Nga Patris Pustina 

Më 2 mars 2026, peizazhi mediatik shqiptar u përfshi nga paniku. “Irani mund të sulmojë bazën e muxhahedinëve,” alarmonin titujt e portaleve duke cituar herë “mediat e huaja” herë “mediat botërore” herë “mediat azere” e herë pa cituar fare.

Lajmi mori jehonë edhe në parlament, kur deputetja e qarkut Durrës e Partisë Demokratike, Manjola Luku, foli për mundësinë e një sulmi nga Irani duke thënë se banorët e Manzës janë të shqetësuar nga një sulm iranian.

E gjithë kjo fushatë paniku duket se e ka zanafillën në një artikull të vetëm të botuar më 2 mars në portalin azer Caliber.az, me titullin “IRGC e Iranit mund të sulmojë bazën e Muxhahedinëve në Shqipëri”. 

Pjesa më e madhe e artikullit të medias azere konsiston në një përshkrim dhe historik të organizatës së muxhahedinëve, i cili paraprihet nga vetëm tre fjali:

“Mes tensioneve në rritje rajonale, thuhet se po shqyrtohet mundësia e një sulmi iranian ndaj selisë së “Monafeqin” — Organizatës Muxhahedine të Popullit të Iranit (MEK) — që ndodhet në bazën Ashraf-3 në Shqipëri. Shërbimi për shtyp i Korpusit të Gardës Revolucionare Islamike (IRGC) tha në Telegram se veprimet e mundshme thuhet se kanë të bëjnë me një strukturë që Teherani e konsideron të lidhur me ‘aktivitete armiqësore’. Disa burime, duke iu referuar sulmeve të fundit të Iranit ndaj objektivave në Qipro, pohojnë se Irani nuk po e kufizon më veten në një gjeografi specifike kur synon qendrat e lidhura me kundërshtarët e tij dhe po zgjeron fushëveprimin e aftësive të tij operacionale përtej rajonit”

Artikulli pretendon se “thuhet se po shqyrtohet mundësia” e një sulmi iranian pa treguar se kush po e thotë këtë. 

Ai parafrazon një deklaratë të pretenduar të IRCG ku nuk përmendet Shqipëria por një strukturë që Irani e konsideron të lidhur me aktivitete armiqësore, një përkufizim që do ta përmbushte çfarëdo baze ushtarake amerikane, si ato që janë goditur tashmë nga Irani në Lindjen e Mesme, apo ato britanike në Qipro.

As burimet anonime të cituara në artikull nuk duket se përmendin Shqipërinë, por thjesht deklarojnë se, duke parë goditjen e bazave ushtarake britanike në Qipro, sulmet e Iranit duket se nuk po kufizohen më gjeografikisht në Lindjen e Mesme.

Pretendimi se Shqipëria mund të jetë në shënjestër të sulmeve iraniane duket se është një përfundim në të cilin ka dalë vetëm autori i artikullit, zoti Khagan Isayev. 

Faktoje ka pyetur z. Isayev mbi burimet ku bazohet ky pretendim, por deri në botimin e këtij shkrimi nuk ka marrë ende përgjigje.

Burimi

Burimi i vetëm i verifikueshëm në këtë artikull është deklarata që pretendohet se është botuar në Telegram nga IRGC. Lidhja që referon autori të dërgon vërtet në një kanal Telegrami të quajtur @sepah_pasdaran.

Megjithatë, deklarata e pretenduar duket se nuk ekziston, ose të paktën nuk ekziston më. 

Një shqyrtim i vetë kanalit të Telegramit zbulon një detaj interesant. Megjithëse ai mban emrin Sepah Pasdaran, një emër alternativ për IRGC, dhe logon e Gardës Revolucionare, në përshkrimin e kanalit deklarohet: “Kjo është personale dhe përditësohet nga mbështetësit”

Në fakt, ky kanal, ndër të tjerë, është përshkruar nga BBC në 2025 si “kanale jozyrtare të lidhura me IRGC” që “duket se drejtohen nga mbështetës dhe administratorë të lidhur me IRGC, të cilët ndajnë lajme dhe propagandë rreth Gardës”

Në fakt, në Gusht 2025, agjensia iraniane e lajmeve Mehr raportoi se Departamenti i Marrëdhënieve me Publikun i (IRGC) njoftoi se kishte hapur llogari zyrtare në mediat sociale për herë të parë.

Deklarata renditi llogaritë zyrtare në Telegram (@sepahnewsir403) dhe X, si dhe në platformat vendase iraniane. Ç’është më domethënëse për rastin tonë, ajo konfirmoi se asnjë nga kanalet e tjera të mediave sociale me titullin ‘Sepah’ ose tituj të ngjashëm nuk janë media zyrtare të IRGC dhe nuk mund të citohen për të pasqyruar qëndrimet e Gardës.

Kanali zyrtar i IRGC në Telegram, @sepahnewsir403

Sipas BBC, “disa media ndërkombëtare dhe vendase i kanë cituar gabimisht këto [kanale Telegrami jo-zyrtare me emra që përmbajnë ‘Sepah’] si “zyrtare” në disa raste në të kaluarën. Shumë besonin se Korpusi kishte mbajtur qëllimisht një re paqartësie rreth komunikimeve dhe propagandës së tij”

Pra, kanali i Telegramit që citohet si “shërbimi për shtyp” i IRGC nga artikuli azer në fakt është një kanal jo-zyrtar.

Alarm i përsëritur

Alarmi i kërcënimit të raketave iraniane zgjohet herë pas herë në median shqiptare, jo gjithmonë mbi baza të qenësishme.

Në verën e vitit 2022, Faktoje përgënjeshtroi një pretendim të ngjashëm për sulme me raketa dhe dronë nga Irani drejt kampit të MEK në Manëz.

Më herët, në 2020, vetë Ali Khamenei, lideri suprem i Iranit, i është referuar Shqipërisë, si “një vend shumë i vogël, por shumë djallëzor europian, ku elementë amerikanë bashkëpunojnë me tradhtarë iranianë dhe planifikojnë kundër Republikës Islamike”

Organizata e Traktatit të Atlantikut Verior (NATO)

Shpërthimi i konflikteve në botë pasohet menjëherë nga alarme për raketa e luftë në Shqipëri nëpër mediat shqiptare.

Megjithatë, siç Faktoje ka theksuar dhe më parë, një skenar i tillë nuk ka shumë gjasa të ndodhë në Shqipëri, kryesisht sepse kjo e fundit është anëtare e NATO.

Vendet anëtare të NATO tregohen në këtë hartë me ngjyrë blu të thellë

Neni 5 i Traktatit Atlantiko-Verior parashikon:

“Palët bien dakord se një sulm i armatosur kundër një apo më shumë prej tyre në Evropë apo në Amerikën e Veriut do të quhet si sulm kundër të gjitha atyre dhe si pasojë bien dakord që, nëse ndodh një sulm i tillë, secila nga ato, në ushtrim të së drejtës së vetëmbrojtjes kolektive apo individuale të njohur nga Neni 51 i Kartës së Kombeve të Bashkuara, do të ndihmojë Palën apo Palët e sulmuara në këtë mënyrë duke ndërmarrë menjëherë, individualisht dhe në bashkërendim me palët e tjera, ato veprime që i vlerëson si të nevojshme, përfshirë këtu përdorimin e forcave të armatosura, për të rivendosur dhe ruajtur sigurinë në zonën e Atlantikut të Veriut.

Çfarëdo sulmi i tillë i armatosur dhe të gjitha masat e marra si rrjedhojë e tij do t’i njoftohen menjëherë Këshillit të Sigurimit. Masa të tilla do të përfundojnë kur Këshilli i Sigurimit të ketë marrë masat e nevojshme për të rivendosur dhe ruajtur paqen dhe sigurinë ndërkombëtare”

Parimi i vetëmbrojtjes kolektive, si parandalim i zgjerimit të Bashkimit Sovjetik në Europën Lindore, ishte nga qëllimet kryesore për krijimin e NATO-s në 1949. Neni 5 i Traktatit u citua për herë të parë pas sulmeve terroriste të 11 Shtatorit 2001 në ShBA. Pasi Këshilli i Atlantikut të Veriut u informua se sulmi ishte i drejtuar nga jashtë, pati konsultime mes aleatëve dhe Këshilli vendosi për veprim kolektiv.

Bazuar në këtë nen, një sulm iranian me raketa kundër kampit MEK në truallin e shtetit shqiptar do të quhej një sulm kundër 30 shteteve anëtare të NATO-s dhe do të ftonte një kundërpërgjigje nga organizata më e mirë-armatosur në histori.

A mund të godasë Irani Shqipërinë?

Ledion Krisafi, studiues i çështjeve ndërkombëtare, tha për Faktoje se, megjithëse Shqipëria është në rrezen e raketave më të përparuara iraniane, do të ishte thuajse e pamundur që një raketë iraniane të arrinte në vend.

“Sistemet e mbrojtjes ajrore të ShBA, Izraelit dhe vendeve të tjera do ta kapnin një raketë të tillë që në Lindjen e Mesme. Gjithashtu, sistemi i mbrojtjes që ka Greqia është shumë i mirë dhe nëse [raketa] do të arrinte të kalonte Lindjen e Mesme sistemi mbrojtës grek do e kishte kapur,” sqaroi ai. “Mendoj që raketa është diçka e padiskutueshme. është e pamundur që të vijë një raketë iraniane në Shqipëri”

Eksperti i sigurisë Faik Basha bie dakord. “Greqia ka filluar të aktivizojë sistemin e mbrojtjes kundër-ajrore. Italia po ashtu e ka të aktivizuar. Turqia e ka të aktivizuar,” tha Basha për Faktoje.

Ai shton se, duke qenë se pjesa perëndimore e Iranit është nën sulmin e forcave izraelite dhe amerikane, që kanë prishur një pjesë të sistemit iranian të lëshimit të raketave, mendohet se një pjesë e raketave iraniane lëshohen nga Irani lindor. Kjo e rrit distancën që raketat duhet të përshkojnë për të arritur Manzën.

Basha mendon gjithashtu se, si pasojë e valës së sulmeve drejt bazave amerikane në Lindjen e Mesme, Irani është hapur përtej kapaciteteve të tij për të mbajtur gjallë sulme në disa drejtime të ndryshme.

Një tjetër opsion sulmi iranian janë dronët, të cilët sipas Krisafit mund të nisen nga Libani, si distanca më e afërt e mundshme. “Por edhe për dronët, distanca është shumë e largët për të arritur një dron nga Libani në Shqipëri”

E vetmja mënyrë e qenësishme që Krisafi sheh për një sulm hipotetik iranian në Shqipëri do të ishte “një element i [Iranit] brenda Shqipërisë, i cili mund të modifikonte ndonjë dron të vogël për të bërë një goditje të tillë“

A do ta godiste Irani Shqipërinë?

Pasi pyetëm se si do mund ta godiste Irani Shqipërinë, vlen të pyetet pse do ta godiste Irani Shqipërinë. Kampi muxhahedin i vendosur në Shqipëri që nga viti 2018 del në pah si përgjigjia vetë-evidente.

Megjithatë, Krisafi shpjegon se muxhahedinët e Shqipërisë nuk janë një opozitë e mirëfilltë, por një opozitë e mbajtur në këmbë me zor nga ShBA. Ata nuk kanë mbështetje popullore në Iran, dhe nuk duket se ka gjasa që kjo ‘opozitë’ të shihet si kandidate e mundshme për marrjen e pushtetit në Iran.

Megjithëse strehimi i muxhahedinëve në Shqipëri mund ta bëjë atë teorikisht një shënjestër, Krisafi mendon se i biri i Shahut të fundit të Iranit, i cili ndodhet në ShBA, mund të ishte një objektiv shumë më i rëndësishëm eleminimi se muxhahedinët.

Përfundim

Pasditen dhe mbrëmjen e 2 marsit 2026, bazuar në një deklaratë që nuk ekziston më, të lëshuar nga një kanal jo-zyrtar, mediat shqiptare nisën një fushatë alarmi që shtoi ankthin dhe pasigurinë në kohëra të pasigurta.

The post Alarmi i rremë, Shqipëria në titujt e mediave si shënjestër e Iranit appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Ky imazh tregon trupin e liderit të vrarë iranian Ali Khamenei

Verdikti: E pavërtetë, Gjeneruar me AI

—————————————————

Pas vrasjes së udhëheqësit iranian Ali Khamenei në një sulm izraelito-amerikan ndaj Teheranit më 28 shkurt, në rrjetet sociale dhe media, përfshi ato shqipfolëse, nisi të qarkullonte një imazh që pretendohet se tregon kufomën e Khamenei nën rrënoja.

Kompozimi i imazhit tregon një skenë të çuditshme. Asnjë nga punonjësit e shpëtimit nuk duket se ka interes për trupin, por përkundrazi po shikon me vëmendje pllakën e betonit mbi të. Burri në të djathtë duket se po i shton peshën e plotë trupit të tij pllakës të betonit që shtyp mbi viktimën për të hequr një copë relativisht të vogël mbeturinash.

Punonjësit e shpëtimit në imazhin e mësipërm gjithashtu ndryshojnë nga ata që shihen në fotot e bëra nga agjencitë iraniane të lajmeve dhe të shpërndara nga AFP.

Në këtë fotografi të marrë nga agjencia iraniane e lajmeve ISNA, ekipet e shpëtimit kërkojnë në rrënojat e një ndërtese të shembur në vendin e një sulmi në një lagje, në Teheran më 28 shkurt 2026. AMIR KHOLOUSI / ISNA / AFP

Lexuesi skeptik kujton se këto kontradikta logjike janë tregues i zakonshëm i pamjeve të gjeneruara me anë të programeve kompjuterike të inteligjencës artificiale (AI).

Në fakt, një kërkim pamor me Google Lens tregon se imazhi është etiketuar si “I bërë me Google AI.” Një zëdhënës i Google ka thënë për AFP se kur zbulohet një gjurmë SynthID, kjo do të thotë që “imazhi është gjeneruar ose modifikuar me AI.” SynthID, i lançuar nga laboratori DeepMind AI i Google në 2023, identifikon imazhet e gjeneruara me Google AI.

Asnjë foto zyrtare e trupit të Khameneit nuk është publikuar ende. Media izraelite Channel 12 ka raportuar se kryeministrit izraelit Benjamin Netanyahu dhe presidentit amerikan Donald Trump iu tregua një foto e trupit të Khamenei, pasi ai u gjet dhe mor nga autoritetet iraniane nga kompleksi i tij në Teheran.

The post I gjeneruar ky imazh i liderit iranian të vrarë nga bombardimet appeared first on Faktoje.al.

Nga Anila Hoxha

Juristi i Agjencisë për Zhvillimin Bujqësor dhe Rural këmbënguli para gjyqtares Gentiana Xhelili në Tiranë se shtetasi T. A. (inicialet e ndryshuara) administrator i një shoqërie në Lundër  (FAKTOJE disponon të dhënat e plota, por nuk i bën publike sa kohë çështja është në proçes gjyqësor) përfitoi fonde nga Bashkimi Europian, konkretisht nga programet e IPARD, në shkelje të ligjit. 

Një nga argumentet që sjell përfaqësuesi juridik është “se përfituesi i IPARD nuk respektoi rregullat” 

Gjykata Administrative u vu në lëvizje nga AZHBR, më 22 shtator 2025, me një ankesë nga e cila kërkohet që shoqëria në fjalë duhet të kthejë shumën, që përfitoi nga IPARD. 

AZHBR mbrohet me faktin se “është institucioni përgjegjës për administrimin e fondeve të programeve për bujqësinë, ofron shërbime të drejtpërdrejta për fermerët vendas, dhe është gjithashtu përgjegjës për fondet e bujqësisë të Bashkimit Europian” 

Gjyqi ndodh në kohën kur fondet janë “ngrirë” pas hetimeve të OLAF-it. 

Qeveria

Hetimet vijojnë ende në Shqipëri, dhe qeveria përmes ministrit të Financave, Petrit Malaj, njoftoi pak kohë më parë se, “fondet e IPARD 3 do të hapen gjatë 2026”.

“IPARD ka qenë i suksesshëm si në fazën e parë, ashtu edhe në të dytën. Për shkak të disa parregullsive të konstatuara në fazën e dytë, Komisioni Evropian nëpërmjet DG Agri kërkoi një sërë masash që duhej të përmbusheshin nga qeveria shqiptare. Këto masa janë në proces dhe jam shumë optimist se do të përmbyllen me sukses. Më shumë detaje për këtë çështje do t’i japë ministri i linjës, por mund të them se IPARD III do të hapet gjatë vitit 2026 dhe në varësi të diskutimeve dhe masave që ka bërë qeveria shqiptare, ky program besoj do jetë një kontribut shumë i madh për bujqësinë shqiptare“.

Gjyqet 

Megjithatë, në dyert e drejtësisë, po hapen një e nga një dosjet mbi pretendimet se nuk janë respektuar kushtet e granteve të IPARD-it. 

Për të zgjidhur konfliktet, me palë nga njëra anë AZHBR që kryen auditimet dhe nga ana tjetër fituesin e granteve, janë angazhuar dy gjykata administrative, e para në Tiranë dhe e dyta në Lushnjë. 

Tirana 

Në kryeqytet, në një nga paditë e hapura prej 17 shkurtit 2024, gjykata  ngarkoi një ekspert të pavarur për të hetuar se çfarë investimesh kishin ndodhur realisht në një nga fshatrat e Roskovecit mbas mbështetjes me grante. 

Eksperti pohoi në gjykatë se, “nga verifikimi konstatoi se fermeri me emrin e subjektit me inicialet  “E. F.”  sh.p.k (Faktoje ka identitetin e plotë, por ruan anonaminitetin sa kohë çështja është në proçes) ishte mbështetur për ndërtimin e dy serave” Por në  terren, ai zbuloi se ishte ndërtuar vetëm një serë. “Tjetra nuk ekzistonte”

Ky proces vazhdon ende mes Agjencisë, që thotë “se duhet t’i kthehet granti bashkë me penalitetet e borxhit dhe fermerit i cili kundërshton se i ndërpreu investimet mbasi nuk iu dha e gjithë shuma që iu premtua se do mbështetej”

Ecuria  

E ndërsa procesi gjyqësor për dy serat ka hyrë në fazën e prapësimeve për kthimin e shumës prej 8.7 milion lekësh, në Tiranë për subjektin e paditur në Lundër, AZHBR këmbëngul se mbështetja e dhënë prej 24 milionë lekësh duhet kthyer. 

Pretendimet mbështeten në kontrollet e AZHBR, e cila, kur u pyet nga FAKTOJE, konfirmon se në varësi të gjetjeve ajo ka kërkuar në gjykatë ose kthim shume të pjesshme ose të plotë:

”Bazuar në Marrëveshjen Sektoriale ‘Që përcakton dispozitat e menaxhimit dhe zbatimit të asistencës financiare të BE-së për Republikën e Shqipërisë në kuadër të Instrumentit për Asistencën e Para-Anëtarësimit, në fushën ‘Bujqësia dhe Zhvillimi Rural’ (IPARD II)” si dhe në Udhëzuesin për Aplikantët e Programit IPARD II, subjektet aplikojnë për mbështetje financiare pranë Agjencisë për Zhvillim Bujqësor dhe Rural, pasi plotësojnë dokumentacionin administrativ dhe ligjor, shpallen fitues dhe nënshkruajnë kontratën e grantit. Në vijim, subjektet monitorohen lidhur me realizimin në terren të objektit të investimit, përfundimin e tij brenda afatit të përcaktuar në kontratë, dorëzimin e kërkesës për pagesë së bashku me dokumentacionin provues, si dhe nëpërmjet monitorimit ex-post pas përfundimit të investimit”. 

Argumentimet juridike të AZHBR po dëgjohen në seanca nga të gjithë gjyqtarët administrativë në Tiranë, aty ku ka përfunduar pjesa dërrmuese e kërkesë padive rreth fondeve të Bashkimit Europian në ndihmë të  fermerëve vendas. 

Problematika 

…Në rastin e një subjekti të paditur (nga AZHBR) që operon në fushën e agro-turizmit, gjykata e ka të paqartë se përse dokumentat e dorëzuara nga aplikanti për “diversifikimin e fermave dhe zhvillimin e biznesit“ nuk u kontrolluan, pavarësisht se në rregullat e skemës së IPARD  dhe mbështetjes së bashkëfinancuar detyrat janë të qarta,  duke përfshirë jo vetëm procedurat e aplikimit, përzgjedhjen, pranueshmërinë, kontraktimin, por edhe zbatimin e kontratës. Ndaj dhe, çështja ka hyrë në sagën e ballafaqimit të dokumenteve dhe larg shpalljes së një vendimi.

KLSH

Në një raport të Kontrollit të Lartë të Shtetit ku gjatë 2023 është kryer auditim financiar ndaj Ministrisë së Bujqësisë përmendet se. “për sistemin e aplikimit online për skemat IPARD’, procedurat janë kryer nga AKSHI, është lidhur kontrata dhe ka filluar nga zbatimi si dhe eshtë disbursuar fondi sipas kontratës” 

Nga kontrolli i audituesve (publikuar në të njëjtën periudhë kur Shqipërisë iu pezulluan fondet e IPARD, ai per vitin 2025 nuk është zbardhur ende) vërehet se  “janë vlerësuar dhe disbursuar fonde për 166 kontrata” 

KLSH rendit se “gjatë vitit 2022, janë paguar 111 investime të plota/të përfunduara dhe janë kryer 84 pagesa paraprake, me një total disbursimi prej 19.1 mln euro, prej të cilave 14.4 mln euro nga BE dhe 4.7 mln euro nga buxheti i shtetit. Në këta përfitues rreth 17 % kanë qenë gra (33 kontrata) “

Paratë ku janë?

Padia me objekt “kthim shume“ nuk është e vetmja, por renditet midis dhjetëra padive të tjera të hapura nga AZHBR në Gjykatën Administrative në Tiranë në përpjekje për të vënë pikat mbi “i“ në rastin  më të mirë, dhe atë më të keq për të mbuluar dyshimet se deri në çfarë pike u abuzua me grantet e bllokuara qysh prej korrikut 2023.

“Faktoje” u interesua pranë Gjykatës Administrative të Tiranës për betejat gjyqësore të hapura dhe zyrtarisht konfirmohet se “janë 61 çështje ku Agjencia ka paditur subjektet, që kanë përfituar nga IPARD”. 

Ndërkohë, për të ruajtur anonimitetin nuk u vendosën në dispozicion të gjithë emrat e plotë të subjekteve, të paditura gjyqësisht dhe as vendimet e shpallura, që pritet të apelohen në shkallën e dytë. 

Mes një liste të gjatë emrash të pyetur punonjës të AZHBR dhe përfitues të skemës mbështetëse, më i fundit (datë 26 shkurt 2026) që u pyet ishte administratori i një shoqërie që ofron shërbime konsulence në agrobiznes si dhe realizon projekte për zhvillimin rural dhe bujqësor. 

AZHBR 

Agjencia e Zhvillimit Bujqësor dhe Rural konfirmon për FAKTOJE se ka inicuar proçese për kthimin e fondeve në masë të plotë ose të pjesshme  kundër 76 subjekteve (ku përfshihen të dyja gjykatat administrative të shkallës së parë Tiranë dhe Lushnjë). 

Argumentimi 

Avokati Isuf Shehu këmbëngul se institucionet po përmbushin detyrimet e tyre ligjore për t’i shkuar deri në fund një qëndrimi të Bashkimit Europian që kërkon hetime në destinimin e këtyre fondeve. 

“Ky aksion në Gjykatën Administrative tregon se shteti shqiptar ka bërë një hetim administrativ prej nga ky konkludohet para gjykatës me padi. Por ky proces nuk ka lidhje fare me hetimin penal”  u shpreh për “Faktoje” avokati Shehu që ka dhënë konsulencën e tij ndaj 5 subjekteve private, që po mbrohen në gjykatë me argumentin se, “i janë përmbajtur ‘check listës’  për përfitimin e mbështetjes financiare në zhvillimin bujqësor”. 

Avokati ia adreson fajin institucioneve shtetërore të cilat nuk patën, sipas tij,  struktura të posaçme për monitorim të vazhdueshëm për të parandaluar tjetërsimin e investimit dhe mos zbatimin e kontratës

Po hetimet penale?

Për çështjen në fjalë, që ka hyrë në vitin e tretë të hetimit, SPAK pranon për “FAKTOJE” se ka persona nën hetim, por nuk ka zbuluar asgjë rreth të dhënave të të dyshuarve.  

“Në përgjigje të kërkesës tuaj për informacion, ju bëjmë me dije se Prokuroria e Posaçme po kryen hetime në lidhje me shpërndarjen e fondeve të programit IPARD nga AZHBR. Procedimi penal në fjalë është ende në fazën e hetimeve paraprake. Bazuar në nenin 279/1 të Kodit të Procedurës Penale, aktet hetimore dhe përmbajtja e  tyre përbëjnë sekret hetimor. Për këtë arsye nuk mundet t’ju japim informacione të mëtejshme nëse ka persona nën hetim apo cilët janë personat nën hetim”, tha zyra e shtypit pranë SPAK. 

Një burim i sigurt pranë SPAK tha më tej për “FAKTOJE” se janë sekuestruar një sërë kontratash dhe janë vlerësuar dokumente e dëshmi me interes për procedimin. 

Kallëzimi penal ku pretendohet korrupsion rreth shpërndarjes së fondeve të bujqësisë ka në qendër ish- ministren e Bujqësisë, Frida Krifca, dhe zyrtarë të AZHBR. 

Pano Soko si përfaqësues i Nismës “Thurje” që kreu denoncimin gjatë vitit 2023  u shpreh për FAKTOJE se kanë denoncuar një skemë që bën përgjegjëse gjashtë hallka institucionale.

“Ne kemi dorëzuar raportin final të OLAF, shpresojmë të ketë zhvillime dhe besoj që kjo duhet të kishte qenë cështja më e shkurtër. Në varësi të këtij hetimi varet çfarë qëndrimi do mbahet për IPARD 3,  ndërkohë që nuk kemi shumë kohë, sepse një vit afat  ka mbetur dhe pastaj fondet digjen. Besoj që prokuroria do ta shikojë me këtë sy rëndësinë e hetimit penal. Kjo  nuk është si çdo çështje tjetër. Ka pasoja nëse nuk tregojmë reagim, Shqipëria rrezikon të humbasë gjithë pjesën tjetër të fondeve” u shpreh eksperti Soko

Nga ana tjetër, gjatë monitorimit nga FAKTOJE të proceseve gjyqësore, (shumë prej tyre në fazë përgatitore), është zbuluar se subjektet nuk kanë respektuar kontratat për të investuar në disa fusha, që nga kapanonet për mbledhjen e frutave, ndërtimin e serave, konservim peshku, bujtina e agroturizëm.

Avokatura e Shtetit që është palë në proceset administrative (si përfaqësuese e interesave të shtetit) pranon për “FAKTOJE”  se po ndjek 57 çështje që janë për kthim shume. “Por nuk mund të saktësojmë mbi çështjet e IPARD” u shpreh një burim zyrtar i këtij institucioni. 

Humbës apo fitues?

D. L. (inicialet e ndryshuara me kërkesën e tij) është një nga subjektet që u padit gjatë shkurtit 2025 në Gjykatën Administrative si një nga përfituesit e granteve në sektorin e turizmit rural dhe të natyrës  me synim “investim në ndërtim dhe mobilim bujtine agroturistike”.  

Kontrata përmendte se 75 përqind ishin kontribut i BE-së dhe 25 përqind  kontribut kombëtar. 

Pas grantit, përfituesi paraqiti në dhjetor 2022 kërkesën për parapagesë. Mbas transferimit të shumës së parë, përfituesi kërkoi shtyrje afati për mbylljen e investimit, për pasojë edhe kërkesën për pagesë e depozitoi tej afatit të përcaktuar në kontratën e grantit. 

D. L.  u refuzua  në 10 nëntor 2023.  Një shkresë e dytë e njoftoi se ai duhet të kthente edhe këstin e mëparshëm, gjë për të cilën nuk kthehu përgjigje. 

Ky qe momenti kur AZHBR nisi procedurat ligjore. 

Aplikanti humbi në gjykatë dhe shkalla e parë e detyron me vendim që të kthejë shumën e grantit. 

Por beteja ligjore nuk ka marrë fund.

Me kushtin që të mos publikohet emri i tij, D.L.  thotë se aplikoi si kushdo tjetër për fondet e IPARD dhe se për procedurat disponon një kontratë. “Më dhanë një këst prej 5 milionë lekësh dhe kurrë nuk erdhën për të bërë kontrolle. Normalisht duhet të lëvronin edhe këstet e tjera por i ndërprenë për shkak të neglizhencës së tyre. Kërkojnë kthim shume sepse synojnë të më bllokojnë” u shpreh ai, i cili ka investuar në një nga zonat më të vizituara turistike të Juglindjes. 

D.L. insiston se fitoi një grant prej 27 milionë lekësh, i cili nuk iu kalua i plotë dhe se pas humbjes në Gjykatën Administrative të Tiranës do t’i drejtohet Gjykatës së  Apelit.  

Në fakt, vetëm pas hetimit administrativ të OLAF për vitet 2021 -2023  përcjellë Shqipërisë përmes DG-Agrit, institucionet nisën veprimet korrigjuese. 

Ish- ministrja e Bujqësisë, Anila Denaj, është shprehur më herët se, “është miratuar struktura e re organizative për AZHBR që forcon mekanizmat kontrollues, parandalues dhe zbulues për çdo parregullsi”.

A do të kthehen paratë?

Megjithatë Agjencia për Zhvillim Bujqësor dhe Rural dikur drejtuar nga Frida Krifca që më pas drejtoi ministrinë e linjës,  insiston se si palë D. L. duhet të kthejë shumën prej 5,020,877.27, që i përfitoi në bazë të kontratës së grantit në datën 9 nëntor 2022. 

Përfituesi detyrohet të paguajë edhe penalitetet deri në datën e kthimit të shumës  që janë llogaritur nga sektori i borxhit pranë AZHBR me një vlerë prej 4 milionë lekë shtesë. Një faturë e tillë duhet ende kohë të bëhet e zbatueshme. 

Avokati Ilir Qafa i përgjigjet me pyetje, pyetjes se si do të ekzekutohen në finale këto vendime dhe nëse do të kemi apo jo sekuestrime të investimeve, apo zhytje në borxhe të përfituesve. 

“Vendimet gjyqësore rrezikojnë të mbeten thjesht vendime, jo të ekzekutueshme. Sepse nga njëra anë shohim të jepen vendime gjyqësore dhe nga ana tjetër ka vend për të menduar se procesi ka për të qenë formal me një sërë veprimesh përmbarimore, që mund të mos garantojnë realizimin real për të rikuperuar fondet e shpërndara sipas programit të IPARD”, u shpreh për “FAKTOJE” avokati Qafa

Ky shkrim publikohet në kuadër të konkursit vjetor “Fatos Baxhaku”, pjesë e nismës Truth Beyond Numbers, e zbatuar nga Faktoje përmes mbështetjes së programit MATRA të Ambasadës së Mbretërisë së Vendeve të Ulëta. Pikëpamjet e shprehura në shkrime i përkasin autorëve dhe nuk reflektojnë domosdoshmërisht pikëpamjet e Mbretërisë së Vendeve të Ulëta.

The post “Duan të më bllokojnë”, grantet e IPARD përfundojnë në gjykatë, beteja për kthimin e fondeve appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Irani nis sulmet drejt Europës, shumë afër Maqedonisë dhe Shqipërisë

Verdikti: Mungon konteksti, Clickbait

—————————————————

Ndërsa Irani dhe Izraeli shkëmbejnë sulme raketore pas vrasjes së udhëheqësit iranian Ali Khamenei në një sulm izraelito-amerikan ndaj Teheranit më 28 shkurt, në rrjetet sociale shqipfolëse nisën tashmë të qarkullojnë tituj alarmantë si “Irani nis sulme drejt Evropës. Shumë afër Maqedonisë dhe Shqipërisë”.

Postimi i mësipërm, që ka marrë qindra pëlqime, i fton përdoruesit e alarmuar të zbulojnë detajet e fundit në një artikull të lidhur në komente.

Megjithatë, në brendinë e artikullit, zbulohet se Irani ka lëshuar dy raketa drejt Qipros, ku ka dy baza ushtarake Mbretëria e Bashkuar. 

John Healey, Sekretar i Shtetit për Mbrojtjen e Mbretërisë së Bashkuar, tha për BBC se dy raketa balistike u qëlluan veçmas drejt Qipros. 

“Tani jemi mjaft të sigurt se ato nuk ishin shënjestruar për Qipron, por megjithatë kjo tregon se si bazat tona, personeli ynë, ushtria dhe civilët për momentin janë në rrezik”, tha ai, pa dhënë detaje të mëtejshme rreth raketave dhe ndonjë interceptimi të tyre.

Një zëdhënës i qeverisë qipriote tha më vonë se kryeministri britanik Keir Starmer kishte “konfirmuar qartë se Qiproja nuk ishte një shënjestër”l gjatë një telefonate me presidentin e vendit Nikos Christodoulides.

Nuk raportohen të lënduar apo dëme materiale në Qipro si pasojë e këtyre sulmeve.

Ndërkaq, Qipro është rreth 1340 km larg Shqipërisë, në vijë ajrore. Për krahasim, Qipro është 1900 km larg Tehranit, nga supozohet se u lëshuan raketat.

Megjithatë, titulli i vendosur me qëllim mbledhjen e sa më shumë klikimeve e bën lexuesin të mendojë se Shqipëria ndodhet në rrezik si pasojë e një konflikti që po ndodh mijëra kilometra larg, duke shkaktuar alarm dhe panik të panevojshëm tek publiku shqiptar.

The post Raketat iraniane ende larg Shqipërisë për të nisur alarme appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Rumuni që tentoi të rrëmbente një fëmijë në Bergamo, Itali ishte në të vërtetë me origjinë izraelite

Verdikti: E paprovuar

—————————————————————

Pasi një burrë tentoi të rrëmbente një vajzë 1-vjeçare nga krahët e së ëmës më 14 shkurt 2026 në Itali, në rrjete sociale, përfshi ato shqipfolëse, po qarkullon pretendimi se rrëmbyesi në tentativë ishte me origjinë izraelite. Ky pretendim është ndarë në rrjet duke nxitur më tej narrativat antisemite. 

Megjithatë, për të mbështetur këtë pretendim nuk ofrohet asnjë provë, burim apo referencë.

Pretendimi duket se e ka origjinën në një postim të 15 shkurtit në X/Twitter nga një llogari e quajtur “Parody Jeff,” e cila gjithashtu nuk citon ndonjë burim apo provë. 

Kjo me gjasa sepse, sipas vetëpërshkrimit të llogarisë, “të gjitha përmbajtjet janë vetëm opinione, komente të trilluara dhe satirë.”

Mediat italiane dhe ndërkombëtare kanë raportuar se burri që tentoi të rrëmbejë fëmijën në Bergamo ishte një rumun i pastrehë. 

Më 18 shkurt, Bergamo News raportoi se burri ishte një 46-vjeçar rumun. Sipas gazetës, “hetuesit po përpiqen të zbulojnë të kaluarën e burrit, i cili me sa duket mbërriti në Itali vetëm disa javë më parë. Të mërkurën dhe të enjten e kaluar, ai u ndalua nga Policia e Shtetit jashtë Klinikës Gavazzeni: ai kërkoi strehim për natën dhe të kthehej në Rumani me ambulancë. Ai kishte një pasaportë të vlefshme dhe disa euro në xhep. Ai nuk ishte i dhunshëm dhe kontrollet zbuluan se nuk kishte të dhëna penale.” Gazeta kontaktoi me të afërmit e burrit në Rumani, të cilët konfirmuan se ai kishte ikur nga shtëpia dhe familja e tij nuk kishin marrë informacion të mëtejshëm.

Më 19 shkurt, burri rumun u identifikua nga Corriere della Sera si Emil Mortu, dhe rikonfirmoi se ai ishte rumun, kishte një vëlla në atdheun e tij, kishte ardhur së fundmi në Bergamo, dhe nuk kishte precedent penal në Itali. 
Gjatë seancave përgatitore, Mortu i tha gjykatësit se ai nuk e kishte parë kurrë vajzën e vogël ose prindërit e saj më parë dhe se nuk e dinte as “a ishte një vajzë e vogël apo një kukull pellushi.” Avokatja mbrojtëse ka kërkuar një vlerësim psikologjik për Mortu përpara gjyqit.

The post Asnjë bazë për origjinën hebreje të rrëmbyesit të fëmijës në Itali appeared first on Faktoje.al.

Esmeralda Topi

Çmimi i naftës pritet t’i afrohet sërish pragut të 200 lekëve për litër. Një çmim që shqiptarët e përjetuan në vitin 2022, kur shpërtheu lufta në Ukrainë dhe tregjet globale të energjisë u përfshinë nga paniku.

Shkaku këtë herë vjen nga Lindja e Mesme. Përplasjet mes boshtit SHBA-Izrael dhe Iranit kanë shtyrë çmimin e naftës mbi 80 dollarë për fuçi, duke rikthyer frikën e një përshkallëzimi më të gjerë. Rreth një e pesta e naftës botërore dhe rreth 20% e gazit natyror që qarkullon në tregjet botërore kalon përmes Ngushticës së Hormuzit. Çdo kërcënim për bllokimin e saj mjafton për të ndezur tregjet. Nëse tensionet përshkallëzohen dhe Hormuzi bllokohet, çmimi i naftës mund të kapërcejë 100 dollarë për fuçi. Dhe kur kjo ndodh, vendet importuese si Shqipëria nuk kanë asnjë mburojë.

Një vëzhgim i Faktoje.al në disa pika tregtimi karburanti në Tiranë tregoi se nafta po shitet mes 175 dhe 187 lekë për litër. Por kjo është vetëm fotografia e sotme.

Sipas Shoqatës së Hidrokarbureve, brenda javës pritet një rritje me 10-15 lekë për litër, që do ta çonte çmimin pranë 200 lekëve.Kryetari i shoqatës, Luigj Aliaj, thotë se rritja pritet të jetë e përkohshme, 20-30 ditë, nëse situata stabilizohet. 

“Tek ne do të fillojë brenda javës me 10-15 lek rritje, por do të jetë e përkohshme, 20-30 ditë e më pas mendoj që do të rikthehemi tek çmimet e para konfliktit,” thotë për Faktoje.al kryetari i Shoqatës, Luigj Aliaj.

Shqipëria importuese neto 

“I gjithë ky tension në Lindjen e Mesme rrit rrezikun e ndërprerjes së furnizimit dhe, si pasojë, çmimi global i naftës rritet, duke ndikuar drejtpërdrejt edhe tek tregjet shqiptare,” shpjegon ekonomistja Teuta Nunaj-Kortoçi.

“Kompanitë tregtuese zakonisht nuk e absorbojnë rritjen, por e transferojnë atë tek konsumatori përfundimtar, duke e bërë shtrenjtimin të pashmangshëm,” përfundon Nunaj-Kortoçi.

Në të njëjtën linjë, edhe Qendra ALTAX, në një analizë të fundit, paralajmëron rritje të çmimeve të naftës. 

“Shqipëria, si importuese neto e naftës kryesisht nga tregjet evropiane dhe indirekt nga Lindja e Mesme, do të përballet me një shtim të menjëhershëm të çmimeve të karburanteve, potencialisht +10-15% në muajt e ardhshëm, ” paralajmërojnë ekspertët e qendrës ALTAX. 

Inflacioni në rritje

Rritja e çmimit të naftës nuk ndalet tek pompat e karburantit. Ajo përkthehet menjëherë në kosto më të larta transporti, prodhimi dhe shërbimesh, duke ushqyer një valë të re inflacioni në ekonomi. 

Sipas analizës së Qendra ALTAX, çdo rritje me 5% e çmimit të naftës shton rreth 0.1 pikë përqindje në inflacion. Nëse nafta ngjitet në 100 dollarë për fuçi, inflacioni në Shqipëri mund të rritet me 1 deri në 1.5 pikë përqindje deri në mesin e vitit 2026. Me normën aktuale në 2.3%, kjo do ta çonte inflacionin pranë 4%, duke fshirë gradualisht fuqinë blerëse të familjeve.

Në një ekonomi si Shqipëria, e varur nga importet dhe me strukturë të brishtë prodhimi, çdo tronditje e jashtme përkthehet shpejt në faturë për konsumatorin.

Përballë këtij realiteti, hapësirat e reagimit janë të kufizuara. Ekspertët sugjerojnë ndërtimin e rezervave strategjike të naftës, politika fiskale të kujdesshme dhe përshpejtimin e investimeve në energji të rinovueshme. Por në afat të shkurtër, ekonomia shqiptare mbetet e ekspozuar. Dhe kur çmimi i naftës rritet, zinxhiri i shtrenjtimit është i pashmangshëm.

The post Nafta drejt 200 lekëve, ekonomia shqiptare përballë një prove të re appeared first on Faktoje.al.

The post Raporti i monitorimit të transparencës dhe mbajtjes së premtimeve në 10 bashki – 2025 appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Një dokument sekret i NASA tregon se më 12 gusht 2026, bota do ta humbasë gravitetin për 7 sekonda. 

Verdikti: E pavërtetë

———————————————————-

Në rrjete sociale, përfshi ato shqipfolëse, po qarkullon një ‘teori’ se Toka do të “humbasë gravitetin” për shtatë sekonda më 12 gusht 2026.

Postimi i mësipërm pretendon gjithashtu se një dokument sekret i NASA i quajtur “Project Anchor” u publikua në nëntor 2024 duke zbuluar se agjencia kishte dijeni dhe kishte organizuar përgatitje të posaçme për ngjarjen kozmike.

Megjithatë, ky pretendim nuk shoqërohet me ndonjë provë, burim apo referencë. Dokumenti sekret në fjalë nuk riprodhohet dhe nuk ofrohet ndonjë adresë ku lexuesja mund ta shohë e ta lexojë atë me sytë e saj.

Ndërkaq, në faqen e saj zyrtare, NASA thotë se më 12 gusht 2026 do të ndodhë një eklips total diellor, jo ndonjë ‘humbje graviteti’.

Eklipset diellore në faqen zyrtare të NASA

Një zëdhënës i NASA tha për kolegët e Snopes në janar 2026 se thashethemet nuk ishin të vërteta:

“Toka nuk do ta humbasë gravitetin më 12 gusht 2026. Graviteti i Tokës, ose forca totale gravitacionale, përcaktohet nga masa e saj. E vetmja mënyrë që Toka të humbasë gravitetin do të ishte që sistemi i Tokës, masa e kombinuar e bërthamës, mantelit, kores, oqeanit, ujit tokësor dhe atmosferës së saj, të humbasë masë. Një eklips total diellor nuk ka ndonjë ndikim të pazakontë në gravitetin e Tokës. Tërheqja gravitacionale e Diellit dhe Hënës në Tokë, e cila nuk ndikon në gravitetin total të Tokës, por ndikon në forcat baticore, është kuptuar mirë dhe është e parashikueshme dekada para.”

The post I rremë lajmi për humbjen e gravitetit të Tokës këtë 12 gusht appeared first on Faktoje.al.

Rivlerësimi i pasurive me tatim 5% ka hyrë në fuqi, por qytetarët jashtë Tiranës po përballen me kosto shtesë, pasi mungesa e çmimeve të reja të referencës i detyron t’i drejtohen vlerësuesve privatë. Për rrethet procesi mund të kryhet vetëm në privat, duke shtuar 100–500 euro mbi faturën e rivlerësimit.

Esmeralda Topi 

Procesi i rivlerësimit të pasurive të paluajtshme me tatim të reduktuar 5% hyri në fuqi, por jo sipas kushteve të premtuara. Pas dy muajsh zvarritje, Ministria e Financave publikoi udhëzimin përkatës në Fletoren Zyrtare, duke i hapur rrugë aplikimeve. Megjithatë, qytetarët jashtë Tiranës po përballen me një barrë shtesë financiare, pasi rivlerësimi i pronave të tyre mund të kryhet vetëm përmes vlerësuesve privatë. Këtë detaj e bëri të ditur ministri i Financave Petrit Malaj.  

“Të gjithë ata qytetarë që duan të bëjnë rivlerësimin e pronave jashtë territorit të Tiranës për momentin duhet ta bëjnë me vlerësues privat”, deklaroi Malaj. 

Diferenca mes Tiranës dhe rretheve në procesin e rivlerësimit, sipas Malaj, diktohej nga fakti që rrethet nuk kanë ende të miratuara çmimet e reja të referencës. 

 “Jemi ende në diskutim sa i përket çmimeve të reja të referencës për zonat jashtë Tiranës, për shkak se pas kontrolleve të fundit nga autoritetet tatimore në zyrat imobiliare janë evidentuar diferenca mes çmimeve të regjistruara pranë ASHK-së dhe atyre që rezultojnë në sistemet e këtyre zyrave imobilare”, argumentoi ministri i Financave. 

150-500 euro kosto shtesë për rrethet

Procesi është i hapur në Tiranë, ku rivlerësimi mund të kryhet normalisht. Por jashtë kryeqytetit, çmimet e reja të referencës nuk janë vendosur ende. Për këtë arsye, qytetarët që duan të rivlerësojnë pronat e tyre në rrethe janë të detyruar të përdorin vlerësues privatë, të cilët punojnë me çmimet e tregut. 

Kjo sjell një kosto shtesë për qytetarët. Vlerësuesi privat për një apartament kërkon 100-150 euro pagese. Për vilat, fatura shkon nga 150-300 euro dhe rivlerësimi i ambienteve tregtare llogaritet në privat me kosto nga 200–500 euro. 

Pra, vonesat e ministrisë në miratimin e cmimeve të reja të referencës jashtë Tirane, kanë prodhuar një barrë financiare të panevojshme për qytetarët në rrethe.

Ndërsa për Tiranën, ku aplikimi për rivlerësim mund të bëhet online përmes Kadastrës, tarifat e shërbimit janë disa herë më të ulta. Ato nuk janë fikse por variojnë nga 35 deri në 100 euro, sepse përllogariten në varësi të shumës së tatimit që do të rezultojë nga rivlerësimi. 

Shembull 

Një qytetar ka blerë një apartament në vitin 2018 për 80 mijë euro. Sot ai e shet pronën për 140 mijë euro. Diferenca prej 60 mijë eurosh konsiderohet fitim kapital. Me normën prej 15%, tatimi që duhet të paguajë është 9 mijë euro.

Nëse qytetari zgjedh të bëjë rivlerësim dhe e çon vlerën e pronës nga 80 mijë euro në 140 mijë euro para shitjes, ai paguan tatim me normën e reduktuar 5%. Pra, 3 mijë euro.

Pas këtij veprimi, vlera e re e pronës në dokumente bëhet 140 mijë euro. Kur qytetari e shet më pas pronën për 140 mijë euro, nuk ka më diferencë mes çmimit të shitjes dhe vlerës së rivlerësuar. Si rrjedhojë, nuk paguan më tatim shtesë mbi fitimin kapital.

Për qytetarët që kanë prona në rrethe, kostos së mësipërme i shtohet edhe tarifa e shërbimit nga vlerësuesi privat i licencuar, i cili kryen aktin e rivlerësimit të pronës. Kjo tarifë varion në varësi të zonës dhe vlerës së pasurisë, dhe përbën një shpenzim shtesë.

Kjo kosto shtesë ka ardhur si pasojë e faktit se Ministria e Financave nuk ka miratuar ende çmimet e reja të referencës për rrethet, ndonëse kjo ishte premtuar më herët, duke mbajtur peng procesin për rreth 20 muaj.

Premtimi 

Ministri i Financave, Petrit Malaj, kishte premtuar se rivlerësimi do të bëhej mbi çmimet e reja të referencës, duke i përafruar ato me vlerat e tregut. Kjo do t’u jepte mundësi qytetarëve të paguanin tatimin mbi bazën e vlerës reale të pronës, me normën e reduktuar 5%.

Por procesi nisi mbi referencat e vitit 2023 për Tiranën, ndërsa çmimet e reja për rrethet nuk janë miratuar ende.

Shoqata Shqiptare e Pasurive të Paluajtshme (NAREA) ka kritikuar vonesat dhe ka propozuar shtyrjen e afatit të rivlerësimit deri në dhjetor 2027. Sipas drejtorit ekzekutiv Reinaldo Pipiria, koha e mbetur është e pamjaftueshme për një proces të plotë dhe të drejtë, sidomos pas humbjes së dy muajve të parë të vitit.

https://faktoje.al/nis-rivleresimi-i-pasurive-te-paluajtshme-me-5-por-me-referencat-e-vjetra

The post Rivlerësimi i pasurive me kosto shtesë, penalizohen rrethet appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Një gjykatë holandeze ka thirrur si të akuzuar miliarderin amerikan Bill Gates dhe drejtorin ekzekutiv të Pfizer Albert Bourla në lidhje me vaksinat.

Verdikti: Mungon konteksti

—————————————————-

Në rrjete sociale, përfshi ato shqipfolëse, po qarkullon pretendimi se një gjykatë holandeze ka thirrur si të akuzuar miliarderin amerikan Bill Gates dhe drejtorin ekzekutiv të kompanisë farmaceutike Pfizer Albert Bourla në lidhje me vaksinat.

Pretendimi bazohet në një padi civile të depozituar në një gjykatë të Leeuwarden, në Holandën veriore, nga shtatë qytetarë holandezë, të përshkruar nga media vendase si “një grup skeptikësh ndaj koronavirusit”, kundër 17 personave. Këta përfshinin ish-kryeministrin holandez Mark Rutte, ish-ministrin e Shëndetësisë Hugo de Jonge, disa këshilltarë qeveritarë që shërbyen gjatë pandemisë dhe Bill Gates, në cilësinë e tij si drejtor i Fondacionit Bill dhe Melinda Gates. Paditësit pretenduan se ishin mashtruar nga këta individë në lidhje me efektet e padëshiruara të pretenduara të vaksinave Covid-19, duke pretenduar se kishin vuajtur probleme fizike dhe mendore pas marrjes së tyre, për të cilat ata kërkuan dëmshpërblim. 

Në atë kohë, zëdhënësi i Gjykatës së Qarkut të Holandës Veriore sqaroi se kjo nuk ishte një çështje penale por një çështje civile “në të cilën disa paditës kanë paditur disa palë të tjera”. 

Pra, Gates dhe Bourla, krahas 15 personave të tjerë, nuk janë thirrur nga gjykata si të akuzuar në një çështje penale. Ata janë të paditur në një padi civile, gjë që në rastin më të keq mund të përfundojë duke i detyruar të paditurit t’u paguajnë dëmshpërblim paditësve

Një vendim i Gjykatës në 16 tetor 2025 hodhi poshtë argumentin e Gates se gjykata nuk kishte juridiksion për të dëgjuar çështjen sepse Gates nuk jeton në Holandë. 

“Për të qenë të qartë, ky vendim nuk thotë asgjë për çështjen më të madhe,” tha zëdhënësi i gjykatës Anno Rijpkema.

Një dispozitë në Kodin Holandez të Procedurës Civile lejon një gjykatë holandeze të fitojë juridiksion për sa kohë që ka juridiksion mbi të paktën një të paditur dhe me kusht që pretendimet kundër të paditurve të kenë të njëjtin grup faktesh themelore dhe të jenë të lidhura ngushtë ligjërisht.

Gates nuk është i detyruar të paraqitet personalisht kur çështja më e madhe shkon në gjyq civil, tha Rijpkema, por avokatët e tij mund ta përfaqësojnë atë.

Remme Verkerk, një profesor i drejtësisë në Universitetin e Utrecht, tha për AFP se vetëm pse gjykata pranoi të dëgjonte çështjen nuk do të thotë se ajo ka bazë. “Lejohet të fillojnë procedurat, dhe pastaj rregulli kryesor në sistemin tonë ligjor është që kushdo mund të shkojë në gjykatë”, tha ai.

Çështja në fjalë është ende në pritje në Gjykatën Civile të Leeuwarden.

The post Ende nuk ka një akuzë penale në Holandë ndaj Gates dhe Bourla për vaksinat appeared first on Faktoje.al.

Sebi Alla – Në fjalimin e gjatë 105 minuta, kryeministri Edi Rama tha shumë në “sulme” dhe “sugjerime” ndaj drejtësisë, por e la ende pezull vendimin që do të marrë PS për dhënien ose jo të autorizimit për arrestimin e ish-zëvendëskryeministres Belinda Balluku.

Ndërsa fliste për drejtësinë që sipas tij ka devijuar duke hedhur akuza për “terror” nga ana e tyre mbi administratën shtetërore; masat ekstreme të sigurisë, apo ndërhyrje në pushtetin ekzekutiv dhe legjislativ, në të njëjtën kohë Komisioni i Jashtëm në Parlementin Europian ngrinte shqetësimin se qeveria shqiptare po pengon drejtësinë në lidhje me çështjen Balluku.

Në përmbedhje të qëndrimeve të tij Rama tha se “… antikorrupsioni është bërë një kurë më e dëmshme sesa vetë sëmundja e korrupsionit”.

Gjithçka pezull

Në ditën kur për të varet jo vetëm fati politik, por edhe ai juridik në raport me drejtësinë, Belinda Balluku preferoi të mos ishte e pranishme në mbledhjen e Grupit Parlamentar të PS-së, por Rama foli për të.

“Nuk do të merrem me procesin që ka nisur në Kuvend sepse normalisht do pres raportin e Këshillit të Mandateve përpara se të them fjalën time shteruese për temën e imunitetit”, tha Rama.

Në vijën logjike të qëndrimit të tij, kryeministri la të nënkuptuar se mund të rrefuzohet kërkesa e SPAK për arrestimin e saj, por orët dhe ditët në vijim do të jenë vendimtare.

“Belinda Balluku mua ma ka dorëzuar dorëheqjen tre herë, që kur iu ngrit akuza në fillim, jo për korrupsion. Akuza nuk është për korrupsion, por për pabarazi në tendera, pastaj ma ka sjellë përsëri me shkrim dorëheqjen kur u bë pezullimi dhe pastaj edhe një herë të tretë kur u ripezullua nga mos vendimi i Kushtetueses, e kam hedhur unë poshtë idenë e dorëheqjes”, tha Rama, duke shtuar: “Nuk mund të hyjmë në vallen e dorëheqjeve, sa herë del një akuzë. Ne do bëjmë punën tonë, drejtësia të vetën”

Drejtësia

Shpesh me tone të ashpra e herë në citime të funksionimit të demokracisë për ndarjen e pushteteve, kryeministri kritikoi SPAK dhe gjykatat për mënyrën e hetimit dhe ashpërsisë dhe sipas tij duke harruar prezumimin e pafajësisë.

“… ka filluar dhe një lëvizje sportive prokurorësh lartë e poshtë nëpër Shqipëri të cilët janë turrur në garën për mandatin e ardhshëm të afërt të SPAK, duke prerë fletë arreste në tufa për çështje që në rastin më të mirë nuk janë fare çështje penale dhe në rastin më të keq, kudo në botën që na rrethon hetohen në gjendje të lirë, siç ishte rasti emblematik i Durrësit ku vetëm prokurori mbeti pa i prerë vetes fletën e arrestit”, tha Rama.

Në kundërpërgjigje të qëndrimeve se po ndërhyn në sistemin gjyqësor kryeministri tha se ishte pikërisht gjyqësori që ndërhyn në punën e legjislativit apo ekzekutivit.

“Unë këtu sot do them një të njëmijtën e atyre që  kam në fakt për të thënë për ndërhyrjet, jo vetëm të pajustifikueshme, por dhe të panevojshme të gjyqësorit në punët e ekzekutivit dhe të legjislativit bashkë. Të pajustifikueshme sepse shteti ka tre pushtete të pavarur nga njeri-tjetri dhe nëse njëri prej tyre hyn në punët e tjetrit, shteti nuk funksionon si duhet”, tha Rama.

Hetimet

Prokuroria Speciale (SPAK) më 16 dhjetor të vitit të kaluar, i kërkoi zyrtarisht Kuvendit dhënien e autorizimit për arrestimin e Belinda Ballukut, e akuzuar për shkelje të barazisë së pjesëmarrësve në tendera në nëntë raste.

Më herët SPAK në tetor të vitit të kaluar i kishte komunikuar akuzën dhe më vonë edhe GJKKO vendosi masën “pezullimin nga detyra dhe ndalim për daljen jashtë vendit.

Partia Socialiste e shtyu në kohë vendimarrjen në mbledhjen e Këshillit të Mandateve dhe Imuniteteve në pritje të vendimit të Gjykatës Kushtetuese e cila la në fuqi vendimin për pezullimin e saj. Seanca për dhënien ose jo të autorizimit për arrestimin e Ballukut pritet të merret në ditët në vijim.

The post Rama vë në shënjestër drejtësinë, ende pezull imuniteti i Ballukut appeared first on Faktoje.al.

Transparenca dhe aksesi i qytetarëve në informacion në bashkitë e vendit ka patur rritje, por kjo rritje nuk shkon paralel me mbajtjen e premtimeve elektorale nga kryetarët e bashkive.

Kjo është një nga gjetjet kryesore të projektit “40 Premtime, 10 Bashki”, i realizuar nga Faktoje për vitin 2025 dhe i mbështetur nga National Endowment for Democracy.

Për vitin 2025, janë monitoruar 40 premtime elektorale, nga të cilat vetëm 5  janë realizuar plotësisht, 12 pjesërisht, ndërsa 23  rezultojnë të pambajtura ose të shtyra pa afate të qarta

Rezultatet e projektit u bënë publike në një tryezë ku morën pjesë ministri i Shtetit për Pushtetin Vendor, Ervin Demo, kryetarë dhe nënkryetarë të bashkive, agjenci ndërkombëtare, institucione të pavaruara, media dhe shoqëri civile.

Puna  

Ky është viti i 6-të i monotirmit të bashkive nga Faktoje. Drejtoresha Ekzekutive, Klodiana Kapo tha se, “Faktoje, pas gjashtë vitesh monitorimi të bashkive dhe këshillave bashkiakë, e ka vënë theksin tek dy fusha kryesore: zbatimi i ligjit të transparencës dhe përmbushja e premtimeve”.

“Transparenca ka shënuar përmirësime, duke ndihmuar në ndërtimin e besimit të qytetarëve, ndërsa përmbushja e premtimeve mbetet sfidë, sidomos në çështje si uji i pijshëm, hapësirat e gjelbërta, këndet e lojërave, rrugët, shkollat dhe menaxhimi i mbetjeve”, vërejti ajo.

Premtimet

Bashkitë e monitoruara për vitin 2025 janë: Tirana, Elbasani, Durrësi, Kavaja, Fieri, Vlora, Korça, Saranda, Lezha dhe Shkodra. 

Rezulton se premtimet e pambajtura përqendrohen kryesisht në rehabilitimin e rrugëve dytësore, përmirësimin e kanaleve kulluese, investimet në infrastrukturë, menaxhimin e mbetjeve, shërbimet sociale dhe transportin urban.

Shkaqet kryesore lidhen me vonesa disavjeçare, mungesa e investimeve konkrete, varësia nga fonde të jashtme dhe mungesa e planifikimit afatgjatë.

Monitorimi ka evidentuar premtime të ricikluara që përfshijnë: ndërtimin e një resorti skish në Korçë, rehabilitimin e qendrës së Libofshës (Fier), rindërtimi i pallateve DS5 (Durrës), tre pikat e grumbullimit bujqësor në Elbasan si dhe ngritja e një tregu bashkëkohor në Fier.

Ka gjithashtu premtime jashtë kompetencave të bashkive si ndërtimi i rrugës se Bregdetit (Kavajë) apo projekti i gazifikimit të Korçës.

6 vite monitorim

Ndërkohë, në gjashtë vite monitorim nga Faktoje, janë verifikuar premtimet e 22 bashkive. Më shumë premtime të verifikuara i përkasin bashkisë Lezhë (15), Shkodër (13) dhe e njëjta shifër (13) edhe për Durrësin

Më pak premtime i përkasin bashkive Patos, Kukës, Belsh, Pustec, Sarandë, Himarë, Tiranë.

Lezha ka realizuar 8 premtime nga monitorimi ndër vite (më e larta ndër bashkitë e monitoruara).

“Unë e quaj bashkinë si shportë që mbyll një vrimë këtu dhe shpohen  dy të tjera. Është dinamikë e përditshme dhe s’është e thjeshtë të adresosh gjëra. Je përballë kërkesave të njerëzve të cilat jo gjithmonë janë konform ligjit, por presioni rritet dhe nga njohja që ke.

Jetojmë në Shqipëri, kur kryetari del nga shtëpia ka kushërinj, miq, familjarë, komshij, shokë klase pra është një presion i madh…”, tha kryetari i Bashkisë Lezhë, Pjerin Ndreu

Shkodra ndërkohë ka përmbushur 6 premtime në këtë afat kohor.

Bekim Memo nga Bashkia Shkodër tha gjatë tryezës se, “ne përmiqemi gjatë punës tonë që ajo që premtojmë të jetë diçka e realizueshme dhe e matshme”

Durrësi dhe Dibra renditen secila me nga katër premtime të mbajtura ndër vite.

Premtime më shumë të pambajtura ka Durrësi me tetë të tilla.

SHKAQET

Premtimet e pambajtura ndër vite lidhen me projekte madhore infrastrukturore, rikualifikime urbane, investime zhvillimore që kërkojnë fonde të mëdha dhe koordinim me qeverinë qendrore dhe donatorët. Këtu e vuri theksin edhe ministri për Pushtetin Vendor, Ervin Demo, nisur nga eksperienca e tij si ish-kryetar i Bashkisë së Beratit.

“Mund të ketë qenë një donator, mund të ketë qenë një partner, mund të ketë qenë qeveria qendrore. Është një amalgam burimesh që ty të japin mundësinë për të përmbushur nevojat që ka territori, jo thjesht premtimet, se premtimet për mua nuk janë qëllim në vetvete, por çdo kryetar bashkie është atje për të përmirësuar jetën e qytetarëve, dhe për t’i dhënë përgjigje atyre të cilët janë sfidat e territorit…”, tha ai

Shkaqet kryesore të mos mbajtjes së premtimeve gjatë monitorimit 6 vjeçar lidhen me planifikim jo realist gjatë fushatës, kapacitete të kufizuara administrative si dhe, varësi nga transfertat qendrore.

Një problematikë që e preku edhe kryetari i Bashkisë Lezhë, Pjerin Ndreu. “Ne në premtime mundohemi të fokusohemi në ato prioritete që i kanë zona të ndryshme brenda një bashkie. Ne nganjëherë bëjmë rolin e lobuesit, pra nuk e kemi ne në dorë, por detyrohemi ta marrim përsipër se ne na shikojnë si njerëzit që mund ta bëjmë edhe lobimin në qeveri…”, tha Ndreu

Transparenca në rritje

Monitorimi i Faktoje bazuar mbi 16 indikatorë të transparencës dhe konsultimit publik tregoi diferenca mes bashkive që e kanë institucionalizuar tashmë transparencën  (Shkodra, Lezha, Korça) dhe atyre që e trajtojnë si detyrim formal.

Në krye të renditjes 2025 renditen Lezha, Shkodra, Korça, Saranda dhe Durrësi me 100%.

Nënkryetari i bashkisë Durrës, Gentian Kallmi vlerësoi se procesi i transparencës për Bashkinë Durrës ka qenë një sfidë e veçantë.  

“Është një mekanizëm shumë i mirë ky monitorim për qëllimin e pushtetit vendor. Demokracinë vendore, përfshirjen e qytetarëve, jo vetëm nëpërmjet komunikimit transparent, ne kemi si sfidë dhe përfshirjen e tyre në vendimmarrje për të qenë një bashki sa më transparente”, tha ai.

Nivele të larta transparence ka njohur gjatë vitit të monitorimit edhe Elbasani (93.75%), më pas vjen Tirana dhe Fieri (81.25%).

Në fund renditet Bashkia Kavajë, me problematika në publikimin e raporteve të buxhetit dhe dokumenteve vendimmarrëse, por me përmirësim krahasuar me vitet e mëparshme.

Impakti i Faktojes  

Një gjetje e rëndësishme e raportit është se, bashkitë e monitoruara në mënyrë të vazhdueshme nga Faktoje kanë shfaqur përmirësim progresiv, përsa i përket komponentit të transparencës.

Ministri Ervin Demo vlerësoi punën e Faktojes në këtë drejtim duke përcjellë edhe një mesazh:   

“Është e rëndësishme që bashkitë të kuptojnë dita ditës që transparenca punon në favor të tyre. Është e vështirë në fillim, por realisht transparenca punon për bashkinë në momentin që ajo kthehet në një nivel besimi më të madh të qytetarëve dhe patjetër puna e kryetarëve të bashkisë dhe suksesi i tyre pastaj është më i lartë”.

Edhe Znj. Sabine Piccard, Drejtore e Qeverisjes dhe Shëndetësisë, Agjencia Zvicerane për Zhvillim dhe Bashkëpunim, tha se, besimi tek institucionet nuk është automatik, ai fitohet.

Fondi Social

Ndërkohë, monitorimi i Fondit Social (2023–2025) ka treguar se ka zgjerim në shtrirjen territoriale dhe mbështetjen financiare nga 33 bashki në vitin 2023 në 53 në vitin 2025, duke rritur numrin e shërbimeve dhe përfshirjen e grupeve vulnerabël

The post Bashkitë mes transparencës dhe sfidës së premtimeve appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Ky imazh tregon një vajzë të vogël, së cilës i lindi një vëlla i vogël, por humbi të ëmën gjatë lindjes

Verdikti: E pavërtetë, Gjeneruar me AI

—————————————————————–

Një imazh që është shpërndarë gjerësisht në rrjete sociale shqipfolëse duke marrë mbi  21 mijë pëlqime në Facebook dhe 5 mijë në Instagram pretendohet se tregon një vajzë të vogël, e cila humbi të ëmën gjatë lindjes së vëllait të saj të vogël.

Imazhi ka marrë gjithashtu qindra komente dashamirëse.

Megjithatë, imazhi i mësipërm, ‘personat’ në të dhe historia e tyre janë trillim. Ato janë gjeneruar me anë të programeve të inteligjencës artificiale (AI).

Një kërkim pamor me Google Lens tregoi se imazhi është etiketuar si “I bërë me Google AI.” Një zëdhënës i Google ka thënë për AFP se kur zbulohet një gjurmë SynthID, kjo do të thotë që “imazhi është gjeneruar ose modifikuar me AI.” SynthID, i lançuar nga laboratori DeepMind AI i Google në 2023, identifikon imazhet e gjeneruara me Google AI.

Ky imazh është shembull i çfarë është quajtur ‘AI slop’ që përkthehet në “llum AI.” 

Llum AI quhen imazhe, video apo shkrime me cilësi të ulët të krijuara duke përdorur teknologjinë gjeneruese të inteligjencës artificiale dhe të karakterizuara nga një mungesë e theksuar e përpjekjes, logjikës ose kuptimit.

Llumi AI zakonisht ka për qëllim mbledhjen e sa më shumë komenteve, e kështu zakonisht konsiston në imazhe, dhe histori shoqëruese, që ngjallin emocione të forta tek njerëzit, si keqardhje për vogëlushen që ka humbur mamanë.

Llumi AI që nxit komplimente, simpati dhe urime në tekstin shoqërues merr shumë angazhim. Postime të tilla mund të dallohen nga fjali si “E bëra me duart e mia, por jam i trishtuar sepse askush nuk e pëlqeu punën time”, “Sot është ditëlindja ime” ose “Nuk do të pendoheni kurrë që e keni pëlqyer këtë foto”.

Shembuj të llumit AI në Facebook

Për të parandaluar që përmbajtje të tilla të keqinterpretohen, është e rëndësishme që çdo video, foto ose material tjetër i gjeneruar ose i manipuluar me inteligjencë artificiale të shënohet si i tillë. Kjo do të ndihmojë në informimin e audiencës dhe në mbrojtjen e tyre nga dezinformimi. Facebook i detyron përdoruesit të etiketojnë imazhet dhe videot e gjeneruara me AI si të tilla.

The post I gjeneruar ky imazh prekës i vajzës që humbi nënën appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Barnat antiparazitare Ivemectin dhe Fenbendazole përdoren për të shëruar kancerin e prostatës

Verdikti: E paprovuar

————————————————————-

Në rrjete sociale, përfshi ato shqipfolëse, vijon të shpërndahet promovimi i ilaçeve antiparazitar Ivermectin dhe Fenbendazole si një kurë çudibërëse që mund të përdoret për të trajtuar kancerin e prostatës.

Për të mbështetur këtë pretendim, megjithatë, nuk sillet ndonjë provë, burim apo referencë.

Postimi pretendon se barnat antiparazitarë janë përdorur në një terapi eksperimentale që çoi në kurimin e plotë të një pacienti me kancer prostate të stadit 4. 

Megjithatë, ai nuk tregon se ku dhe kur ka ndodhur kjo mrekulli, ndërsa emri i pacientit fatlum apo mjekëve gjenialë që e shëruan nuk jepen.

Nëse një shërim i tillë i mrekullueshëm do të kishte ndodhur, një studim rasti do të ishte hapi minimal që do të merrej, në mënyrë që mrekullia të përsëritej për shërimin e çfarë është quajtur sëmundja e shekullit.

Fenbendazoli

Fenbendazoli është një ilaç që përdoret për të trajtuar infeksionet parazitare te kafshët. Ai vepron duke prishur mënyrën se si parazitët menaxhojnë energjinë, gjë që çon në vdekjen e tyre. Është licencuar për përdorim te bagëtitë dhe kafshët shtëpiake.

Studimet laboratorike që përdorin qeliza njerëzore kanë treguar se fenbendazoli është në gjendje të vrasë qelizat kancerogjene në mënyra të ndryshme. Gjithashtu është treguar se zvogëlon si agresivitetin ashtu edhe numrin e tumoreve të zorrës së trashë në qelizat e minjve. Studime të tjera kanë treguar se Fenbendazoli në kombinim me vitamina të ndryshme mund të ketë efekte antikanceroze te minjtë me limfomë.

Megjithatë, hulumtimet mbi qelizat e ngurta tumorale të gjirit nga minjtë nuk treguan asnjë përfitim në përdorimin e Fenbendazolit vetëm ose në kombinim me trajtimin me rrezatim. Hulumtime të tjera kanë vënë në dukje se efektet antikanceroze janë të kufizuara pasi ilaçi nuk është shumë i tretshëm.

Deri më tani, studiuesit nuk e kanë përjashtuar plotësisht fenbendazolin si një trajtim të mundshëm, por asnjë studim i besueshëm nuk ka demonstruar ende efektivitetin e tij kundër kancerit tek pacientët njerëzorë. 

“Rezultatet premtuese të marra nga qelizat kancerogjene janë vetëm fillimi”, tha për AFP në vitin 2023 Sheila Singh, drejtoreshë e Qendrës për Zbulimin e Kërkimeve mbi Kancerin në Universitetin McMaster. “Por pretendimi se mund të kurojë kancerin është thjesht jo-shkencor, pasi nuk ka të dhëna për të mbështetur këtë pretendim”, shtoi ajo.

Matías Norte, nga seksioni i kirurgjisë onkologjike të Hospital de Clínicas në Buenos Aires, tha për AFP se një ilaç “nuk mund të përgjithësohet në një, dy ose tre raste; ai duhet të ketë një mostër statistikore përfaqësuese”.

Sipas Andreia Melo, drejtuese e Divizionit të Kërkimeve Klinike dhe Zhvillimit Teknologjik në Institutin Kombëtar brazilian të Kancerit, nuk ka studime klinike të fazës 3 me substancën. Ky lloj kërkimi përfshin grupe të mëdha pacientësh dhe tregon efektivitetin e një ndërhyrjeje krahasuar me trajtimin standard për një gjendje të caktuar klinike.

Nevojitet një hulumtim në të cilin pjesëmarrësit caktohen rastësisht në grupe ku disa marrin ilaçin që po testohet dhe pjesa tjetër marrin trajtim standard. Grupet duhet të ndiqen për periudha të gjata, muaj ose vite. Këto quhen studime të rastësishme prospektive.

Institucionet kërkimore të kancerit, si Shoqata Amerikane e Kancerit, Instituti Kombëtar i Kancerit dhe Lidhja Kundër Kancerit, nuk e rekomandojnë përdorimin e Fenbendazol. Në mënyrë të ngjashme, as Administrata amerikane e Ushqimit dhe Barnave, as Agjencia Evropiane e Barnave nuk e kanë autorizuar tregtimin e fenbendazolit për këtë qëllim.

Ivermektina 

Ivermectin është një mjekim antiparazitar, i cili në fillim nisi të përdorej te kafshët. Që nga 1987, Ivermectin përdoret tek njerëzit për të trajtuar parazitët si morrat e kokës dhe infektimet e lidhur me to si zgjebja.

Gjatë pandemisë, përdorues të rrjeteve sociale shpërndanë pretendimin e paprovuar se Ivermectin ndihmonte në kurimin apo parandalimin e Covid-19. Në 2021, Administratës amerikane për Ushqimin dhe Barnat (FDA) iu desh të lëshonte një paralajmërim zyrtar që këshillonte qytetarët mos të përdornin pastë Ivermectin për kafshët.

Studimet paraklinike (studimet in vitro dhe në kafshë) kanë demonstruar efektet antikanceroze të Ivermektinës, duke përfshirë frenimin e përhapjes së qelizave kancerogjene në lloje të ndryshme kanceri. 

Dr. Susanne Arnold, nga Qendra e Kancerit Markey në Kentucky, ShBA tha për Associated Press se ka patur studime paraklinike që eksplorojnë përdorimin e Ivermectin dhe ilaçe të ngjashme për të ngadalësuar rritjen e qelizave kancerogjene në laborator, me disa rezultate interesante. Megjithatë, ajo nënvizoi se studime të tilla nuk kanë vërtetuar se ilaçet funksionojnë te njerëzit.

Megjithatë, provat klinike tek njerëzit janë të kufizuara, dhe ende nuk ka studime të kontrolluara të rastësishme në shkallë të gjerë që konfirmojnë përfitimet terapeutike. 

“Unë nuk di asnjë raport të provave klinike që kanë dhënë rezultate të suksesshme te njerëzit me kancer,” tha Arnold.

Agjencia Evropiane e Barnave (EMA) i tha Deutsche Presse-Agentur në gusht 2025 se “aktualisht nuk ka prova që mbështesin përdorimin e Ivermectinës si ilaç për kancerin.”

Studimet vëzhguese dhe raportet e rasteve nxjerrin në pah rreziqet e vetëmjekimit të nxitura nga mediat sociale që reklamojnë përfitimet e paprovuara të Ivermektinës për kancerin, të cilat mund të çojnë në toksicitet tek pacientët onkologjikë në disa raste. 

Pavarësisht të dhënave premtuese paraklinike, mungesa e provave klinike njerëzore në shkallë të gjerë kufizon dobinë e Ivermektinës në trajtimin e kancerit. Përballueshmëria e saj është tërheqëse në mjedise me burime të kufizuara, por sfidat etike lindin nga dezinformimi, i cili mund t’i çojë pacientët të heqin dorë nga terapitë e provuara. 

Disa studiues besojnë se Ivermectina mund të jetë premtuese kur përdoret në kombinim me ilaçe të tjera dhe po kryejnë studime të mëtejshme.

Peter Lee, kreu i Departamentit të Imuno-Onkologjisë në City of Hope, një nga organizatat më të mëdha për hulumtimin dhe trajtimin e kancerit në ShBA, drejton një ekip që po studion nëse Ivermectin mund të ndihmojë në trajtimin e kancerit të gjirit në kombinim me ilaçe të tjera.

“Ka sigurisht një të vërtetë që Ivermectin është në gjendje të vrasë qelizat e kancerit,” tha ai për AFP. “(Por) ajo duhet të kombinohet me një aktivizim imunitar. Dhe ne jemi në procesin e zbulimit të kësaj tani.”

Lee tha se regjimet e barnave që ekipi i tij po studion funksionojnë vetëm kur jepen në doza specifike në kohë specifike.

“Thjesht duke thënë se dikush mund të marrë pak Ivermectin nga një veteriner dhe mund t’ia hedhë – kjo nuk do të funksiononte aspak,” tha ai.

Ivermectin ka efekte anësore si skuqje të lëkurës, të vjella dhe dëmtim të mundshëm të mëlçisë.

“Ne dimë gjithashtu se Ivermectin në doza shumë të larta, në fakt mund të jetë toksike,” tha Lee. “Pra, padyshim, nuk duhet të jetë: shko gjej ca dhe merre vetë.”

Në vitin 2021, mes rritjes së numrit të rasteve drejtuar qendrave të helmimit, Departamenti kanadez i Shëndetit lëshoi ​​një paralajmërim kundër marrjes së Ivermektinës jashtë etiketës ose në versione për bagëtinë. “Kanadezët nuk duhet të konsumojnë kurrë produkte shëndetësore të destinuara për kafshët për shkak të rreziqeve të mundshme serioze shëndetësore, duke përfshirë kriza, komë dhe madje edhe vdekje”, tha institucioni.

Akos Heinemann, drejtues i kërkimit në departamentin e farmakologjisë në UnIversitetin Mjekësor të Grazit, tha për AFP se “dhënia ose marrja e Ivermektinës jashtë indikacioneve të saj të miratuara është neglizhencë e rëndë.”

Monika Redlberger-Fritz, studiuese në Qendrën për Virologji në UnIversitetin Mjekësor të Vjenës, u pajtua. “Ivermektina duhet të përdoret vetëm siç është autorizuar; të gjitha përdorimet e tjera nuk janë të rekomanduara”, tha ajo për AFP.

Instituti Kombëtar amerikan i Kancerit deklaroi se Ivermectin është miratuar nga Administrata e Ushqimit dhe Barnave e ShBA për trajtimin e disa infeksioneve parazitare, bazuar në gjetjet në provat klinike. Në të kundërt, “nuk ishte në dijeni të ndonjë prove klinike të ngjashme” që vërteton se Ivermectin është efektive kundër çdo kanceri.

Edhe pse historitë personale rreth barnave si Fenbendazoli dhe Ivermektina mund të ndahen sinqerisht, ato prapë mund të na drejtojnë në drejtimin e gabuar, për disa arsye. Shumë kancere shtohen dhe pakësohen. Skanimet mund të duken pak më mirë për arsye që nuk lidhen me një ilç të ri. Më tej, përmirësimet e vërejtura mund të vijnë nga kimioterapia, radioterapia, imunoterapia ose kirurgjia e kryer në të njëjtën kohë ose pak më parë.

Defekte të tjera të anekdotave personale kanë të bëjnë me çfarë njihet si “paragjykimi i të mbijetuarve,” kur historitë e suksesit marrin zë dhe përhapen, por dështimet mbeten të papublikuara. Më tej, dëmtimet mund të mos vihen re derisa të publikohen si studime zyrtare rastesh.

Mjekët mbështeten në modele studimi që mund ta ndajnë shapin nga sheqeri për të bërë rekomandime për trajtim.

“Hierarkia e provave” është një kornizë që rendit besueshmërinë e provave, duke i dhënë më shumë peshë hulumtimit që përjashton më së miri gabimin dhe paragjykimin. Studimet klinike të rastësishme të kryera mirë (dhe meta-analizat e tyre) janë në krye të hierarkisë. Anekdotat dhe dëshmitë personale janë në fund fare. Kjo nuk i bën anekdotat të padobishme. Anekdotat shpesh janë shkëndija për kërkime të mëtejshme, por ato nuk mund të sjellin vetë vendime për trajtim.

Arsyeja pse udhëzimet kryesore të onkologjisë nuk përfshijnë ilaçe antiparazitare si Fenbendazoli dhe Ivermektina pasqyron boshllëkun aktual të provave. Hulumtimi i mëtejshëm është e vetmja mënyrë për t’i çuar këto ilaçe më lart në shkallë. 

Faktoje ka shpjeguar më parë se nuk ka ende prova të mjaftueshme klinike që tregojnë se ivermektina mund të përdoret për të trajtuar kancerin tek njerëzit në mënyrë efektive.

The post Antiparazitarët ende pa prova shkencore si barna kundër kancerit appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Domatet ndihmojnë kurimin e variçeve

Verdikti: Mungon konteksti, Clickbait

——————————————————-

Në rrjetet sociale shqipfolëse po qarkullon në masë një postim që premton të tregojë recetën e gjyshes për zhdukjen e variçeve, duke ftuar lexuesit të zbulojnë më shumë në linkun në komente.

Në brendinë e artikullit të lidhur në komente, gjejmë një fjali të vetme: “Të gjithë ne e dimë që domatet janë një nga ato ushqime që e bëjnë sallatën tonë më të shijshme dhe pjatat më ngjyrosur, por a e dinit se ato gjithashtu mund të na ndihmojnë në kurimin e variçeve?”

Megjithatë, lexuesi nuk udhëzohet më tej se si duhet të përdoren domatet për të zhdukur variçet.

Kështu, titulli i artikullit keqinformon me synim mbledhjen e klikimeve. 

Domatet kanë flavonoide që ndihmojnë në forcimin e mureve të enëve të gjakut, si dhe veti acidike që veprojnë si hollues të gjakut dhe antikoagulantë. Ato mund të ndihmojnë në parandalimin e trashjes së gjakut dhe në uljen e presionit në enët e gjakut të prekura.

Pra, kur hahen si pjesë e një diete të rregullt të shëndetshme, domatet mund të ndihmojnë në parandalimin e shfaqjes së venave me variçe. 

Këto veti thuhet se ndihmojnë në trajtimin e venave me variçe nëse i mbështillni fetat e domates rreth këmbëve. Megjithatë, përmbajtja acidike dhe flavonoidet nuk do të depërtojnë nëpër lëkurë dhe nuk do të arrijnë në venat e prekura. Që të jetë efektiv, acidi nga domatja do të duhet të depërtojë nëpër këmbë dhe venë për të eliminuar gjakun që është grumbulluar në venë duke shkaktuar varikozën e saj. Kjo nuk është e mundur.

Aplikimi topikal i domateve nuk arrin të adresojë shkakun themelor të venave me variçe, i cili ndodhet më thellë brenda venës. Valvulat e vogla përgjegjëse për pompimin e gjakut prapa në zemër keqfunksionojnë dhe e lënë gjakun të rrjedhë përsëri në venë. Kur muri i venës nuk mund ta mbajë më këtë vërshim gjaku, një venë me variçe del nga poshtë lëkurës.

Sipas Shërbimit Shëndetësor Kombëtar të Mbretërisë së Bashkuar, “nëse venat me variçe nuk ju shkaktojnë shqetësime, mund të mos keni nevojë për trajtim. Trajtimi i venave me variçe zakonisht është i nevojshëm vetëm për të lehtësuar simptomat dhe për të trajtuar ndërlikimet.”

Veshja e çorapeve kompresive, ngritja e këmbëve dhe shmangia e periudhave të gjata të qëndrimit në këmbë janë disa nga mënyrat për të parandaluar përkeqësimin e venave me variçe, sipas Stanford Medicine.

Trajtime të ndryshme janë gjithashtu të disponueshme për venat me variçe, sipas Cleveland Clinic dhe Johns Hopkins Medicine. Këto përfshijnë: ablacioni termik ose terapia me lazer (futja e një fibre lazeri dhe mbyllja e venës me variçe); lidhja dhe zhveshja e venës (lidhja dhe heqja e venës së lartpërmendur); flebektomia (bëhen disa prerje të vogla për të hequr venën me variçe); dhe skleroterapia (një mjek injekton një tretësirë ​​kimike ose kripe për të mbyllur venat me variçe.)

The post Domatet ndihmojnë për variçet duke i ngrënë, jo mbështjellë këmbët appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Futbollisti argjentinas Lionel Mesi ka qenë vizitor i rregullt në ishullin privat të pedofilit dhe trafikantit amerikan Jeffrey Epstein dhe këto foto tregojnë Epstein dhe Messi

Verdikti: E pavërtetë, Gjeneruar me AI

—————————————————————–

Në rrjete sociale, përfshi ato shqipfolëse, po qarkullon pretendimi se futbollisti argjentinas Lionel Mesi ka qenë vizitor i rregullt në ishullin privat të pedofilit dhe trafikantit amerikan Jeffrey Epstein. Ky pretendim shoqërohet dhe me dy imazhe që duket se tregojnë Epstein dhe Messi.

Megjithëse dosjet janë publike, postimi i mësipërm nuk shoqërohet me ndonjë provë, burim apo referencë nga to që të mbështesë pretendimin.

Të dyja imazhet e Messi me Epstein nuk gjenden në asnjë nga dosjet e publikuara nga Departamenti i Drejtësisë në lidhje me Epstein. Lexuesit mund të shfletojnë vetë emailet e Epstein këtu.

Me anë të motorrit të kërkimit pamor Google Lens, Faktoje gjeti një version më të madh të imazhit sipër majtas, ku fytyrat e ‘personave’ duken të deformuara, një tregues tipik i përmbajtjeve të gjeneruara me programeve kompjuterike me inteligjencë artificiale (AI).

Më tej, ky version u gjet në faqen e Craiyon, një gjenerues falas online i imazheve të AI nga teksti, dhe mban titullin “imazh satirik i Jeffrey Epstein dhe Lionel Messi duke shijuar një pije në një ishull.”

Pra, ky imazh nuk është real, por i gjeneruar me AI.

Ndërkaq, imazhi tjetër që duket se tregon Messi dhe Epstein, poshtë majtas, gjithashtu është gjeneruar me AI.

Një kërkim pamor me Google Lens tregoi se imazhi është etiketuar si “I bërë me Google AI.” Një zëdhënës i Google ka thënë për AFP se kur zbulohet një gjurmë SynthID, kjo do të thotë që “imazhi është gjeneruar ose modifikuar me AI.” SynthID, i lançuar nga laboratori DeepMind AI i Google në 2023, identifikon imazhet e gjeneruara me Google AI.

Faktoje ka verifikuar dhe më parë pretendime lidhur me Epstein, dhe një imazh të rremë që dukej se tregonte Messi dhe Epstein.

The post Të gjeneruara këto foto që lidhin Mesin me Epstein appeared first on Faktoje.al.

Shqipëria ka ngritur një kuadër institucional për mbikëqyrjen e institucioneve publike, ku rolin kryesor e luajnë Kontrolli i Lartë i Shtetit dhe strukturat parlamentare të mbikqyrjes.

Megjithatë, raportet e auditimit të KLSH-së shpesh mbeten të pakuptueshme për publikun, pasi përdorin gjuhë teknike dhe marrin pak vëmendje nga media. Kjo krijon nevojën për ndërmjetësim nga media, shoqëria civile dhe akademikët, të cilët duhet të kenë më shumë aftësi për t’i përkthyer gjetjet në informacion të qartë për qytetarët.

Për të mbushur këtë boshllëk, Faktoje, me mbështetjen e programit MATRA të Ambasadës së Mbretërisë së Vendeve të Ulëta, ka nisur një projekt që synon të kthejë shifrat e auditimit në fakte të kuptueshme përmes raportimit analitik, të forcojë aftësitë e gazetarëve dhe të advokojë për reforma në politikat publike.

Aktiviteti i sotëm (e merkurë) shënoi fillimin e kësaj nisme, duke krijuar bazën për bashkëpunim mes institucioneve, medias dhe aktorëve shoqërorë.

Qëllimi

Drejtoresha Ekzekutive e Faktoje.al, Klodiana Kapo, në fjalën e saj theksoi rëndësinë e këtij bashkëpunimi për të përçuar në publik problemet, fenomenet dhe përgjegjësinë institucionale mbi gjetjet e ekspertëve të Kontrollit të Lartë të Shtetit.

“Marrëveshja jonë me KLSH-në është zbërthimi i këtyre raporteve që shpesh janë mbi 200-300 faqe dhe gjenden të dhëna të rëndësishme, por që ndonjëherë nuk lexohen, ose lexohen jo ashtu siç duhet. Shifrat, nëse nuk vendosen në kontekstin e duhur dhe nëse nuk jepen të gjitha të dhënat mund të kthehen në propagandë, ose Fake News”, tha ajo.

Ambasadori

Ambasadori i Mbretërisë së Vendeve të Ulëta në Shqipëri, H.E Reinout Vos gjatë fjalës së tij theksoi rëndësinë e këtij projekti që ka si qëllim forcimin e institucioneve, llogaridhënien dhe informimin e qytetarëve në mënyrë të thjeshtë, të kuptueshme dhe të prekshme nga ana e tyre.

“Institucionet mund të prodhojnë raporte, mbikëqyrje që i përgjigjet nevojave dhe mund të identifikojnë boshllëqe dhe rekomandime në këtë çështje, por nëse këto gjetje mbeten të palexuara, të pashpjegueshme ose të paarritshme për qytetarët, fuqia transformuese është e kufizuar”, tha ambasadori H.E Reinout Vos.

Më tej, ambasadori theksoi nevojën që gjetjet e auditimeve të KLSH-së të përçohen me profesionalizëm tek qytetarët.

“Një shoqëri civile e angazhuar, e aftë dhe e pavarur ndihmon në përkthimin e gjetjeve komplekse faktike në informacion që qytetarët mund ta kuptojnë dhe t’u përgjigjen pyetjeve të drejta dhe kritike. Lidhja e të dhënave me jetën dhe realitetin. I kthen numrat në një rrëfim dhe përvojat shoqërore njerëzore në të vërtetë praktike”, tha Vos.

Ekspertët dhe politika

Ekspertë të fushës së ekonomisë vlerësuan raportet e KLSH-së për metodologjinë e përdorur nga ana e tyre dhe profesionalizmin, por kërkuan që gjetjet e tyre të bëhen publike në kohë si një nga format që presioni pozitiv ndaj institucioneve të jetë më i lartë dhe i shpejtë. Përfaqësuesi i KLSH-së, audituesi Bajram Lamaj tha se raportet e KLSH-së nuk fokusohen në cilësinë dhe kontrollin në çështje që janë të ndjeshme dhe prekin një numër të madh të qytetarëve.

Ekspertët e ekonomisë Ilir Ciko, Arben Malaj dhe Eduart Gjokutaj në vlerësim të punës së KLSH-së theksuan rëndësinë që kanë ekspertët në leximin e raporteve dhe nëpërmjet medias përçimin në mënyrë të thjeshtë të asaj që njihet si “e vërteta përtej shifrave”.

Deputetja e Partisë Demokratike Jorida Tabaku evidentoi problemin e mosreagimit në kohë mbi auditet e KLSH-së.

“Pavarësisht rekomandimeve që KLSH realizon që ia kalon institucioneve dhe organeve ligjzbatuese, një pjesë e të cilave i dërgon edhe në Prokurorinë Speciale, në një pjesë e madhe të tyre nuk merren në konsideratë nga institucionet shtetërore”, tha Tabaku, duke shtuar se “ata duhet të reagojnë në kohë”.

Deputeti i PS-së Andi Qose tha se nga viti në vit konstatohet se institucionet i marrin në konsideratë rekomandimet e KLSH-së, por sipas tij ka nevojë për përmirësim në të ardhmen.

The post Si “e vërteta përtej shifrave” duhet të arrijë tek qytetarët appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Kjo video dëshmon se Sistemi i Transmetimit të Emergjencave (EBS) amerikan ka shkëputur sinjalet në disa pjesë të ShBA pas një sulmi bërthamor

Verdikti: E pavërtetë

—————————————————————

Një video që po qarkullon në rrjete sociale, përfshi ato shqipfolëse, jep alarmin se Shtetet e Bashkuara i janë nënshtruar një sulmi bërthamor dhe shoqërohet me pretendimin se Sistemi i Transmetimit të Emergjencave (EBS) amerikan “ka shkëputur sinjalet në ShBA” në disa zona.

EBS i referohet Sistemit të Transmetimit të Emergjencave, i cili u prezantua në vitin 1963 dhe u zëvendësua nga Sistemi i Alarmit të Emergjencave (EAS) në vitin 1997.

Sistemi i Alarmit të Emergjencave (EAS) është një “sistem kombëtar paralajmërimi publik që kërkon që transmetuesit radiofonikë dhe televizivë, televizioni kabllor, sistemet kabllore pa tel, operatorët satelitorë dhe të telefonisë me tel t’i ofrojnë presidentit mundësinë për t’iu drejtuar popullit amerikan brenda 10 minutave gjatë një emergjence kombëtare.”

Video tregon një ekran me simbolin e Vulës së Madhe së ShBA dhe tekst që thotë “Sistemi i Alarmit të Emergjencës”, i ndjekur nga pretendimet se “Shtetet e Bashkuara i janë nënshtruar një sulmi bërthamor.” Një zë robotik në video thotë se ka patur “raketa bërthamore të drejtuara drejt Shteteve të Bashkuara kontinentale” dhe se “katër nga 12 raketat e lëshuara janë kapur.”

Megjithatë, lexuesit nuk duhet të alarmohen.

Me anë të motorrit të kërkimit pamor Google Lens, Faktoje gjeti se video që shfaqet në ekran është postuar fillimisht në Youtube gati 4 vite më parë, në mars 2022, me titull” “Sulmi bërthamor EAS SHBA në kohë reale.”

Megjithatë, përshkrimi i videos shpjegon se është “një skenar realist i simuluar për një sulm bërthamor ndaj Shteteve të Bashkuara” dhe thotë: “Ju lutem vini re se ky është një skenar imagjinar dhe çdo ngjashmëri me ngjarje ose situata të botës reale është rastësore.”

Nuk ka njoftime të ngjashme në faqet e internetit ose kanalet e mediave sociale të organizatave përgjegjëse për funksionimin e EAS: Agjencia Federale e Menaxhimit të Emergjencave (FEMA), Komisioni Federal i Komunikimeve (FCC) dhe Administrata Kombëtare Oqeanike dhe Atmosferike (NCAA).

FEMA tha për Reuters se “për të konfirmuar vlefshmërinë e një paralajmërimi, publiku duhet të kontrollojë llogaritë e radios, mediave sociale federale dhe shtetërore, ose televizionet/faqet e internetit të mediave kombëtare. Çdo mesazh i tillë do të ishte i disponueshëm në formate të shumta njëkohësisht.”

Sigurisht, nëse video do të ishte e vërtetë, ShBA do të kishin përjetuar tashmë një sulm bërthamor. Nuk ka patur ndonjë raportim për këtë.

The post I rremë ky alarm për sulm nuklear në ShBA appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Kjo foto tregon gruan e kryeministrit izraelit Benjamin Netanyahu, Sara Netanyahu.

Verdikti: E pavërtetë, Gjeneruar me AI

—————————————————————-

Një imazh që po qarkullon në rrjete sociale, përfshi ato shqipfolëse, pretendohet se tregon Sara Netanyahum, gruan e kryeministrit izraelit Benjamin Netanyahu, me peshqir në ballkon duke mbajtur një gotë me çfarë duket si birrë.

Me anë të motorrit të kërkimit pamor Google Lens, Faktoje gjeti se imazhi i mësipërm qarkullon në rrjet që nga Janari i këtij viti, krahas pretendimeve se Benjamin Netanyahu ishte kthyer në Izrael pas festës së Vitit të Ri të organizuar nga presidenti amerikan në resortin e tij në Mar-a-Lago por e shoqja kishte ndenjur pas në Miami, ShBA. 

Megjithatë, siç vërehet në imazhin e mësipërm, në këtë version thuajse identik të imazhit, ndryshon vetëm veshja e gruas, e cila nuk është më e veshur me peshqir, por me pizhama.

Ky është tregues se imazhi që po qarkullon në rrjetet shqipfolëse është gjeneruar me anë të programeve kompjuterike me inteligjencë artificiale (AI). 

Duke përdorur Grok, programin AI të X/Twitter, Faktoje gjeneroi imazhin me peshqir duke futur imazhin me pizhama dhe duke i kërkuar programit ta “veshë atë me peshqir banje,” siç vërehet në videon e mëposhtme.

Ndërkaq, edhe vetë imazhi me pizhama rozë është gjeneruar me AI, duke përdorur si bazë një foto të vërtetë që tregon të birin e Netanyahu, Yair, në të njejtin ballkon.

Foto e gjeneruar e Sara Netanyahu (majtas) dhe foto reale e Yair Netanyahu, shkrepur në Miami, ShBA në Shkurt 2024 (djathtas)

Krahasim i fotos së gjeneruar dhe asaj reale

Foto e Yair Netanyahu, djali i Benjanim dhe Sara Netanyahu, në ballkonin e një apartamenti luksoz në Florida, ShBA, u botua në shkurt 2024 nga tabloidi britanik Daily Mail.

Krahas fotos së mësipërme, tabloidi në atë kohë botoi dhe foto nga kënde të ndryshme të Yair Netanyahu në të njejtën situatë.

Nëse imazhi i Sara Netanyahu në ballkon do të ishte i vërtetë, foto nga kënde të ndryshme, si ato të Yair, do të ishin gjithashtu të disponueshme në rrjet.

The post E gjeneruar kjo foto me peshqir e gruas së Netanyahu appeared first on Faktoje.al.

Ka hyrë në fuqi rivlerësimi i pasurive të paluajtshme me tatim 5%. Pas dy muaj zvarritje, procesi u zhbllokua por do të zbatohet mbi referencat e vitit 2023 dhe jo me çmimet e reja të tregut sikurse u premtua. Shoqata Shqiptare e Pasurive të Paluajtshme (NAREA), propozon shtyrje me një vit të afatit të rivlerësimit, për shkak të muajve të humbur me zvarritjet proceduriale.

Esmeralda Topi

Vjeshtën e kaluar, ministri i Financave, Petrit Malaj, premtoi se procesi i rivlerësimit të pasurive të paluajtshme me normë 5% do të fillonte nga 1 janari i këtij viti. 

“Metodologjia e re e llogaritjes së taksave vendore mbi pasurinë e paluajtshme, çmimet e reja të referencës dhe rivlerësimi do të hyjnë në fuqi më 1 janar 2026,” premtoi Malaj gjatë një takimi me grupet e interesit.

Sipas Malajt, rivlerësimi me çmimet e reja të referencës do t’i jepte mundësi individëve dhe bizneseve për të vlerësuar pasuritë e tyre bazuar në vlerën e tregut, dhe për të kryer pagesat e taksave mbi këto vlera. 

Të njëjtim zotim, Malaj e përsëriti, edhe nga foltorja e Kuvendit të Shqipërisë.

“Jo pa qëllim, Ministria e Financave gjykoi që këto dy nisma të prezantoheshin paralelisht, në mënyrë që të gjithë qytetarët shqiptarë të kishin mundësi të përfitonin nga rivlerësimi i pasurive të paluajtshme, duke i përafruar ato me vlerat e tregut, por nga ana tjetër do të kenë mundësinë ta kryejnë këtë rivlerësim me një normë më të reduktuar tatimore në masën 5% nga 15% që është aktualisht”, zotohej Malaj, gjatë diskutimit të projekt-buxhetit 2026. 

Rivlerësim me çmime të “vjetra”

Rivlerësimi i pasurive të paluajtshme me 5% nuk nisi më 1 janar të këtij viti. Pas thuajse dy muaj zvarritje, Ministria e Financave publikoi udhëzimin që i hap rrugë zbatimit të rivlerësimit. Të hënën e 23 shkurtit, në Fletoren Zyrtare u publikua udhëzimi i përbashkët i Ministrisë së Financave dhe Drejtorisë së Agjencisë Shtetërore të Kadastrës (ASHK), që rregullon procesin e rivlerësimit të pasurive të paluajtshme për individët. 

Por, rivlerësimi do të bëhet me referencat që janë aktualisht në fuqi dhe jo me çmimet e reja të tregut sikurse u premtua. 

Në udhëzim thuhet se të drejtën e kryerjes së rivlerësimit e kanë të gjithë ata individë që kanë në pronësi, pasuri të paluajtshme (tokë dhe/ose ndërtesë) të regjistruar ose që fitojnë pronësinë dhe e regjistrojnë atë deri më 31 dhjetor 2026.

Mirëpo ekspertët e pasurive të paluajtshme thonë se koha e mbetur është e pamjaftueshme. 

“E para duhet theksuar se vajtën dëm 20 muaj, pasi procesi u lajmërua që në korrik 2024. Na u tha që do bëhet me çmime të reja tregu por është e vështirë për një treg që ka mangësitë e veta. Eksperienca tregoi që nuk mjafton 20 muaj”,  thotë për Faktoje Reinaldo Pipiria, drejtor ekzekutiv i Shoqatës Shqiptare të Pasurive të Paluajtshme (NAREA). 

Nisur nga vonesat që shoqëruan proçesin, Pipiria propozon shtyrje me një vit të afatit të rivlerësimit.  

“Të shtyhet deri në dhjetor 2027 sepse nga 2026 dy muaj i humbëm. Kjo në mënyrë që procesi të jetë i plotë dhe të mbështesë kadastren fiskale, të kemi një rivlerësim të plotë”, argumenton më tej drejtuesi i Shoqatës të Pasurive të Paluajtshme. 

Referuar udhëzimit, i gjithë procesi do të realizohet online, me dy procedura, me ekspert të licencuar ose pranë Agjencisë Shtetërore të Kadastrës.

6 mijë aplikime 

Prej kur qeveria lajmëroi publikisht nismën për të ulur tatimin, tregu i pasurive të paluajtshme u fut në ngërç. Qytetarët dhe bizneset bllokuan shitjet e pronave duke pritur që më parë të hyjë në fuqi ligji i rivlerësimit, për të mos paguar 15 për qind tatim, por 5 për qind.

“Unë di që janë 6 mijë aplikime që kanë qenë në pritje…”, argumenton Reinaldo Pipiria, drejtor ekzekutiv i Shoqatës Shqiptare të Pasurive të Paluajtshme (NAREA). 

Nga ana tjetër, zvarritja prej thuajse dy vitesh që kur u lajmërua për herë të parë publikisht nisma, ka favorizuar ndërtuesit. Kjo sepse, në shitjen e parë, nga ndërtuesi tek qytetari, nuk aplikohet tatim mbi fitimin kapital, pasi nuk ka çmim blerje. Vetëm në rastin e shitjes së dytë, taksa fillon dhe merr diferencën mes çmimit të shitjes dhe atij të blerjes.

Shembull 

Një qytetar ka blerë një apartament në vitin 2018 për 80 mijë euro. Sot ai e shet pronën për 140 mijë euro. Diferenca prej 60 mijë eurosh konsiderohet fitim kapital. Me normën prej 15%, tatimi që duhet të paguajë është 9 mijë euro. 

Nëse qytetari zgjedh të bëjë rivlerësim dhe e çon vlerën e pronës nga 80 mijë euro në 140 mijë euro para shitjes, ai paguan tatim me normën e reduktuar 5%. Pra, 3 mijë euro. 

Pas këtij veprimi, vlera e re e pronës në dokumente bëhet 140 mijë euro. Kur qytetari e shet më pas pronën për 140 mijë euro, nuk ka më diferencë mes çmimit të shitjes dhe vlerës së rivlerësuar. Si rrjedhojë, nuk paguan më tatim shtesë mbi fitimin kapital.

Prapavijë 

Drafti për të ulur tatimin mbi fitimet kapitale përmes rivlerësimit të pronave u propozua nga ish deputetja socialiste Blerina Gjylameti në maj të 2024. Drafti i Gjylametit propozonte që biznesit dhe qytetarëve t’u jepej një tjetër mundësi të rivlerësonin pronat kundrejt një tatimi prej 3 për qind.

Propozimi mbeti sirtarëve të Kuvendit deri në muajin korrik të atij viti, kur kryeministri Edi Rama lajmëroi nismën publikisht. Por Rama saktësoi se taksa e rivlerësimit do të ishte 5 për qind, jo 3 për qind sa kishte propozuar Blerina Gjylameti. 

“Do të ndërtojmë një proces që rivlerësimi të jetë i hapur 1 vit, fund shtatori me fund shtatori dhe ndërkohë duhet të jetë e qartë dhe diçka tjetër, rivlerësimi i parë është bërë me 1%, i dyti me 3% i treti dhe i fundit me 5%,” deklaroi Rama më 17 korrik.

Por afati i dhënë nga kryeministri u shkel. Drafti nuk u miratua. Në vjeshtë, qeveria e pezulloi duke e shtyrë për vitin 2025.  

Asokohe si argument ministria e Financave tha se qeveria kishte plan për të rritur çmimet e referencave në të gjithë Shqipërinë dhe veçanërisht në zonat bregdetare të vendit.

Ndaj sipas ministrit të Financave, taksa e rivlerësimit do të miratohej pas rritjes së çmimeve të referencës në të gjithë territorin e vendit. Kjo do t’u jepte mundësi të gjithë qytetarëve me prona në bregdet apo pjesë të tjera të vendit të kishin mundësi rivlerësimi me çmimet e rritura të referencës.

Përfundim 

Nisur nga të dhënat e mbledhura dhe verifikimi i kryer, premtimin e ministrit të Financave Petrit Malaj se “çmimet e reja të referencës dhe rivlerësimi do të hyjnë në fuqi më 1 janar 2026”, e kategorizojmë pjesërisht të mbajtur. 

The post Nis rivlerësimi i pasurive të paluajtshme me 5%, por me referencat e vjetra appeared first on Faktoje.al.