NĂ« njĂ« deklaratĂ« tĂ« pĂ«rbashkĂ«t organizatat vlerĂ«suan nismĂ«n parlamentare qĂ« synon shfuqizimin e plotĂ« tĂ« neneve 119 dhe 120 tĂ« Kodit Penal, njĂ« proces i shoqĂ«ruar edhe me konsultim publik, ku shoqĂ«ria civile u angazhua nĂ« mĂ«nyrĂ« aktive. Por shprehĂ«n tĂ« keqardhur se teksti i miratuar mĂ« 21 janar nĂ« Komisionin pĂ«r ĂĂ«shtjet Ligjore dhe AdministratĂ«n Publike nuk arrin tĂ« realizojĂ« dekriminalizimin e plotĂ« tĂ« shpifjes dhe fyerjes.
âKjo qasje devijon nga objektivi fillestar i procesit konsultativ dhe nuk Ă«shtĂ« nĂ« pĂ«rputhje me rekomandimet e kahershme tĂ« shoqĂ«risĂ« civile dhe komunitetit tĂ« gazetarĂ«veâ â citohet nĂ« deklaratĂ«.
Organizatat theksojnë se mbrojtja duhet të lidhet me natyrën e shprehjes dhe interesin publik që ajo i shërben, dhe jo me statusin profesional të folësit.
âVersioni i miratuar nĂ« Komision dhe qĂ« pritet tĂ« miratohet nĂ« SeancĂ« Plenare sĂ« shpejti, pĂ«rfshin megjithatĂ« disa elemente qĂ« pĂ«rbĂ«jnĂ« hapa pĂ«rparaâ â vijon deklarata.
Ndryshimet pranojnë se raportimi që bëhet për interesin publik dhe me mirëbesim nuk duhet të dënohet penalisht. Ato parashikojnë gjithashtu disa masa mbrojtëse, si përpjekja për të verifikuar informacionin, mundësia për ta sqaruar ose përgënjeshtruar atë dhe dallimi i qartë mes fakteve dhe opinioneve.
Sipas shoqërisë civile, dekriminalizimi i pjesshëm i shpifjes rrezikon të mbetet i pazbatueshëm në praktikë. Së pari, ndryshimi lidhet vetëm me shpifjen, ndërkohë që fyerja (Neni 119 i Kodit Penal) mbetet vepër penale, duke krijuar rrezikun që rastet e shpifjes të paraqiten dhe të trajtohen përmes nenit të fyerjes.
SĂ« dyti, pĂ«rjashtimi nga pĂ«rgjegjĂ«sia penale kufizohet vetĂ«m pĂ«r gazetarĂ«t âe regjistruar dhe tĂ« njohurâ, nĂ« njĂ« kontekst ku ShqipĂ«ria nuk ka dhe nuk duhet tĂ« ketĂ« njĂ« sistem regjistrimi tĂ« gazetarĂ«ve, pasi kjo do tĂ« binte ndesh me standardet evropiane tĂ« lirisĂ« sĂ« shprehjes.
Për më tepër, organizatat joqeveritare, aktivistët, studiuesit, sinjalizuesit dhe qytetarët e zakonshëm nuk përfitojnë nga këto ndryshime, ndonëse ata shpesh përballen me padi dhe presione ligjore që kanë efekt kufizues mbi lirinë e shprehjes.
Për këto arsye, kërkesa e shoqërisë civile mbetet e qartë dhe e përsëritur: Kuvendi i Shqipërisë duhet të ndërmarrë dekriminalizimin e plotë të shpifjes dhe fyerjes për të gjithë individët, duke e lidhur mbrojtjen ligjore me shprehjen në interes publik dhe mirëbesimin, dhe jo me statusin profesional.
âNjĂ« reformĂ« e tillĂ« Ă«shtĂ« e domosdoshme pĂ«r pĂ«rputhjen me standardet e Bashkimit Evropian dhe tĂ« KĂ«shillit tĂ« EuropĂ«s dhe pĂ«r garantimin real tĂ« lirisĂ« sĂ« shprehjes si e drejtĂ« themelore nĂ« njĂ« shoqĂ«ri demokratikeâ âpĂ«rmbyll deklarata.
Ardhja e Ivanka Trump dhe bashkëshortit Jared Kushner në Vlorë të mërkurën, shoqëruar me pritje protokollare dhe një darkë private me kryeministrin Edi Rama, u paraqit publikisht si një vizitë e jashtëzakonshme.
Por, nĂ« thelb, vizita e Trump dhe Kushner â tĂ« cilĂ«t prej vitit 2023 e kanĂ« vizituar shpesh ShqipĂ«rinĂ« â ekspozon njĂ« model tĂ« konsoliduar tĂ« vendim marrjeve tĂ« qeverisĂ« Rama: pĂ«rqendrim tĂ« pasurive publike nĂ« pak duar, tĂ« lidhura me pushtetin politik dhe financiar , tashmĂ« edhe ndĂ«rkombĂ«tar, pĂ«rmes negociatash direkte, pa transparencĂ«, pa garĂ« dhe pa llogaridhĂ«nie.
Ky model nuk Ă«shtĂ« i panjohur as nĂ« profilin publik tĂ« vetĂ« Jared Kushner. NĂ« SHBA dhe Lindjen e Mesme, ai Ă«shtĂ« pĂ«rballur me kritika tĂ« vazhdueshme pĂ«r ndĂ«rtimin e karrierĂ«s sĂ« tij si sipĂ«rmarrĂ«s duke pĂ«rfituar nga pozicioni politik i vjehrrit, Donald Trump, veçanĂ«risht pĂ«r marrĂ«veshje tĂ« mĂ«dha investimi qĂ« u realizuan pas pĂ«rfundimit tĂ« mandatit presidencial.Â
Kritikët kanë ngritur pikëpyetje mbi konfliktet e interesit dhe mungesën e ndarjes mes rolit publik dhe përfitimit privat, një debat që sot gjen jehonë edhe në Shqipëri.
Sazani e ZvĂ«rneci si âplaçka pĂ«r tâu falurâ
Projekti i propozuar nga Kushner për ndërtimin e resorteve luksoze në Sazan dhe Zvërnecpo përparon përmes një formule që shmang parimet bazë të konkurrencës, aq shumë të kërkuara dhe lavdëruara nga BE për integrimin.
Erdhi si propozim i pakërkuar. Vijoi pa diskutim publik dhe pa tender të hapur ndërkombëtar. Askush nuk di të thotë: A është oferta e Kushnerit më e mira e mundshme dhe a po shihet mundësia që të lejohen investitorë të tjerë në Sazan?
Prej janarit 2025, kur mori statusin e investitorit strategjik, qeveria po negocion drejtpĂ«rdrejt me kompaninĂ« âAffinity Partnersâ (zotĂ«ruese e âAtlantic Incubation Partners LLCâ) tĂ« Kushnerit, e cila pritet tĂ« jetĂ« ortake, nĂ« kuota shumice, me ndĂ«rmarrjen qeveritare âAlbanian State Development & Real Estateâ (ASDRE), e cila u krijua nĂ« qershor.
Grupi negociator pĂ«rbĂ«het nga pĂ«rfaqĂ«sues tĂ« administratĂ«s sĂ« ZĂ«vendĂ«skryeministres Belinda Balluku, e vetmja ende nĂ« detyrĂ« pas ndryshimeve qeveritare tĂ« zgjedhjeve tĂ« fundit, ministrisĂ« sĂ« Financave, Mjedisit dhe Turizmit.Â
Paralelisht grupi është përbërë edhe nga përfaqësues të Agjencisë Shqiptare të Zhvillimit të Investimeve (AIDA), dhe Korporatës së Investimeve Shqiptare (AIC). Kjo e fundit e ka përfshirë në hartën e projekteve që synon të zhvillojë.
PikĂ«risht AIC kontraktoi nĂ« shkurt 2025 pĂ«r rreth 300 mijĂ« eurozyrat ligjore âTonucci & Partnersâ dhe âNexia Consultingâ pĂ«r tĂ« forcuar âpozitĂ«n e shtetit shqiptar nĂ« kĂ«tĂ« investimâ pĂ«rmes njĂ« âekspertize ligjore, financiare, teknike dhe mjedisoreâ.
Nga kjo qasje, kuptohet se qeveria ia dha statusin e investitorit Kushnerit, pa qenë e sigurt për pozitën e saj në propozimin e pakërkuar. Pra, pa e ditur saktë impaktin financiar dhe mjedisor.
PikĂ«risht pĂ«r impaktin mjedisor Qendra pĂ«r Ruajtjen dhe Mbrojtjen e Mjedisit Natyror nĂ« ShqipĂ«ri (PPNEA) dhe organizata tĂ« tjera mjedisore kanĂ« apeluar disa herĂ« shqetĂ«simin se propozimi i Kushnerit prek zona tĂ« mbrojtura, veçanĂ«risht ZvĂ«rnecin.Â
NĂ« njĂ« reagim tĂ« mĂ«rkurĂ«n PPNEA theksoi se ârreth 14 kilometra vijĂ« tĂ« egĂ«r bregdetare qĂ« Ă«shtĂ« zonĂ« e mbrojtur, [âŠ] planifikohet tĂ« shndĂ«rrohet nĂ« rruge asfalti, drita tĂ« forta dhe pallate luksoze, tĂ« cilat nuk kanĂ« vend pĂ«r natyrĂ«n e egĂ«r dhe komunitetetâ.
Ky zhvillim po ndodh teksa Komisioni Evropian i ka vënë kusht Shqipërisë për integrimin mbylljen e kapitullit të mjedisit me ndryshimin e ligjit për zonat e mbrojtura, i cili i pati hapur rrugë investimeve të tilla në parqet natyrore.
Sidoqoftë, vlen të thuhet se për rastin konkret BE ka qendruar e heshtur, pak a shumë si në rastin e Aeroportit të Vlorës, që pritet të ndikojë tejmase në rrjetin e zonave të mbrojtura Vjosë-Nartë.
Citizens.al iu drejtuar të gjitha strukturave të grupi negociator për të marrë informacion për takimet, pozitën aktuale të bisedimeve dhe nëse ka pasur interes nga sipërmarrës të tjerë, veçanërisht kompani shqiptare.
Deri në momentin e botimit të këtij shkrimi, vetëm AIDA dhe AIC dhanë përgjigje duke u kufizuar te theksimi se Affinity Partners mbetet e interesuar ta vijojë projektin dhe se ASDRE nuk po shqyrton asnjë projekt-propozim tjetër në Sazan*.
Nga e gjithĂ« kjo tablo duket qartĂ« se qeveria po e trajton Sazanin dhe ZvĂ«rnecin thjeshtĂ« si plaçka pĂ«r tâu falur, dhe jo si pasuri publike tĂ« parikuperueshme qĂ« nevojiten tĂ« menaxhohen me rregulla.
Zyrtarisht theksi pĂ«r rastin e Kushnerit vihet te statusi âinvestitor strategjikâ, njĂ« etiketĂ« qĂ« nĂ« praktikĂ« ka shĂ«rbyer si çelĂ«s pĂ«r tĂ« anashkaluar procedurat standarde, parlamentin, debatin publik mbi kostot, pĂ«rfitimet dhe rreziqet.
Modeli që përsëritet
Sazani dhe Zvërneci nuk qëndrojnë vetëm. Qeveria Rama ka vepruar ngjashëm duke trajtuar si plaçkë edhe Portin e Durrësit, Portin e Vlorës dhe zonën e mbrojtur përreth Aeroportit të Vlorës.
Porti i DurrĂ«sit iu dha sipĂ«rmarrĂ«sit nga Emiratet, Mohamed Ali Alabbar. NĂ« rastin e tij u bĂ« me ligj tĂ« posaçëm, procedurĂ« tĂ« pĂ«rshpejtuar nĂ« Kuvend dhe partneritet tĂ« paracaktuar nĂ« darkĂ«n e famshme tĂ« qeverisĂ« nĂ« restorantin e Nusret Gökçe (njohur si Salt Bae) nĂ« Dubai (2021).Â
KĂ«shtu, projekti âDurrĂ«s Yachts & Marinaâ me grupin e Emirateve âEagle Hillsâ pati zero debat publik dhe zero konkurrencĂ«. Formula e ktheu Kuvendin nĂ« ânoterâ tĂ« njĂ« marrĂ«veshjeje tĂ« negociuar dhe dakordĂ«suar larg institucioneve dhe vĂ«mendjes publike.
PĂ«r Portin e VlorĂ«s, raportimet kanĂ« treguar se qeveria pĂ«rdori njĂ« kombinim tĂ« ligjit tĂ« investimeve strategjike, formulĂ«n âShqipĂ«ria 1 euroâ dhe VKM tĂ« posaçme, duke lĂ«nĂ« pa sqaruar mĂ«nyrĂ«n sesi u shmang dhe minimizua pjesĂ«marrja reale e shtetit nĂ« projektin e âMarina di Valonaâ.
Ngjashëm zero debat publik, zero konkurrencë.
NĂ« rastin e Aeroportit tĂ« VlorĂ«s, qeveria tregoi se kur do dhe ka vullnet, mund tĂ« ndjekĂ« dhe aplikojĂ« procedurat konkurruese tĂ« njĂ« gare me tender ndĂ«rkombĂ«tar pas njĂ« ofertĂ« tĂ« pakĂ«rkuar.Â
Sigurisht, tjetĂ«r gjĂ« se kjo procedurĂ« ishte formale â fillimisht aeroporti iu premtua konsorciumit turk âCengiz-Kalyon-Kolin Constr.â mĂ« pas me procedura tĂ« dyshimta iu dha ortakĂ«risĂ« âMabetex-2A Groupâ tĂ« Behgjet Pacollit dhe Valon Ademit.
Rastet tregojnë qartë sesi qeveria nuk e mat interesin publik me garë dhe kushte të qarta, por me negocime dhe vendime që merren nëpër tavolina jashtë institucioneve. Për më tepër nga investimet në fjalë qeveria merr përsipër detyrimet për të siguruar infrastrukturën mbështetëse.
NĂ« kĂ«tĂ« kuptim Sazani e ZvĂ«rneci â historikisht tĂ« paurbanizuara, pa furnizimin me ujĂ« dhe energji elektrike â janĂ« thjesht plaçkat e radhĂ«s, pasi nĂ« rastin e tyre nuk po ndiqet as formalisht procedura e njĂ« tenderi apo konkursi ndĂ«rkombĂ«tar
Nga renderĂ«t 3D te ânegociimiâ me arkitektĂ«t e qeverisĂ«
PĂ«r Sazanin dhe ZvĂ«rnecin jo vetĂ«m qĂ« nuk po duket tĂ« ketĂ« garĂ«, por tani duket se vetĂ« projekti arkitektonik po riformatohet, me takime tĂ« raportuara mes Ivanka Trump, pĂ«rfaqĂ«suesve tĂ« qeverisĂ« dhe â50-60 arkitektĂ«â qĂ« nuk dihet se nga dolĂ«n dhe u shfaqĂ«n nĂ« VlorĂ«.
Foto e rrjedhur në media nga resorti ku u prit Ivanka Trump, 21 janar 2026.
Mes tyre, nga disa foto qĂ« qarkulluan nĂ« rrjet, spikati arkitekti japonez Kengo Kuma, i njohur ndĂ«rkombĂ«tarisht pĂ«r stilin modernist. Kuma ishte i ftuar nĂ« ShqipĂ«ri pĂ«r festivalin e arkitekturĂ«s âBread and Heartâ dhe Ă«shtĂ« projektues i Parkut tĂ« VizitorĂ«ve nĂ« Butrint.
Nga fotot, duket tĂ« ketĂ« qenĂ« e pranishme edhe Adelajda Roka, drejtuesja e AgjencisĂ« sĂ« Zhvillimit te Territorit (AZHT), e cila nuk Ă«shtĂ« pjesĂ« e grupit negociator.Â
Nga kjo dhe prezenca e Kumës, mund të kuptojmë se grupi i arkitektëve në fjalë mund të jetë organizuar nga AZHT.
Prej tetorit 2025, AZHT dhe Agjencia KombĂ«tare e Planifikimit tĂ« Territorit (AKPT) kanĂ« riorganizuar festivalin âBread and Heartâ nĂ« njĂ« fondacion. Citizens.alka kĂ«rkuar qartĂ«si pĂ«r objektivin, arsyet dhe mĂ«nyrĂ«n e kĂ«tij tranzicioni.
Por dukshĂ«m, ky riorganizim qĂ« ka bĂ«rĂ« bashkĂ« arkitektĂ«t e preferuar tĂ« qeverisĂ«, po merr rol domethĂ«nĂ«s. Takimi me arkitektĂ«t u raportua se kishte nĂ« fokus projektet nĂ« Sazan e ZvĂ«rnec. Kjo nĂ«nkupton se tanimĂ« diskutimet kanĂ« kaluar nga âsi do tĂ« bĂ«hetâ projekti, jo thjesht âa do tĂ« bĂ«hetâ.
NĂ«se propozimi fillestar i vitit 2024 ishte njĂ« âvizionâ (render 3D), takimet me arkitektĂ« nĂ«nkuptojnĂ« se tani po negociohet pĂ«rmbajtja e investimit: volumet, ndĂ«rhyrjet, infrastruktura, fazat si edhe lehtĂ«sitĂ« fiskale.
Por nĂ«se projekti âpo rikonceptohetâ gjatĂ« negociimit, atĂ«herĂ« justifikimi pĂ«r âofertĂ« tĂ« pakĂ«rkuarâ bie, sepse nuk kemi mĂ« njĂ« ofertĂ« tĂ« pĂ«rcaktuar qĂ« vetĂ«m vlerĂ«sohet dhe trajtohet, por realisht kemi njĂ« bashkĂ«-projektim pa transparencĂ«.
Qeveria shqiptare, edhe pas kĂ«rkesave tĂ« pĂ«rsĂ«ritura pĂ«r transparencĂ«, ende nuk ka zbardhur njĂ« sĂ«rĂ« detajesh: ĂfarĂ« do tĂ« ndĂ«rtohet realisht nĂ« nĂ« Sazan dhe ZvĂ«rnec? ĂfarĂ« po ofron realisht qeveria shqiptare: truallin, infrastrukturĂ«n, trajtim preferencial apo ekskluzivitet? ĂfarĂ« kanĂ« premtuar investitorĂ«t dhe e nĂ« fund, çfarĂ« pĂ«rfitojnĂ« qytetarĂ«t ShqiptarĂ«?
*Artikulli u përditësua me përgjigjen nga AIC për Sazanin.
Gjatë seancës që zgjati rreth pesë orë, Gjykata Kushtetuese shqyrtoi ankimin e kryeministrit Edi Rama për pezullimin nga detyra të zv. Kryeministres Belinda Balluku.
Pas paraqitjes së pretendimit të palëve: Këshilli i Ministrave dhe SPAK, Gjykata Kushtetuese u tërhoq për të shpallur vendimin.
Gjykata pritet të vendosë brenda 30 ditëve lidhur me ligjshmërinë e pezullimit të Belinda Ballukut nga Gjykata e Posaçme kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar (GJKKO).
Balluku dhe disa ish-drejtues të ARRSH-së u akuzuanse kanë shkelur ligjin për tenderat si Tuneli i Llogarasë dhe Unaza e Jashtme e Tiranës, me vlerë 210 milionë euro, për të favorizuar kompani të caktuara. GJKKO e pezulloi zv. Kreyministren nga detyra më 20 nëntor, por Kushtetuesja e riktheu në detyrë pak ditë më pas.
Përplasja midis palëve
Qeveria pretendon se ka një konflikt kompetencash, duke vënë në pikëpyetje faktin nëse a ka apo jo kompetencë Gjykata e Posaçme të pezullojë nga detyra një anëtar qeverie. Përfaqësuesja e Këshillit të Ministrave, Eriola Shia tha se vendimi i GJKKO-së ishte një ndërhyrje në pushtetin ekzekutiv. Ajo analizoi se GJKKO duke pezulluar ministrin nga detyra, ka pezulluar vendimmarrjen jo vetëm brenda ministrisë përkatëse, por edhe vendimmarrjen e Këshillit të Ministrave në atë fushë.
âProkuroria e Posaçme pretendon se aktet qĂ« nuk propozon dot mĂ« ministri, tashmĂ« mund ti propozojĂ« Kryeministri. Ky argument nuk qĂ«ndron sepse Kryeministri propozon vetĂ«m akte qĂ« nuk i pĂ«rkasin fushĂ«s sĂ« asnjĂ« ministrie tjetĂ«r dhe qĂ« i janĂ« dhĂ«nĂ« atij shprehimisht si detyra me ligj tĂ« posaçëmâ â u shpreh Shia gjatĂ« seancĂ«s.
Prokurori i SPAK, Dritan Prençi e ka mohuar mbivendosjen e kompetencave, duke shtruar argumentin se se çdo organ ka kompetencat e veta.
âĂshtĂ« fakt qĂ« masa ndaluese prek vetĂ«m individin dhe nuk ndalon funksionimin e institucionit ashtu siç lejon Kushtetuta pĂ«r rastet e mungesĂ«s sĂ« pĂ«rkohshme tĂ« ministrit. Masat e pezullimit kanĂ« natyrĂ« tĂ« pĂ«rkohshme dhe janĂ« tĂ« nevojshme pĂ«r tĂ« siguruar vijimin e hetimit penal dhe nuk shkaktojnĂ« pasoja tĂ« pariparueshmeâ â tha gjatĂ« seancĂ«s Prençi.
NdĂ«rsa Prokurorja e SPAK, Dorina Bejko deklaroi se nĂ«se e hetuara, zv.kryeministria Balluku do tĂ« vijonte nĂ« detyrĂ«, do tĂ« kishte njĂ« potencial tĂ« lartĂ« âpĂ«r tĂ« helmuar provatâ.
SPAK theksoi se masa është marrë ndaj individit dhe jo ndaj funksionit, duke ndikuar kështu si në rolin e zv. Kryeministres, ashtu edhe në atë të ministres së Energjisë dhe Infrastrukturës.
SPAK replikoi ndaj pretendimeve të qeverisë për pikën 3 të nenit 103 të Kushtetutës, duke thënë se vendimi i GJKKO-së në asnjë rast nuk cenon imunitetin e saj si deputete.
âKy pretendim Ă«shtĂ« i pabazĂ«, kĂ«rkuesi tenton tĂ« barazojĂ« funksionin legjislativ tĂ« deputetit me funksionin ekzekutiv tĂ« ministrit. Kushtetuta nuk e parashikon, mandati i deputetit dhe ministrit nuk krijojnĂ« njĂ« status tĂ« vetĂ«m juridikâ- tha prokurori i SPAK.
Protesta e PartisĂ« âMundĂ«siaâ
GjatĂ« nisjes sĂ« seancĂ«s sĂ« GjykatĂ«s Kushtetuese, Partia âMundĂ«siaâ protestoi nĂ« âmbĂ«shtetje tĂ« drejtĂ«sisĂ« dhe kundĂ«r korrupsionitâ. Kryetari partisĂ«, Agron Shehaj hyri brenda institucionit pĂ«r tĂ« dorĂ«zuar njĂ« peticion tĂ« firmosur nga 20 mijĂ« qytetarĂ«. Sipas tij kĂ«to firma janĂ« nĂ« mbĂ«shtetje tĂ« drejtĂ«sisĂ«.
âDo shkojmĂ« nĂ« 100 mijĂ« firma dhe kĂ«to do tĂ« shkojnĂ« nĂ« Kongresin Amerikanâ â tha Shehaj.
I pyetur nga Citizens.al se pse po i drejtohet institucioneve amerikane, ai sqaroi se reforma në drejtësi ka ndodhur vetëm falë mbështetjes së ndërkombëtarëve dhe ata janë garantuesit e vetëm të drejtësisë.
Deputeti Erald Kapri listoi korrupsionin si faktor kryesor të emigrimit të mijëra shqiptarëve në dekadën e fundit. Ai theksoi se nëse ne nuk e luftojmë këtë fenomen, duke vendosur një standard, e ardhmja e secilit është e rrezikuar.
âĂdo njeri me pushtet, nĂ« momentin qĂ« kapet duke vjedhur, minimalisht duhet tĂ« largohet. Kjo Ă«shtĂ« Evropa ku ne duam tĂ« shkojmĂ«!â â nĂ«nvizoi Kapri.
PĂ«rfaqĂ«suesja e partisĂ« âMundĂ«siaâ Barbara Doda tha se çdo njeri i korruptuar, nuk mund tĂ« na drejtojĂ« dhe nuk mund tĂ« mbajnĂ« mĂ« peng vendin tonĂ«.
23% e punonjësve të organizatave të shoqërisë civile nuk e shohin veten në sektor pas pesë vitesh dhe pavarësisht paragjykimeve, pagesat e tyre variojnë nga 40 deri në 80 mijë lekë.
KĂ«to janĂ« disa nga tĂ« dhĂ«nat e publikimit âKushtet e PunĂ«s nĂ« Sektorin e ShoqĂ«risĂ« Civile nĂ« ShqipĂ«riâ, qĂ« u prezantua gjatĂ« njĂ« tryeze diskutimi tĂ« organizuar nga Rrjeti i ProfesionistĂ«ve tĂ« Rinj.
Të dhënat e një pyetësori me mbi 50 intervista me punonjës të këtij sektori u analizuan nga dy ekspertët, Inva Koçiaj, pedagoge në Fakultetin e Drejtësisë dhe Edison Hoxha nga Qendra për të Drejtat e Punës.
âTĂ« mbingarkuar dhe me kontrata me afat tĂ« caktuarâ
80% e fuqisë punëtore të Organizatave të Shoqërisë Civile (OSHC-ve) janë vajza dhe gra, ku ndër pozicionet kyçe dallohen koordinatore projektesh, role menaxheriale etj.
Vetëm 33% e të intervistuarve pohuan se kanë një kontratë me afat të pacaktuar, ndërsa 58% e tyre janë me kontrata me afat të caktuar.
âShpesh herĂ«, pĂ«r mungesĂ« tĂ« burimeve njerĂ«zore, njĂ« punonjĂ«s Ă«shtĂ« i detyruar tĂ« kryejĂ« disa funksione nĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n kohĂ«; duke tejkaluar kohĂ«n e rregullt dhe pĂ«rshkrimin e punĂ«sâ, tha Inva Koçiaj,  dukeshtuar se pasiguria pĂ«r vendin e punĂ«s sjell ngarkesĂ« emocionale. Â
Sipas anketimit 77% e të intervistuarve tregojnë se janë të mbingarkuar në punë, ndërsa 12% e tyre punojnë më shumë se tetë orë në ditë.
Përmirësimi i kuadrit ligjor, lehtësirat fiskale dhe forcimi i zbatimit të Kodit të Punës për shoqërinë civile, janë ndër sugjerimet kryesore të këtij publikimi.
Edison Hoxha solli shembullin e praktikave të mira evropiane, ku OSHC-të mbështeten me pagesën e sigurimeve shoqërore nga ana e shtetit, apo dhe të pagës minimale.
âPse jo ambientet qĂ« sekuestrohen nga krimi i organizuar, qĂ« janĂ« ambiente publike, tâju ofrohen shoqĂ«risĂ« civile, aty ku Ă«shtĂ« e mundur?â, ngriti pyetjen Hoxha.
âKemi filluar tĂ« flasim pĂ«r veten tonĂ«â
Rigers Xhemollari tha se shpesh ka qenë në takime ku shoqëria civile ka bërë analiza për të drejtat në punë për sektorë të ndryshëm, por jo për veten e saj.
âĂshtĂ« njĂ« arritje qĂ« kemi filluar tĂ« flasim pĂ«r veten tonĂ«! PavarĂ«sisht se sektori po kalon njĂ« traumĂ« pĂ«r shkak tĂ« reduktimit tĂ« fondeve, nuk e shoh njĂ« mjedis negativ ku individi tĂ« zhvillohet nĂ« shoqĂ«riâ, shtoi Xhemollari.
Ira Topalli nga Këshilli Kombëtar i Shoqërisë Civile solli shembullin si OSHC-të u trajtuan gjatë  periudhës së pandemisë Covid-19.
âShteti na tha ju keni fonde, keni donatorĂ«, nuk ka asnjĂ« mbĂ«shtetje pĂ«r juâ, theksoi Topalli.
Komisioneri për Mbrojtjen nga Diskriminimi Robert Gajda tha se ka trajtuar ankesa që kanë ardhur nga ky sektor, kryesisht për ndërprerje të marrëdhënies së punës, para se kontrata me afat të mbaronte.
âMĂ« vjen mirĂ« qĂ« ka shumĂ« tĂ« rinj tĂ« angazhuar, por ka kaq shumĂ« kontrata tĂ« pĂ«rkohshme. Nuk ka ndoshta njĂ« kĂ«mbĂ«ngulje tĂ« madhe pĂ«r vazhdimĂ«sinĂ« e produktit tĂ« projektit, jo projektit nĂ« vetveteâ, tha Gajda.
Ai theksoi se sektori nuk duhe ta shohë shtetin si donator të organizatave, pasi shteti ka administratën e tij.
âPĂ«r garantimin e tĂ« drejtave, organizatat duhet tĂ« jenĂ« model, nuk mund tĂ« çedojnĂ«, sepse i kthehet nĂ« degjitimlitet tĂ« vetes sĂ« tyre; nĂ«se ti lufton pĂ«r tĂ« drejtat, nuk mund tĂ« jesh ti i pari qĂ« i shkel atoâ, pĂ«rmbylli Komisioneri.
âZemra bluâ e EuropĂ«s po tkurret shpejt. ShqipĂ«ria ka humbur 1,144 kilometra lumenj natyror nga 2018 deri mĂ« 2025-Ă«n.
Kjo gjetje vjen si rezultat i një studimi të kryer nga organizatat ndërkombëtare Riverwatch dhe Euronatur që tregon se në më pak se një dekadë Shqipëria ka humbur 28% të lumenjve natyrorë.
Kjo si pasojë e zhvillimit të hidroenergjisë, ndërhyrjeve të pakontrolluara në lumenj për marrjen e ujit dhe ndryshimin e shtretërve.
âSegmentet e lumenjve nĂ« gjendje pothuajse natyrore ranĂ« ndjeshĂ«m nga 68% nĂ« vitin 2012 nĂ« vetĂ«m 40% nĂ« vitin 2025. GjatĂ«sia e lumenjve u tkurr nga 3,812 km linearĂ« nĂ« 2,668 km linearĂ« brenda vetĂ«m shtatĂ« vitesh (2018â2025)â, thuhet nĂ« raport.
Raporti thekson se Shqipëria ka humbur shumë lumenj të paprekur si pasojë e zhvillimit të hidrocentraleve gjatë 10-15 viteve të fundit.
âNdĂ«rsa disa nga lumenjtĂ« si Vjosa dhe Kanioni i Osumit vijojnĂ« tĂ« mbetet tĂ« paprekurâ, thekson raporti.
Ulrich Eichelmann, drejtues i Riverwatch u shpreh se Shqipëria mbrojti me sukses Vjosën dhe disa degë të saj, por shumë lumenj të tjerë u degraduan gjatë dekadës së fundit.
âKĂ«to gjetje duhet tĂ« shĂ«rbejnĂ« si njĂ« kambanĂ« alarmi pĂ«r qeverinĂ« shqiptare qĂ« tĂ« mbrojĂ« lumenjtĂ« nĂ« tĂ« gjithĂ« vendin, jo vetĂ«m nĂ« njĂ« pellg tĂ« vetĂ«m, veçanĂ«risht duke pasur parasysh aspiratat e vendit pĂ«r tâu bashkuar me Bashkimin Evropianâ, deklaroi Ulrich Eichelmann.
Studimi nënvizon edhe shpalljen e Parkut Kombëtar të Lumit të Egër të Vjosës në mars të 2023-it, duke parandaluar rreth 40 hidrocentrale të planifikuara.
âMegjithatĂ«, tĂ« dhĂ«nat tregojnĂ« qartĂ« se ndĂ«rsa ne festuam kĂ«tĂ« fitore, degradimi u pĂ«rshpejtua nĂ« lumenjtĂ« nĂ« tĂ« gjithĂ« pjesĂ«n tjetĂ«r tĂ« vendit. ShqipĂ«ria nuk mund tâi lejojĂ« vetes tĂ« humbasĂ« lumenjtĂ« e tjerĂ« tĂ« mbetur tĂ« egĂ«r, ato janĂ« asete natyrore tĂ« pazĂ«vendĂ«sueshme dhe thelbĂ«sore pĂ«r zhvillimin e qĂ«ndrueshĂ«m tĂ« venditâ, u shpreh Dr. Ulrich Schwarz, hartues i studimit.
Besjana Guri, drejtuese e qendrĂ«s LUMI dhe fituese e çmimit mjedisor âGoldmanâ pĂ«r fushatĂ«n e VjosĂ«s, tha pĂ«r Citizens.al se ky studim evidenton se sa shqetĂ«suese Ă«shtĂ« situata e lumenjve nĂ« ShqipĂ«ri.
âĂshtĂ« njĂ« gjendje aspak e favorshme pĂ«r natyrĂ«n shqiptare, pĂ«r komunitetet lokale apo edhe bizneset me bazĂ« zhvillimin e turizmit natyror. Nuk mund tĂ« sakrifikojmĂ« tĂ« gjithĂ« pjesĂ«n tjetĂ«r tĂ« lumenjve edhe pse kemi arritur tĂ« mbrojmĂ« pjesĂ«n mĂ« tĂ« madhe tĂ« pellgut tĂ« VjosĂ«sâ, u shpreh Besjana Guri, ndĂ«rsa theksoi se Vjosa duhet tĂ« shĂ«rbejĂ« pĂ«r institucionet tona si njĂ« bazĂ« dhe model pĂ«r tu ndjekur edhe me lumenjtĂ« e tjerĂ« tĂ« paprekur.
Sipas Gurit, ndër shkaqet kryesore të degradimit të lumenjve janë projektet e hidrocentraleve.
âNĂ« 7-8 vitet e fundit lumenjtĂ« tanĂ« kanĂ« pĂ«suar njĂ« sulm tĂ« njĂ«pasnjĂ«shĂ«m nga kĂ«to projekte duke e bĂ«rĂ« shumĂ« tĂ« vĂ«shtirĂ« rolin e aktivistĂ«ve dhe komuniteteveâ, deklaroi ajo.
Gjatë viteve të fundit, Guri u shpreh se shoqëria civile i ka kërkuar qeverisë të pezullojë apo të ndalojë planet e hidrocentraleve si dhe të ndërmarrë strategji kombëtare gjithëpërfshirëse ku të vlerësohet ndikimi i tyre.
âDuke parĂ« situatĂ«n alarmante, hidrocentralet e reja tĂ« planifikuara ku kryesisht janĂ« HEC-e tĂ« vegjĂ«l ne 2 MV duhet tĂ« ndalohen sa mĂ« parĂ«, pasi dĂ«mi qe shkaktojnĂ« nĂ« mjedis Ă«shtĂ« aspak i vogĂ«lâ, shtoi ajo mĂ« tej.
Sipas raportit prej vitit 2012 rajoni ka humbur rreth 2,450 kilometra lumenj të virgjër, ndërsa presioni për ndërhyrje vijon. Shfrytëzimi i burimeve ujore për prodhim energjie elektrike ka qenë një nga të paktat politika të pandryshuara gjatë dekadës së fundit në Shqipëri.
Citizens.al ka raportuar më herët se si gjatë 15 viteve të fundit Shqipëria ka mbi 211 hidrocentrale aktive, ndërsa 24 të tjerë janë në proces ndërtimi.
Vrulli për ndërtimin e hidrocentraleve mbetet i pandryshuar që prej vitit 2010, pavarësisht premtimeve për ndalimin e lejeve të reja, ndërsa roli i bashkive mbetet kryesisht administrativ, pa ndikim të drejtpërdrejtë në vendimmarrje.
Reshjet e shumta të shiut në muajt e fundit përmbytën disa qytete dhe fshatra, duke dëmtuar infrastrukturën dhe izoluar komunitetet.
Në fund të muajit nëntor 2025, fryrja e lumit Shkumbin shembi një urë të ndërtuar në vitin 2007 që lidhte fshatin Xhyrë në Librazhd me rrugën kryesore, duke izoluar rreth 340 familje të zonës për disa javë.
Ngjarja ishte reale, emergjenca po ashtu. Mirëpo, një fenomen i jashtëzakonshëm shoqëroi këtë situatë. Riparimi i urës nga Reparti i Xhenios të Forcave të Armatosura e ktheu atë në një nga objektet më të fotografuara në rrjetet sociale nga politikanët.
Një urë, 13 vizita, 50 fotografi, 6 video, qindra artikuj në media nga Kryetari i Bashkisë Librazhd, deputeti i zonës, Ministrja e Brendshme dhe Ministri i Mbrojtjes.
Politikanët e vizituan urën e Xhyrës para ndërhyrjes, gjatë ndërhyrjes, u kthyen në mes të natës, dhe e përuruan pas rikthimit në funksion.
âKur emergjenca bĂ«het skenĂ«â
Me mikrofona tĂ« vendosur prej hyrjes nĂ« fshat, fjala pĂ«rshĂ«ndetĂ«se âSi jeni, mirĂ«?â pĂ«rsĂ«ritet dhjetĂ«ra herĂ« pa mbarim nga kryetari i BashkisĂ« Librazhd Mariglen Disha dhe deputeti Olsi Komici, ndĂ«rsa takojnĂ« nĂ« rreshtbanorĂ« dhe punonjĂ«s nga reparti xhenio qĂ« punonin pĂ«r ndĂ«rtimin e urĂ«s.
Gjithë kjo paraqitje sigurisht e shoqëruar me kamera të tyre dhe jo të medias.
âNe ju dhamĂ« fjalĂ«n bashkĂ« me deputetin qĂ« ura do tĂ« mbarojĂ« para Vitit tĂ« Ri dhe ura mbaroi para vitit tĂ« riâ, u shpreh drejtuesi i bashkisĂ« Librazhd, Disha.
NarrativĂ« kjo e mbĂ«shtetur nga deputeti, i cili mes tĂ« tjerash tha: âQĂ« kur ka fituar Marigleni, qĂ« kur fitova unĂ«, ne çdo ditĂ« tĂ« vitit do tĂ« jemi me ju, pranĂ« jush, krah pĂ«r krah jush. Kjo sfidĂ«, ose fatkeqĂ«si natyrore do ta quaja, tregoi atĂ« qĂ« ne kemi premtuar. Ne kur japim premtime, ne i mbajmĂ«â, u shpreh deputeti Olsi Komici.
Në fakt, ky është qëllimi pse zgjedhim përfaqësues politikë apo administratorë të parave tona, për të qenë pranë qytetarëve në situata emergjence në rastin konkret, por jo vetëm. Parandalimi duke investuar në infrastrukturë dhe mirëmbajtje të saj është një rast tjetër, që në Shqipërinë e përmbytjeve të fundit nuk rezultuan të tilla.
Videoja shoqërohet me një muzikë që të ndjell një situatë të rëndë, ku nga një moment i vështirë ka pasur shpresë dhe ringritje.  Mirëpo, publikimi i parë për këtë urë u krye më 21 nëntor 2025 nga Ministrja e Brendshme, Albana Kociu, e cila inspektoi urën e vjetër dhe vendosjen e perimetrit të sigurisë, duke mos lejuar kalimin.
âSĂ« bashku me strukturat vendore, PolicinĂ« e Shtetit, forcat e armatosura dhe ekipet e Mbrojtjes Civile po koordinojmĂ« veprimet pĂ«r rikthimin sa mĂ« tĂ« shpejtĂ« tĂ« aksesit tĂ« automjeteve nĂ« urĂ« ndĂ«rkohĂ« si alternative po pĂ«rdoret rruga e vjetĂ«r. Angazhimi ynĂ« nĂ« terren vijon pa ndĂ«rprerjeâ, u shpreh ministrja asokohe.
Fill pas kësaj, deputeti Komici u duk në terren për të ndjekur situatën, e pasqyruar edhe në rrjete sociale. Mirëpo, ky nuk ishte postimi i tij i vetëm për këtë urë. Pesë postime në rrjetin social Facebook të deputetit kanë ndjekur ndërtimin e urës, gjatë procesit të ndërtimit dhe në orët e mbrëmjes.
âVijon puna pa pushim pĂ«r ndĂ«rtimin e urĂ«s sĂ« XhyrĂ«sâ, ndau ai mĂ« 23 dhjetor 2025 me ndjekĂ«sit nĂ« rrjetet sociale.
Komunikim ky, i cili u ndoq edhe nga kryebashkiaku Disha, me gjashtë postime të tilla në rrjetin social Facebook, madje edhe në 31 dhjetor.
âFalĂ« reagimit tĂ« menjĂ«hershĂ«m dhe bashkĂ«punimit mes MinistrisĂ« sĂ« Mbrojtjes, Forcave tĂ« Armatosura dhe BashkisĂ« Librazhd, u bĂ« i mundur rikonstruksioni i plotĂ« i urĂ«s nĂ« kohĂ« rekordâ, u shpreh kryebashkiaku Disha nĂ« Facebook.
Në fillimin e vitit të ri, ura iu rikthye vëmendjes sërish më 16 janar, pasi u vizitua edhe nga Ministri i Mbrojtjes, Pirro Vengu.
âReagim i menjĂ«hershĂ«m dhe ndĂ«rhyrje e plotĂ« pĂ«r riparimin e urĂ«sâ, u shpreh nĂ« Facebook ministri Vengu, ndĂ«rsa pĂ«rdori kĂ«tĂ« vizitĂ« nĂ« urĂ«n e XhyrĂ«s pĂ«r tĂ« treguar gjithĂ« ndĂ«rhyrjet e bĂ«ra nga ministria pĂ«r rehabilitimin e infrastrukturĂ«s kritike gjatĂ« kĂ«saj periudhe nĂ« tĂ« gjithĂ« territorin e ShqipĂ«risĂ«.
Ndjekur më pas nga një kolazh fotosh nga vizita në terren, pulikuar nga kryebashkiaku Mariglen Disha.
Ura e Xhyrës sot është funksionale, por pikëpyetjet që shtrohen kanë të bëjnë me komunikimin publik në raste emergjencash.
Ecja në këmbë e përfaqësuesve politikë, me mikrofonë të ngjitur në xhaketë të zyrave të tyre të shtypit dhe jo të gazetarëve, duke zhvendosur llogaridhënien nga gazetarët drejt një komunikimi propagandues.
Ura e Xhyrës u rindërtua, e bashkë me të edhe një model komunikimi që e vendos qytetarin në plan të dytë, pas narrativës së suksesit personal e institucional.
Për të tretën herë radhazi, qytetarë dhe mbështetës të Lëvizjes Bashkë protestuan para Kuvendit.
Me thirrjen âDorĂ«zoni BelindĂ«nâ ata kĂ«rkuan shkarkimin e zĂ«vendĂ«s kryeministres Belinda Balluku pas akuzave pĂ«r korrupsion.
Njëzëri, protestuesit sollën përmes deklaratave të tyre nevojën për reagim të gjerë qytetar përballë aferave korruptive të drejtuesve shtetërorë si dhe në kushtet ku shteti sipas tyre është kapur nga krimi dhe oligarkia.
âBelindĂ«n e shohim nĂ« takime si ministre edhe nĂ«pĂ«r vepra infrastrukturore pĂ«r tĂ« cilat ajo jo vetĂ«m akuzohet pĂ«r korrupsion, pĂ«r zhvatje, pĂ«r ryshfet, por edhe nĂ« vepra infrastrukturore, tĂ« cilat sot nuk kushtojnĂ« vetĂ«m paratĂ«, por kushtojnĂ« dhe rrezikojnĂ« edhe jetĂ«n e njerĂ«zve nĂ« tĂ« ardhmenâ, u shpreh aktivisti politik Klodi Leka duke kĂ«rkuar daljes e saj para drejtĂ«sisĂ«.
Deputeti i Lëvizjes Bashkë, Redi Muci u shpreh se vjedhja është normalizuar për 35 vite nga drejtuesit e shtetit sa është kthyer tanimë në virtyt. Ndaj edhe sot, sipas tij në vetëdijen e qytetarëve nëse je i angazhuar politikisht pretendohet të bëhesh një hajdut.
âPo pse thotĂ«, ti po tĂ« ishe nĂ« vendin e Agasit, Ballukut dhe RamĂ«s, nuk do tĂ« vidhje dhe ti? Kaq shumĂ« na e kanĂ« ngulitur nĂ« tru hajdutĂ«rinĂ« kjo kasĂ« politike saqĂ« fĂ«mijĂ«s nĂ« djep ndonjĂ« ditĂ«, do ti kĂ«ndohen bĂ«mat e hajdutit mĂ« tĂ« famshĂ«m e mĂ« tĂ« zgjuarâ, u shpreh deputeti Muçi pĂ«r situatĂ«n politike nĂ« vend.
Sipas tij, ka ardhur koha të flasim për një shtet që përfaqëson shqiptarët për përjashtim.
âDuhet tĂ« ketĂ« prioritet kryesor mbrojtjen e shtresave nĂ« nevojĂ«; tĂ« pensionistĂ«ve qĂ« ky shtet u ka zhdukur nga regjistrat vitet e kontributit nĂ« punĂ«. TĂ« atyre qĂ« vdesin tĂ« vetmuar nĂ«pĂ«r banesat e tyre, tĂ« fĂ«mijĂ«ve dhe pleqve qĂ« lypin rrugĂ«veâ, deklaroi deputeti Muçi.
PĂ«r aktivistin Enriko Peçuli organizimi nĂ« protestĂ« Ă«shtĂ« njĂ« domosdoshmĂ«ri deri nĂ« kushtet kur Edi Rama tĂ« dorĂ«zojĂ« Belinda Ballukin dhe âderi sa oligarkĂ«t qĂ« janĂ« nĂ« partneritet me tĂ« dorĂ«zojnĂ« privilegjet te njerĂ«zitâ.
Peçuli u shpreh se nuk ka si të jetë mirë kur në pallatin e tij uji vjen i ndotur, komshijtë vdesin të vetmuar dhe fëmijët nuk kanë ku të luajnë.
âNuk jam mirĂ« sepse liberali thotĂ« se e kam unĂ« fajin qĂ« nuk po kap paranĂ«, qĂ« nuk po punoj mĂ« shumĂ«, qĂ« nuk po bĂ«j mĂ« mirĂ«, qĂ« e meritoj qeverinĂ« qĂ« kam, qĂ« shpresa Ă«shtĂ« vetĂ«m individuale. Po vij nĂ« protestĂ« sepse dua tĂ« jem mirĂ«, sepse besoj te organizimi i njerĂ«zve nga poshtĂ«â, tha mes tĂ« tjerash Enriko Peçuli.
Drejtuesi i Lëvizjes Bashkë Arlind Qori e zhvendosi narrativën se si duhet të jetë Shqipëria, duke kërkuar një përfytyrim të një vendi, ku të rinjve ju rizgjohet dashuria për shkollën dhe të moshuarit nuk janë më barrë për familjen e tyre.
âA mund ta pĂ«rfytyrojmĂ« ShqipĂ«rinĂ« si njĂ« vend ku punĂ«torit i respektohen tĂ« drejtat dhe i del paga. Ku fermerit nuk i shkon nĂ« kanal djersa e ballit. Ku çiftet e reja nuk kanĂ« mĂ« frikĂ« qĂ« tĂ« bĂ«jnĂ« fĂ«mijĂ«. Ku profesionistĂ«t nuk arratisen nga sytĂ« kĂ«mbĂ«t, por zgjedhin tĂ« kthehen dhe tĂ« punojnĂ« e jetojnĂ« nĂ« ShqipĂ«riâ, renditi mĂ« tej drejtuesi i LĂ«vizjes BashkĂ«.
Aktivisti dhe pedagogu Gabriel Rakaj solli në vëmendje situatën me të cilën u përball vendi nga përmbytjet dhe korrupsionit me investimet në rrugët kryesore të vendit, duke u shprehur se është fyerje kur trumbetohen si arritje rrugë që kanë zgjatur me vite dhe kanë kushtuar miliarda, por ende kanë probleme.
âNa fyejnĂ« kur thotĂ« pĂ«r shembull pĂ«r vendlindjen time ShkodrĂ«n se nuk u pĂ«rmbyt vetĂ«m se nuk doli Drini, Buna, Kiri apo liqeni, ndĂ«rkohĂ« tokat bujqĂ«sore janĂ« pĂ«rmbytur nĂ« ShkodĂ«r e kudo tjetĂ«r vetĂ«m nga reshjet. Sepse kanalet nuk janĂ« pastruar, siç ndodhi nĂ« DurrĂ«s, ku pĂ«rveç shumĂ« kanaleve, kanali kryesor ishte taposur pĂ«r ti hapur njĂ« rrugĂ« njĂ« budallallĂ«ku, njĂ« maskarallĂ«ku tĂ« oligarkut tĂ« naftĂ«s, Shefqet Kastratiâ, shtoi mĂ« tej nĂ« fjalimin e tij Rakaj.
Për pedagogun Ervin Goci komunikimi në televizione është një mbytje e opinionit publik me informacione që nuk kanë lidhje me interesit e sotëm.
âNe jemi nĂ« njĂ« situatĂ« ku realiteti po na rrĂ«shket nga duart. ĂshtĂ« momenti qĂ« secili nga ne tĂ« bĂ«jĂ« njĂ« pastrim tĂ« tĂ« gjithĂ« zhurmĂ«s mediatike dhe tĂ« fillojĂ« tĂ« shikojĂ« te komuniteti i vet, te lagjja e vet dhe mbi tĂ« gjitha tĂ« shikojĂ« cfarĂ« mund tĂ« kontribuojĂ« si qytetar dhe jo thjesht si individâ, deklaroi pedagogu Goci.
Dy protestat e para të Lëvizjes Bashkë u zhvilluan më 12 dhe 19 dhjetor 2025, për një buxhet gjithëpërfshirës dhe kundër korrupsionit dhe keqqeverisjes.
Gjatë një mbledhjeje të grupit parlamentar të Partisë Socialiste, Kryeministri Edi Rama u shfaq kritik për menaxhimin dhe funksionimin e Radio Televizionit Publik Shqiptar, duke e quajtur atë një dështim. Ai u shpreh se sot nuk kemi televizion publik dhe bilanci është një dështim i suksesshëm, nga borxhi në borxh.
âSâkemi pĂ«r tĂ« dhĂ«nĂ« asnjĂ« lek nga taksat e shqiptarĂ«ve, deri kur tâi meritojĂ«. Ădo opsion duhet tĂ« jetĂ« nĂ« tryezĂ« edhe mbyllja pĂ«rfundimtare, edhe privatizimi, edhe partneriteti, edhe çdo gjĂ« pĂ«rveç kĂ«saj qĂ« Ă«shtĂ«â, u shpreh Rama.
Kjo deklaratë u prit me kritika nga ekspertët, organizatat e angazhuara në lirinë e medias dhe përfaqësuesit e Opozitës.
Rrjeti i Gazetarëve të Sigurt, një organizatë e angazhuar në përmirësimin e sigurisë së gazetarëve në Ballkan u shpreh, midis të tjerash, se lidhja e financimit apo ekzistencës së RTSH me miratimin politik minon pavarësinë e tij dhe cenon lirinë e medias.
Ky pasazh i deklaratĂ«s u ri-publikua nga Kryeministri Rama nĂ« rrjetin social X, shoqĂ«ruar me njĂ« seri akuzash se ky reagim Ă«shtĂ« dezinformues dhe paraqet njĂ« âkeqkuptim thellĂ«sisht tĂ« shtrembĂ«ruarâ tĂ« qĂ«ndrimit tĂ« tij mbi RTSH. âVĂ«rejtjet e mia nuk kanĂ« lidhje me financimin e RTSH-sĂ« me miratim politikâ, shkruan Rama nĂ« reagimin e tij, tĂ« shkruar nĂ« gjuhĂ«n angleze.
Blerjana Bino, përfaqësuese e Rrjetit të Gazetarëve të Sigurt për Shqipërinë, i tha Citizens.al se shqetësimi i tyre nuk lidhet me qëllimin e supozuar të deklaratave, por me parimin e konsoliduar evropian se ekzistenca dhe financimi i mediave nuk duhet të kushtëzohen nga politika.
âVlerĂ«sime si ky janĂ« pjesĂ« thelbĂ«sore e punĂ«s tonĂ« pĂ«r tĂ« monitoruar rreziqet ndaj lirisĂ« sĂ« shprehjes dhe nuk pĂ«rbĂ«jnĂ« dezinformimâ, u shpreh Bino, ndĂ«rsa shtoi se prej vitesh ky rrjet ka ngritur zĂ«rin pĂ«r reformimin e RTSH, pasi institucioni ka probleme serioze qĂ« nuk zgjidhen me mbyllje, por me reforma qĂ« rikthejnĂ« misionin demokratik tĂ« televizionit publik. Â
âEdhe nĂ«se mbyllja do tĂ« konsiderohej ndonjĂ«herĂ« si opsion teorik, ajo nuk mund dhe nuk duhet tĂ« artikulohet nga Kryeministri: RTSH i pĂ«rgjigjet Parlamentit, dhe financohet nga tarifa e shĂ«rbimit publik (jo nga taksat, siç keqinterpretohet shpesh me qĂ«llim) çka do tĂ« thotĂ« se ai u pĂ«rgjigjet drejtpĂ«rdrejt qytetarĂ«ve dhe interesit publikâ, u shpreh Bino.
Edhe Asociacioni i Gazetarëve të Shqipërisë (AGSH) i pa me shqetësim deklaratat e kryeministrit Rama, ndërsa u shpreh se kjo retorikë politike që stigmatizon median publike, pa një analizë të thelluar, cenon parimet themelore të shërbimit publik dhe standardet evropiane për lirinë e medias.
âTelevizioni publik nuk Ă«shtĂ« thjesht njĂ« ndĂ«rmarrje financiare, por njĂ« institucion i interesit publik qĂ« duhet tĂ« garantojĂ« informim tĂ« paanshĂ«m, kulturĂ«, edukim dhe akses tĂ« barabartĂ« pĂ«r qytetarĂ«tâ, tha nĂ« deklaratĂ«n e tij AGSH.
Sipas AGSH-së refuzimi i financimit publik si mjet presioni politik përbën rrezik për pavarësinë e medias publike, ndërsa shtoi më tej se përgjegjësia nuk mund ti faturohet vetëm RTSH-së.
Ina Zhupa, deputete e Partisë Demokratike dhe njëkohësisht drejtuese e Komisionit për Edukimin dhe Mjetet e Informimit Publik e konsideroi fajtore qeverinë për situatën ku ndodhet televizioni publik, ndërsa ngriti pikëpyetjen se kur dhe pse u krijuan borxhet në RTSH.
âBorxhet dhe situata problematike lindi pikĂ«risht nga kapja politike e RTSH, nga shkelja flagrante e ligjit pĂ«r KĂ«shillin Drejtues dhe nga emĂ«rimet politike tĂ« drejtorĂ«ve, pa asnjĂ« standard profesional dhe ligjorâ, deklaroi Zhupa.
Lufti Dervishi, gazetar dhe ekspert i medias, në një komunikim në rrjetet sociale u shpreh se sot RTSH-ja është në një mentalitet mbijetese dhe nuk ka një raportim kritik ndaj pushtetit. Sipas tij, në një treg mediatik ku interesat e pronarëve mbizotërojnë mbi interesin publik, një media publike e pavarur është domosdoshmëri dhe jo luks.
âRTSH-ja duhet tĂ« reformohet, por jo duke u mbyllur nĂ« panik, jo duke u privatizuar e as duke u âbinjakĂ«zuarâ me kulla. Sfida nuk Ă«shtĂ« si tâua japim privatĂ«ve, por si tâua marrimâ, tha Dervishi.
Organizatat e angazhuara për lirinë e medias kërkuan që çdo diskutim për reformim të RTSH-së të zhvillohet në mënyrë të tillë që respekton lirinë e shprehjes, pavarësinë e gazetarisë dhe të drejtën e publikut për tu informuar.
AktivistĂ« tĂ« partisĂ« âShqipĂ«ria BĂ«hetâ mbajtĂ«n tĂ« shtunĂ«n protestĂ«n e tretĂ« pĂ«rpara kryeministrisĂ«. Ata i bĂ«nĂ« thirrje qytetarĂ«ve tĂ« bashkohen âkundĂ«r hajdutĂ«risĂ«â. Protesta nisi me dĂ«gjimin dhe kĂ«ndimin e himnit kombĂ«tar.
âEdi Rama o hajdut, o hajdutâ, ishin brohorimat kryesore tĂ« turmĂ«s drejtuar zyrĂ«s sĂ« kryeministrit.
âKy Ă«shtĂ« vlerĂ«simi i qytetarĂ«ve pĂ«r drejtuesin kontemporan, evropian, euro â atlantik tĂ« ShqipĂ«risĂ«, qĂ« pretendon tĂ« kthehet nĂ« lider globalâ, tha Lapaj.
QĂ« nga dita e parĂ« kur e nisi protestĂ«n, vetĂ«m âme njĂ« karrigeâ, kryetari i kĂ«saj partie, ka artikuluar njĂ« kĂ«rkesĂ« tĂ« pandryshueshme, dorĂ«heqjen e Kryeministrit. GjatĂ« protestĂ«s, Lapaj kritikoi tentativat e njĂ«pasnjĂ«shme tĂ« forcave policore pĂ«r tĂ« intimiduar protestuesit qĂ« tĂ« ndalin rezistencĂ«n.
âDhunoi, arrestoi, shoqĂ«roi dhunshĂ«m  13 qytetarĂ« tĂ« lirĂ«, ndĂ«r tĂ« cilĂ«t Ergys Lanaj, Alfred Matoshi, Eligert Hima dhe Edi Haklajâ â theksoi Adriatik Lapaj.
NĂ« podiumin ku shkruhej âBashkohu nĂ« ProtestĂ«â u ngjitĂ«n dhe aktivistĂ« tĂ« tjerĂ« tĂ« cilĂ«t folĂ«n pĂ«r probleme tĂ« shoqĂ«risĂ« nĂ« ikje, mjedisit, korrupsionit etj.
âPrindĂ«rit shqiptarĂ« nuk jetuan pĂ«r veten e tyre, por pĂ«r ne. Sigurisht u prenĂ« nĂ« besĂ« nga ata qĂ« e kanĂ« marrĂ« peng kĂ«tĂ« vend . MirĂ«po ju a nuk mendoni se ka ardhur koha qĂ« tĂ« faktojmĂ« nĂ« shesh se sakrificat e tyre nuk shkuan dĂ«mâ â tha gjatĂ« fjalĂ«s sĂ« saj Najada Kambo.
Erjon Selmani ngriti zërin për shkrirjen e shërbimit pyjor shqiptar. Ai u shpreh se kjo solli papunësi te shumë specialistë që kanë shërbyer për vite me radhë për natyrën shqiptare.
âPĂ«rmbytjet nuk janĂ« thjesht vepĂ«r e natyrĂ«s, por janĂ« vendime tĂ« gabuara qĂ« ka marrĂ« ky sistemâ â pohoi Selmani.
Protesta u mbështet dhe nga grupime qytstarësh si komuniteti durrsak që po proteston kundër projektit TID Durrës.
âNjĂ« burracak qĂ« lufton kundĂ«r njĂ« plasmasiâ â ju referua Lapaj pĂ«rpjekjeve tĂ« kryeministrit pĂ«r tĂ« heshtur zĂ«rat e mbĂ«shtetĂ«sve tĂ« tij. Ai tha se as temperaturat e ulĂ«ta dhe as dhuna policore nuk do sjellin fundin e kĂ«saj nisme tĂ« ndĂ«rmarrĂ« qĂ« prej 8 Dhjetorit.
Citizens ka analizuar më parë se përpjekja për ta shuar me forcë protestën është joligjore.
Avokati Genti Sejrani tha se motivet e forcave të rendit për të hequr çadrën janë të pavlefshme.
Sipas tij, policia kishte alternativa ligjore për menaxhimin e situatës. Devijimi i përkohshëm i qarkullimit ishte një prej tyre.
âMund tĂ« vendosnin qoftĂ« dhe njĂ« polic gjatĂ« ditĂ«s, ose natĂ«s pĂ«r tĂ« orientuar kalimin e automjeteve,â â ka komentuar avokati mĂ« herĂ«t.
Radio Televizioni Shqiptarë (RTSH) është vlerësuar mbi mesataren, por me boshllëqe domethënëse për përdorimin etik të inteligjencës artificiale dhe transparencën institucionale. 60 nga 100 pikë ka qenë vlerësimi që i është dhënë Televizionit Publik Shqiptar, nga një raport i cili ka monitoruar shtatë transmetues publik në Ballkanin Perëndimor.
PikĂ«zimi qĂ« ka pĂ«rdorur âNarativAIâ nxjerr nĂ« pah sa shpejt po pĂ«rshtaten mediat publike nĂ« rajon me transformimet e menjĂ«hershme qĂ« ka sjellĂ« Inteligjenca Artificiale nĂ« raportim, ndryshimin e algoritmeve dhe manipulimin digjital.
Më të vlerësuarit në rajon janë BHRT i Bosnje-Hercegovinës dhe RTK i Kosovës, me nga 65 pikë, ndërsa në fund të renditjes qëndrojnë MRTV e Maqedonisë së Veriut dhe HRT e Kroacisë, me nga 50 pikë.
RTSH e Shqipërisë dhe RTCG e Malit të Zi renditen në nivel të mesëm me 60 pikë, duke reflektuar mangësi në transparencë dhe në politikat për inteligjencën artificiale.
Transparencë e kufizuar në RTSH
Në aspektin e transparencës, RTSH ka marrë vetëm 25 nga 50 pikë. Ndërsa në fushën e inteligjencës artificiale, RTSH vlerësohet disi më mirë, me 35 nga 50 pikë.
Raporti shpjegon se monitoruesit kanĂ« tentuar mĂ« shumĂ« se 20 herĂ« pĂ«r tĂ« aksesuar Kodin e EtikĂ«s, nĂ« seksionin e âTransparencĂ«sâ nĂ« uebin online tĂ« televizionit, por ka qenĂ« e pamundur.
âKodi u sigurua pĂ«rfundimisht pĂ«rmes faqeve tĂ« palĂ«ve tĂ« treta qĂ« monitorojnĂ« median dhe gazetarinĂ« nĂ« ShqipĂ«ri, dhe jo pĂ«rmes vetĂ« faqes sĂ« internetit tĂ« RTSH-sĂ«â, citohet nĂ« pĂ«rmbledhjen e publikuar.
Kodi i Etikës i RTSH-së u miratua më 23 nëntor 2016 dhe është një nga dokumentet etike më të gjata në rajon, me gjithsej 55 faqe. Pavarësisht nivelit të detajimit, Kodi nuk është përditësuar për të përfshirë referenca ndaj inteligjencës artificiale, algoritmeve apo medias sintetike, kështu që nuk ka rregulla për përdorimin etik të AI-së në prodhim, verifikim apo vendimmarrje editoriale.
Kodi përfshin rregulla digjitale, duke kërkuar verifikimin e informacionit nga burime jozyrtare para publikimit dhe kontrollimin e fakteve përpara shpërndarjes online. Gjithashtu punonjësve të televizionit nuk u lejohet që të postojnë opinione që dëmtojnë RTSH-në dhe duhet të tregojnë kur postimet janë personale.
âEdhe pse kĂ«to elemente digjitale janĂ« tĂ« vlefshme, ato nuk janĂ« tĂ« mjaftueshme dhe nuk zĂ«vendĂ«sojnĂ« nevojĂ«n pĂ«r standarde moderne mbi inteligjencĂ«n artificiale, algoritmet ose verifikimin e medias sintetikeâ, thekson raporti.
Por pikëzimi relativisht i lartë i RTSH-së për gatishmërinë digjitale/AI vjen kryesisht nga rregullat strikte kundër manipulimit teknologjik dhe verifikimit online, jo nga përdorimi i vërtetë i inteligjencës artificiale.
Raporti e paraqet RTSH-në si një institucion që nuk është ndër më problematikët në rajon, por që mbetet larg standardeve më të avancuara të transparencës dhe inovacionit etik. Për të forcuar rolin e tij si transmetues publik, raporti sugjeron nevojën për më shumë hapje ndaj publikut, publikim të qartë të dokumenteve kyçe dhe hartim të politikave të posaçme për përdorimin e inteligjencës artificiale.
Sipas rekomandimeve tĂ« âNarativAIâ RTSH duhet tĂ« bĂ«jĂ« tĂ« aksesueshĂ«m Kodine e EtikĂ«s nĂ« seksionin e TransparencĂ«s. Ky kod duhet tĂ« pĂ«rditĂ«sohet pĂ«r tĂ« pĂ«rfshirĂ« standarde moderne pĂ«r inteligjencĂ«n artificiale, algoritmet dhe median sintetike, si dhe tĂ« forcojĂ« rregullat pĂ«r verifikimin e informacionit online. Gjithashtu duhet tĂ« krijojĂ« njĂ« politikĂ« pĂ«r pĂ«rdorimin e inteligjencĂ«s artificiale qĂ« tregon qartĂ« se çfarĂ« pĂ«rdorimesh janĂ« tĂ« lejueshme, tĂ« kufizuara dhe tĂ« ndaluara nĂ« prodhim dhe punĂ« editoriale.
Citizens ka raportuar në vazhdimësi për procesin e zgjedhjes të drejtuesve të televizionit publik, por edhe krizën financiare në këtë institucion, ngërç i cili ka sjellë që dhjetëra gazetarë e bashkëpunëtorë të mbesin pa paga.
âNga monitorimi i institucioneve shĂ«ndetĂ«sore rezulton se nuk ka asnjĂ« ankesĂ« kundĂ«r korrupsionit nĂ« sektorin e shĂ«ndetĂ«sisĂ«â. Kjo gjetje vjen nga njĂ« raport monitorimi i kryer nga organizata âTogether for Lifeâ pĂ«r mekanizmat qĂ« pĂ«rdoren pĂ«r ankesat kundĂ«r korrupsionit nĂ« sektorin e shĂ«ndetĂ«sisĂ« nĂ« ShqipĂ«ri.
Raporti tregon se strukturat formale të antikorrupsionit që ekzistojnë në letër, janë thjesht dekorative, pasi qytetarët shpesh nuk paraqesin ankesa formale edhe kur perceptimi publik për korrupsionin në shëndetësi është shumë i lartë.
Kjo shihet si tregues i heshtjes nga frika, mosbesimi ose mungesa e informacionit, thekson raporti.
âNuk rezulton tĂ« ketĂ« njĂ« regjistĂ«r tĂ« posaçëm pĂ«r korrupsionin qĂ« administrohet nga ky institucionâ, thuhet nĂ« raport pĂ«r MinistrinĂ« e ShĂ«ndetĂ«sisĂ« dhe Mbrojtjes Sociale, ndĂ«rsa pĂ«rgjatĂ« periudhĂ«s janar-dhjetor 2024 nuk ka pasur asnjĂ« ankesĂ« pĂ«r ryshfet apo korrupsion nĂ« shĂ«ndetĂ«si.
Sipas raportit nĂ« spitalin universitar âShefqet Ndroqiâ nuk ka pasur asnjĂ« rast sinjalizimi as njĂ« rrugĂ« shkresore dhe as nĂ« rrugĂ« elektronike.
âKjo situatĂ« nxjerr nĂ« pah disa mundĂ«si si mungesa reale e korrupsionit nĂ« sektor, mungesa e informacionit pĂ«r mekanizmat e raportimit dhe njĂ«sitĂ« pĂ«rkatĂ«se, mungesa e besimit te paanĂ«sia dhe pavarĂ«sia e kĂ«tyre njĂ«sive, si edhe frika nga hakmarrja pas raportimit ose marrjes sĂ« statusit tĂ« sinjalizuesitâ, thekson raporti
NjĂ«jtĂ« ka raportuar edhe Instituti i ShĂ«ndetit Publik, duke u shprehur se â nuk ka patur asnjĂ« ankesĂ« lidhur me korrupsionin nĂ« sektorin e shĂ«ndetĂ«sisĂ«â. Duke e deleguar mĂ« pas tĂ« drejtĂ«n pĂ«r tâu informuar nĂ« njĂ« tjetĂ«r institucion sikurse drejtoria pĂ«rgjegjĂ«se nĂ« MinistrinĂ« e Shtetit pĂ«r AdministratĂ«n Publike dhe Antikorrupsionin.
Edhe në Spitalin Universitar të Traumës nuk ka të dhëna për numrin e ankesave të paraqitura, ashtu sikurse është e vështirë sipas raportit të identifikohet edhe përmes regjistrave të publikuar në faqen zyrtare të institucionit.
Asnjë ankesë apo denoncim për korrupsion edhe në Spitalin Psikiatrik të Elbasanit, edhe pse ky institucion sipas raportit ka ngritur një komision të brendshëm për menaxhimin e ankesave.
Situata është e njëjtë edhe për Operatorin e Shërbimeve të Kujdesit Shëndetësor (OShKSh).
âNuk ka pasur asnjĂ« kĂ«rkesĂ«-ankesĂ« tĂ« regjistruar lidhur me pretendime ryshfet/korrupsion pranĂ« kĂ«tij institucioniâ, thuhet nĂ« raport.
Fondi i Sigurimit të Detyrueshëm të Kujdesit Shëndetësor (FSDKSh) nga ana tjetër ka pohuar mungesën e një strukture të dedikuar për ankesat kundër korrupsionit. Ndërsa ka deklaruar se ankesat pranohen me postë apo e-mail dhe delegohen në drejtoritë përkatëse.
AsnjĂ« ankesĂ« apo denoncim pĂ«r korrupsion dhe ryshfet nuk ka pasur edhe nĂ« spitalin universitar Obstretik Gjinekologjik âKoço Gliozheniâ, nĂ« spitalin rajonal tĂ« ShkodrĂ«s dhe AgjencinĂ« KombĂ«tare tĂ« Barnave dhe Pajisjeve MjekĂ«sore.
Raporti thekson se në disa prej institucioneve të monitoruara ka mbivendosje funksionesh mes njësive për sinjalizimin e korrupsionit dhe koordinatorit kundër Korrupsionit.
âKjo situatĂ« ka krijuar pasiguri mbi hierarkinĂ« e raportimit, mĂ«nyrat procedurale tĂ« administrimit tĂ« ankesave dhe mbi autoritetin vendimmarrĂ«s pĂ«r adresimin e tyreâ, saktĂ«son raporti.
Në institucione të tjera njësitë e ngritura për marrjen dhe trajtimin e ankesave kundër korrupsionit janë në nivel formal, pa pasur një staf të emëruar.
Ndërsa në shumë të tjera mungojnë regjistrat publikë të ankesave, duke e bërë të paaksesueshëm dhe jo transparent për qytetarët, thekson raporti.
Perceptimi i publikut për korrupsionin në shëndetësi
NjĂ« studim i kryer nga âTogether for Lifeâ pĂ«r matjen e perceptimit tĂ« qytetarĂ«ve pĂ«r korrupsionin nĂ« shĂ«ndetĂ«si, mĂ« shumĂ« se 8 nĂ« 10 persona janĂ« tĂ« bindur se sistemi shĂ«ndetĂ«sor nĂ« ShqipĂ«ri Ă«shtĂ« i korruptuar.
âPerceptimi Ă«shtĂ« i ngjashĂ«m si tek burrat, edhe tek gratĂ«, çka tregon se pĂ«rvoja e korrupsionit nuk pĂ«rcaktohet nga gjinia, por prek nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« barabartĂ« tĂ« gjithĂ« popullatĂ«nâ, pĂ«rcakton raporti i studimit.
âKam paguar pĂ«r njĂ« konsultĂ«, pasi data e dalĂ« nga doktori i lagjes donte 1 muaj dhe unĂ« isha pĂ«r operim. MĂ« duhej pĂ«rgjigjja e konsultĂ«s dhe doktori sâmĂ« mori pĂ«rsipĂ«r, por sapo e pagova, mĂ« vizitoi menjĂ«herĂ«â, u shpreh njĂ« nga qytetarĂ«t qĂ« morĂ«n pjesĂ« nĂ« anketim.
Raporti thekson se tĂ« anketuarit janĂ« shprehur se ju Ă«shtĂ« dashur tĂ« paguajnĂ« paraprakisht pĂ«r njĂ« shĂ«rbim mjekĂ«sor mĂ« tĂ« shpejtĂ« dhe mĂ« cilĂ«sor, i cili nĂ« parim duhet tâju ofrohet falas qytetarĂ«ve pa kosto shtesĂ«.
Fill pas përmbytjeve dhe narrativës publike të krijuar së fundmi për menaxhimin e krizave, Kryeministri Edi Rama ka nisur një fushatë linçuese ndaj gazetarëve që kanë mbajtur qëndrime apo kanë ngritur pyetje ndaj qeverisë.
Një javë më parë, Kryeministri në një komunikim në rrjetet sociale, përmes disa fotove me mbetje plastike nga Shkozeti, u shpreh se hedhja e plehrave dhe shisheve plastike nga qytetarët në anë të rrugëve sollën situatën e përmbytjeve pasi ato bllokuan kanalet e kullimit.
Ky postim u shpërnda nga gazetarja Klodiana Lala, e cila ironizoi duke e adresuar problemin real te mos-menaxhimi i mbetjeve pavarësisht investimeve madhore te impiantet si inceneratori i Tiranës.
Kryeministri bëri një reagim pasues me gjuhë përçmuese dhe nuk adresonte asnjë shqetësim të Lalës.
âNjĂ« zĂ«dhĂ«nĂ«s i opinionit publik, me njĂ« injorancĂ« tĂ« theksuar, u thotĂ« qytetarĂ«ve se inceneratori i TiranĂ«s Ă«shtĂ« fajtor pĂ«r shishet dhe qeset plastike qĂ« hidhen rrugĂ«ve dhe qĂ« pĂ«rfundojnĂ« duke bllokuar kanalet [âŠ]â replikoi Rama nĂ« X.
Ky komunikim i Kryeministrit ndaj gazetarëve ka nisur prej situatës së përmbytjeve në javën e parë të janarit, ku debati publik mbi qeverisjen dhe menaxhimin e krizave ishte rritur.
Në emisionin Opinion në TVKlan, drejtuesi dhe gazetari Blendi Fevziu deklaroi se kishte informacione për ministra që ishin në udhëtime private jashtë vendit, ndërsa në media paraqiteshin sikur ishin në punë.
Kjo bëri që Kryeministri të niste një fushatë linçuesendaj Fevziut, duke u marrë edhe me jetën e tij personale dhe duke gjeneruar materiale vizuale me inteligjencë artificiale.
Gazetari Fevziu replikoi duke u shprehur kritik për komunikimin publik të ministrave në kohë krizash, duke shmangur konferencat për shtyp.
âMinistrat dhe drejtorĂ«t sfilonin nĂ« zonat e pĂ«rmbytura, duke folur me vete pĂ«rpara kamerave,â shkroi Fevziu duke theksuar se pamje tĂ« tilla ishin âshĂ«mti moraleâ dhe âpapĂ«rgjegjshmĂ«riâ.
Sipas Fevziut kjo qasje e ministrave vjen ânga impotenca e ideve, mungesa e karizmĂ«s dhe personaliteti i gjymtuarâ. Por Kryeministri vijoi replikat me gazetarin duke pĂ«rshkallĂ«zuar mĂ« tej gjuhĂ«n.
Për këtë, kanë reaguar organizatat e medias, të cilat kanë dënuar situatën duke e konsideruar si shembull se si pushteti ushtrohet mbi median, përmes ekspozimit dhe intimidimit dhe jo përmes transparencës.
â[âŠ] kritika ndaj pushtetit trajtohet si defekt moral i gazetarit dhe jo si pjesĂ« e njĂ« debati legjitim publikâ, u shpreh Rrjeti i GazetarĂ«ve tĂ« Sigurt nĂ« ShqipĂ«ri pĂ«r rastin e gazetares Klodiana Lala.
NdĂ«rsa pĂ«r fushatĂ«n ndaj gazetarit Fevziu Rrjeti i GazetarĂ«ve tĂ« Sigurt deklaroi se âkur transparenca zĂ«vendĂ«sohet me spektakĂ«l dhe kundĂ«rpĂ«rgjigjja me tallje, pushteti nuk ushtrohet pĂ«r tĂ« informuar publikun, por pĂ«r tĂ« disiplinuar ata qĂ« bĂ«jnĂ« pyetjeâ.
Sipas Rrjetit duke âdisiplinuarâ publikisht njĂ« gazetar qĂ« Ă«shtĂ« pĂ«rcaktues i rĂ«ndĂ«sishĂ«m i axhendĂ«s publike nĂ« njĂ« treg mediatik tĂ« vogĂ«l, Kryeministri tregon se qasja dhe pozicioni institucional nuk ofron mbrojte nga presioni i pushtetit.
âSinjali zbret poshtĂ«: nĂ«se njĂ« figurĂ« qendrore e sistemit mediatik mund tĂ« ekspozohet ndaj talljes dhe delegjitimimit tĂ« vazhdueshĂ«m, implikimet pĂ«r gazetarĂ«t investigativĂ«, mediat lokale, freelancerĂ«t dhe zĂ«rat mĂ« pak tĂ« mbrojtur janĂ« tĂ« qartaâ, u shpreh nĂ« deklaratĂ« Rrjeti i GazetarĂ«ve tĂ« Sigurt.
Sipas Rrjetit të Gazetarëve të sigurt ky lloj presioni mbështetet në ekspozim dhe poshtërim duke lejuar që angazhimet formale për lirinë e shprehjes të mbeten në letër, ndërsa kufizimet informale të forcohen.
Në të njëjtën kohë ka reaguar edhe Asociacioni i Gazetarëve të Shqipërisë (AGSH). Sipas Asociacionit debati ngre një problem serioz mbi gjuhën dhe standardin e komunikimit institucional.
âGazetarĂ«t kanĂ« tĂ« drejtĂ«n dhe detyrimin tĂ« ngrenĂ« pikĂ«pyetje mbi politikat publike, pĂ«rfshirĂ« menaxhimin e mbetjeve, investimet publike dhe funksionimin real tĂ« projekteve tĂ« kushtueshme si inceneratorĂ«t. NĂ« kĂ«tĂ« kontekst, pĂ«rgjigjja e Kryeministrit, e shoqĂ«ruar me gjuhĂ« pĂ«rçmuese, etiketime dhe ironizim personal, Ă«shtĂ« e papranueshme pĂ«r njĂ« funksionar tĂ« nivelit mĂ« tĂ« lartĂ« shtetĂ«rorâ, u shpreh Asociacioni i GazetarĂ«ve tĂ« ShqipĂ«risĂ«.
Ata i bënë thirrje zyrtarëve publikë të jenë transparentë me mediat në situata të vështira për vendin.
ââŠduke organizuar konferenca pĂ«r shtyp nĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« gazetarĂ«t tĂ« kenĂ« mundĂ«sinĂ« tĂ« bĂ«jnĂ« pyetje shteruese ndaj kĂ«tyre problematikaveâ, pĂ«rfundoi Asociacioni deklaratĂ«n e tij.
Shqipëria e ka të kufizuar me ligj shitjen dhe shpërthimin e fishekzjarreve. Megjithatë, sasi të mëdha hyjnë dhe dalin çdo vit nga vendi dhe përdorimi i tyre është i rregullt thuajse çdo mesnatë.
Të dhënat doganore, raportet dhe përgjigjiet zyrtare ndaj Citizens.al tregojnë për një paradoks: një sektor formal i mbyllur për qytetarët, por me qarkullim të gjerë tregtar.
Paralelisht një rrjet tregu në të zezë, që gjen hapësirë në rrjetet sociale, teksa përdorimi i tyre dyshohet se devijon edhe në aktivitetin kriminal.
Një treg i ndaluar për qytetarët, por në volume aktive
Në vitin 2018 qeveria kufizoi tregtimin dhe përdorimin e fishekzjarreve. Prej asaj kohe, ato lejohen vetëm për subjekte të licencuara dhe për aktivitete të kontrolluara publike në periudha të caktuara të vitit.
Megjithatë, statistikat doganore për periudhën 2020-2025 tregojnë se dhjetëra tonelata fishekzjarre janë importuar çdo vit, kryesisht nga Kina dhe shpesh përmes shtetesh tranzite nga Bashkimi Europian si Sllovenia, Bullgaria, Italia apo dhe Greqia.
Në total gjatë kësaj periudhe janë importuar rreth 485 tonë, duke kulmuar me vitin 2024 (195 tonë). Një volum relativisht i lartë për një vend ku përdorimi privat është i kufizuar.
Kjo krijon një mospërputhje thelbësore mes masave rregullatore dhe realitetit tregtar. Kush e përdor këtë sasi dhe ku përfundojnë ato?
Gjatë gjithë periudhës 2020-2025 Shqipëria eksportoi 5 herë më shumë fishekzjarre sesa importoi (totali 2,440 tonë), fakt që sugjeron përdorimin e stoqeve ose rolin e vendit tonë si pikë prodhimi, grumbullimi dhe ri-shpërndarjeje.
Ky profil duket se po e shndërron Shqipërinë në një nyje të rëndësishme, ku mallra të ndaluara për përdorim privat qarkullojnë në volume të mëdha, duke rritur rrezikun e kontrabandës dhe humbjes së kontrollit institucional.
Kina rezulton burimi dominues i fishekzjarreve qĂ« hyjnĂ« nĂ« ShqipĂ«ri, ndĂ«rsa Bullgaria (688 tonĂ«), Ăekia (511 tonĂ«), Rumania (348 tonĂ«), Polonia (335 tonĂ«) dhe Kosova (90 tonĂ«) janĂ« destinacionet kryesore tĂ« eksporteve. Vlen tĂ« theksohet se pĂ«r dy vite, destinacion eksporti ka qenĂ« dhe Bjellorusia (140 tonĂ«).
Asokohe Bjellorusia ishte nën sanksione të BE-së për shkelje të të drejtave të njeriut dhe rolin e saj në konfliktin Rusi-Ukrainë. Sanksionet ndalonin eksportet e mallrave që mund të kontribuonin në zgjerimin e represionit të regjimit të Lukashenkos dhe kapacitetet e industrisë ushtarake.
ShqipĂ«ria ndoqi nĂ« pĂ«rputhje sanksionet nĂ« fjalĂ«, megjithatĂ« sikurse tregojnĂ« tĂ« dhĂ«nat doganore, eksportet drejt njĂ« vendi qĂ« ishte subjekt i sanksioneve pĂ«r individĂ« dhe disa kategori mallrash ngre pikĂ«pyetje pĂ«r shmangien e kĂ«tyre kufizimeve, apo ri-interpretim tĂ« masave.Â
Kjo çështje kërkon verifikim më të thellë të kontratave, destinacionit final, dhe nëse ngarkesat u përdorën realisht për qëllime të tjera.
Pak kompani, shumë përgjegjësi
Importet dhe eksportet e fishekzjarreve në Shqipëri realizohen nga një numër i kufizuar kompanish të licencuara.
Ilustrim, sasi fishekzjarresh e e kapur kontrabandë në Shqipëri/Citizens.al
Autoriteti i Kontrollit ShtetĂ«ror tĂ« Eksporteve (AKSHE), i cili kontrollon transferimet e mallrave ushtarake, lĂ«ndĂ«ve plasĂ«se dhe artikujve piroteknikĂ«, tha pĂ«r Citizens.al se aktualisht nĂ« ShqipĂ«ri ka vetĂ«m katĂ«r kompani âtĂ« licensuara pĂ«r import-eksport fishekzjarreshâ.
Shqyrtimi i deklarimeve tregtare nga Citizens.al tregoi se dy prej katĂ«r kompanive u themeluan nĂ« vitin 2022 teksa njĂ«ra prej tyre (Panda-T-AL) nuk ka depozituar asnjĂ« bilanc vjetor.Â
Nga viti 2018, kur u vendos kufizimi i tregtimit dhe përdorimit të fishekzjarrëve, sektori ka pasur vetëm rritje fitimesh.
Në vitin 2018 dy kompanitë që operonin në këtë treg (Arpi dhe Arpiko Trade) deklaronin rreth 36,500 euro fitime totale. Ndërkohë, në vitin 2024 fitimi ishte 2,740 herë më i lartë (rreth 1 milion euro).
NĂ« total nĂ« 6 vite nga kufizimi i pĂ«rdorimit tĂ« fishekzjarreve (2018-2024) kompanitĂ« qĂ« merren me tregtimin e tyre kanĂ« fituar rreth 3 milionĂ« euro.Â
Sigurisht kĂ«to kompani merren edhe me veprimtari tĂ« tjera, por kjo shifĂ«r Ă«shtĂ« tregues domethĂ«nĂ«s se me fishekzjarret âpunĂ«t po ecin mirĂ«â.
PĂ«rqendrimi i tregut e bĂ«n teorikisht mĂ« tĂ« lehtĂ« kontrollin, ashtu si e bĂ«n edhe mĂ« tĂ« rrezikshĂ«m devijimin, nĂ«se njĂ« hallkĂ« e zinxhirit â prodhimi, magazinimi, transporti apo shpĂ«rndarja â del jashtĂ« mbikĂ«qyrjes sĂ« autoriteteve.
Deri më sot nuk ka një analizë apo raport publik mbi humbjet e mundshme gjatë magazinimit, sasitë e asgjësuara, apo diferencat mes importeve dhe eksporteve.
Nga festat publike te rreziku i grupeve kriminale
Festa me fishekzjarre e mbrëmjes së fundvitit në Shqipëri tregoi edhe njëherë se sa i pakontrolluar është tregu.
Teksa autoritetet deklarojnĂ« dhe ndjekin me bujĂ« aksione sporadike policore tĂ« kapjes sĂ« disa dyqaneve dhe tregtarĂ«ve tĂ« dorĂ«s sĂ« dytĂ«, ato shiten lirshĂ«m online dhe nĂ« rrjetet sociale â njĂ« faqe e reklamon aktivitetin madje si âFishekjzarre taxiâ.
NĂ« mungesĂ« tĂ« njĂ« rregullatori tĂ« fortĂ« pĂ«r tregun, çdo produkt qĂ« del jashtĂ« kontrollit institucional Ă«shtĂ« potencialisht i paligjshĂ«m dhe rrezik pĂ«r tâu devijuar nĂ« pĂ«rdorim nga grupet kriminale.Â
Praktika e nxjerrjes së pluhurit piroteknik nga fishekzjarret për ndërtimin e bombave artizanale është e njohur në vende të tjera europiane. Rastet e atentateve me eksplozivë të tillë në vendet e Evropës Perëndimore janë kthyer në një shqetësim permanent.
Punishte artizanale dhe sasi fishekzjarresh kontrabandë e kapur në Shqipëri/Citizens.al
Faktet tregojnë se autoritetet nuk janë në lartësinë e duhur për ta parandaluar prirjen. Përgjigjjet e Prokurorisë së Përgjithshme për Citizens.al tregojnë se organet ligjzbatuese fokusohen kryesisht te pasojat penale, jo te zinxhiri i furnizimit.
Hetimet nisin dhe statistikat mbahen pasi shpërthimet ndodhin, ndërsa nuk ka një databazë të centralizuar që lidh apo ngre dyshime për: fishekzjarret me lëndët plasëse të përdorura në atentate.
Ekspertimi teknik kryhet nga Laboratori Qendror i Kriminalistikës, Sektori i Balistikës, si dhe në Njësinë Speciale Antieksplozivë të Repartit RENEA, por pa një profilizim sistematik kimik, që të gjurmojë origjinën tregtare të materialit të përdorur në bomba artizanale.
Rasti i fishekzjarreve në Shqipëri tregon se ndalimi ligjor, pa transparencë dhe gjurmueshmëri, nuk është i mjaftueshëm. Pa auditim të plotë të zinxhirit tregtar dhe pa lidhje të drejtpërdrejtë mes doganave, licencimit dhe hetimit, tregu formal rrezikon të bjerë në dorën e krimit të organizuar.
Fishekzjarret janë të ndaluara për qytetarët, por jo të pakapshme për krimin. Të dhënat tregojnë qartë për një ekonomi piroteknike aktive, të ligjshme në letra, por me boshllëqe reale kontrolli.
Pyetja që mbetet është, jo nëse ndalimi ekziston, por sa i aftë është shteti shqiptar ta garantojë që një mall i ndaluar si fishekzjarret, të mos kthehet në armë të rëndomtë për krimin.
âDĂ«met kalojnĂ« mbi 15 milionĂ« lekĂ«. Hajde shikoji vetĂ« dhe le tâi vlerĂ«sojĂ« kush tĂ« dojĂ«.â KĂ«shtu e pĂ«rshkruan situatĂ«n Aurel Mrroku, banor i ish-KĂ«netĂ«s nĂ« DurrĂ«s, i zhvendosur aty prej mĂ« shumĂ« se 30 vitesh.
Edhe pse ka kaluar një javë nga reshjet e dendura që përmbytën disa zona të vendit, situata në terren mbetet problematike në Durrës.
Në ish-Kënetë, uji vijon të bllokojë hyrjet e shtëpive dhe jetën e përditshme të banorëve, disa prej të cilëve janë kthyer në banesa për të bërë llogaritë e dëmeve.
Citizens ishte pranë tyre dhe pa nga afër gjendjen e vështirë të shkaktuar nga përmbytja. Elektroshtëpiake, mobilje, krevate dhe veshje jashtë përdorimit, për të mos thënë pastaj për kushtet e banesave, shumica prej të cilave u ishin dëmtuar dyert.
Të dëshpëruar, banorët thanë se përmbytjet ishin kthyer në një rutinë vjetore pa zgjidhje afatgjatë. Por njëzëri ata konfirmuan se kjo ishte ndër përmbytjet më të mëdha që kishin pësuar.
Ădo vit tĂ« pĂ«rmbytur, dĂ«mshpĂ«rblimet mungojnĂ«
Mrroku tregoi se shtëpia e tij ishte përmbytur për të tretin vit radhazi. Ai tha se nuk kishte marrë asnjëherë kompensim për dëmet, gjë e cila e kishte bërë shumë pesimist për përmbytjen e radhës.
Sipas tij, situata zor se do tĂ« ndryshojĂ«. âJanĂ« mĂ«suar njerĂ«zit. PĂ«rmbytu njĂ« herĂ«, dy herĂ«, tre herĂ«. Sâvjen njeri ta blejĂ« shtĂ«pinĂ«, as ta falĂ«,â thotĂ« ai.
Gjendja e jashtëzakonshme nuk u shpall, edhe pasi kishte kaluar një javë nga përmbytja dhe qindra banorë ishin detyruar të shpërnguleshin. Shpallja do ta detyronte qeverinë të merrte më shumë përgjegjësi për ndihma dhe dëmshpërblim të të prekurve.
Në një postim në rrjetet sociale, kryetarja e Bashkisë Durrës Emiriana Sako tha se ishin verifikuar 1,314 banesa. Nga këto, për 527 raste ishin mbajtur aktet e konstatimit të dëmeve.
Megjithatë, banorët thonë se procesi mbetet i paqartë dhe pa transparencë. Askush nuk u ka shpjeguar se kur dhe si do të dëmshpërblehen.
Shtëpia e përmbytur e Llesh Lleshaj/Citizens.al
Llesh Lleshaj, një tjetër banor i zonës, është shpërngulur nga banesa e tij. Aktualisht ai po qëndron në ambientet e Kavalishencës, rezidencë qeveritare për pritje zyrtare.
Lleshin e takova jashtë shtëpisë së tij, teksa kishte ardhur për të parë dëmet dhe punën e zjarrfikëseve që po përpiqeshin të hiqnin ujin me pompa.
Ai tregoi se natën e parë pas përmbytjes fjeti në makinë. Më pas u zhvendos, ndërsa uji kishte hyrë deri në 60 centimetra lartësi brenda shtëpisë.
âTĂ« gjitha tubacionet janĂ« tĂ« bllokuara,â tha Lleshaj. Sipas tij, punonjĂ«s tĂ« bashkisĂ« erdhĂ«n vetĂ«m simbolikisht dhe pa ndĂ«rhyrje reale, pavarĂ«sisht ankesave tĂ« banorĂ«ve tĂ« zonĂ«s.
âErdhĂ«n njĂ« ditĂ« ato tĂ« bashkisĂ«, u ulĂ«n hĂ«ngrĂ«m e pinë⊠A e mbaruat? Po, po e mbaruam! I thashĂ« pĂ«r njerĂ«zillĂ«k bĂ«ni, sikur punoni,â tregoi Lleshaj.
Familje tĂ« tjera ndodhen gjithashtu nĂ« kushte kritike dhe nĂ« limit tĂ« mbijetesĂ«s. Familja Sina tha se deri tani ishte ndihmuar vetĂ«m nga shoqata âFundjavĂ« Ndrysheâ.
Orenditë e shtëpisë i kishin nxjerrë në ballkon pasi ishin lagur dhe konsiderohen të pashfrytëzueshme.
âPĂ«r Vitin e Ri i blemĂ«. KĂ«tĂ« vit i vendosĂ«m. Na gjeti viti me copa,â tregoi Entela Sina teksa bashkĂ«shorti i saj shtoi se pĂ«rfaqĂ«sues tĂ« bashkisĂ« u kishin thĂ«nĂ« tĂ« pĂ«rpilonin disa dokumente. Por ai nuk kishte asnjĂ« informacion pĂ«r procedurĂ«n e dĂ«mshpĂ«rblimit.
Situata e përmbytjeve solli zemërim dhe protesta përpara bashkisë së qytetit. Qytetarët u mbështetën edhe nga forcat opozitare dhe partitë e reja si Lëvizja Bashkë, kërkuan shpalljen e gjendjes së jashtëzakonshme.
Ndërkohë, banorë të ish-Kënetës tentuan dy herë të takonin kryetaren e bashkisë. Emriana Sako reagoi vetëm përmes rrjeteve sociale. Ajo nuk mbajti asnjë deklaratë publike dhe nuk u përball me protestuesit.
âFondet janĂ«, buxheti Ă«shtĂ«, por administrata Ă«shtĂ« shkatĂ«rruar,â u shpreh Flamur Balaj gjatĂ« protestĂ«s. Ai tha se protestat nuk do tĂ« ndalen pa largimin e pĂ«rgjegjĂ«sve politikĂ«.
Në protestë u bashkuan edhe grupe që kundërshtojnë projekte të tjera urbanistike në Durrës. Aktivistja Rita Kazazi kritikoi qeverinë për mungesë reagimi institucional.
âPse nuk e shpall kryeministri emergjencĂ«n? Ka frikĂ« se do tâi paguajĂ« lekĂ« kesh? Veshin çizmet pĂ«r foto dhe ikin nĂ« shtĂ«pi,â tha ajo. Sipas saj, emergjenca nuk shpallet pĂ«r tĂ« shmangur pagesat e dĂ«mshpĂ«rblimeve.
Dorina Prethi, nĂ«nkryetare e LĂ«vizjes âShqipĂ«ria BĂ«hetâ, tha se qytetarĂ«t ndihen tĂ« shantazhuar. Sipas saj, banorĂ«t kanĂ« frikĂ« se protesta do tâi penalizojĂ« pĂ«r dĂ«mshpĂ«rblimin.
âE drejta e dĂ«mshpĂ«rblimit ju takon tĂ« gjithĂ«ve,â tha Prethi teksa shtoi se fondet ekzistojnĂ«, por mungon vullneti politik.
Ndërsa uji tërhiqet ngadalë, pasiguria mbetet. Banorët e ish-Kënetës thonë se përmbytjet janë bërë pjesë e jetës, ndërsa zgjidhja vazhdon të mungojë.
Qytetarë dhe aktivistë të Lëvizjes Bashkë protestuan të premten para Bashkisë së Durrësit, duke kërkuar përgjegjësi për përmbytjet masive që goditën qytetin këtë javë.
Me pankarta dhe thirrje si âOligarkĂ« mbi ujĂ«, qytetarĂ« nĂ«n ujĂ«!â protestuesit akuzuan institucionet pĂ«r neglizhencĂ«, dĂ«shtim dhe afera korruptive.
Përmbytjet e fundit e gjetën Durrësin të papërgatitur. Lagje të tëra u mbuluan nga uji, ndërsa qindra familje u detyruan të largohen nga banesat duke u vendosur përkohësisht në hotele private, një zgjidhje e ndërmarrë nga qeveria edhe në periudhën e tërmetit të 26 nëntorit 2019 apo dhe gjatë pandemisë.
Banorët e zonave të prekura thonë se kjo është hera e dytë brenda një sezoni dimëror që përmbyten. Sipas tyre, reshjet nuk ishin të pazakonta për qytetin, por përmbytjet ndodhën kryesisht prej abuzimeve me tenderët e pastrimeve dhe rregullimit të kanaleve kulluese.
âKemi parĂ« shira shumĂ« mĂ« tĂ« mĂ«dha se kaq,â tha Vladimir Agalliu, banor i lagjes 15 nĂ« SpitallĂ«. âPor nuk kemi pasur kurrĂ« kĂ«to pĂ«rmbytje,â shtoi ai.
Aktivistët theksuan se problemi nuk lidhet me motin, por me infrastrukturën dhe keq-qeverisjen. Sipas tyre, sistemi i kullimit është i amortizuar, i mbingarkuar dhe devijuar qëllimisht për të përkrahur koncesionin e portit në Porto Romano.
NĂ« kĂ«tĂ« kontekst, LĂ«vizja BashkĂ« akuzoi sĂ«rish BashkinĂ« e DurrĂ«sit dhe kompaninĂ« koncesionare tĂ« portit tĂ« ri â e zotĂ«ruar nga grupi Kastrati â pĂ«r mbylljen e kanaleve tĂ« kullimit.
Sipas tyre, kanalet e kodrĂ«s sĂ« DurrĂ«sit janĂ« bllokuar pĂ«r tâi lehtĂ«suar punĂ«n koncesionit.Â
Ky proces, sipas protestuesve, ka rritur presionin mbi hidrovorin dhe ka përkeqësuar përmbytjet. Ata kërkuan për këtë hetim të plotë për projektin e portit, kanaleve të devijuara dhe ndikimin e tyre në qytet.
Autoritetet nuk kanë reaguar publikisht ndaj këtyre akuzave, teksa grupi Kastrati ka mohuar për Citizens.al të ketë lidhje me përmbytjen.
As Bashkia dhe as institucionet qendrore nuk kanë dhënë shpjegime zyrtare.
Banorët e lagjeve të përmbytura përshkruan një situatë kaotike. Disa prej tyre mundën të marrin ndihma vetëm pas mesnatës të së hënës.
Sadete Ymeri, banore e lagjes Iliria në zonën e plazhit, tregoi se u shpërngul nga banesa rreth orës 02:30. Ajo u dërgua në një hotel vetëm me rrobat e trupit pasi gjatë ditës nuk kishte mundur të merrte asnjë ndihmë.
âNe nuk dimĂ« çfarĂ« do tĂ« bĂ«het,â tha ajo teksa tregoi me telefon pĂ«rmbytjen e shtĂ«pisĂ« sĂ« saj dhe tramuĂ«n e zgjimit me ujin nĂ«n kĂ«mbĂ« dhe frikĂ«n se mos i ndodhte ndonjĂ« gjĂ« fĂ«mijĂ«ve.
Aktivistët e Lëvizjes Bashkë theksuan se përmbytjet nuk mund të justifikohen si fatkeqësi natyrore. Sipas tyre, dëmi është institucional dhe i parandalueshëm.
PĂ«r kĂ«tĂ« ata bĂ«nĂ« thirrje pĂ«r shpalljen e emergjencĂ«s kombĂ«tare. Sipas tyre, situata kĂ«rkon vendime formale dhe jo deklarata politike.Â
âEmergjenca nuk shpallet me fjalĂ«,â theksoi urbanisti Artan Kacani nga LĂ«vizja BashkĂ«. âAjo shpallet me firmĂ«, me vulĂ« dhe me pĂ«rgjegjĂ«si penale,â shtoi ai.
Protestuesit kërkuan gjithashtu dëmshpërblim real për familjet e prekura. Ata thanë se qytetarët nuk mund të përballojnë të vetëm pasojat e krizës.
Një viktimë nga përmbytjet
Protesta u shoqërua edhe me kërkesa për hetim të vdekjes së një punonjësi të ndërmarrjes komunale. Sipas aktivistëve, ai humbi jetën gjatë ditëve të përmbytjeve. Rasti është nën hetim nga Prokuroria e Durrësit.
Hetimi përfshin shkaqet e vdekjes dhe përgjegjësitë institucionale për situatën e krijuar.
Prokuroria njoftoi të enjten se ka nisur gjithashtu verifikimet për shkaqet dhe pasojat e përmbytjeve.
Fokusi është te infrastruktura, mirëmbajtja dhe veprimet e institucioneve vendore. Deri tani, Bashkia e Durrësit nuk ka dhënë një përgjigje të detajuar për akuzat e ngritura nga qytetarët, aktivistët e shoqërisë civile por edhe partitë e opozitës.
Banorët dhe aktivistët thonë se mungesa e transparencës po rrit mosbesimin. Për ta, përmbytjet janë simptomë e një modeli zhvillimi që favorizon ndërtimin mbi sigurinë.
Një model që, sipas tyre, po e kthen krizën në normalitet. Ndërsa hetimet vijojnë, banorët kërkojnë përgjigje dhe garanci.
Pyetja mbetet nëse përmbytjet e Durrësit, një qytet që nuk ka harruar ende plagët e lëna pas nga tërmeti i 2019, do të trajtohen si alarm serioz apo si një tjetër episod i harrueshëm sezonal.
Kjo ishte protesta e tretë pas të paktën dy të tjerave që u zhvilluan pasditen e së enjtes para bashkisë. Ndërkohë dy protesta të tjera janë thirrur gjithashtu edhe të premten.
Një zjarr masiv shkrumboi pasditen e së enjtes dy magazinat kryesore në tregun e ish-Uzinës Dinamo në Tiranë. Situata u vu nën kontroll vetëm sot duke kthyer në vëmendje pasigurinë e ndërtesave tregtare.
Në magazinat A dhe B ruheshin rroba dhe materiale stoku për dhjetëra biznese të vogla.
Forcat e policisë dhe zjarrfikëses rrethuan zonën dhe ndaluan qytetarët mëngjesin e së premtes që të afroheshin. Paralelisht, tregtarë të dëmtuar tentuan të shpëtonin mallrat që nuk ishin prekur nga flakët dhe tymi.
Disa fajësuan autoritetet për neglizhencë dhe mangësi logjistike, teksa një tregtar u konfliktua edhe me përgjegjësin e tregut duke sjellë ndërhyrjen e policisë.
Struktura e magazinave u shkatërrua thuajse tërësisht, duke mbetur vetëm hi dhe skelete metalike. Autoritetet nuk raportuan persona të lënduar.
Prefekti i Tiranës, Afrim Qëndro, deklaroi se materialet e djegura ishin kryesisht rroba dhe sende plastike. Sipas tij, ato favorizuan përhapjen e shpejtë të flakëve.
Ai sqaroi se nuk ishte konstatuar prani e lëndëve të rrezikshme në zonë. Megjithatë, policia largoi bizneset dhe banorët përreth për arsye sigurie.
Sipas tregtarëve të prekur ambientet nuk ishin të siguruara dhe nuk kishin mbrojtje nga zjarri.
Dhoma e Tregtisë dhe Industrisë e Tiranës e cilësoi rastin goditje të rëndë për sipërmarrjen e vogël dhe dhjetëra familje që siguronin jetesën nga këto biznese.
Sipas saj, shkatërrimi i rreth 50 njësive tregtare nxjerr në pah mungesën e sigurimit dhe nevojën për menaxhim më të mirë të riskut, në përputhje me standardet e Bashkimit Europian ku Shqipëria synon integrimin.
Deri tani, autoritetet dyshojnë se zjarri ka nisur nga një shkëndijë elektrike brenda një prej magazinave, por do të jenë hetimet konkrete ato që do ta përcaktojnë shkakun e saktë pas shuarjes së plotë të flakëve.
Presioni i ndërtimeve dhe dyshimet për projekte të reja
NĂ« dhjetĂ« vitet e fundit, zona e ish-UzinĂ«s Dinamo dhe rruga â5 Majiâ janĂ« vĂ«nĂ« nĂ«n presion tĂ« vazhdueshĂ«m nga ndĂ«rtimet.
Të paktën dy komplekse rezidenciale janë ndërtuar në afërsi të territorit të tregut. Zjarri në dy kapanonet kryesore ka nxitur dyshimet mes tregtarëve dhe banorëve se zona mund të shfrytëzohet për një projekt tjetër ndërtimi.
Autoritetet nuk kanë reaguar publikisht ndaj këtyre pretendimeve.
Uzina mekanike âDinamoâ u ndĂ«rtua nĂ« vitin 1962. Fillimisht prodhonte pjesĂ« ndĂ«rrimi tĂ« ndryshme, por mĂ« pas u kthye nĂ« uzinĂ« tĂ« specializuar pĂ«r makineri pĂ«r industrinĂ« ushqimore, energjitike, minierare dhe tĂ« dururit.
Por pas ndĂ«rtimit tĂ« UzinĂ«s sĂ« Re âDinamoâ nĂ« zonĂ«n pranĂ« âLumit tĂ« TiranĂ«sâ, njĂ« pjesĂ« e punonjĂ«sve u transferuan atje dhe uzina u degradua. GjatĂ« tranzicionit ajo u kthye nĂ« treg ushqimor dhe mĂ« pas treg rrobash dhe elektroshtĂ«piakesh.
DurrĂ«si u pĂ«rball sĂ«rish me pĂ«rmbytje tĂ« mĂ«dha, pavarĂ«sisht investimeve tĂ« shumta nĂ« emĂ«r tĂ« âmodernizimit urbanâ.âKryevepraâ e kĂ«tij transformimi, projekti âVelieraâ, u zhyt pĂ«r tĂ« disatĂ«n herĂ« nĂ«n ujĂ« bashkĂ« me qendrĂ«n e qytetit.
Reshjet e dendura bllokuan qarkullimin dhe ekspozuan dobësitë strukturore të menaxhimit të ujërave dhe planifikimit urban. Pjesa e poshtme e monumentit, e promovuar si atraksion arkitektonik, u kthye në një pishinë.
Ndryshe nga përmbytjet e 10-11 shtatorit 2025, ajo e datave 5-6 janar 2026, nuk pa ndonjë fatkeq që mbeti me makinë i zhytur nën ujë, megjithatë skenat e njerëzve që lundronin me kanoe bënë xhiron e rrjetit.
Përmbytjet e Durrësit prekën ish-Kënetën, Shkozetin dhe Currilat, duke dëmtuar qindra shtëpi, biznese dhe tokë bujqësore. Qytetarët raportuan dëme të përsëritura, duke vënë në pikëpyetje funksionimin e rrjetit kullues.
Bashkia deklaroi se po punonte për stabilizimin e situatës. Por urbanistë dhe ekspertë paralajmëruan se sistemi i menaxhimit të ujërave ka dështuar në mënyrë strukturore.
âVelieraâ nisi tĂ« ndĂ«rtohej nĂ« vitin 2016. Zyrtarisht nuk ka pasur kurrĂ« njĂ« ceremoni pĂ«rurimi pavarĂ«sisht se tashmĂ« bĂ«hen rreth 10 vite nga punimet.
Situata e përmbytjes së Velierës në janar 2026/Citizens.al
Fillimisht projekti u financua me 4.7 milionë euro dhe u zbatua nga bashkëpunimi i kompanive Fusha-Everest. Por kostot u shtuan dhe vlera mendohet të jetë rritur pasi janë kryer vazhdimisht investime të tjera.
Në një raportim të mëparshëm, në janar 2024, Bashkia Durrës konfirmoi për Citizens.al se kostoja kishte arritur 8.5 milionë euro.
Qytetarë, aktivistë dhe ekspertët të trashëgimisë kulturore e kundërshtuan projektin me protesta dhe padi gjyqësore duke theksuar se punimet dëmtonin zonën historike dhe shtresat arkeologjike.
Por pas 13 seancash gjyqësore, Gjykata Administrative pezulloi çështjen dhe në shkurt 2019, Gjykata e Apelit e mbylli përfundimisht atë duke i hapur rrugën përfundimit të projektit.
Më 22 prill 2021, çështja u kthye për hetim në Prokurorinë e Durrësit, por edhe pse parashikohej përfundimi i hetimeve brenda tre muajsh, ende nuk ka vendim përfundimtar për dëmet.
âBllokimi i kanaleve shkarkueseâ
Urbanisti Artan Kacani argumentoi me disa denoncime në rrjet se përmbytjet në Durrës shkaktohen kryesisht nga keqmenaxhimi i kanaleve kulluese. Ai u përqendrua kryesisht në zonën veriore të qytetit duke pretenduar për bllokimin e kanalit shkarkues në Porto-Romano.
Kacani analizon se duhet tĂ« jetĂ« mĂ« vete kanali i kullimit tĂ« kodrĂ«s, mĂ« vete hidrovori dhe njĂ«jtĂ« kanali i ShĂ«n Vlashit, e tĂ« trija duhet tĂ« kishin dalje nĂ« grykĂ«n e Porto â Romanos. Por sipas tij , koncesionari i portit MBM, qĂ« zotĂ«rohet nĂ« aksione shumice nga grupi Kastrati, ka devijuar kanalin kullues tĂ« kodrĂ«s.
âNuk mund tĂ« futet kanali i kullimit tĂ« kodrĂ«s nĂ«pĂ«r tuba privatĂ«,â tha Kacani pĂ«r Citizens.al
BanorĂ«t, sipas tij, kanĂ« improvizuar rrugĂ« alternative pĂ«r ta çuar ujin aty ku shkonte gjithmonĂ«, pasi bashkia i ka mbyllur kalimet e vjetra tĂ« ujit. Nga ana tjetĂ«r Ă«shtĂ« ndĂ«rtuar njĂ« kanal betoni, i cili sipas Kacanit quhet âhidrovor i dytĂ«â. Por ai thekson se ky nuk funksionon si i tillĂ«.
âKanali betonit Ă«shtĂ« zgjidhja qe ka dhĂ«ne bashkia pĂ«r devijimin e ujit dhe institucionet pĂ«rkatĂ«se, e cilĂ«sojnĂ« si hidrovor tĂ« dytĂ«, qĂ« Ă«shtĂ« e pavĂ«rtetĂ«, sepse ka vetĂ«m njĂ« hidrovor funksional,â pĂ«rmbylli urbanisti.
Qëndrimi i Kacanit u mbështet nga Lëvizja Bashkë, e cila më vonë shpërndau në rrjet edhe një paraqitje grafike të hartës së supozuar nga ku shkaktohet përmbytja.
Grupi Kastrati mohoi të ketë pasur ndikim në situatën e përmbytjeve. Znj. Ornela Bego, Drejtore e Marketingut dhe Komunimit theksoi se nuk ka asnjë bllokim kanalesh dhe se porti nuk ka ndikuar asnjëherë te funksioni i tyre apo i hidrovorit.
Harta e bllokimeve të kanaleve të kullimit, sipas Kacanit dhe Lëvizjes Bashkë.
âHidrovori ekzistues, dhe ai i vjetĂ«r, funksionojnĂ« krejtĂ«sisht nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« pavarur nga porti MBM. Funksioni i tyre nuk Ă«shtĂ« cenuar nĂ« asnjĂ« moment nga aktiviteti portual,â u shpreh Bego duke theksuar se kjo Ă«shtĂ« âlehtĂ«sisht e vĂ«rtetueshme nĂ« terrenâ.
Tenderi 20 milionë euro nuk i zgjidhi problemet
NĂ« nĂ«ntor 2021, Bashkia hapi tenderinâRehabilitimi i infrastrukturĂ«s sĂ« rrjetit nĂ« zonĂ«n Porto Romano-KĂ«netĂ«â. Projekti, pjesĂ« e programit tĂ« rindĂ«rtimit, kishte vlerĂ« rreth 20 milionĂ« euro dhe pĂ«rfshinte edhe sistemimin e rrjetit tĂ« ujĂ«rave tĂ« shiut.
Fitues u shpall një konsorcium me tre kompani: 2T-Vëllezërit Hysa-Adriatik. Megjithatë, përmbytjet e fundit tregojnë se rrjeti i ujërave të shiut duket të ketë mbetur i paplotë.
Citizens.al kërkoi koment nga Bashkia Durrës në lidhje me situatën dhe nëse ka pasur efekt nga investimet e fundit. Institucioni tha se përgjegjëse për situatën ishte struktura e Shtabit të Emergjencave, e cila ishte e paarritshme nga Citizens.al deri në botimin e artikullit.
Prof. Dr. Zydi Teqja, profesor i âArkitekturĂ«s sĂ« Peizazhitâ nĂ« Universitetin BujqĂ«sor tĂ« TiranĂ«s, kujtoi pĂ«rmes njĂ« postimi nĂ« rrjetet sociale se strategjitĂ« moderne tĂ« BE-sĂ« synojnĂ« tĂ« mbajnĂ« ujin nĂ« terren, ta ngadalĂ«sojnĂ« dhe ta shpĂ«rndajnĂ«. NĂ« DurrĂ«s, tha ai, uji tentohet tĂ« shtyhet me forcĂ« jashtĂ« qytetit.
Sipas tij, pĂ«rmbytja Ă«shtĂ« rikthim i natyrshĂ«m i njĂ« realiteti hidrologjik qĂ« planifikimi urban ka zgjedhur ta injorojĂ«. NĂ« njĂ« postim tjetĂ«r ai theksoi se kishte vite qĂ« shkruante pĂ«r pĂ«rmbytjet nĂ« ShqipĂ«ri dhe se kishte bĂ«rĂ« propozime nĂ« nivele tĂ« ndryshme tĂ« qeverisĂ«, por qĂ« âsi duket askush nuk do tâia dijĂ«â.
Ndërsa intensiteti i reshjeve ra të mërkurën, shumë qytetarë kërkuan ndihmë dhe dëmshpërblim. Të njëjtat kërkesa u dëgjuan edhe në qytete të tjera, ku banorët akuzojnë mungesën e reagimit shtetëror.
Reshjet e javës së parë të vitit 2026 sollën përmbytje masive në disa qytete të vendit duke zbuluar krizën e thellë të emergjencave dhe planifikimit urban në Shqipëri. Durrësi, Lezha dhe Gjirokastra shfaqën situatat më problematike.
Përmbytjet dhe vërshimet e përrenjve ekspozuan mosfunksionimin e sistemeve të kanalizimeve, kaosin e ndërtimeve dhe mungesën e planifikimit afatgjatë përballë prirjeve më të çrregullta të një dukuri natyrore si shiu.
âDĂ«shtimiâ i kanalizimeve
Zona si Spitalla, Nishtulla dhe ish-këneta ishin më problematiket në bashkinë e Durrësit, ndërsa rrugët kryesore u bënë të pakalueshme me qindra shtëpi nën ujë.
Bashkia pezulloi mësimin në shumicën e shkollave, ndërsa pati bllokim të qarkullimit nga Mauzoleu i Dëshmorëve deri në zonën e Durrësit të Ri.
âDeri mĂ« tani janĂ« evakuuar 10 familje, me nga 3-4 anĂ«tarĂ« secila, tĂ« cilat janĂ« sistemuar pranĂ« KovalishencĂ«sâ, tha bashkia DurrĂ«s nĂ« njĂ« komunikim zyrtar nĂ« rrjetet sociale.
Uji përfshiu edhe rrugën e burgut, zonën e Shkozetit dhe superstradën Durrës-Tiranë ku pati dhe shkëputje të energjisë elektrike. Ndërsa Ministria e Mbrojtjes u shpreh se kishte dislokuar në terren 23 forca dhe 8 mjete të Bazës së Mbështetjes për Emergjencat Civile.
Por, përveç Durrësit, situata emergjente u vu edhe në Gjirokastër. Qyteti i gurtë u kaplua nga vërshimi i ujërave të përroit të Fiços.
Rrugët u pushtuan nga uji dhe inertet. Pamjet e shpërndara nga qytetarët në rrjetet sociale treguan për një situatë të papërjetuar më parë, mungesë energjie elektrike, makina që merreshin tutje nga uji me rrugët e pakalueshme dhe shumë dyqane e shtëpi të përmbytura.
Në Lezhë situata ishte e njëjtë: rrugë të përmbytura dhe rreth 1,000 ha tokë nën pushtetin e ujit. Autoritetet raportuan rritje të nivelit të lumit Drin dhe Mat.
Në Kukës u raportua për probleme me sistemin rrugor ku pati situata përmbytjesh dhe rrëshqitjesh me inerte në disa segmente si Kukës-Shishtavec, Kukës-Bushtricë, Kukës-Qafë Mali dhe aksi Tropojë-Ferzë-Qafë Mali.
Rritja e prurjeve të lumit Drin ka sjellë shkarkime të kontrolluara nga hidrocentralet e Komanit dhe Vaut të Dejës.
Reshje të dendura ka pasur edhe në Vlorë, ndërsa në fshatin Vajzë rrëshqitjet e dherave kanë dëmtuar rrugën kryesore dhe dy banesa.
Situata ka qenë problematike edhe në Shqipërinë Juglindore. Në Pogradec pati rritje të ndjeshme të nivelit të ujit në lumin e Starovës dhe lumin e Vërdovës. Ndërsa në zonat rurale të Pogradecit përrenjtë kanë dalë nga shtrati.
Në rrugën Qukës-Qafë Plloçë, në hyrje të tunelit, një masiv dheu rrëshqiti duke goditur një makinë që po kalonte në atë moment. Nuk pati të lënduar.
Sipas Institutit të Gjeoshkencave (IGJEO) reshjet intensive priten edhe përgjatë së mërkurës kryesisht në veri dhe në jug të vendit.
âNĂ« qarqet ShkodĂ«r, KukĂ«s, DibĂ«r, LezhĂ«, DurrĂ«s, Elbasan, VlorĂ« dhe GjirokastĂ«r mund tĂ« ketĂ« vĂ«rshime tĂ« shpejta tĂ« lumenjve tĂ« vegjĂ«l malorĂ« dhe rrĂ«shqitje tĂ« dherave,â tha Instituti.
âNĂ« zonat urbane, nĂ« kĂ«to qarqe mund tĂ« shfaqen probleme me pĂ«rmbytje tĂ« lokalizuara, nĂ« varĂ«si tĂ« gjendjes sĂ« kanalizimeveâ, vijoi mĂ« tej njoftimi i IGJEO, i cili theksonte se nĂ« zonat mbi 1,000 m lartĂ«si, do tĂ« kishte reshje bore.
Faji i reshjeve, pĂ«rgjegjĂ«sia âjetimeâ
Situata e paralizuar në të gjithë vendin solli edhe njëherë në vëmendje krizën e planifikimit dhe zhvillimit urban të qyteteve kryesore.
LĂ«vizja BashkĂ«, ndau njĂ« analizĂ« tĂ« inxhinierit hidroteknik Llambion Dhimitri, i cili tregonte arsyet sipas sĂ« pĂ«rmbytjet nĂ« DurrĂ«s nuk janĂ« fenomen natyror. Kjo forcĂ« politike ia faturoi ngjarjet âneglizhencĂ«s sĂ« qeverisĂ«â dhe âinvestimet nĂ« fasada e sheshe dekorative pĂ«r propagandĂ«â.
â[âŠ] ndĂ«rsa ka braktisur infrastrukturĂ«n bazĂ« urbane qĂ« mban qytetet funksionaleâ, theksoi Dhimitri nĂ« qĂ«ndrimin e tij.
Sipas inxhinierit DurrĂ«si Ă«shtĂ« njĂ« qytet âi projektuar pĂ«r shiun e viteve â70â, ndĂ«rsa urbanizimi ka rritur ndjeshĂ«m koeficientin e rrjedhĂ«s sipĂ«rfaqĂ«sore, duke mos ndryshuar kolektorĂ«t.
âKanalet dytĂ«sore janĂ« mbushur, ose zhdukur nga ndĂ«rtimet. Pusetat funksionojnĂ« si dekor, jo si element hidraulik. Nuk ekziston asnjĂ« sistem rezervimi apo devijimi tĂ« prurjeve tĂ« pikutâ, tha mĂ« tej Dhimitri.
Për situatën e krijuar reagoi edhe kryeministri Rama në platformën X, duke relativizuar situatën me reshjet e hasura edhe në rajon.
âNuk e kuptoj pse nuk po mĂ« fajĂ«sojnĂ« [âŠ] pĂ«r reshjet mbytĂ«se tĂ« kĂ«tyre ditĂ«ve nĂ« Itali, Greqi, Mal tĂ« Zi, Kroaci e me radhĂ«,â shkroi Rama duke ironizuar qasjen e opozitĂ«s si âaleancĂ« me shiunâ.
ĂĂ«shtja e pĂ«rmbytjeve Ă«shtĂ« trajtuar nĂ« Citizens.al me njĂ« material tĂ« gjatĂ« dhe analitik. Situata Ă«shtĂ« e atillĂ« ku autoritetet pĂ«rballen me motin ekstrem ânĂ« errĂ«sirĂ«â, pa mjetet dhe logjistikĂ«n e duhur paralajmĂ«ruese dhe menaxhuese.
Sipas Bankës Botërore, Shqipëria është ndër vendet më të rrezikuara në Evropë nga fatkeqësitë natyrore. 95% e bashkive janë të prekshme dhe kanë pasur situata përmbytje, zjarre, tërmete apo rrëshqitje dheu në dy dekadat e fundit.
Sistemi kombëtar i vëzhgimit meteorologjik dhe hidrologjik vuan për investime. IGJEO ka treguar për Citizens.al se numri i vendmatjeve meteorologjike ka rënë nga 116 në vitin 2014 në 95 në vitin 2025.
Pa njĂ« sistem paralajmĂ«rimi dhe monitorimi real nĂ« kohĂ«, pĂ«rmbytjet nuk do tĂ« jenĂ« thjesht âepisode motiâ, por simptoma tĂ« njĂ« qasjeje qĂ« vetĂ«m e ndjek krizĂ«n dhe nuk e parandalon dot atĂ«.
Vendimi për të injoruar boshllëqet në rrjetet e matjeve, koordinimit institucional dhe kapacitetet e paralajmërimit e lë shoqërinë në mëshirë të fatit përballë fenomeneve ekstreme. Ngjashëm edhe sa i përket investimit dhe zgjerimit të sistemit të emergjencave.
Qeveria dhe Bashkia TiranĂ« synojnĂ« tĂ« ârehabilitojnĂ«â pishinat te diga e Liqenit Artificial, njohur si Akuadromi (Aquadrome) apo dhe Akuaparku (Aquapark).
Konkursi i projektimit, i hapur për herë të dytë, po kalon pa informacione nëse ka ngjallur interes. Ndërkohë zona është e rrethuar nga projekte kullash, të cilat kushtëzojnë tejmase zhvillimin e së vetmes hapësirë publike të mbetur aty.
Konkursi për Akuadromin favorizon kullat
MĂ« 15 shtator 2025, qeveria dhe Bashkia e TiranĂ«s hapĂ«n konkurs arkitekture pĂ«r riprojektimin e zonĂ«s sĂ« Akuadromit â njĂ« prej hapĂ«sirave mĂ« tĂ« lakmuara pĂ«r ndĂ«rtim pranĂ« digĂ«s sĂ« Liqenit Artificial. NjĂ« konkurs i mĂ«parshĂ«m â hapur nĂ« mars 2025 â dĂ«shtoi.
Sipas njoftimeve zyrtare, gara â e cila sipas kalendarit, mĂ« 6 janar pĂ«rmbylli fazĂ«n e dytĂ« tĂ« dorĂ«zimit tĂ« propozimeve â synon ârehabilitimin e Akuaparkut tĂ« TiranĂ«sâ dhe integrimin e tij me mjedisin pĂ«rreth, pĂ«rmes ânjĂ« qasjeje bashkĂ«kohore tĂ« peizazhit, sportit dhe rekreacionitâ.
Në letër kërkohen zhvillime me parametra të larta për 6 pishinat, kompleksin sportiv dhe mjediset përreth, të cilave u shtohen edhe sauna.
Por pas kĂ«saj nismeâkulturore dhe ekologjikeâ fshihet njĂ« tjetĂ«r betejĂ« urbane pĂ«r kontrollin e zonĂ«s mĂ« tĂ« vlefshme poshtĂ« digĂ«s sĂ« Liqenit Artificial â aty ku tashmĂ« kanĂ« mbirĂ« projekte tĂ« reja kullash.
Ilustrim grafik gjendjes së pishinave te Akuadromi/Citizens.al
Sipas kushteve tĂ« konkursit, studiot e pĂ«rzgjedhura duhet tĂ« propozojnĂ« njĂ« qendĂ«r multifunksionale me pishina tĂ« brendshme e tĂ« jashtme, zona sportive, hapĂ«sira publike tĂ« gjelbra, si dhe shĂ«rbime komerciale.Â
Por, projekti duhet tĂ« lidhet me Parkun e Liqenit, Kopshtin Zoologjik e atĂ« Botanik dhe Parkun Olimpik, duke krijuar njĂ« ârrjet tĂ« vazhdueshĂ«m tĂ« gjelbĂ«râ rreth perimetrit tĂ« digĂ«s.
NĂ« letĂ«r, ideja duket frymĂ«zuese. Por ky Ă«shtĂ« versioni institucional i njĂ« procesi tĂ« njohur tashmĂ« nĂ« TiranĂ«, qĂ« fillon me ârehabilitimâ dhe pĂ«rfundon ose me ândĂ«rtime vertikaleâ ose hapĂ«sira qĂ« u jepen apo favorizojnĂ« privatĂ«t.
Akuadromi u ndërtua në fund të viteve 80-të si pjesë e kompleksit multi-sportiv Dinamo, i cili zinte një sipërfaqe prej rreth 80,000 m2 poshtë digës. Zona degradoi gjatë tranzicionit dhe dhënies në përdorim të privatëve.
Pasi u nda nga klubi Dinamo, nĂ« 1999, gjatĂ« luftĂ«s nĂ« KosovĂ«, Akuadromi u kthye nĂ« qendrĂ«n kryesore pritĂ«se pĂ«r shqiptarĂ«t qĂ« i iknin pĂ«rndjekjes sĂ« paramilitarĂ«ve serbĂ«.Â
Në fillim-vitet 2000, kompleksi u rikonstruktua dhe për rreth 20 vite u dha me qira.
Sot, Akuadromi është pjesa që ka mbetur nga ish-kompleksi sportiv. Më shumë se gjysma e sipërfaqes së truallit u është dhënë privatëve për komplekse kullash, të cilat e shtrijnë kantierin deri në hyrjen e tij.
Rrethimi i kullave: Projektet kryesore
VetĂ«m pak metra larg zonĂ«s sĂ« konkursit po zhvillohet projekti âTirana Lakeâ, i propozuar nga arkitekti italian Marco Casamonti pĂ«r grupin Armaar (zotĂ«ruar nga sipĂ«rmarrĂ«si Armand Lilo), qĂ« parashikon pesĂ« kulla 17-katĂ«she me funksione banimi dhe komerciale.
Lilo njihet si investitor nĂ« projekte madhore kullash si âEyes of Tiranaâ, âUnited Towersâ, âCornerâ dhe njĂ« sĂ«rĂ« kompleksesh rezidenciale nĂ« TiranĂ«, DurrĂ«s, HimarĂ« dhe sĂ« fundmi nĂ« Pogradec.
Ilustrim grafik, silueta e kullave poshtë digës së liqenit/Citizens.al
Faza e II-tĂ« e projektit âTirana Lakeâ mori edhe truallin e bashkisĂ« qĂ« shĂ«rbente pĂ«r parking publik.
NĂ« dy skajet e tjera, janĂ« ngritur tashmĂ« 7 kullat 17-katĂ«she nĂ« formĂ« spiraleje âLake Viewâ tĂ« grupit Gener 2 (zotĂ«ruar nga sipĂ«rmarrĂ«sit Bashkim, Astrit dhe Ahmet Ulaj).
PikĂ«risht âGener 2â ishte kompania qĂ« sponsorizoi konkursin pĂ«r masterplanin e vitit 2008 tĂ« zonĂ«s poshtĂ« digĂ«s, i cili nga studioja fituese â holandezĂ«t e MVRDV â u quajt âTirana Rocksâ.
Një masterplan që parashikonte rreth çerek milioni metra katrorë ndërtim gati për të nisur brenda vitit 2010 me një kosto rreth 600 milionë euro, dhe që u pëlqye dhe prezantua me pompozitet nga asokohe Kryetari i Bashkisë Tiranë, Edi Rama.
Dy dekada më vonë ai koncept kubash i MVRDV-së rrëzuar rrëmujshëm poshtë digës së liqenit është ndryshuar, por volumi masiv i ndërtimeve në zonë jo, madje pritet të shtohet më tej.
NĂ« cep, nĂ« truallin e korpusit tĂ« Universitetit Marin Barleti, pritet tĂ« ngrihen dy kulla tĂ« tjera 30 dhe 35 katĂ«she tĂ« njohura me emrat âVistas Lakeâ nga grupi Vistas (zotĂ«ruar nga sipĂ«rmarrĂ«si Adriatik Dudaj) dhe âLake Diamond Towerâ reklamuar nga âTexas Developmentâ (zotĂ«ruar nga arkitektĂ«t sipĂ«rmarrĂ«s Andi dhe Olsi Efthimi).
Ky zhvillim është shembull tipik i mënyrës sesi planifikimi urban i Tiranës po orientohet nga kërkesat e ndërtuesve dhe jo më nga nevoja publike.
Toka poshtë digës, dikur e paprekshme për ndërtim, sot është e rrethuar nga leje të miratuara për ndërtime të larta.
NĂ« kĂ«tĂ« prespektivĂ«, zinxhiri i investimeve nĂ« zonĂ« e ka zhdukur kufirin me âhapĂ«sirĂ«n publikeâ.
Sipas dokumenteve tĂ« konkursit pĂ«r Akuadromin, zona konsiderohet âe ndjeshme ekologjikishtâ. Por nĂ« asnjĂ« pjesĂ« nuk sqarohet si do tĂ« garantohet qĂ« projekti fitues i konkursit tĂ« mos shndĂ«rrohet nĂ« njĂ« tjetĂ«r zhvillim ndĂ«rtimor, i justifikuar me togfjalĂ«shit ârekreacionâ, âhapĂ«sirĂ« sportiveâ apo âinovacionâ.
Koncepti i MRVDV-së për zhvillimin poshtë digës së liqenit, 2008.
Projektet e fundit tĂ« shpallura fituese nĂ« zona dhe hapĂ«sira sportive si pĂ«r shembull Pallati i Sportit âAsllan Rusiâ, kanĂ« treguar se pĂ«r qeverinĂ« dhe BashkinĂ« TiranĂ«, njĂ« pallat sporti mund tĂ« jetĂ« dhe pallat rezidencial prej 20 katesh.
Transparenca, pyetja që mungon në çdo konkurs
Konkursi i Akuadromit Ă«shtĂ« prezantuar si garĂ« ndĂ«rkombĂ«tare. Ajo thuhet se do tĂ« ketĂ« njĂ« jurĂ profesionale â edhe pse nuk Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« me dije ende se kush do tĂ« jenĂ« pjesĂ« e saj â dhe me 100,000 euro shpĂ«rblim pĂ«r 5-shen finaliste.
Por përtej termave estetikë, mbeten pa përgjigje disa pyetje kyçe: Kush do të jetë autoriteti përfundimtar që do ta zhvillojë projektin fitues: Bashkia e Tiranës apo qeveria përmes Korporatës së Investimeve Shqiptare?
Në rastin e Korporatës, përvoja ka treguar se qeveria nuk investon në ndërtim, përkundrazi. Në të gjitha thirrjet e saj qeveria ka ofruar hapësirat publike si incentivë për të ndërtuar kulla ose për të marrë pjesë nga ndërtimet e reja.
Në këtë pikë nuk dihet se kush do ta financojë zbatimin e projektit dhe çfarë forme do marrë investimi, do të jetë një partneritet me privatin, apo koncesion.
Vlen tĂ« theksohet se nĂ« periudhĂ«n kur Akuadromi iu rikthye bashkisĂ«, nĂ« vitin 2020, Kryetari Erion Veliaj, tha se âdo ta zhvillonte mĂ« mirĂ« se privatiâ. Por, mĂ« 19 prill 2023 bashkia e nxorri sĂ«rish me qira pĂ«r 20 vite â edhe pse vetĂ«m njĂ« pjesĂ« tĂ« kompleksit 1,284 m2.
Ămimi dysheme pĂ«r qiranĂ« mujore ishte 180 mijĂ« lekĂ« (1,800 euro), çka ngjalli reagime nga opozita pĂ«r aferĂ« korruptive.
Sipas njĂ« auditimi tĂ« Kontrollit tĂ« LartĂ« tĂ« Shtetit, llogaritja e nivelit minimal tĂ« qirasĂ«âishte bĂ«rĂ« me vlerĂ«n e objekteve tĂ« banimit dhe jo tĂ« objekteve tregtareâ.
KĂ«shtu, Akuadromi po shitet si rikualifikimi urban. Por realiteti pĂ«rreth tregon logjikĂ«n e njĂ« qyteti qĂ« humb hapĂ«sirat e fundit publike nĂ«n retorikĂ«n e âgjelbĂ«rimitâ dhe âsportitâ.
Pyetja që mbetet është nëse do të jetë ky rehabilitim në interes të qytetarëve, apo një tjetër stacion në lartësimin e kullave drejt digës së Liqenit Artificial.
Viti 2025 do të mbahet mend si viti ku Struktura e Posaçme Anti-Korrupsion (SPAK) shënjestroi zyrtarë dhe politikanë të lartë duke nxjerrë në dritë një shkallë të paimagjinueshme korrupsioni.
Viti i fundit nën drejtimin e kryeprokurorit Altin Dumani, i cili u pasua nga Klodian Braho, solli çështje të bujshme hetimore si ajo e Kryebashkiakut të Tiranës, Erion Veliaj, zëvendëskryeministres Belinda Balluku apo dhe abuzimeve në Agjencinë Kombëtare të Shoqërisë së Informacionit (AKSHI).
Rastet në fjalë, iu shtuan serisë së hetimeve nga SPAK ndaj politikanëve të pushtetshëm si ish-Kryeministri Sali Berisha dhe ish-Presidenti Ilir Meta.
Marrja si të pandehur e Metës dhe Berishës
Në maj të këtij viti ish-Presidenti Meta u mor zyrtarisht i pandehur së bashku me ish-bashkëshorten Monika Kryemadhi. I arrestuar prej tetorit 2024, ai akuzohet për korrupsion, pastrim parash dhe fshehje pasurie.
ĂĂ«shtja kryesore ndaj tij mbetet marrĂ«dhĂ«nia ekonomike CEZâDIA, e cila dyshohet se, pĂ«r interesa private, u ndikua nga favorizime dhe ndryshime ligjore tĂ« shtyra nga Meta.
Ish-Presidenti e ka cilĂ«suar procesin âfarsĂ« hetimoreâ dhe e ka akuzuar SPAKâun pĂ«r âshĂ«rbim politikâ ndaj qeverisĂ«.
Ngjashëm, SPAK mori zyrtarisht të pandehur, në maj, edhe ish-kryeministrin Sali Berisha.
Pas rreth një viti arrest shtëpie, ai u la të gjykohej i lirë nën akuzat për korrupsion pasiv, nën dyshimin se përmes vendimeve kur ishte në krye të qeverisë, favorizoi dhëndrin, Jamarbër Malltezi, në një projekt ndërtimi ku ortakë kishte sipërmarrësit Fatmir Bektashi e Xhimi Begeja.
Berisha e ka kundĂ«rshtuar hapur akuzĂ«n, duke e cilĂ«suar si tĂ« motivuar politikisht dhe duke cilĂ«suar SPAKâun pĂ«r veprime nĂ« shĂ«rbim tĂ« mazhorancĂ«s.
Shpesh, gjuha e përdorur nga dy ish-shtetarët me ndikim në kampin opozitar, ka qenë e ashpër dhe me etiketime të rënda ndaj ish-kreut të SPAK, Altin Dumani.
Hetimi dhe akuzat ndaj Erion Veliajt
Në shkurt, SPAK arrestoi Kryebashkiakun e Tiranës, Erion Veliaj. Ai dyshohet për shpërdorim detyre, korrupsion dhe pastrim parash.
Hetimi i SPAK përqendrohet te pasuria dhe flukset e parave në drejtim të një grupi organizatash joqeveritare, pas të cilave dyshohet se qëndron bashkëshortja e Veliajt, Ajola Xoxa.
SPAK dyshon se pasuria e kryebashkiakut Veliaj u ushqye për interesa klienteliste nga sipërmarrës, të cilët përfitonin leje ndërtimi dhe favorizime në tenderë publik.
Veliaj i kundërshtoi akuzat duke sulmuar publikisht prokurorët dhe gjykatësit që vendosën për arrestimin e tij. Rasti nxiti tensione politike, pasi ndodhi pak muaj para zgjedhjeve të përgjithshme të 11 majit.
Kryeministri Rama mbajti njĂ« qĂ«ndrim tĂ« ashpĂ«r ndaj SPAK-ut, tĂ« cilin e akuzoi pĂ«r âarrestime abuziveâ,âpa gjyqâ dhe âpa fakteâ.
Në korrik, Veliajt iu komunikua akuza, ku në morinë e pretendimeve të SPAK ishte shtuar edhe akuza për futjen e një celulari në qelinë e paraburgimit.
NĂ« shtator kryebashkiaku u mor zyrtarisht i pandehur, teksa pak ditĂ« mĂ« pas Rama â fitimtar me 83 mandate nĂ« zgjedhjet e majit â tha publikisht se ish-ministrja e Arsimit dhe ShĂ«ndetĂ«sisĂ«, Ogerta Manastirliu do tĂ« ishte pasuesja e tij nĂ« bashki.
Kjo nënkuptoi nisjen e procedurave për shkarkimin e Veliajt dhe vajtjen në zgjedhje të parakohshme për bashkinë Tiranë. Procedurat u ndoqën me shpejtësi nga shumica socialiste, e cila udhëhoqi shkarkimin deri te Presidenti Bajram Begaj. Ky i fundit e dekretoi vendimmarrjen pa vonesa.
Megjithatë, Veliaj e sfidoi këtë proces në Gjykatën Kushtetuese. Kjo më 3 nëntor rrëzoi vendimet si antikushtetuese duke e lejuar Veliajn të mbetej Kryetar Bashkie pavarësisht se mbeti në qeli për 10 nga 12 muajt e vitit 2025.
Ky proces nxori në pah tensionin midis pushtetit ekzekutiv, atij lokal dhe institucioneve të pavarura gjyqësore duke evidentuar sfidën e madhe për llogaridhënie ndaj pushtetarëve, të cilët tashmë e kanë kthyer në normë vijimin e ushtrimit të detyrës pavarësisht se ndaj tyre mund të ketë procese gjyqësore.
Hetimet dhe akuzat ndaj Belinda Ballukut
Hetimet e SPAK-ut nuk u ndalën vetëm tek Veliaj. Në fund të muajit tetor, u konfirmuan hetimet edhe ndaj zëvendëskryeministres Belinda Balluku.
Ajo nuk u dorëhoq, pavarësisht se u mor zyrtarisht e pandehur. Me arsyetimin se mund të pengonte vijimin e hetimeve, Gjykata e Posaçme pranoi masën e kërkuar nga SPAK për të pezulluar Ballukun nga detyra si anëtare e qeverisë, ku ajo ushtron njëherazi edhe detyrën si ministre e Infrastrukturës dhe Energjisë.
SPAK dyshon se Balluku, së bashku me vartës të saj në Autoritetin Rrugor Shqiptar (ARRSH), u përfshi në manipulime të tenderëve dhe garës së tyre për projektet e Unazës së Madhe dhe tunelit të Llogarasë, tenderë me vlerë mbi 200 milionë euro.
Mijëra faqe komunikime mes saj dhe vartësve ekspozuan një praktikë të strukturuar të favoreve të paligjshme dhe keqpërdorimit të fondeve publike, të cilat dyshohet se janë shtrirë edhe në procedura të tjera.
Megjithatë, Kryeministri Rama nuk e shkarkoi, përkundrazi, ai i siguroi mbështetje Ballukut duke e ankimuar vendimin e pezullimit në Gjykatën Kushtetuese e cila më 12 dhjetor vendosi ta rikthejë në detyrë duke nxjerrë në pah edhe më shumë tensionin mes kërkesës për llogaridhënie dhe pretekstit për pavarësi mes pushteteve.
Me lëvizjen e kryer, Rama dukej se vendosi një precedent, që i paraprin një rast hipotetik ku SPAK mund ta hetojë edhe atë.
Përballë kësaj situate, SPAK ndryshoi qasje. Prokuroria e Posaçme kërkoi heqjen e imunitetit të Ballukut duke nënkuptuar ndryshimin e kërkesës për masë sigurie: nga pezullim detyre në arrest.
Ekspertë të ligjit, vlerësuan për Citizens.al se rasti Balluku tregon sfidën e lartë për SPAK-un në hetimin dhe vënien përpara drejtësisë të një zyrtareje me kompetenca ekzekutive dhe lidhje politike të fuqishme.
Megjithatë rasti i zëvendëskryeministres vuri seriozisht në diskutim qendrueshmërinë politike të qeverisë teksa gjatë dhjetorit u organizuan protesta të vazhdueshme ku u kërkua dorëheqja e Kryeministrit Rama.
Dosjet e AKSHI-t dhe lidhja me krimin e organizuar
Viti 2025 ekspozoi dhe një nga skemat, me gjasë, më korruptive të historisë së tranzicionit: abuzimet me fondet e Agjencisë Kombëtare të Shoqërisë së Informacionit (AKSHI), agjenci e cila prej vitit 2017 ka buxhetuar rreth gjysmë miliardi euro.
Hetimet e SPAK kanë nxjerrë në pah fitime marramendëse prej dhjetëra milionë euro të një grupi kontraktorësh të kryesuar nga sipërmarrësit Ergys Agasi dhe Ermal Beqiri dhe manipulime financiare në projekte të lidhura me fondet kryesore të AKSHI-t, të drejtuar nga Mirilda Karçanaj.
SPAK ka ngritur dyshime për lidhje me grupe kriminale dhe skema të zhvatjes së parave publike. Drejtuesja Karçanaj, vartësit e saj në AKSHI dhe sipërmarrësit kryesorë të përfshirë, Agasi e Beqiri, akuzohen për grup të strukturuar kriminal.
NĂ« lupĂ«n e hetimeve janĂ« vĂ«nĂ« tĂ« paktĂ«n 19 tenderĂ« tĂ« AKSHI-t, me vlerĂ« rreth 60 milionĂ« euro, tĂ« cilĂ«t dyshohet se janĂ« hartuar me fryrje zĂ«rash me qĂ«llim pĂ«r tâu pĂ«rvetĂ«suar nĂ« garĂ« tĂ« paracaktuar.
Ato prekin sektorë të rëndësishëm si identifikimi dhe nënshkrimi elektronik, siguria e barnave apo dhe siguria ushqimore. Po kështu përmes këtyre tenderëve kompanitë e marra nën hetim kanë pasur akses në sistemet e sigurisë së policisë dhe burgjeve.
Ky ishte njĂ« tjetĂ«r skandal pĂ«r qeverinĂ« Rama, e cila e nisi mandatin e katĂ«rt pikĂ«risht duke lavdĂ«ruar botĂ«risht angazhimin e njĂ« ministre âartificialisht inteligjenteâ si DiellĂ«n, pĂ«r tĂ« garantuar luftĂ«n ndaj korrupsionit dhe sigurinĂ« nĂ« tenderĂ«t publik.
Projekti i Diellës në e-Albania është ngritur nga tenderët e AKSHI-t. Me rastet në fjalë, viti 2025 tregoi një qasje më agresive të SPAK-ut ndaj korrupsionit të nivelit të lartë.
Qartësisht është vendosur një standard i ri hetimi, por sfidat mbeten të mëdha. Proceset gjyqësore treguan vështirësitë që ka përpara sistemi i drejtësisë për të balancuar llogaridhënien me respektimin e pavarësisë së pushteteve, por mbi të gjitha të besimit të qytetarëve.
Login
