Udhëtarët në të gjithë Gjermaninë u përballën me temperatura të ulëta dhe platforma të zbrazëta të hënën, ndërsa dhjetëra mijëra punonjës të transportit publik lanë punën në një grevë të thirrur nga sindikata Verdi, duke mbyllur shërbimet e autobusëve dhe tramvajit në shumicën e qyteteve.
Verdi, e cila përfaqëson gati 100,000 punonjës të transportit, e thirri grevën pasi bisedimet me punëdhënësit komunalë dhe shtetërorë mbi kushtet e punës ngecën javën e kaluar.
Sindikata po kërkon ndërrime më të shkurtra, pushime më të gjata pushimi dhe paga më të larta për punën e natës dhe të fundjavës, edhe pse qytetet përballen me kufizime buxhetore.
Greva prek rreth 150 kompani të transportit komunal në të gjitha, përveç njërit prej 16 shteteve federale të Gjermanisë, duke përfshirë Berlinin, Hamburgun dhe Bremenin.
Një nga veprimet më të mëdha të koordinuara në sektorin e transportit lokal në vite, greva filloi siç ishte planifikuar, tha Serat Canyurt, negociatori kryesor për Verdi, duke shtuar se operatorët e transportit publik tani pritet të kthehen në tryezën e negociatave.
Në Stuttgart, Karlsruhe dhe Freiburg, shërbimet do të ndalen për të gjithë ditën, thanë zyrtarët e sindikatës.
Temperaturat ranë nën zero në pjesën më të madhe të vendit, duke përkeqësuar situatën për udhëtarët e detyruar të kërkojnë transport alternativ.
Megjithatë, Deutsche Bahn theksoi të premten se trenat e saj urbanë të hekurudhës S-Bahn në qytete duke përfshirë Berlinin, Hamburgun, Mynihun dhe Stuttgartin, së bashku me shërbimet në distanca të gjata, do të funksionojnë normalisht të hënën pasi stafi nuk përfaqësohej nga Verdi.
Bisedimet midis Verdi dhe shoqatave të punëdhënësve kanë qenë të tensionuara, me udhëheqësit e sindikatës që akuzojnë bashkitë se kërkojnë të ulin përfitimet dhe të zgjasin ndërrimet.
Në Berlin, negociatorët e Verdi thanë se operatorët donin që punëtorët të financonin vetë përmirësimet duke hequr dorë nga pagesa e sëmundjes dhe orët fleksibile.
Raundi tjetër i negociatave është planifikuar për 9 shkurt.
Udhëheqësit e sindikatës paralajmëruan se mund të pasojnë veprime të mëtejshme industriale nëse punëdhënësit nuk ofrojnë lëshime të rëndësishme. /Telegrafi/
TIRANË, 2 shkurt/ATSH/ Ministria e Ekonomisë dhe Inovacionit (MEI) ka nxjerrë për konsultim publik projektligjin “Për mbylljen e shoqërive tregtare me kapital shtetëror në likuidim”, i cili synon zgjidhjen përfundimtare të një problematike të akumuluar ndër vite, lidhur me shoqëritë tregtare shtetërore që vijojnë të qëndrojnë për periudha shumëvjeçare në proces likuidimi, pa u çregjistruar përfundimisht.
Projektligji parashikon krijimin e një procedure të posaçme ligjore për përfundimin, mbylljen dhe çregjistrimin përfundimtar të këtyre shoqërive, si dhe përcaktimin e mekanizmave për trajtimin, administrimin dhe kalimin e aseteve dhe detyrimeve të tyre te një shoqëri shtetërore pasuese.
Qëllimi themelor i kësaj nisme ligjore është krijimi i një zgjidhjeje të qëndrueshme për adresimin e vështirësive të theksuara në administrimin e detyrimeve, pasurive dhe marrëdhënieve juridike të shoqërive tregtare shtetërore në likuidim, procese të cilat në shumë raste janë zgjatur për mbi 15-20 vjet.
Nëpërmjet këtij projektligji synohet përmbyllja përfundimtare juridike, financiare dhe administrative e shoqërive tregtare me kapital shtetëror në likuidim, transferimi i të drejtave dhe detyrimeve të tyre te një subjekt shtetëror pasues, si dhe garantimi i vazhdimësisë juridike në marrëdhëniet me kreditorët dhe palët e treta. Njëkohësisht, ligji krijon kushte për një administrim më efikas dhe të centralizuar të aseteve dhe pjesëmarrjeve shtetërore.
Edhe pse projektligji nuk ishte parashikuar në programin analitik të Ministrisë së Ekonomisë dhe Inovacionit apo në programin analitik të akteve normative, ai vlerësohet si i domosdoshëm për përmbylljen efektive të proceseve të likuidimit dhe për administrimin e rregullt të pasurive dhe detyrimeve shtetërore.
Aktualisht, në pronësinë dhe përgjegjësinë administruese të Ministrisë së Ekonomisë dhe Inovacionit ndodhen disa shoqëri tregtare me kapital shtetëror mbi 51%, të cilat nuk ushtrojnë më veprimtari ekonomike dhe ekzistojnë kryesisht për administrimin e aseteve dhe trajtimin e detyrimeve të mbartura ndër vite. Mes tyre përfshihen “Albbakër” sh.a., “Albkrom” sh.a., “Albminiera” sh.a., “Prodhim Mobilie” sh.a., “Petrol Alba” sh.a., “Duhan–Cigare” sh.a., “Albkontroll” sh.a. (Durrës), “Superfosfat Kurbin” sh.a. dhe “Qendra e Regjistrimit të Aksioneve”.
Analiza e situatës financiare të këtyre shoqërive tregon se një pjesë e konsiderueshme e detyrimeve të raportuara janë shumë të vjetra, të parashkruara, të pajustifikuara ose të regjistruara pa dokumentacion mbështetës. Në të njëjtën kohë, këto shoqëri administrojnë pasuri të paluajtshme me vlerë të konsiderueshme, si truall, objekte industriale, fabrika, depo dhe galeri minerare, vlera e të cilave tejkalon detyrimet reale të pagueshme.
Borxhi publik vijon të mbetet një sfidë me pasoja për qytetarët, por edhe për zhvillimin ekonomik dhe rrugëtimin drejt Bashkimit Europian. Sipas Raportit të Komisionit Europian 2025, borxhi publik i vendit është rreth 53.5% e PBB-së, duke e renditur Shqipërinë ndër vendet me nivelin më të lartë në Ballkanin Perëndimor, pas Malit të Zi (58.6%). […]
Borxhi publik i shtetit, deri më 31 dhjetor 2025, arrin në 10,064,1 milionë euro, që përbën 59,6 për qind të Prodhimit të Brendshëm Bruto (PBB), njoftoi sot Ministria e Financave.
Sipas ministres resor Gordana Dimitrieska Koçoska, kjo shumë e borxhit publik është një tregues i qartë dhe i fortë për përpjekjet drejt financave publike të qëndrueshme dhe konsolidimit fiskal, dhe njëkohësisht do të thotë edhe respektim i kritereve të Maastrichtit, sipas të cilave borxhi publik duhet të jetë nën 60 për qind të PBB-së.
“Duhet të jem e sinqertë dhe të them se sipas parashikimeve tona, në përputhje me Strategjinë për Menaxhimin e Borxhit Publik, edhe pse Ministria e Financave ka punuar shumë, ishte parashikuar që borxhi të lëvizte pak mbi 60 për qind. Por, edhe njëherë mund të tregojmë dhe dëshmojmë se me punë të përkushtuar, planifikim të kujdesshëm dhe kontroll të rreptë të çdo shpenzimi, duke u kujdesur për çdo shpenzim jo vetëm të qeverisë qendrore, por edhe për mënyrën se si shpenzohen kreditet që tërhiqen nga ndërmarrjet publike dhe shoqëritë aksionere, mund të arrijmë rezultate edhe më shpejt se sa kemi pritur”, deklaroi Dimitrieska Koçoska.
Ministrja e Financave sqaroi se niveli më i ulët i borxhit publik krahasuar me pritshmëritë i atribuohet kryesisht shpenzimit të kujdesshëm në kuadër të buxhetit qendror, por edhe tërheqjes së kontrolluar dhe me faza të mjeteve kreditore nga ndërmarrjet publike.
Në këtë proces, ajo theksoi se një rol të rëndësishëm luajnë Sektori i Buxheteve në Ministrinë e Financave, i cili ndjek në mënyrë të vazhdueshme gjendjet dhe raportet financiare të këtyre shoqërive, si dhe Sektori për Financat Ndërkombëtare, përmes të cilit realizohet tërheqja e mjeteve.
E pyetur për pritshmëritë për lëvizjen e borxhit publik deri në fund të vitit, ministrja tha se nuk pret që të tejkalohet 60 për qind, por shtoi se do të shihet si do të rrjedhë viti, i cili në masë të madhe varet nga realizimi i të ardhurave.
Sipas të dhënave të Ministrisë së Financave, borxhi publik i jashtëm arrin në 4,493,9 milionë euro, ndërsa borxhi publik i brendshëm është 4,570,2 milionë euro. Borxhi shtetëror deri në fund të vitit 2025 arrin në 538,253,1 milionë euro, përkatësisht 51,8 për qind të PBB-së, duke shënuar një ulje prej 1,2 pikë përqindje krahasuar me vitin e mëparshëm.
Me urdhër të Prokurorisë Speciale të Republikës së Kosovës, është ndaluar për 48 orë i pandehuri B.Sh.
Sipas një njoftimi bëhet e ditur se i pandehuri B.Sh., dyshohet për veprën penale “Keqpërdorim i pozitës apo autoritetit zyrtar nga neni 414 paragrafi 1, lidhur me nenin 31 të KPRK-së” dhe "Mbajtja në pronësi, kontroll ose posedim të paautorizuar të armëve".
"B.Sh., është arrestuar në kuadër të hetimeve që Prokuroria Speciale e Republikës së Kosovës është duke i zhvilluar lidhur me dyshimet për një aktivitet të prokurimit", thuhet në njoftim. /Telegrafi/
Kolegji i Posaçëm i Apelimit, KPA u nda në çështjen e vetingut të gjyqtarit të Vlorës, Laurent Fuçia, si në vlerësimin e shkaqeve të ankimit ndaj vendimmarrjes së Komisionit të Pavarur të Kualifikimit për konfirmimin e tij, ashtu dhe lidhur me mënyrën e përfundimit të procesit. Shumica e trupit gjykues të KPA e përbërë nga […]
TIRANË, 28 janar /ATSh/ Zyra e Komisionerit për të Drejtën e Informimit dhe Mbrojtjen e të Dhënave Personale kujtoi sot Ditën Ndërkombëtare të Mbrojtjes së të Dhënave Personale me një sërë aktivitetesh ndërgjegjësuese, edukative dhe bashkëpunuese, që synojnë forcimin e kulturës së mbrojtjes së të dhënave dhe respektimin e të drejtave të qytetarëve në epokën digjitale.
Në kuadër të kësaj dite, Komisioneri për të Drejtën e Informimit dhe Mbrojtjen e të Dhënave Personale (IDPC) dhe Kolegji Universitar i Biznesit (KUB) bashkëorganizuan një leksion të hapur me studentët, mbi rëndësinë e mbrojtjes së të dhënave personale.
Gjatë këtij aktiviteti, komisioneri Besnik Dervishi theksoi se “të dhënat personale janë identiteti ynë. Ato janë thelbësore për çdo fushë të jetës dhe përpunimi i tyre duhet të bëhet me kujdes, përgjegjshmëri dhe në përputhje me ligjin për mbrojtjen e të dhënave personale”. Ai shtoi se Zyra e Komisionerit, si autoritet mbikëqyrës, ka një rol të drejtpërdrejtë në garantimin e respektimit të ligjit në fusha të ndjeshme.
Rektori i Kolegjit Universitar të Biznesit, Ylber Bezo, përshëndeti aktivitetin dhe theksoi se bashkëpunime të tilla me Zyrën e Komisionerit janë shumë të rëndësishme për studentët, pasi i ndihmojnë ata të kuptojnë se mbrojtja e të dhënave personale është thelbësore dhe pjesë e përgjegjësisë qytetare dhe profesionale.
Drejtorja e Kabinetit, Besa Velaj, dhe Sekretarja e Përgjithshme, Blerta Nerguti, të cilat ishin pjesë e këtij leksioni të hapur, shpjeguan rrugëtimin e miratimit të ligjit nr. 124/2024, nevojën për përafrimin e tij me standardet e Bashkimit Evropian dhe Rregulloren e Përgjithshme për Mbrojtjen e të Dhënave (GDPR), si dhe sfidat e zbatimit të tij në praktikë.
Nerguti u ndal te roli i këtij ligji në procesin e integrimit evropian, duke theksuar se mbrojtja e të dhënave personale është një nga kërkesat themelore për anëtarësimin në Bashkimin Evropian dhe një indikator kyç i forcimit të shtetit të së drejtës.
Ndërsa Velaj foli për arsyet që sollën nevojën për miratimin e këtij ligji, duke theksuar zhvillimin e shpejtë teknologjik, rritjen e ndërgjegjësimit mbi rëndësinë e të dhënave personale dhe ndikimin e projekteve ndërkombëtare ku Shqipëria është e përfshirë.
Gjithashtu sot Zyra e Komisionerit për të Drejtën e Informimit dhe Mbrojtjen e të Dhënave Personale organizoi një fushatë ndërgjegjësuese dhe edukative, që përfshiu edhe shkolla të ndryshme të kryeqytetit dhe aktivitete publike. Qëllimi i saj ishte të rrisë ndërgjegjësimin e qytetarëve, veçanërisht të fëmijëve dhe të rinjve, mbi rëndësinë e mbrojtjes së të dhënave personale dhe përdorimin e kujdesshëm të teknologjisë në mjedisin online.
Fushata u realizua në shkollat 9-vjeçare dhe gjimnazet e Tiranës përmes shpërndarjes së posterave informues në ambientet shkollore dhe klasat e nxënësve. Posterat përmbajnë këshilla praktike për përdorimin e sigurt të internetit, ruajtjen e të dhënave personale dhe mbrojtjen e informacionit individual. Në qendër të fushatës së këtij viti qëndron mesazhi: “Kujdesi për të dhënat personale është respekt për lirinë dhe dinjitetin e secilit prej nesh!”, i cili pasqyron angazhimin e institucionit për të forcuar besimin e qytetarëve në përpunimin e drejtë dhe të ligjshëm të të dhënave personale, në përputhje me parimet e ligjit nr. 124/2024 “Për mbrojtjen e të dhënave personale”.
Zyra e Komisionerit nënvizoi se mbetet e përkushtuar në misionin e saj për të forcuar respektimin e ligjit për mbrojtjen e të dhënave personale, për të rritur transparencën dhe përgjegjësinë institucionale, si dhe për të ndërtuar një kulturë të qëndrueshme të mbrojtjes së të dhënave personale në Shqipëri.
Shqipëria pozicionohet ndër vendet me nivelin më të lartë të borxhit publik në raport me Prodhimin e Brendshëm Bruto (PBB) në rajonin e Ballkanit Perëndimor, sipas të dhënave më të fundit tremujore të Komisionit Europian. Në të dhënat e tremujorit të tretë të vitit 2025, borxhi publik i Shqipërisë arriti në 53.5% të PBB-së, duke […]
Pavarësisht uljes gjatë viteve të fundit, Shqipëria pozicionohet ndër vendet me nivelin më të lartë të borxhit publik në raport me Prodhimin e Brendshëm Bruto (PBB) në rajonin e Ballkanit Perëndimor, sipas të dhënave më të fundit tremujore të Komisionit Europian.
Në të dhënat e tremujorit të tretë të vitit 2025, borxhi publik i Shqipërisë arriti në 53.5% të PBB-së, duke e renditur vendin si të dytin në Ballkanin Perëndimor, vetëm pas Malit të Zi, ku ky tregues shënon 58.6% të PBB-së.
Krahasimi me vendet e tjera të rajonit reflekton ndryshime të konsiderueshme në qasjen fiskale dhe zhvillimet makroekonomike të periudhës së mëparshme. Maqedonia e Veriut shënoi një borxh publik në nivelin e 50.3% të PBB-së, ndërsa Serbia, që ka një ekonomi më të madhe, regjistroi një borxh prej 43% të PBB-së. Bosnja e Hercegovina dhe Kosova rezultuan me nivele më të ulëta, përkatësisht 26.4% dhe 16% të PBB-së.
Raporti i KE-s nënvizon se borxhi publik mbetet një nga treguesit kryesorë të qëndrueshmërisë makroekonomike, duke pasqyruar performancën fiskale të shteteve dhe kapacitetin e tyre për të menaxhuar shpenzimet publike në periudha sfiduese.
Në Shqipëri, niveli i borxhit publik qëndron mbi mesataren e disa ekonomive të rajonit, edhe pse nën nivelin e vendeve me ngarkesë fiskale më të lartë si Mali i Zi.
Në analizën e tij, Komisioni Europian thekson se nivelet e borxhit publik janë ndikuar nga një kombinim faktorësh, përfshirë masat fiskale të marra gjatë periudhave të rimëkëmbjes ekonomike pas krizave dhe nevojën për mbështetje të shërbimeve publike.
Ndërkohë që konsumi dhe kërkesa e brendshme vazhduan të jenë kontribues kryesor në rritjen ekonomike, mbajtja e borxhit në nivele të qëndrueshme mbetet sfidë për vendet kandidate, duke kërkuar një balancë të kujdesshme midis investimeve dhe disiplinës fiskale.
Për ekonomitë e vogla të rajonit, kushtet e jashtme globale, kostot e shërbimit të borxhit dhe zgjerimi i shpenzimeve kapitale janë elementë që ndikojnë drejtpërdrejt në nivelet e borxhit publik.
Raporti thekson se për vendet që synojnë një integrim më të ngushtë me Bashkimin Europian, menaxhimi i borxhit dhe forcimi i strukturës fiskale janë thelbësore për sigurimin e stabilitetit makroekonomik afatgjatë.
Luksemburgu ka hyrë në histori, duke u bërë vendi i parë në botë që ofron transport publik falas në shkallë kombëtare.
Që nga rrugët urbane më të frekuentuara deri te zonat piktoreske rurale, banorët, udhëtarët ditorë dhe turistët mund të udhëtojnë pa pagesë me autobusë, tramvaje dhe trena të klasit të dytë në të gjithë territorin e vendit.
Kjo nismë konsiderohet një hap revolucionar, që jo vetëm po transformon lëvizjen e përditshme, por po ndryshon rrënjësisht edhe përvojën turistike në Luksemburg.
Reforma historike hyri në fuqi më 1 mars 2020, kur qeveria hoqi tarifat për të gjitha shërbimet e transportit publik brenda vendit.
Politika përfshin autobusët, tramvajet dhe trenat e klasit standard, ndërsa përjashton vetëm shërbimet e klasit të parë dhe linjat ndërkombëtare.
Për lëvizjet brenda kufijve kombëtarë, udhëtimi është plotësisht falas, pa bileta dhe pa barriera.
Vendimi për transport falas nuk ishte thjesht një masë sociale, por pjesë e një vizioni më të gjerë për një të ardhme më të gjelbër dhe më të aksesueshme.
Luksemburgu synon të ulë ndjeshëm trafikun e dendur, një problem i kahershëm në vend, si dhe të reduktojë emetimet e karbonit në përputhje me objektivat ambicioze klimatike.
Duke hequr pengesat financiare, qeveria po inkurajon qytetarët dhe vizitorët të zgjedhin transportin publik në vend të automjeteve private.
Për turizmin, kjo politikë ka pasur ndikim të menjëhershëm. Vizitorët mund të eksplorojnë lirshëm atraksionet kulturore dhe natyrore të vendit, pa u shqetësuar për koston e lëvizjes.
Nga qendra historike e Luksemburgut, e përfshirë në listën e Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s, te fshatrat piktoreske dhe parqet natyrore në veri, transporti falas ka nxitur eksplorimin spontan dhe ka përmirësuar ndjeshëm përvojën turistike.
Një tjetër shtyllë kryesore e kësaj nisme është ndikimi mjedisor. Duke e bërë transportin publik zgjedhjen më të lehtë dhe më tërheqëse, Luksemburgu synon të ulë ndotjen e ajrit dhe emetimet nga automjetet private.
Kjo masë është pjesë e një strategjie më të gjerë për të arritur neutralitetin klimatik deri në vitin 2050, e cila përfshin edhe investime në autobusë elektrikë, infrastrukturë për biçikleta dhe zgjidhje të tjera të qëndrueshme të mobilitetit.
Autoritetet kanë theksuar se skema e transportit falas do të vazhdojë të përmirësohet. Planet për të ardhmen përfshijnë rritjen e frekuencës së shërbimeve, modernizimin e infrastrukturës dhe integrimin e mëtejshëm të mjeteve ekologjike të transportit, për të krijuar një sistem sa më efikas dhe funksional.
Modeli i Luksemburgut ka tërhequr vëmendjen ndërkombëtare dhe po shihet si burim frymëzimi për vende të tjera.
Ndërsa disa qytete evropiane kanë aplikuar transport falas në nivel lokal, Luksemburgu mbetet i pari që e ka zbatuar këtë politikë në shkallë kombëtare. Ky hap e pozicionon vendin si lider global në politikat e transportit të qëndrueshëm dhe turizmit të gjelbër.
Gjatë një mbledhjeje të grupit parlamentar të Partisë Socialiste, Kryeministri Edi Rama u shfaq kritik për menaxhimin dhe funksionimin e Radio Televizionit Publik Shqiptar, duke e quajtur atë një dështim. Ai u shpreh se sot nuk kemi televizion publik dhe bilanci është një dështim i suksesshëm, nga borxhi në borxh.
“S’kemi për të dhënë asnjë lek nga taksat e shqiptarëve, deri kur t’i meritojë. Çdo opsion duhet të jetë në tryezë edhe mbyllja përfundimtare, edhe privatizimi, edhe partneriteti, edhe çdo gjë përveç kësaj që është”, u shpreh Rama.
Kjo deklaratë u prit me kritika nga ekspertët, organizatat e angazhuara në lirinë e medias dhe përfaqësuesit e Opozitës.
Rrjeti i Gazetarëve të Sigurt, një organizatë e angazhuar në përmirësimin e sigurisë së gazetarëve në Ballkan u shpreh, midis të tjerash, se lidhja e financimit apo ekzistencës së RTSH me miratimin politik minon pavarësinë e tij dhe cenon lirinë e medias.
Ky pasazh i deklaratës u ri-publikua nga Kryeministri Rama në rrjetin social X, shoqëruar me një seri akuzash se ky reagim është dezinformues dhe paraqet një “keqkuptim thellësisht të shtrembëruar” të qëndrimit të tij mbi RTSH. “Vërejtjet e mia nuk kanë lidhje me financimin e RTSH-së me miratim politik”, shkruan Rama në reagimin e tij, të shkruar në gjuhën angleze.
Blerjana Bino, përfaqësuese e Rrjetit të Gazetarëve të Sigurt për Shqipërinë, i tha Citizens.al se shqetësimi i tyre nuk lidhet me qëllimin e supozuar të deklaratave, por me parimin e konsoliduar evropian se ekzistenca dhe financimi i mediave nuk duhet të kushtëzohen nga politika.
“Vlerësime si ky janë pjesë thelbësore e punës tonë për të monitoruar rreziqet ndaj lirisë së shprehjes dhe nuk përbëjnë dezinformim”, u shpreh Bino, ndërsa shtoi se prej vitesh ky rrjet ka ngritur zërin për reformimin e RTSH, pasi institucioni ka probleme serioze që nuk zgjidhen me mbyllje, por me reforma që rikthejnë misionin demokratik të televizionit publik.
“Edhe nëse mbyllja do të konsiderohej ndonjëherë si opsion teorik, ajo nuk mund dhe nuk duhet të artikulohet nga Kryeministri: RTSH i përgjigjet Parlamentit, dhe financohet nga tarifa e shërbimit publik (jo nga taksat, siç keqinterpretohet shpesh me qëllim) çka do të thotë se ai u përgjigjet drejtpërdrejt qytetarëve dhe interesit publik”, u shpreh Bino.
Edhe Asociacioni i Gazetarëve të Shqipërisë (AGSH) i pa me shqetësim deklaratat e kryeministrit Rama, ndërsa u shpreh se kjo retorikë politike që stigmatizon median publike, pa një analizë të thelluar, cenon parimet themelore të shërbimit publik dhe standardet evropiane për lirinë e medias.
“Televizioni publik nuk është thjesht një ndërmarrje financiare, por një institucion i interesit publik që duhet të garantojë informim të paanshëm, kulturë, edukim dhe akses të barabartë për qytetarët”, tha në deklaratën e tij AGSH.
Sipas AGSH-së refuzimi i financimit publik si mjet presioni politik përbën rrezik për pavarësinë e medias publike, ndërsa shtoi më tej se përgjegjësia nuk mund ti faturohet vetëm RTSH-së.
Ina Zhupa, deputete e Partisë Demokratike dhe njëkohësisht drejtuese e Komisionit për Edukimin dhe Mjetet e Informimit Publik e konsideroi fajtore qeverinë për situatën ku ndodhet televizioni publik, ndërsa ngriti pikëpyetjen se kur dhe pse u krijuan borxhet në RTSH.
“Borxhet dhe situata problematike lindi pikërisht nga kapja politike e RTSH, nga shkelja flagrante e ligjit për Këshillin Drejtues dhe nga emërimet politike të drejtorëve, pa asnjë standard profesional dhe ligjor”, deklaroi Zhupa.
Lufti Dervishi, gazetar dhe ekspert i medias, në një komunikim në rrjetet sociale u shpreh se sot RTSH-ja është në një mentalitet mbijetese dhe nuk ka një raportim kritik ndaj pushtetit. Sipas tij, në një treg mediatik ku interesat e pronarëve mbizotërojnë mbi interesin publik, një media publike e pavarur është domosdoshmëri dhe jo luks.
“RTSH-ja duhet të reformohet, por jo duke u mbyllur në panik, jo duke u privatizuar e as duke u “binjakëzuar” me kulla. Sfida nuk është si t’ua japim privatëve, por si t’ua marrim”, tha Dervishi.
Organizatat e angazhuara për lirinë e medias kërkuan që çdo diskutim për reformim të RTSH-së të zhvillohet në mënyrë të tillë që respekton lirinë e shprehjes, pavarësinë e gazetarisë dhe të drejtën e publikut për tu informuar.
Kolegji i Posaçëm i Apelimit, KPA u njoh të hënën më 19 janar me parashtrimet në çështjen e vetingut të gjyqtares së Korçës, Sonjela Voskopi. Prokurori Adnan Xholi, i cili përfaqëson në këtë çështje drejtuesin e SPAK, Klodian Braho, u shpreh se u qëndronin në parim gjithë shkaqeve të ankimit të ngritur për të tre […]
TIRANË, 18 janar/ATSH/ Për herë të parë parashikohet që Shqipëria të ketë një regjistër elektronik kombëtar për donacionet dhe sponsorizimet. Ky regjistër do të jetë i aksesueshëm nga publiku në çdo kohë në faqen zyrtare në internet të Drejtorisë së Përgjithshme të Tatimeve për të dhënat që lidhen me donacionet dhe sponsorizimet e organeve publike.
Kjo është risia kryesore e projektligjit “Për donacionet dhe sponsorizimet”, hedhur për konsultim nga qeveria si pjesë e paketës së ligjeve në fushën e antikorrupsionit.
Ky projektligj përcakton rregullat dhe procedurat për mbështetjen me donacione dhe sponsorizime në realizimin e veprimtarive me interes publik.
Në lidhje me lehtësitë tatimore, projektligji parashikon se subjekteve, persona fizikë a juridikë, që paguajnë tatim mbi fitimin sipas ligjit “Për tatimin mbi të ardhurat”, shuma e sponsorizuar u njihet si shpenzim i zbritshëm jo më pak se 3 për qind të tatimfitimit.
Gjithashtu, projektligji synon rregullimin e lehtësisë tatimore të dedikuar për sponsorizuesit që kontribuojnë në fushën e artit, sportit ose kulturës, përmes zbritjes direkte deri në masën 30 % nga tatimi mbi fitimin.
Projektligji vendos kufizime për të pranuar sponsorizime për disa organe publike për shkak të natyrës së tyre të veprimtarisë. Organet e sistemit të drejtësisë, Policia e Shtetit, organet që kanë kompetenca kontrolli dhe mbikëqyrëse në fushën e prokurimit publik, pastrimit të parave ose luftës ndaj korrupsionit nuk mund të pranojnë sponsorizime, nëse nuk i lejohet shprehimisht me ligj të posaçëm.
Në lidhje me donacionet e organeve publike, projektligji parashikon rregulla të posaçme për pranimin dhe administrimin e tyre kur vlera financiare është mbi 500 mijë lekë.
Për organizatat jofitimprurëse, organizatat sportive, shoqëritë sportive, subjektet tregtare dhe individët fshehja e të dhënave në regjistër ose deklarimi i pasaktë i sponsorizuesve përbën kundërvajtje administrative për organizatën dhe dënohet me gjobë nga organet tatimore nga përbën kundërvajtje administrative dhe dënohet me gjobë nga organet tatimore nga 100 mijë lekë deri 200 mijë lekë.
Pranimi i sponsorizimeve të paligjshme nga organizatat jofitimprurëse ndëshkohet me gjobë nga organet tatimore nga 200 mijë lekë deri në 300 mijë lekë.
Në rastin e pranimit të sponsorizimeve të paligjshme nga organizatat jofitimprurëse, organizatat sportive, shoqëritë sportive, subjektet tregtare dhe individët, është parashikuar se përbën kundërvajtje administrative dhe ndëshkohet me gjobë nga organet tatimore nga 200 mijë lekë deri në 300 mijë lekë.
Projektligji është hartuar në kuadër të detyrimeve që sjell procesi i integrimit evropian, ku Shqipëria ka marrë përsipër angazhimin për ndryshimin e kuadrit ligjor për donacionet dhe sponsorizimet brenda vitit 2027.
Shqipëria miratoi ligjin e parë për sponsorizimet në vitin 1994, por ligji ka nocione bazë të kufizuara për sa i përket llojeve të sponsorizimeve si dhe nuk ka parashikime për donacionet, transparencën, integritetin dhe masat antikorrupsion.
Në këto kushte, u konsiderua i vlefshëm hartimi i një projektligji të ri dhe jo amendimi i pjesshëm i ligjit të 1994-ës, në mënyrë që të adresohen këto boshllëqe.
Sindikatat dhe partitë politike nuk janë subjekt i këtij projektligji.
Nga ana tjetër, projektligji nuk krijon mbivendosje me kuadrin ligjor në fuqi për pastrimin e parave, luftën kundër terrorizimit apo parandalimin e konfliktit të interesave, por përforcon masat e integritetit dhe përmban një sërë rregullash që synojnë të rrisin transparencën dhe besimin e qytetarëve tek organet publike.
Në vazhdën e këtyre ndryshimeve ligjore, konsiderohen të domosdoshme ndryshimet për sponsorizimet e kryera në fushën e artit, kulturës dhe sportit.
TIRANË, 16 janar/ATSh/ Kryetarja e Komisionit për të Drejtat e Njeriut dhe Mjetet e Informimit Publik, Iris Luarasi tha sot se të drejtat nuk janë një sektor, por një dimension që prek çdo fushë të qeverisjes.
Gjatë fjalës së saj, në mbledhjen e grupit parlamentar të PS, Luarasi tha se më parë kjo përgjegjësi shpërndahej në komisione të ndryshme, por ishte pa një fokus të qartë. Rezultati sipas saj ishte fragmentim, mbivendosje kompetencash dhe mungesë përgjegjësie e qartë.
“Media dhe informimi publik, të dyja si çështje po kalojnë një transformim rrënjësor. Modelet tradicionale të mediave po shkrihen, dezinformimi është ai që po bëhet kërcënim real për demokracinë, platformat digjitale po ndryshojnë mënyrën se si qytetarët e marrin sot informacionin dhe për këto arsye komisioni nuk ishte luks, por një nevojë institucionale”, tha ajo.
“Në një parlament modern, të drejtat e njeriut dhe mediat nuk mund të jenë një shënim anësor që shpërndahen në komisione të ndryshme, por janë shtylla që mbajnë gjithë ndërtesën. Komisioni ynë gjatë këtyre tre muajve ka pasur një mandat të qartë, të ndjek çështjen e të drejtave dhe lirive themelore, veprimtarinë e mediave audiovizive dhe informimit si dhe garantimin e lirisë së shprehjes”, tha Luarasi.
Luarasi theksoi se Shqipëria është në rrugën e integrimit evropian, por kjo nuk është një çështje që ka lidhje vetëm me tregun e përbashkët, apo me infrastrukturën, është mbi të gjitha një vlerë që ka lidhje me demokracinë, sundimin e ligjit dhe të drejtat e njeriut.
“Avokati i Popullit, komisionet për mbrojtjen nga diskriminimi, komisioni për të drejtën e informimit nuk janë dekorative, janë institucione kryesore të mbrojtjes së të drejtave të qytetarëve. Paketa e medias për të cilën po punon një grup i komisionit nuk synon që të kontrollojë median, por synon që të krijojë kushtet që media të jetë e lirë, profesionale dhe përgjegjëse”, pohoi Luarasi.
Borxhi publik i financuar nga Banka e Shqipërisë ka zbritur në nivelin më të ulët në gjashtë vitet e fundit. Sipas informacionit të Bankës së Shqipërisë, në fund të tremujorit të tretë 2025 vlera e portofolit të bonove të thesarit të mbajtura nga ky institucion kishte vlerën e 59.57 miliardë lekëve.
Statistikat tregojnë gjithashtu një rënie të vazhdueshme të peshës së borxhit të brendshëm publik në Lekë, të financuar nga Banka Qendrore. Të dhënat më të fundit të Ministrisë së Financave tregojnë se në fund të tremujorit të tretë 2025 Banka e Shqipërisë zotëronte vetëm 7.25% të borxhit të brendshëm.
Pjesa e borxhit publik në Lekë të financuar nga Banka e Shqipërisë ka ardhur në rënie gjatë dekadave të fundit. Në fillim të viteve 2000, pas ndërprerjes së financimi direkt të borxhit publik nga Banka Qendrore, ajo mbante rreth 25% të tij.
Banka e Shqipërisë merr pjesë në tregun primar të titujve qeveritarë vetëm në ankandet e instrumenteve afatshkurtër (bono thesari) dhe pa paraqitur oferta konkurruese, për të mos ndikuar direkt çmimin e huamarrjes.
Bankës së Shqipërisë i rezervohet paraprakisht një pjesë e caktuar e emetimit. Çmimi me të cilin shitet sasia e bonove që i është alokuar paraprakisht Bankës së Shqipërisë është yield-i mesatar i ponderuar i kërkesave të pranuara në ankand.
Zyrtarisht, mbajtja e një sasie të caktuar të bonove të thesarit nga Banka e Shqipërisë nuk ka si qëllim direkt financimin e borxhit, por përdorimin e këtyre instrumenteve në shërbim të operacioneve të Bankës së Shqipërisë me bankat tregtare.
Bankat ngelen financueset kryesore të borxhit të brendshëm publik të vendit.
Sipas të dhënave nga Ministria e Financave, në fund të 9-mujorit 2025, bankat mbanin gjithsej 65.3% të stokut të borxhit të brendshëm (duke përfshirë edhe pjesën e mbajtur nga klientët e tyre), nga 64% që mbanin në të njëjtën periudhë të një viti më parë.
Njëkohësisht, edhe institucionet tjera financiare e kanë rritur peshën e tyre në 14.5% të totalit, nga 14.1% që kishte qenë pesha e tyre një vit më parë.
Nga ana tjetër, pesha e individëve në financimin e borxhit të brendshëm ka pësuar një rënie të lehtë. Shifrat e Ministrisë së Financave tregojnë se individët në fund të 9-mujorit 2025 zotëronin direkt 9.38% të borxhit të brendshëm publik, nga 11.2% që mbanin një vit më parë.
Ulja e pjesës së mbajtur nga individët mund të shpjegohet së shumti me tendencën në rënie të yield-eve. Këtë vit, yield-et e bonove dhe obligacioneve të qeverisë kanë pësuar rënie të mëtejshme, duke ndjekur lëvizjet e politikës monetare të Bankës Qendrore, por edhe falë gjendjes së shëndetshme dhe likuide të sektorit financiar në vend. Kjo rënie e yield-eve e ka zbehur interesin e individëve për të investuar në këto instrumente.
PRISHTINË, 31 dhjetor/ATSH/ Kryeministri në detyrë, Albin Kurti, ka thënë se sapo konstituohet Kuvendi dhe të formohet qeveria e re, do të miratojmë Ligjin për Buxhetin 2026 dhe do të marrin vendim për pagën e trembëdhjetë për punëtorët e sektorit publik.
Kurti tha se paga e trembëdhjetë nuk merret në dhjetorin e vitit 2026, por në fillim të vitit pasues. Ai përmendi edhe procedurat ligjore për miratimin e buxhetit, meqë nevojitet që ai të miratohet në dy lexime në Kuvend.
“Për të gjithë punëtorët e administratës publike, me Ligjin e Buxhetit për vitin 2026 që ne e kaluam një herë në mbledhje të qeverisë, por të cilin tash me legjislaturën e dhjetë do ta kalojmë në dy lexime, kam thënë se në këtë ligj të buxhetit parashihet paga e 13-të. Kush punon 12 muaj në administratën shtetërore i ka 13 paga. Por paga e 13-të nuk merret në fund të vitit, në dhjetorin e vitit 2026, por në vitin që nis nesër do të merret në fillim të vitit. Varësisht se kur konstituohet Kuvendi dhe do të formojmë qeverinë, por në mbledhjen e parë, përveç me vendimin për Ligjin e Buxhetit, do ta kemi edhe vendimin që pagën e 13-të ta japin në fillim të vitit”, tha ai.
Paga e 13-të ishte përfshirë në Projekt-buxhetin e vitit 2026, mirëpo i njëjti, për shkak të dështimit të formimit të qeverisë së re, nuk u dërgua në Kuvend.
Ky zotim ka qenë edhe gjatë fushatës zgjedhore të 28 dhjetorit. Kurti këto komente bëri të mërkurën pas vizitës në Telekomin e Kosovës.
Prokuroria Speciale e Republikës së Kosovës ka ngritur aktakuzë ndaj 12 personave fizikë dhe tre personave juridikë, nën dyshimet për përfshirje në keqpërdorim të pozitës apo autoritetit zyrtar, keqpërdorim dhe mashtrim në prokurim publik, si dhe falsifikim të dokumenteve.
Sipas aktakuzës, të pandehurit fizikë N.D., A.M., A.B., Xh.B., M.Z., F.D., F.Z., A.Sh., M.L., D.L., A.B. dhe I.E., si dhe personat juridikë “A&F P.” Sh.p.k, “S.” Sh.p.k dhe “Sh.G” Sh.p.k, dyshohet se kanë keqpërdorur detyrat zyrtare, kanë falsifikuar dokumente dhe kanë manipuluar procedurat e prokurimit publik me qëllim të përfitimit të kundërligjshëm pasuror.
Në aktakuzë thuhet se të pandehurit A.M. dhe N.D., në periudhën nga 2 prilli 2019 deri më 11 mars 2021, në cilësinë e personave zyrtarë pranë Ministrisë së Arsimit, Shkencës, Teknologjisë dhe Inovacionit (MASHTI), kanë hartuar kritere përzgjedhëse në procedurat e tenderimit për blerjen e pakove të pajisjeve për fusha lëndore dhe mirëmbajtje, të cilat, sipas Prokurorisë, kanë favorizuar operatorin fitues dhe kanë përjashtuar padrejtësisht operatorë të tjerë ekonomikë. Si pasojë, buxhetit të shtetit i është shkaktuar dëm në vlerë prej 1,824,970 euro.
Po ashtu, sipas Prokurorisë, të pandehurit A.B., Xh.B., M.Z., N.D. dhe A.M., në periudhën nga 26 tetori 2020 deri më 27 nëntor 2023, duke vepruar si persona zyrtarë pranë MASHTI-t, në kundërshtim me Ligjin për Prokurimin Publik, kanë kontraktuar produkte me çmime deri në 1,900 për qind më të larta se çmimet e tregut, duke i shkaktuar buxhetit të shtetit dëm në vlerë prej 2,148,282.35 euro.
Në aktakuzë theksohet gjithashtu se, në kundërshtim me kushtet kontraktuale, janë lejuar dorëzime të produkteve me origjinë nga Kina dhe Turqia, në vend të produkteve me origjinë nga Bashkimi Evropian, siç ishte paraparë në kontratë. Si pasojë e këtyre veprimeve, sipas Prokurorisë, buxheti i shtetit është dëmtuar edhe për 3,626,243.80 euro të tjera.
Prokuroria Speciale ka njoftuar se do të vazhdojë ndjekjen penale të këtij rasti në përputhje me legjislacionin në fuqi. /Telegrafi/
Kryetari i Komunës së Tetovës, Bilall Kasami, ka njoftuar se transporti publik i qytetit do të jetë falas për të gjithë ata qytetarë që kanë shlyer obligimet ndaj Komunës.
Kasami poashtu ka sqaruar se si mund të përfitojnë edhe institucionet nga kyvendim i Komunës.
Njoftimi i plotë:
Sot në Këshillin Komunal u votua një vendim me rëndësi për qytetarët tanë!
Transporti publik bëhet FALAS për të gjithë ata që kanë shlyer obligimet ndaj Komunës.
Nga ky vendim do të përfitojnë edhe nxënësit e shkollave fillore dhe të mesme. Gjithashtu edhe të gjitha shoqatat dhe institucionet që do të nënshkruajnë një momerandum bashkëpunimi me Komunën e Tetovës.
Një hap konkret për të shpërblyer përgjegjësinë qytetare, për të lehtësuar lëvizjen dhe për të ndërtuar një qytet më të drejtë për të gjithë.
Në vitin 2025, çështjet e mjedisit u kthyen në temën kryesore të përplasjes mes komuniteteve, biznesit dhe shtetit. Projektet energjetike dhe ndërhyrjet në territor vijuan të shtyhen përpara me transparencë të kufizuar, duke nxitur dyshimet mbi ligjshmërinë dhe interesat reale pas tyre.
Përballë këtij modeli dhe trajtimi të mjedisit, banorët u organizuan, protestuan dhe iu drejtuan gjykatave, duke e shndërruar mbrojtjen e ujit, pyjeve dhe hapësirës publike në një kauzë kolektive.
Citizens.al sjell në këtë përmbledhje këto beteja lokale, të cilat po formësojnë një debat më të gjerë për zhvillimin hidroenergjitik dhe drejtësinë mjedisore në vend.
Kaçinari: “Uji në tuba” dhe një komunitet në revoltë
Në Kaçinar të Mirditës, tensioni i mbledhur ndër vite shpërtheu në fundin e muajit mars në një protestë të mirëfilltë. Qindra banorë nga fshatrat përreth, por dhe diaspora u mblodhën për të kundërshtuar ndërtimin e katër hidrocentraleve të koncesionarit “Shpërdhaza-Energji”.
Komuniteti i Mirditës në protestë kundër HEC-eve/Citizens.al
Banorët e konsiderojnë cenim kryesor për jetën e tyre futjen në tuba e disa prej përrenjve malorë, të cilët historikisht janë përdorur nga fshatrat.
Rruga e vështirë drejt Qafës së Vorres, rreth 40 minuta larg nga Rrësheni, ku u zhvillua protesta, tregonte njëkohësisht degradimin e territorit dhe tensionin e autoriteteve: postblloqe policore, kontrolle makinash dhe prezencë e pajustifikuar efektivësh.
“Këtu këtë popull e kanë grabitur,” përshkroi revoltën Arben Gega, një prej protestuesve, “por kur s’na ka bërë turku të ikim, këta jo se jo, nuk do t’ia arrijnë!”.
Gjok Beqiri, nga fshati Simon, tregoi se projekti prek shtatë fshatra me mbi 3,000 familje.
Kabina e rojeve dhe kamerat e sigurisë të vendosura përreth kantierit kishin krijuar një ambient të denjë për zonë ushtarake, ndërsa banorët, në mungesë informacioni dhe të vënë përballë faktit të kryer, ngritën dyshimet se dokumentacioni i kompanisë nuk është i rregullt.
Këtë shqetësim ndanë për Citizens.al disa prej tyre, të cilët thanë se nuk ishin njoftuar kurrë për dëgjesa publike, pavarësisht pretendimeve të kompanisë.
Në muajin prill, makineritë e kompanisë “Shpërdhaza-Energji” hynë në pyllin aty pranë, një zonë me një peizazh të larmishëm buzë rrugës, për të cilën banorët druajnë se mund të vuajë pasoja nga hidrocentralet.
Pasi konstatuan pemët e para të rrëzuara nga punimet ata organizuan protesta të tjera, një prej së cilës edhe në Tiranë, para ministrisë së Infrastrukturës.
Kryetari i fshatit Simon, Gjergj Deda, ngriti dyshimet se punimet po kryheshin pa lejet e nevojshme “sepse kërkonin dhe shoqëroheshin nga policia çdo ditë”.
Për komunitetin, uji është thelbi i jetesës: mullinjtë, tokat dhe historinë e tyre. “Vllaut s’ia fal, jo më të huajit,” kanë theksuar disa prej tyre.
Ndaj ata i janë drejtuar drejtësisë. Në shtator, Gjykata e Lezhës vendosi t’ia kalojë çështjen Strukturës së Posaçme Anti-Korrupsion (SPAK) duke shpallur moskompetencë.
Komuniteti i Mirditës në protestë kundër HEC-eve/Citizens.al
Ndërsa në 16 dhjetor, Gjykata e Posaçme Kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar (GJKKO) vendosi t’ia delegojë çështjen Gjykatës së Lartë, e cila do të përcaktojë gjykatën kompetente për shqyrtimin e kallëzimit të bërë nga 13 banorë të Kaçinarit, kallëzim i kryer prej 25 nëntor-it 2019.
Kurdaria: Një verë e nxehtë kundër HEC-it “Doma”
Në Kurdari të Matit, vera shënoi nisjen e punimeve për HEC-in “Doma”, një projekt i “Global Interprise Group” që pritet të shfrytëzojë lumin e Lusës dhe të hapë një trase të re rruge prej 4.4 km.
Për banorët, ky projekt vjen në një kohë kur ata vuajnë për ujë, pavarësisht investimeve në ujësjellës.
Erind Saliaj, administrator i Njësisë Administrative Suç, shpjegoi për Citizens.al se pesë fshatrat e zonës – Kurdari, Skënderaj, Kurqelaj, Suç dhe Kujtim – nuk kanë furnizim të rregullt dhe se ndërtimi i një hidrocentrali është “absurd” në këto kushte.
Tregues për situatën ishte gjendja në kafenenë më popullore të fshatit, e cila shërbente vetëm ujë të ambalazhuar, teksa çezma e oborrit të saj ishte tharë.
Procesi i dëgjesave publike ka qenë pika kryesore e tensioneve në këtë çështje, e cila është shoqëruar me protesta dhe përplasje me kompaninë.
Një ekskavator dhe furgon me gomë të çarë qëndronin të braktisur në fund të trasesë së hapur si dëshmi e përplasjeve. Ato ruheshin nga një kamerë, e cila për ironi furnizohej me panel diellor.
Sipas banorëve, dëgjesa e parë, e vitit 2018, tregoi se shumica ishin kundër hidrocentraleve, por ndryshe, në procesverbal u paraqit si shprehje dakordësie.
Rexhep Kuleni, një nga zërat më të fortë të komunitetit, tha se ky veprim përbën shkelje penale, për të cilën duhet gjetur përgjegjësia.
Ai kujton dëgjesën e dytë të mbajtur në vitin 2020, kur rreth 500 banorë u mblodhën dhe kërkuan që përfaqësuesi i kompanisë që interesohej për hidrocentralin të largohej.
Komuniteti i Kurdarisë në protestë kundër HEC-eve/Citizens.al
Por pavarësisht kundërshtive dhe premtimeve se nuk do të rikthehej në zonë, koncesionari u shfaq sërish, duke marrë firma në mënyrë të veçuar, pa pjesëmarrje lajmëruar të komunitetit apo autoriteteve.
“Marrin ca firma në mënyrë abuzive, ku një pjesë e madhe nuk e dinë çfarë kanë firmosur,” tha Kuleni, sipas së cilit në këto dëgjesa nuk ka pasur përfaqësues të bashkisë.
Banorët thonë se mungon transparenca, të dhënat, dhe mbi të gjitha mungon uji. Për ta, hidrocentrali është kërcënim ekzistencial dhe social, jo një projekt energjetik.
Zona, e njohur dhe si “hambari i Matit” për prodhimet bujqësore është zotuar se nuk do ta lërë projektin e hidrocentralit që të zbatohet duke vijuar ndalimin e makinerive t’i bashkohen kantierit.
“Nuk do ta lëmë, me firma të vjedhura, me firma të blera, populli nuk pranon,” theksoi Enver Dava, tokat e të cilit bien krah trasesë së hidrocentralit.
Më 22 tetor 2025, duke marrë parasysh tensionin mes banorëve dhe përfaqësuesve të firmës ndërtuese të hidrocentralit një grup pune nga AKBN-ja mbërriti në terren.
Në procesverbalin e mbajtur u konstatua hapje e trasesë për të pasur akses për punimet për hidrocentralin.
“Në momentin e monitorimit shoqëria nuk po arrinte dot të kryente punimet ndërtimore”, thuhet në procesverbalin e mbajtur nga grupi i punës së AKBN-së.
Paralelisht, banorët e kanë adresuar kundërshtinë e tyre edhe në rrugë gjyqësore. Në tetor, Gjykata Administrative e Shkallës së Parë nuk i ndali punimet, ndërsa deri në një vendim në themel të çështjes, por pavarësisht kësaj banorët mbeten me shpresë për një vendim të drejtë.
Zall-Gjoçaj: HEC-et u ndërtuan, por beteja kundër tyre vazhdon
Në Zall-Gjoçaj, hidrocentralet “Sekë” dhe “Zais” morën formë mes polemikave, por qëndresa e komunitetit atje vijon prej më shumë se shtatë vitesh.
Reportazhet e emisionit “Opinion” nga Blendi Fevziu dhe portali Lexo.al nga Flogert Muça, promovuan me kërshëri gjatë muajve shtator-tetor investimet në hidrocentralet e Zall-Gjoçajt.
Materialet u përpoqën t’i jepnin një dimension tjetër investimit privat të sipërmarrësit italian Fabio Scuero. Sipas tyre tre HEC-et e ngritura në basenin e Urakës me kapacitet 30 MË, janë shoqëruar me investime për një rrjet ujësjellësi për 17 fshatra dhe rreth 90 km rrugë.
Por reportazhet ngjallën zemëratën e banorëve të Zall-Gjoçajt, të cilët prej vitit 2018 kanë protestuar kundër HEC-eve.
Në një deklaratë të përbashkët aktivistët e cilësuan atë reklamë duke kujtuar se Zall-Gjoçaj është bërë simbol rezistence pikërisht sepse HEC-et u ndërtuan brenda Parkut Kombëtar “Lurë-Mali i Dejës”, një zonë e mbrojtur që u tkurr me një vendim të qeverisë në vitin 2022 për t’i hapur rrugë projektit të HEC-it “Zais”.
Prej vitesh, banorë si Abdi Toçi, Dhimitër Koleci dhe Adem Gjokolaj kanë protestuar, kallëzuar zyrtarë publikë dhe kanë çuar çështjen e Zall-Gjoçajt në disa procese gjyqësore.
Në tetor, Gjykata Administrative e Apelit la në fuqi vendimin që legjitimonte ndërtimin e HEC-eve, duke rrëzuar padinë për shfuqizimin e kontratave dhe akteve administrative.
Avokati i tyre, Franc Terihati, tha për Citizens.al se çështja do të shkojë në Gjykatën e Lartë, ndërsa Koleci tha se një padi tjetër po hetohet nga SPAK, dhe një padi penale mbetet e hapur për dëmet e shkaktuara gjatë punimeve, nga prishja e kanalit të ujit e deri te hedhja e inertëve në varreza.
Ndërkohë, kompania ka paditur vetë aktivistë e banorë për shpifje, gjë që komuniteti e sheh si formë presioni për të heshtur rezistencën.
Solidariteti i aktivistëve për tre banorët e paditur nga Seka Hydropower/Citizens.al
Në terren, pasojat sipas banorëve janë të prekshme: uji është i gjithi në tuba, burimet e fshatit janë shteruar dhe lumi nuk ka më prurjen e mëparshme. Banorët thonë se gjatë verës nuk kishin ujë as për të fikur zjarret, ndërsa bagëtia dhe bletët kanë pësuar dëme të pakthyeshme.
Për Zall-Gjoçajn, beteja nuk ka të bëjë vetëm me një projekt energjetik, por me të drejtën për të ekzistuar brenda peizazhit të tyre.
Edhe pse hidrocentralet u ndërtuan, çështjet ligjore, pasojat mjedisore dhe mosbesimi ndaj institucioneve vazhdojnë ta mbajnë fshatin në një konflikt të hapur me modelin kombëtar të zhvillimit hidroenergjetik.
Lufaj njësoj si Zall-Gjoçajt përballë thatësirës
Në Lufaj të Mirditës, banorët përballen me të njëjtin model të ndërtimit të hidrocentraleve – devijim burimesh ujore pa transparencë dhe pa dëgjesa me komunitetin.
Në korrik ata protestuan kundër kompanisë “Seka Hydropoëer”, me pretendimin se ajo nuk respektonte kontratën e shfrytëzimit të burimeve ujore të zonës duke mos lëshuar rrjedhë për nevojat e tyre.
Zona me një peizazh të mrekullueshëm, nuk ndihmohej aspak nga rruga, e cila ishte në gjendje të amortizuar. Devijimi i prurjeve kishte ulur ndjeshëm burimet duke detyruar disa familje të merrnin ujë gjetkë me mjete të improvizuara.
Banorët thanë për Citizens.al se ata kishin qenë kundër ndërtimit të HEC-ve që para vitit 2017, por që zëri i tyre nuk ishte dëgjuar.
“As nuk na ka pyetur njeri, as nuk kemi qenë dakord,” tha Agron Kaçarri, banor.
Lufaj e lidh drejtpërdrejt fatin e saj me Zall-Gjoçajt, ku hidrocentralet u ndërtuan brenda Parkut Kombëtar të Lurës dhe Malit të Dejës, duke sjellë konflikt të gjatë me komunitetin, ndërhyrje policore dhe pasoja të pakthyera në ekosistem.
Vala intensive e ndërtimit me kulla të larta, ndërtesa voluminoze dhe shpesh të paarsyeshme nga ana urbane vijoi edhe përgjatë vitit 2025, kryesisht në Tiranë dhe bregdet.
Zhvillimet e fundit treguan një prirje të qartë: projektet po shoqërohen me aktivitet të fortë propagandistik nga ana e qeverisë, e cila kërkon t’i legjitimojë ato përmes një festivali ndërkombëtar arkitekture.
Si përgjigje, Citizens.al ndërtoi rubrikën “Tirana Vertikale”, me një seri hulumtimesh që nxorën në pah përjashtimin e interesit publik nga procesi i zhvillimit urban.
Kullat që po ndryshojnë Tiranën
Edhe këtë vit, projektet e kullave nuk u ndalën, duke sfiduar edhe më tej kriteret e vendosura në planet urbanistike.
Citizens.al analizoi Masterplanin e Qendrës së Tiranës, një konkurs i shtyrë privatisht nga sipërmarrësi Astrit Veliaj, që nxori fitues projektin e studios franceze l’AUC për zhvillimin me kulla shumëkatëshe në zonën e ish-Cirkut të Tiranës, pas Muzeut Kombëtar.
Propozimi i studios franceze l’AUC për zhvillimin e zonës së ish-Cirkut të Tiranës në qendër.
Projekti me rreth 5 kulla deri në 60 kate, parashikohet të shtrihet në mbi 17,000 m2 truall, ku aktualisht ndodhen rreth 35 ndërtesa, përfshirë katër pallate deri në 9 kate, si dhe godinat publike të Teatrit Metropol dhe “Info-Point”-i i bashkisë.
Vizioni i këtij masterplani vijoi atë të hasur edhe në anën jugperëndimore me kulla të larta deri 71 kate te projekti i “Grand Park Skyline”.
Citizens.al solli një hartë ku pasqyrohet “transformimi brutal” me kulla i Tiranës. Nga ku rezultoi se në rreth 10 vite qeveria shqyrtoi, ose miratoi rreth 140 ndërtesa ku gjysma e tyre kishte lartësi 24 deri në 100 kate dhe shumica e vendimeve ende nuk janë zbardhur për publikun.
Në një artikull analitik të qershorit, Citizens.al identifikoi 10 gjigandë betoni që dominojnë kryeqytetin, duke shfaqur njëfarë gare të pakontrolluar ku limiti i lartësisë tashmë është vetëm qielli.
Kjo garë, u kërkua të legjitimohej nga qeveria në festivalin ndërkombëtar të arkitekturës “Bukë dhe Zemër”, për të cilin Citizens.al mbajti një qasje kritike. Në këtë festival u prezantua hapur vizioni për ta zgjeruar idenë e kullave edhe në qytete të tjera si Durrësi, Vlora, Shkodra, Saranda etj.
Përjashtimi po bëhet normë
Asnjë zonë në Tiranë nuk e ka përcjellë më shumë se ish-Blloku tensionin midis interesit të zhvillimit dhe tejkalimit të planeve urbanistike.
Në rubrikën “Tirana Vertikale” theksuam sesi të paktën 13 projekte kullash i thyen kriteret e planit urbanistik duke u kthyer më pas në normë për zonën, e cila nuk lejonte ndërtime të larta.
Ky transformim u bë në kuadër të interesit tregtar për densifikim masiv shpesh mbi kërkesat për hapësira komunitare, qasje publike dhe trashëgimi urbane.
Zhvillimet e tilla bëhen pa transparencë, larg vëmendjes së mediave tradicionale dhe në kurriz të banorëve që jetojnë aty.
Hulumtimi rreth transformimit të zonës së ish-Gardës së Republikës, premtuar për t’u bërë park për qytetarët, tregoi qartë sesi lakmia për kulla i dha formë një projekti abuziv, që nisi si hotel 14 katësh e më pas përfitoi leje të re për një godinë 35 kate: Platinium Tower.
Por nëse në këtë rast u përfitua leje e re “në gropë të vjetër”, në rastin e ish-hotelit Sheraton, rezultoi krejt ndryshe.
Citizens.al tregoi se grupi Kastrati përfitoi trajtim të veçantë duke nisur dhe vijuar pa leje ndërtimi zgjerimin me 6 kulla të kompleksit Mak-Albania.
Punimet nisën në vitin 2019, teksa kompania i përfitoi lejet në vitin 2021. Autoritetet u mjaftuan me argumentin se “nuk ka pasur ankesa”. Ndryshe, për qytetarët e thjeshtë ndërtimi pa leje ka qenë një përndjekje e vazhdueshme me fushata të shpeshta të qeverisë.
Projekti sekret i vilës qeveritare “No. Red”
Në fund të vitit Citizens.al ekspozoi rastin më simbolik të shpërdorimit të fondeve publike për hir të estetikës dhe shijes së hollë të rrethit të afërt të arkitektëve të qeverisë: Vila Nr. 5, ose ndryshe “Villa Number Red”.
E gjendur në një prej kodrave të parkut të liqenit, ajo u rikonstruktua me tenderë të mbyllur, për 6 milionë euro. Projekti u bë nga një studio e huaj, por pavarësisht kësaj u kontraktua një studio lokale.
Ndërkohë, 5 muaj pas përdorimit të parë të saj, pikërisht në festivalin “Bukë dhe Zemër”, vila nuk duroi dot as shirat e parë të vjeshtës: çatia futi ujë.
Në vilën në fjalë u prezantua edhe transformimi i festivalit në një fondacion, kalim për të cilin agjencitë qeveritare AZHT dhe AKPT refuzuan të japin informacione.
Ky transformim, nisur nga fakti se edicioni i parë i festivalit u shoqërua me mungesë transparence për kostot dhe fondet, nxit dyshime për një përpjekje për t’i fshehur faturat e nevojshme për edicionin e dytë të “Bukë dhe Zemër”, parashikuar për t’u mbajtur qershorin e vitit 2026.
Kështu, në një kontekst ku planet urbanistike shkelen ose ndryshohen me ritme të atilla saqë të duket se i përgjigjen më shumë interesave private sesa rregullave të qëndrueshme, ku gara për kulla merr bekimin nga Kryeministri në procedura aspak transparente, dhe ku hapësirat historike e natyrore cenohen pa konsultim me publikun, zhvillimi urban nuk është më vetëm një sfidë arkitektonike, por një sfidë e mirëqeverisjes dhe e vlerave të përbashkëta.
Përpjekja për ta devijuar këtë diskutim vetëm te ana estetike dhe fakti se projektet po i bëjnë arkitektë të huaj është vetëm propagandë që synon ta legjitimojë këtë prirje.
Qytetet nuk janë thjesht estetikë betoni, renderë 3D në prezantime apo një vilë luksoze majë një kodre. Ato janë peizazhe, hapësira, histori dhe mbi të gjitha njerëz që jetojnë, punojnë dhe ndërtojnë përditshmërinë e tyre brenda këtij territori.
Login
