Tre muaj pasi i paditi pĂ«r shpifje dhe fyerje, kompania qĂ« ka ndĂ«rtuar dhe operon hidrocentralet nĂ« zonĂ«n e Zall-Gjoçajt duket tĂ« jetĂ« tĂ«rhequr. Gjykata e LezhĂ«s vendosi sot tĂ« pushojĂ« çështjen ndaj tre banorĂ«ve tĂ« zonĂ«s pasi pĂ«rfaqĂ«suesit e âSeka Hydropowerâ nuk u paraqitĂ«n.
âNe kĂ«rkojmĂ« drejtĂ«si dhe e drejta do tĂ« dalĂ« njĂ« ditĂ«â, tha DhimitĂ«r Koleci, pas vendimit.
Mosparaqitja e âSeka Hydropower,â si paditĂ«se, ndodhi edhe pse ishte renĂ« dakord pĂ«r seancĂ«n e sotme nga tĂ« dyja palĂ«t.
âGjykata vendosi pushimin e gjykimit, sepse vete kodi i procedurĂ«s penale parashikon qĂ« nĂ«se nuk paraqitet kĂ«rkuesi apo pĂ«rfaqĂ«suesi i tij ligjor gjykimi pushohetâ, u shpreh pĂ«r Citizens.al Tauland Asllanaj, avokat i dy prej tre banorĂ«ve tĂ« paditur.
Të paditurit ishin Dhimitër Koleci, Adem Xhokola dhe Jorgji Locaj. Ajo bazohej në deklaratat për mediat dhe komunikimet e banorëve gjatë protestave, ku ata ngritën shqetësime për ndikimin e hidrocentraleve në lumin Flim dhe Urakë.
MĂ« 26 nĂ«ntor 2025, ishte zhvilluar seanca e pajtimit ku kompania pati kĂ«rkuar qĂ« banorĂ«t tĂ« kĂ«rkonin falje pĂ«r deklarata e tyre publike. KĂ«rkesĂ« qĂ« ishte refuzuar nga banorĂ«t, tĂ« cilĂ«t theksonin se padia ishte njĂ« pĂ«rpjekje pĂ«r tâi intimiduar pĂ«r angazhimin si aktivistĂ« kundĂ«r projekteve tĂ« hidrocentraleve.
âPalĂ«t nuk gjetĂ«n dakordĂ«sinĂ« dhe pĂ«r kĂ«tĂ« shkak u la seanca sot,â tregoi avokati Asllanaj.
âJanĂ« rregullat proceduriale qĂ« nĂ« momentin qĂ« dĂ«shton seanca e pajtimit dhe vijon gjykimi thĂ«rritet edhe njĂ« pĂ«rfaqĂ«sues i ProkurorisĂ«â, vijoi ai.
Sipas avokatit Asllanaj kjo ishte një përpjekje për të intimiduar aktivistët. Ai argumentoi se padia ishte e targetuar te personat më të zëshëm në protesta.
âDiskutimet apo pretendimet pĂ«r shprehje fyese lidheshin thjesht me pretendimet e banorĂ«ve pĂ«r tĂ« gĂ«zuar tĂ« drejtĂ«n pĂ«r ujĂ«â, tha avokati.
Kompania pretendonte se këto deklarata i kanë dëmtuar imazhin. Ndërkohë, banorët dhe aktivistët e shihnin çështjen si një padi tipike SLAPP, e përdorur për të frenuar protestat dhe zërin kundërshtues të komunitetit. Kjo pasi nëse ata shpallen fajtor rrezikojnë një gjobë të konsiderueshme nga 50,000 deri në 3,000,000 lekë.
âKemi pĂ«rballĂ« njĂ« firmĂ« tĂ« fuqishme qĂ« Ă«shtĂ« e lidhur me shtetin, nuk janĂ« njerĂ«z tĂ« thjeshtĂ«â, u shpreh DhimitĂ«r Koleci pas pushimit tĂ« çështjes.
âRasti i kĂ«saj firme, kishte avokat atĂ« qĂ« ka Belinda Balluku. Ajo qĂ« i ka dhĂ«nĂ« licencĂ«n dhe ka formosur pĂ«r kĂ«to HEC-e,â tregoi mĂ« tej Koleci.
Për çështjen e hidrocentraleve në Zall-Gjoçaj, banorët janë në procese gjyqësore.
Kronologjia e ndjekjes së çështjes në rrugë ligjore:
âą 2019 â Gjykata Administrative rrĂ«zoi kĂ«rkesĂ«n pĂ«r pezullimin e punimeve. âą 2020 â Gjykata Administrative rrĂ«zoi padinĂ« pĂ«r ndalimin e HEC-eve. âą 2021 â Gjykata anuloi licencĂ«n e dhĂ«nĂ« nga Enti Rregullator i EnergjisĂ« (ERE) pĂ«r HEC-in âZajsâ brenda Parkut KombĂ«tar Zall-Gjoçaj. âą 2021 â Gjykata rrĂ«zoi padinĂ« kundĂ«r institucioneve qĂ« dhanĂ« lejet. âą 2021 â Apeli lĂ« nĂ« fuqi vendimin pĂ«r anulimin e licencĂ«s sĂ« ERE-s ndaj HEC-it âZajsâ. âą 2022 â ERE zbaton vendimin dhe i heq licencĂ«n HEC-it âZajsâ. âą 2022 â Gjykata e LartĂ« konfirmon pĂ«rfundimisht heqjen e licencĂ«s kompanisĂ« âSeka HydropoĂ«erâ pĂ«r njĂ« nga HEC-et. âą 2025 â Gjykata Administrative e Apelit lĂ« nĂ« fuqi ndĂ«rtimin e HEC-eve nĂ« Zall-Gjocaj.
Zvarritja e vendimmarrjes për imunitetin e zv.kryeministres Belinda Balluku riktheu sot protestat qytetare përpara Kuvendit.
Këshilli i Mandateve shtyu sërish mbledhjen, edhe pse ishte paralajmëruar se do të merrte një vendim këtë javë.
Ndërkohë, edhe Gjykata Kushtetuese nuk ka marrë një vendim përfundimtar mbi pezullimin Ballukut, e cila mban njëherësh edhe postin e ministres së Infrastrukturës.
Aktivistë dhe qytetarë e cilësuan këtë situatë si një zvarritje të qëllimshme të procesit.
Të indinjuar nga mungesa e ndëshkimit për korrupsionin e pretenduar nga hetimet e Strukturës së Posaçme Anti-Korrupsion (SPAK), dhjetëra protestues u mblodhën sot përpara hyrjes së Kryesisë së Kuvendit.
Ata shpalosĂ«n njĂ« banderolĂ« me mesazhin: âPĂ«r drejtĂ«si deri nĂ« fund!â.
âKĂ«rkojmĂ« nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« menjĂ«hershme ndĂ«rprerjen e kĂ«tij procesi farsĂ«, mbledhjen urgjente tĂ« KĂ«shillit tĂ« Mandateve dhe trajtimin e çështjes me transparencĂ« tĂ« plotĂ«,â theksoi Sidorela Vatnikaj, nga organizata âDrejtĂ«si Socialeâ.
Sipas saj, çdo shtyrje tjetër përbën një akt të vetëdijshëm kundër demokracisë dhe vullnetit qytetar.
Gjatë protestës, aktivistët hodhën dhjetëra çelësa përpara hyrjes së Kryesisë si shenjë simbolike e një prej pretendimeve të ngritura, sipas së cilave dyshohet se numri dy i qeverisë ka kapitalizuar pasuri të majme nga korrupsioni dhe abuzimi me pushtetin.
âA ka hall mĂ« tĂ« madh pĂ«r qytetarin, kur prokuroria thotĂ« se njĂ« ministĂ«r Ă«shtĂ« duke vjedhur?â drejtoi si pyetje retorike Migen Qiraxhi nga QĂ«ndresa Qytetare, teksa akuzoi disa deputetĂ« se po bllokojnĂ« qĂ«llimisht procesin.
Qiraxhi pĂ«rmendi me emra Niko Peleshin, Taulant BallĂ«n, Blendi Ăuçin, Ulsi ManjĂ«n dhe Blendi Ăomon, duke i cilĂ«suar si pengues tĂ« drejtĂ«sisĂ«.
âKudo nĂ« botĂ« shqiptarĂ«t mund tĂ« blejnĂ« njĂ« shtĂ«pi. I vetmi vend ku nuk munden, Ă«shtĂ« ShqipĂ«ria,â tha ai nĂ« pĂ«rmbyllje.
Aktivisti Andi Tepelena solli në vëmendje edhe pasojat sociale të qeverisjes. Ai theksoi emigrimin masiv të të rinjve duke referuar si shifër se 79% e studentëve synojnë të largohen nga vendi.
Kjo ishte protesta e dytĂ« e kĂ«tij grupimi. NĂ« dhjetor 2025, ata protestuan bashkĂ« me PartinĂ« MundĂ«sia me moton âPeshku qelbet nga kokaâ.
ĂfarĂ« dimĂ« deri mĂ« tani?
Që prej vjeshtës së vitit 2025, zëvendëskryeministrja Balluku është në qendër të një procesi hetimor dhe politik, që përfshin akuzat penale të SPAK, vendimet e gjykatave, si dhe ndërhyrjen institucionale të nivelit të lartë.
Në nëntor 2025, SPAK i bëri ballafaqim Ballukut dhe ish-drejtorëve të ARRSH-së, nën varësi të saj, me akuzat për shkelje të procedurave të prokurimit në projekte të mëdha, përfshirë tenderët për Tunelin e Llogarasë dhe Unazën e Madhe të Tiranës, me vlerë qindra miliona euro.
Hetimi përfshinte pretendime se një grup zyrtarësh kishte favorizuar kompani të caktuara në shkelje të ligjit të prokurimeve. SPAK kërkoi më pas pezullimin nga detyra dhe një ndalim të daljes nga vendi për Ballukun, si masa sigurie.
Më 20 nëntor 2025, Gjykata e Posaçme kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar (GJKKO) i miratoi masat e kërkuara.
Kryeministri Edi Rama reagoi publikisht kundër vendimit të GJKKO-s, duke e cilësuar ndërhyrje të paprecedentë të sistemit të drejtësisë në funksionimin e ekzekutivit dhe e çoi çështjen para Gjykata Kushtetuese.
Kjo solli një konflikt kompetencash mes institucioneve, duke reflektuar tensione rreth ndarjes së pushteteve.
Më 12 dhjetor, me shumicë votash, Gjykata Kushtetuese vendosi ta rikthejë në detyrë Ballukun, duke pezulluar përkohësisht efektet e vendimit të GJKKO-s deri në shqyrtim të mëtejshëm.
Vendimi u arrit pas një ankimi të Kryeministrit dhe u argumentua se masa e pezullimit nga detyra kishte krijuar mosmarrëveshje kompetencash në interpretimin e ligjit kushtetues mbi imunitetin dhe funksionimin e përgjithshëm të ekzekutivit, pra qeverisë.
Pas kësaj lëvizjeje, SPAK kërkoi zyrtarisht heqjen e imunitetit të Ballukut me synimin për të vendosur ndaj saj një masë më të fortë sigurie, çka nënkupton arrestimin.
MĂ« 17 dhjetor, Kuvendi i mohoi anĂ«tarĂ«ve tĂ« KĂ«shillit tĂ« Mandateve dosjen hetimore duke e argumentuar kĂ«tĂ« si informacion âsekret hetimorâ. EkspertĂ«t e quajtĂ«n vendimin absurd.
Gjykata Kushtetuese njoftoi tĂ« martĂ«n se i nevojitej mĂ« shumĂ« kohĂ« pĂ«r tâu shprehur pĂ«r çështjen e pezullimit nga GJKKO-ja, qĂ«ndrim qĂ« u pĂ«rdor nga shumica socialiste si argument pĂ«r tĂ« frenuar procesin e shqyrtimit tĂ« imunitetit tĂ« Ballukut.
Kuvendi miratoi nĂ« orĂ«t e para tĂ« mĂ«ngjesit tĂ« sĂ« mĂ«rkurĂ«s, njĂ« paketĂ« tĂ« gjerĂ« ndryshimesh nĂ« Kodin Penal. Qeveria i paraqiti ato si âharmonizim me standardet evropianeâ. Por nĂ« praktikĂ«, ndryshimet prodhuan forcim selektiv tĂ« shtetit ndĂ«shkues, pĂ«rmes njĂ« procesi tĂ« shpejtĂ« dhe politikisht tĂ« mbyllur.
Paketa u votua rreth orës 03:00 të mëngjesit, vetëm me votat e shumicës socialiste. Ajo përfshinte rreth 50 ndryshime dhe shtesa në Kodin Penal, mes tyre edhe dekriminalizimin e pjesshëm të shpifjes, përmes ndryshimit të Nenit 120.
Kodi Penal, i miratuar fillimisht në vitin 1995, ka pësuar tashmë 26 ndërhyrje në 31 vite. Dhjetë prej tyre kanë ardhur pas vendimeve të Gjykatës Kushtetuese. Frekuenca e ndryshimeve tregon për mungesën e stabilitetit dhe vizionit afatgjatë.
Ndryshimet e fundit qenë propozuar në tetor 2025. Ato pasuan draftin e një Kodi të ri Penal, prezantuar në korrik nga Ministria e Drejtësisë. Drafti i Kodit të ri u përball me kritika të forta nga juristë, akademikë, media dhe shoqëria civile dhe për rrjedhojë qeveria e tërhoqi pa e çuar në Kuvend.
Kështu, në vend të një reforme të plotë, shumica zgjodhi rrugën e arnimeve. Ndryshime të pjesshme, të shpërndara dhe pa një debat të gjerë publik. Pyetja mbetet: A përmbush kjo qasje pritshmëritë e integrimit evropian? Sipas qeverisë, po, por rruga e ndjekur nuk bind.
Edhe pse në mandatin e katërt, shumica socialiste shmang ende kostot politike të një Kodi të ri Penal. Një reformë e tillë kërkon debat, konsensus dhe balancë mes sigurisë publike dhe të drejtave themelore. Elemente që munguan në procesin e fundit të përmbyllur mëngjesin e së mërkurës.
ĂfarĂ« pĂ«rfshijnĂ« ndryshimet?
Paketa zgjeroi juridiksionin penal pĂ«r shtetasit e huaj rezidentĂ« nĂ« ShqipĂ«ri, edhe pĂ«r vepra pjesĂ«risht tĂ« kryera jashtĂ« territorit. U pĂ«rjashtuan nga parimi i âdĂ«nueshmĂ«risĂ« sĂ« dyfishtĂ«â disa krime tĂ« rĂ«nda, pĂ«rfshirĂ« trafikun e qenieve njerĂ«zore dhe abuzimin seksual me tĂ« mitur.
Pati rishikime dhe nene specifike për të luftuar terrorizmin. Ndërkohë, u shtuan dënime plotësuese në rastet e refuzimit të ekstradimit dhe ndalimin e ushtrimit të profesioneve që përfshijnë kontakt me fëmijët për persona të dënuar për vepra penale. U forcuan ndëshkimet për pornografinë, shfrytëzimin dhe krimet seksuale ndaj të miturve, me dënime që shkojnë deri në 20 vjet burg.
Një ndryshim domethënës ishte heqja e (pikës 7 të Nenit 28) mundësisë për ulje ose përjashtim nga dënimi për anëtarët e grupeve kriminale, edhe kur bashkëpunimi i tyre mund të jetë vendimtar për zbardhjen e veprimtarisë kriminale. Ky hap ngre pikëpyetje mbi efektivitetin e hetimeve komplekse dhe vetë luftën ndaj krimit të organizuar.
NĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n paketĂ«, u pĂ«rfshi edhe njĂ« nen i posaçëm (Neni 143/a/8) pĂ«r âMashtrimet qĂ« prekin interesat financiare tĂ« Bashkimit Evropianâ. KeqpĂ«rdorimi i fondeve tĂ« BE-sĂ« tashmĂ« dĂ«nohet me burgim deri nĂ« 5 vjet, ose deri nĂ« 10 vjet kur shuma e keqpĂ«rdorur kalon 50 mijĂ« eurot.
Por pa zbardhjen dhe ndëshkimin e rasteve konkrete, veçanërisht atyre që lidhen me fondet IPARD, ky nen rrezikon të mbetet deklarativ. Një sinjal formal drejt BE-së, më shumë sesa një mjet real llogaridhënieje.
Neni në fjalë do të mbetet si njollë e turpshme e abuzimeve.
Shpifja, gazetarët dhe parkimi dysh
Paketa dekriminalizoi pjesĂ«risht (Nenin 120) shpifjen, por vetĂ«m pĂ«r njĂ« kategori tĂ« paqartĂ« âgazetarĂ«sh tĂ« regjistruar dhe tĂ« njohurâ. Fyerja do tĂ« vijojĂ« tĂ« mbetet vepĂ«r penale. KĂ«shtu qeveria duket se po synon tĂ« krijojĂ« njĂ« regjim tĂ« dyfishtĂ« mbrojtjeje duke hapur rrugĂ« pĂ«r interpretime selektive.
CilĂ«simi âi njohurâ dhe me âregjistĂ«râ pĂ«r gazetarĂ«t lĂ« vend pĂ«r njĂ« zhvillim paralel nĂ« kuptimin e kĂ«rkesĂ«s sĂ« mundshme pĂ«r licencim apo tĂ« njĂ« lloji âUrdhri tĂ« gazetaritâ apo âpunonjĂ«sve tĂ« mediasâ.
Kjo shihet si njĂ« mĂ«nyrĂ« pĂ«r ta kufizuar lirinĂ« e shprehjes, pasi gazetarĂ«t e lirĂ«, ose qytetarĂ«t e angazhuar, apo sinjalizuesit qĂ« do tĂ« shprehen pĂ«r çështje tĂ« caktuara, do tĂ« vijojnĂ« tĂ« pĂ«rballen me format penale tĂ« âshpifjesâ.
Paralelisht, dhuna ndaj gazetarĂ«ve tashmĂ« do tĂ« trajtohet si âgoditje pĂ«r shkak tĂ« detyrĂ«sâ (Neni 237), me dĂ«nime nga njĂ« deri nĂ« pesĂ« vjet burg. Sigurisht, njĂ« masĂ« pozitive, por e shoqĂ«ruar me njĂ« mekanizĂ«m problematik tĂ« pĂ«rkufizimit tĂ« gazetarit lĂ« vend pĂ«r interpretime.
Kështu, në praktikë, shteti shmang dekriminalizimin e plotë të shpifjes dhe mban sërish në dorë instrumentet e presionit ligjor.
Por problemi i paketës nuk qëndroi vetëm te çfarë nuk dekriminalizoi, por edhe te çfarë zgjodhi të kriminalizojë.
Mes ndryshimeve u përcollën dispozita që e shtrijnë dorën e Kodit Penal në sjellje të përditshme, të cilat deri dje trajtoheshin administrativisht, pra me gjoba.
(Neni 293/1) âPushimi i mjetit nĂ« karrexhatĂ« nĂ« rresht tĂ« dytĂ«â tashmĂ« do tĂ« trajtohet me masa mĂ« tĂ« ashpra penale.
Në një vend ku ka mungesë të theksuar infrastrukture parkimi, rregullimi penal i këtij fenomeni u shfaq si zëvendësim i politikës edukuese dhe planeve afatgjata urbane me një politikë ndëshkuese.
Ky është thelbi i problemit: Qeveria po përdor Kodin Penal për të kompensuar dështimet e saj në administrimin publik.
NĂ« vend tĂ« zgjidhjeve strukturore, ajo zgjedh tĂ« tutelojĂ« qytetarĂ«t pĂ«rmes frikĂ«s sĂ« ndĂ«shkimit âme gjobĂ« ose njĂ« vit burgâ.
Amendamenti që nuk kaloi
Në fund të seancës u diskutua propozimi i bërë një ditë më parë nga deputeti socialist Erion Braçe për ashpërsimin e (Nenit 288) ndëshkimeve ndaj shitjes së duhanit dhe cigareve elektronike për të miturit.
Amendamenti parashikonte gjoba deri në 500,000 lekë dhe burgim deri në 16 vjet në rastet kur tregtia sillte si pasojë vdekjen.
Propozimi nuk u mbështet nga shumica socialiste, e cila abstenoi. Në një paketë që nuk heziton të kriminalizojë parkimin në rresht të dytë, mbrojtja penale e shëndetit të të miturve u la jashtë.
Ky kontrast ekspozon natyrën selektive të reformës, ose mungesës së diskutimeve të gjera për ndërhyrje.
Kodi Penal nuk forcohet aty ku interesi publik është i pakontestueshëm, por aty ku shteti kërkon kontroll dhe veprim të shpejtë.
NĂ« kĂ«tĂ« panoramĂ«, ndryshimet e fundit nuk pĂ«rbĂ«jnĂ« njĂ« reformĂ« penale. Ato janĂ« njĂ« seri masash ndĂ«shkuese, tĂ« mbledhura nĂ«n flamurin e âharmonizimit evropian,â por tĂ« udhĂ«hequra nga logjika e menaxhimit politik tĂ« rrezikut.
Kodi Penal po shndërrohet gradualisht në një instrument për të mbuluar dështimet e politikave publike. Sa më pak funksionon shteti, aq më shumë zgjerohet qasja ndëshkuese me shtojca nenesh.
NĂ« kĂ«tĂ« kuptim, votimi i mĂ«ngjesit tĂ« hershĂ«m tĂ« sĂ« mĂ«rkurĂ«s nuk Ă«shtĂ« fundi i kĂ«tij debati. Kodi i ri Penal do tĂ« vijĂ« sĂ«rish pĂ«r tâu diskutuar, por arnat janĂ« sinjali se ShqipĂ«ria po vijon fazĂ«n ku ligji penal pĂ«rdoret si zĂ«vendĂ«sim i qeverisjes dhe jo si mjeti fundit i aplikimit tĂ« drejtĂ«sisĂ«.
Shumica socialiste Ă«shtĂ« shprehur vazhdimisht se po punon pĂ«r pĂ«rshtatjen e njĂ« sĂ«rĂ« projektligjesh me direktivat evropiane, kjo nĂ«n qĂ«ndrimin âkonform integrimitâ tĂ« vendit nĂ« Bashkimin Evropian.
Një prej këtyre ndryshimeve është thënë të jetë dhe dekriminalizimi i shpifjes për gazetarët. Konteksti penal i shpifjes dhe fyerjes është trajtuar prej vitesh si instrument presioni ndaj lirisë së shprehjes, gjë për të cilën shteti shqiptar është kritikuar vazhdimisht nga organizatat ndërkombëtare, të gazetarëve dhe shoqërisë civile.
KĂ«rkesa ka qenĂ« e njĂ«jtĂ«: dekriminalizim i plotĂ« i shpifjes. Por, me ndryshimet e propozuara nĂ« tetor 2025 â tĂ« dĂ«rguara nĂ« Kuvend pĂ«r miratim sot â qeveria ofron dekriminalizim tĂ« pjesshĂ«m dhe sinjalizon qartĂ« pĂ«r kufizim âme regjistĂ«râ tĂ« profesionit tĂ« gazetarit.
Paketa e dĂ«rguar nĂ« parlament parashikon pĂ«rjashtim penal vetĂ«m pĂ«r shpifjen. Ai vlen pĂ«r gazetarĂ« âtĂ« regjistruar dhe tĂ« njohurâ teksa fyerja mbetet vepĂ«r penale si njĂ« rrugĂ« alternative pĂ«rndjekjeje dhe qĂ« ruan ende efektin frenues mbi shprehjen publike.
Sipas propozimit, (qĂ« ndryshon Nenin 120 pĂ«r Shpifjen): âNjĂ« gazetar i punĂ«suar ose i vetĂ«punĂ«suar, i regjistruar dhe i njohur si i tillĂ« nĂ« pĂ«rputhje me legjislacionin nĂ« fuqi, [âŠ] nuk mban pĂ«rgjegjĂ«si penale pĂ«r veprĂ«n e shpifjes [âŠ] kur:
qëllimi është informimi i publikut mbi çështje me interes;
nĂ« momentin e publikimit, nuk ka [âŠ] dijeni se informacionet faktike janĂ« tĂ« rreme dhe ka bĂ«rĂ« pĂ«rpjekje tĂ« arsyeshme pĂ«r tĂ« verifikuar saktĂ«sinĂ« e tyre;
pasi tĂ« jetĂ« informuar [âŠ] se informacionet janĂ« haptazi tĂ« rreme [âŠ], ai vepron pa vonesĂ« pĂ«r tĂ« bĂ«rĂ« njĂ« pĂ«rgĂ«njeshtrim ose sqarim;
PavarĂ«sisht âdĂ«shirĂ«s sĂ« mirĂ«â siç e kanĂ« cilĂ«suar vetĂ« organizatat e medias dhe shoqĂ«risĂ« civile pĂ«rpjekjen pĂ«r mbrojtjen e gazetarĂ«ve nga shpifja, propozimi ka ngritur shqetĂ«sime serioze. Organizatat e kundĂ«rshtojnĂ« dekriminalizimin e pjesshĂ«m dhe tĂ« kushtĂ«zuar tĂ« shpifjes.
ĂfarĂ« kĂ«rkojnĂ« organizatat?
Dispozita qĂ« synon mbrojtjen e gazetarĂ«ve nga shpifja, u miratua fillimisht nga Komisioni parlamentar pĂ«r ĂĂ«shtjet Ligjore dhe AdministratĂ«n Publike mĂ« 21 janar.
âNe i njohim dhe i vlerĂ«sojmĂ« hapat pozitivĂ« tĂ« ndĂ«rmarrĂ« deri tani, megjithatĂ« teksti qĂ« pritet tĂ« votohet nuk e realizon dekriminalizimin e plotĂ«â tha gjatĂ« njĂ« deklarate pĂ«rpara Kuvendit, drejtuesja e QendrĂ«s pĂ«r ShkencĂ« dhe Inovacion pĂ«r Zhvillim (SciDev), Blerjana Bino.
Sipas saj, liria e shprehjes duhet të mbrohet për shkak të funksionit që i shërben interesit publik dhe jo për shkak të statusit profesional të folësit.
Dispozita e propozuara, pretendon se mbrojtja do tâi sigurohet vetĂ«m gazetarĂ«ve tĂ« regjistruar apo tĂ« akredituar nga njĂ« strukturĂ«, e cila ende nuk dihet se nga kush do tĂ« pĂ«rfaqĂ«sohet. Gjithashtu fyerja mbetet vepĂ«r penale, e cila shpesh pĂ«rdoret edhe si instrument pĂ«r tĂ« intimiduar, sulmuar dhe heshtur gazetarĂ«t.
Në kritikën e saj, Bino vijoi më tej se Shqipëria nuk ka dhe nuk duhet të ketë një sistem regjistrimi të gazetarëve. Sipas saj kjo praktikë krijon pasiguri juridike dhe rrezikon të hapë rrugën për mekanizma kontrolli mbi gazetarinë, në kundërshtim me parimet themelore të lirisë dhe pavarësisë së medias.
E së treti, sipas deklaratës së mbajtur nga drejtuesja e SciDev, kjo nisëm përjashton aktorë të tjerë të rëndësishëm të interesit publik: organizata të shoqërisë civile, aktivistë, studiues, sinjalizues dhe qytetarë, të cilët luajnë një rol thelbësor në debatin dhe sistemin demokratik ku shpesh përballen me presione ligjore që kanë efekt frenues mbi shprehjen e lirë.
VetĂ« organizatat e medias dhe shoqĂ«risĂ« civile kanĂ« qenĂ« pjesĂ« e vazhdueshme e tryezave dhe konsultimeve pĂ«rpara publikimit zyrtarĂ« tĂ« kĂ«saj iniciative nga Komsioni ParlamentarĂ«, por dhe njĂ« herĂ« ata u ndjenĂ« âtĂ« prerĂ« nĂ« besĂ«â.
âPavarĂ«sisht konsultimit qĂ« ne i bĂ«jmĂ« nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« vazhdueshme, mazhoranca Ă«shtĂ« e aftĂ« qĂ« brenda ditĂ«s, tĂ« ndryshojĂ« mendim,â tha me zhgĂ«njim Isa Myzyraj, drejtues i Asociacioni tĂ« GazetarĂ«ve tĂ« ShqipĂ«risĂ«.
Mbi këtë nisëm kanë reaguar edhe ekspertë e gazetarë të tjerë në hapësirën online.
âNuk njoh asnjĂ« koleg profesionist qe Ă«shtĂ« ndjere i frikĂ«suar nga shpifja ne versionin aktual nĂ« Kodin Penal, ndĂ«rsa mbi amendimin e ri, ai e kriminalizon rĂ«ndĂ« shpifjen nĂ« emĂ«r tĂ« dekriminalizimit,â Ă«shtĂ« shprehur eksperti i komunikimit, Elvin Luku.
Për çështjen u shpreh edhe deputetja e Partisë Demokratike, Jorida Tabaku, e cila është kryetare e Komisionit parlamentar për të Drejtat e Njeriut dhe Mjetet e Informimit Publik. Sipas saj, Kodi Penal do të përdoret nga qeveria si kërcënim ndaj gazetarëve dhe fjalës së lirë.
âQeveria vendosi qĂ« Nenin 119, pra fyerjen, tĂ« mos e prekĂ«. NdĂ«rkohĂ« qĂ« Neni 120 ta prekĂ« pjesĂ«risht dhe tĂ« pĂ«rcaktojĂ« grupin e individĂ«ve qĂ« do tĂ« jenĂ« jashtĂ« veprave tĂ« Kodit, pra jashtĂ« kĂ«rcĂ«nimit me burgâ, tha Tabaku.
Rishikimin e  kuadrit penal që lidhet me shpifjen, e kanë kërkuar edhe me anë të një letre të hapur 18 organizata të shoqërisë civile.
Kuvendi i dha fund dialogut me median, kur me forcĂ«n e kartonit shumica socialiste rrĂ«zoi, javĂ«n e shkuar, nĂ« komisionin e ligjeve njĂ« paketĂ« ndryshimesh ligjore, pĂ«rmes ndĂ«rhyrjeve nĂ« Kodin Penal, tĂ« propozuar nga gazetarĂ«t dhe grupet e shoqĂ«risĂ« civile, qĂ« synonin âdekriminalizimin e shpifjesâ. PĂ«rgjatĂ« ditĂ«s sĂ« sotme Kuvendi do tĂ« miratojĂ« nĂ« seancĂ« plenare variantin e qeverisĂ«, i cili u kritikua menjĂ«herĂ«nga komuniteti mediatik, si dekriminalizim jo i plotĂ«. KĂ«shtu, si pasojĂ« e nenit 120 tĂ« Kodit Penal, lĂ«nĂ« nĂ« fuqi, aktivistĂ«t, apo tĂ« tjerĂ« pjesĂ«marrĂ«s nĂ« debatin publik qĂ« ngrenĂ« çështje tĂ« interesit tĂ« pĂ«rgjithshĂ«m, apo qĂ« kritikojnĂ« politikat e qeverisĂ« dhe punĂ«n e autoriteteve publike, mund tĂ« vijojnĂ« tĂ« pĂ«rballen mĂ« padi penale pĂ«r shpifje.
Disa organizata të shoqërisë civile janë deklaruar për dekriminalizimin e plotë të shpifjes, duke argumentuar se dënimi penal nuk përbën një masë proporcionale për mbrojtjen e reputacionit dhe se kriminalizimi i shpifjes frenon lirinë e shprehjes dhe cenon sigurinë e individëve në një shoqëri demokratike.
Por kjo përplasje ndikon edhe mbi një tjetër rrethanë: për natyrën e vërtetë të dialogut mes qeverisë dhe gazetarëve që operon, strukturalisht, qysh prej janarit të shkuar me mbështetjen e ndërkombëtarëve e që udhëhiqet nga Dekani i Fakultetit të Historisë dhe Filologjisë, në koordinim me Departamentin e Gazetarisë dhe të Komunikimit
Ajo tregoi se âaleancaâ mes autoritetit dhe medias me qĂ«llim rregullimin e kĂ«saj tĂ« fundit nuk Ă«shtĂ« e natyrshme dhe se njĂ« utopi e tillĂ« nuk duhet ushqyer.
Kështu, rreth një vit më parë, qeveria dhe komuniteti i gazetarëve u përfshinë në takime të organizuara për të përmirësuar legjislacionin për lirinë e shprehjes, transparencës dhe pronësisë së medias. Takimet fituan reputacionin e një platforme të besueshme diskutimi, rezultati i së cilës, në formën e rekomandimeve të përbashkëta e të konsultuara mes palëve, iu dorëzuan Kuvendit të Shqipërisë nëntorin e shkuar.
Por, çka nisi si bashkĂ«punim me energji tĂ« mirĂ« mbaroi javĂ«n e shkuar nĂ« sallĂ«n e Komisionit tĂ« Ligjeve dhe AdministratĂ«s Publike, kur drafti i parĂ« i ndryshimeve, qĂ« kishte tĂ« bĂ«nte me dekriminalizimin e shpifjes â njĂ« aspiratĂ« e kahershme pĂ«r mbrojtjen e lirisĂ« sĂ« shprehjes dhe tĂ« gazetarĂ«ve â u rrĂ«zua e bashkĂ« me tĂ« edhe fryma e bashkĂ«punimit.
NĂ« vijim, qeveria ofroi njĂ« draft dekriminalizimi tĂ« sajĂ«n (i pakonsultuar), i cili pritet tĂ« kalojĂ« gjatĂ« ditĂ«s sĂ« sotme nĂ« seancĂ« plenare, nĂ« njĂ« sallĂ« qĂ« kontrollohet nga njĂ« shumicĂ« e cilĂ«suar socialiste. NjĂ« shumicĂ«, e cila, qoftĂ« edhe vetĂ«m pĂ«r shkak se nĂ« prag tĂ« integrimit mbi tĂ« janĂ« drejtuar tĂ« gjithĂ« prozhektorĂ«t e Brukselit, duke u treguar e butĂ«, do tĂ« mundej tĂ« pranohej mĂ« lehtĂ«sisht. Por, mĂ« shumĂ« se demonstrim force, kemi tĂ« bĂ«jmĂ« me âthyerjeâ pa asnjĂ« argument, pa asnjĂ« justifikim. ĂshtĂ« e kuptueshme se nĂ« mungesĂ« tĂ« tyre ajo qĂ« mund tĂ« ofrojĂ« Kuvendi mbetet âdhunaâ e kartonit.
Po çfarĂ« do tĂ« ndodhĂ« me rekomandimet e tjera nĂ« vijim? Shpresat pĂ«r marrjen nĂ« konsideratĂ« janĂ« tĂ« pakta. PĂ«r momentin situata Ă«shtĂ« paralizuese dhe fryma e dialogut ka rĂ«nĂ«. Duket se âPlatformaâ nuk u kujdes mĂ« pĂ«r to, pas dorĂ«zimit nĂ« Kuvend. Kuvendi caktoi ekspertĂ«, tĂ« cilĂ«t do tĂ« merrnin pĂ«rsipĂ«r pĂ«rshtatjen e rekomandimeve, por mori tĂ« njĂ«jtĂ«t qĂ« kishin kontribuar edhe nĂ« PlatformĂ«, duke i vĂ«nĂ« nĂ«n varĂ«sinĂ« e Kuvendit, çka krijoi mbivendosje.
Mbivendosja u zgjerua me pĂ«rfshirjen e disa organizatave tĂ« tjera pĂ«r vlerĂ«simin e rekomandimeve, duke evidentuar njĂ« ndarje nĂ« komunitetin e gazetarĂ«ve. Do tĂ« ishte mĂ« e dobishme qĂ« nĂ« kĂ«tĂ« fazĂ« ekspertiza tâi shĂ«rbente pĂ«rmirĂ«simit tĂ« teknikĂ«s legjislative e jo mbishkrimit tĂ« rekomandimeve. Nga ana tjetĂ«r nuk Ă«shtĂ« e qartĂ« se kush i cakton prioritetet dhe afatet pĂ«r pĂ«rmbushjen e rekomandimeve dhe nĂ« kĂ«tĂ« pikĂ« roli i âPlatformĂ«sâ Ă«shtĂ« i zbehtĂ«. NĂ« muajt e ardhshĂ«m pritet trajtimi i padive SLAPP (Strategic lawsuit against public-participation), hartimi i njĂ« ligji tĂ« posaçëm pĂ«r shpifjen dhe fyerjen, nĂ«n procedura civile dhe ndryshimi i ligjit pĂ«r âmediat audioviziveâ. Por rekomandimet shkojnĂ« pĂ«rtej.
Prej tre muajsh, ato qëndrojnë mbi tryezën e komisionit të të drejtave të njeriut në Kuvendin Shqipërisë, nën kujdesin dhe përgjegjësinë e deputeteve bashkë-drejtuese të tij: Jorida Tabaku (PD) dhe Iris Luarasi (PS). Por pritshmëritë për një mbështetje të suksesshme të rekomandimeve ranë javën e shkuar, me rrëzimin e propozimeve për dekriminalizimin e shpifjes. Znj Tabaku i prezantoi si nismë personale (të konsultuara edhe me grupet e interesit, por pa përmendur punën dhe kontributin e Fakultetit), ndërsa znj. Luarasi abstenoi miratimin e propozimeve në komision.
Akoma më befasues është fakti se edhe mendimi i ekspertëve të kontraktuar nuk u mor parasysh gjatë diskutimeve në Komision. Paketa për dekriminalizimin e shpifjes iu propozua Kuvendit nga znj. Tabaku në 12 nëntor, kur rekomandimet sapo ishin depozituar. Por ndryshimet e propozuara nuk ndryshuan as në fund, ndonëse përgjatë dy muajve në vazhdim, organizatat dhe ekspertët ofruan sugjerime dhe mendime të ndryshme, Nisur nga ky fakt, mund të ngrihet një pyetje: kujt i takojnë propozimet e 12 nëntorit, të njëjtat që iu prezantuan Komisionit javën e shkuar?
Ndonëse kjo dilemë reflekton paqëndrueshmërinë ePlatformës, çka na ndihmon për të kuptuar se çfarë duhet ndrequr në të ardhmen, një gjë mbetet serioze: ndërhyrja e qeverisë, përmes një drafti alternativ ndryshimesh. A rrezikojnë rekomandimet e tjera të pësojnë njëjtin fat?
Në fillim të procesit, Gonzato dhe Rama garantuan se nuk do të kishte përplasje, por dialog. Duket, se të paktën njëri nga të dy ka ndryshuar mendje. Nëse kjo është vërtet arsyeja, kujt i shërben sot platforma e dialogut? Duke qenë e shpërfillur nga qeveria, e përdorur nga Kuvendi, me fare pak mundësi për të ndryshuar klimën e nxehtë mediatike, qoftë edhe pas një pune një-vjeçare diskutimi mes palëve, a nuk do të ishte më e moralshme që platforma të mbetej jashtë këtij operacioni që fuqizon vetëm pushtetin?
Në fund  të fundit, pse duhet të jemi ne ata që ua japim këtë pushtet?
Qytetarë të Kamzës u mblodhën pasditen e së hënës në një protestë të thirrur para bashkisë nga Lëvizja Bashkë kundër rritjes së çmimit të biletës së transportit urban.
Prej disa muajsh, KĂ«shilli Bashkiak i KamzĂ«s ka vendosur rritjen e biletĂ«s pĂ«r linjat KamĂ«z-TiranĂ« dhe KamĂ«z-Paskuqan. Ămimi u rrit me 10 lekĂ« (25%) duke shkuar nĂ« 50 lekĂ« pĂ«r çdo udhĂ«tim.
âAnĂ«tarĂ«t e kĂ«shillit nuk janĂ« zgjedhur pĂ«r tâiu shĂ«rbyer privatĂ«ve, por qytetarĂ«ve,â u shpreh Emiljando Kita nga LĂ«vizja BashkĂ« teksa theksoi pĂ«rmes megafonit para bashkisĂ« se pensionistĂ«t dhe studentĂ«t do tĂ« duhet ta kishin transportin falas dhe jo mĂ« tĂ« shtrenjtĂ«.
Në protestë morën pjesë edhe pensionistë, të cilët ndanë për Citizens.al shqetësimet për të ardhurat e ulëta, të cilat nuk u mjaftojnë për shpenzimet minimale. Sipas tyre, rritja e biletës është një barrë shtesë për përditshmërinë.
âUnĂ« e kam shtĂ«pinĂ« te karburanti Nokia, pĂ«r tĂ« hipur deri nĂ« Institut duhet tĂ« paguaj 50 lekĂ«, ose 14 mijĂ« lekĂ« (abonoja). UnĂ« sa u bĂ« 14 mijĂ« nuk e kam marrĂ« mĂ«â, u shpreh njĂ« pensioniste e pranishme nĂ« protestĂ«.
Protestues të tjerë vunë theksin te rritja e kostos së jetesës duke kujtuar se çmimet janë rritur ndjeshëm edhe te produktet e shportës dhe tanimë, me këtë prirje, edhe transporti publik po bëhet më i papërballueshëm, sidomos për ata të cilëve u duhet të lëvizin me dy-tre autobusë çdo ditë.
Sipas qytetarëve, vendimi është marrë pa konsultim publik dhe pa një analizë të mirëfilltë. Ata e cilësuan rritjen si kosto të drejtpërdrejtë për familjet.
âSi kryefamiljare me dy fĂ«mijĂ«, [âŠ] kjo na kushton deri nĂ« 50 mijĂ« lekĂ« tĂ« reja nĂ« vit,â theksoi njĂ« qytetare e KamzĂ«s e pranishme nĂ« protestĂ«.
Vendimi i rritjes sĂ« çmimit tĂ« biletĂ«s u miratua me shumicĂ« tĂ« cilĂ«suar tĂ« KĂ«shillit Bashkiak: 39 votuan âproâ nga 41 gjithsej. Votat erdhĂ«n nga tĂ« dyja krahĂ«t politikĂ«.
â39 kĂ«shilltarĂ«t qĂ« ju keni votuar ju kanĂ« tradhtuar!â theksoi gjatĂ« protestĂ«s Klodi Leka nga LĂ«vizja BashkĂ«.
Sipas drejtuesit të Lëvizjes, Arlind Qori, nuk ka asnjë studim ekonomik që justifikon rritjen e dy prej linjave kryesore të Kamzës. Ai tha se mungojnë të dhënat mbi kostot dhe përfitimet e kompanisë duke nënkuptuar se vendimi favorizon kompaninë private që operon linjat.
âNuk pati as pesĂ« minuta diskutim publik,â tha Qori. âVendimi u mor me mospĂ«rfillje ndaj qytetarĂ«ve.â
âMe neglizhencĂ«n mĂ« tĂ« madhe [âŠ] kanĂ« vendosur sikur pĂ«rpara tyre tĂ« mos kishin njerĂ«z, tĂ« mos kishin qytetarĂ«, por tĂ« kishin dele qĂ« ulin kokĂ«n pĂ«rpara tĂ« zotitâ, theksoi Qori.
Kjo ishte protesta e dytë para Bashkisë Kamëz. Ajo pason një peticion me mbi 2 mijë firma të çuar përpara nga Lëvizja Bashkë kundër rritjes së biletës.
Pas një kërkese të Lëvizjes, Inspektoriati i Lartë i Deklarimit dhe Kontrollit të Pasurive dhe Konfliktit të Interesave (ILDKPKI) ka konstatuar konflikt interesi mes këshilltarëve bashkiak që morën pjesë në votim.
Sipas ILDKPKI-sĂ«, pjesĂ«marrja e Bardhok Osmanit nĂ« votim ishte nĂ« kundĂ«rshtim me ligjin pasi ai Ă«shtĂ« anĂ«tar i KĂ«shillit Bashkiak dhe njĂ«kohĂ«sisht administrator i kompanisĂ« âShpresa-alâ qĂ« operon tĂ« dyja linjat.
41 organizata mjedisore nga 28 shtete iu drejtuan kryeministrit Rama me një deklaratë publike për të pezulluar çdo nismë ndërtimi në ishullin e Sazanit. Reagimi vjen pasvizitës së Ivanka Trump dhe Jared Kushnernë Vlorë të mërkurën, të cilët u pritën nga Kryeministri Rama në një darkë private me një grup arkitektësh.
âProjekti âInvestim Strategjik me ProcedurĂ« tĂ« VeçantĂ«â, i miratuar nĂ« janar 2025, parashikon ndĂ«rtimin e njĂ« resorti luksoz. Zhvillimi i propozuar do tĂ« pĂ«rfshinte ndĂ«rhyrje nĂ« njĂ« sipĂ«rfaqe prej 45 hektarĂ«sh nĂ« Ishullin e Sazanit, duke ngritur shqetĂ«sime serioze pĂ«r ndikimin e tij nĂ« mjedis dhe pĂ«rputhshmĂ«rinĂ« me detyrimet ndĂ«rkombĂ«tare tĂ« ShqipĂ«risĂ«â, thuhen nĂ« letrĂ«n drejtuar kryeministrit dhe MinistrisĂ« sĂ« Mjedisit.
Sipas deklaratës ishulli i Sazanit rrethohet nga Parku Kombëtar Detar, i klasifikuar si Park Kombëtar e po ashtu si Zonë Veçanërisht e Mbrojtur me Rëndësi për Mesdheun.
âIshulli i Sazanit njihet si pjesĂ« e njĂ« Zone Kyçe pĂ«r Biodiversitetin (KBA)3 dhe Zone tĂ« RĂ«ndĂ«sishme pĂ«r ShpendĂ«t (IBA), brenda zonĂ«s KBA/IBA4 5 tĂ« Gjirit tĂ« VlorĂ«s, Karaburunit dhe Malit tĂ« ĂikĂ«sâ, thekson mĂ« tej letra, e cila nga organizatat mjedisore shqiptarĂ« Ă«shtĂ« nĂ«nshkruar nga PPNEA (Protection and Preservation of natural Environment in Albania), Eco Albania dhe REC Albania (Resource Environmental Center Albania).
Sipas letrës publike, ujërat e Sazanit ofrojnë habitate me vlerë dhe jetike për gjitarin detar më të rrezikuar globalisht, fokën e Mesdheut.
âNdĂ«rtimi i njĂ« resorti luksoz, me ndĂ«rhyrje infrastrukturore nĂ« shkallĂ« tĂ« gjerĂ« si trafiku detar, rrugĂ«t dhe sistemet e kanalizimeve, pĂ«rbĂ«n njĂ« kĂ«rcĂ«nim serioz pĂ«r kĂ«to habitate delikate. NdĂ«rhyrje tĂ« tilla sjellin zhurmĂ«, ndriçim artificial, ndotje dhe rritje tĂ« pranisĂ« sĂ« njeriut, tĂ« cilat mund tĂ« largojnĂ« jetĂ«n e egĂ«r nga zonat kritike, pĂ«rfshirĂ« shpellat bregdetare qĂ« janĂ« thelbĂ«sore pĂ«r mbijetesĂ«n e fokĂ«s sĂ« Mesdheutâ, thuhet mĂ« tej nĂ« deklaratĂ«n e organizatave.
Po ashtu, sipas deklaratës ky projekt bie edhe ndesh me angazhimet e Shqipërisë në kuadër të procesit të anëtarësimit të Bashkimit Evropian, e sidomos të hapjes së negociatave të Kapitullit 27 që përmban mjedisin dhe ndryshimet klimatike.
Ata kërkuan pezullim të menjëhershëm të cdo vendimi ekzekutiv apo parlamentar që lidhet me avancimin e këtij projekti, përfshirjen formale të pjesës tokësor të ishullit të Sazanit brenda Parkut Kombëtar Detar Karaburun-Sazan, regjistrimin zytar të ishullit si zonë kandidate Emerald, si pjesë e rrjetit ekologjik të Zonave me Interes të Vecantë për Ruajtje nën kujdesin e Këshillit të Evropës, dhe zbatim të dtyrimeve të Shqipërsië sipas konventae ndërkombëtare për mbrotjjen e natyrës dhe biodiversitetit
NĂ« njĂ«Â reagim tĂ« mĂ«rkurĂ«n PPNEA theksoi se ârreth 14 kilometra vijĂ« tĂ« egĂ«r bregdetare qĂ« Ă«shtĂ« zonĂ« e mbrojtur, [âŠ] planifikohet tĂ« shndĂ«rrohet nĂ« rruge asfalti, drita tĂ« forta dhe pallate luksoze, tĂ« cilat nuk kanĂ« vend pĂ«r natyrĂ«n e egĂ«r dhe komunitetetâ.
Ky zhvillim po ndodh teksa Komisioni Evropian i ka vënë kusht Shqipërisë për integrimin mbylljen e kapitullit të mjedisit me ndryshimin e ligjit për zonat e mbrojtura, i cili i pati hapur rrugë investimeve të tilla në parqet natyrore.
ShqipĂ«ria duhet tĂ« pĂ«rshpejtojĂ« reformat pĂ«r tâu integruar nĂ« tregun evropian tĂ« energjisĂ«, duke vendosur nĂ« qendĂ«r tĂ« drejtat e konsumatorĂ«ve, luftĂ«n kundĂ«r varfĂ«risĂ« energjetike dhe çmimin e karbonit tĂ« emetuar.
Këto ishin disa nga mesazhet kryesore të dala nga Forumi Kombëtar i Energjisë, i organizuar nga Co-PLAN, në kuadër të projektit EFFORT dhe programit GreenAL.
Gjatë forumit, Arben Kllokoqi, drejtues i Grupit të Punës për Mbështetjen Rregullatore pranë Sekretariatit të Komunitetit të Energjisë, theksoi nevojën për ndërmarrjen e një sërë hapash që do ta afronin vendin me standardet evropiane.
âPĂ«r tu integruar nĂ« treg tĂ« BE-sĂ« kĂ«rkohet qĂ« tĂ« ketĂ« njĂ« udhĂ«zues tĂ« qartĂ« se çfarĂ« hapash ligjore dhe implementues duhet tĂ« merren deri nĂ« vitin 2030. Duhet tĂ« bĂ«het pjesĂ« e skemĂ«s sĂ« tregtimit tĂ« certifikatave tĂ« karbonit dhe ky Ă«shtĂ« proces qĂ« zgjat dhe sa mĂ« herĂ«t qĂ« tĂ« fillohet pĂ«r tu koordinuar Ă«shtĂ« mĂ« mirĂ«â, deklaroi Kllokoqi.
Forumi solli një diskutim politikat kombëtare dhe rajonale energjetike, sfidat që dalin në zbatim në nivel vendor dhe po ashtu përvojën e komuniteteve dhe të shoqërisë civile. E gjithë kjo, me qëllim që Shqipëria të realizojë tranzicionin e saj energjetik në mënyrë gjithëpërfshirëse dhe të drejtë.
Sipas drejtueses sĂ« organizatĂ«s âCo-Planâ, Anila Bejko, vendi ka bĂ«rĂ« hapa tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m sa i pĂ«rket miratimit tĂ« ligjit pĂ«r Ndryshimet Klimatke apo rishikimi i Planit KombĂ«tar pĂ«r EnergjinĂ« dhe KlimĂ«n. MegjithatĂ«, sipas saj ka ende njĂ« hendek mes ligjeve dhe zbatimit tĂ« tyre.
âVendi ynĂ« vazhdon tĂ« jetĂ« i varur nĂ« mbi 95% nga hidroenergjia. Kjo varĂ«si e bĂ«n sistemin energjetik tepĂ«r tĂ« brishtĂ«, ku çdo krizĂ« hidrike kthehet nĂ« krizĂ« energjetike dhe financiare. Komunitetet energjetike ende nuk kanĂ« njĂ« kuadĂ«r ligjor funksional, ndĂ«rsa konsumatorĂ«t dhe prodhuesit pĂ«rballen me procedura tĂ« ndĂ«rlikuaraâ, u shpreh Anila Bejko.
Sipas Bejkos në këto momente ka një nevojë për modernizim të rrjetit dhe integrim të energjisë diellore dhe të erës.
âPo aq i rĂ«ndĂ«sishĂ«m Ă«shtĂ« integrimi i planifikimit klimatik dhe energjetik nĂ« nivel lokal, sepse tranzicioni i gjelbĂ«r nuk zbatohet vetĂ«m nĂ« ministri, por nĂ« bashkiâ, pĂ«rfundoi Bejko.
Në forum u theksua se në këtë proces tranzitor të energjisë është e rëndësishme që të ketë bashkëpunim të ngushtë mes institucioneve, pushtetit vendor, shoqërisë civile dhe komuniteteve lokale.
âPolitikat energjetike nuk adresojnĂ« pabarazitĂ« socialeâ
Të pranishëm nw forum ishin edhe përfaqësues të organizatave mjedisore dhe të bashkive të vendit. Diskutimi për energjinë dhe klimën erdhi në një qasje më sociale nga Mihallaq Qirjo, pedagog dhe ekspert i mjedisit.
Sipas tij objektivat dhe zhvillimet e politikave energjetike nuk janë të qarta dhe janë ende të pa linjëzuara.
Ndërsa solli në vëmendje faktin se përpos narrativës se vendi ynë mund të përfitojë nga projekti i TAP për gazifikim, në fakt është diçka që Shqipëria nuk e përballon dot.
âNĂ«se vendi nuk ka gaz natyror i burimit tĂ« lirĂ«, BE-ja nuk e mbĂ«shtet gazifikimin pasi rrit varĂ«sinĂ« nga burimet e jashtmeâ, deklaroi Mihallaq Qirjo.
Në vëmendje u soll edhe energjia e rinovueshme, e cila së fundmi në vendin tonë përmes parqe fotovoltaikë ka marrë një hov të madh. Mirëpo, ende nuk flitet për ndikimet mjedisore dhe sociale që kjo lloj energjie ka për qytetarët.
âPo kthehet si njĂ« model i disa HEC-eve tĂ« vogla, ku jua merrnin ujin me zor dhe tani ju marrin kullotĂ«n banorĂ«ve pĂ«r hir tĂ« zhvillimit tĂ« energjisĂ« sĂ« rinovueshmeâ, u shpreh Qirjo duke iu referuar projekteve tĂ« vogla fotovoltaike qĂ« po ngrihen nĂ« kullota.
Sipas tij, fakti që jemi kritikë ndaj këtyre zhvillimeve nuk na bën kundër energjive të gjelbra, por kostoja sociale e tyre është shumë e madhe.
âAsnjĂ« nuk diskuton ndikimin mjedisor. ĂshtĂ« dhĂ«nĂ« leja nga bashkitĂ« nĂ« shumĂ« kullota dhe nga njĂ« takim qĂ« kam pasur me pĂ«rfaqĂ«sues tĂ« AgjencisĂ« KombĂ«tare tĂ« Pyjeve tha ne nuk do ta lejojmĂ« se do tĂ« thotĂ« ndryshim i pĂ«rdorimit tĂ« tokĂ«sâ, solli nĂ« vĂ«mendje Mihallaq Qirjo, duke shtuar mĂ« tej se kjo deklaratĂ« mesa duket ishte personale pĂ«r aq kohĂ« sa tĂ« gjitha bashkitĂ« po japin licenca pĂ«r tĂ« ndĂ«rtuar, mjafton tĂ« gjesh tokĂ«n.
Një pjesë e mirë e energjisë është e destinuar të eksportohet dhe për aq kohë sa nuk ju kthehet në të mirë qytetarëve, është e rëndësishme të qartësohet në politikat që do të ndërmerren në vijim, nënvizoi më tej Qirjo.
âPolitikat energjetike nuk adresojnĂ« pabarazitĂ« sociale. ShqipĂ«ria ka 28% tĂ« familjeve shqiptare qĂ« hasin vĂ«shtirĂ«si serioze pĂ«r ngrohjen e mjediseve sipas Eurostat, ndĂ«rsa vende tĂ« tjera e kanĂ« shumĂ« mĂ« tĂ« ulĂ«tâ, deklaroi Mihallaq Qirjo.
Sipas tij, ne po bëjmë investime të mëdha, por pyetja është nëse po ndihmojmë qytetarët apo vetëm disa që kanë mundësi të marrin licenca.
Në përfundim, ai nënvizoi me rëndësi edhe investimin në infrastrukturën energjetike aktuale, pasi çdo vit valët e të nxehtit në verë rrisin presionin mbi infrastrukturën.
âNjĂ« javĂ« nĂ« dimĂ«r bĂ«n mĂ« ftohtĂ« dhe rritet harxhimi i energjisĂ«, por nuk Ă«shtĂ« mĂ« dimri problem, Ă«shtĂ« vera problem qĂ« me njĂ« infrastrukturĂ« tĂ« vjetĂ«r dhe jo efikase do tĂ« kemi problematika me shpĂ«rndarjen e energjisĂ« nĂ« territor. Ndryshimet kliatike janĂ« bĂ«rĂ« problem i madhâ, theksoi Mihallaq Qirjo
NĂ« njĂ« deklaratĂ« tĂ« pĂ«rbashkĂ«t organizatat vlerĂ«suan nismĂ«n parlamentare qĂ« synon shfuqizimin e plotĂ« tĂ« neneve 119 dhe 120 tĂ« Kodit Penal, njĂ« proces i shoqĂ«ruar edhe me konsultim publik, ku shoqĂ«ria civile u angazhua nĂ« mĂ«nyrĂ« aktive. Por shprehĂ«n tĂ« keqardhur se teksti i miratuar mĂ« 21 janar nĂ« Komisionin pĂ«r ĂĂ«shtjet Ligjore dhe AdministratĂ«n Publike nuk arrin tĂ« realizojĂ« dekriminalizimin e plotĂ« tĂ« shpifjes dhe fyerjes.
âKjo qasje devijon nga objektivi fillestar i procesit konsultativ dhe nuk Ă«shtĂ« nĂ« pĂ«rputhje me rekomandimet e kahershme tĂ« shoqĂ«risĂ« civile dhe komunitetit tĂ« gazetarĂ«veâ â citohet nĂ« deklaratĂ«.
Organizatat theksojnë se mbrojtja duhet të lidhet me natyrën e shprehjes dhe interesin publik që ajo i shërben, dhe jo me statusin profesional të folësit.
âVersioni i miratuar nĂ« Komision dhe qĂ« pritet tĂ« miratohet nĂ« SeancĂ« Plenare sĂ« shpejti, pĂ«rfshin megjithatĂ« disa elemente qĂ« pĂ«rbĂ«jnĂ« hapa pĂ«rparaâ â vijon deklarata.
Ndryshimet pranojnë se raportimi që bëhet për interesin publik dhe me mirëbesim nuk duhet të dënohet penalisht. Ato parashikojnë gjithashtu disa masa mbrojtëse, si përpjekja për të verifikuar informacionin, mundësia për ta sqaruar ose përgënjeshtruar atë dhe dallimi i qartë mes fakteve dhe opinioneve.
Sipas shoqërisë civile, dekriminalizimi i pjesshëm i shpifjes rrezikon të mbetet i pazbatueshëm në praktikë. Së pari, ndryshimi lidhet vetëm me shpifjen, ndërkohë që fyerja (Neni 119 i Kodit Penal) mbetet vepër penale, duke krijuar rrezikun që rastet e shpifjes të paraqiten dhe të trajtohen përmes nenit të fyerjes.
SĂ« dyti, pĂ«rjashtimi nga pĂ«rgjegjĂ«sia penale kufizohet vetĂ«m pĂ«r gazetarĂ«t âe regjistruar dhe tĂ« njohurâ, nĂ« njĂ« kontekst ku ShqipĂ«ria nuk ka dhe nuk duhet tĂ« ketĂ« njĂ« sistem regjistrimi tĂ« gazetarĂ«ve, pasi kjo do tĂ« binte ndesh me standardet evropiane tĂ« lirisĂ« sĂ« shprehjes.
Për më tepër, organizatat joqeveritare, aktivistët, studiuesit, sinjalizuesit dhe qytetarët e zakonshëm nuk përfitojnë nga këto ndryshime, ndonëse ata shpesh përballen me padi dhe presione ligjore që kanë efekt kufizues mbi lirinë e shprehjes.
Për këto arsye, kërkesa e shoqërisë civile mbetet e qartë dhe e përsëritur: Kuvendi i Shqipërisë duhet të ndërmarrë dekriminalizimin e plotë të shpifjes dhe fyerjes për të gjithë individët, duke e lidhur mbrojtjen ligjore me shprehjen në interes publik dhe mirëbesimin, dhe jo me statusin profesional.
âNjĂ« reformĂ« e tillĂ« Ă«shtĂ« e domosdoshme pĂ«r pĂ«rputhjen me standardet e Bashkimit Evropian dhe tĂ« KĂ«shillit tĂ« EuropĂ«s dhe pĂ«r garantimin real tĂ« lirisĂ« sĂ« shprehjes si e drejtĂ« themelore nĂ« njĂ« shoqĂ«ri demokratikeâ âpĂ«rmbyll deklarata.
Ardhja e Ivanka Trump dhe bashkëshortit Jared Kushner në Vlorë të mërkurën, shoqëruar me pritje protokollare dhe një darkë private me kryeministrin Edi Rama, u paraqit publikisht si një vizitë e jashtëzakonshme.
Por, nĂ« thelb, vizita e Trump dhe Kushner â tĂ« cilĂ«t prej vitit 2023 e kanĂ« vizituar shpesh ShqipĂ«rinĂ« â ekspozon njĂ« model tĂ« konsoliduar tĂ« vendimmarrjeve tĂ« qeverisĂ« Rama: pĂ«rqendrim tĂ« pasurive publike nĂ« pak duar, tĂ« lidhura me pushtetin politik dhe financiar, tashmĂ« edhe ndĂ«rkombĂ«tar, pĂ«rmes negociatash direkte, pa transparencĂ«, pa garĂ« dhe pa llogaridhĂ«nie.
Ky model nuk Ă«shtĂ« i panjohur as nĂ« profilin publik tĂ« vetĂ« Jared Kushner. NĂ« SHBA dhe Lindjen e Mesme, ai Ă«shtĂ« pĂ«rballur me kritika tĂ« vazhdueshme pĂ«r ndĂ«rtimin e karrierĂ«s sĂ« tij si sipĂ«rmarrĂ«s duke pĂ«rfituar nga pozicioni politik i vjehrrit, Donald Trump, veçanĂ«risht pĂ«r marrĂ«veshje tĂ« mĂ«dha investimi qĂ« u realizuan pas pĂ«rfundimit tĂ« mandatit presidencial.Â
Kritikët kanë ngritur pikëpyetje mbi konfliktet e mundshme të interesit dhe mungesën e ndarjes mes rolit publik dhe përfitimit privat, një debat që sot gjen jehonë edhe në Shqipëri.
Sazani e ZvĂ«rneci si âplaçka pĂ«r tâu falurâ
Projekti i propozuar nga Kushner për ndërtimin e resorteve luksoze në Sazan dhe Zvërnecpo përparon përmes një formule që shmang parimet bazë të konkurrencës, aq shumë të kërkuara dhe lavdëruara nga BE për integrimin.
Erdhi si propozim i pakërkuar. Vijoi pa diskutim publik dhe pa tender të hapur ndërkombëtar. Askush nuk di të thotë: A është oferta e Kushnerit më e mira e mundshme dhe a po shihet mundësia që të lejohen investitorë të tjerë në Sazan?
Prej janarit 2025, kur mori statusin e investitorit strategjik, qeveria po negocion drejtpĂ«rdrejt me kompaninĂ« âAffinity Partnersâ (zotĂ«ruese e âAtlantic Incubation Partners LLCâ) tĂ« Kushnerit, e cila pritet tĂ« jetĂ« ortake, nĂ« kuota shumice, me ndĂ«rmarrjen qeveritare âAlbanian State Development & Real Estateâ (ASDRE), e cila u krijua nĂ« qershor.
Grupi negociator pĂ«rbĂ«het nga pĂ«rfaqĂ«sues tĂ« administratĂ«s sĂ« ZĂ«vendĂ«skryeministres Belinda Balluku, e vetmja ende nĂ« detyrĂ« pas ndryshimeve qeveritare tĂ« zgjedhjeve tĂ« fundit, ministrisĂ« sĂ« Financave, Mjedisit dhe Turizmit.Â
Paralelisht grupi është përbërë edhe nga përfaqësues të Agjencisë Shqiptare të Zhvillimit të Investimeve (AIDA), dhe Korporatës së Investimeve Shqiptare (AIC). Kjo e fundit e ka përfshirë në hartën e projekteve që synon të zhvillojë.
PikĂ«risht AIC kontraktoi nĂ« shkurt 2025 pĂ«r rreth 300 mijĂ« eurozyrat ligjore âTonucci & Partnersâ dhe âNexia Consultingâ pĂ«r tĂ« forcuar âpozitĂ«n e shtetit shqiptar nĂ« kĂ«tĂ« investimâ pĂ«rmes njĂ« âekspertize ligjore, financiare, teknike dhe mjedisoreâ.
Nga kjo qasje, kuptohet se qeveria ia dha statusin e investitorit Kushnerit, pa qenë e sigurt për pozitën e saj në propozimin e pakërkuar. Pra, pa e ditur saktë impaktin financiar dhe mjedisor.
PikĂ«risht pĂ«r impaktin mjedisor Qendra pĂ«r Ruajtjen dhe Mbrojtjen e Mjedisit Natyror nĂ« ShqipĂ«ri (PPNEA) dhe organizata tĂ« tjera mjedisore kanĂ« apeluar disa herĂ« shqetĂ«simin se propozimi i Kushnerit prek zona tĂ« mbrojtura, veçanĂ«risht ZvĂ«rnecin.Â
NĂ« njĂ« reagim tĂ« mĂ«rkurĂ«n PPNEA theksoi se ârreth 14 kilometra vijĂ« tĂ« egĂ«r bregdetare qĂ« Ă«shtĂ« zonĂ« e mbrojtur, [âŠ] planifikohet tĂ« shndĂ«rrohet nĂ« rruge asfalti, drita tĂ« forta dhe pallate luksoze, tĂ« cilat nuk kanĂ« vend pĂ«r natyrĂ«n e egĂ«r dhe komunitetetâ.
Ky zhvillim po ndodh teksa Komisioni Evropian i ka vënë kusht Shqipërisë për integrimin mbylljen e kapitullit të mjedisit me ndryshimin e ligjit për zonat e mbrojtura, i cili i pati hapur rrugë investimeve të tilla në parqet natyrore.
Sidoqoftë, vlen të thuhet se për rastin konkret BE ka qendruar e heshtur, pak a shumë si në rastin e Aeroportit të Vlorës, që pritet të ndikojë tejmase në rrjetin e zonave të mbrojtura Vjosë-Nartë.
Citizens.al iu drejtuar të gjitha strukturave të grupi negociator për të marrë informacion për takimet, pozitën aktuale të bisedimeve dhe nëse ka pasur interes nga sipërmarrës të tjerë, veçanërisht kompani shqiptare.
Deri në momentin e botimit të këtij shkrimi, vetëm AIDA dhe AIC dhanë përgjigje duke u kufizuar te theksimi se Affinity Partners mbetet e interesuar ta vijojë projektin dhe se ASDRE nuk po shqyrton asnjë projekt-propozim tjetër në Sazan*.
Nga e gjithĂ« kjo tablo duket qartĂ« se qeveria po e trajton Sazanin dhe ZvĂ«rnecin thjeshtĂ« si plaçka pĂ«r tâu falur, dhe jo si pasuri publike tĂ« parikuperueshme qĂ« nevojiten tĂ« menaxhohen me rregulla.
Zyrtarisht theksi pĂ«r rastin e Kushnerit vihet te statusi âinvestitor strategjikâ, njĂ« etiketĂ« qĂ« nĂ« praktikĂ« ka shĂ«rbyer si çelĂ«s pĂ«r tĂ« anashkaluar procedurat standarde, parlamentin, debatin publik mbi kostot, pĂ«rfitimet dhe rreziqet.
Modeli që përsëritet
Sazani dhe Zvërneci nuk qëndrojnë vetëm. Qeveria Rama ka vepruar ngjashëm duke trajtuar si plaçkë edhe Portin e Durrësit, Portin e Vlorës dhe zonën e mbrojtur përreth Aeroportit të Vlorës.
Porti i DurrĂ«sit iu dha sipĂ«rmarrĂ«sit nga Emiratet, Mohamed Ali Alabbar. NĂ« rastin e tij u bĂ« me ligj tĂ« posaçëm, procedurĂ« tĂ« pĂ«rshpejtuar nĂ« Kuvend dhe partneritet tĂ« paracaktuar nĂ« darkĂ«n e famshme tĂ« qeverisĂ« nĂ« restorantin e Nusret Gökçe (njohur si Salt Bae) nĂ« Dubai (2021).Â
KĂ«shtu, projekti âDurrĂ«s Yachts & Marinaâ me grupin e Emirateve âEagle Hillsâ pati zero debat publik dhe zero konkurrencĂ«. Formula e ktheu Kuvendin nĂ« ânoterâ tĂ« njĂ« marrĂ«veshjeje tĂ« negociuar dhe dakordĂ«suar larg institucioneve dhe vĂ«mendjes publike.
PĂ«r Portin e VlorĂ«s, raportimet kanĂ« treguar se qeveria pĂ«rdori njĂ« kombinim tĂ« ligjit tĂ« investimeve strategjike, formulĂ«n âShqipĂ«ria 1 euroâ dhe VKM tĂ« posaçme, duke lĂ«nĂ« pa sqaruar mĂ«nyrĂ«n sesi u shmang dhe minimizua pjesĂ«marrja reale e shtetit nĂ« projektin e âMarina di Valonaâ.
Ngjashëm zero debat publik, zero konkurrencë.
NĂ« rastin e Aeroportit tĂ« VlorĂ«s, qeveria tregoi se kur do dhe ka vullnet, mund tĂ« ndjekĂ« dhe aplikojĂ« procedurat konkurruese tĂ« njĂ« gare me tender ndĂ«rkombĂ«tar pas njĂ« ofertĂ« tĂ« pakĂ«rkuar.Â
Sigurisht, tjetĂ«r gjĂ« se kjo procedurĂ« ishte formale â fillimisht aeroporti iu premtua konsorciumit turk âCengiz-Kalyon-Kolin Constr.â mĂ« pas me procedura tĂ« dyshimta iu dha ortakĂ«risĂ« âMabetex-2A Groupâ tĂ« Behgjet Pacollit dhe Valon Ademit.
Rastet tregojnë qartë sesi qeveria nuk e mat interesin publik me garë dhe kushte të qarta, por me negocime dhe vendime që merren nëpër tavolina jashtë institucioneve. Për më tepër nga investimet në fjalë qeveria merr përsipër detyrimet për të siguruar infrastrukturën mbështetëse.
NĂ« kĂ«tĂ« kuptim Sazani e ZvĂ«rneci â historikisht tĂ« paurbanizuara, pa furnizimin me ujĂ« dhe energji elektrike â janĂ« thjesht plaçkat e radhĂ«s, pasi nĂ« rastin e tyre nuk po ndiqet as formalisht procedura e njĂ« tenderi apo konkursi ndĂ«rkombĂ«tar
Nga renderĂ«t 3D te ânegociimiâ me arkitektĂ«t e qeverisĂ«
PĂ«r Sazanin dhe ZvĂ«rnecin jo vetĂ«m qĂ« nuk po duket tĂ« ketĂ« garĂ«, por tani duket se vetĂ« projekti arkitektonik po riformatohet, me takime tĂ« raportuara mes Ivanka Trump, pĂ«rfaqĂ«suesve tĂ« qeverisĂ« dhe â50-60 arkitektĂ«â qĂ« nuk dihet se nga dolĂ«n dhe u shfaqĂ«n nĂ« VlorĂ«.
Foto e rrjedhur në media nga resorti ku u prit Ivanka Trump, 21 janar 2026.
Mes tyre, nga disa foto qĂ« qarkulluan nĂ« rrjet, spikati arkitekti japonez Kengo Kuma, i njohur ndĂ«rkombĂ«tarisht pĂ«r stilin modernist. Kuma ishte i ftuar nĂ« ShqipĂ«ri pĂ«r festivalin e arkitekturĂ«s âBread and Heartâ dhe Ă«shtĂ« projektues i Parkut tĂ« VizitorĂ«ve nĂ« Butrint.
Nga fotot, duket tĂ« ketĂ« qenĂ« e pranishme edhe Adelajda Roka, drejtuesja e AgjencisĂ« sĂ« Zhvillimit te Territorit (AZHT), e cila nuk Ă«shtĂ« pjesĂ« e grupit negociator.Â
Nga kjo dhe prezenca e Kumës, mund të kuptojmë se grupi i arkitektëve në fjalë mund të jetë organizuar nga AZHT.
Prej tetorit 2025, AZHT dhe Agjencia KombĂ«tare e Planifikimit tĂ« Territorit (AKPT) kanĂ« riorganizuar festivalin âBread and Heartâ nĂ« njĂ« fondacion. Citizens.alka kĂ«rkuar qartĂ«si pĂ«r objektivin, arsyet dhe mĂ«nyrĂ«n e kĂ«tij tranzicioni.
Por dukshĂ«m, ky riorganizim qĂ« ka bĂ«rĂ« bashkĂ« arkitektĂ«t e preferuar tĂ« qeverisĂ«, po merr rol domethĂ«nĂ«s. Takimi me arkitektĂ«t u raportua se kishte nĂ« fokus projektet nĂ« Sazan e ZvĂ«rnec. Kjo nĂ«nkupton se tanimĂ« diskutimet kanĂ« kaluar te âsi do tĂ« bĂ«hetâ projekti, jo mĂ« thjesht âa do tĂ« bĂ«hetâ.
NĂ«se propozimi fillestar i vitit 2024 ishte njĂ« âvizionâ (render 3D), takimet me arkitektĂ« nĂ«nkuptojnĂ« se tani po negociohet pĂ«rmbajtja e investimit: volumet, ndĂ«rhyrjet, infrastruktura, fazat si edhe lehtĂ«sitĂ« fiskale.
Por nĂ«se projekti âpo rikonceptohetâ gjatĂ« negociimit, atĂ«herĂ« justifikimi pĂ«r âofertĂ« tĂ« pakĂ«rkuarâ bie, sepse nuk kemi mĂ« njĂ« ofertĂ« tĂ« pĂ«rcaktuar qĂ« vetĂ«m vlerĂ«sohet dhe trajtohet, por realisht kemi njĂ« bashkĂ«-projektim pa transparencĂ«.
Qeveria shqiptare, edhe pas kĂ«rkesave tĂ« pĂ«rsĂ«ritura pĂ«r transparencĂ«, ende nuk ka zbardhur njĂ« sĂ«rĂ« detajesh: ĂfarĂ« do tĂ« ndĂ«rtohet realisht nĂ« nĂ« Sazan dhe ZvĂ«rnec? ĂfarĂ« po ofron realisht qeveria shqiptare: truallin, infrastrukturĂ«n, trajtim preferencial apo ekskluzivitet? ĂfarĂ« kanĂ« premtuar investitorĂ«t dhe e nĂ« fund, çfarĂ« pĂ«rfitojnĂ« qytetarĂ«t ShqiptarĂ«?
*Artikulli u përditësua me përgjigjen nga AIC për Sazanin.
Gjatë seancës që zgjati rreth pesë orë, Gjykata Kushtetuese shqyrtoi ankimin e kryeministrit Edi Rama për pezullimin nga detyra të zv. Kryeministres Belinda Balluku.
Pas paraqitjes së pretendimit të palëve: Këshilli i Ministrave dhe SPAK, Gjykata Kushtetuese u tërhoq për të shpallur vendimin.
Gjykata pritet të vendosë brenda 30 ditëve lidhur me ligjshmërinë e pezullimit të Belinda Ballukut nga Gjykata e Posaçme kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar (GJKKO).
Balluku dhe disa ish-drejtues të ARRSH-së u akuzuanse kanë shkelur ligjin për tenderat si Tuneli i Llogarasë dhe Unaza e Jashtme e Tiranës, me vlerë 210 milionë euro, për të favorizuar kompani të caktuara. GJKKO e pezulloi zv. Kreyministren nga detyra më 20 nëntor, por Kushtetuesja e riktheu në detyrë pak ditë më pas.
Përplasja midis palëve
Qeveria pretendon se ka një konflikt kompetencash, duke vënë në pikëpyetje faktin nëse a ka apo jo kompetencë Gjykata e Posaçme të pezullojë nga detyra një anëtar qeverie. Përfaqësuesja e Këshillit të Ministrave, Eriola Shia tha se vendimi i GJKKO-së ishte një ndërhyrje në pushtetin ekzekutiv. Ajo analizoi se GJKKO duke pezulluar ministrin nga detyra, ka pezulluar vendimmarrjen jo vetëm brenda ministrisë përkatëse, por edhe vendimmarrjen e Këshillit të Ministrave në atë fushë.
âProkuroria e Posaçme pretendon se aktet qĂ« nuk propozon dot mĂ« ministri, tashmĂ« mund ti propozojĂ« Kryeministri. Ky argument nuk qĂ«ndron sepse Kryeministri propozon vetĂ«m akte qĂ« nuk i pĂ«rkasin fushĂ«s sĂ« asnjĂ« ministrie tjetĂ«r dhe qĂ« i janĂ« dhĂ«nĂ« atij shprehimisht si detyra me ligj tĂ« posaçëmâ â u shpreh Shia gjatĂ« seancĂ«s.
Prokurori i SPAK, Dritan Prençi e ka mohuar mbivendosjen e kompetencave, duke shtruar argumentin se se çdo organ ka kompetencat e veta.
âĂshtĂ« fakt qĂ« masa ndaluese prek vetĂ«m individin dhe nuk ndalon funksionimin e institucionit ashtu siç lejon Kushtetuta pĂ«r rastet e mungesĂ«s sĂ« pĂ«rkohshme tĂ« ministrit. Masat e pezullimit kanĂ« natyrĂ« tĂ« pĂ«rkohshme dhe janĂ« tĂ« nevojshme pĂ«r tĂ« siguruar vijimin e hetimit penal dhe nuk shkaktojnĂ« pasoja tĂ« pariparueshmeâ â tha gjatĂ« seancĂ«s Prençi.
NdĂ«rsa Prokurorja e SPAK, Dorina Bejko deklaroi se nĂ«se e hetuara, zv.kryeministria Balluku do tĂ« vijonte nĂ« detyrĂ«, do tĂ« kishte njĂ« potencial tĂ« lartĂ« âpĂ«r tĂ« helmuar provatâ.
SPAK theksoi se masa është marrë ndaj individit dhe jo ndaj funksionit, duke ndikuar kështu si në rolin e zv. Kryeministres, ashtu edhe në atë të ministres së Energjisë dhe Infrastrukturës.
SPAK replikoi ndaj pretendimeve të qeverisë për pikën 3 të nenit 103 të Kushtetutës, duke thënë se vendimi i GJKKO-së në asnjë rast nuk cenon imunitetin e saj si deputete.
âKy pretendim Ă«shtĂ« i pabazĂ«, kĂ«rkuesi tenton tĂ« barazojĂ« funksionin legjislativ tĂ« deputetit me funksionin ekzekutiv tĂ« ministrit. Kushtetuta nuk e parashikon, mandati i deputetit dhe ministrit nuk krijojnĂ« njĂ« status tĂ« vetĂ«m juridikâ- tha prokurori i SPAK.
Protesta e PartisĂ« âMundĂ«siaâ
GjatĂ« nisjes sĂ« seancĂ«s sĂ« GjykatĂ«s Kushtetuese, Partia âMundĂ«siaâ protestoi nĂ« âmbĂ«shtetje tĂ« drejtĂ«sisĂ« dhe kundĂ«r korrupsionitâ. Kryetari partisĂ«, Agron Shehaj hyri brenda institucionit pĂ«r tĂ« dorĂ«zuar njĂ« peticion tĂ« firmosur nga 20 mijĂ« qytetarĂ«. Sipas tij kĂ«to firma janĂ« nĂ« mbĂ«shtetje tĂ« drejtĂ«sisĂ«.
âDo shkojmĂ« nĂ« 100 mijĂ« firma dhe kĂ«to do tĂ« shkojnĂ« nĂ« Kongresin Amerikanâ â tha Shehaj.
I pyetur nga Citizens.al se pse po i drejtohet institucioneve amerikane, ai sqaroi se reforma në drejtësi ka ndodhur vetëm falë mbështetjes së ndërkombëtarëve dhe ata janë garantuesit e vetëm të drejtësisë.
Deputeti Erald Kapri listoi korrupsionin si faktor kryesor të emigrimit të mijëra shqiptarëve në dekadën e fundit. Ai theksoi se nëse ne nuk e luftojmë këtë fenomen, duke vendosur një standard, e ardhmja e secilit është e rrezikuar.
âĂdo njeri me pushtet, nĂ« momentin qĂ« kapet duke vjedhur, minimalisht duhet tĂ« largohet. Kjo Ă«shtĂ« Evropa ku ne duam tĂ« shkojmĂ«!â â nĂ«nvizoi Kapri.
PĂ«rfaqĂ«suesja e partisĂ« âMundĂ«siaâ Barbara Doda tha se çdo njeri i korruptuar, nuk mund tĂ« na drejtojĂ« dhe nuk mund tĂ« mbajnĂ« mĂ« peng vendin tonĂ«.
23% e punonjësve të organizatave të shoqërisë civile nuk e shohin veten në sektor pas pesë vitesh dhe pavarësisht paragjykimeve, pagesat e tyre variojnë nga 40 deri në 80 mijë lekë.
KĂ«to janĂ« disa nga tĂ« dhĂ«nat e publikimit âKushtet e PunĂ«s nĂ« Sektorin e ShoqĂ«risĂ« Civile nĂ« ShqipĂ«riâ, qĂ« u prezantua gjatĂ« njĂ« tryeze diskutimi tĂ« organizuar nga Rrjeti i ProfesionistĂ«ve tĂ« Rinj.
Të dhënat e një pyetësori me mbi 50 intervista me punonjës të këtij sektori u analizuan nga dy ekspertët, Inva Koçiaj, pedagoge në Fakultetin e Drejtësisë dhe Edison Hoxha nga Qendra për të Drejtat e Punës.
âTĂ« mbingarkuar dhe me kontrata me afat tĂ« caktuarâ
80% e fuqisë punëtore të Organizatave të Shoqërisë Civile (OSHC-ve) janë vajza dhe gra, ku ndër pozicionet kyçe dallohen koordinatore projektesh, role menaxheriale etj.
Vetëm 33% e të intervistuarve pohuan se kanë një kontratë me afat të pacaktuar, ndërsa 58% e tyre janë me kontrata me afat të caktuar.
âShpesh herĂ«, pĂ«r mungesĂ« tĂ« burimeve njerĂ«zore, njĂ« punonjĂ«s Ă«shtĂ« i detyruar tĂ« kryejĂ« disa funksione nĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n kohĂ«; duke tejkaluar kohĂ«n e rregullt dhe pĂ«rshkrimin e punĂ«sâ, tha Inva Koçiaj,  dukeshtuar se pasiguria pĂ«r vendin e punĂ«s sjell ngarkesĂ« emocionale. Â
Sipas anketimit 77% e të intervistuarve tregojnë se janë të mbingarkuar në punë, ndërsa 12% e tyre punojnë më shumë se tetë orë në ditë.
Përmirësimi i kuadrit ligjor, lehtësirat fiskale dhe forcimi i zbatimit të Kodit të Punës për shoqërinë civile, janë ndër sugjerimet kryesore të këtij publikimi.
Edison Hoxha solli shembullin e praktikave të mira evropiane, ku OSHC-të mbështeten me pagesën e sigurimeve shoqërore nga ana e shtetit, apo dhe të pagës minimale.
âPse jo ambientet qĂ« sekuestrohen nga krimi i organizuar, qĂ« janĂ« ambiente publike, tâju ofrohen shoqĂ«risĂ« civile, aty ku Ă«shtĂ« e mundur?â, ngriti pyetjen Hoxha.
âKemi filluar tĂ« flasim pĂ«r veten tonĂ«â
Rigers Xhemollari tha se shpesh ka qenë në takime ku shoqëria civile ka bërë analiza për të drejtat në punë për sektorë të ndryshëm, por jo për veten e saj.
âĂshtĂ« njĂ« arritje qĂ« kemi filluar tĂ« flasim pĂ«r veten tonĂ«! PavarĂ«sisht se sektori po kalon njĂ« traumĂ« pĂ«r shkak tĂ« reduktimit tĂ« fondeve, nuk e shoh njĂ« mjedis negativ ku individi tĂ« zhvillohet nĂ« shoqĂ«riâ, shtoi Xhemollari.
Ira Topalli nga Këshilli Kombëtar i Shoqërisë Civile solli shembullin si OSHC-të u trajtuan gjatë  periudhës së pandemisë Covid-19.
âShteti na tha ju keni fonde, keni donatorĂ«, nuk ka asnjĂ« mbĂ«shtetje pĂ«r juâ, theksoi Topalli.
Komisioneri për Mbrojtjen nga Diskriminimi Robert Gajda tha se ka trajtuar ankesa që kanë ardhur nga ky sektor, kryesisht për ndërprerje të marrëdhënies së punës, para se kontrata me afat të mbaronte.
âMĂ« vjen mirĂ« qĂ« ka shumĂ« tĂ« rinj tĂ« angazhuar, por ka kaq shumĂ« kontrata tĂ« pĂ«rkohshme. Nuk ka ndoshta njĂ« kĂ«mbĂ«ngulje tĂ« madhe pĂ«r vazhdimĂ«sinĂ« e produktit tĂ« projektit, jo projektit nĂ« vetveteâ, tha Gajda.
Ai theksoi se sektori nuk duhe ta shohë shtetin si donator të organizatave, pasi shteti ka administratën e tij.
âPĂ«r garantimin e tĂ« drejtave, organizatat duhet tĂ« jenĂ« model, nuk mund tĂ« çedojnĂ«, sepse i kthehet nĂ« degjitimlitet tĂ« vetes sĂ« tyre; nĂ«se ti lufton pĂ«r tĂ« drejtat, nuk mund tĂ« jesh ti i pari qĂ« i shkel atoâ, pĂ«rmbylli Komisioneri.
âZemra bluâ e EuropĂ«s po tkurret shpejt. ShqipĂ«ria ka humbur 1,144 kilometra lumenj natyror nga 2018 deri mĂ« 2025-Ă«n.
Kjo gjetje vjen si rezultat i një studimi të kryer nga organizatat ndërkombëtare Riverwatch dhe Euronatur që tregon se në më pak se një dekadë Shqipëria ka humbur 28% të lumenjve natyrorë.
Kjo si pasojë e zhvillimit të hidroenergjisë, ndërhyrjeve të pakontrolluara në lumenj për marrjen e ujit dhe ndryshimin e shtretërve.
âSegmentet e lumenjve nĂ« gjendje pothuajse natyrore ranĂ« ndjeshĂ«m nga 68% nĂ« vitin 2012 nĂ« vetĂ«m 40% nĂ« vitin 2025. GjatĂ«sia e lumenjve u tkurr nga 3,812 km linearĂ« nĂ« 2,668 km linearĂ« brenda vetĂ«m shtatĂ« vitesh (2018â2025)â, thuhet nĂ« raport.
Raporti thekson se Shqipëria ka humbur shumë lumenj të paprekur si pasojë e zhvillimit të hidrocentraleve gjatë 10-15 viteve të fundit.
âNdĂ«rsa disa nga lumenjtĂ« si Vjosa dhe Kanioni i Osumit vijojnĂ« tĂ« mbetet tĂ« paprekurâ, thekson raporti.
Ulrich Eichelmann, drejtues i Riverwatch u shpreh se Shqipëria mbrojti me sukses Vjosën dhe disa degë të saj, por shumë lumenj të tjerë u degraduan gjatë dekadës së fundit.
âKĂ«to gjetje duhet tĂ« shĂ«rbejnĂ« si njĂ« kambanĂ« alarmi pĂ«r qeverinĂ« shqiptare qĂ« tĂ« mbrojĂ« lumenjtĂ« nĂ« tĂ« gjithĂ« vendin, jo vetĂ«m nĂ« njĂ« pellg tĂ« vetĂ«m, veçanĂ«risht duke pasur parasysh aspiratat e vendit pĂ«r tâu bashkuar me Bashkimin Evropianâ, deklaroi Ulrich Eichelmann.
Studimi nënvizon edhe shpalljen e Parkut Kombëtar të Lumit të Egër të Vjosës në mars të 2023-it, duke parandaluar rreth 40 hidrocentrale të planifikuara.
âMegjithatĂ«, tĂ« dhĂ«nat tregojnĂ« qartĂ« se ndĂ«rsa ne festuam kĂ«tĂ« fitore, degradimi u pĂ«rshpejtua nĂ« lumenjtĂ« nĂ« tĂ« gjithĂ« pjesĂ«n tjetĂ«r tĂ« vendit. ShqipĂ«ria nuk mund tâi lejojĂ« vetes tĂ« humbasĂ« lumenjtĂ« e tjerĂ« tĂ« mbetur tĂ« egĂ«r, ato janĂ« asete natyrore tĂ« pazĂ«vendĂ«sueshme dhe thelbĂ«sore pĂ«r zhvillimin e qĂ«ndrueshĂ«m tĂ« venditâ, u shpreh Dr. Ulrich Schwarz, hartues i studimit.
Besjana Guri, drejtuese e qendrĂ«s LUMI dhe fituese e çmimit mjedisor âGoldmanâ pĂ«r fushatĂ«n e VjosĂ«s, tha pĂ«r Citizens.al se ky studim evidenton se sa shqetĂ«suese Ă«shtĂ« situata e lumenjve nĂ« ShqipĂ«ri.
âĂshtĂ« njĂ« gjendje aspak e favorshme pĂ«r natyrĂ«n shqiptare, pĂ«r komunitetet lokale apo edhe bizneset me bazĂ« zhvillimin e turizmit natyror. Nuk mund tĂ« sakrifikojmĂ« tĂ« gjithĂ« pjesĂ«n tjetĂ«r tĂ« lumenjve edhe pse kemi arritur tĂ« mbrojmĂ« pjesĂ«n mĂ« tĂ« madhe tĂ« pellgut tĂ« VjosĂ«sâ, u shpreh Besjana Guri, ndĂ«rsa theksoi se Vjosa duhet tĂ« shĂ«rbejĂ« pĂ«r institucionet tona si njĂ« bazĂ« dhe model pĂ«r tu ndjekur edhe me lumenjtĂ« e tjerĂ« tĂ« paprekur.
Sipas Gurit, ndër shkaqet kryesore të degradimit të lumenjve janë projektet e hidrocentraleve.
âNĂ« 7-8 vitet e fundit lumenjtĂ« tanĂ« kanĂ« pĂ«suar njĂ« sulm tĂ« njĂ«pasnjĂ«shĂ«m nga kĂ«to projekte duke e bĂ«rĂ« shumĂ« tĂ« vĂ«shtirĂ« rolin e aktivistĂ«ve dhe komuniteteveâ, deklaroi ajo.
Gjatë viteve të fundit, Guri u shpreh se shoqëria civile i ka kërkuar qeverisë të pezullojë apo të ndalojë planet e hidrocentraleve si dhe të ndërmarrë strategji kombëtare gjithëpërfshirëse ku të vlerësohet ndikimi i tyre.
âDuke parĂ« situatĂ«n alarmante, hidrocentralet e reja tĂ« planifikuara ku kryesisht janĂ« HEC-e tĂ« vegjĂ«l ne 2 MV duhet tĂ« ndalohen sa mĂ« parĂ«, pasi dĂ«mi qe shkaktojnĂ« nĂ« mjedis Ă«shtĂ« aspak i vogĂ«lâ, shtoi ajo mĂ« tej.
Sipas raportit prej vitit 2012 rajoni ka humbur rreth 2,450 kilometra lumenj të virgjër, ndërsa presioni për ndërhyrje vijon. Shfrytëzimi i burimeve ujore për prodhim energjie elektrike ka qenë një nga të paktat politika të pandryshuara gjatë dekadës së fundit në Shqipëri.
Citizens.al ka raportuar më herët se si gjatë 15 viteve të fundit Shqipëria ka mbi 211 hidrocentrale aktive, ndërsa 24 të tjerë janë në proces ndërtimi.
Vrulli për ndërtimin e hidrocentraleve mbetet i pandryshuar që prej vitit 2010, pavarësisht premtimeve për ndalimin e lejeve të reja, ndërsa roli i bashkive mbetet kryesisht administrativ, pa ndikim të drejtpërdrejtë në vendimmarrje.
Reshjet e shumta të shiut në muajt e fundit përmbytën disa qytete dhe fshatra, duke dëmtuar infrastrukturën dhe izoluar komunitetet.
Në fund të muajit nëntor 2025, fryrja e lumit Shkumbin shembi një urë të ndërtuar në vitin 2007 që lidhte fshatin Xhyrë në Librazhd me rrugën kryesore, duke izoluar rreth 340 familje të zonës për disa javë.
Ngjarja ishte reale, emergjenca po ashtu. Mirëpo, një fenomen i jashtëzakonshëm shoqëroi këtë situatë. Riparimi i urës nga Reparti i Xhenios të Forcave të Armatosura e ktheu atë në një nga objektet më të fotografuara në rrjetet sociale nga politikanët.
Një urë, 13 vizita, 50 fotografi, 6 video, qindra artikuj në media nga Kryetari i Bashkisë Librazhd, deputeti i zonës, Ministrja e Brendshme dhe Ministri i Mbrojtjes.
Politikanët e vizituan urën e Xhyrës para ndërhyrjes, gjatë ndërhyrjes, u kthyen në mes të natës, dhe e përuruan pas rikthimit në funksion.
âKur emergjenca bĂ«het skenĂ«â
Me mikrofona tĂ« vendosur prej hyrjes nĂ« fshat, fjala pĂ«rshĂ«ndetĂ«se âSi jeni, mirĂ«?â pĂ«rsĂ«ritet dhjetĂ«ra herĂ« pa mbarim nga kryetari i BashkisĂ« Librazhd Mariglen Disha dhe deputeti Olsi Komici, ndĂ«rsa takojnĂ« nĂ« rreshtbanorĂ« dhe punonjĂ«s nga reparti xhenio qĂ« punonin pĂ«r ndĂ«rtimin e urĂ«s.
Gjithë kjo paraqitje sigurisht e shoqëruar me kamera të tyre dhe jo të medias.
âNe ju dhamĂ« fjalĂ«n bashkĂ« me deputetin qĂ« ura do tĂ« mbarojĂ« para Vitit tĂ« Ri dhe ura mbaroi para vitit tĂ« riâ, u shpreh drejtuesi i bashkisĂ« Librazhd, Disha.
NarrativĂ« kjo e mbĂ«shtetur nga deputeti, i cili mes tĂ« tjerash tha: âQĂ« kur ka fituar Marigleni, qĂ« kur fitova unĂ«, ne çdo ditĂ« tĂ« vitit do tĂ« jemi me ju, pranĂ« jush, krah pĂ«r krah jush. Kjo sfidĂ«, ose fatkeqĂ«si natyrore do ta quaja, tregoi atĂ« qĂ« ne kemi premtuar. Ne kur japim premtime, ne i mbajmĂ«â, u shpreh deputeti Olsi Komici.
Në fakt, ky është qëllimi pse zgjedhim përfaqësues politikë apo administratorë të parave tona, për të qenë pranë qytetarëve në situata emergjence në rastin konkret, por jo vetëm. Parandalimi duke investuar në infrastrukturë dhe mirëmbajtje të saj është një rast tjetër, që në Shqipërinë e përmbytjeve të fundit nuk rezultuan të tilla.
Videoja shoqërohet me një muzikë që të ndjell një situatë të rëndë, ku nga një moment i vështirë ka pasur shpresë dhe ringritje.  Mirëpo, publikimi i parë për këtë urë u krye më 21 nëntor 2025 nga Ministrja e Brendshme, Albana Kociu, e cila inspektoi urën e vjetër dhe vendosjen e perimetrit të sigurisë, duke mos lejuar kalimin.
âSĂ« bashku me strukturat vendore, PolicinĂ« e Shtetit, forcat e armatosura dhe ekipet e Mbrojtjes Civile po koordinojmĂ« veprimet pĂ«r rikthimin sa mĂ« tĂ« shpejtĂ« tĂ« aksesit tĂ« automjeteve nĂ« urĂ« ndĂ«rkohĂ« si alternative po pĂ«rdoret rruga e vjetĂ«r. Angazhimi ynĂ« nĂ« terren vijon pa ndĂ«rprerjeâ, u shpreh ministrja asokohe.
Fill pas kësaj, deputeti Komici u duk në terren për të ndjekur situatën, e pasqyruar edhe në rrjete sociale. Mirëpo, ky nuk ishte postimi i tij i vetëm për këtë urë. Pesë postime në rrjetin social Facebook të deputetit kanë ndjekur ndërtimin e urës, gjatë procesit të ndërtimit dhe në orët e mbrëmjes.
âVijon puna pa pushim pĂ«r ndĂ«rtimin e urĂ«s sĂ« XhyrĂ«sâ, ndau ai mĂ« 23 dhjetor 2025 me ndjekĂ«sit nĂ« rrjetet sociale.
Komunikim ky, i cili u ndoq edhe nga kryebashkiaku Disha, me gjashtë postime të tilla në rrjetin social Facebook, madje edhe në 31 dhjetor.
âFalĂ« reagimit tĂ« menjĂ«hershĂ«m dhe bashkĂ«punimit mes MinistrisĂ« sĂ« Mbrojtjes, Forcave tĂ« Armatosura dhe BashkisĂ« Librazhd, u bĂ« i mundur rikonstruksioni i plotĂ« i urĂ«s nĂ« kohĂ« rekordâ, u shpreh kryebashkiaku Disha nĂ« Facebook.
Në fillimin e vitit të ri, ura iu rikthye vëmendjes sërish më 16 janar, pasi u vizitua edhe nga Ministri i Mbrojtjes, Pirro Vengu.
âReagim i menjĂ«hershĂ«m dhe ndĂ«rhyrje e plotĂ« pĂ«r riparimin e urĂ«sâ, u shpreh nĂ« Facebook ministri Vengu, ndĂ«rsa pĂ«rdori kĂ«tĂ« vizitĂ« nĂ« urĂ«n e XhyrĂ«s pĂ«r tĂ« treguar gjithĂ« ndĂ«rhyrjet e bĂ«ra nga ministria pĂ«r rehabilitimin e infrastrukturĂ«s kritike gjatĂ« kĂ«saj periudhe nĂ« tĂ« gjithĂ« territorin e ShqipĂ«risĂ«.
Ndjekur më pas nga një kolazh fotosh nga vizita në terren, pulikuar nga kryebashkiaku Mariglen Disha.
Ura e Xhyrës sot është funksionale, por pikëpyetjet që shtrohen kanë të bëjnë me komunikimin publik në raste emergjencash.
Ecja në këmbë e përfaqësuesve politikë, me mikrofonë të ngjitur në xhaketë të zyrave të tyre të shtypit dhe jo të gazetarëve, duke zhvendosur llogaridhënien nga gazetarët drejt një komunikimi propagandues.
Ura e Xhyrës u rindërtua, e bashkë me të edhe një model komunikimi që e vendos qytetarin në plan të dytë, pas narrativës së suksesit personal e institucional.
Për të tretën herë radhazi, qytetarë dhe mbështetës të Lëvizjes Bashkë protestuan para Kuvendit.
Me thirrjen âDorĂ«zoni BelindĂ«nâ ata kĂ«rkuan shkarkimin e zĂ«vendĂ«s kryeministres Belinda Balluku pas akuzave pĂ«r korrupsion.
Njëzëri, protestuesit sollën përmes deklaratave të tyre nevojën për reagim të gjerë qytetar përballë aferave korruptive të drejtuesve shtetërorë si dhe në kushtet ku shteti sipas tyre është kapur nga krimi dhe oligarkia.
âBelindĂ«n e shohim nĂ« takime si ministre edhe nĂ«pĂ«r vepra infrastrukturore pĂ«r tĂ« cilat ajo jo vetĂ«m akuzohet pĂ«r korrupsion, pĂ«r zhvatje, pĂ«r ryshfet, por edhe nĂ« vepra infrastrukturore, tĂ« cilat sot nuk kushtojnĂ« vetĂ«m paratĂ«, por kushtojnĂ« dhe rrezikojnĂ« edhe jetĂ«n e njerĂ«zve nĂ« tĂ« ardhmenâ, u shpreh aktivisti politik Klodi Leka duke kĂ«rkuar daljes e saj para drejtĂ«sisĂ«.
Deputeti i Lëvizjes Bashkë, Redi Muci u shpreh se vjedhja është normalizuar për 35 vite nga drejtuesit e shtetit sa është kthyer tanimë në virtyt. Ndaj edhe sot, sipas tij në vetëdijen e qytetarëve nëse je i angazhuar politikisht pretendohet të bëhesh një hajdut.
âPo pse thotĂ«, ti po tĂ« ishe nĂ« vendin e Agasit, Ballukut dhe RamĂ«s, nuk do tĂ« vidhje dhe ti? Kaq shumĂ« na e kanĂ« ngulitur nĂ« tru hajdutĂ«rinĂ« kjo kasĂ« politike saqĂ« fĂ«mijĂ«s nĂ« djep ndonjĂ« ditĂ«, do ti kĂ«ndohen bĂ«mat e hajdutit mĂ« tĂ« famshĂ«m e mĂ« tĂ« zgjuarâ, u shpreh deputeti Muçi pĂ«r situatĂ«n politike nĂ« vend.
Sipas tij, ka ardhur koha të flasim për një shtet që përfaqëson shqiptarët për përjashtim.
âDuhet tĂ« ketĂ« prioritet kryesor mbrojtjen e shtresave nĂ« nevojĂ«; tĂ« pensionistĂ«ve qĂ« ky shtet u ka zhdukur nga regjistrat vitet e kontributit nĂ« punĂ«. TĂ« atyre qĂ« vdesin tĂ« vetmuar nĂ«pĂ«r banesat e tyre, tĂ« fĂ«mijĂ«ve dhe pleqve qĂ« lypin rrugĂ«veâ, deklaroi deputeti Muçi.
PĂ«r aktivistin Enriko Peçuli organizimi nĂ« protestĂ« Ă«shtĂ« njĂ« domosdoshmĂ«ri deri nĂ« kushtet kur Edi Rama tĂ« dorĂ«zojĂ« Belinda Ballukin dhe âderi sa oligarkĂ«t qĂ« janĂ« nĂ« partneritet me tĂ« dorĂ«zojnĂ« privilegjet te njerĂ«zitâ.
Peçuli u shpreh se nuk ka si të jetë mirë kur në pallatin e tij uji vjen i ndotur, komshijtë vdesin të vetmuar dhe fëmijët nuk kanë ku të luajnë.
âNuk jam mirĂ« sepse liberali thotĂ« se e kam unĂ« fajin qĂ« nuk po kap paranĂ«, qĂ« nuk po punoj mĂ« shumĂ«, qĂ« nuk po bĂ«j mĂ« mirĂ«, qĂ« e meritoj qeverinĂ« qĂ« kam, qĂ« shpresa Ă«shtĂ« vetĂ«m individuale. Po vij nĂ« protestĂ« sepse dua tĂ« jem mirĂ«, sepse besoj te organizimi i njerĂ«zve nga poshtĂ«â, tha mes tĂ« tjerash Enriko Peçuli.
Drejtuesi i Lëvizjes Bashkë Arlind Qori e zhvendosi narrativën se si duhet të jetë Shqipëria, duke kërkuar një përfytyrim të një vendi, ku të rinjve ju rizgjohet dashuria për shkollën dhe të moshuarit nuk janë më barrë për familjen e tyre.
âA mund ta pĂ«rfytyrojmĂ« ShqipĂ«rinĂ« si njĂ« vend ku punĂ«torit i respektohen tĂ« drejtat dhe i del paga. Ku fermerit nuk i shkon nĂ« kanal djersa e ballit. Ku çiftet e reja nuk kanĂ« mĂ« frikĂ« qĂ« tĂ« bĂ«jnĂ« fĂ«mijĂ«. Ku profesionistĂ«t nuk arratisen nga sytĂ« kĂ«mbĂ«t, por zgjedhin tĂ« kthehen dhe tĂ« punojnĂ« e jetojnĂ« nĂ« ShqipĂ«riâ, renditi mĂ« tej drejtuesi i LĂ«vizjes BashkĂ«.
Aktivisti dhe pedagogu Gabriel Rakaj solli në vëmendje situatën me të cilën u përball vendi nga përmbytjet dhe korrupsionit me investimet në rrugët kryesore të vendit, duke u shprehur se është fyerje kur trumbetohen si arritje rrugë që kanë zgjatur me vite dhe kanë kushtuar miliarda, por ende kanë probleme.
âNa fyejnĂ« kur thotĂ« pĂ«r shembull pĂ«r vendlindjen time ShkodrĂ«n se nuk u pĂ«rmbyt vetĂ«m se nuk doli Drini, Buna, Kiri apo liqeni, ndĂ«rkohĂ« tokat bujqĂ«sore janĂ« pĂ«rmbytur nĂ« ShkodĂ«r e kudo tjetĂ«r vetĂ«m nga reshjet. Sepse kanalet nuk janĂ« pastruar, siç ndodhi nĂ« DurrĂ«s, ku pĂ«rveç shumĂ« kanaleve, kanali kryesor ishte taposur pĂ«r ti hapur njĂ« rrugĂ« njĂ« budallallĂ«ku, njĂ« maskarallĂ«ku tĂ« oligarkut tĂ« naftĂ«s, Shefqet Kastratiâ, shtoi mĂ« tej nĂ« fjalimin e tij Rakaj.
Për pedagogun Ervin Goci komunikimi në televizione është një mbytje e opinionit publik me informacione që nuk kanë lidhje me interesit e sotëm.
âNe jemi nĂ« njĂ« situatĂ« ku realiteti po na rrĂ«shket nga duart. ĂshtĂ« momenti qĂ« secili nga ne tĂ« bĂ«jĂ« njĂ« pastrim tĂ« tĂ« gjithĂ« zhurmĂ«s mediatike dhe tĂ« fillojĂ« tĂ« shikojĂ« te komuniteti i vet, te lagjja e vet dhe mbi tĂ« gjitha tĂ« shikojĂ« cfarĂ« mund tĂ« kontribuojĂ« si qytetar dhe jo thjesht si individâ, deklaroi pedagogu Goci.
Dy protestat e para të Lëvizjes Bashkë u zhvilluan më 12 dhe 19 dhjetor 2025, për një buxhet gjithëpërfshirës dhe kundër korrupsionit dhe keqqeverisjes.
Gjatë një mbledhjeje të grupit parlamentar të Partisë Socialiste, Kryeministri Edi Rama u shfaq kritik për menaxhimin dhe funksionimin e Radio Televizionit Publik Shqiptar, duke e quajtur atë një dështim. Ai u shpreh se sot nuk kemi televizion publik dhe bilanci është një dështim i suksesshëm, nga borxhi në borxh.
âSâkemi pĂ«r tĂ« dhĂ«nĂ« asnjĂ« lek nga taksat e shqiptarĂ«ve, deri kur tâi meritojĂ«. Ădo opsion duhet tĂ« jetĂ« nĂ« tryezĂ« edhe mbyllja pĂ«rfundimtare, edhe privatizimi, edhe partneriteti, edhe çdo gjĂ« pĂ«rveç kĂ«saj qĂ« Ă«shtĂ«â, u shpreh Rama.
Kjo deklaratë u prit me kritika nga ekspertët, organizatat e angazhuara në lirinë e medias dhe përfaqësuesit e Opozitës.
Rrjeti i Gazetarëve të Sigurt, një organizatë e angazhuar në përmirësimin e sigurisë së gazetarëve në Ballkan u shpreh, midis të tjerash, se lidhja e financimit apo ekzistencës së RTSH me miratimin politik minon pavarësinë e tij dhe cenon lirinë e medias.
Ky pasazh i deklaratĂ«s u ri-publikua nga Kryeministri Rama nĂ« rrjetin social X, shoqĂ«ruar me njĂ« seri akuzash se ky reagim Ă«shtĂ« dezinformues dhe paraqet njĂ« âkeqkuptim thellĂ«sisht tĂ« shtrembĂ«ruarâ tĂ« qĂ«ndrimit tĂ« tij mbi RTSH. âVĂ«rejtjet e mia nuk kanĂ« lidhje me financimin e RTSH-sĂ« me miratim politikâ, shkruan Rama nĂ« reagimin e tij, tĂ« shkruar nĂ« gjuhĂ«n angleze.
Blerjana Bino, përfaqësuese e Rrjetit të Gazetarëve të Sigurt për Shqipërinë, i tha Citizens.al se shqetësimi i tyre nuk lidhet me qëllimin e supozuar të deklaratave, por me parimin e konsoliduar evropian se ekzistenca dhe financimi i mediave nuk duhet të kushtëzohen nga politika.
âVlerĂ«sime si ky janĂ« pjesĂ« thelbĂ«sore e punĂ«s tonĂ« pĂ«r tĂ« monitoruar rreziqet ndaj lirisĂ« sĂ« shprehjes dhe nuk pĂ«rbĂ«jnĂ« dezinformimâ, u shpreh Bino, ndĂ«rsa shtoi se prej vitesh ky rrjet ka ngritur zĂ«rin pĂ«r reformimin e RTSH, pasi institucioni ka probleme serioze qĂ« nuk zgjidhen me mbyllje, por me reforma qĂ« rikthejnĂ« misionin demokratik tĂ« televizionit publik. Â
âEdhe nĂ«se mbyllja do tĂ« konsiderohej ndonjĂ«herĂ« si opsion teorik, ajo nuk mund dhe nuk duhet tĂ« artikulohet nga Kryeministri: RTSH i pĂ«rgjigjet Parlamentit, dhe financohet nga tarifa e shĂ«rbimit publik (jo nga taksat, siç keqinterpretohet shpesh me qĂ«llim) çka do tĂ« thotĂ« se ai u pĂ«rgjigjet drejtpĂ«rdrejt qytetarĂ«ve dhe interesit publikâ, u shpreh Bino.
Edhe Asociacioni i Gazetarëve të Shqipërisë (AGSH) i pa me shqetësim deklaratat e kryeministrit Rama, ndërsa u shpreh se kjo retorikë politike që stigmatizon median publike, pa një analizë të thelluar, cenon parimet themelore të shërbimit publik dhe standardet evropiane për lirinë e medias.
âTelevizioni publik nuk Ă«shtĂ« thjesht njĂ« ndĂ«rmarrje financiare, por njĂ« institucion i interesit publik qĂ« duhet tĂ« garantojĂ« informim tĂ« paanshĂ«m, kulturĂ«, edukim dhe akses tĂ« barabartĂ« pĂ«r qytetarĂ«tâ, tha nĂ« deklaratĂ«n e tij AGSH.
Sipas AGSH-së refuzimi i financimit publik si mjet presioni politik përbën rrezik për pavarësinë e medias publike, ndërsa shtoi më tej se përgjegjësia nuk mund ti faturohet vetëm RTSH-së.
Ina Zhupa, deputete e Partisë Demokratike dhe njëkohësisht drejtuese e Komisionit për Edukimin dhe Mjetet e Informimit Publik e konsideroi fajtore qeverinë për situatën ku ndodhet televizioni publik, ndërsa ngriti pikëpyetjen se kur dhe pse u krijuan borxhet në RTSH.
âBorxhet dhe situata problematike lindi pikĂ«risht nga kapja politike e RTSH, nga shkelja flagrante e ligjit pĂ«r KĂ«shillin Drejtues dhe nga emĂ«rimet politike tĂ« drejtorĂ«ve, pa asnjĂ« standard profesional dhe ligjorâ, deklaroi Zhupa.
Lufti Dervishi, gazetar dhe ekspert i medias, në një komunikim në rrjetet sociale u shpreh se sot RTSH-ja është në një mentalitet mbijetese dhe nuk ka një raportim kritik ndaj pushtetit. Sipas tij, në një treg mediatik ku interesat e pronarëve mbizotërojnë mbi interesin publik, një media publike e pavarur është domosdoshmëri dhe jo luks.
âRTSH-ja duhet tĂ« reformohet, por jo duke u mbyllur nĂ« panik, jo duke u privatizuar e as duke u âbinjakĂ«zuarâ me kulla. Sfida nuk Ă«shtĂ« si tâua japim privatĂ«ve, por si tâua marrimâ, tha Dervishi.
Organizatat e angazhuara për lirinë e medias kërkuan që çdo diskutim për reformim të RTSH-së të zhvillohet në mënyrë të tillë që respekton lirinë e shprehjes, pavarësinë e gazetarisë dhe të drejtën e publikut për tu informuar.
AktivistĂ« tĂ« partisĂ« âShqipĂ«ria BĂ«hetâ mbajtĂ«n tĂ« shtunĂ«n protestĂ«n e tretĂ« pĂ«rpara kryeministrisĂ«. Ata i bĂ«nĂ« thirrje qytetarĂ«ve tĂ« bashkohen âkundĂ«r hajdutĂ«risĂ«â. Protesta nisi me dĂ«gjimin dhe kĂ«ndimin e himnit kombĂ«tar.
âEdi Rama o hajdut, o hajdutâ, ishin brohorimat kryesore tĂ« turmĂ«s drejtuar zyrĂ«s sĂ« kryeministrit.
âKy Ă«shtĂ« vlerĂ«simi i qytetarĂ«ve pĂ«r drejtuesin kontemporan, evropian, euro â atlantik tĂ« ShqipĂ«risĂ«, qĂ« pretendon tĂ« kthehet nĂ« lider globalâ, tha Lapaj.
QĂ« nga dita e parĂ« kur e nisi protestĂ«n, vetĂ«m âme njĂ« karrigeâ, kryetari i kĂ«saj partie, ka artikuluar njĂ« kĂ«rkesĂ« tĂ« pandryshueshme, dorĂ«heqjen e Kryeministrit. GjatĂ« protestĂ«s, Lapaj kritikoi tentativat e njĂ«pasnjĂ«shme tĂ« forcave policore pĂ«r tĂ« intimiduar protestuesit qĂ« tĂ« ndalin rezistencĂ«n.
âDhunoi, arrestoi, shoqĂ«roi dhunshĂ«m  13 qytetarĂ« tĂ« lirĂ«, ndĂ«r tĂ« cilĂ«t Ergys Lanaj, Alfred Matoshi, Eligert Hima dhe Edi Haklajâ â theksoi Adriatik Lapaj.
NĂ« podiumin ku shkruhej âBashkohu nĂ« ProtestĂ«â u ngjitĂ«n dhe aktivistĂ« tĂ« tjerĂ« tĂ« cilĂ«t folĂ«n pĂ«r probleme tĂ« shoqĂ«risĂ« nĂ« ikje, mjedisit, korrupsionit etj.
âPrindĂ«rit shqiptarĂ« nuk jetuan pĂ«r veten e tyre, por pĂ«r ne. Sigurisht u prenĂ« nĂ« besĂ« nga ata qĂ« e kanĂ« marrĂ« peng kĂ«tĂ« vend . MirĂ«po ju a nuk mendoni se ka ardhur koha qĂ« tĂ« faktojmĂ« nĂ« shesh se sakrificat e tyre nuk shkuan dĂ«mâ â tha gjatĂ« fjalĂ«s sĂ« saj Najada Kambo.
Erjon Selmani ngriti zërin për shkrirjen e shërbimit pyjor shqiptar. Ai u shpreh se kjo solli papunësi te shumë specialistë që kanë shërbyer për vite me radhë për natyrën shqiptare.
âPĂ«rmbytjet nuk janĂ« thjesht vepĂ«r e natyrĂ«s, por janĂ« vendime tĂ« gabuara qĂ« ka marrĂ« ky sistemâ â pohoi Selmani.
Protesta u mbështet dhe nga grupime qytstarësh si komuniteti durrsak që po proteston kundër projektit TID Durrës.
âNjĂ« burracak qĂ« lufton kundĂ«r njĂ« plasmasiâ â ju referua Lapaj pĂ«rpjekjeve tĂ« kryeministrit pĂ«r tĂ« heshtur zĂ«rat e mbĂ«shtetĂ«sve tĂ« tij. Ai tha se as temperaturat e ulĂ«ta dhe as dhuna policore nuk do sjellin fundin e kĂ«saj nisme tĂ« ndĂ«rmarrĂ« qĂ« prej 8 Dhjetorit.
Citizens ka analizuar më parë se përpjekja për ta shuar me forcë protestën është joligjore.
Avokati Genti Sejrani tha se motivet e forcave të rendit për të hequr çadrën janë të pavlefshme.
Sipas tij, policia kishte alternativa ligjore për menaxhimin e situatës. Devijimi i përkohshëm i qarkullimit ishte një prej tyre.
âMund tĂ« vendosnin qoftĂ« dhe njĂ« polic gjatĂ« ditĂ«s, ose natĂ«s pĂ«r tĂ« orientuar kalimin e automjeteve,â â ka komentuar avokati mĂ« herĂ«t.
Radio Televizioni Shqiptarë (RTSH) është vlerësuar mbi mesataren, por me boshllëqe domethënëse për përdorimin etik të inteligjencës artificiale dhe transparencën institucionale. 60 nga 100 pikë ka qenë vlerësimi që i është dhënë Televizionit Publik Shqiptar, nga një raport i cili ka monitoruar shtatë transmetues publik në Ballkanin Perëndimor.
PikĂ«zimi qĂ« ka pĂ«rdorur âNarativAIâ nxjerr nĂ« pah sa shpejt po pĂ«rshtaten mediat publike nĂ« rajon me transformimet e menjĂ«hershme qĂ« ka sjellĂ« Inteligjenca Artificiale nĂ« raportim, ndryshimin e algoritmeve dhe manipulimin digjital.
Më të vlerësuarit në rajon janë BHRT i Bosnje-Hercegovinës dhe RTK i Kosovës, me nga 65 pikë, ndërsa në fund të renditjes qëndrojnë MRTV e Maqedonisë së Veriut dhe HRT e Kroacisë, me nga 50 pikë.
RTSH e Shqipërisë dhe RTCG e Malit të Zi renditen në nivel të mesëm me 60 pikë, duke reflektuar mangësi në transparencë dhe në politikat për inteligjencën artificiale.
Transparencë e kufizuar në RTSH
Në aspektin e transparencës, RTSH ka marrë vetëm 25 nga 50 pikë. Ndërsa në fushën e inteligjencës artificiale, RTSH vlerësohet disi më mirë, me 35 nga 50 pikë.
Raporti shpjegon se monitoruesit kanĂ« tentuar mĂ« shumĂ« se 20 herĂ« pĂ«r tĂ« aksesuar Kodin e EtikĂ«s, nĂ« seksionin e âTransparencĂ«sâ nĂ« uebin online tĂ« televizionit, por ka qenĂ« e pamundur.
âKodi u sigurua pĂ«rfundimisht pĂ«rmes faqeve tĂ« palĂ«ve tĂ« treta qĂ« monitorojnĂ« median dhe gazetarinĂ« nĂ« ShqipĂ«ri, dhe jo pĂ«rmes vetĂ« faqes sĂ« internetit tĂ« RTSH-sĂ«â, citohet nĂ« pĂ«rmbledhjen e publikuar.
Kodi i Etikës i RTSH-së u miratua më 23 nëntor 2016 dhe është një nga dokumentet etike më të gjata në rajon, me gjithsej 55 faqe. Pavarësisht nivelit të detajimit, Kodi nuk është përditësuar për të përfshirë referenca ndaj inteligjencës artificiale, algoritmeve apo medias sintetike, kështu që nuk ka rregulla për përdorimin etik të AI-së në prodhim, verifikim apo vendimmarrje editoriale.
Kodi përfshin rregulla digjitale, duke kërkuar verifikimin e informacionit nga burime jozyrtare para publikimit dhe kontrollimin e fakteve përpara shpërndarjes online. Gjithashtu punonjësve të televizionit nuk u lejohet që të postojnë opinione që dëmtojnë RTSH-në dhe duhet të tregojnë kur postimet janë personale.
âEdhe pse kĂ«to elemente digjitale janĂ« tĂ« vlefshme, ato nuk janĂ« tĂ« mjaftueshme dhe nuk zĂ«vendĂ«sojnĂ« nevojĂ«n pĂ«r standarde moderne mbi inteligjencĂ«n artificiale, algoritmet ose verifikimin e medias sintetikeâ, thekson raporti.
Por pikëzimi relativisht i lartë i RTSH-së për gatishmërinë digjitale/AI vjen kryesisht nga rregullat strikte kundër manipulimit teknologjik dhe verifikimit online, jo nga përdorimi i vërtetë i inteligjencës artificiale.
Raporti e paraqet RTSH-në si një institucion që nuk është ndër më problematikët në rajon, por që mbetet larg standardeve më të avancuara të transparencës dhe inovacionit etik. Për të forcuar rolin e tij si transmetues publik, raporti sugjeron nevojën për më shumë hapje ndaj publikut, publikim të qartë të dokumenteve kyçe dhe hartim të politikave të posaçme për përdorimin e inteligjencës artificiale.
Sipas rekomandimeve tĂ« âNarativAIâ RTSH duhet tĂ« bĂ«jĂ« tĂ« aksesueshĂ«m Kodine e EtikĂ«s nĂ« seksionin e TransparencĂ«s. Ky kod duhet tĂ« pĂ«rditĂ«sohet pĂ«r tĂ« pĂ«rfshirĂ« standarde moderne pĂ«r inteligjencĂ«n artificiale, algoritmet dhe median sintetike, si dhe tĂ« forcojĂ« rregullat pĂ«r verifikimin e informacionit online. Gjithashtu duhet tĂ« krijojĂ« njĂ« politikĂ« pĂ«r pĂ«rdorimin e inteligjencĂ«s artificiale qĂ« tregon qartĂ« se çfarĂ« pĂ«rdorimesh janĂ« tĂ« lejueshme, tĂ« kufizuara dhe tĂ« ndaluara nĂ« prodhim dhe punĂ« editoriale.
Citizens ka raportuar në vazhdimësi për procesin e zgjedhjes të drejtuesve të televizionit publik, por edhe krizën financiare në këtë institucion, ngërç i cili ka sjellë që dhjetëra gazetarë e bashkëpunëtorë të mbesin pa paga.
âNga monitorimi i institucioneve shĂ«ndetĂ«sore rezulton se nuk ka asnjĂ« ankesĂ« kundĂ«r korrupsionit nĂ« sektorin e shĂ«ndetĂ«sisĂ«â. Kjo gjetje vjen nga njĂ« raport monitorimi i kryer nga organizata âTogether for Lifeâ pĂ«r mekanizmat qĂ« pĂ«rdoren pĂ«r ankesat kundĂ«r korrupsionit nĂ« sektorin e shĂ«ndetĂ«sisĂ« nĂ« ShqipĂ«ri.
Raporti tregon se strukturat formale të antikorrupsionit që ekzistojnë në letër, janë thjesht dekorative, pasi qytetarët shpesh nuk paraqesin ankesa formale edhe kur perceptimi publik për korrupsionin në shëndetësi është shumë i lartë.
Kjo shihet si tregues i heshtjes nga frika, mosbesimi ose mungesa e informacionit, thekson raporti.
âNuk rezulton tĂ« ketĂ« njĂ« regjistĂ«r tĂ« posaçëm pĂ«r korrupsionin qĂ« administrohet nga ky institucionâ, thuhet nĂ« raport pĂ«r MinistrinĂ« e ShĂ«ndetĂ«sisĂ« dhe Mbrojtjes Sociale, ndĂ«rsa pĂ«rgjatĂ« periudhĂ«s janar-dhjetor 2024 nuk ka pasur asnjĂ« ankesĂ« pĂ«r ryshfet apo korrupsion nĂ« shĂ«ndetĂ«si.
Sipas raportit nĂ« spitalin universitar âShefqet Ndroqiâ nuk ka pasur asnjĂ« rast sinjalizimi as njĂ« rrugĂ« shkresore dhe as nĂ« rrugĂ« elektronike.
âKjo situatĂ« nxjerr nĂ« pah disa mundĂ«si si mungesa reale e korrupsionit nĂ« sektor, mungesa e informacionit pĂ«r mekanizmat e raportimit dhe njĂ«sitĂ« pĂ«rkatĂ«se, mungesa e besimit te paanĂ«sia dhe pavarĂ«sia e kĂ«tyre njĂ«sive, si edhe frika nga hakmarrja pas raportimit ose marrjes sĂ« statusit tĂ« sinjalizuesitâ, thekson raporti
NjĂ«jtĂ« ka raportuar edhe Instituti i ShĂ«ndetit Publik, duke u shprehur se â nuk ka patur asnjĂ« ankesĂ« lidhur me korrupsionin nĂ« sektorin e shĂ«ndetĂ«sisĂ«â. Duke e deleguar mĂ« pas tĂ« drejtĂ«n pĂ«r tâu informuar nĂ« njĂ« tjetĂ«r institucion sikurse drejtoria pĂ«rgjegjĂ«se nĂ« MinistrinĂ« e Shtetit pĂ«r AdministratĂ«n Publike dhe Antikorrupsionin.
Edhe në Spitalin Universitar të Traumës nuk ka të dhëna për numrin e ankesave të paraqitura, ashtu sikurse është e vështirë sipas raportit të identifikohet edhe përmes regjistrave të publikuar në faqen zyrtare të institucionit.
Asnjë ankesë apo denoncim për korrupsion edhe në Spitalin Psikiatrik të Elbasanit, edhe pse ky institucion sipas raportit ka ngritur një komision të brendshëm për menaxhimin e ankesave.
Situata është e njëjtë edhe për Operatorin e Shërbimeve të Kujdesit Shëndetësor (OShKSh).
âNuk ka pasur asnjĂ« kĂ«rkesĂ«-ankesĂ« tĂ« regjistruar lidhur me pretendime ryshfet/korrupsion pranĂ« kĂ«tij institucioniâ, thuhet nĂ« raport.
Fondi i Sigurimit të Detyrueshëm të Kujdesit Shëndetësor (FSDKSh) nga ana tjetër ka pohuar mungesën e një strukture të dedikuar për ankesat kundër korrupsionit. Ndërsa ka deklaruar se ankesat pranohen me postë apo e-mail dhe delegohen në drejtoritë përkatëse.
AsnjĂ« ankesĂ« apo denoncim pĂ«r korrupsion dhe ryshfet nuk ka pasur edhe nĂ« spitalin universitar Obstretik Gjinekologjik âKoço Gliozheniâ, nĂ« spitalin rajonal tĂ« ShkodrĂ«s dhe AgjencinĂ« KombĂ«tare tĂ« Barnave dhe Pajisjeve MjekĂ«sore.
Raporti thekson se në disa prej institucioneve të monitoruara ka mbivendosje funksionesh mes njësive për sinjalizimin e korrupsionit dhe koordinatorit kundër Korrupsionit.
âKjo situatĂ« ka krijuar pasiguri mbi hierarkinĂ« e raportimit, mĂ«nyrat procedurale tĂ« administrimit tĂ« ankesave dhe mbi autoritetin vendimmarrĂ«s pĂ«r adresimin e tyreâ, saktĂ«son raporti.
Në institucione të tjera njësitë e ngritura për marrjen dhe trajtimin e ankesave kundër korrupsionit janë në nivel formal, pa pasur një staf të emëruar.
Ndërsa në shumë të tjera mungojnë regjistrat publikë të ankesave, duke e bërë të paaksesueshëm dhe jo transparent për qytetarët, thekson raporti.
Perceptimi i publikut për korrupsionin në shëndetësi
NjĂ« studim i kryer nga âTogether for Lifeâ pĂ«r matjen e perceptimit tĂ« qytetarĂ«ve pĂ«r korrupsionin nĂ« shĂ«ndetĂ«si, mĂ« shumĂ« se 8 nĂ« 10 persona janĂ« tĂ« bindur se sistemi shĂ«ndetĂ«sor nĂ« ShqipĂ«ri Ă«shtĂ« i korruptuar.
âPerceptimi Ă«shtĂ« i ngjashĂ«m si tek burrat, edhe tek gratĂ«, çka tregon se pĂ«rvoja e korrupsionit nuk pĂ«rcaktohet nga gjinia, por prek nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« barabartĂ« tĂ« gjithĂ« popullatĂ«nâ, pĂ«rcakton raporti i studimit.
âKam paguar pĂ«r njĂ« konsultĂ«, pasi data e dalĂ« nga doktori i lagjes donte 1 muaj dhe unĂ« isha pĂ«r operim. MĂ« duhej pĂ«rgjigjja e konsultĂ«s dhe doktori sâmĂ« mori pĂ«rsipĂ«r, por sapo e pagova, mĂ« vizitoi menjĂ«herĂ«â, u shpreh njĂ« nga qytetarĂ«t qĂ« morĂ«n pjesĂ« nĂ« anketim.
Raporti thekson se tĂ« anketuarit janĂ« shprehur se ju Ă«shtĂ« dashur tĂ« paguajnĂ« paraprakisht pĂ«r njĂ« shĂ«rbim mjekĂ«sor mĂ« tĂ« shpejtĂ« dhe mĂ« cilĂ«sor, i cili nĂ« parim duhet tâju ofrohet falas qytetarĂ«ve pa kosto shtesĂ«.
Fill pas përmbytjeve dhe narrativës publike të krijuar së fundmi për menaxhimin e krizave, Kryeministri Edi Rama ka nisur një fushatë linçuese ndaj gazetarëve që kanë mbajtur qëndrime apo kanë ngritur pyetje ndaj qeverisë.
Një javë më parë, Kryeministri në një komunikim në rrjetet sociale, përmes disa fotove me mbetje plastike nga Shkozeti, u shpreh se hedhja e plehrave dhe shisheve plastike nga qytetarët në anë të rrugëve sollën situatën e përmbytjeve pasi ato bllokuan kanalet e kullimit.
Ky postim u shpërnda nga gazetarja Klodiana Lala, e cila ironizoi duke e adresuar problemin real te mos-menaxhimi i mbetjeve pavarësisht investimeve madhore te impiantet si inceneratori i Tiranës.
Kryeministri bëri një reagim pasues me gjuhë përçmuese dhe nuk adresonte asnjë shqetësim të Lalës.
âNjĂ« zĂ«dhĂ«nĂ«s i opinionit publik, me njĂ« injorancĂ« tĂ« theksuar, u thotĂ« qytetarĂ«ve se inceneratori i TiranĂ«s Ă«shtĂ« fajtor pĂ«r shishet dhe qeset plastike qĂ« hidhen rrugĂ«ve dhe qĂ« pĂ«rfundojnĂ« duke bllokuar kanalet [âŠ]â replikoi Rama nĂ« X.
Ky komunikim i Kryeministrit ndaj gazetarëve ka nisur prej situatës së përmbytjeve në javën e parë të janarit, ku debati publik mbi qeverisjen dhe menaxhimin e krizave ishte rritur.
Në emisionin Opinion në TVKlan, drejtuesi dhe gazetari Blendi Fevziu deklaroi se kishte informacione për ministra që ishin në udhëtime private jashtë vendit, ndërsa në media paraqiteshin sikur ishin në punë.
Kjo bëri që Kryeministri të niste një fushatë linçuesendaj Fevziut, duke u marrë edhe me jetën e tij personale dhe duke gjeneruar materiale vizuale me inteligjencë artificiale.
Gazetari Fevziu replikoi duke u shprehur kritik për komunikimin publik të ministrave në kohë krizash, duke shmangur konferencat për shtyp.
âMinistrat dhe drejtorĂ«t sfilonin nĂ« zonat e pĂ«rmbytura, duke folur me vete pĂ«rpara kamerave,â shkroi Fevziu duke theksuar se pamje tĂ« tilla ishin âshĂ«mti moraleâ dhe âpapĂ«rgjegjshmĂ«riâ.
Sipas Fevziut kjo qasje e ministrave vjen ânga impotenca e ideve, mungesa e karizmĂ«s dhe personaliteti i gjymtuarâ. Por Kryeministri vijoi replikat me gazetarin duke pĂ«rshkallĂ«zuar mĂ« tej gjuhĂ«n.
Për këtë, kanë reaguar organizatat e medias, të cilat kanë dënuar situatën duke e konsideruar si shembull se si pushteti ushtrohet mbi median, përmes ekspozimit dhe intimidimit dhe jo përmes transparencës.
â[âŠ] kritika ndaj pushtetit trajtohet si defekt moral i gazetarit dhe jo si pjesĂ« e njĂ« debati legjitim publikâ, u shpreh Rrjeti i GazetarĂ«ve tĂ« Sigurt nĂ« ShqipĂ«ri pĂ«r rastin e gazetares Klodiana Lala.
NdĂ«rsa pĂ«r fushatĂ«n ndaj gazetarit Fevziu Rrjeti i GazetarĂ«ve tĂ« Sigurt deklaroi se âkur transparenca zĂ«vendĂ«sohet me spektakĂ«l dhe kundĂ«rpĂ«rgjigjja me tallje, pushteti nuk ushtrohet pĂ«r tĂ« informuar publikun, por pĂ«r tĂ« disiplinuar ata qĂ« bĂ«jnĂ« pyetjeâ.
Sipas Rrjetit duke âdisiplinuarâ publikisht njĂ« gazetar qĂ« Ă«shtĂ« pĂ«rcaktues i rĂ«ndĂ«sishĂ«m i axhendĂ«s publike nĂ« njĂ« treg mediatik tĂ« vogĂ«l, Kryeministri tregon se qasja dhe pozicioni institucional nuk ofron mbrojte nga presioni i pushtetit.
âSinjali zbret poshtĂ«: nĂ«se njĂ« figurĂ« qendrore e sistemit mediatik mund tĂ« ekspozohet ndaj talljes dhe delegjitimimit tĂ« vazhdueshĂ«m, implikimet pĂ«r gazetarĂ«t investigativĂ«, mediat lokale, freelancerĂ«t dhe zĂ«rat mĂ« pak tĂ« mbrojtur janĂ« tĂ« qartaâ, u shpreh nĂ« deklaratĂ« Rrjeti i GazetarĂ«ve tĂ« Sigurt.
Sipas Rrjetit të Gazetarëve të sigurt ky lloj presioni mbështetet në ekspozim dhe poshtërim duke lejuar që angazhimet formale për lirinë e shprehjes të mbeten në letër, ndërsa kufizimet informale të forcohen.
Në të njëjtën kohë ka reaguar edhe Asociacioni i Gazetarëve të Shqipërisë (AGSH). Sipas Asociacionit debati ngre një problem serioz mbi gjuhën dhe standardin e komunikimit institucional.
âGazetarĂ«t kanĂ« tĂ« drejtĂ«n dhe detyrimin tĂ« ngrenĂ« pikĂ«pyetje mbi politikat publike, pĂ«rfshirĂ« menaxhimin e mbetjeve, investimet publike dhe funksionimin real tĂ« projekteve tĂ« kushtueshme si inceneratorĂ«t. NĂ« kĂ«tĂ« kontekst, pĂ«rgjigjja e Kryeministrit, e shoqĂ«ruar me gjuhĂ« pĂ«rçmuese, etiketime dhe ironizim personal, Ă«shtĂ« e papranueshme pĂ«r njĂ« funksionar tĂ« nivelit mĂ« tĂ« lartĂ« shtetĂ«rorâ, u shpreh Asociacioni i GazetarĂ«ve tĂ« ShqipĂ«risĂ«.
Ata i bënë thirrje zyrtarëve publikë të jenë transparentë me mediat në situata të vështira për vendin.
ââŠduke organizuar konferenca pĂ«r shtyp nĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« gazetarĂ«t tĂ« kenĂ« mundĂ«sinĂ« tĂ« bĂ«jnĂ« pyetje shteruese ndaj kĂ«tyre problematikaveâ, pĂ«rfundoi Asociacioni deklaratĂ«n e tij.
Login
