08:00 Kush do ta kishte menduar se një mbrojtës i karburanteve fosile si Trump do të ishte ai që do të ndizte një revolucion të gjelbër?
Sulmi i SHBA-së ndaj Iranit e ka bërë të padiskutueshme nevojën për energji të rinovueshme. Ambientalistët tani po shihen si pragmatistët që në të vërtetë janë.
George Monbiot
Donald Trump ka bërë më shumë për të përshpejtuar tranzicionin energjetik se kushdo tjetër i gjallë. Kompanitë e karburanteve fosile financuan fushatën e tij presidenciale për ta ndalur këtë tranzicion në vend. Por kur mbështet një narcisist të paqëndrueshëm, i paaftë të përqendrohet për më shumë se disa minuta, nuk duhet të presësh të kontrollosh rezultatin.
Kjo nuk do të thotë se industria fosile po vuan ende. Ndërsa çmimet janë rritur pas sulmit të Trump dhe Netanyahut ndaj Iranit, drejtuesit e kompanive të naftës kanë shitur aksione me çmime marramendëse: drejtori i përgjithshëm i Chevron, për shembull, ka arkëtuar 104 milionë dollarë vetëm këtë vit. Edhe Vladimir Putini ka marrë një shtysë të madhe për buxhetin e luftës në Ukrainë. Siç ishte premtuar, Trump ka shkatërruar rregullat dhe programet për energjinë e pastër, alternativat e gjelbra dhe shkencën mjedisore. Dy javë më parë, ai deklaroi – me nivelin e zakonshëm të provave (zero): “Ambientalistët… janë terroristë. Unë i quaj terroristë mjedisorë.”
Por lufta e paligjshme e Trumpit, e zhvilluar me kosto të tmerrshme, po përqendron mendjet e qeverive në mbarë botën. Ajo po tregon jo vetëm se ky “perandor portokalli” nuk mund të besohet, por edhe se karburantet fosile nuk janë të besueshme. Të përqendruara në disa rajone, në duart e aleatëve të pasigurt, kundërshtarëve potencialë apo armiqve të hapur, të varura nga zinxhirë furnizimi që mund të ndërpriten lehtësisht dhe nga luhatje çmimesh që mund të rrëzojnë qeveri, ato tashmë duken më pak si shpëtim dhe më shumë si barrë.
Është e vërtetë që reagimi afatshkurtër i disa qeverive ka qenë favorizimi i energjisë fosile, përmes uljes së taksave të karburantit ose rritjes së subvencioneve për të lehtësuar krizën e kostos së jetesës. Por në të njëjtën kohë, shumë vende po kërkojnë të reduktojnë ose të shkëpusin varësinë e tyre. Logjika e kalimit te energjitë e rinovueshme duket e pashmangshme.
Kjo është pamja e një tronditjeje nga karburantet fosile.
Kështu e shohin edhe votuesit. Lufta ka shkaktuar një rritje globale të kërkesës për makina elektrike, panele diellore, pompa nxehtësie dhe teknologji të tjera pa lëndë fosile. Kërkesat për makina elektrike janë rritur me 23% në Britani, 50% në Gjermani dhe 160% në Francë që nga fillimi i sulmit ndaj Iranit. Ka interes të ngjashëm në Indi, Azinë Juglindore dhe Korenë e Jugut. Edhe në SHBA, ku Trump ka bërë gjithçka për ta penguar këtë teknologji, interesi është rritur me 20%.
E njëjta gjë vlen për panelet diellore shtëpiake dhe pompat e nxehtësisë. Njerëzit nuk janë aq të paditur për interesat e tyre sa pretendojnë disa media.
Entuziazmi në rritje për teknologjinë e gjelbër përkon me përparime të jashtëzakonshme. Teknologjia e baterive po përparon me ritme marramendëse, duke sfiduar edhe parashikimet më të fundit. Bateritë në shkallë rrjeti mund të eliminojnë shpejt nevojën për termocentrale fosile si burim rezervë energjie, duke ulur ndjeshëm çmimin e energjisë elektrike. Bateritë “solid-state” mund të mundësojnë karikim ultra të shpejtë dhe autonomi shumë më të madhe. Ndërsa bateritë kuantike, që po duken gjithnjë e më të realizueshme, mund të transformojnë sërish gjithë sistemin.
Jemi në prag të ndryshimeve të mëdha dhe zinxhirore në furnizimin dhe ruajtjen e energjisë. Çdo vend që nuk reagon, do të mbetet i bllokuar në epokën fosile, me fatura të larta dhe pasiguri, ndërsa të tjerët transformojnë ekonomitë e tyre.
Qeveritë duhet të elektrifikojnë gjithçka që mund të elektrifikohet dhe të heqin dorë nga pjesa tjetër. Në vend që të përpiqen të nxjerrin pikën e fundit të naftës nga burime të shteruara, duhet të investojnë fuqishëm në bateri rrjeti, pompa nxehtësie dhe teknologji të pastra.
Masat gjysmake sjellin vetëm vonesa dhe kosto të humbura. Nuk ka kuptim të vazhdohet me makina hibride kur automjetet me karburant fosil do të ndalohen pas vitit 2030.
Ky është gjithashtu një moment ideal për të investuar në kursimin dhe eficiencën e energjisë. Një nga trashëgimitë më të rëndësishme të ish-kryetares së Bashkisë së Parisit, Anne Hidalgo, është koncepti i “qytetit 15-minutësh”, që u mundëson njerëzve të përmbushin nevojat e tyre më lirë, më shpejt dhe me më pak ndotje.
Në vend që të zgjasim epokën e karburanteve fosile, mund të kalojmë në teknologjitë e shekullit XXI, duke mbrojtur veten nga krizat dhe duke përmirësuar jetën. Dhe sot, paradoksalisht, këtë argument po e bën vetë Trump.
Unë besoj se sulmi i tij ndaj çdo mase të gjelbër buron jo vetëm nga interesat e sponsorëve, por edhe nga një nihilizëm miliarderësh. Siç sugjerojnë disa deklarata të tij, ai mund të besojë se është hyjnor. Dhe si e provon këtë? Duke vendosur për jetën dhe kushtet e të tjerëve – me një firmë ose me një bombardim. Shkatërrimi nuk është vetëm mjet, por edhe qëllim.
Pasojat e kësaj faze të “perandorit të çmendur” po përhapen. Mbështetja e Trump për Viktor Orbán mund të ketë kontribuar në rënien e regjimit të tij. Bashkë me të bie edhe një rrjet i madh financimi dhe propagande në Europë. Vetëm tani po kuptohet sa nga fushatat kundër energjisë së gjelbër mund të jenë financuar në këtë mënyrë.
Ambientalistët, dikur të quajtur “idealiste” dhe “jorealistë”, sot duken si pragmatistë të vërtetë dhe patriotë. Ata kanë qenë përpara të tjerëve në kërkesën për një tranzicion që ka kuptim në çdo aspekt: mjedisor, ekonomik dhe politik.
Sulmi ndaj Iranit nuk ishte mënyra që donim. Por pasojat e paqëllimshme të kësaj lufte mund të fundosin trumpizmin dhe industrinë që e mbështet atë.
George Monbiot është kolumnist i Guardian/ Përgatiti për botim: L.Veizi
