Kryeministri Edi Rama ka reaguar sot lidhur me protestën kombëtare të opozitës të zhvilluar pasditen e së martës.

Përmes një postimi në platformën ‘X’, Rama shprehet se PD-ja është e vetmja parti në botë që ushtron dhunë, teksa ka ndarë edhe pamje nga lëndët plasëse artizanale të sekuestruara nga policia.

Rama e ka cilësuar protestën si një disfatë shembullore nga demokratët dhe një cikël të ri jashtënxjerrjesh në bulevard.

“Këto janë bombat artizanale me të cilat janë sulmuar dhe djegur e plagosur mbrëmë punonjësit e policisë, nga e vetmja parti politike në botën demokratike që ushtron dhunë dhe e dyta në historinë e botës së tërë – pas asaj të famëkeqit Robert Mugabhe të Zimbabves – që i shkon mbrapa një tetëdhjetë e kusur vjeçari të damkosur e të lajthitur! Uroj që drejtësia të bëjë drejtësi për policët e plagosur dhe të ndëshkojë pa ngurrim bartësit e këtyre armëve me kapacitet vdekjeprurës! Sa për fatin politik të këtij cikli të ri jashtënxjerrjesh në bulevard, ai do të shkruhet si zakonisht në zgjedhjet e vitit të ardhshëm me një disfatë ende më shembullore se sa të mëparshmet, ndërkohë që ne do të vazhdojmë pa u ndalur rrugën drejt Shqipërisë 2030 në Bashkimin Europian”,-shkruan Rama./Kb

Agjencia Shtetërore e Kadastrës ka bërë të mundur që vendimet për legalizimin e ndërtimeve informale t’u dërgohen qytetarëve drejtpërdrejt në profilin e tyre në platformën e-Albania.

Dokumenti përkatës mbërrin menjëherë në telefon apo kompjuter, duke eliminuar nevojën për paraqitje fizike në sportele, pritje në radhë apo dërgim përmes postës. Ky ndryshim synon të përshpejtojë procedurat dhe të rrisë sigurinë në dorëzimin e dokumentacionit zyrtar.

“Përfitimet kryesore të këtij shërbimi përfshijnë rritjen e sigurisë në dorëzimin e vendimit, shkurtimin e kohës për pajisjen me titullin e pronësisë, si dhe një proces më të thjeshtë dhe transparent për qytetarët. Në këtë mënyrë shmangen radhët dhe burokracitë, ndërsa procedura zhvillohet në kohë reale”, lexohet në njoftim
Digjitalizimi i shërbimeve të Kadastrës konsiderohet pjesë e reformës për modernizimin e administratës publike, me synimin për të ofruar akses më të shpejtë dhe më efikas në dokumentet e pronësisë./kb

Organet e larta të shtetit shqiptar, që dolën më 1920 nga Kongresi i Lushnjës (21-31 Janar 1920) u vendosën më 11 Shkurt 1920 në Tiranë, që u caktua përkohësisht kryeqyteti i Shqipërisë, kurse përfundimisht Tirana u shpall kryeqytet me statutin e Republikës Shqiptare në Janar 1925.

Pas 1920 filloi popullimi me banorë të ardhur nga krahina e qytete të tjera të vendit.

Më 11 shkurt 1920, populli i Tiranës priti me entuziazëm Këshillin e Lartë dhe Qeverinë, e cila u vendos pikërisht në atë ndërtesë, ku tiranasit kishin ngritur flamurin në vitin 1912.

Autoritetet e larta të shtetit shqiptar që dolën nga Kongresi, në marshimin e tyre (që nisi më 6 shkurt), kaluan në Kavajë dhe në pamundësi për të hyrë në Durrës, i cili ishte i pushtuar nga forcat italiane, u kthyen drejt Shijakut, për të mbërritur në Tiranë.

Arsyet që u vendos të shkohej drejt Tiranës qenë:
– Mosprania e forcave të huaja (pushtuese),
– pozita gjeografike në qendër të vendit,
– patriotizmi shumë herë treguar i popullsisë së trevës, dhe
– ndodhja e disa ndërtesave që mund të përdoreshin si zyra.

Në këtë rrugëtim të rrezikshëm, rol kryesor pati Ministri i Brendshëm, Ahmet Zogu, i cili kishte përkrahësit e tij të armatosur. Sipas kujtimeve të bashkëkohësve, ka qenë moszbrapsja e tij përballë forcave italiane, (që tentuan t’i ndalonin përfaqësuesit e zgjedhur në Lushnje), moment kyç për suksesin e kësaj ndërmarrjeje.

Me të mbërritur në Tiranë, Këshilli i Naltë dhe qeveria, më 11 shkurt 1920, mes entuziazmit popullor, e shpallën atë kryeqytet të përkohshëm.

Më 1922 Tirana u shkëput si nënprefekturë nga prefektura e Durrësit dhe u bë prefekturë më vete. Më 1923 ajo kishte 12.453 banorë.

Më 1924 Tirana u bë arenë e luftës së brendshme politike-Revolucionit të Qershorit dhe rikthimit të Ahmet Zogut, i cili u vu në krye të shtetit, në filim si kryetar i Republikës Presidenciale (1925-1928) pastaj si mbret (1928-1939).

Data 11 shkurt, datë në të cilën Tirana u shpall kryeqytet i përkohshëm, është e një rëndësie parësore në historinë tonë kombëtare; kjo zgjedhje lidhet ngushtë me veprimtarinë e dendur patriotike të tiranasve, para dhe pas pavarësisë./kb

Presidenti i Ukrainës, Volodymyr Zelensky, po planifikon të mbajë zgjedhje presidenciale në pranverë, duke i bashkangjitur një referendum për një marrëveshje paqeje me Rusinë, sipas një raportimi nga ‘Financial Times’.

Sipas medias ndërkombëtare, plani synohet të njoftohet më 24 shkurt, ndërkohë që qeveria amerikane po ushtron presion që të zhvillohen këto zgjedhje dhe referendumi deri më 15 maj, në mënyrë që Ukraina të mos humbasë garancitë e sigurisë nga SHBA?ja.

Presidenti Zelensky ka ndërmend të përdorë këtë kombinim vote si një hap strategjik për të përfshirë popullin ukrainas në vendimmarrje përfundimtare mbi çdo marrëveshje paqeje me Rusinë, e cila është pjesë e bisedimeve të vazhdueshme ndërkombëtare për të sjellë fundin e konfliktit.

Raporti përmend gjithashtu se bisedimet kanë përfshirë edhe diskutime mbi sigurimet e sigurisë dhe plane të përbashkëta reagimi në rast se marrëveshja e paqes kërcënohet, duke reflektuar kompleksitetin e situatës politike dhe ushtarake të Ukrainës./kb

11 shkurt 1978 – Kur Kina lejoi sërish librat e ndaluar

 Nga Leonard Veizi

Në kalendarin e historisë moderne, 11 shkurti i vitit 1978 duket si një datë e vogël, thuajse e parëndësishme. Por për kulturën dhe mendimin, ai shënon një kthesë të madhe: qeveria kineze hoqi ndalimin ndaj veprave të Aristotelit, Shekspirit dhe Çarls Dikensit, duke sinjalizuar fundin simbolik të një epoke izolimi ideologjik dhe fillimin e një hapjeje të re kulturore.

Ky vendim nuk ishte thjesht një akt administrativ mbi libra. Ishte një deklaratë historike për mënyrën se si një regjim që kishte ndërtuar identitetin e vet mbi kontrollin e mendimit, po përpiqej të dilte nga hija e Revolucionit Kulturor.

Revolucioni që luftoi kujtesën

Revolucioni Kulturor, – që u zhvillua mes viteve 1966–1976, – i nisur nga Mao Ce Duni, synonte të pastronte shoqërinë kineze nga çdo element “borgjez” apo “tradicional”. Brenda kësaj logjike u goditën jo vetëm institucionet dhe njerëzit, por edhe vetë kultura: librat e vjetër u shkatërruan, muzetë u plaçkitën dhe intelektualët u shpallën armiq.

Fushatat politike të kohës prodhuan dhunë masive, arrestime dhe ekzekutime të atyre që shpalleshin “kundërrevolucionarë”, duke e kthyer kontrollin ideologjik në instrument shtetëror frike.

Në këtë klimë, leximi i autorëve perëndimorë nuk kishte të bënte thjesht me një shije letrare; ai mund të konsiderohej krim kundër shtetit. Ndalimi i Aristotelit, Shekspirit apo Dikensit nuk ishte një çështje librash, por një përpjekje për të kufizuar vetë horizontin e mendimit njerëzor.

Hapja e derës së mbyllur për një dekadë

Pas vdekjes së Mao Ce Dunit dhe përfundimit të Revolucionit Kulturor, udhëheqja kineze nisi një periudhë reformash dhe rishikimi. Në këtë kontekst, më 11 shkurt 1978 u hoq censura ndaj një sërë veprash të konsideruara më parë “ofenduese”, përfshirë klasikët e mendimit dhe letërsisë perëndimore.

Ky gjest simbolizoi jo vetëm rikthimin e librave, por edhe rikthimin e mundësisë për dialog kulturor me botën. Ai shënoi fillimin e një klime ku shkrimtarët e përjashtuar u rikthyen në skenë dhe letërsia nisi të reflektonte plagët e së kaluarës, si në të ashtuquajturën “letërsi e plagës” të fundviteve ’70.

Pra, 1978-a ishte më shumë se një vit reformash ekonomike; ishte një çast kur kultura nisi të merre frymë sërish.

Absurdi i ndalesave dhe frika nga mendimi

Historia e ndalimit të librave në Kinën maoiste ngriti një pyetje universale: pse regjimet kanë frikë nga librat?

Libri është objekti më i pafajshëm i botës, edhe pse përbëhet nga ca fletë letre, disa fjali dhe… disa ide. Megjithatë, për pushtetet totalitare ai bëhet armë, sepse ideja është më e rrezikshme se çdo kundërshtar politik. Ndalimi i Aristotelit nuk kishte të bënte me filozofinë antike; kishte të bënte me frikën nga arsyetimi. Ndalimi i Shekspirit nuk lidhej me teatrin; lidhej me dramën e lirisë njerëzore.

Kjo është tragjedia e çdo revolucioni kulturor që kërkon të krijojë “njeriun e ri”: për ta bërë këtë, ai duhet të shkatërrojë kujtesën. Por shkatërrimi i kujtesës është gjithmonë i përkohshëm. Librat kthehen. Idetë mbijetojnë. Dhe historia, herët a vonë, kërkon llogari.

Vendimi i vitit 1978 dëshmon pikërisht këtë: se edhe regjimet më të mbyllura detyrohen një ditë të hapin derën që vetë e kanë mbyllur. Dhe këtë nuk e bëjnë nga bujaria, por nga pamundësia për ta mbajtur mendimin të burgosur përgjithmonë.

Midis së kaluarës dhe së tashmes

Edhe pas hapjes së viteve ’70, censura në forma të ndryshme ka vazhduar të ekzistojë në Kinë, duke treguar se marrëdhënia mes pushtetit dhe fjalës së lirë mbetet e brishtë.

Kjo e bën ngjarjen e vitit 1978 jo vetëm histori, por paralajmërim: çdo shoqëri që ndalon librat rrezikon të ndalojë vetë të ardhmen e saj.

Sepse në fund, revolucioni më i madh nuk është ai që djeg librat, por ai që i rikthen në duart e njerëzve.

Sipas një studimi të ri të publikuar këtë të mërkurë, 11 shkurt, në revistën shkencore The Lancet Global Health, pothuajse gjysma e njerëzve në botë që përballen me verbëri të shkaktuar nga katarakti ende nuk kanë akses në kirurgjinë e nevojshme.

Katarakti, i cili shkakton mjegullim të thjerrëzës së syrit dhe sjell turbullim të shikimit që mund të çojë deri në verbëri, prek më shumë se 94 milionë persona në nivel global. Kirurgjia e kataraktit konsiderohet një ndër procedurat mjekësore më efikase, zgjat rreth 15 minuta dhe mundëson rikthim të menjëhershëm dhe afatgjatë të shikimit.

Sipas OBSH-së, gjatë dy dekadave të fundit mbulimi global i kirurgjisë së kataraktit është rritur me rreth 15%. Megjithatë, plakja e popullsisë dhe rritja e rasteve me këtë sëmundje kanë shtuar ndjeshëm kërkesën për trajtim./kb

Reshjet intensive të shiut që ranë gjatë natës kanë shkaktuar disa problematika në qytetin e Lezhës.

Sasia e lartë e ujit ka tejkaluar kapacitetet e sistemit të kanalizimeve nëntokësore, duke bërë që uji të dalë në sipërfaqe dhe të përmbytë disa zona të qytetit.

Më të prekura rezultojnë blloqet e banimit “11 Janari” dhe zona e njohur si “11.2 hektarë” në lagjen ‘Besëlidhja’, ku prania e ujit në rrugë ka vështirësuar qarkullimin e këmbësorëve dhe automjeteve. Në disa akse, lëvizja është ndërprerë përkohësisht.

Për shkak të nivelit të lartë të ujit, Policia Bashkiake ka ndërhyrë duke bllokuar disa segmente rrugore dhe duke orientuar drejtuesit e mjeteve në rrugë alternative, me synim shmangien e rrezikut dhe garantimin e sigurisë.

Ndikim në përkeqësimin e situatës kanë pasur edhe punimet që po kryhen prej muajsh në sistemin e kanalizimeve të ujërave të bardha dhe të zeza, një projekt që synon zgjidhjen përfundimtare të përmbytjeve në qytet.

Ndërkohë, moti i keq ka sjellë edhe probleme me furnizimin me energji elektrike, si në qytet ashtu edhe në zonat rurale të Lezhës./Kb

Presidenti i Kolumbisë, Gustavo Petro, tha se i shpëtoi një përpjekjeje për ta vrarë ndërsa po udhëtonte me helikopter bashkë me vajzat e tij, pas disa muajsh paralajmërimesh për një komplot të supozuar nga trafikantë droge që e kishin pikësynim.

Petro tha se helikopteri i tij nuk mundi të ulej në një destinacion në bregdetin Karaibe të Kolumbisë, sepse kishte frikë se njerëz do të qëllonin drejt tij.

“Mbrëmë nuk munda të ulem sepse më informuan se do të qëllonin drejt helikopterit ku isha me vajzat e mia”,-tha Petro.

Ai shtoi se dritat ku kishte planifikuar të ulej nuk u ndezën, duke e detyruar atë të ndryshojë planin e udhëtimit për shkak të kërcënimeve ndaj sigurisë së tij.

Petro kishte raportuar më parë një tjetër përpjekje të supozuar për atentat në vitin 2024 dhe ka pretenduar se një kartel droge e ka pasur synim që ta eliminojë që kur mori detyrën në gusht 2022.

Ngjarja u bë publike ndërsa Kolumbia përballet me një valë të dhunës në prag të zgjedhjeve presidenciale, ku Petro në mënyrë kushtetuese nuk mund të garojë për një mandat të dytë./kb

Prokuroria e Vlorës ka vendosur urdhër sekuestro për për disa dosje në Zyrën e Aseteve në Bashkinë e Vlorës.

Siç raportohet, dy oficerë të OPGJ-së kanë qëndruar për 10 orë në ambientet e bashkisë, prej orës 13:00 e rreth ores 23:00 të së martës.

Bëhet fjalë për dosje të viteve 2023-2025. Këto dosje kanë pasur në fokus ndarjen ose parcelizimin e plazheve gjatë këtyre viteve dhe kontratat që janë bërë lidhur me këtë çështje./Kb

Më 11 shkurt 2013, në një ceremoni të zakonshme në Vatikan, ndodhi një nga ngjarjet më të pazakonta në historinë moderne të Kishës Katolike. Papa Benedikti XVI shpalli, në gjuhën latine, se do të jepte dorëheqjen nga detyra e tij si ipeshkëv i Romës dhe udhëheqës i më shumë se një miliard katolikëve në botë. Ishte hera e parë që një papë largohej vullnetarisht nga froni papnor pas gati gjashtë shekujsh, që nga dorëheqja e Gregorit XII në vitin 1415.

Vendimi tronditi botën katolike dhe opinionin publik ndërkombëtar. Vetë Benedikti, në deklaratën e tij, pranoi se forcat fizike dhe mendore i ishin dobësuar për shkak të moshës së avancuar dhe se nuk ndihej më i aftë të ushtronte siç duhet “shërbesën petrine”, e cila kërkon jo vetëm fjalë e vepra, por edhe qëndrueshmëri shpirtërore dhe fizike.
Ai ishte 85 vjeç në momentin e shpalljes dhe kishte drejtuar Kishën që nga viti 2005, pas pontifikatit të gjatë të Gjon Palit II.

Dorëheqja u bë efektive më 28 shkurt 2013, duke e lënë Selinë e Shenjtë bosh për disa javë deri në mbledhjen e konklavës që do të zgjidhte pasardhësin.
Vendimi u konsiderua plotësisht në përputhje me të drejtën kanonike dhe, sipas Vatikanit, nuk lidhej me ndonjë sëmundje specifike apo krizë të menjëhershme, por me dobësimin e përgjithshëm që sjell mosha.

Megjithatë, pesha historike e këtij akti shkon përtej arsyes personale të një njeriu të moshuar. Për shekuj me radhë, figura e papës ishte menduar si një mision deri në vdekje, një shërbesë që nuk ndërpritej me vullnet njerëzor. Dorëheqja e Benediktit e theu këtë perceptim, duke e kthyer papatin – të paktën në aspektin institucional – në një detyrë që mund të lihet kur forcat nuk mjaftojnë më. Kjo krijoi një realitet të ri: për herë të parë në epokën moderne, Kisha u gjend me një papë në detyrë dhe një papë emeritus që jetonte ende brenda mureve të Vatikanit.

Pas konklavës së vitit 2013 u zgjodh Papa Françesku, një figurë me stil dhe theks pastoral të ndryshëm, i cili do të orientonte Kishën drejt çështjeve sociale, dialogut ndërfetar dhe reformave institucionale.
Kështu, dorëheqja e Benediktit nuk ishte vetëm një akt personal përulësie përballë moshës, por edhe një moment kthese që ndikoi drejtpërdrejt në drejtimin teologjik dhe shoqëror të katolicizmit në shekullin XXI.

Në plan më të gjerë historik, ky gjest riktheu në vëmendje faktin se institucionet më të vjetra të botës nuk janë të ngrira në kohë. Edhe traditat që duken të pandryshueshme mund të rishkruhen nga rrethanat njerëzore. Dorëheqja e Papa Benediktit XVI mbetet, prandaj, jo vetëm një episod i rrallë kronike kishtare, por një reflektim mbi kufijtë e pushtetit, përulësinë e përgjegjësisë dhe aftësinë e historisë për të hapur rrugë të reja aty ku dukej se gjithçka ishte vendosur njëherë e përgjithmonë.

Përgatiti: L.Veizi

Tirana do të mirëpresë Ministerialin e Korridorit VIII, një prej projekteve më të rëndësishme infrastrukturore dhe gjeopolitike të rajonit.

Takimi i caktuar më 18 shkurt do të zhvillohet në Pallatin e Brigadave, me pjesëmarrjen e delegacioneve nga Shqipëria, Maqedonia e Veriut, Bullgaria, Italia dhe Rumania, si dhe përfaqësues nga vende partnere.

Ky takim synon të thellojë bashkëpunimin ndërqeveritar për përshpejtimin e zhvillimit të Korridorit VIII si një arterie strategjike transporti, zhvillimi ekonomik dhe sigurie, duke kontribuar njëkohësisht në forcimin e integrimit rajonal dhe ndërlidhjen me rrjetet kryesore evropiane.

Seanca plenare do të trajtojë temën: “Korridori VIII në momentin strategjik të Evropës: Lidhshmëria, qëndrueshmëria përmes lëvizshmërisë ushtarake dhe prosperiteti i përbashkët përmes integrimit”, duke theksuar nënvizuar rolin e Korridorit VIII si një shtyllë strategjike që bashkon dimensionin ekonomik, të sigurisë dhe të ndërlidhjes rajonale në funksion të prosperitetit të përbashkët.

Gjatë Ministerialit pritet miratimi i një deklarate të përbashkët, ndërsa programi do të përfshijë gjithashtu takime dypalëshe dhe një konferencë të përbashkët për shtyp.

Në kuadër të ministerialit, do të zhvillohet edhe Forumi Ekonomik për Korridorin VIII, me temë: “Nga Lidhja Strategjike drejt Rritjes Ekonomike Rajonale: Potenciali Ekonomik i Korridorit VIII”, i cili do të mbahet në ambjentet e Bankës së Shqipërisë.

Diskutimet do të fokusohen në lehtësimin e tregtisë, si dhe zhvillimin industrial me synim rritjen e konkurrueshmërisë rajonale. Forumi synon të mobilizojë instrumente evropiane dhe ndërkombëtare financimi dhe të prodhojë rekomandime konkrete për ta shndërruar Korridorin VIII në një katalizator të investimeve, rritjes dhe integrimit ekonomik rajonal./kb

Një sulm me armë zjarri ndodhi në një shkollë në Tumbler Ridge në Kanada. Nëntë persona u vranë vrarë nga të shtënat masive ndërsa 25 persona kanë mbetur të plagosur, nga të dhënat e deritanishme.

Mediat e huaja raportojnë se gjashtë persona u gjetën të pajetë brenda shkollës, një person humbi jetën rrugës për në spital dhe dy të tjerë u gjetën të pajetë brenda një ambienti tjetër.

Policia tha se i dyshuari u gjet gjithashtu i vdekur brenda shkollës nga një lëndim i vetëshkaktuar.

Oficerët besojnë se e kanë identifikuar autorin e të shtënave, por thanë se po punojnë për të përcaktuar një motiv për atë që është shndërruar një nga të ngjarjet më vdekjeprurëse në një shkollë në historinë kanadeze./Kb

Ministri i Drejtësisë, Besfort Lamallari ka reaguar lidhur me 19 efektivët e lënduar dje nga protesta e opozitës.

Përmes një postimi në rrjetet sociale, Lamallari ka shprehur solidaritet për rastin, duke e cilësuar si një sulm të nxitur e të organizuar kriminal.

Lamallari thekson se akte të tilla janë shkelje flagrante dhe e dënueshme e të drejtës legjitime për tubim paqësor.

“Mirënjohje për punonjësit e Policia e Shtetit, të cilët për fat të keq, krahas mundimit të përditshëm për të ofruar më shumë siguri për qytetarët, u duhet të përballen me vetëpërmbajtje duke rrezikuar dhe jetën nga akte të tilla kriminale, të cilat janë një shkelje flagrante dhe e dënueshme e të drejtës legjitime për tubim paqësor!

Solidaritet me familjarët e punonjësve të lënduar dhe të gjithë ata të cilët kanë ndjekur me ankth përmes medias se si prindërit, bijtë, bashkëshortët dhe vëllezërit e tyre rrezikuan jetën nga një sulm i nxitur dhe organizuar kriminal”,-shkruan ministri./Kb

21 persona janë paraqitur në spital nga zhvillimet e së martës nga protesta e opozitës.

Siç bëhet me dije nga Ministria e Shëndetësisë dhe Mirëqenies Sociale, nga këta persona, 19 prej tyre janë efektivë të Policisë së Shtetit, deputet i Partisë Demokratike Bledion Nallbati dhe një qytetar kanë marrë ndihmën mjekësore sipas protokolleve respektive, të pritur nga ekipi mjekësor multidisiplinar.

Pas trajtimit, 9 efektivë janë larguar nga spitali, sipas këshillave të mjekut dhe një prej efektivëve është dërguar në QSUNT në Shërbimin e Toksikologjisë, për shkak të problemeve me frymëmarrjen.

Gjithashtu, deputeti Bledion Nallbati, pasi ka marrë trajtimin e nevojshëm është larguar nga spitali me këshilla mjekësore.

Në SUT po trajtohet qytetari K.K jashtë rrezikut për jetën.

Në Qendrën Spitalore Universitare “Nënë Tereza” janë paraqitur 10 efektivë policie me probleme shëndetësore, kryesisht intoksikacione dhe djegie të gjymtyrëve.

Nga këta, 7 efektivë kanë marrë trajtim ambulator dhe kanë lënë ambientet e spitalit, ndërsa 3 të tjerë, për shkak të gjendjes shëndetësore, janë hospitalizuar për trajtim të mëtejshëm./Kb

Siç e tregoi Bad Bunny në Super Bowl, spanjishtja është ajo që po vjen. Nuk është çudi që tani është zgjedhja kryesore e gjuhës në provimet GCSE.

Gary Nunn

“Gary, tani përsërit pas meje: Quiero una margarita, por favor,” më udhëzon mësuesi im i spanjishtes. Më vjen turp nga Spanglish-i i çoroditur që prodhon theksi im. Si Del Boy Trotter që porosit një koktej: “Key – je – ro un margarita, por far four.”

Është viti 2023, unë jam 41 vjeç, jetoj në Argjentinë dhe po përballem me frustrimin dhe pafuqinë e të mësuarit të një gjuhe të re në këtë moshë, duke mallëngjyer trurin elastik të moshës 11-vjeçare. Dhe, për të disatën herë, po mendoj se do të kisha dashur të mësoja spanjisht në vend të frëngjishtes në shkollë.

Jo për të hedhur hije mbi frëngjishten: është një gjuhë e bukur dhe e kam studiuar deri në vitin e parë të universitetit. Madje kam punuar në Nicë për tre vera. Por spanjishtja do të më kishte përgatitur shumë më mirë për jetën – dhe kjo është edhe më e vërtetë për nxënësit e sotëm. Megjithatë, ne vazhdojmë t’u mësojmë shumë më tepër frëngjisht sesa spanjisht fëmijëve tanë më të vegjël. Kjo është e vjetëruar.

Pjesërisht është çështje numrash. Spanjishtja është gjuha e dytë më e folur në botë si gjuhë amtare – me 484 milionë folës. Frëngjishtja renditet e 22-ta, me vetëm 74 milionë folës amtare. Edhe në numrin total të folësve, spanjishtja e tejkalon ndjeshëm frëngjishten.

Logjikisht, duhet t’u mësojmë frëngjisht vetëm gjysmës së nxënësve të moshës së arsimit të detyrueshëm që u mësojmë spanjisht, për t’iu afruar përqindjes së folësve në botë. Por jemi ende shumë larg këtyre shifrave – çka do të thotë se nuk po i përgatisim siç duhet nxënësit për realitetet e botës moderne.

Megjithatë, vetëm shifrat nuk i kanë bindur përgjegjësit e sistemit arsimor në Britani të ndryshojnë kurrikulën më shpejt se me ritëm akullnajor. Deri në vitin 2025, frëngjishtja ofrohej në rreth 70% të shkollave fillore në Angli, ndërsa spanjishtja vetëm në 26%, me një hendek të ngjashëm – ndonëse më të vogël – në Uells. Frëngjishtja është gjuha më e ofruar në fazën e tretë të arsimit në Angli dhe Uells, si dhe në Skoci për moshat 11-14 vjeç. Ajo dominon edhe në nivelin GCSE në Angli: vitin e kaluar, 90% e shkollave ofronin frëngjisht, ndërsa 76% spanjisht; në Uells, ndarja është 79% me 54%. Në Skoci, frëngjishtja dhe spanjishtja ofrohen pothuajse njësoj.

Interesant është trendi i zgjedhjes së nxënësve. Gushtin e kaluar, spanjishtja u bë për herë të parë gjuha më e popullarizuar në provimet GCSE në Angli, me mbi 136 mijë regjistrime. Frëngjishtja mbeti menjëherë pas, me pak më pak se 133 mijë. Në Skoci, spanjishtja e kaloi frëngjishten për të njëjtën grupmoshë në vitin 2024. Kjo sugjeron se nxënësit janë përpara profesionistëve të arsimit në mënyrën si mendojnë – një trend që duhet përshpejtuar.

Ekspertët e mësimit të gjuhëve pajtohen se sa më herët të fillosh, aq më mirë. Një pedagoge e psikologjisë zhvillimore, Dr. Eleonore Smalle, i tha së fundmi OKB-së se të mësuarit e një gjuhe të re bëhet më i vështirë pas moshës 12-vjeçare. Para kësaj moshe, fëmijët e përthithin gjuhën në mënyrë të pavetëdijshme, përmes ekspozimit pasiv – dhe ajo u mbetet.

Duhet t’u tregojmë të rinjve avantazhet dhe disavantazhet e secilës gjuhë dhe të jemi të sinqertë për dobishmërinë e spanjishtes. Nuk bëhet fjalë vetëm për numra. Përsa i përket punësimit, prestigjit kulturor dhe mundësive të udhëtimit në të ardhmen si “nomadë digjitalë”, spanjishtja do t’u shërbejë më mirë nxënësve britanikë sesa frëngjishtja.

Po të më kishte thënë dikush se duke mësuar spanjisht herët mund të punoja në distancë nëpër Amerikën Latine dhe të mësoja të kërceja salsa me burra të pashëm në klube nate, do të kisha pasur një nxitje të fortë. Edhe pse punova si gazetar i pavarur në Argjentinë dhe më pas në Medellín të Kolumbisë për disa vite, vazhdimisht u përballa me Spanglish-in tim të sikletshëm.

Ndërsa nxënësit britanikë shpesh ankohen për mësimin e gjuhëve të huaja, rritja e vetëbesimit të kulturës latino mund t’i bindë. Në Medellín, tingujt e artistëve vendas Karol G dhe Maluma jehonin nëpër lagjet kodrinore. Të dielën, Bad Bunny u bë artisti i parë në gjuhën spanjolle që kryesoi shfaqjen e pjesës së ndërmjetme në Super Bowl. Muzika hispanike në përgjithësi po përjeton një moment të artë, gjë që dëshmohet nga popullariteti i artistes së guximshme Rosalía. Të mësosh spanjisht nuk ka qenë kurrë më “cool”.

Duke vazhduar të favorizojnë frëngjishten, shkollat mbahen pas një të kaluare që vlerëson afërsinë me Francën dhe madhështinë e dikurshme të saj. Natyrisht, nuk është një zgjedhje “ose kjo, ose ajo”. Ka ende arsye të forta për të folur frëngjisht: është, bashkë me anglishten, gjuha e Lojërave Olimpike dhe e OKB-së – dhe, mbi të gjitha, gjuha amtare e Céline Dion.

Por familjet e klasës punëtore, si e imja, shkojnë me pushime në Benidorm apo Lanzarote, jo në Kanë apo Monako, as në bulevardet e shtrenjta të Parisit. Ka më shumë gjasa të bëhemi përfaqësues turistikë në Magaluf sesa instruktorë skish në Alpe. Qendrat e reja të nomadëve digjitalë gjenden në qytete spanjishtfolëse të përballueshme si Medellín apo në metropole plot energji si Buenos Aires.

Interesi për gjuhët e huaja moderne ka rënë vitet e fundit; prandaj është thelbësore që nxënësit të kenë mundësinë të studiojnë dhe informacionin e nevojshëm për të zgjedhur me mençuri gjuhën e tyre, nëse duam që ata të bëhen qytetarë globalë.

Dy vjet pasi porosita me drojë atë margarita në Spanglish, tani mund të kërkoj listën e verërave (malbec, malbec apo malbec?) në një spanjishte pothuajse të saktë. Ende tingëlloj si Del Boy, por më kuptojnë në 20 vende të ndryshme. Sa e shijshme.

*Gary Nunn është gazetar dhe autor/ Burimi: theguardian.com/ Përgatiti për botim: L.Veizi

Pas Tiranës, Vlorës dhe Sarandës, Drejtoria e Hetimit Tatimor dhe Drejtoria e Verifikimit dhe Koordinimit në terren kanë përqendruar kontrollet në Durrës dhe Lezhë.

Administrata Tatimore njoftoi se kontrollet e kryera, në zbatim të planit operacional në sektorin e ndërtimit, kanë identifikuar shkelje të rënda të legjislacionit tatimor, praktika të qëllimshme që agjencitë imobiliare apo subjektet ndërtuese aplikojnë me qëllim shmangien e detyrimeve tatimore, si dhe parregullsi në deklarim dhe në dokumentimin e aktivitetit ekonomik.

Sipas tatimeve, konkretisht, në agjencitë imobiliare dhe subjektet ndërtuese të kontrolluara në Durrës dhe Lezhë, u konstatuan raste të përdorimit të dokumentacionit jotatimor dhe mospërputhje të theksuara mes të dhënave financiare të deklaruara dhe aktivitetit real ekonomik.

“Njësoj si në Tiranë, Vlorë, Sarandë, edhe në Durrës e Lezhë janë evidentuar raste të evazionit fiskal në vlera të larta.

Me qëllim uljen e detyrimeve tatimore, subjektet imobiliare dhe ndërtuese shesin apartamente dhe pasuri të tjera me çmime shumë herë më të larta se ato të deklaruara në kontratat noteriale dhe të raportuara pranë Administratës Tatimore, në shkelje të plotë të ligjit.

Hetimi vijon me analizimin e mëtejshëm të deklarimeve të subjekteve, për të dokumentuar fshehjen e të ardhurave përmes të dhënave të siguruara nga njësitë kompjuterike të sekuestruara, ku rezulton se janë kryer shitje në cash, bonuse të paguara cash, si dhe praktika të tjera në kundërshtim me legjislacionin në fuqi.

Në përfundim të hetimit, Drejtoria e Hetimit Tatimor do të referojë pranë Prokurorive përkatëse materialet për çdo rast ku evidentohen elementë të veprës penale të evazionit fiskal”, theksohet ndër të tjera në deklaratë.

Administrata Tatimore bën me dije se kontrollet në sektorin e ndërtimit dhe tregun imobiliar do të intensifikohen dhe do të shtrihen në mbarë territorin e vendit në funksion të formalizimit të pagave dhe rritjes së pensioneve./kb

Pak ditë më parë u hapën aplikimet për përfitimin e vlerës së kompensimit për arsimin e fëmijëve, për të gjithë ata individë që plotësuan Deklaratën Vjetore e të Ardhurave Personale, DIVA 2025 dhe rezultuan me tatim të mbipaguar nga zbritja e shpenzimeve me vlerë 48 mijë lekë apo 100 mijë lekë në vit për fëmijët nën 18 vjeç.

Vlera e kompensimit nuk do të disbursohet menjëherë pas dorëzimit të kërkesës për rimbursim, në llogaritë bankare të përfituesve.

Administrata tatimore sqaroi se pas dorëzimit të kërkesës do të bëjë verifikimet e nevojshme të dokumentacionit justifikues të shpenzimeve të dorëzuara nga individët aplikues.

Duke qenë se dhënia e kompensimit për arsimin e fëmijëve, zbatohet për herë të parë, pritet që vlera e kompensimit të disbursohet një herë në muaj për një numër të caktuar përfituesish. Tatimet sqaruan se është zgjedhur kjo procedurë me qëllim administrimin sa më efikas të numrit të lartë të verifikimeve, të cilat para dhënies së kompensimit do t’i nënshtrohen edhe verifikimit të nevojshëm të dokumentacionit të dorëzuar.

Afati i lejuar për dorëzimin e kërkesës për rimbursim është 60 ditë pas plotësimit të DIVA.

Ndërsa afati për plotësimin e DIVA 2025 është deri më 31 Mars.

Pas plotësimit dhe dorëzimit të DIVA, kërkesa për përfitimin e kompensimit do të bëhet nëpërmjet sistemit e-Filing, në rubrikën “Pyetje të Përgjithshme”, ku krahas dokumentit me të dhënat e llogarisë personale bankare (IBAN), përfituesit duhet të ngarkojnë, edhe certifikatën familjare dhe dokumentacionin justifikues që vërteton shpenzimet e kryera për arsimimin e fëmijëve, si: kontratat me institucionet arsimore dhe dokumentet e pagesës (faturat) për fëmijët, dokumentet (faturat) për fëmijët, dokumentet (faturat) për pagesën e gjuhëve të huaja etj.

Fondi i vënë në dispozicion nga buxheti i shtetit për kompensimin e arsimit është në vlerën e 15 mln eurove.

Administrata tatimore parashikon që në total numri i individëve që do të plotësojnë dhe dorëzojnë DIVA 2025 të arrijë në 200 mijë.

Për shkak të aplikimeve të zbritjes së shpenzimeve për arsimin e fëmijëve me vlerë 48 mijë lekë dhe 100 mijë lekë DIVA po plotësohet edhe nga individët që nuk kanë detyrimin ta dorëzojnë, pra ata me të ardhura bruto vjetore nën 1.2 mln lekë.

Për shkak të këtyre ndryshimeve, krahasuar me deklarimet e bëra në 2025 për DIVA 2024, parashikon që numri i deklaruesve të rritet me rreth 75.5 mijë apo 60% më tepër./ Monitor /kb

Sipas parashikimit meteorologjik, gjatë 24 orëve të ardhshme priten reshje shiu të herëpashershme me intensitet të ulët në pjesën më të madhe të territorit, që nga orët e para të ditës deri rreth mesditës. Në zonat veriperëndimore, reshjet do të shoqërohen herë pas here me shtrëngata.

Nga orët e mesditës dhe kryesisht në mbrëmje, përgjatë Ultësirës Perëndimore dhe në jug të vendit parashikohen reshje shiu me intensitet deri mesatar, në formën e shtrëngatave afatshkurtra.

Në pjesën tjetër të territorit reshjet do të vijojnë me intensitet të ulët. Ndërkohë, në zonën e Alpeve dhe në relievet e larta malore në verilindje dhe juglindje të vendit priten reshje dëbore të lehta.

Era do të fryjë kryesisht nga juglindja në jugperëndim, me shpejtësi mesatare rreth 7 m/s, ndërsa herë pas here, veçanërisht përgjatë vijës bregdetare dhe në zonat luginore, mund të arrijë deri në 17 m/s./kb

Më 11 shkurt 1929, në Pallatin Lateran në Romë, u firmos një nga marrëveshjet më domethënëse politike dhe fetare të shekullit XX: Traktati i Lateranit, që i dha fund konfliktit të gjatë midis shtetit italian dhe Selisë së Shenjtë, i njohur si “Çështja Romake”, e hapur që nga pushtimi i Romës në vitin 1870.

Dokumentet historike u nënshkruan nga kryeministri italian Benito Musolini, në emër të mbretit Viktor Emanuel III, dhe nga kardinali Pietro Gaspari, sekretar i shtetit të Papës Piu XI. Me këtë akt, Papa u njoh sërish si sovran tokësor mbi një territor të vogël të pavarur, ndërsa Italia fitoi njohjen zyrtare nga papati si shtet me Romën kryeqytet.

Lindja e shtetit më të vogël në botë

Traktati krijoi Qytetin e Vatikanit si një shtet sovran prej rreth 44 hektarësh brenda Romës, duke garantuar pavarësinë e plotë të Papës dhe juridiksionin e tij mbi territorin e ri.
Kjo marrëveshje shënoi fundin e periudhës kur papët e konsideronin veten “të burgosur në Vatikan” pas humbjes së Shteteve Papnore në shekullin XIX, duke hapur një epokë të re në historinë e Kishës Katolike dhe diplomacisë ndërkombëtare.

Paktet përbëheshin nga disa pjesë:

• një traktat politik që krijonte shtetin e ri të Vatikanit;

• një konventë financiare që kompensonte humbjen e territoreve papnore;

• një konkordat që rregullonte marrëdhëniet mes Kishës dhe shtetit italian.

Rregullimi i marrëdhënieve mes Kishës dhe shtetit

Marrëveshja parashikoi gjithashtu një sërë dispozitash që ndikuan drejtpërdrejt në jetën shoqërore italiane: njohjen e martesës katolike nga shteti, mësimin fetar në shkollat publike dhe detyrimin që ipeshkvijtë të betoheshin për besnikëri ndaj shtetit.
Në atë kohë, katolicizmi u shpall fe shtetërore e Italisë, status që do të ndryshonte vetëm me rishikimin e konkordatit në vitin 1985.

Një marrëveshje me jehonë globale

Firmosja e Traktatit Lateran u prit me entuziazëm nga katolikët në mbarë botën dhe u konsiderua si hap drejt stabilitetit ndërmjet autoritetit shpirtëror dhe atij politik.
Që nga ajo ditë, Selia e Shenjtë fitoi pavarësi të plotë diplomatike dhe mundësi për të vepruar si subjekt i së drejtës ndërkombëtare, ndërsa Papa u njoh si kreu i një shteti sovran – edhe pse më i vogli në botë.

Trashëgimia historike

Efektet e Pakteve Lateranense ndihen edhe sot: ato jo vetëm që përcaktuan statusin e Vatikanit, por edhe modeluan marrëdhëniet moderne mes fesë dhe shtetit në Evropë.
Kjo marrëveshje mbetet një nga shembujt më të qartë se si diplomacia mund të zgjidhë konflikte të thella historike, duke krijuar një ekuilibër të ri midis pushtetit politik dhe autoritetit shpirtëror.

Përgatiti: L.Veizi

Dashi

Kjo e mërkurë do të nisë më së miri, ku do të keni dëshirë që të bëni mirë dhe të dilni në pah. Kjo gjë do të vlejë si për sferën profesionale edhe për atë sentimentale.

Demi

Kjo ditë do ju shohë si protagonist absolut dhe është në dorën tuaj që ta shfrytëzoni këtë mundësi. Yjet janë në anën tuaj.

Ditët në vijim do të jenë mjaft pozitive për tu qartësuar me jetën tuaj. Do të keni mundësi që të largoni gjithë ata persona që ju komplikojnë jetën.

Akrepi

Dita do të nisë me dyshime në sferën ekonomike. Bëni kujdes, veçanërisht nëse po planifikoni ndonjë projekt, pasi duhet vëmendje maksimale, shkruan noa.al.

Shigjetari

Kjo nuk është një periudhë negative, ndaj mund të guxoni. Do keni mundësi që të ecni përpara në sferën profesionale. Ndërsa sa i takon ndjenjave mund të mundoheni paksa, por do të merrni rezultatin e dëshiruar.

Bricjapi

Gjatë kësaj fillimjave do të jeni të përhumbur në mendime. Keni shumë ide që ju vijnë në kokë dhe doni që t’iu jepni formë, por ky nuk është momenti i duhur.

Ujori

Kjo ditë e re do të sjellë me vete shumë lodhje. Në këtë periudhë jeni ndjerë nën presion dhe kjo ndjesi stresi do vijojë që t’iu shoqërojë edhe në ditët në vijim.

Peshqit

Në këtë moment keni nevojë për një shtysë më shumë. Këshillohet që të flisni dhe të hapeni me ata që ju duna vërtetë. Në këtë mënyrë do të keni mundësi që të sheshoni të gjitha dyshimet./kb

Binjakët

Hëna do të ketë ndikim pozitiv tek të lindurit e kësaj shenje dhe kjo gjë do ju ndihmojë që të rikuperoni energjinë dhe humorin e mirë. Megjithatë do të hasni me situata, të cilat nuk do të jenë aspak të lehta për tu menaxhuar.

Gaforrja

Kjo ditë do të jetë mjaft e lodhshme, por në fund do arrini që të siguroni një bilanc pozitiv. Po ashtu ju pret një listë e gjatë angazhimesh, të cilat do arrini që ti çoni deri në fund.

Luani

Hapet për ju një fazë e rëndësishme, veçanërisht në sferën profesionale. Prej jush kërkohet një angazhim i madh, por ashtu si zakonisht do të nxirrni në pah disa cilësi të tjera tuajat.

Virgjëresha

Mes lajmeve të mira të kësaj jave, është ndikimi pozitiv i Mërkurit. Do të arrini që të merrni kënaqësi të mëdha, pasi keni punuar shumë dhe ky është momenti për të korrur frytet.

Peshorja