompleks dhe nuk mund të fajësohen vetëm platformat.
Gjyqi, i cili pritet të zgjasë disa javë, mund të ndikojë në mënyrë të madhe si rregullohen mediat sociale, dhe mund të sfidojë mbrojtjet ligjore që normalisht mbrojnë kompanitë teknologjike në SHBA, si për shembull Neni 230 i Communications Decency Act. /Telegrafi/
Nga: Rikki Schlott / New York Post Përkthimi: Telegrafi.com
TikTok tani është në pronësi të shumicës së aksionerëve që nuk janë kinezë dhe ka një bord drejtues me shumicë amerikane - dhe tani është koha që ata t’u tregojnë prindërve se janë të zotët, duke ofruar më shumë transparencë dhe mbrojtje më të forta për të miturit.
Aplikacioni është pjesë e pandashme e jetës së adoleshentëve amerikanë, por mënyra se si funksionon dhe kush e kontrollon ende mbetet një mister. Aksionerët e rinj të TikTok-ut - Oracle, Silver Lake dhe MGX tani zotërojnë nga 15 përqind secili, ndërsa kompania kineze ByteDance mban vetëm 19.9 përqind - duhet të kërkojnë që fëmijët të mbrohen nga algoritmet tepër të personalizuara dhe që llogaritë e tyre të jenë të mbrojtura me siguri maksimale.
Rreziku është i madh. Dyqind milionë amerikanë janë në TikTok, sipas kompanisë, dhe 63 përqind e adoleshentëve amerikanë e përdornin platformën që nga viti 2024.
Para së gjithash, adoleshentët nuk duhet të ekspozohen ndaj algoritmeve tepër të personalizuara në faqen e tyre “Për Ty” [For You Page]. Është shumë e lehtë të biesh në situatë të pakëndshme në rrjetet sociale; mjafton një shfletim i paktë i përmbajtjes politike apo për dietat. Pa e kuptuar, je i zhytur në ideologji ekstreme ose bëhesh i fiksuar pas peshës trupore.
Kur je nën moshën 18 vjeç, ende je duke formuar identitetin dhe bindjet e tua. Gjëja e fundit që të duhet është një përforcim i vazhdueshëm me ide të caktuara nga një algoritëm i përshtatur që ta ngushton botën përreth pasigurive apo prirjeve tua politike.
Për hir të së vërtetës, TikTok-u lejon vetëm përdoruesit mbi 13 vjeç, dhe ndër vite ka prezantuar një sërë kontrollesh prindërore - përfshirë kufizime kohe, filtra për përditësimin e përmbajtjes dhe kontrolle për komentet dhe mesazhet. Gjithashtu, përmbajtja e postuar nga personat nën 16 vjeç nuk u rekomandohet të huajve. Megjithatë, ata munden dhe duhet të bëjnë më shumë.
Të rriturit e panjohur nuk duhet të kenë mundësi të shohin asgjë që poston një i mitur nën 18 vjeç - sidomos nëse algoritmi disi dyshon që ata mund të pëlqejnë përmbajtje të një fëmije të mitur.
Llogaritë e adoleshentëve janë automatikisht private, por mund të bëhen publike me një ndryshim të thjeshtë në faqe. Nuk ka asnjë arsye pse një i mitur duhet të ketë llogari publike.
Aktualisht ka një kufi kohe prej 60 minutash për adoleshentët, por ai mund të çaktivizohet lehtësisht. Kjo nuk duhet të ndodhë.
Madje, mund të merret në konsideratë edhe shkurtimi i këtij kufiri kohor. Raportohet se të rinjtë në Kinë janë të kufizuar në vetëm 40 minuta në ditë në Douyin - versioni i TikTok-ut për Kinën.
Dy vjet më parë, TikTok-u u kritikua kur u zbulua se Douyin-i kishte disa mbrojtje për të miturit kinezë - përfshirë kufizime më të rrepta dhe promovim të përmbajtjes edukative dhe sociale - ndërsa adoleshentët amerikanë përballeshin me një lloj të Perëndimit të Egër.
Versioni i TikTok-ut që është i qasshëm në ShBA ka marrë me të drejtë kritika duke qenë bastion i videove seksuale, informacioneve të dëmshme për shëndetin mendor, madje edhe përmbajtjeve që lidhen me çrregullimet e të ngrënit.
“Skinnytok” ishte një kënd i veçantë i aplikacionit, para se të vihej në shënjestër. Para disa vitesh, FDA-ja [Administrata e Ushqimit dhe Barnave] u detyrua t’u kërkonte përdoruesve të TikTok-ut të ndalonin së gatuari mish pule me [ilaçin] NyQuil, pasi u bë trend në rrjetet sociale. Madje, pati raportime se fëmijë të vegjël kishin fituar nga aplikacioni reagime të ngjashme me sindromën e Turetit [Tourette].
Sigurisht, jo për gjithçka fajësohet TikTok-u. Fëmijët ndonjëherë janë të pamend dhe kjo vërtet është lojë me çekan [Whac-A-Mole] për të shtypur trendin e rrezikshëm të fundit ose zhargonin e algoritmeve për terma të ndaluar, por versioni kinez i aplikacionit bëri më shumë për ta kontrolluar situatën dhe për të mbrojtur fëmijët.
TikTok-u ka funksionuar për vite me radhë në një shtet që është një armik i huaj, duke nxitur shqetësime se Kina kishte qasje te sytë, veshët dhe zemra e fëmijëve tanë përmes ekraneve të tyre. Shpresoj që tani ky shqetësim mund të zbutet.
Një zëdhënës i Sipërmarrjes së Përbashkët TikTok-USDS [Shërbimi Dixhital i Shteteve të Bashkuara] i tha “The Post”-it se ata do të “vazhdojnë ta bëjnë prioritet kryesor sigurinë e adoleshentëve”, duke vënë në dukje se kanë më shumë se 50 veçori të paracaktuara sigurie.
“Duke ditur që çdo adoleshent dhe çdo familje është ndryshe, ne gjithashtu vazhdojmë të ofrojmë mjete të lehta sigurie dhe privatësie, për t’u përdorur, që ndihmojnë prindërit të përshtatin përvojën për adoleshentët e tyre”, shtuan ata.
Nuk janë vetëm fëmijët dhe prindërit ata që meritojnë më shumë përgjigje. Tani që TikTok-u po hap një faqe të re dhe po lejon amerikanët të bëhen pjesë e radhëve të tij, ka ardhur koha që TikTok-u të jetë në anën e transparencës - në çdo aspekt.
Le të mësojnë të gjithë përdoruesit se çfarë të dhënash mblidhen për ta dhe si funksionojnë algoritmet. Me gjithë të metat e X-it, Elon Musku kishte të drejtë kur e bëri algoritmin me kod të hapur.
Jo më paqartësi rreth privatësisë. Jo më dyshime për ndalesa të fshehta, jo më dyshime se në peshore është gishti i një qeverie apo një grup me interesa të veçanta.
Për hir të fëmijëve, adoleshentëve, prindërve, amerikanëve dhe madje edhe joamerikanëve, kjo udhëheqje e re duhet të marrë në konsideratë mirëpritjen e një raporti të pavarur transparence.
Tregojuni përdoruesve atë që duhet të dinë. Jini të ndershëm. Dhe, nëse disa gjëra janë të shëmtuara, tregoni se çfarë do të ndryshojë. Transparenca është mënyra e vetme se si kompanitë e mëdha të teknologjisë [Big Tech] mund të rifitojë besimin e një publiku skeptik. /Telegrafi/
Nga George Odling – Daily Mail Një hetim zbulon se trafikantët shqiptarë të drogës po shesin telefona celularë të lidhur me bazën e klientëve të tyre në TikTok për më shumë se 300,000 paund. Bandat kriminale kanë ndërtuar “linja” kaq fitimprurëse përdoruesish britanikë që blejnë drogë nëpërmjet një numri të vetëm telefoni, ku vetë pajisja mund të vlejë […]
TikTok ka finalizuar një marrëveshje për të krijuar një entitet të ri amerikan, duke shmangur kërcënimin e afërt të një ndalimi në SHBA që ka qenë në diskutim për vite me radhë në platformën që tani përdoret nga më shumë se 200 milionë amerikanë.
Kompania nënshkroi marrëveshje me investitorë të mëdhenj, përfshirë Oracle, Silver Lake dhe kompaninë e investimeve nga Emiratet e Bashkuara Arabe MGX, për të formuar sipërmarrjen e re të përbashkët TikTok në SHBA.
Versioni i ri do të funksionojë sipas "masave mbrojtëse të përcaktuara që mbrojnë sigurinë kombëtare përmes mbrojtjeve gjithëpërfshirëse të të dhënave, sigurisë së algoritmeve, moderimit të përmbajtjes dhe garancive të softuerit për përdoruesit amerikanë", tha kompania në një deklaratë.
Përdoruesit amerikanë të TikTok mund të vazhdojnë të përdorin të njëjtin aplikacion.
Presidenti Donald Trump vlerësoi marrëveshjen duke falënderuar posaçërisht udhëheqësin kinez Xi Jinping "për bashkëpunimin dhe, në fund të fundit, miratimin e marrëveshjes".
Trump shtoi se shpreson "që në të ardhmen ta kujtojnë ata që përdorin dhe e duan TikTok-un".
Adam Presser, i cili më parë ka punuar si drejtor i operacioneve dhe i besimit dhe sigurisë në TikTok, do ta udhëheqë sipërmarrjen e re si CEO i saj.
Ai do të punojë së bashku me një bord drejtorësh me shtatë anëtarë, me shumicë amerikane, që përfshin edhe CEO-n e TikTok, Shou Chew .
Ndryshe, marrëveshja i jep fund viteve të pasigurisë rreth fatit të platformës popullore të ndarjes së videove në SHBA. /Telegrafi/
Login
