Nga Albert Vataj Teatri “Migjeni” hap dyert për një ngjarje që vjen si festë e humorit popullor dhe si provë e një bashkëjetese artistike mes brezash, traditash dhe gjuhësh skenike. “Amaneti i Tylit”, shfaqja e shumëpritur nga “Daja dhe Nipi”, zbret në Shkodër më 19, 20, 21 dhe 22 shkurt 2026, çdo mbrëmje në ora 19:00, duke e kthyer skenën në një hapësirë ku e qeshura, kënga dhe loja aktoriale…
Vetëm një ditë pas vizitës së tij në Vatikan ku u takua me Papa Leonin XIV, kryeministri Edi Rama ka ndarë mëngjesin e kësaj të premteje disa momente nga ky takim. “Mirëmëngjes dhe me disa çaste të bukura nga takimi me Papa Leonin XIV, ju uroj një ditë të mbarë”, shkruan kryeministri krahas videos në […]
TIRANË, 5 shkurt /ATSh/ Në zonat e Burrelit dhe të Klosit vijojnë kërkimet për 30-vjeçarin, Jurgen Karaj, i cili dyshohet se u mor nga rrjedha e përroit të Darsit më 10 janar pas një aksidenti.
Ministri i Mbrojtjes, Pirro Vengu, ishte sot pranë familjarëve, në ditën e 27-të të operacionit të kërkim-shpëtimit në zonat e Burrelit dhe Klosit. I pranishëm ishte edhe ministri i Mbrojtjes së Kosovës, Ejup Maqedonci.
Vengu bëri të ditur se “efektivë nga Shqipëria dhe Kosova janë shpërndarë në terren, duke mbuluar të gjithë basenin e lumit Mat, në një angazhim të pandërprerë dhe të koordinuar”.
“Forcat e Armatosura po kryejnë detyrën e tyre me përgjegjësi të plotë, pa më shumë e pa më pak se ç’kërkon misioni, ndërsa vlerësojmë dhe falënderojmë posaçërisht ndihmën dhe kontributin e efektivëve të FSK-së, në një frymë solidariteti dhe bashkëpunimi vëllazëror”, nënvizoi Vengu.
Në një prononcim për mediet, Vengu bëri të ditur se “janë përqendruar 82 forca në këto momente dhe mjete teknologjike”.
Luvri ka njoftuar planet për të restauruar kurorën e Perandoreshës Eugenie, e cila u braktis nga hajdutët gjatë arratisjes së tyre pas një vjedhjeje të guximshme në muzeun e Parisit vitin e kaluar. Hajdutët morën bizhuteri me vlerë 88 milionë euro (104 milionë dollarë) në tetor, por e hodhën kurorën 170-vjeçare ndërsa iknin nga vendi i ngjarjes. Kurora u la “e deformuar rëndë”…
Pas tre ditësh përplasje të dhunshme me policinë kundër zhvillimit të resortit “Blue Borgo” në zonën mes Shëngjinit dhe Velipojës, banorët e Rrjollit u mblodhën sot para Prokurorisë së Posaçme (SPAK) ku kërkuan ndërhyrjen e drejtësisë për të zgjidhur konfliktin e pronësisë së tokave ku po zhvillohet projekti.
Njësoj si rreth një vit më parë ata protestuan me pankarta para së njëjtës godinë, me të njëjtën kërkesë: Pezullimin e punimeve dhe hetimin e dokumentacionit që i kaloi pronësinë kompanisë “Gener 2”, të cilin ata e konsiderojnë të bërë me falsifikime.
Një vit më pas, sipas banorëve dhe avokatëve të tyre, nuk ka asnjë informacion nëse janë kryer veprime konkrete hetimore. Pas protestës së sotme, avokati Ndue Pjetra tha se SPAK ia ka deleguar çështjen Gjykatës dhe Prokurorisë së Shkodrës.
“Proces i zvarritur qëllimisht”
Avokati i banorëve, Ndue Pjetra, i tha Citizens.al se zvarritja e deritanishme e procesit ka qenë e qëllimshme. Sipas tij, kjo i jep kohë Fatmir Shpellzës, të dyshuar për falsifikim dokumentesh pronësie, “të rregullojë aktet”.
Pjetra kërkoi përfshirjen e Inspektorati Kombëtar i Mbrojtjes së Territorit (IKMT), për të verifikuar nëse kompania “Gener 2”, që po punon në terren, po vepron në përputhje me ligjin.
“Nëse rezulton se gjithçka është në rregull, banorët do të tërhiqen nga kauza,” tha ai teksa shtoi se ata kanë depozituar një padi civile në Gjykatën e Shkodrës për prishje të pronësisë dhe njohje të saj në favor të banorëve, të cilët pretendojnë se e zotërojnë prej rreth 100 vitesh.
Prek Molla, banor i zonës, tha se të hënën, më 9 shkurt, ata do të paraqiten në institucionet e drejtësisë në Shkodër me qëllim që të kërkohet pezullimi i punimeve deri në një vendimmarrje përfundimtare.
Avokati Klodian Reçi ngriti shqetësimin për mungesën e kontrolleve institucionale. Ai paralelizoi reagimin e shpejtë të IKMT-së ndaj ndërtimeve të vogla dhe private me mungesën e verifikimeve për një projekt që shtrihet në rreth 146 hektarë nga një investitor strategjik “nuk shkon as për verifikime”.
Protesta u mbështet edhe nga përfaqësues të partive opozitare, përfshirë “Lëvizja Bashkë” dhe “Mundësia”. Ata ishin të pranishëm edhe në protestën e zhvilluar një ditë më parë në Rrjoll, ku pati edhe një person të lënduar.
“Me firmën e saj, Belinda Balluku po u shkatërron jetën njerëzve,” deklaroi Redi Muçi para SPAK-ut duke e cilësuar konfliktin si pjesë të një problemi të zgjatur 35-vjeçar të pronësisë në Shqipëri.
Barbara Doda nga partia “Mundësia”, shprehu mbështetjen për banorët.
Projekti i “Gener 2” parashikon një investim prej 280 milionë eurosh për ngritjen e 33 strukturave akomoduese dhe shërbimi, me objekte nga 3 deri në 10 kate mbi tokë dhe një kat nëntokë, përfshirë struktura hoteliere dhe sociale-kulturore.
Zona e zhvillimit parashikohet në rreth 146 hektarë me distancë rreth 2 kilometra larg monumentit natyror “Rana e Hedhun”. Ajo bën pjesë në nënzonën 1b të “Peizazhit të mbrojtur Lumi i Bunës-Velipojë”.
Në këtë nënzonë zbatohet shkalla e dytë e mbrojtjes mjedisore, e cila synon ruajtjen e biodiversitetit, duke lejuar aktivitete tradicionale, ekonomike dhe turistike, për sa kohë nuk cenojnë objektivat e mbrojtjes.
Me ndryshimet e Ligjit për Zonat e Mbrojtura, në vitin 2024, u përfshi edhe koncepti i “turizmit të ekselencës” i cili parashikon struktura akomoduese me standarde të larta arkitektonike dhe mjedisore.
Kështu, sipas nenit 33 të ligjit të rishikuar, tashmë lejohet zhvillimi i strukturave turistike 5-yje dhe infrastrukturës mbështetëse, edhe brenda zonave të mbrojtura.
Vendndodhja e projektit brenda zonës së mbrojtur “Lumi i Bunës-Velipoje”/Citizens.al
Në këtë kontekst, një vlerësim i bërë nga AKM ka dalë në përfundimin se projekti “Blue Borgo” nuk bie në kundërshtim me legjislacionin për zonat e mbrojtura.
Në një reagim publik më 5 shkurt, kompania “Gener 2” deklaroi se projekti “Blue Borgo”, i zhvilluar nga kompania tjetër pjesë e grupit “Aba Blue Borgo” (Aba Holding), është në përputhje të plotë me të gjitha aktet ligjore dhe nënligjore në fuqi.
Sipas kompanisë, nga faza e konceptimit deri në marrjen e lejes përfundimtare të ndërtimit në dhjetor 2025, janë ndjekur të gjitha procedurat ligjore. “Gener 2” thotë se janë zhvilluar dëgjesa publike dhe se nuk është cenuar asnjë e drejtë pronësie.
Kompania i cilëson të pabazuara dhe dezinformuese pretendimet për paligjshmëri. Ajo shprehet e vendosur ta vijojë projektin brenda afateve, duke e konsideruar projektin një stacion të rëndësishëm turistik për zonën.
Prej më shumë se një viti, konflikti mes banorëve që pretendojnë pronësinë e tokave dhe kompanisë që ka marrë lejen e ndërtimit mbetet pezull. Asnjë institucion i drejtësisë nuk ka dhënë ende një vendim përfundimtar.
“Kur do t’u vijë radha këtyre çështjeve?” pyeti avokati Reçi, “Kur të kenë vdekur dhe ato që kanë qenë para tyre, apo vetëm pasi resortet të jenë ndërtuar dhe të mos zhbëhen më?”
Për shekuj me radhë, trupat e vërtetë të të vdekurve kanë frymëzuar ilustruesit shkencorë dhe artistët e mëdhenj në krijimin e veprave të detajuara dhe të bukura artistike. Por, historitë që fshihen pas këtyre kufomave - dhe mënyra si janë përfituar - janë të errëta dhe makabre, siç zbulon një ekspozitë e re.
Nga: Deborah Nicholls-Lee / BBC Përkthimi: Telegrafi.com
Trupi i tij duket si prej mermeri gri të gdhendur, çdo muskul i përshkruar në mënyrë të përsosur. Por, figura që sjell në dritë piktura Mësimi i anatomisë nga Nikolas Tulpi (1632) e Rembrandtit, nuk është ndonjë hero nga antikiteti grek. Ai është një kriminel i ekzekutuar, të cilit i bëhej autopsia në një teatër anatomik. Krimi i tij? Vjedhja e një palltoje dimërore.
Paralajmërim: Ky artikull përmban imazhe dhe detaje të cilat disa lexues mund t’i konsiderojnë shqetësuese
Duke përfshirë pesë shekuj, të vdekurit në gravurat anatomike që aktualisht po shfaqen në ekspozitën Nën çarçafë: Anatomia, arti dhe pushteti - në Muzeun Thekri të Mjekësisë në qytetin e Lidsit në Mbretërinë e Bashkuar - janë realizuar gjithashtu me përpikëri. Këto figura, kryesisht anonime, të paraqitura me organe të brendshme, ilustronin atlaset mjekësore që dikur konsultoheshin nga mjekët dhe anatomistët ose që ekspozoheshin si trofe nga koleksionistët e pasur. Dhe, si Adriaan Adriaanszooni, hajduti i vogël i pikturuar nga Rembrandti, asnjëri prej tyre nuk kishte dhënë pëlqimin që imazhet e trupave të tyre të zhveshur dhe të gjymtuar të përfshiheshin në një libër ose të ekspozoheshin në një mur.
Libri i vitit 1851, “Anatomia kirurgjike” nga Joseph Maclise, ishte një vepër për referim(Mark Newton Photography)
“Nën çarçafë sfidon vizitorët të pyesin: trupat e kujt përfshihen në tekstet anatomike, kush i ka vizatuar dhe pse”, thotë për BBC-në, Jamie Taylor, drejtori i koleksioneve, mësimit dhe programit në muze. “Trupat e paraqitur në këto faqe u përkasin njerëzve të cilët përgjatë historisë kanë qenë të shtypur, të drejtat e të cilëve janë konsideruar dytësore, të papërfillshme ose të injoruara”.
Një libër anatomie pa vizatime nuk është “më i mirë se një libër gjeografie pa hartat e tij”, ka thënë kirurgu dhe ilustruesi anatomik i shekullit XVIII, John Bell. Gravurat e tij të ndërlikuara me hijezime, përhapën njohuri të detajuara për trupin që pak vetë kishin parë jashtë një teatri anatomik. Por, një vështrim më i afërt mbi ilustrimet e tilla zbulon jo vetëm ndryshimin e botëkuptimit tonë për trupin e njeriut, por edhe kontekstin kulturor në të cilin u krijuan këto imazhe.
Veçanërisht informues, dhe që shfaqet në fillim në ekspozitë, është kopertina e zbukuruar e librit De Humani Corporis Fabrica (1543), nga Andreas Vesalius - teksti i parë madhor që tregon anatominë e njeriut të vizatuar drejtpërdrejt nga trupat që u bëhej autopsia. Në një teatër anatomik të mbushur me njerëz, autori, gjithmonë drejtues i shfaqjes, kryen autopsinë mbi një punëtore seksi të ekzekutuar - bisturi i tij zbulon, për një audiencë kryesisht mashkullore, nëse gruaja ishte shtatzënë, siç ajo kishte pohuar në lutjen e saj për mëshirë.
Kopertina e e ilustruar e një libri anatomie nga viti 1543, paraqet si spektakël autopsinë e trupit të një gruaje(Alamy)
Dallimi në status shoqëror dhe pushtet midis kirurgut dhe subjektit vështirë ka mundur të jetë më i theksuar, dhe tregu për këta libra të ndërlikuar të ilustruar, siç tregohet në ekspozitë, ishte “në skajin e kundërt të spektrit ekonomik të njerëzve të paraqitur në faqet e tyre”.
Librat mjekësorë u bënë veçanërisht luksozë kur zhvillimet në litografi, në shekullin XIX, përmbytën faqet me ngjyra të ndezura. Botimi i muzeut, Atlasi i plotë i anatomisë njerëzore dhe kirurgjisë (1866), nga JM Bourgery - i ilustruar në mënyrë madhështore - rrallëherë është prekur, thotë për BBC-në, Dr Jack Gann, kurator i ekspozitës. Ata që mund t’i përballonin këto vepra, thotë ai, “do t’i kishin ekspozuar në shtëpitë e veta bashkë me koleksionet e tyre të artit”.
Ndonjëherë, vetë kufoma bëhej objekt arti për ekspozim. Mungesa e kontrollit që shumë gra kishin mbi atë që ndodhte me trupin e tyre pas vdekjes, dhe roli ogurzi që disa praktikues të respektuar të mjekësisë luajtën në këtë, përfaqësohet në rastin e Mary Billionit. Ajo vdiq në vitin 1775 dhe u balsamos nga burri i saj, dentisti Martin van Butchell, me ndihmën e kirurgut të respektuar londinez William Hunter - ish-mësues i tij dhe autor i një libri të ilustruar për trupa shtatzënë, i lavdëruar për realizmin e tij të pashembullt. Duke shpresuar të tërhiqte klientë të rinj, Van Butchelli veshi Billionin me fustanin e nusërisë dhe e ekspozoi atë në dritaren e klinikës dhe të shtëpisë së tij në Mejfer, derisa gruaja e tij e dytë kërkoi që trupi të zhvendosej në një muze.
Arti dhe shkenca anatomike kanë një lidhje të gjatë. Në Italinë e Rilindjes, Leonardo da Vinci dhe Michelangelo bënë studime të autopsisë së trupave në morg për të ndihmuar që figurat në pikturat e tyre të ishin më realiste, ndërsa atlaset e hershme anatomike paraqitnin trupa në poza të stilizuara si reminishencë për skulpturat klasike. Anatomia e trupit njerëzor (1741) nga William Cheselden, për shembull, përfshin dy figura pa lëkurë që përleshen si Herkuli dhe Antaeu.
Një vizatim anatomik i vitit 1741, i dy figurave pa lëkurë që përleshen, ngjan me një skulpture të shekullit të XVI të Herkulit dhe Anteut(Alamy)
Për shkencëtarët dhe njësoj për artistët, sfida më e madhe ishte qasja në trupa, e përkeqësuar nga Akti i Gjykimit të Vdekjes i vitit 1823 i cili uli numrin e krimeve të dënueshme me vdekje. U krijua një treg i zi fitimprurës për kufoma, me vjedhës të trupave të quajtur “burrat e ringjalljes”, që vidhnin kufoma nga varre të freskëta dhe i shisnin në shkolla mjekësore për shuma të majme.
Për t’i penguar ata, ata që kishin mundësi i varrosnin të dashurit e tyre në kafaze të njohura si “mortsejf”, ose vendosnin gurë të rëndë mbi vendin e varrit. Për kriminelët e dënuar dhe të varfrit, pushimi në paqe ishte më i pasigurt. Të afërmit e hajdutit të rrugëve, John Worthington, i ekzekutuar në vitin 1815, ndërmorën hapin e jashtëzakonshëm të përvëlimit të trupit të tij me acid për t’u siguruar që të mos ishte i përshtatshëm për autopsi.
William Hare dhe William Burke u bënë vrasësit më famëkeq serialë të Skocisë. Ata iu drejtuan të gjallëve në vend të të vdekurve, duke kryer një fushatë vrasjesh prej 10 muajsh midis viteve 1827 dhe 1828, me qëllim për të furnizuar me kufoma shkollën e anatomisë në Edinburg të mjekut Robert Knox. Mary Paterson, ish-banore e një institucioni për gratë “e rëna”, trupi i vdekur së cilës ishte çuditërisht i ngrohtë në momentin e mbërritjes, u deh me uiski nga agresorët e saj, përpara se të ruhej në të për tre muaj nga Knoxi.
Mary Paterson u vra nga vrasësit serialë William Hare dhe William Burke, të cilët furnizuan një shkollë anatomie me trupat e viktimave të tyre(George Orton)
Ligji më në fund i kapi vrasësit e saj. Megjithëse Hare u lirua në këmbim të dëshmisë, bashkëpunëtori i tij kishte më pak fat. Gjykatësi David Boyle e dënoi me vdekje në litar dhe shpalli se Burke, si viktimat e tij, do të “pritej dhe anatomizohej publikisht”. Skeleti i tij tani është i varur në Muzeun Anatomik të Universitetit të Edinburgut.
Në Muzeun Thekri të Mjekësisë, trupi i Patersonit është gjithashtu në ekspozim, por si vizatim - etika për të cilën u debatua fuqishëm nga ekipi i kuratorëve. Ajo është vizatuar si Venera e Rokbit e Velázquezit, thekson Ganni. “Është një imazh shumë sensual”, por gjithashtu, thotë ai, “është trupi i vdekur i një viktime vrasjeje që vazhdon ende të shfrytëzohet”.
Trupat e idealizuar dominojnë këta libra mjekësorë, duke mjegulluar kufijtë midis shkencës, artit dhe erotikës, dhe duke ofruar njohuri mbi preferencat dhe shqetësimet e krijuesve të tyre. Në një nga ilustrimet më të ndjeshme të Nicolas Henri Jacobit për anatomistin Bourgery, shkëputja nga shkenca vihet në dyshim ndërsa dy palë duar meshkujsh, të padukshme, prekin gjoksin e prerë të një gruaje të re, flokët e së cilës janë stiluar si të një bukurosheje greke të lashtësisë.
Piktura e Rembrandtit e vitit 1632, “Mësimi i anatomisë nga Nikolas Tulpi" paraqet autopsinë e një krimineli të ekzekutuar(Mauritshuis, Hagë)
“Imazhet anatomike lëshonin nxehtësi, ofronin kënaqësi për burrat që i realizonin, i sodisnin dhe i studionin”, pohon Michael Sappol në Anatominë perverse (2024). Për kirurgun dhe artistin Joseph Maclise, ajo “soditje” ishte perverse, pohon Sappoli. Vepra kryesore e Macliseit, Anatomia kirurgjike (1851), dominohet nga burra në poza të paqarta: krahët e tyre muskulorë të ngritur në mënyrë nënshtruese pas kokës, për shembull, ose goja e tyre e hapur në një mënyrë që mund të interpretohej si kënaqësi. Është e mundur, propozon Sappoli në një ese të vitit 2021, “që paraqitjet e Macliseit, në një mënyrë perverse dhe të fshehur - ndoshta as vetë Maclise nuk ishte plotësisht i vetëdijshëm ... ishin një hapësirë në të cilën ai e zbulonte veten, dërgonte sinjale të dëshirës homoerotike”.
“Njerëzit perceptojnë se një ilustrim anatomik është paraqitje objektive e trupit të njeriut, sipas aftësive më të mira të artistit”, thotë Ganni, gjë që ekspozita synon ta “shpërbëjë”. “Në të vërtetë, ato i nënshtrohen kulturës, shijeve dhe lëvizjeve artistike si çdo formë tjetër arti dhe ilustrimi.”. Një figurë e zezë pa emër në librin e Macliseit, që mendohet të jetë i vetmi trup i zi në veprat anatomike të periudhës, është një shembull i qartë meqë u hoq nga botimi i krijuar për Amerikën para-abolicioniste.
Përshkrimi i tij, vëren Keren Rosa Hammerschlag në esenë e saj të vitit 2021, Apoloni i zi: Estetika, autopsia dhe raca në Anatominë kirurgjike të Xhozef Meklajsit, është “dukshëm e estetizuar, duke e vendosur atë në dialog me statujat klasike si Apoloni Belvedere, realizimet ‘e larta’ të artit nga vëllai i Josephit, Daniel Maclise, imazhet e boksierëve të zinj dhe pamjet nga lëvizja abolicioniste e kohës”.
Veprat e përpikta të Macliseit përfshihen në një ekspozitë në Muzeun Thekri të Mjekësisë(Mark Newton Photography)
Brenda një dekade nga Maclisei, vepra e njohur Anatomia e Greit nga Henry Gray, e ilustruar nga Henry Vandyke Carter, do të vendoste më në fund një burim të përballueshëm në duart e studentëve të mjekësisë, ndonëse edhe ajo bazohej në trupat që nuk tërhiqeshin nga shtëpitë e kujdesit dhe spitalet. “Ka një heshtje në qendër të Grayt, siç ndodh në të gjithë librat e anatomisë, që lidhet me të pashprehshmen”, shkruan Ruth Richardson në Krijimi i Anatomisë së z. Grej. “Si imazhe të prodhuara në masë, [trupat e këtyre njerëzve] kanë hyrë në trurin e brezave të të gjallëve ... Dhe, askund përveçse në imazhet e Carterit ata nuk kanë një kujtesë për ta”.
Përdorimi i viktimave pa zë për ta çuar përpara shkencën mjekësore, vazhdoi në shekullin XX. Për shembull, Atlasi i anatomisë topografike dhe të aplikuar të njeriut (1937) i Eduard Pernkopfit, që ende përdoret nga disa kirurgë sot, përmban një të burgosur lufte autopsinë e të cilit e bënë mjekë nazistët që punonin nën regjimin e Hitlerit.
Gjashtëdhjetë vjet më vonë, në prag të mijëvjeçarit, një arkiv digjital i të gjithë trupit të njeriut, i krijuar nga The Visible Human Project, u publikua në Atlasin e ri të anatomisë njerëzore të Thomas McCrackenit. Imazhet 3D u formuan nga qindra prerje një milimetërshe të trupit të Joseph Paul Jerniganit, një vrasës nga Teksasi, i ekzekutuar me injeksion vdekjeprurës në vitin 1993. Edhe pse ai ishte pajtuar të dhuronte trupin e tij për shkencën mjekësore, nuk mund ta kishte parashikuar një të ardhme kaq të dukshme për të. “Ky është një set i madh të dhënash që ende është i qasshëm për njerëzit sot”, thotë Ganni, i cili e përmbyll ekspozitën me pyetjen: “Sa larg kemi ardhur, në të vërtetë”? /Telegrafi/
I ftuar në “News Line’ në ABC News, analisti Artur Nura komentoi vizitën e kryeministrit Edi Rama në Vatikan, duke thënë se dje, kryeministri nuk ndodhet rastësisht në Romë dhe se sipas tij përçoi një mesazh shumë domethënës.
Gjatë intervistës, Nura theksoi se kryeministri Rama komunikim në të gjitha format e mundshme se është një aleat i rëndësishëm.
“Rama ndodhet në Romë dhe do takojë njeriun më simbolik nga pikëpamja politike. Dhe gjithashtu bëri një lutje dhe lutjen e bëri në Shqip dhe u transmetua me kujdes. Do kemi edhe një mesazh tjetër pas takimin me institucionin më të rëndësishëm. Kemi propozimin e Ramës për shtetin bektashi. Të gjitha mediat ndërkombëtare u morën me Shqipërinë për këtë veprim të njoftuar nga zoti Rama. Tek shenjtorja është gjithmonë flamuri shqiptar. Dhe propozimi i Ramës për bektashinjtë është edhe një mesazh për tolerancën fetare”, u shpreh ai.
Gjithashtu ia theksoi se vizita e kryeministrin Rama në Izrael dhe në Vatikan e lexon si “përgatitje të rrugës për të shkuar në Shtëpinë e Bardhë dhe se në këtë mënyrë mbyll të gjitha ‘gojët’ apo kritikët ndaj tij për performancën.
“Në të gjitha ambientet arbëreshë Zoja e Këshillit të Mirë është një instrument me të cilin ata krenohen, pra Rama çoi edhe një mesazh për ta që kam vëmendje ndaj arbëreshëve. Unë besoj që Rama nuk do që ë shkojë n SHBA në një moment kur janë të gjithë dhe që nuk arrin të bëjë dot gjë. Pra nuk do t’i interesonte strategjisë së tij vajtja në një moment të tillë. Theksojmë këtu rëndësinë e vizitës në Izrael, dhe sipas leximit tim shkoi për të përgatitur rrugën për në Shtëpinë e Bardhë. Rama po ashtu shkoi në Vatikan për të përgatitur rrugën për në Shtëpinë e Bardhë”, shtoi më tej analisti Nura. /abcnews.al/
Përmbytjet në Durrës, Prokuroria sekuestron dokumente në Bashkinë Durrës. Organi i akuzës po avancon me hetimet, në lidhje me penal nr. 56 i vitit 2026, për disa vepra penale: shkatërrim prone nga pakujdesia, shkatërrim i pronës me përmbytje dhe shpërdorim detyre.
Dokumentacioni i procedurës së prokurimit, zbatimit dhe marrjes në dorëzim për objektin “Rehabilitim i argjinaturës, ngritjes së bankinës dhe sistemimi i argjinaturës së lumit Erzen”.
Dokumentacioni tekniko-ligjor i të gjithë procedurës së lejes së ndërtimit për objektin “Rehabilitim i argjinaturës, ngritjes së bankinës dhe sistemim i argjinaturës së lumit Erzen”.
Krahas hetimeve nga Prokuroria e Durrësit, zyrtarët e Bashkisë së qytetit bregdetar, ndër to edhe kryebashkiakja Emirjana Sako, janë kallëzuar edhe në SPAK nga anëtarja e Këshillit Kombëtar në Partinë Demokratike, Ilirjana Kuçana.
Dyshohet se ndërhyrja në argjinaturën e lumit Erzen pa leje ndërtimi dhe pa studim solli përmbytjen e fshatrave të Sukthit dhe evakuimin e banorëve.
TIRANË, 4 shkurt/ATSH/ Të ardhurat e mbledhura nga Administrata Tatimore kanë vijuar trendin pozitiv edhe në muajin e parë të vitit 2026.
Drejtoria e Përgjithshme e Tatimeve bëri të ditur se gjatë janarit 2026 u arkëtuan 43,6 miliardë lekë, duke tejkaluar planin e parashikuar prej 43,5 miliardë lekësh.
Sipas Tatimeve, realizimi i planit në masën 100,3% konfirmon ecurinë pozitive të mbledhjes së të ardhurave, si dhe efektivitetin e masave të ndërmarra për forcimin e formalizimit të ekonomisë dhe zbatimin korrekt të detyrimeve tatimore.
Performanca e janarit vjen pas një viti me rezultate të qëndrueshme për Administratën Tatimore. Gjatë vitit 2025, të ardhurat e mbledhura në buxhetin e shtetit arritën në 4,7 miliardë euro, duke shënuar një rritje prej 12% krahasuar me vitin 2024.
Ndërkohë, për vitin 2026, të ardhurat nga tatimet dhe doganat parashikohet të arrijnë në 531,1 miliardë lekë, në funksion të mbështetjes së financave publike dhe realizimit të objektivave fiskale të qeverisë. /j.p/
TIRANË, 4 shkurt /ATSh/ Kryetarja e Gjykatës Kushtetuese, Fiona Papajorgji, priti sot në një takim kortezie ambasadorin e Mbretërisë së Spanjës në vendin tonë, Gabriel Cremades Ventura.
Ambasadori Cremades e uroi Papajorgjin për marrjen e kësaj detyre të rëndësishme dhe rikonfirmoi mbështetjen e vazhdueshme të Ambasadës së Mbretërisë së Spanjës, veçanërisht në drejtim të forcimit të sistemit të drejtësisë në Shqipëri dhe procesit të integrimit europian të vendit.
Gjatë takimit u evidentuan marrëdhëniet shumë të mira ndërmjet Gjykatave Kushtetuese respektive dhe u shpreh gatishmëria për thellimin e mëtejshëm të bashkëpunimit në fusha me interes të përbashkët, në funksion të konsolidimit të shtetit të së drejtës dhe rritjes së kapaciteteve institucionale.
Po ashtu, Papajorgji shprehu vlerësimin dhe mirënjohjen për mbështetjen e Ambasadës së Mbretërisë së Spanjës në organizimin e Kongresit Botëror të Ligjit, si dhe zgjedhjen e Shqipërisë si vendi pritës i këtij Kongresi në vitin 2027, çka reflekton progresin e dukshëm të reformave të ndërmarra në sistemin e drejtësisë në Shqipëri dhe ofron një platformë unike për shkëmbimin e përvojave, forcimin e bashkëpunimit ndërkombëtar dhe promovimin e vlerave demokratike që qëndrojnë në themel të shtetit të së drejtës.
Nga Albert Vataj Pak këmbë shkallë poshtë skenës ku ai ngjiti zemrën e tij të farkëtuar në zjarrin e pasionit, Bruno Shllaku zbriti mesditen e 3 shkurtit 2026 në hollin e Teatrit “Migjeni”, me 70 vite mbi supe dhe emocionin e një shpirti të bukur. Me burrin shtatlartë, i zbardhur dhe i hirshëm si një kreshtë, u ndal aty urtak ky vërshim, aty ku sy dhe ndjenja u gjegjën në një akt kremteje.
Një incident zjarri ka ndodhur mbrëmë në rrugën “Rrustem Statovci” në Prishtinë.
Si pasojë e zjarrit një veturë është djegur. Lajmin për Telegrafin e ka konfirmuar zëdhënësi i policisë për kryeqytetin, Enis Pllana.
“Mbrëmë rreth orës 23:30 kemi pranuar informatën për një incident zjarri në rrugën “Rrustem Statovci” në Prishtinë, ku nga zjarri është përfshirë një veturë.
Nuk raportohet për persona të lënduar, ndërkohë që policia po kryen procedurat e nevojshme lidhur me incidentin”, ka thënë Pllana.
Ndërkaq sipas raportimeve thuhet se zjarri ka shpërthyer në një garazh të një objekti banesor. /Telegrafi/
Analisti i sigurisë Artur Nura ka komentuar zhvillimet më të fundit mbi dosjen e Jeffrey Epstein, e cilësuar si një nga skandalet më të rënda që ka tronditur opinionin publik ndërkombëtar.
I ftuar në emisionin “Real Story” në ABC News, Nura ngriti dyshime për një prapaskenë të mirëorganizuar, duke e lidhur çështjen me praktika të vjetra të shërbimeve sekrete sovjetike dhe me ndikime që, sipas tij, synojnë goditjen e moralit dhe imazhit të Perëndimit.
Ai theksoi se koha e publikimit të këtyre fakteve, përfshirja e figurave të njohura ndërkombëtare dhe referencat e shpeshta ndaj Rusisë dhe presidentit Vladimir Putin në dokumente, nuk janë rastësore, por pjesë e një strategjie më të gjerë gjeopolitike që kërkon vëmendje dhe kujdes të shtuar.
“Nëse do i referohemi të gjitha praktikave ndërkombëtare dhe faktit që minorenët janë viktimat, të gjitha analizat lidhen me sistemin e vjetër sovjetik. Kanë funksionuar me spiunuar femra të bukura. Nëse nuk do të kishim viktima të rritura, nuk do të kishim këtë sensibilitet. Ju duket rastësi që janë filmuar të gjitha?! Ju duket rastësi që të gjitha po zbulohen në këtë periudhë mjaft delikate?! Të gjitha këto godasin moralin e Perëndimit.
Bill Clinton për shqiptarët dhe Kosovën është një njeri i madh. Ajo që sipas meje është gjenden të papërgatitur në një moment të veçantë. Të gjithë duhet të japin dorëheqjen, por ajo që goditet më shumë është Perëndimi. Në të gjitha dokumentet përmendet Putini më shumë se 1 mijë. Të gjitha lidhjet me Moskën, tregojnë që mund të ketë qenë një spiun. Në të gjithë praktikën e vjetër rus, të gjithë ata që kërcënojnë të nxjerrin sekretin përfundojnë të vrarë dhe të helmuar dhe paraqiten sikur kanë vrarë veten. Strategjia e Ballkanit dhe Evropës është e njëjtë dhe kjo duhet pasur pak kujdes”, tha Artur Nura.
TIRANË, 3 shkurt /ATSh/ Shërbimi Meteorologjik Ushtarak njofton se sot vendi pritet të ndikohet nga kushte atmosferike kryesisht të qëndrueshme. Reshje shiu të dobëta priten të prekin qarqet e Shkodrës, Gjirokastrës dhe Sarandës, ndërsa pjesa tjetër e vendit do të ketë mot me diell dhe re të shpërndara.
Temperaturat parashikohen të qëndrueshme në të gjithë territorin. Moti do të karakterizohet nga kthjellime dhe alternime vranësirash mesatare dhe herë-herës deri në vranësira të dendura, kryesisht në zonat malore. Prej orëve të mesditës deri në pasdite, në zonën veriperëndimore dhe në mënyrë të izoluar në jugperëndim priten reshje afatshkurtra shiu.
Era do të fryjë kryesisht nga juglindja dhe jugperëndimi me shpejtësi mesatare 10 m/s, ndërsa përgjatë vijës bregdetare dhe zonave luginore era do të arrijë shpejtësi deri në 22 m/s, shoqëruar me valëzim në det të forcës 4-5 ballë.
Reshjet jashtëzakonisht të dendura të dëborës në Japoni gjatë dy javëve të fundit, kanë shkaktuar humbjen e jetës së 30 personave, njoftuan sot autoritetet lokale.
Mes viktimave është edhe një grua 91-vjeçare, e cila u gjet e pajetë nën një shtresë dëbore rreth tre metra të lartë jashtë shtëpisë së saj.
Rajoni më i goditur është Aomori, ku në zonat e largëta trashësia e dëborës ka arritur deri në 4.5 metra.
Qeveria qendrore ka dislokuar trupa ushtarake, për të ndihmuar banorët dhe për të përballuar situatën emergjente.
Kryeministrja Sanae Takaichi, zhvilloi të martën në mëngjes një mbledhje të posaçme të kabinetit, duke udhëzuar ministrat që të ndërmarrin të gjitha masat e nevojshme për të parandaluar viktima të tjera dhe aksidente.
Sipas autoriteteve, një masë e fuqishme ajri i ftohtë ka goditur bregdetin e Detit të Japonisë në javët e fundit, duke sjellë reshje dëbore shumë mbi normalen. Në disa zona është regjistruar më shumë se dyfishi i mesatares sezonale.
Agjencia e Menaxhimit të Zjarrfikësve dhe Fatkeqësive konfirmoi se nga 20 janari deri të martën, 30 persona kanë humbur jetën si pasojë e kushteve ekstreme të motit.
Me rastin e Ditës Botërore të Ligatinave, që shënohet çdo 2 shkurt, Citizens.al publikon këtë opinion shkencor të profesor Aleko Mihos, pedagog dhe studiues i ekosistemeve pranë Fakultetit të Shkencave të Natyrës, Universiteti i Tiranës.
Në këtë analizë, Prof. Miho ndalet te roli jetik i ligatinave për biodiversitetin, klimën dhe zhvillimin njerëzor, duke ofruar një pasqyrë historike dhe shkencore mbi gjendjen e tyre në Shqipëri.
Ai sjell të dhëna mbi tkurrjen e këtyre ekosistemeve, shërbimet ekologjike që ofrojnë dhe presionet gjithnjë në rritje nga aktiviteti njerëzor.
Artikulli vjen si një thirrje për reflektim dhe përgjegjësi institucionale, në një kontekst ku mbrojtja dhe menaxhimi i qëndrueshëm i ligatinave mbetet një nga sfidat kryesore mjedisore në vend.
Autor: Prof. Aleko Miho | Fakulteti i Shkencave të Natyrës, Universiteti i Tiranës.
Çfarё janё ekosistemet ligatinore dhe sa tё pёrfaqёsuara janё ato nё vendin tonё?
Dy shkurti është Dita Botërore e Ligatinave (Wetlands), e cila përkon me datën e miratimit të Konventës për Ligatinat në 1971, ose Konventës RAMSAR, si njihet ajo sot rëndom, për faktin se miratimi u bë në qytetin iranian Ramsar në brigjet e Detit Kaspik.
Në kuptimin e ngushtë të fjalës, ligatinat, tokat e lagëta, ose si njihen ato shpesh, kënetat, janë hapësira që përmbyten rregullisht nga uji, qoftë dhe përkohësisht. Përmbytja bën që fundi i këtyre ekosistemeve të dallohet për mungesën e oksigjenit, dhe për proceset anaerobe.
Në këto kushte bimësia është e veçantë, e përshtatur në sasinë e madhe të ujit, por në kushtet e mungesës së oksigjenit. Por në kuptimin e gjerë, me termin ligatina nënkuptohen edhe gjithë hapësirat ujore që ndikojnë drejtpërdrejt në formimin, ushqimin dhe mbajtjen gjallë të zonave kënetore, si hapësirat lumore, liqenore, burimet dhe ujëmbledhësit.
Kuptimi i dytë është ai që lidhet shumë sot me rëndësinë e këtyre ekosistemeve në mbarë botën, por dhe me masat e ruajtjes, ripërtëritjes, dhe shfrytëzimit të qëndrueshëm të tyre.
Para viteve ’60, ligatinat mbulonin më shumë se 2,300 km2, e barabartë me rreth 8% të territorit shqiptar, kjo falë pasurive të shumta ujore, reshjeve, klimës, relievit të sheshtë etj.
Vlen të kujtojmë këtu hapësirat kënetore të Maliqit (Korçë), përgjatë gjithë Ultësirës Bregdetare deri në Vurg (Sarandë) etj. Mbi gjysma e kësaj hapësire kënetore u thá në vitet 1960-1970 dhe u kthye në tokë bujqësore.
U sistemuan gjithashtu gjithë rrjedhjet e lumenjve që ushqenin këto hapësira; një rrjet i gjerë kanalesh kulluese, dhe shumë stacione pompimi (hidrovorë) mbajnë edhe sot këto toka në gjendje të tharë dhe i mbrojnë ato nga përmbytja.
Megjithatë, hapësirat e lagëta në Shqipëri mbulojnë rreth 970 km2, ose rreth 3% të gjithë territorit të vendit (400 km2 në zonën bregdetare). Pjesën më të madhe të tyre e zënë liqenet, lagunat bregdetare dhe ujëmbledhësit.
Bëhet fjalë për mbi 1300 zona kënetore të shpërndara në të gjithë vendin, ku bëjnë pjesë komplekset lagunore bregdetare dhe deltat lumore; shumë zona kënetore gjenden gjithashtu përgjatë brigjeve lumore, liqenore, ujëmbledhësve, burimeve etj.
Shёrbimet ekologjike që ofrojnё ligatinat dhe rёndёsia pёr ruajtjen e larmisë biologjike
Kushdo që i njeh nga afër këto lloj mjedisesh, vëren menjëherë se në to jeta gëlon.
Prodhimtaria bimore neto e këtyre ekosistemeve është ndër më të lartat në planet, duke u renditur pas pyllit tropikal të shiut.
Prodhimtaria në zonat kënetore shkon deri në 2 kg/m2/vit (200 kv/ha/vit); kujtoj se prodhmtaria në tokat bujqësore të kujdesura mirë nga njeriu është mesatarisht më pak se 3 herë (rreth 650 g/m2/vit ose 65 kv/ha/vit).
Përveç përvetimit të bollshëm të dyoksidit të karbonit, ato ndihmojnë edhe në qarkullimin e lëndëve të tjera ushqyese (sidomos në reduktimin e azotit); për rrjedhojë këta ekosisteme ndihmojnë dukshëm edhe në zbutjen e klimës dhe të ngrohjes globale.
Ato strehojnë habitate të pasura dhe të mbrojtura për biodiversitetin, duke ruajtur brenda një hapësire shumë të kufizuar lloje të shumta të ujërave të ëmbla, por dhe të ujërave detare dhe të njelmëta.
Si hapësira shumë prodhuese, mundësojnë ushqim të bollshëm dhe mbrojtje për popullata të dendura shpendësh, me shumë rëndësi gjatë rrugëve migratore. Ligatinat janë vendet ku shumohen shumë lloje peshqish dhe molusqesh – të rëndësishme për peshkimin dhe akuakulturën.
Ekosistemet kënetore janë të rëndësishme për funksionin normal të biosferës dhe kontrollin e erozionit bregdetar dhe zbutjen nga përmbytjet; janë veçanërisht të dobishme për parandalimin e humbjeve të jetës dhe pronës duke zbutur përmbytjet dhe duke mbrojtur tokën nga stuhitë.
Ligatinat janë gjithmonë zona tranzitore mes rrjedhës ujore të një lumi dhe brigjeve të tij, apo ndërmjet pasqyrës ujore të një liqeni apo deti dhe brigjeve të tyre, me një lidhje të ndërsjelltë mes tyre; si të tilla ndihmojnë në formimin, ruajtjen dhe shëndoshjen e vijës bregore të këtyre ekosistemeve; ato ndihmojnë në mbajtjen e ujit, dhe zbutjen hovit nga përmbytjet.
Ligatinat janë të vetmet mjedise ku lëndët e azotuara reduktohen në azot molekular, i cili rikthehet përsëri në atmosferë, duke ndihmuar kështu në ruajtjen e përbërjes atmosferike gjatë 400-500 milion viteve të fundit.
Ligatinat gjithashtu formojnë ujëmbledhës natyrorë dhe ndihmojnë në ruajtjen e cilësisë së dëshirueshme të ujit. Këto mjedise ndihmojnë në filtrimin e prurjeve me ujëra të ëmbla, duke mbrojtur mjedisin bregdetar dhe jetën detare.
Ndihmojnë shumë edhe në pastrimin e ujit nga lëndët ndotëse, metale të rëndë, lëndë organike etj. Kjo dukuri e njohur si fitopastrim, përdoret sot në botën e zhvilluar në pastrimin e ujërave nëpërmjet ndërtimit të kënetave artificiale.
Qytetërimi është zhvilluar shpesh në afërsi të këtyre mjediseve ujore. Për bollëkun që ato ofrojnë, njeriu gjithmonë ka ndërtuar vendbanimet e veta pranë këtyre zonave, kujtojmë këtu qytetet antike të Butrintit, Orikut, Apollonisë, Lezhës, Shkodrës, etj.
Këto zona mbeten gjithmonë si vende të tërheqëse dhe çlodhëse për shumë vizitorë vendas dhe të huaj, mjedise me rëndësi për turizmin natyror, por edhe për turizmin kulturor, në kërkim të gjurmëve të hershme të zhvillimit njerëzor.
Ndikimi i njeriut në ekosistemet ligationre
Nga ana tjetër, ekosistemet ligatinore janë sot nën ndikimin e turizmit, peshkimit dhe akuakulturës, përftimit të kripës, industrisë, veprimtarisë portuale dhe transportit detar, urbanizimit dhe bujqësisë.
Jo rrallë këto shkaktojnë ndryshime në mjedisin fizik, përfshirë dhe në gjeomorfologji ose kripësi, në vlerat e oksigjenit të tretur, etj.; sëbashku, këto mund të shkaktojnë varfërimin e biodiversitetit dhe të shërbimeve të të ekosistemit, nga shqetësime në vijën bregdetare e deri te pakësimi i prodhimeve të detit.
Kjo është arsyea që zonat kënetore kanë qënë dhe mbeten ekosisteme shumë dobishme për botën e gjallë në përgjithësi, por edhe për vetë mbijetesën e njeriut. Si të tilla ato janë vende ushqimi, riprodhimi dhe strehë për një botë të pasur shtazore, veçanërisht për peshqit dhe shpendët ujorë dimërues ose migrues, disa prej tyre të rrezikuar globalisht.
Edhe shumë organizma të tjerë shtazorë që shpesh jemi mësuar t’i shohim në steré, pra larg ujit, në një mënyrë ose tjetër janë të detyruar të shkojnë pranë këtyre zonave për të përmbushur ndonjërën ose disa prej këtyre kërkesave.
Kuptimi i shkaqeve dhe pasojave të këtyre presioneve antropogjene ndihmon në përcaktimin e strategjive efektive të menaxhimit që minimizojnë pasojat negative dhe promovojnë përdorimin e qëndrueshëm të burimeve të vlefshme.
Për këtë njohja, dhe më tej shfrytëzimi si duhet, ruajtja dhe mbrojtja e tyre shihet me përparësi nga legjislacioni kombëtar dhe konventat ndërkombëtare, përfshirë këtu dhe Direktivën Kuadër Ujit (WFD, 60/2000), Konventën Ramsar, Konventën e Bernës, Konventën e Barcelonës, IUCN, WWF etj.
Qasja ligjore pёr mbrojtjen dhe menaxhimin e qëndrueshëm tё ligatinave nё vendin tonё?
Ligatinat dallohen për larmi habitatesh me vlera natyrore dhe biologjike; por ato janë ekosisteme mjaft të ndërlikuara dhe njëkohësisht të brishta ndaj ndikimit të njeriut.
Kjo është arsyeja që ato janë në vëmendje të veçantë në Direktivën Kuadër të Ujërave (WFD, 60/2000).
Një pjesë e mirë e tyre në Shqipëri kanë sot një status mbrojtje, si Park Kombëtar (Butrinti, Divjakë-Karavasta, Prespa, Lura, Vjosa, Dajti, Thethi etj.), si Rezervate Natyrore (Kune-Vaini, Patok-Fushëkuqe, etj.), si Peizazh i Ujor/Tokësor (Pogradeci, Rrushkulli, Pishë-Poro, Shkodra-Buna-Velipoja, Orikumi, etj.).
Shqipëria ka sot 4 zona të mëdha që bëjnë pjesë në listën e Konventës Ramsar: Butrinti-Çuka-Stillo (Sarandë), Karavasta-Divjaka (Lushnjë) dhe Liqeni i Shkodrës-Lumi Buna-Velipoja (Shkodër) dhe Prespa.
Në tërësi, njohja e gjithë përbërësve biologjikë të ekosistemeve ujorë ndihmon më mirë pushtetin vendor dhe qendror në vend në shfrytëzimin e qëndrueshëm të pasurive ujore, në ruajtjen e ekosistemeve me habitate të pasura në lloje, me lloje të rralla dhe endemike, me habitate të brishta etj.
Kjo mund të ndihmojë për të shmangur shfrytëzimin e skajshëm, pa kriter, drejt një shfrytëzimi të qëndrueshëm, në sektorë të tillë si peshkimi dhe akuakultura, gjuetia, në urbanizimin e skajshëm, në vjeljen e bimëve aromatiko-mjekësore dhe produkteve të tjera, në ndërtimin e HEC-eve në lumenj etj.
Por dhe në masa mbrojtëse për të shmangur ndotjen nga urbanizimi dhe turizmi i pakontrolluar, nga përdorimi i keq i tokës dhe shpyllëzimet, nga bujqësia dhe blegtoria e pa kontrolluar, nga industria, nga trafiku dhe portet, etj.
Gjithë këto kërkesa burojnë që nga vetë Kushtetuta jonë, legjislacioni mjedisor vendas, por dhe nga shumë detyrime ndaj konventave ndërkombëtare, si dhe kërkesave të BE të miratuara nga Shqipëria.
“Ta shijojmë Sazanin pa na e marrë Ivanka!” është kthyer në një batutë të përhapur tashmë mes atyre që udhëtojnë drejt jugut të Shqipërisë. Ironia, megjithatë, pasqyron një shqetësim real për planet e zhvillimit turistik të lidhura me familjen Trump në zonat e mbrojtura të bregdetit shqiptar.
Postimet e Ivanka Trump, vajzës së Presidentit Amerikan në rrjetet sociale, shoqëruar me këngë tradicionale shqiptare, u komentuan gjerësisht në media gjatë fundit të muajit janar. Por përtej debatit mediatik dhe atij online me reagime emocionale, aksionet konkrete në terren kanë qenë të pakta.
Pikërisht, për të thyer heshtjen, një grup aktivistësh dhe artistësh udhëtuan të shtunën drejt Zvërnecit. Në rërën pranë lagunës së Nartës, ata u kujdesën për disa orë që të shpalosnin një mesazh artistik me mbishkrimin “SOS, po grabitemi!”, të shoqëruar me vizatime shpendësh dhe gjallesash karakteristike të zonës së mbrojtur Vjosë-Nartë dhe Karaburun-Sazan.
Aksioni simbolik, që u ndoq nga Citizens.al, u zhvillua pranë Manastirit të Zvërnecit, në një territor ku biodiversiteti ishte i dukshëm me sy të lirë. Flamingot, çafkat e bardha dhe shpendë të tjerë migratorë e bëjnë zonën një nga pikat më të rëndësishme ekologjike në vend, mjaft të frekuentuar nga turistët e natyrës dhe ata që udhëtojnë për kamping.
Elsa Paja, një nga aktivistet, na tregoi se ideja lindi nga frika për pasojat e projekteve të paralajmëruara. Sipas saj, bashkimi i artistëve dhe aktivistëve ishte një reagim i drejtpërdrejtë ndaj ndjenjës së përjashtimit nga vendimmarrja.
“Dikush vjen nga jashtë dhe të grabit tokën! Arsyet pse kjo nuk duhet të ndodhë janë të shumta, sa na lindi nevoja për të bërë diçka,” rrëfeu ajo për Citizens.al
Komuniteti lokal: “Jemi kundër”
Por, në Zvërnec, kundërshtimi nuk vjen vetëm nga aktivistët. Blendon Mërtiri, peshkatar prej mbi 30 vitesh në Grykën e Dajlanit, e sheh zhvillimin e paralajmëruar si kërcënim për mënyrën e jetesës.
Prej një viti ai dhe peshkatarët e tjerë të zonës janë pa leje peshkimi, të pezulluara nga Ministria e Bujqësisë. Megjithatë, ai çdo ditë gjendet pranë varkave të ankoruara në lagunë.
“Me Zotin dhe me Trumpin nuk merremi. Por nëse na thonë të ikim se është investim strategjik, çfarë bëhet me ne?!” pyet ai me ironi.
Sipas Mërtirit, turistët vijnë në këtë zonë për natyrën e egër, jo për resorte luksoze të parashikuara për t’u ngritur nga propozimi i paraqitur prej dhëndrit të Donald Trump, Jared Kushner.
Mërtiri ngre gjithashtu shqetësimin për pronësinë e tokës, duke theksuar se shumë parcela të zonës së Zvërnecit janë të ndara sipas ligjit “7501” dhe disa të papajisura me dokumente pronësie. Shqetësimi kryesor mbetet te mënyra e shpronësimit. Ai thotë se deri më sot nuk ka pasur asnjë informacion.
“Edhe Aeroport (Aeroporti i Vlorës në Akërni), edhe resort… do na vijë e mira në derë, mirëqenie e madhe…” ironizoi Blendoni.
Një tjetër banore, Rita Xhaho, tha për Citizens.al se lajmin për ndërtimet e mundshme të resorteve në Zvërnec dhe Sazan e kishte mësuar nga televizioni. Për të, ndryshimi i peizazhit mjedisor do të thotë humbje e kujtimeve dhe e lidhjes personale me zonën.
“Nga televizioni e morëm vesh, që do bëhen, ndërtimet, që do ti bej ajo, vajza e Trumpit,” theksoi Rita.
Zonat e Mbrojtura nën rrezik
Marina Xhaho, nga “Qendra për Ruajtjen dhe Mbrojtjen e Mjedisit Natyror në Shqipëri” (PPNEA), e cila ishte pjesë e grupit të aktivistëve, paralajmëron se çdo ndërhyrje me ndërtime rrezikon shkatërrimin e habitateve ku folezojnë specie të mbrojtura.
Sipas saj, zona e mbrojtur Vjosë-Nartë strehon flamingot, pelikanët kaçurrelë, sqepbizët, kalorësit, pulëbardhat dhe dhjetëra lloje të tjera shpendësh ujorë.
Më 22 shkurt 2024, Kuvendi miratoi me votat e shumicës socialiste ndryshimet në Ligjin për Zonat e Mbrojtura, duke hapur rrugën për zhvillime turistike dhe investime në zona që më parë ishin të paprekshme. Përpjekjet për shfuqizimin e ligjit u rrëzuan nga Gjykata Kushtetuese.
Planet e propozuara nga kryeministri Rama në bashkëpunim me Kushner për Sazanin dhe Zvërnecin kanë hasur kundërshtim të gjerë: 41 organizata mjedisore nga 28 shtete i kërkuan publikisht qeverisë shqiptare pezullimin e këtyre nismave.
PPNEA ka paralajmëruar se rreth 14 kilometra vijë e egër bregdetare, aktualisht zonë e mbrojtur, rrezikon të shndërrohet në rrugë asfalti, ndriçim artificial dhe ndërtesa luksoze.
Sipas mjedisorëve, rreziku nuk kufizohet vetëm në jug. Ndryshimet ligjore dhe nisma si “Paketa e Maleve” e zgjerojnë logjikën e ndërhyrjes edhe në zona të tjera të mbrojtura në vend, duke vënë në pikëpyetje vetë konceptin e mbrojtjes së aseteve natyrore.
BERLIN, 2 shkurt /ATSH-AA/ – Sasia e magazinimit të gazit natyror të Gjermanisë kanë rënë mes temperaturave të ulëta, duke nxitur thirrje nga opozita për masa të menjëhershme për të shmangur mungesa të mundshme.
Objektet e magazinimit ishin në 32,9 për qind kapacitet më 1 shkurt 2026 – një rënie e thellë nga 56,4 për qind në të njëjtën periudhë vitin e kaluar dhe rreth 57 për qind në fund të dhjetorit 2025. Rënia ndodh ndërsa gjermanët rrisin ngrohjen gjatë një nga dimrat më të ftohtë në vitet e fundit.
Michael Kellner, zëdhënësi për politikën energjetike i Partisë së Gjelbër opozitare, kritikoi qeverinë për “përgatitje të dobët” dhe paralajmëroi për kufizime të mundshme.
“Ne po dridhemi gjatë këtij dimri,” tha ai për transmetuesin publik ARD të dielën vonë, duke shtuar se ministria tani duhet të kërkojë kursim të gazit për të shmangur një krizë më të madhe.
Por Ministrja e Ekonomisë, Katherina Reiche, minimizoi shqetësimet mbi rezervat e shteruara. “Ne e monitorojmë situatën çdo ditë – nuk ka arsye për shqetësim,” tha ajo para një udhëtimi në Arabinë Saudite.
Reiche theksoi kapacitetin e Gjermanisë për të importuar gaz natyror të lëngshëm, ose LNG, nga jashtë, duke shprehur besim se vendi do ta kalojë dimrin pa probleme.
Gjermania ka luftuar me furnizime të qëndrueshme energjie që nga ndërprerja e importeve ruse pas shpërthimit të luftës Rusi-Ukrainë në 2022. Rusia kishte siguruar pothuajse 55 për qind të gazit natyror dhe 35 për qind të naftës bruto të Gjermanisë para konfliktit.
Që atëherë, vendi është kthyer te alternativa nga Norvegjia, Holanda dhe Belgjika – me çmime të rritura. Portet kryesore në Belgjikë dhe Holandë përpunojnë mbërritjet e LNG-së, të cilat pastaj transportohen me tubacione në Gjermani. Shumica e importeve të LNG-së së Gjermanisë vjen nga SHBA-ja.
Në Gjykatën Themelore në Prishtinë është mbajtur seanca fillestare ndaj Nadica Cepkenoviq, e akuzuar për krime lufte kundër popullatës civile, lidhur me keqtrajtimin sistematik të të burgosurave shqiptare gjatë luftës në Kosovë, në vitet 1998–1999.
Ish-e burgosura Jehona Krasniqi-Morina tha se ballafaqimi me të akuzuarën pas gati tri dekadash nuk i ka sjellë emocione pozitive, por ka rikthyer kujtimet e dhunës së vazhdueshme fizike dhe psikike që, sipas saj, ushtrohej ndaj të burgosurave që nga momenti i arrestimit e deri në lirimin e tyre.
Ajo theksoi se procesi gjyqësor përbën një pikë kthese për viktimat, duke vlerësuar se pas më shumë se dy dekadash po dërgohet një mesazh se drejtësia po përpiqet të trajtojë krimet e kryera. Krasniqi-Morina shtoi se dhuna në burgjet serbe mund të krahasohet me kampet e nazizmit dhe se përgjegjësia, sipas saj, nuk duhet të kufizohet vetëm te një person, por edhe te gardianet e tjera të përfshira.
Ndërkohë, ish-e burgosura tjetër, Mevlyde Saraçi, deklaroi se dhuna e përjetuar i ka lënë pasoja të rënda shëndetësore, përfshirë dëmtim të dëgjimit, duke e bërë të vështirë edhe ndjekjen e seancës gjyqësore. Ajo kërkoi dënim meritor për të akuzuarën dhe për gardianet e tjera që, sipas saj, kanë marrë pjesë në keqtrajtim.
“Sot për mua është një ditë fitoreje, sepse ajo ndodhet në pozitën ku kemi qenë ne dikur. Megjithatë, drejtësia duhet të jetë e plotë dhe e merituar”, tha Saraçi, duke përshkruar fyerjet, dhunën dhe poshtërimin që, sipas saj, janë ushtruar ndaj grave shqiptare të burgosura për shkak të përkatësisë kombëtare dhe mbështetjes për lirinë e Kosovës.
Nadica Cepkenoviq është deklaruar e pafajshme për aktakuzën e ngritur ndaj saj. Sipas Prokurorisë, ajo dyshohet se, në cilësinë e ish-gardianes në Burgun e Prishtinës – paralelja për femra në Lipjan, në bashkëkryerje me Ljiljana Seliq, Danica Lukiq, Sladjana Arsiq dhe Biljana Stoliq, ka shkelur rregullat e së drejtës ndërkombëtare duke keqtrajtuar në mënyrë sistematike të burgosurat shqiptare.
Në aktakuzë thuhet se viktimat janë torturuar në mënyrë çnjerëzore, përfshirë rrahje me mjete të forta, kërcënime serioze për jetë dhe ushtrim të vazhdueshëm të dhunës psikike, duke u shkaktuar pasoja të rënda fizike dhe emocionale, të cilat, sipas Prokurorisë, vazhdojnë t’i bartin edhe sot.KP/Telegrafi.
Në fund të vitit 2023, Bashkia e Tiranës dhe kryebashkiaku Erion Veliaj promovuan gjerësisht nismën “Rrugët për Fëmijët” (School Streets) si një hap konkret drejt rritjes së sigurisë së nxënësve në zonat përreth shkollave.
“Jemi shumë krenarë të ndërtojmë këtë trashëgimi për çdo fëmijë të Tiranës për dekada të tëra në vijim”, deklaronte Veliaj në dhjetor 2023, duke njoftuar se deri në fund të vitit 2024 do të ndërtoheshin 20 rrugë të sigurta pranë shkollave.
Sipas premtimit, nisma do të prekte drejtpërdrejt 25,000 nxënës
Buxheti i alokuar sipas Bashkisë Tiranë, për periudhën 2024-2025 arriti në 102,951,351 lekë.
Për vitin 2026 janë planifikuar 55,562,742 lekë shtesë, plus një investim i ri prej 55,099,200 lekësh për “Elemente për rritjen e sigurisë së këmbësorëve në rrugë”
Projekti
Programi “School Streets” u prezantua si vijim i ndërhyrjeve të nisura që në vitin 2020, fillimisht në shkollat pilote “Naim Frashëri” dhe “Gustav Mayer”. Projekti synonte të kthente hapësira që ishin pjesë e rrugës në zona të sigurta këmbësorësh, të pajisura me trafikndarës betoni, sinjalistikë dhe elemente urbane që kufizojnë parkimin dhe qarkullimin e mjeteve.
Modeli u zhvillua në bashkëpunim me organizatën vendase Qendra Marrëdhënie dhe partnerë ndërkombëtarë, duke u bazuar në praktikat e qyteteve evropiane (Barcelona:”Protegim les Escoles”, Milano:”Strade Scolastiche”, Paris:”Rues aux Écoles”).
Terreni
Më 20 janar 2026, Faktoje.al kreu një verifikim në terren pranë 7 shkollave pjesë e këtij programi: “Mihal Grameno”, “Osman Myderizi”, “Naim Frashëri”, “Gustav Mayer”, “Shkolla e Kuqe”, “Fan Noli” dhe “Edith Durham”.
Pamja që ofron terreni ndryshon ndjeshëm nga një shkollë te tjetra.
Pranë “Shkollës së Kuqe”, rrethimi me blloqe betoni që përcakton hapësirën e sigurt ishte kryesisht i ruajtur. Zona ishte e shënuar dhe në pjesën më të madhe nuk përdorej nga automjete, megjithëse herë pas here kalonin ose parkoheshin motorë.
Ndryshe paraqitej situata te “Fan Noli”, ku perimetri i sigurisë ishte minimal. Brenda hapësirës së dedikuar ishin parkuar motorë, ndërsa një biznes përreth kishte shtuar vazo me lule dhe tavolina, duke e kthyer zonën në një hapësirë të përzier, larg idesë së një rruge ekskluzive për fëmijët.
Te “Mihal Grameno”, panorama ishte edhe më problematike. Një perimetër relativisht i madh ishte shndërruar de facto në parkim makinash. Blloqet e betonit ishin shkulur nga vendi, të copëtuara ose të zhvendosura anash, duke krijuar hapësira për parkim. Një tabelë që lajmëronte “Rrugë për Fëmijët” qëndronte mbi një realitet ku prioritet ishin automjetet.
Situatë e ngjashme u konstatuan edhe pranë “Osman Myderizi”, ku trafikndarësit ishin zhvendosur për të lehtësuar hyrjen e makinave nga disa drejtime, ndërsa parkimi nuk funksiononte sipas skemës së parashikuar.
Në rastin e “Edith Durham”, shkollë ende jo funksionale pas rindërtimit, rrethimi dukej më estetik, por edhe aty disa nga blloqet ishin zhvendosur dhe hapësira përdorej edhe për parkim.
Ndërkohë, “Naim Frashëri” dhe “Gustav Mayer”, shkollat e para pilote të projektit, paraqisnin gjendjen më të mirë. Hapësirat ishin më të qarta, të pa zëna nga automjete dhe funksiononin sipas qëllimit fillestar, ndonëse edhe aty vëreheshin blloqe të rrëzuara ose të lëvizura.
Çfarë thotë Bashkia?
Në përgjigjet zyrtare për Faktoje.al, Bashkia Tiranë konfirmon realizimin e 12 projekteve: Gjon Buzuku, Fan Noli, Shkolla e Kuqe, Osman Myderizi, Mihal Grameno, Niket Dardani, Edith Durham, Gustav Mayer, Naim Frashëri, Kopshti 26, Çerdhja 17 dhe shkolla Kosova.
Drejtoria e Përgjithshme e Planifikimit të Investimeve dhe Monitorimit të Punëve Publike pranon se “në një pjesë e këtyre objekteve ku është hasur prishja e objekteve të mobilimit urban që mbrojnë zonën e këmbësorëve është planifikuar rehabilitim në vitin në vijim”.
Bashkia informon se është në proces miratimi për ndërhyrje në 20 objekte të tjera publike, si dhe për transformimin e ndërhyrjeve të përkohshme në zgjidhje më permanente.
Verifikimi
Nga 20 rrugë të premtuara për vitin 2024, janë realizuar 12 deri më sot (janar 2026).
Shumica e rrugëve të sigurta nuk po funksionojnë sipas qëllimit. Blloqet e betonit janë zhvendosur sistematikisht për të krijuar hapësira parkimi. Gjendja në shkollën Mihal Grameno, paraqitet sot në gjendje të degraduar.
Shkollat Gustav Mayer dhe Naim Frashëri, vazhdojnë të funksionojnë siç ishte planifikuar.
Përfundimi
Verifikimi i Faktoje.al tregon se premtimi për 20 rrugë të sigurta pranë shkollave nuk është përmbushur brenda afatit të deklaruar. Edhe aty ku ndërhyrjet janë realizuar, një pjesë e tyre nuk funksionojnë sipas qëllimit fillestar. Hapësirat e dedikuara për fëmijët shpesh janë rikthyer në parkime ose janë zaptuar.
Në këto kushte, nisma “Rrugët për Fëmijët” mbetet pjesërisht e realizuar, si në shtrirje ashtu edhe në funksion, ndërsa siguria e përditshme e nxënësve vijon të varet nga zbatimi real në terren, jo vetëm nga projektet në letër.
Login
