❌

Reading view

There are new articles available, click to refresh the page.
↗

Institucione dhe organizata dënojnë gjuhën diskriminuese në Ferma VIP

✇Citizens.al
By: Erisa Kryeziu

Gjuha pĂ«rçmuese ndaj komuniteti egjiptian, pĂ«rmes njĂ« shprehjeje frazeologjike tĂ« pĂ«rdorur nga moderatorja e emisionit “Ferma VIP”, Arbana Osmani, nĂ« televizionin kombĂ«tar “Vizion Plus”, u pĂ«rcoll me shqetĂ«sim nga organizatat e tĂ« drejtave tĂ« njeriut.

“Edhe kur pĂ«rdoren pa qĂ«llim tĂ« drejtpĂ«rdrejtĂ« pĂ«r tĂ« ofenduar, shprehje tĂ« tilla vazhdojnĂ« tĂ« ushqejnĂ« stereotipe dhe paragjykime qĂ« prekin dinjitetin e njerĂ«zve”, u shpreh pĂ«rmes njĂ« deklarater publike, LĂ«vizja Rinore Egjyptiane dhe Rome.

Sipas kësaj organizate, pjesëtarë të komunitetit egjiptian janë ndjerë të ofenduar dhe kanë kërkuar që moderatorja Osmani të kërkojë ndjesë publike.

“ShfajĂ«simi qĂ« u pĂ«rpoq tĂ« bĂ«jĂ« mĂ« pas Arbana Osmani duke thĂ«nĂ« se ka pĂ«rdorur njĂ« ‘shprehje popullore qĂ« tingĂ«llon raciste, pĂ«r tĂ« cilĂ«n nuk ishte, nuk ka qenĂ« dhe s’do tĂ« jetĂ« kurrĂ« e tillë’, nuk Ă«shtĂ« njĂ« kĂ«rkesĂ« ndjesĂ« e vĂ«rtetĂ«â€, thuhet mĂ« tej nĂ« deklarata.

Të njëjtin qëndrim ka mbajtur edhe Qendra për Advokim Social, që lobon për të drejta të barabarta mes pakicave kombëtare.

NjĂ«jtĂ« ka reaguar edhe organizata DrejtĂ«si Sociale, e cila e ka konsideruar shprehjen e pĂ«rdorur “ke marrĂ« si pushka e jevgut”, si relativizim tĂ« njĂ« gjuhe qĂ« fyen, normalizon, pĂ«rjashton dhe ul dinjitetin e njĂ« komuniteti tĂ« tĂ«rĂ«.

“Pas çdo ‘shprehjeje tĂ« zakonshme’ fshihet njĂ« histori paragjykimi qĂ« ne nuk duhet ta trashĂ«gojmĂ« mĂ«. Komuniteti egjiptian nuk Ă«shtĂ« metaforĂ«, nuk Ă«shtĂ« batutĂ«, Ă«shtĂ« pjesĂ« e shoqĂ«risĂ« sonĂ«, me dinjitet tĂ« plotĂ«â€, thuhet nĂ« reagimin e organizatĂ«s DrejtĂ«si Sociale.

Përmes një reagimi publik, Komisioneri për Mbrojtjen nga Diskriminimi dënoi gjuhën e përdorur.

“Komisioneri pĂ«r Mbrojtjen nga Diskriminimi shpreh keqardhjen pĂ«r pĂ«rdorimin e gjuhĂ«s sĂ« papĂ«rshtatshme dhe steriotipeve racore, e cila nuk parandalohet nĂ« kohĂ« reale dhe kanĂ« mundĂ«si tĂ« pĂ«rhapet nĂ« rrjetet sociale duke dĂ«mtuar personat e pĂ«rfshirĂ« dhe mĂ« gjerĂ«â€, thuhet nĂ« deklaratĂ«n e Komisionerit.

Sipas Komisionerit, platformat televizive kombĂ«tare kanĂ« pĂ«rgjegjĂ«si publike pĂ«r mesazhe gjithĂ«pĂ«rfshirĂ«se “qĂ« luftojnĂ« diskriminimin, promovojnĂ« BarazinĂ«, si dhe respektojnĂ« dinjitetin e çdokujt”.

Mes tĂ« tjerash, Komisioneri bĂ«ri thirrje ndaj produksionit tĂ« emisionit dhe televizionit “Vizion Plus” tĂ« krijojĂ« mekanizma parandalues dhe trajtimin e gjuhĂ«s sĂ« papĂ«rshtatshme nĂ« transmetimet e tyre.

Lexoni gjithashtu:

The post Institucione dhe organizata dënojnë gjuhën diskriminuese në Ferma VIP appeared first on Citizens.al.

↗

Kërcënime ndaj MCN TV: Dy incidente, asnjë reagim nga institucionet

✇Citizens.al
By: Erisa Kryeziu

Për herë të dytë radhazi, persona të maskuar dyshohet se janë shfaqur të armatosur në afërsi të mjediseve të televizionit MCN në Tiranë.

Rasti është bërë publik nga sipërmarrësi i këtij televizioni, Endri Meksi, i cili e konsideroi si kërcënim duke nisur nga fakti se ngjarje të tilla kishin ndodhur edhe më 10 dhe 28 mars.

Pavarësisht se rastet janë raportuar në polici dhe prokurori, sipas Meksit nuk ka pasur reagim nga institucionet.

Gazetarë të MCN-së, reaguan gjithashtu përmes deklaratave publike duke u shprehur të shqetësuar për sigurinë e tyre.

“Ky kĂ«rcĂ«nim nuk pĂ«rbĂ«n rrezik vetĂ«m pĂ«r pronarin e televizionit, por pĂ«r tĂ« gjithĂ« ata qĂ« punojnĂ« nĂ« MCN TV”, u shpreh Ola Xama, gazetare pranĂ« MCN-sĂ«.

Sipas XamĂ«s, megjithĂ«se ekziston njĂ« marrĂ«veshje me ProkurorinĂ« e PĂ«rgjithshme pĂ«r t’u dhĂ«nĂ« prioritet çështjeve qĂ« lidhen me kĂ«rcĂ«nimin e gazetarĂ«ve, ky angazhim duket se ka mbetur nĂ« letĂ«r.

“KĂ«rcĂ«nimet, shantazhi apo dezinformimi ndaj njĂ« pronari medie nuk janĂ« sinjal i mirĂ«, ndaj Prokuroria e TiranĂ«s duhet ta trajtojĂ« kĂ«tĂ« çështje me prioritet”, u shpreh edhe Xhevahir Xhabina, gazetar nĂ« MCN.

Rrjeti i Gazetarëve të Sigurt (Safejournalists), në një deklaratë publike, theksoi se çdo pretendim për kërcënime apo intimidim ndaj personave të lidhur me sektorin e medias duhet të trajtohet me prioritet dhe të hetohet në mënyrë të shpejtë, të pavarur dhe transparente.

“NjĂ« reagim efektiv institucional Ă«shtĂ« thelbĂ«sor pĂ«r ruajtjen e besimit publik dhe mbrojtjen e mjedisit mediatik”, apeloi rrjeti.

Sipas rrjetit Safejournalists, duhet të garantohet siguria për gazetarët dhe punonjësit e MCN TV, në mënyrë që ata të ushtrojnë detyrën pa intimidim.

“Duke marrĂ« parasysh ndjeshmĂ«rinĂ« dhe kompleksitetin e kĂ«tij rasti,” u tha nĂ« deklaratĂ«, “nevojitet hetim i shpejtĂ«, i pavarur dhe transparent [
] si dhe njĂ« sqarim nga institucionet pĂ«rkatĂ«se mbi veprimet e ndĂ«rmarra, duke garantuar njĂ«kohĂ«sisht respektimin e procesit tĂ« rregullt ligjor dhe prezumimin e pafajĂ«sisĂ«â€.

The post Kërcënime ndaj MCN TV: Dy incidente, asnjë reagim nga institucionet appeared first on Citizens.al.

↗

“ËndĂ«rr”, njĂ« udhĂ«tim fotografik nĂ« ShqipĂ«rinĂ« e pesĂ« viteve tĂ« fundit

✇Citizens.al
By: Erisa Kryeziu

Pesë vite më parë, ndërsa po bëhej gati për të shkuar në Japoni, fotografi zvicerian Thomas Kremke ndaloi përgatitjet dhe vendosi të shkojë në Shqipëri.


“Madje edhe nĂ« hotelin e zbrazĂ«t, tĂ« heshtur e me ajĂ«r tĂ« kondicionuar, vetmia Ă«shtĂ« njĂ« iluzion sepse ke nĂ« mendje vetĂ«m atĂ«, ShqipĂ«rinĂ«; njerĂ«zit e saj, erĂ«rat e saj, lashtĂ«sinĂ« e saj, bukurinĂ« e saj, ekzistencĂ«n e saj, çmenduritĂ« e saj”,-ishte ky njĂ« tekst i shkrimtarit polak Andrzej Stasiuk qĂ« e bĂ«ri Thomasin tĂ« ndryshonte destinacion.


Sot, pesĂ« vite pasi ka shĂ«titur ShqipĂ«rinĂ« nĂ« çdo fshat e qytet, ai sjell pĂ«rmes ekspozitĂ«s “ËndĂ«rr” copĂ«za tĂ« jetĂ«s sĂ« pĂ«rditshme, qĂ« ndryshe nga Ă«ndrra me tĂ« cilĂ«n u nis pĂ«r ta vizituar nĂ« fillim, e zbritĂ«n nĂ« realitet.


“GjatĂ« pĂ«rgatitjes sĂ« punĂ«s sime, lexova shumĂ« pĂ«r ShqipĂ«rinĂ«. Lexova gjithashtu letĂ«rsi shqiptare dhe fjala “ËndĂ«rr” mĂ« dilte shumĂ« shpesh, vazhdimisht, si â€œĂ«ndĂ«rr â€œĂ«ndĂ«rr”, â€œĂ«ndĂ«rr””, u shpreh Thomas pĂ«r Citizens.al nĂ« çeljen e ekspozitĂ«s sĂ« tij.


Ëndrra, sipas tij pĂ«r shqiptarĂ«t qĂ« njohu ishte tĂ« largoheshin jashtĂ« vendit, ndĂ«rsa pĂ«r tĂ« tjerĂ« qĂ« nuk e kishin njohur ShqipĂ«rinĂ« ishte njĂ« Ă«ndĂ«rr pĂ«r tĂ« prekur njĂ« vend tĂ« virgjĂ«r.


“KĂ«to Ă«ndrra kryqĂ«zohen dhe pĂ«r kĂ«tĂ« arsye e quajta â€œĂ«ndĂ«rr”, u shpreh Thomasi.


Në ekspozitën e krijuar në ambientet e qendrës së Grupit ATA në Kamëz, fotografitë qëndrojnë përbri mbishkrimeve, e të gjitha këto të vendosura mbi struktura metalike që herë të krijojnë idenë e ndarjes së hapësirës e herë si lejuese të rrymave të ajrit që mungon.


“Vendosa tĂ« realizoj portrete tĂ« njerĂ«zve me tĂ« cilĂ«t kam biseduar, me tĂ« cilĂ«t kam krijuar njĂ« marrĂ«dhĂ«nie. Nuk janĂ« thjesht fotografi rruge si “oh, njĂ« personazh interesant” apo diçka e tillĂ«. KĂ«to portrete janĂ« historia ime nĂ« ShqipĂ«ri”, tha mes tĂ« tjerash Thomas, ndĂ«rsa njĂ« mori portretesh tĂ« njerĂ«zve tĂ« ndryshĂ«m nĂ« ShqipĂ«ri janĂ« renditur nĂ« njĂ« pjesĂ« tĂ« murit tĂ« qendrĂ«s sĂ« Grupit ATA.


Në vend të romantizimit të një vendi të parë kalimthi, Thomas ka depërtuar edhe më thellë, duke ndjekur edhe lëvizje sociale e politike.


“Jam gjithmonĂ« i interesuar edhe pĂ«r kĂ«to tema politike, si “5 Maji”, si “Zall-Gjoçaj”, ndryshimet nĂ« kĂ«tĂ« vend dhe nga ana artistike kam punuar gjithmonĂ« me tekst dhe fotografi”, tha Thomas Kremke.


Elsa Paja, e cila pĂ«rmes ‘Trivet Art” Ă«shtĂ« marrĂ« me kurimin grafik tĂ« ekspozitĂ«s dhe gazetĂ«s qĂ« pĂ«rmbledh idenĂ« e “ËndrrĂ«s”, tha pĂ«r Citizens.al se ajo çfarĂ« i pĂ«lqen nĂ« kĂ«tĂ« ekspozitĂ« Ă«shtĂ« se fotografi i brendashkruhet vendit.


“Ai shpalos pjesĂ« tĂ« ndryshme tĂ« vendit, takon artistĂ« tĂ« ndryshĂ«m, takon aktivistĂ« dhe nĂ« njĂ«farĂ« forme arrin tĂ« zhbirilojĂ« shumĂ« gjĂ«ra qĂ« njĂ« artist vendas ndonjĂ«herĂ« i shmanget. NdĂ«rkohĂ« roli kryesor i artistit Ă«shtĂ« pikĂ«risht tĂ« merret me problemet e pĂ«rditshme tĂ« vendit tonĂ«â€, u shpreh Elsa Paja.


Për Diana Malajn, nga Grupi ATA, kjo ekspozitë është një pozicionim i drejtë në raport me shqetësimet që qytetarët dhe aktivistët mbartin çdo ditë për vendin.


“Ka shumĂ« reflektim, por njĂ«kohĂ«sisht edhe trishtim sepse fotografia nganjĂ«herĂ« Ă«shtĂ« edhe njĂ« farĂ« dokumentimi i gjĂ«rave qĂ« ne i kemi humbur, tĂ« gjĂ«rave qĂ« nuk i kemi mĂ«. TĂ« njĂ« lumi qĂ« Ă«shtĂ« i tharĂ«, tĂ« njĂ« hapĂ«sire qyteti qĂ« Ă«shtĂ« e akaparuar nga ndĂ«rtimet e kullave nĂ« kryeqytet, nĂ« periferi”, argumentoi Diana.


Të pranishëm në ekspozitë ishin edhe ambasadorja zviceriane në Shqipëri, Ruth Huber, aktivistë dhe qytetarë të angazhuar në shoqërinë shqiptare.


Ekspozita do të qëndrojë e hapur për tre javë, deri më 16 prill.

The post “ËndĂ«rr”, njĂ« udhĂ«tim fotografik nĂ« ShqipĂ«rinĂ« e pesĂ« viteve tĂ« fundit appeared first on Citizens.al.

↗

Shqipëria përmirëson transparencën e buxhetit, por sfidat për besimin publik vijojnë

✇Citizens.al
By: Erisa Kryeziu

Shqipëria ka bërë hapa para në drejtim të transparencës fiskale, mirëpo ende ka mungesë në përfshirjen e qytetarëve dhe në llogaridhënien për mënyrën se si shpenzohet buxheti.


Këto janë gjetjet kryesore të Anketës së Buxhetit Transparent të vitit 2025 (OBS) për Ballkanin perëndimor dhe Turqinë, të cilat u prezantuan gjatë ditës së mërkurë në Tiranë.


Vendi ynë ka arritur të mbledhë 64 nga 100 pikë në indeksin për tansparencën fiskale, duke u renditur mbi mesataren rajonale prej 52 pikësh, duke u konsideruar si një ndër vendet me performancë më të mirë në Ballkanin Perëndimor.


Prej vitit 2015, kur ka nisur matja e transparencës, vendi ynë ka shënjuar rritje, nga 38 pikë në 2015, në 50 pikë në 2017, në 55 pikë në 2019, 52 pikë në 2021 dhe 57 pikë në 2023.

Burimi: Anketa e Buxhetit Transparent të vitit 2025 (OBS)


Megjithatë, raporti thekson se mbetet ende sfidë që të dhënat e buxhetit të jenë publike sa qytetarët dhe aktorët mbikëqyrës të ndjekin shpenzimet përgjatë gjithë vitit.


Sipas raportit, parlamenti dhe Kontrolli i Lartë i Shtetit kanë mandate zyrtarë për të monitoruar shpenzimet publike, mirëpo ka një boshllëk për aq kohë sa nuk zbatohen rekomandimet e lëna nga auditimi.


“Rezultati i pĂ«rgjithshĂ«m i mbikĂ«qyrjes sĂ« ShqipĂ«risĂ« arrin 69 nga 100, me performancĂ« mĂ« tĂ« lartĂ« nga Institucioni i LartĂ« i Auditimit (78) krahasuar me mbikĂ«qyrjen legjislative (64), duke treguar mbikĂ«qyrje pĂ«rgjithĂ«sisht tĂ« pĂ«rshtatshme, por tĂ« pabarabartĂ« nĂ« tĂ« gjitha institucionet”, thuhet nĂ« pĂ«rmbledhjen e raportit.


Sa i takon pjesëmarrjes publike, Shqipëria vlerësohet me 17 pikë nga 100 në total, duke pasqyruar kufizim të qytetarëve për tu angazhuar në procesi ne buxhetit.


Krahasuar me vendet e tjera, vendin e parë për transparencën fiskale e mban Turqia me 65 pikë. Pas Shqipërisë vjen Kosova me 57 pikë, Mali i Zi me 54 pikë, Serbia me 53 pikë, Maqedonia e veriut me 396 pikë dhe Bosnje dhe Hercegovina me 30 pikë.

Burimi: Anketa e Buxhetit Transparent të vitit 2025 (OBS)

Raporti rekomandon që Shqipëria të përmirësojë zbulimin e rreziqeve fiskale, sidomos ato që lidhen me borxhin publik apo shpenzimet e prapambetura, si dhe të ofrojë raportim më gjithëpërfshirës në kohë për zbatimin e rezultateve të buxhetit.


Mes të tjerash, rekomandohet që raporti i zbatimit të fundvitit të pëfshijë raportim më të qartë për shpërndarjen e buxhetit dhe rezultatet për programet që synojnë grupet vulnerabël.


TĂ« publikohet nĂ« platformĂ«n e-Albania “buxheti i qytetarĂ«ve” dhe tĂ« shpĂ«rndahet pĂ«rmes bashkie apo organizatave tĂ« shoqĂ«risĂ« civile si dhe tĂ« ofrohet njĂ« raportim mĂ« i qartĂ« mbi detyrimet e prapambetura dhe ndikimin e tyre nĂ« qendrueshmĂ«rinĂ« fiskale.

The post Shqipëria përmirëson transparencën e buxhetit, por sfidat për besimin publik vijojnë appeared first on Citizens.al.

↗

50 fidanë pishe në Parkun Kombëtar të Shebenikut; përpjekje për ruajtje të natyrës

✇Citizens.al
By: Erisa Kryeziu

Në Parkun Kombëtar të Shebenikut, një nga zonat më të pasura natyrore të Shqipërisë, një grup aktivistësh, përfaqësues të zonave të mbrojtura dhe të rinj u bënë bashkë për të mbjellë 50 fidanë pishe në një zonë të degraduar të parkut.

Aktiviteti, i zhvilluar në kuadër të Ditës Ndërkombëtare të Pyjeve ishte një përpjekje për të rritur ndërgjegjësimin për mbrojtjen dhe ruajtjen e natyrës, si dhe forcimin e lidhjes së komunitetit me natyrën.

GĂ«zim Shuli, nga organizata mjedisore lokale “AlbNatyra” tha pĂ«r Citizens.al se u pĂ«rzgjodh kjo zonĂ«, pasi lidhet me nevojĂ«n pĂ«r tĂ« rikuperuar zonat e eroduara tĂ« parkut.

“Me kĂ«tĂ« synojmĂ« qĂ« tĂ« kontribuojmĂ« sado pak nĂ« shtimin e shumĂ«llojshmĂ«risĂ« sĂ« kĂ«tij parku, por edhe pse jo tĂ« shtojmĂ« sipĂ«rfaqen e gjelbĂ«r. Lloji qĂ« ne po mbjellim Ă«shtĂ« pishĂ« e zezĂ« qĂ« Ă«shtĂ« autoktone e kĂ«tij vendit kĂ«tu dhe po pĂ«rpiqemi qĂ« nĂ« kĂ«to zonat e eroduara tĂ« shtojmĂ« sado pak gjelbĂ«rimin”, u shpreh Shuli.

Sipas Gëzim Shulit, ky park është një nga parqet më të mëdha dhe më të mirë menaxhuara, ndaj është e rëndësishme të përçohet te komuniteti edhe përgjegjësia për ta ruajtur atë.

“Po pĂ«rpiqemi qĂ« qoftĂ« edhe me aktivitetet qĂ« ne po bĂ«jmĂ« tĂ« rrisim edhe sado pak ndĂ«rgjegjĂ«simin e njerĂ«zve, por edhe pĂ«rfshirjen e komuniteteve dhe tĂ« rinjve nĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« tĂ« lidhen mĂ« shumĂ« me natyrĂ«n dhe ta mbrojnĂ« atĂ« pĂ«r brezat qĂ« do tĂ« vijnĂ« nĂ« tĂ« ardhmen”, u shpreh Shuli.

Pjesë e mbjelljes së fidanëve ishte edhe organizata LUMI. Besjana Guri, drejtuese e saj, vuri theksin te rëndësia konkrete e nismave të tilla.

“JanĂ« zgjedhur patjetĂ«r pemĂ« qĂ« i pĂ«rshtaten terrenit dhe kanĂ« shanse shumĂ« tĂ« larta pĂ«r tĂ« mbirĂ« dhe pĂ«r tĂ« mbijetuar dhe pĂ«r tĂ« pasur pĂ«r njĂ« periudhĂ« rreth 10 vjeçare, njĂ« pyll nĂ« anĂ« tĂ« rrugĂ«s, nĂ« fakt edhe njĂ« zonĂ« qĂ« deri para pak kohĂ«sh ishte pre edhe e hedhjes sĂ« mbetjeve, pra ishte bĂ«rĂ« njĂ« vendgrumbullim i paligjshĂ«m”, u shpreh Guri pĂ«r Citizens.al.

Sipas saj, ajo ç’ka synohet Ă«shtĂ« qĂ« ky terren pas disa vitesh tĂ« ofrojĂ« freskinĂ« e parkut me pemĂ«t e rritura. Mes tĂ« tjerash, Besjana Guri, solli nĂ« vĂ«mendje edhe pĂ«rfshirjen e tĂ« rinjve nĂ« kĂ«tĂ« proces.

“ËshtĂ« shumĂ« e rĂ«ndĂ«sishme qĂ« brezat e rinj tĂ« jenĂ« sa mĂ« shumĂ« tĂ« angazhuar nĂ« punĂ« konkrete. Ta njohin natyrĂ«n nga afĂ«r, ta duan atĂ«, ta prekin, tĂ« dinĂ« se si mund tĂ« mirĂ«mbahen pyjet, se si ne mund tĂ« kontribuojmĂ« konkretisht pĂ«r mbrojtjen e parqeve tona kombĂ«tare”, u shpreh Guri.

Pjesë e procesit të mbjelljeve në Parkun Kombëtar Shebenik ishin edhe përfaqësues të Administratës Rajonale të Zonave të Mbrojtura të Elbasanit.

Ardit Kullafi, drejtues i AZM-së Elbasan solli në vëmendje rëndësinë e parkut dhe shtrirjen e gjerë të tij. Ndërsa, nënvizoi rëndësinë për mirëmbajtje të parkut.

“Si çdo park edhe Parku KombĂ«tar Shebenik si pasojĂ« e kushteve atmosferike dhe njĂ« pjesĂ« pĂ«rfshi edhe zonat e renduara dhe ka nevojĂ« pĂ«r mbjellje, pĂ«r rigjenerim tĂ« natyrĂ«s. Dhe ky aktivitet i sotĂ«m Ă«shtĂ« njĂ« orientim i mirĂ«, Ă«shtĂ« njĂ« dĂ«shirĂ« e mirĂ« e rinisĂ« pĂ«r kĂ«tĂ« aktivitetet pĂ«r shtimin e sipĂ«rfaqeve pyjore tĂ« parkut Shebenik”, u shpreh Ardit Kullafi pĂ«r Citizens.al.

Për Xhek Nezhën, inxhinier mjedisi dhe pjesë e AZM-së Elbasan, qëllimi kryesor i parkut është konservimi i natyrës.

“JanĂ« mbi 12 shtigje qĂ« janĂ« markuar me sinjalistikĂ«, ku pĂ«rdoren pĂ«r hiking (ecje). Kryesisht janĂ« nĂ« drejtimet rreth liqeneve akullnajore, majat e Shebenikut, Ă«shtĂ« shpella e akullit, shpella EremitĂ« e Kosharishtit”, u shpreh Xhek Nezha pĂ«r Citizens.al.

Sipas Nezhës, parku ka një larmishëmri të madhe të biodiversitetit.

“Rreth 35% e florĂ«s sĂ« gjithĂ« ShqipĂ«risĂ« ndodhet nĂ« Parkun KombĂ«tar tĂ« Shebenikut. Kjo falĂ« edhe disnivelit qĂ« ka, nga 270 metra mbi nivelin e detit deri nĂ« 2264 metra qĂ« Ă«shtĂ« maja e Shebenikut”, nĂ«nvizoi Nezha.


Karakteristikë e veçantë e parkut është edhe përfshirja e pjesës jugore të tij në UNESCO.

“NĂ« 2017 janĂ« shpallur rreth 2200 hektarĂ« trashĂ«gimi natyrore botĂ«rore, pyjet e vjetra tĂ« ahut nĂ« zonĂ«n e RrajcĂ«s. Kemi rreth 80% tĂ« bimĂ«ve medicinale qĂ« ndodhen nĂ« parkun KombĂ«tar tĂ« Shebenikut. Ka edhe pyje tĂ« tjera, pyje me halorĂ«, pyje tĂ« pishĂ«s sĂ« zezĂ«â€, solli nĂ« vĂ«mendje inxhinieri Nezha.

Të rinjtë që morën pjesë në mbjelljen e pishave, përshkuan më pas një pjesë të parkut, për të vizituar shpellën e akullit, një vendndodhje e shënjuar me sinjalistikë dalluese.

Parku Kombëtar i Shebenikut është shpallur i tillë në vitin 2008. Mban në vetvete dy lumenj kryesorë sikurse Bushtrica dhe Rrapuni si dhe 14 liqene akullnajore të vegjël, por me biodiversitet të larmishëm.

Lexo gjithashtu:

The post 50 fidanë pishe në Parkun Kombëtar të Shebenikut; përpjekje për ruajtje të natyrës appeared first on Citizens.al.

↗

Freedom House: ShqipĂ«ria mbetet “pjesĂ«risht e lirĂ«â€

✇Citizens.al
By: Erisa Kryeziu

ShqipĂ«ria vijon tĂ« klasifikohet si vend “pjesĂ«risht i lirĂ«,” nga “Freedom House”. Sipas raportit mĂ« tĂ« fundit pĂ«r vitin 2025 vendi ka marrĂ« 68 pikĂ« nga 100 tĂ« totalit duke ruajtur tĂ« njĂ«jtin nivel si njĂ« vit mĂ« parĂ«.

Në një perspektivë pesëvjeçare, Shqipëria shfaq një stanjiacion të dukshëm mes së njëjtit vlerësim 67-68 pikë (2021-2025), luhatje që tregon mungesë progresi në cilësinë e demokracisë dhe sundimin e ligjit.

“Freedom House” Ă«shtĂ« njĂ« organizatĂ« ndĂ«rkombĂ«tare me seli nĂ« Shtetet e Bashkuara. Ajo monitoron dhe vlerĂ«son gjendjen e demokracisĂ«, lirive politike dhe tĂ« drejtave civile nĂ« mbi 190 vende tĂ« botĂ«s.

Raportet e saj vjetore “Freedom in the World” konsiderohen ndĂ«r matĂ«sit mĂ« objektivĂ« sa i takon cilĂ«sisĂ« sĂ« demokracisĂ«, duke u referuar gjerĂ«sisht nga institucione ndĂ«rkombĂ«tare, studime dhe media.

Vlerësimet e kësaj organizate ndikojnë në perceptimin ndërkombëtar për vendet, si dhe përdoren shpesh për të analizuar prirjet demokratike, regresin apo progresin e një shteti sa i takon mirë-qeverisjes dhe sundimit të ligjit.

Raporti vlerëson çdo vit disa fusha kyçe të jetës publike, qeverisjen qendrore dhe vendore, procesin zgjedhor, mjedisin ligjor, funksionimin e shoqërisë civile, pavarësinë e medias dhe korrupsionin.

NdĂ«r elementĂ«t pozitivĂ« pĂ«r ShqipĂ«rinĂ« gjatĂ«vitit 2025, raporti i “Freedom House” evidenton mbajtjen e zgjedhjeve konkurruese dhe pluralizmin politik, si dhe respektimin nĂ« pĂ«rgjithĂ«si tĂ« lirive fetare dhe tĂ« tubimit.

“Liria fetare dhe liria e tubimit pĂ«rgjithĂ«sisht respektohen”, thuhet nĂ« raport.

Megjithatë, raporti thekson se polarizimi i lartë politik mbetet problem strukturor, ndërsa partitë politike nuk funksionojnë si organizata të hapura, por janë të përqendruara rreth figurave të liderëve të tyre.

“Korrupsioni dhe ryshfeti mbeten probleme tĂ« mĂ«dha, megjithĂ«se qeveria ka ndĂ«rmarrĂ« hapa pĂ«r tĂ« trajtuar korrupsionin nĂ« sistemin gjyqĂ«sor”, vlerĂ«son raporti.

Si zhvillime pozitive përmenden puna e Strukturës së Posaçme kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar (SPAK/GJKKO) në hetimin dhe gjykimin e zyrtarëve të lartë, si dhe avancimi i reformës në drejtësi, përfshirë procesin e vetingut që ka larguar nga sistemi gjyqtarë dhe prokurorë të dyshuar për korrupsion.

Nga ana tjetër, Shqipëria duket se vijon të marrë pikë të ulëta në fusha kritike si liria dhe pavarësia e medias, liria akademike dhe të drejtat e punëtorëve për organizim sindikal. Problem mbeten edhe çështjet e të drejtave të njeriut, përfshirë dhunën në familje.

NĂ« krahasim me rajonin, ShqipĂ«ria pozicionohet disi mĂ« mirĂ«, por me tĂ« njĂ«jtat problematika dhe vlerĂ«sim tĂ« pĂ«rgjithshĂ«m si vende “pjesĂ«risht tĂ« lira”: Serbia Ă«shtĂ« vlerĂ«suar me 53 pikĂ«, BosnjĂ« dhe Hercegovina me 54 pikĂ«, Kosova 60 pikĂ«, Maqedonia e Veriut 67 pikĂ« dhe Mali i Zi 68 pikĂ«.

Lexoni gjithashtu:

The post Freedom House: ShqipĂ«ria mbetet “pjesĂ«risht e lirĂ«â€ appeared first on Citizens.al.

↗

Gjykata do të shqyrtojë udhëzimin për mësuesit pa e pezulluar atë

✇Citizens.al
By: Erisa Kryeziu

Gjykata Administrative e Apelit refuzoi kĂ«rkesĂ«n e organizatĂ«s “DrejtĂ«si Sociale” pĂ«r pezullimin e menjĂ«hershĂ«m tĂ« udhĂ«zimit qĂ« ndalon mĂ«suesit e punĂ«suar pas vitit 2011 tĂ« japin provimin e kualifikimit pa kryer mĂ« parĂ« provimin e licencimit.

Gjykata do të vijojë shqyrtimin e padisë në themel, pa vendosur një masë paraprake pezullimi.

Dy ditĂ« mĂ« parĂ«, organizata “DrejtĂ«si Sociale” dorĂ«zoi njĂ« padi, duke kĂ«rkuar shfuqizimin e udhĂ«zimit nr. 12, datĂ« 24 shkurt 2025, i cili detyron njĂ« kategori mĂ«suesish tĂ« japin provimin e licencimit; nĂ« tĂ« kundĂ«rt, ata nuk mund tĂ« hyjnĂ« nĂ« procesin e kualifikimit.

Gentian Sejrani, avokat dhe drejtues i organizatĂ«s “DrejtĂ«si Sociale”, u shpreh se padia erdhi si pasojĂ« e shqetĂ«simeve tĂ« dhjetĂ«ra mĂ«suesve, tĂ« cilĂ«t janĂ« punĂ«suar pas vitit 2011 dhe nuk kanĂ« kaluar provimin e shtetit.

Sipas tij, një pjesë e mësuesve kanë kaluar fazën e parë të kualifikimit, ndërsa pengesa është shfaqur në fazën e dytë, që zhvillohet pas 10 vitesh pune në profesion.

Aktualisht, sistemi i kualifikimit tĂ« mĂ«suesve parashikon tre nivele: pas 5 vitesh titullin “mĂ«sues i kualifikuar”, pas 10 vitesh “mĂ«sues specialist” dhe pas 20 vitesh “mĂ«sues mjeshtĂ«r”.

Këto nivele shoqërohen me rritje page përkatësisht 5%, 10% dhe 20%.

Sipas Sejranit, ky udhëzim krijon pabarazi të drejtpërdrejtë në paga dhe trajtim profesional, në krahasim me kolegët e tyre.

Lexo gjithashtu:

The post Gjykata do të shqyrtojë udhëzimin për mësuesit pa e pezulluar atë appeared first on Citizens.al.

↗

UdhĂ«zimi qĂ« s’njeh mĂ«suesit para 2011-Ă«s pĂ«rfundon nĂ« gjykatĂ«

✇Citizens.al
By: Erisa Kryeziu

Paraditen e sĂ« martĂ«s, aktivistĂ« dhe pĂ«rfaqĂ«sues tĂ« organizatave “DrejtĂ«si Sociale” dhe “QĂ«ndresa Qytetare” dorĂ«zuan njĂ« padi nĂ« GjykatĂ«n Administrative tĂ« Apelit. Ata kĂ«rkojnĂ« shfuqizimin e njĂ« udhĂ«zimi tĂ« MinistrisĂ« sĂ« Arsimit qĂ« detyron njĂ« kategori mĂ«suesish tĂ« japin provimin e licencĂ«s.

UdhĂ«zimi prek mĂ«suesit qĂ« kanĂ« pĂ«rfunduar studimet sipas sistemit 4-vjeçar, para vitit 2011, pra jashtĂ« sistemit tĂ« BolonjĂ«s – qĂ« parashikon tre vite Bachelor dhe dy vite Master. ShumĂ« prej tyre kanĂ« mbi 15 vite pĂ«rvojĂ« nĂ« arsim.

“Ne kemi diploma tĂ« katĂ«rvjeçarit, qĂ« na njohin si mĂ«sues. Titullin e kemi nĂ« diplomĂ« ku thuhet ‘mĂ«sues i anglishtes,’ ose ‘italishtes.’ PĂ«r vite me radhĂ« na Ă«shtĂ« thĂ«nĂ« se kjo diplomĂ« Ă«shtĂ« mĂ« e vlefshme [se tĂ« tjerat] dhe nuk kemi nevojĂ« pĂ«r licencim”, u shpreh njĂ« mĂ«suese qĂ« kĂ«rkoi tĂ« mbetej anonime.

Sipas saj, problematika është shfaqur gjatë procesit të dytë të kualifikimit 10-vjeçar.

“Kaluam fazĂ«n e parĂ« dhe çdo gjĂ« mirĂ«, u regjistruam, morĂ«m pikĂ«t, 30 nĂ« dosje. TĂ« nesĂ«rmen na u tha se jemi s’kualifikuar, sepse duhet licensimi. Kam 13 vite pune dhe mĂ« kĂ«rkohet tĂ« provoj sĂ«rish profesionin”, tregoi ajo pĂ«r Citizens.al.

Avokati Gentian Sejrani, pĂ«rfaqĂ«sues i “DrejtĂ«si Sociale”, e konsideron udhĂ«zimin tĂ« paligjshĂ«m dhe diskriminues. Sipas tij ligji pĂ«r arsimin parauniversitar nuk i jep ministrisĂ« tĂ« drejtĂ« tĂ« vendosĂ« kritere pĂ«r pĂ«rjashtimin nga kualifikimi.

“Krijon trajtim tĂ« pabarabartĂ« mes mĂ«suesve qĂ« kanĂ« pĂ«rfunduar nĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n periudhĂ«, por trajtohen ndryshe”, argumentoi ai, “kolegĂ«ve tĂ« tyre nuk u kĂ«rkohet licenca apo provimi i shtetit pĂ«r tĂ« dhĂ«nĂ« provimin e kualifikimit, ndĂ«rsa kĂ«tyre po.”

Sipas Sejranit, një numër i madh mësuesish njihen në sistem si të tillë, por përjashtohen nga kualifikimi për shkak të këtij udhëzimi që organizatat e dërguan sot në Gjykatë Administrative.

“Disa prej tyre kanĂ« kaluar edhe faza tĂ« mĂ«parshme tĂ« kualifikimit. Tani u kĂ«rkohet provimi i shtetit pĂ«r tĂ« marrĂ« njĂ« titull qĂ« e kanĂ« fituar mĂ« herĂ«t”, shtoi ai.

“Nuk e kuptoj çfarĂ« lloj logjike ka nga ana e MinistrisĂ« sĂ« Arsimit, pĂ«r sa i pĂ«rket titullit, sepse ata e kanĂ« marrĂ« titullin nĂ«pĂ«rmjet kualifikimit qĂ« ka bĂ«rĂ« ministria e arsimit.”

Rigels Xhemollari nga “QĂ«ndresa Qytetare” theksoi se vendimi vjen nĂ« njĂ« moment kur sistemi arsimor pĂ«rballet me mungesĂ« mĂ«suesish. Ai kujtoi se nĂ« qarqe si Dibra dhe KukĂ«si mungojnĂ« mĂ«sues tĂ« matematikĂ«s dhe fizikĂ«s. NdĂ«rkohĂ«, 94% e mĂ«suesve kanĂ« mangĂ«si nĂ« aftĂ«sitĂ« digjitale.

Sipas Xhemollarit, udhëzimi vë në pikëpyetje edhe rolin e universiteteve.

“Ministria i thotĂ« universitetit qĂ« kjo diplomĂ« qĂ« ti u jep [mĂ«suesve dhe], qĂ« i quan mĂ«sues, unĂ« nuk e njoh, unĂ« duhet t’i bĂ«j edhe testin tim dhe pastaj t’i kualifikoj si mĂ«sues,” tha Xhemollari, sipas sĂ« cilit ministria ka marrĂ« kompetencat e universitetit nĂ« kundĂ«rshtim me ligjin.

Aktualisht, sistemi i kualifikimit tĂ« mĂ«suesve parashikon tre nivele: pas 5 vitesh titulli “mĂ«sues i kualifikuar”, pas 10 vitesh “mĂ«sues specialist” dhe pas 20 vitesh “mĂ«sues mjeshtĂ«r”.

Këto nivele shoqërohen me rritje page: 5%, 10% dhe 20%.

Në praktikë, për shkak të udhëzimit të vitit 2025, mësuesit që nuk kanë marrë provimin e licencimit mbeten jashtë procesit të kualifikimit. Kjo krijon pabarazi të drejtpërdrejtë në paga dhe trajtim profesional, krahasuar me kolegët e tyre.

Lexo gjithashtu:

The post UdhĂ«zimi qĂ« s’njeh mĂ«suesit para 2011-Ă«s pĂ«rfundon nĂ« gjykatĂ« appeared first on Citizens.al.

↗

Vjosa nën presion: Gjysma e prurjeve humb nëpër kanalet vaditëse

✇Citizens.al
By: Erisa Kryeziu

Një numër i konsiderueshëm ndërhyrjesh po ndikojnë në rrjedhën natyrore të lumit Vjosa, shpallur Park Kombëtar për veçantinë dhe rëndësinë që ka në ekosistemet përreth.

Sipas njĂ« studimi tĂ« realizuar nga organizatat mjedisore ndĂ«rkombĂ«tare “Riverwatch” dhe “EuroNatur,” nĂ« kuadĂ«r tĂ« fushatĂ«s “ShpĂ«toni zemrĂ«n blu tĂ« EvropĂ«s” (Save the Blue Heart of Europe), pĂ«rgjatĂ« sistemit lumor tĂ« VjosĂ«s janĂ« identifikuar devijime tĂ« shumta tĂ« ujit, tĂ« cilat pĂ«rdoren kryesisht pĂ«r vaditje, por edhe pĂ«r aktivitete tĂ« tjera ekonomike.

“NĂ« total u identifikuan 20 stacione nĂ« dhe pĂ«rgjatĂ« lumit Vjosa dhe nĂ« degĂ«t kryesore si Shushica dhe Kardhiqi”, thuhet nĂ« studim, i cili thekson se sasia e dokumentuar e ujit tĂ« marrĂ« arrin nĂ« tĂ« paktĂ«n 12.012 mÂł/s.

“MegjithatĂ«, ky numĂ«r Ă«shtĂ« padyshim mĂ« i lartĂ«, pasi pĂ«r shtatĂ« vende nuk kishte tĂ« dhĂ«na mbi sasinĂ« e ujit tĂ« lejuar pĂ«r nxjerrje”, argumentohet mĂ« tej.

Nxjerrja e ujit pĂ«rmes kanaleve tĂ« vaditjes nĂ« pjesĂ«n e poshtme Ă«shtĂ« dokumentuar si njĂ« faktor me ndikim tĂ« fortĂ« nĂ« zonat e lagĂ«shta dhe habitatet brenda sistemit lumor. GjatĂ« periudhave tĂ« thatĂ«sirĂ«s, njĂ« pjesĂ« e konsiderueshme e rrjedhĂ«s – gati gjysma e lumit – devijohet pĂ«r qĂ«llime bujqĂ«sore.

“GjatĂ« gushtit 2025, nĂ« kushtet e rrjedhjes sĂ« ulĂ«t nĂ« zonĂ«n e Poçemit, prurja e lumit ishte rreth 20 mÂł/s. Dy kanale kryesore vaditjeje, (p.sh: kanali Levan-Fier), morĂ«n rreth 9 mÂł/s”, thuhet nĂ« raport.

Sipas autorëve të studimit, kjo do të thotë se gjatë periudhave të verës ku lumi ka dhe rrjedhën më të ulët, midis një të tretës dhe gjysmës së prurjeve të Vjosës është devijuar për vaditje.

GjatĂ« punĂ«s nĂ« terren janĂ« identifikuar pesĂ« kanale vaditĂ«se, 10 stacione tĂ« pĂ«rdorimit tĂ« ujit nĂ«ntokĂ«sor – pĂ«rfshirĂ« burime dhe puse nxjerrjeje – si dhe tre stacione pompimi qĂ« nxjerrin ujĂ« nga nĂ«ntoka dhe nga lumi pĂ«r furnizim ose vaditje. Po ashtu janĂ« identifikuar dy hidrocentrale qĂ« prodhojnĂ« energji.

“KĂ«to stacione pĂ«rkojnĂ« me pikat kryesore tĂ« nxjerrjes dhe devijimit tĂ« ujit pĂ«r vaditje, duke dokumentuar pĂ«rdorimin e tij pĂ«r qĂ«llime bujqĂ«sore pĂ«rmes sistemeve tĂ« kanaleve me gravitet dhe atyre tĂ« projektuara inxhinierikisht”, thekson raporti.

Sipas studimit, për të menaxhuar në mënyrë të qëndrueshme burimet ujore të Parkut Kombëtar të Vjosës duhet të zbatohet plotësisht procesi ligjor për nxjerrjen e ujit në Shqipëri nga institucionet përgjegjëse për menaxhimin e ujërave, kryesisht Agjencia e Menaxhimit të Burimeve Ujore (AMBU). Gjithashtu kërkohet monitorim i vazhdueshëm dhe me kosto të ulët i nxjerrjes së ujit brenda parkut.

NĂ« njĂ« reagim publik, organizata Eco Albania theksoi se nĂ« njĂ« kohĂ« kur ndryshimet klimatike po rrisin rrezikun e thatĂ«sirave dhe presionin mbi burimet ujore, “menaxhimi i qĂ«ndrueshĂ«m i ujit bĂ«het edhe mĂ« i rĂ«ndĂ«sishĂ«m pĂ«r ruajtjen e ekosistemeve natyrore.”

Prej tre vitesh, Vjosa është shpallur Park Kombëtar i Lumit të Egër, duke u bërë parku i parë kombëtar i një lumi të tillë në Evropë. Ky status u miratua më 15 mars 2023.

Sipas Eco Albania, gjetjet e studimit tregojnë nevojën për forcim të monitorimit të marrjes së ujit, rritje të transparencës në përdorimin e burimeve ujore dhe zbatim të plotë të kuadrit ligjor për menaxhimin e ujërave, në mënyrë që të garantohet mbrojtja afatgjatë e Vjosës dhe ekosistemeve të saj.

Lexo gjithashtu:

The post Vjosa nën presion: Gjysma e prurjeve humb nëpër kanalet vaditëse appeared first on Citizens.al.

↗

Liria e shtypit në Shqipëri: Progres në letër, vështirësi në terren

✇Citizens.al
By: Erisa Kryeziu

Shqipëria shënoi një përmirësim të dukshëm në renditjen globale për lirinë e medias gjatë vitit 2025, duke ngjitur 19 vende në Indeksin Botëror dhe duke u pozicionuar e 80-ta nga 180 shtete.

Megjithatë, sipas një raporti vjetor për vitin 2025, të realizuar nga organizata BIRN Albania në partneritet me SCiDEV dhe Qendrën Faktoje, ky përmirësim nuk reflekton një ndryshim të thellë në realitetin e përditshëm të medias në vend.

Perceptimi i gazetarëve për lirinë e medias

Sipas një sondazhi të realizuar me 106 gazetarë, shumica e tyre mendojnë se situata për lirinë e shprehjes është përkeqësuar gjatë vitit 2025. Rreth 64.2% e të anketuarve deklarojnë se liria e shprehjes ka pësuar rënie, ndërsa vetëm 17% raportojnë një përmirësim.

Edhe aksesi në informacion vijon të jetë problematik. Gjysma e gazetarëve të anketuar (50%) thonë se qasja e informacionit në institucione është bërë më i vështirë krahasuar me vitin e kaluar. Ndërkohë, 36.8% raportojnë përkeqësim të kushteve të punës në redaksi.

Të dhënat tregojnë gjithashtu dallime sipas rolit në profesion. Redaktorët raportojnë nivelet më të larta të përkeqësimit të lirisë së shprehjes dhe aksesit në informacion, çka sugjeron se gazetarët në pozicione vendimmarrëse përballen më drejtpërdrejt me kufizime që lidhen me pavarësinë editoriale dhe marrëdhënien me institucionet.

Po ashtu, 36.8% e të anketuarve raportuan se siguria e gazetarëve është përkeqësuar, ndërsa 44.3% u shprehën se nuk kishte pasur asnjë ndryshim, kundrejt 17% që thanë se ka pasur përmirësim.

“Edhe pse kemi njĂ« pĂ«rqindje mĂ« tĂ« ulĂ«t qĂ« raportojnĂ« pĂ«rkeqĂ«sim krahasuar me vitin 2024 (54.7%),” thuhet nĂ« raport, “mĂ« shumĂ« se njĂ« e treta e tĂ« anketuarve vazhdojnĂ« tĂ« perceptojnĂ« pĂ«rkeqĂ«sim tĂ« kushteve tĂ« sigurisĂ«.”

Kjo sugjeron se, ndonëse perceptimet për sigurinë mund të jenë stabilizuar disi në krahasim me vitin e kaluar, një pjesë e konsiderueshme e gazetarëve vazhdojnë të përjetojnë ose perceptojnë dobësi në mjedisin e tyre profesional.

Censura dhe kufizimet në raportim

Kufizimet në raportim mbeten realitet i përhapur për gazetarët në Shqipëri. Vetëm 9.4% e të anketuarve deklarojnë se kanë qenë gjithmonë në gjendje të raportojnë lirshëm, pa frikë nga censura apo hakmarrja.

“NĂ« krahun tjetĂ«r, 40.6% raportojnĂ« se me raste ndihen tĂ« kufizuar, 16% raportojnĂ« shqetĂ«sime tĂ« shpeshta dhe 11.3% deklarojnĂ« se nuk kanĂ« qenĂ« asnjĂ«herĂ« nĂ« gjendje tĂ« raportojnĂ« lirisht. NĂ« total, rreth 68% e tĂ« anketuarve kanĂ« pĂ«rjetuar njĂ« farĂ« kufizimi gjatĂ« vitit tĂ« kaluar”, thuhet nĂ« raport.

Raportimi për korrupsionin e madh konsiderohet tema më e ndjeshme. Rreth 61.3% e gazetarëve e identifikojnë këtë temë si të kufizuar, e ndjekur nga raportimi për krimin e organizuar dhe për praktikat e këqija të korporatave të mëdha.

Të dhënat tregojnë gjithashtu se kufizimet kanë ndikim konkret në përmbajtjen e raportimeve. Vetëm 19.8% e gazetarëve thonë se nuk kanë braktisur kurrë një histori për shkak të presionit apo vetë-censurës, ndërsa rreth 80% e tyre kanë hequr dorë të paktën një herë nga publikimi i një materiali.

“KĂ«to gjetje tregojnĂ« se kufizimet e perceptuara nuk janĂ« thjesht pĂ«rshtypje subjektive, por kanĂ« njĂ« ndikim tĂ« matshĂ«m nĂ« raportimet e gazetarĂ«ve dhe nĂ« informacionin qĂ« i vihet nĂ« dispozicion publikut”, thuhet nĂ« raport.

Kërcënimet dhe siguria e gazetarëve

Sipas sondazhit, 40.6% e gazetarëve raportojnë se kanë përjetuar kërcënime ose kanosje gjatë ushtrimit të profesionit.

Ndërkohë, 12.3% e të anketuarve deklarojnë se janë sulmuar fizikisht të paktën një herë gjatë punës si gazetarë. Gazetarët që punojnë në televizione raportojnë më shumë raste kërcënimesh dhe sulmesh krahasuar me kolegët e tyre në mediat online.

“Burrat raportojnĂ« numĂ«r mĂ« tĂ« madh tĂ« sulmeve fizike (18.8%) krahasuar me gratĂ« (6.9%)”, thekson raporti, ndĂ«rsa reporterĂ«t duken mĂ« tĂ« prekur nga kĂ«to sulme.

Po ashtu, gazetarët e televizionit raportojnë se përballen më shpesh me sulme fizike dhe kërcënime krahasuar me gazetarët online.

Kërcënimet verbale janë forma më e zakonshme e presionit, të raportuara nga mbi 70% e gazetarëve që kanë përjetuar kanosje. Ngacmimi online është forma e dytë më e përhapur, ndërsa një pjesë e gazetarëve raportojnë edhe kërcënime me padi ligjore, telefonata ngacmuese dhe gjuhë fyese.

Sipas të dhënave, zyrtarët e qeverisë identifikohen si burimi kryesor i kërcënimeve, të ndjekur nga grupet politike, organizatat kriminale dhe pronarët e mediave.

Gazetaret dhe rreziqet me bazë gjinore

Gazetaret përballen gjithashtu me forma specifike të kërcënimeve që lidhen me gjininë. Rreth 17.2% e gazetareve të anketuara raportojnë se kanë përjetuar kërcënime ose ngacmime me bazë gjinore gjatë ushtrimit të profesionit.

Forma më e zakonshme është ngacmimi verbal, i ndjekur nga ngacmimi seksual dhe abuzimi online. Në disa raste janë raportuar edhe kërcënime fizike.

“ËshtĂ« e rĂ«ndĂ«sishme tĂ« theksohet se 60% e tĂ« anketuarave tĂ« kĂ«rcĂ«nuara raportuan se kanosje tĂ« tilla ndikuan nĂ« raportimin e tyre tĂ« paktĂ«n nĂ« njĂ« masĂ« tĂ« moderuar”, analizohet nĂ« raport.

Raporti thekson gjithashtu se një pjesë e gazetareve ndihen të pambrojtura nga institucionet apo nga vetë mediat ku punojnë.

“19% e grave gazetare raportuan se shqetĂ«simet e tyre pĂ«r sigurinĂ« nuk u trajtuan fare nga media pĂ«r tĂ« cilĂ«n punonin dhe 31% raportuan se shqetĂ«simet nuk u trajtuan nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« mjaftueshme”, thekson raporti.

Denoncimi dhe mungesa e besimit tek institucionet

Një nga problemet kryesore të evidentuara është mungesa e besimit të gazetarëve tek institucionet shtetërore. Vetëm 18.6% e gazetarëve që kanë përjetuar kërcënime i kanë raportuar incidentet tek autoritetet.

“Arsyeja kryesore pĂ«r mosraportimin ishte mungesa e besimit tek autoritetet (63.9%), e ndjekur nga besimi se raportimi nuk do tĂ« sillte ndonjĂ« ndryshim (27.9%)”, thuhet nĂ« raport.

Gazetarët gjithashtu theksojnë se presioni politik, presioni ekonomik nga pronarët ose reklamuesit dhe mungesa e mbrojtjes ligjore janë ndër sfidat kryesore për sigurinë e tyre profesionale.

Kushtet e punës në sektorin e medias

Rreth 36.8% e të anketuarve raportojnë përkeqësim të kushteve të punës, ndërsa 41.5% thonë se situata nuk ka ndryshuar.

Problemet lidhen kryesisht me kontratat e pasigurta të punës dhe mungesën e stabilitetit financiar në sektor.

Institucionet kanë ndërmarrë disa hapa për të përmirësuar situatën, përfshirë një memorandum bashkëpunimi mes Autoritetit të Mediave Audiovizive dhe Inspektoratit Shtetëror të Punës për monitorimin e kushteve të punës në media. Megjithatë, sipas raportit, zbatimi i legjislacionit mbetet i pabarabartë.

Mbulimi mediatik i zgjedhjeve dhe sfidat strukturore

Raporti thekson se fushata zgjedhore e vitit 2025 shërbeu si një test për lirinë e medias në vend.

Rreth 83% e gazetarëve të anketuar raportojnë se kanë mbuluar zgjedhjet, ndërsa shumica e tyre kanë hasur vështirësi gjatë procesit.

Rreth 70% e gazetarëve që mbuluan fushatën deklarojnë se u përballën me kufizime në aksesin në informacion. Përveç kësaj, 23.9% raportojnë presione ose kërcënime gjatë punës.

Kandidatët dhe anëtarët e partive politike identifikohen si burimi kryesor i këtyre presioneve.

Një pjesë e gazetarëve deklaron se është ndjerë nën presion për të përdorur vetëm materiale të ofruara nga partitë politike, duke kufizuar kështu mundësinë për raportim të pavarur.

Raporti thekson se problemet në sektorin e medias në Shqipëri janë kryesisht strukturore dhe jo raste të izoluara.

Presioni politik, përqendrimi i pronësisë së mediave, financimi jo transparent dhe pasiguria ekonomike e gazetarëve krijojnë një mjedis të brishtë për gazetarinë e pavarur.


Lexo gjithashtu:

The post Liria e shtypit në Shqipëri: Progres në letër, vështirësi në terren appeared first on Citizens.al.

↗

Monitorimi i CoPlan: Ajër i ndotur dhe zhurmë e lartë në Tiranë e qytete të tjera

✇Citizens.al
By: Erisa Kryeziu

Ndotja e ajrit dhe zhurmat në Tiranë e qytete të tjera të vendit vijojnë të jenë mbi normat e lejuara. Kështu tregoi një raport monitorimi alternativ për vitin 2025, prezantuar nga CoPlan në kuadër të projektit GreenAL. Si arsyet kryesore për ndotjen përmenden ndërtimet, trafiku dhe mungesa e vegjetacionit.

Anila Bejko, drejtuese e CoPlan, u shpreh se në dallim nga vitet e tjera, kur monitorimi është kryer vetëm në Tiranë, këtë vit janë përfshirë edhe qytete të tjera si Durrësi, Korça, Shkodra, Elbasani dhe Fieri.

“FalĂ« mĂ« shumĂ« se 800 pikave tĂ« lĂ«vizshme tĂ« monitorimit nĂ« gjashtĂ« qytete dhe 15 stacioneve fikse, kĂ«tĂ« vit sjellim njĂ« pasqyrĂ« shumĂ« mĂ« tĂ« plotĂ« tĂ« shĂ«ndetit tĂ« qyteteve tona”, tha Bejko.

I pranishëm në prezantimin e gjetjeve të raportit ishte dhe zëvendësministri i Mjedisit, Genti Gazheli, i cili u shpreh se mbrojtja e mjedisit është prioritet kombëtar dhe pjesë thelbësore e angazhimeve për integrimin evropian.

Sipas tij, kjo ishte një nga arsyet që çoi në krijimin e një ministrie të dedikuar për mjedisin. Megjithatë, sfidat mbeten të shumta.

“Sistemi i monitorimit kĂ«rkon pĂ«rmirĂ«sime tĂ« mĂ«tejshme teknike, si dhe zgjerimin e mbulimit pĂ«r ndotĂ«s tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m si metalet e rĂ«nda dhe hidrokarburet aromatike. Po ashtu, forcimi i kapaciteteve laboratorike dhe pĂ«rmirĂ«simi i transmetimit tĂ« tĂ« dhĂ«nave nĂ« kohĂ« reale mbeten drejtime tĂ« rĂ«ndĂ«sishme pĂ«r tĂ« ardhmen”, deklaroi Gazheli.

Ndotja e ajrit mbi normë

NĂ« TiranĂ«, sipas raportit, 66.7% e pikave tĂ« monitorimit tejkalojnĂ« vlerĂ«n referencĂ« tĂ« dioksidit tĂ« azotit (NO₂). Ndikimi kryesor lidhet me trafikun rrugor dhe burimet e djegies nĂ« zona tĂ« caktuara urbane.

“Sasia e NO2 tejkalon 3-4 herĂ« normĂ«n prej 40 mcg/m3. Pikat mĂ« problematike janĂ« kryqĂ«zimi i zgjatimit tĂ« bulevardit me UnazĂ«n, Materniteti i Ri, Ali Demi, Rruga e Elbasanit dhe zona e Kristal Center”, u shpreh Kejt Dhrami, eksperte e qeverisjes territoriale pranĂ« CoPlan.

Po ashtu, në 98.3% të pikave të monitorimit nivelet e dioksidit të karbonit (CO2) rezultojnë mbi nivelin referencë.

“Rreth 95% mĂ« lart se standardi. Kjo lidhet me sisteme urbane shumĂ« tĂ« ngarkuara, shkĂ«mbimin e ajrit tĂ« ndotur tĂ« brendshĂ«m me atĂ« tĂ« jashtĂ«m dhe mungesĂ«n e vegjetacionit”, tha Dhrami.

Sa i përket grimcave të imëta të pluhurit nga emetimet e automjeteve (PM2.5) dhe grimcave më të mëdha (PM10), raporti tregon se ato rrallë tejkaluan standardet në Tiranë për periudhën kur është kryer monitorimi, korrik-gusht 2025.

“Arsyeja Ă«shtĂ« se kjo periudhĂ« shoqĂ«rohet me lĂ«vizje mĂ« tĂ« pakta tĂ« automjeteve dhe pĂ«rdorim mĂ« tĂ« kufizuar tĂ« sistemeve tĂ« ngrohjes. MegjithatĂ« ka zona ku vlerat i afrohen ose i tejkalojnĂ« kufijtĂ« maksimalĂ«, si nĂ« RrugĂ«n e DibrĂ«s, Qytetin Studenti dhe zonĂ«n e MedresesĂ«â€, shtoi Dhrami.

Në Durrës, pluhurat rezultojnë mbi standardet.

“Zonat mĂ« tĂ« ndotura janĂ« Vollga, Rruga e Spitalit, stadiumi dhe bulevardi. Kjo lidhet me intensitetin urban dhe aktivitetin pranĂ« zonĂ«s portuale”, argumentoi Dhrami.

NĂ« Elbasan rreth 91% e pikave tejkalojnĂ« standardin pĂ«r NO₂, ndĂ«rsa 95% janĂ« mbi pragun referencĂ« pĂ«r CO₂.

NĂ« Fier, 73% e pikave tĂ« monitoruara tejkalojnĂ« standardin pĂ«r PM2.5 dhe PM1, ndĂ«rsa 67% e pikave tĂ« monitorimit pĂ«r NO₂ janĂ« mbi standard.

Në më shumë se gjysmën e pikave të monitoruara në Korçë dhe Shkodër rezulton se grimcat e imëta në ajër tejkalojnë standardet.

Ndotja akustike, një realitet i përditshëm

Rruga e Dibrës, zona e Medresesë, Qyteti Studenti dhe Liqeni Artificial janë disa nga zonat ku niveli i zhurmës e kalon kufirin normal, sipas raportit.

“GjatĂ« ditĂ«s, 88% e pikave tĂ« monitoruara tejkalojnĂ« kufirin prej 55 decibelĂ«sh, kryesisht pĂ«r shkak tĂ« trafikut”, u shpreh Greta Shehu, eksperte mjedisi pranĂ« CoPlan.

Sipas saj, gjatë natës tejkalimi është disi më i ulët dhe ndodh kryesisht në zona urbane si Astiri dhe zona e Doganës.

Në Durrës, 87% e pikave të monitorimit tejkalojnë nivelin prej 55 decibelësh, kryesisht në shëtitoren Vollga, zonën e portit dhe lagjet përreth.

“GjatĂ« natĂ«s, 92% e pikave tĂ« monitorimit e kalojnĂ« standardin, duke krijuar probleme pĂ«r shĂ«ndetin dhe cilĂ«sinĂ« e gjumit”, tha Shehu.

Në Elbasan, zonat më të prekura janë autostrada, lagjja Skënderbeu dhe qendra e qytetit. Gjatë natës, 86% e pikave monitoruese tejkalojnë kufirin prej 45 decibelësh.

Në Fier, 61 nga 99 pika monitorimi janë mbi standard gjatë ditës, ndërsa gjatë natës 46 prej tyre e tejkalojnë kufirin.

Në Korçë situata paraqitet më e qëndrueshme, ku 37% e stacioneve tejkalojnë standardin gjatë ditës. Megjithatë gjatë natës 65% e tyre e kalojnë kufirin.

Në Shkodër, 89% e pikave të monitorimit tejkalojnë kufirin prej 55 decibelësh gjatë ditës, kryesisht në rrugët kryesore dhe rreth-rrotullime.

Cilësia e ujërave, e paqëndrueshme

Risi e monitorimit të vitit 2025 është edhe analiza e ujërave, që përfshiu 9 liqene, 5 rezervuarë, 4 përrenj dhe një sistem vaditjeje.

Sipas Imeldi Sokolit, ekspert i territorit dhe mjedisit pranë CoPlan, për analizën e ujërave janë përdorur 18 komponentë matës.

“Kanali Roskovec-HoxharĂ«, nga 18 komponentĂ« tĂ« analizuar, 12 rezultojnĂ« mbi normĂ«â€, tha Sokoli.

Ai përmendi gjithashtu disa kanale kulluese në Fier-Divjakë, ku është vërejtur rritje e përçueshmërisë elektrike për shkak të shkarkimeve urbane dhe aktiviteteve bujqësore.

Liqenet kryesore përreth Tiranës rezultojnë gjithashtu të ndotura.

“Liqeni i BovillĂ«s, Liqeni i FarkĂ«s dhe Liqeni Artificial i TiranĂ«s kanĂ« ndotje tĂ« lartĂ« organike”, tha Sokoli.

Sipas tij, edhe lumi i Tiranës ka shfaqur prani të metaleve të rënda. Edhe liqenet e Treganit, Bleshit dhe Tafanit rezultuan me nivele të larta ndotjeje.

Sokoli theksoi se duhen masa konkrete për përmirësimin e cilësisë së ujërave, përmes kontrollit të aktiviteteve minerare dhe reduktimit të shkarkimeve urbane.

Lexo gjithashtu:

The post Monitorimi i CoPlan: Ajër i ndotur dhe zhurmë e lartë në Tiranë e qytete të tjera appeared first on Citizens.al.

↗

“Jo imunitet pĂ«r hajdutĂ«t!”: LĂ«vizja BashkĂ« protestĂ« para Kuvendit

✇Citizens.al
By: Erisa Kryeziu

Aktivistë dhe qytetarë protestuan mbrëmjen e sotme para Kuvendit kundër vendimit të mazhorancës për të mos hequr imunitetin e ish-zëvendëskryeministres Belinda Balluku. Protesta u thirr nga Lëvizja Bashkë, e cila kërkon që Balluku të përballet me drejtësinë pas kërkesës së SPAK që po e heton për korrupsion dhe shkelje të barazisë në tenderë.

“Jo imunitet pĂ«r hajdutĂ«t” ishte thirrja kryesore nĂ« protestĂ«.

Vendimi i mazhorancĂ«s socialiste pĂ«r imunitetin e Ballukut, sipas protestuesve, Ă«shtĂ« pĂ«rpjekje pĂ«r tĂ« mbrojtur “pisllĂ«qet qĂ« ka bĂ«rĂ« me Edi RamĂ«n, nĂ« kurriz tĂ« popullit shqiptar”.

Ata theksuan se mos-heqja e imunitetit pĂ«r t’u hetuar dhe gjykuar e lirĂ« nga drejtĂ«sia krijon hapĂ«sirĂ« qĂ« ajo tĂ« kĂ«rcĂ«nojĂ« dĂ«shmitarĂ«t dhe tĂ« manipulojĂ« provat.

“Ka njĂ« marrĂ«dhĂ«nie informale tĂ« ngritur nga Edi Rama me oligarkinĂ« ekonomike dhe me grupet kriminale. Prandaj Rama detyrohet t’i dalĂ« nĂ« mbrojtje Belinda Balluku, sepse qĂ« ajo strukturĂ« tĂ« funksionojĂ« duhet tĂ« ekzistojĂ« siguria qĂ« njerĂ«zit e saj nuk preken nga drejtĂ«sia”, u shpreh Redi Muçi, deputet i LĂ«vizja BashkĂ«.

PĂ«r aktivistin Klodi Leka, “dramĂ«s Rama-Balluku” po i vjen fundi, ndĂ«rsa ai pĂ«rmendi dosjen prej 16 mijĂ« faqesh qĂ« ka SPAK.

“Edi Rama, qĂ« deri dje hiqej si babai, mbĂ«shtetĂ«si dhe dashnori mĂ« i famshĂ«m i reformĂ«s nĂ« drejtĂ«si, po shohim se si prej disa muajsh po sulmon institucionet e reja tĂ« drejtĂ«sisĂ« me njĂ« gjuhĂ« pĂ«rditĂ« e mĂ« tĂ« ashpĂ«r”, u shpreh Leka para qytetarĂ«ve.

Aktivistja Mirela Ruko renditi para qytetarëve të pranishëm në protestë padrejtësitë që, sipas saj, populli shqiptar ka përjetuar për shkak të klasës politike ndër vite.

“Kaq shumĂ« duruam, por edhe durimit duhet t’i vijĂ« fundi. NjĂ« popull mund tĂ« durojĂ«, por nuk ka lindur pĂ«r tĂ« qĂ«ndruar nĂ« gjunjĂ«. Ndaj boll, ne nuk durojmĂ« mĂ«. Ky Ă«shtĂ« fundi!”, tha Ruko.

Kreu i Lëvizja Bashkë, Arlind Qori, ironizoi në nisje të fjalës së tij se, sipas Ramës, lufta ndaj korrupsionit është shkelje e të drejtave të njeriut.

“Arsyet pse ai e mbron Ballukun janĂ« dy: sĂ« pari, pĂ«r t’u treguar qindra ‘BallukĂ«ve’ tĂ« tjerĂ« nĂ« PS qĂ« tĂ« vazhdojnĂ« tĂ« vjedhin tĂ« qetĂ«, sepse reforma nĂ« drejtĂ«si i ka ditĂ«t e numĂ«ruara. SĂ« dyti, sepse nuk do qĂ« nesĂ«r tĂ« jetĂ« i detyruar tĂ« vetĂ«dorĂ«zohet para drejtĂ«sisĂ« kur SPAK tĂ« kĂ«rkojĂ« imunitetin e tij”, u shpreh Qori.

Kërkesa e SPAK për heqjen e imunitetit të Belinda Ballukut pritet të votohet nesër në Kuvend. PS është shprehur se do të votojë kundër. Balluku akuzohet për korrupsion dhe shkelje të barazisë në tenderë.

Kjo Ă«shtĂ« protesta e katĂ«rt e mbajtur para Kuvendit nga LĂ«vizja BashkĂ«, me thirrjen pĂ«r tĂ« “dorĂ«zuar” Ballukun para drejtĂ«sisĂ«.

Lexo gjithashtu:

The post “Jo imunitet pĂ«r hajdutĂ«t!”: LĂ«vizja BashkĂ« protestĂ« para Kuvendit appeared first on Citizens.al.

↗

Kushtetuesja: Vendimi i qeverisë për mbylljen e TikTok ishte antikushtetues

✇Citizens.al
By: Erisa Kryeziu

Qeveria shkeli Kushtetutën kur vendosi të mbyllë platformën TikTok, kështu u shpreh sot Gjykata Kushtetuese, e cila doli në përfundimin se kufizimi i aksesit për të gjithë përdoruesit përbënte kufizim të lirisë së shprehjes.

Edhe pse qeveria e pati shfuqizuar aktin që ndalonte platformën, gjykata vendosi të shqyrtojë çështjen për shkak të interesit të madh publik dhe për të sqaruar kufijtë e ndërhyrjes së shtetit mbi hapësirën digjitale dhe të drejtat themelore.

Me vendimin e sotëm, gjykata theksoi se ligjet mbi bazën e të cilave është miratuar vendimi i qeverisë parashikojnë rregullim dhe mbrojtje në fushën e komunikimeve elektronike dhe të të drejtave të fëmijëve. Megjithatë, sipas saj, këto ligje nuk i japin qeverisë autorizim të qartë dhe të posaçëm për të ndërprerë plotësisht aksesin në një platformë online për të gjithë përdoruesit.

Isa Myzyraj, drejtues i Asociacionit të Gazetarëve të Shqipërisë (AGSH), tha për Citizens.al se vendimi përbën një moment të rëndësishëm për standardet demokratike në vend.

“Gjykata Kushtetuese ka vendosur tĂ« mbrojĂ« demokracinĂ« dhe lirinĂ« e shprehjes, duke i dhĂ«nĂ« njĂ« goditje tĂ« fortĂ« kujtdo qĂ« guxon tĂ« ndĂ«rhyjĂ« nĂ« to,” tha Myzyraj.

Në një deklaratë publike, AGSH theksoi se qëllimi i nismës nuk ishte mbrojtja e një platforme të caktuar.

“[
] por mbrojtja e parimit kushtetues tĂ« lirisĂ« sĂ« shprehjes dhe tĂ« drejtĂ«s pĂ«r informim, tĂ« cilat pĂ«rbĂ«jnĂ« shtyllĂ« themelore tĂ« demokracisĂ« dhe tĂ« punĂ«s sĂ« gazetarĂ«ve,” thuhet nĂ« reagimin e AGSH-sĂ«.

ÇfarĂ« çoi nĂ« mbylljen e TikTok?

NĂ« nĂ«ntor 2024, pranĂ« shkollĂ«s 9-vjeçare “Fan Noli” nĂ« TiranĂ«, sherri mes njĂ« grupi tĂ« miturish pĂ«rfundoi tragjikisht me vrasjen e 14-vjeçarit Martin Cani.

Pas ngjarjes, në kryeqytet u organizuan disa protesta nga qytetarë dhe prindër që kërkonin më shumë siguri në shkolla.

Në reagimin e tij të parë publik, kryeministri Edi Rama njoftoi se qeveria do të mbyllte platformën TikTok, duke e lidhur atë me klimën e dhunës mes të miturve dhe adoleshentëve.

Rama deklaroi se, edhe pse nuk kishte të dhëna konkrete që konflikti të kishte nisur në këtë platformë, rrjete të tilla sociale sfidojnë përpjekjet e familjeve për edukimin e fëmijëve.

Ai argumentoi se vendosja e filtrave në këto platforma nuk kishte funksionuar në vendet e Bashkimit Evropian dhe se, në këtë situatë, zgjidhja e vetme ishte mbyllja e plotë e tyre.

Vendimi shkaktoi reagime të forta në opinionin publik, ku shumë zëra e cilësuan masën si autoritare dhe populiste.

Më 6 mars 2025, ministrja e atëhershme e Arsimit, Ogerta Manastirliu, njoftoi se TikTok do të mbyllej për një periudhë njëvjeçare.

Ajo deklaroi se nga 25 nëntori deri më 22 dhjetor 2024 qeveria kishte zhvilluar mbi 1,300 konsultime me prindër dhe se rreth 90% e tyre mbështetën mbylljen e platformës.

Padia në Gjykatën Kushtetuese

Në mars 2025, një grup organizatash të shoqërisë civile dhe të medias kundërshtuan vendimin e qeverisë për mbylljen e TikTok-ut, duke e cilësuar atë si një kufizim ekstrem të lirisë së shprehjes dhe të aksesit në informacion.

Vendimi u pa me shqetësim edhe për shkak të kohës kur u mor, rreth dy muaj para zgjedhjeve parlamentare të 11 majit 2025.

Në të njëjtin muaj, AGSH dhe Rrjeti Ballkanik për Gazetari Investigative (BIRN) dorëzuan në Gjykatën Kushtetuese një kërkesë për shpalljen antikushtetuese të vendimit të qeverisë që ndalonte TikTok-un në Shqipëri.

Avokati Franc Terihati, nga Qendra për Fuqizim Ligjor, deklaroi para gjykatës se janë paraqitur argumente ligjore që tregojnë se vendimi i qeverisë cenon lirinë ekonomike, lirinë e shprehjes, lirinë e shtypit dhe të drejtën për informim.

Më 4 qershor 2025, Gjykata vendosi ta marrë në shqyrtim vendimin e qeverisë për mbylljen e platformës TikTok dhe vendosi që çështja të trajtohej në një seancë plenare publike për shkak të rëndësisë së saj.

Më 3 shkurt 2026, qeveria shqiptare miratoi vendimin nr.62, me të cilin shfuqizoi aktin e një viti më parë që ndalonte aksesin në TikTok.

Në seancën pasuese, në Gjykatën Kushtetuese, më 5 shkurt, përfaqësuesit e qeverisë argumentuan se shqyrtimi i çështjes ishte i panevojshëm, pasi vendimi që ndalonte platformën ishte shfuqizuar.

“Vendimi e humb efektin e tij nĂ« afatin 12-mujor,” tha pĂ«rfaqĂ«suesi i qeverisĂ«, Herold Jonuzaj, duke shtuar se “do tĂ« shfuqizohej automatikisht brenda 6 marsit 2026”.

Sipas tij, shfuqizimi ishte pjesë e një procesi negociimi me platformën për vendosjen e filtrave të kërkuar, megjithëse kjo ende nuk ishte formalizuar përmes një marrëveshjeje me shkrim.

Nga ana tjetër, avokati i paditësve, Franc Terihati, këmbënguli që çështja të shqyrtohej pavarësisht shfuqizimit të vendimit nga qeveria.

Ai theksoi se akti që ndaloi TikTok kishte cenuar disa të drejta kushtetuese, përfshirë lirinë e shprehjes, lirinë e shtypit, të drejtën për informim dhe lirinë ekonomike.

Sipas tij, bëhej fjalë për një çështje me interes të madh publik dhe gjykata duhej të shprehej nëse vendimi kishte qenë ose jo kushtetues gjatë kohës që ishte në fuqi.

Pas seancave dëgjimore, Gjykata Kushtetuese u tërhoq për të marrë vendimin përfundimtar mbi këtë çështje, vendim që u dha sot në favor të palës paditëse.

Lexoni gjithashtu:

The post Kushtetuesja: Vendimi i qeverisë për mbylljen e TikTok ishte antikushtetues appeared first on Citizens.al.

↗

Partia Socialiste mbron Belinda Ballukun: Imuniteti i paprekshëm

✇Citizens.al
By: Erisa Kryeziu

Shumica Socialiste e nisi mëngjesin e kësaj të hëne me një qëndrim përfundimtar kundër kërkesës së Prokurorisë së Posaçme (SPAK) për heqjen e imunitetit të ish-zëvendëskryeministres Belinda Balluku.

“Si anĂ«tarĂ« tĂ« mazhorancĂ«s nĂ« KĂ«shillin e Mandateve arrijmĂ« nĂ« pĂ«rfundimin se nuk ka vend pĂ«r dhĂ«nien e autorizimit”, u shpreh deputeti i PartisĂ« Socialiste, Ulsi Manja, teksa prezantoi raportin mbi kĂ«rkesĂ«n e SPAK.

Sipas Manjës, është e vërtetë që në një shtet të së drejtës lufta kundër korrupsionit është një objektiv legjitim dhe i domosdoshëm, por këto objektiva duhet të realizohen në përputhje me Kushtetutën.

“Ne i rekomandojmĂ« seancĂ«s plenare tĂ« rrĂ«zojĂ« kĂ«rkesĂ«n e SPAK pĂ«r autorizimin e heqjes sĂ« lirisĂ« sĂ« Ballukut,” tha Manja duke shtuar se nga shqyrtimi i materialeve shoqĂ«ruese “nuk rezulton domosdoshmĂ«ri pĂ«r vendosjen e njĂ« mase tĂ« tillĂ«.”

“Kjo nuk pengon SPAK tĂ« vazhdojĂ« hetimet,” theksoi Manja.

Në fjalën e tij si kryetar i socialistëve, Kryeministri Edi Rama u mundua të relativizojë çështjen ndaj Ballukut. Ai argumentoi se ndaj ish-zëvendëskryeministres nuk janë ngritur akuza për vjedhje, korrupsion apo vepra të rënda penale të kryer në flagrancë.

“[
] por vetĂ«m pĂ«r dyshimin e arsyeshĂ«m se, nĂ« cilĂ«sinĂ« e ish-ministres [
] ka kryer veprĂ«n penale tĂ« pabarazisĂ« nĂ« tendera publikĂ«, gjashtĂ« vite mĂ« parĂ«â€, u shpreh nĂ« fillim tĂ« fjalimit tĂ« tij Rama, duke shtuar se hetimi bazohet nĂ« disa mesazhe tĂ« gjetura vite mĂ« vonĂ« nĂ« celularin e njĂ« ish-drejtori.

“Si u marrkĂ«sha mbrapa hekurave kaq kollaj njĂ« njeri? Se folĂ«n dy veta nĂ« telefon dhe kjo Ă«shtĂ« njĂ« provĂ« e re qĂ« s’ështĂ« as e re,” u shpreh Kryeministri.

“Kur mendoj qĂ« vihet me kĂ«tĂ« kollajllĂ«k nĂ« Kuvend pĂ«r tĂ« kĂ«rkuar kokĂ«n e njĂ« tĂ« zgjedhuri, mbasi Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« gjithçka pĂ«r t’ia futur shtatĂ« pashĂ« jo nĂ«n dhe, por nĂ« llum!”, shtoi Rama.

Kryesocialisti e cilĂ«soi gjithashtu diskursin publik ndaj Ballukut si njĂ« “gjellĂ« qensh nĂ« 700 tenxheret e gjyqit politik dhe mediatik”, qĂ« sipas tij u krijua fillimisht me njĂ« “turravrap tĂ« pakuptueshĂ«m” nga prokurori dhe gjykatĂ«si i seancĂ«s paraprake.

Rama vlerësoi sërish figurën e Ballukut duke treguar se do ta mbajë me peshë të lartë politike. Ai renditi disa nga projektet infrastrukturore që sipas tij janë realizuar suksesshëm gjatë drejtimit të Ballukut, nga rrugët te projektet hekurudhore dhe ato ajrore, ndërsa theksoi se ajo do të drejtojë qarkun Fier në zgjedhjet vendore dhe nuk do të ketë më pushtet ekzekutiv.

Imuniteti i Ballukut dhe prova e shtetit të së drejtës

Vendimi i shumicĂ«s socialiste pĂ«r tĂ« rrĂ«zuar kĂ«rkesĂ«n e SPAK pĂ«r heqjen e imunitetit tĂ« – tashmĂ« – deputetes Balluku nuk Ă«shtĂ« vetĂ«m njĂ« vendim nĂ« kuadrin e njĂ« procesi parlamentar.

Ai përbën edhe një provë politike dhe institucionale për mënyrën se si funksionon shteti i së drejtës në Shqipëri dhe për raportin mes pushtetit politik dhe atij të drejtësisë.

SPAK ka ngritur akuza ndaj ish-zëvendëskryeministres, e cila mbante dhe postin e ministres së Infrastrukturës për shkelje në procedurat e prokurimit publik, lidhur me tenderët për tunelin e Llogarasë dhe Unazën e Jashtme të Tiranës, me vlerë rreth 210 milionë euro.

Prokurorët pretendojnë se përmes komunikimeve dhe ndërhyrjeve në procesin e tenderimit janë krijuar avantazhe të padrejta për një konsorcium kompanish, akuzë që Balluku e ka mohuar.

Argumenti i paraqitur nga përfaqësuesit e mazhorancës ishte se Balluku nuk ushtron më funksion ekzekutiv dhe për këtë arsye nuk ekziston rreziku i prishjes së provave apo intimidimit të dëshmitarëve.

MegjithatĂ«, pĂ«rtej argumentit juridik, vendimi ka njĂ« dimension tĂ« fortĂ« politik. Kryeministri Rama ka mbajtur njĂ« qĂ«ndrim tĂ« kujdesshĂ«m publik, duke deklaruar se vendimi duhet tĂ« bazohet nĂ« raportin e KĂ«shillit tĂ« Mandateve dhe se “mekanizmi i qeverisjes nuk mund tĂ« kurdiset dhe shkurdiset sa herĂ« bĂ«het njĂ« akuzĂ«â€.

Në një sistem ku parlamenti kontrollohet nga shumica qeverisëse, çdo vendim për imunitetin e një figure të lartë politike rrezikon të shihet si një mbrojtje politike dhe jo si një vlerësim juridik.

“Ne nuk do tĂ« bĂ«hemi pengesĂ« pĂ«r hetimin e deputetĂ«ve dhe zyrtarĂ«ve tĂ« lartĂ« tĂ« akuzuar nga drejtĂ«sia” dhe “kush ka probleme me drejtĂ«sinĂ« tĂ« pĂ«rballet vetĂ« me tĂ«â€ janĂ« disa nga deklaratat e mĂ«parshme tĂ« RamĂ«s nĂ« fillimet e pĂ«rballjeve tĂ« zyrtarĂ«ve tĂ« rrethit tĂ« tij me drejtĂ«sinĂ«.

Megjithatë, sipas një analize të Institutit të Studimeve Politike (ISP), qasja e qeverisë ndaj imunitetit të zyrtarëve të akuzuar ka ndryshuar me kalimin e viteve.

NĂ« vitet 2023 dhe 2024, Kuvendi refuzoi kĂ«rkesĂ«n e opozitĂ«s pĂ«r dĂ«rgimin nĂ« GjykatĂ«n Kushtetuese tĂ« mandatit tĂ« ish-ministres Olta Xhaçka, pasi bashkĂ«shorti i saj Artan Gaçi (ish-deputet i PS-sĂ«) ishte shpallur nga qeveria “investitor strategjik”.

Në mbrojtje u mor edhe ish-ministri i Brendshëm Saimir Tahiri. Në vitin 2017 u refuzua kërkesa e Prokurorisë së Krimeve të Rënda për heqjen e imunitetit, ndërsa në 2018 Tahiri dha dorëheqje nga mandati dhe më pas u dënua me burg.

Rastet kur Kuvendi ka miratuar heqjen e imunitetit kanë qenë kryesisht për figura më pak të fuqishme politikisht, si Tom Doshi dhe Mark Frroku në vitin 2015. Në të njëjtin vit, Kuvendi miratoi brenda dy ditësh edhe heqjen e imunitetit të Armando Prengës, figura që edhe pse nuk lidheshin direkt me Partinë Socialiste, ishin përkrahës të vazhdueshëm të saj në parlament.

Në vitin 2022, Alqi Bllako dha dorëheqje nga mandati pas akuzave të ngritura nga SPAK.

Ndërsa në vitin 2023, ndryshe nga rasti i Ballukut, ish-zëvendëskryeministri Arben Ahmetaj nuk mori të njëjtën mbrojtje politike. Brenda një jave nga kërkesa për heqjen e imunitetit, Kuvendi votoi në mbështetje të SPAK-ut.

Miratim tĂ« ngjashĂ«m pĂ«r heqjen e imunitetit pati edhe pĂ«r kreun e opozitĂ«s Sali Berisha nĂ« dhjetor 2023. NdĂ«rsa dorĂ«heqje nga mandati pati nĂ« vitin 2024 nga Jurgis Çyrbja, pĂ«r tĂ« cilin u deshĂ«n vetĂ«m 8 ditĂ«.

Në rastin e Belinda Ballukut, procesi ka nisur në dhjetor 2025 dhe pas më shumë se dy muajsh mazhoranca vendosi të refuzojë SPAK-un për heqjen e imunitetit.

NĂ« demokracitĂ« funksionale, heqja e imunitetit nuk Ă«shtĂ« njĂ« dĂ«nim, por njĂ« hap procedural pĂ«r t’i hapur rrugĂ« drejtĂ«sisĂ« tĂ« veprojĂ« pa pengesa. Refuzimi i kĂ«tij procesi krijon perceptimin se pushteti politik mund t’i vendosĂ« kufij drejtĂ«sisĂ«.

Lexoni gjithashtu:

The post Partia Socialiste mbron Belinda Ballukun: Imuniteti i paprekshëm appeared first on Citizens.al.

↗

“Revoltohu motĂ«r!” Vajzat dhe gratĂ« marshojnĂ« kundĂ«r dhunĂ«s dhe patriarkatit

✇Citizens.al
By: Erisa Kryeziu

“Revoltohu motĂ«r” ishte thirrja qĂ« mblodhi mesditĂ«n e “8 Marsit” vajza, gra dhe aktivistĂ« nĂ« njĂ« protestĂ« nĂ« sheshin “NĂ«nĂ« Tereza”.

Përmes një marshimi simbolik që përshkoi rrugët kryesore të Tiranës, protestuesit kërkuan barazi, mbrojtje nga dhuna, akses në drejtësi dhe përfaqësim real në vendimmarrje.

Ata theksuan se të jesh grua në Shqipëri shpesh do të thotë të jetosh me frikë, pasi diçka më shumë se gjysma e grave në vend (53%) kanë përjetuar të paktën një formë dhune gjatë jetës së tyre.

“NĂ« vetĂ«m tre vitet e fundit janĂ« regjistruar mbi 15 mijĂ« raste dhune nĂ« familje. NĂ« kĂ«tĂ« periudhĂ« janĂ« vrarĂ« 32 gra dhe vajza”, u shpreh aktivistja Ermela Çelaku.

Marshimi u thirr nga Kolektivi Feminist nĂ« ShqipĂ«ri. OrganizatorĂ«t theksuan se femicidi nuk Ă«shtĂ« “krim pasioni,” por “rezultat i njĂ« shoqĂ«rie qĂ« ende nuk e vlerĂ«son jetĂ«n e grave si tĂ« barabartĂ«â€.

Gjatë tubimit, vajzat dhe gratë ndanë edhe histori personale mbi presionin dhe kontrollin që përjetojnë në familje shoqëri dhe në hapësirën publike.

“NĂ« moshĂ«n 18-vjeçare erdhi njĂ« valĂ« emocionesh, zemĂ«rimi dhe nevoje pĂ«r tĂ« eksploruar mĂ« shumĂ«, pĂ«r ta pĂ«rmbysur botĂ«n e vogĂ«l nĂ« tĂ« cilĂ«n jetoja,” tregoi Entenela Ndrevataj, aktiviste feministe.

“Doja t’i shpĂ«toja emĂ«rtimit tĂ« ‘vajzĂ«s sĂ« mirë’, qĂ« mĂ« kufizonte edhe gjĂ«rat bazike: lĂ«vizjen e lirĂ«, oraret me kontroll, daljet natĂ«n, mĂ«nyrĂ«n se si vishem apo rolin tim nĂ« familje dhe mjedisin pĂ«rreth,” vijoi ajo.

PĂ«r Ndrevatajn, rebelimi nisi me hapa tĂ« vegjĂ«l, pasi presioni dhe dhuna psikologjike ishin aq tĂ« forta “sa guxoja tĂ« Ă«ndĂ«rroja pĂ«r liri, por gjithmonĂ« me hijen e frikĂ«s pas”.

PĂ«r aktivisten Deni Sanxhaku, nĂ« ShqipĂ«rinĂ« e vitit 2026 tĂ« qenurit grua “nuk mjafton”.

“Duhet tĂ« jesh gruaja e dikujt, mamaja e dikujt, motra e dikujt. Duhet tĂ« jesh punĂ«tore nĂ« fabrikĂ« qĂ« tĂ« kujtojnĂ« vetĂ«m mĂ« 1 Maj. Duhet gjithmonĂ« tĂ« jesh nĂ« raport me dikĂ« tjetĂ«r qĂ« tĂ« njihen tĂ« drejtat e tua dhe tĂ« kesh mbrojtje apo solidaritet”, theksoi Sanxhaku.

Edhe puna e papaguar dhe barra e përditshme që mbajnë gratë në familje dhe në shoqëri ishte pjesë e mesazheve të marshimit, i cili përfshiu edhe përfaqësues grupimesh politike.

Aktivistja Albina Ruko, nga Lëvizja Bashkë, theksoi se gratë janë mësuar të luftojnë në heshtje.

“TĂ« jemi tĂ« zonjat nĂ« punĂ«, tĂ« jemi shtylla e familjes, tĂ« rrisim fĂ«mijĂ«t me Ă«ndrra dhe vlera. UnĂ« besoj se vajzat tona duhet tĂ« jetojnĂ« nĂ« njĂ« botĂ« mĂ« tĂ« drejtĂ« se ajo qĂ« kemi gjetur ne”, u shpreh ajo.

Në marshim pati edhe mesazhe solidariteti për gratë që përballen me forma të ndryshme diskriminimi, përfshirë gratë lesbike, biseksuale, transgjinore, rome, egjiptiane dhe gratë me aftësi të kufizuara.

Sipas aktivistes së komunitetit LGBT, Livia Zotrija, diskutimet publike të vitit të fundit rreth ligjit për barazinë gjinore kanë nxitur një klimë më armiqësore ndaj komunitetit.

“PĂ«rballĂ« sulmeve fizike, dhunĂ«s verbale, linçimit publik dhe dehumanizimit qĂ« Ă«shtĂ« ushqyer ndaj grave dhe vajzave lesbike, biseksuale dhe transgjinore. Jemi bĂ«rĂ« shĂ«njestĂ«r vetĂ«m sepse ekzistojmĂ« dhe sepse guxojmĂ« tĂ« flasim”, u shpreh Zotrija.

Marshimi u mbyll përpara Kryeministrisë. Aktivistet nuk kursyen kritikat edhe ndaj gjuhës seksiste në politikë ndaj strukturave patriarkale në pushtet.

“Kur themi patriarkat kemi nĂ« mendje fytyrĂ«n dhe fjalorin e Taulant BallĂ«s, shpĂ«rthimet e Edi RamĂ«s; dhunĂ«n shtetĂ«rore nĂ« duart e oligarkĂ«ve nga Ulaj te Mane dhe gjithçka nĂ« mes,” u shpreh Diana Malaj, aktiviste e Grupit ATA nga Kamza.

“AarrogancĂ«n e kryebashkiakĂ«ve tĂ« lirĂ« apo nĂ« burg; dhe simbolikĂ«n e ‘VilĂ«s 31’ si njĂ« art nĂ« shĂ«rbim tĂ« pushtetit”, vijoi ajo.

Përveç kërkesave për barazi dhe drejtësi për gratë në Shqipëri, protestuesit shprehën solidaritet edhe me gratë në vendet e luftës, si Palestina, Irani dhe Ukraina, të cilat sipas tyre përballen njëkohësisht me shtypje patriarkale dhe konflikte të armatosura.

Sipas të dhënave të Avokatit të Popullit, të përpunuara në vitin 2024 me mbështetjen e UN Women, gjatë periudhës 2021-2024 janë vrarë 37 vajza dhe gra në Shqipëri, ndërsa 27 prej këtyre rasteve janë klasifikuar si femicid, pra vrasje për shkak të gjinisë.

NdĂ«rkohĂ«, sipas tĂ« dhĂ«nave tĂ« Kolektivit Feminist nĂ« ShqipĂ«ri, tĂ« mbledhura pĂ«rmes platformĂ«s “Counting Dead Women”, nĂ« tre vitet e fundit janĂ« vrarĂ« 32 vajza dhe gra nga bashkĂ«shortĂ«t, partnerĂ«t, ish-partnerĂ«t apo familjarĂ«t. NĂ« kĂ«to shifra pĂ«rfshihen edhe gratĂ« shqiptare tĂ« vrara jashtĂ« vendit.

Lexo gjithashtu:

The post “Revoltohu motĂ«r!” Vajzat dhe gratĂ« marshojnĂ« kundĂ«r dhunĂ«s dhe patriarkatit appeared first on Citizens.al.

↗

BanorĂ«t e FushĂ«-BulqizĂ«s kundĂ«shtojnĂ« ndĂ«rtimin e hidrocentralit “Shytaj”

✇Citizens.al
By: Erisa Kryeziu

Banorë të fshatrave Koçaj, Dragu dhe Kodra e Danit, në Njësinë Administrative Fushë-Bulqizë, u mblodhën sot para bashkisë për të kundërshtuar ndërtimin e një hidrocentrali (HEC).

Ata hynë në sallën ku po zhvillohej mbledhja e këshillit bashkiak, ku pritej të diskutohej dhënia e një parcele toke për ndërtimin e HEC-it. Megjithatë, sipas bashkisë, çështja nuk ishte pjesë e rendit të ditës, pasi nuk ishte miratuar më parë.

“U nisĂ«n tre-katĂ«r herĂ«, jo malin, jo drutë  Tani ka shkuar puna aty ku nuk mbahet mĂ«, duke tharĂ« tre katunde. ËshtĂ« pĂ«rrua, por do t’i mbledhĂ« tĂ« gjithĂ« ujĂ«rat nĂ« njĂ« vend dhe tĂ« bĂ«het i pasur ai i zoti qĂ« do ta marrĂ«â€, u shpreh pĂ«r Citizens.al, Elez Dedja, banor i zonĂ«s.

Pasi pa që banorët hynë në sallë, kryetarja e bashkisë, Festime Mjeshtri, u largua nga mbledhja dhe u fut në zyrën e saj, e ndjekur nga banorët. Më pas ajo pranoi të takonte një përfaqësi të tyre.

“Po na e bĂ«nĂ« centralin atje pĂ«r tĂ« na marrĂ« ujin, pĂ«r tĂ« na marrĂ« shpirtin, pĂ«r tĂ« na marrĂ« gjithçka”, u shpreh Mirgjela Mera, njĂ« tjetĂ«r banore, teksa priste jashtĂ« derĂ«s sĂ« kryebashkiakes sĂ« bashku me dhjetĂ«ra banorĂ« tĂ« tjerĂ«. Sipas saj, nĂ«se uji u merret, ata nuk kanĂ« mĂ« mundĂ«si tĂ« jetojnĂ« nĂ« fshat.

Në të njëjtën linjë u shpreh edhe Ahmet Bushi, gjithashtu banor, i cili theksoi se ata do të bëjnë çmos për të mos e lejuar ndërtimin e hidrocentralit.

“Pa ujĂ«, pa drita, pa rrugĂ« nuk ka jetĂ«. Uji merret te fshati im, te shtĂ«pia ime nĂ« katund. Shytaj quhet pĂ«rroi dhe ujĂ«rat mblidhen mĂ« poshtĂ«â€, u shpreh Bushi.


Sipas Seit Hotit, nëse uji merret për hidrocentralin, banorët do të detyrohen të shpërngulen. Ai thekson se për projektin nuk është bërë konsultim me banorët.

“[Investitori]
 do ta shtrojĂ« kĂ«tu nĂ« kĂ«shillin bashkiak, tĂ« marrĂ« vendimin e kĂ«shillit, por ne kemi marrĂ« informacionet dhe nuk e pranojmĂ«. Prandaj kemi ardhur sot kĂ«tu”, tha ai.

Nadire Dedaj, një banore në moshë, u shpreh se kundërshtimi ndaj projektit vijon prej vitesh. Ajo tregoi se një situatë të ngjashme zona e kishte kaluar me protesta edhe në vitin 2019 duke ia dalë ta mbrojë ujin.

“Atje nuk mund tĂ« futen fadroma e mjete tĂ« tjera. Edhe nĂ«se firmat jepen nga Tirana apo nga kĂ«ta kĂ«tu, ata nuk hyjnĂ« dot atje. Ta kenĂ« tĂ« prerĂ« atĂ« fjalĂ«â€, theksoi ajo pĂ«r Citizens.al.

Pas përfundimit të takimit me kryebashkiaken, banorët thanë se ajo u shpreh se do të mbështeste qëndrimin e tyre nëse kërkesat rezultojnë të drejta.

“Kryebashkiakja ishte nĂ« dijeni dhe tha se e priste kĂ«tĂ« reagim,” tregoi pĂ«r Citizens.al Ismet Koka pasi doli nga takimi.

“Si pĂ«rfundim na dha njĂ« ‘ok’ dhe tha se do tĂ« jetĂ« me banorĂ«t nĂ«se Ă«shtĂ« me tĂ« drejtĂ«. NĂ«se nuk Ă«shtĂ«, atĂ«herĂ« do tĂ« merren masa tĂ« tjera.”

MĂ« herĂ«t banorĂ«t kanĂ« dorĂ«zuar edhe njĂ« peticion me rreth 350 nĂ«nshkrime kundĂ«r ndĂ«rtimit tĂ« HEC-it “Shytaj”.

Ata kërkojnë që çdo vendim për ndërtimin e hidrocentralit të merret vetëm pas publikimit të raportit të Vlerësimit të Ndikimit në Mjedis dhe pas zhvillimit të dëgjesave publike në fshatrat e prekura, për ndikimin në burimet ujore dhe në masivin pyjor.

Projekti pĂ«r ndĂ«rtimin e hidrocentralit “Shytaj” ka nisur qĂ« nĂ« vitin 2019, por nuk arriti tĂ« miratohej nĂ« kĂ«shillin bashkiak pĂ«r shkak tĂ« kundĂ«rshtimeve tĂ« banorĂ«ve.

Asokohe, banorët deklaruan se nuk ishin zhvilluar konsultime publike me komunitetin.

NĂ« vitin 2024, KĂ«shilli KombĂ«tar i Territorit vendosi miratimin me kusht tĂ« lejes sĂ« ndĂ«rtimit pĂ«r HEC-in “Shytaj”, me detyrimin pĂ«r plotĂ«simin e dokumentacionit tekniko-ligjor dhe pagesĂ«n e taksĂ«s sĂ« ndikimit nĂ« infrastrukturĂ«.

Sipas lejes sĂ« ndĂ«rtimit, shoqĂ«ria ndĂ«rtuese Ă«shtĂ« “ERIM” sh.p.k., nĂ« pronĂ«si tĂ« familjes Shyti, me aksionerĂ« Adhurim Shyti, Ervin Shyti dhe ArbĂ«r Shyti.

Lexo gjithashtu:

The post BanorĂ«t e FushĂ«-BulqizĂ«s kundĂ«shtojnĂ« ndĂ«rtimin e hidrocentralit “Shytaj” appeared first on Citizens.al.

↗

Femicidi në Shqipëri: 27 viktima në katër vite

✇Citizens.al
By: Erisa Kryeziu

Dhuna vijon tĂ« jetĂ« pĂ«rditshmĂ«ri pĂ«r gratĂ« nĂ« ShqipĂ«ri, duke marrĂ« forma ekstreme deri nĂ« humbje jete. Sipas tĂ« dhĂ«nave tĂ« Avokatit tĂ« Popullit, tĂ« pĂ«rpunuara nĂ« vitin 2024 me mbĂ«shtetjen e UN Women, gjatĂ« periudhĂ«s 2021-2024 janĂ« vrarĂ« 37 vajza dhe gra, ndĂ«rsa 27 prej kĂ«tyre rasteve janĂ« klasifikuar si “femicid,” pra vrasje pĂ«r shkak tĂ« gjinisĂ«.

Gjetjet janĂ« pjesĂ« e analizĂ«s sĂ« “Observatorit pĂ«r Femicidin,” njĂ« mekanizĂ«m monitorimi i ngritur nĂ« vitin 2024 me mbĂ«shtetjen e UN Women, i cili analizon rastet e dhunĂ«s ekstreme ndaj grave dhe vajzave nĂ« vend.

MegjithatĂ«, pavarĂ«sisht rritjes sĂ« vĂ«mendjes institucionale, termi “femicid” ende nuk Ă«shtĂ« i pĂ«rkufizuar nĂ« Kodin Penal shqiptar, duke e bĂ«rĂ« mĂ« tĂ« vĂ«shtirĂ« njohjen formale tĂ« motiveve gjinore nĂ« procedurat gjyqĂ«sore.

18 raste dhune ekstreme vetëm në vitin 2024

Gjatë vitit 2024, Observatori analizoi 18 raste të dhunës ekstreme ndaj grave dhe vajzave. Këto raste përfshijnë jo vetëm vrasjet, por edhe forma të tjera të dhunës që mund të çojnë në pasoja fatale.

Nga këto raste, 5 ishin vrasje të grave, ndërsa vetëm 3 prej tyre u klasifikuan si femicid. Dy nga viktimat u vranë nga bashkëshortët e tyre, ndërsa një rast përfshinte vrasjen e një gruaje nga fqinji i saj.

Sipas të dhënave të Observatorit për Femicidin, në 13 nga 18 rastet e marra në shqyrtim viktimat kishin përjetuar më parë dhunë nga autori.

“Duke konfirmuar se dhuna vdekjeprurĂ«se shpesh Ă«shtĂ« pĂ«rshkallĂ«zim i abuzimit tĂ« njohur mĂ« parĂ«â€, thuhet nĂ« tĂ« dhĂ«nat e pĂ«rpunuara nga Observatori.

Nga këto 18 raste, në 5 raste viktimat kishin kërkuar ndihmë nga policia.

“AsnjĂ« nga viktimat nuk ishte nĂ«n masa aktive mbrojtjeje nĂ« momentin e krimit”, theksojnĂ« tĂ« dhĂ«nat.

Për këto raste janë identifikuar 19 autorë, prej të cilëve 17 ishin djem ose burra, ndërsa 7 prej tyre kishin rekorde kriminale të mëparshme.

Sipas të dhënave të Observatorit, viktimat ishin nëna të 33 fëmijëve, përfshirë 9 të mitur.

“MĂ« shumĂ« se gjysma e ngjarjeve (56%) ndodhĂ«n nĂ« zona rurale, duke nxjerrĂ« nĂ« pah pasoja mĂ« tĂ« gjera sociale tĂ« dhunĂ«s ekstreme ndaj grave”, thuhet nĂ« tĂ« dhĂ«nat e mbledhura nga Observatori.

Sipas UN Women, në një tryezë të mbajtur për Ditën Ndërkombëtare të Grave, këto gjetje nxjerrin në pah boshllëqe të rëndësishme në identifikimin e hershëm të rrezikut, në parandalimin dhe në reagimin institucional ndaj dhunës ndaj grave.

“KĂ«to tĂ« dhĂ«na tregojnĂ« se vetĂ«m ligjet nuk mjaftojnĂ«. Urdhrat e mbrojtjes duhet tĂ« zbatohen nĂ« mĂ«nyrĂ« konsistente, rreziqet duhet tĂ« vlerĂ«sohen herĂ«t dhe institucionet duhet tĂ« punojnĂ« sĂ« bashku pĂ«r tĂ« parandaluar pĂ«rshkallĂ«zimin e dhunĂ«s”, thekson UN Women nĂ« njĂ« deklaratĂ« publike.

Mangësitë institucionale dhe mbrojtja ligjore

Raporti evidenton disa dobësi të vazhdueshme në reagimin institucional ndaj dhunës me bazë gjinore.

“Mungesa e njohjes sĂ« qartĂ« ligjore tĂ« femicidit vazhdon tĂ« kufizojĂ« njohjen formale tĂ« motiveve tĂ« lidhura me gjininĂ« brenda procedurave gjyqĂ«sore. NĂ« disa raste, dhuna paraprake ishte e njohur nga institucionet, megjithatĂ« nuk ishin marrĂ« masa aktive mbrojtjeje pĂ«rpara ngjarjes”, thuhet nĂ« raport.

Sipas raportit, identifikimi i vonuar i rrezikut, zbatimi dhe monitorimi i dobët i masave mbrojtëse, si dhe koordinimi i pamjaftueshëm mes policisë, gjykatave, prokurorisë dhe shërbimeve sociale e shëndetësore janë disa nga faktorët kryesorë që çojnë në mosreagim institucional ndaj dhunës me bazë gjinore.

Në një tryezë të përbashkët të organizuar nga UN Women në kuadër të Ditës Ndërkombëtare të Grave, me përfaqësues të institucioneve përgjegjëse, u bë thirrje për të garantuar që gratë dhe vajzat të kenë akses të plotë në drejtësi.

“Me gjithĂ« pĂ«rparimin e bĂ«rĂ« si rezultat i reformĂ«s nĂ« drejtĂ«si, gratĂ« vazhdojnĂ« tĂ« hasin barriera kur kĂ«rkojnĂ« drejtĂ«si nĂ« rastet qĂ« kanĂ« tĂ« bĂ«jnĂ« me dhunĂ«n me bazĂ« gjinore, zgjidhjen e martesĂ«s, mbĂ«shtetjen pĂ«r fĂ«mijĂ«t, pasurinĂ« dhe aspekte tĂ« tjera”, thuhet nĂ« reagimin e UN Women.

Sipas organizatës, kostot e larta ligjore dhe të transportit, si dhe përgjegjësitë e përkujdesit për familjen, kufizojnë aftësinë e tyre për të kërkuar dhe për të marrë zgjidhje ligjore.

“Gjykatat dhe qendrat e ndihmĂ«s ligjore shpesh janĂ« tĂ« pĂ«rqendruara nĂ« zonat urbane, duke ua bĂ«rĂ« grave nĂ« zonat rurale mĂ« tĂ« vĂ«shtirĂ« aksesin nĂ« to”, thuhet nĂ« deklaratĂ«n e UN Women nĂ« ShqipĂ«ri.

Sipas një raporti monitorimi të vitit 2025 të Qendrës për Nisma Ligjore Qytetare, janë analizuar 479 raste të dhunës në familje të gjykuara gjatë tre viteve të fundit në shtatë gjykata në vend.

Sipas raportit, 108 viktima (22%) ishin të përfaqësuara nga një avokat, ndërsa 371 gra morën pjesë në procedura ligjore pa përfaqësim ligjor.

“VetĂ«m shtatĂ« gra pĂ«rfituan ndihmĂ« juridike tĂ« financuar nga shteti”, thekson raporti.

Në rastet kur gratë kishin përfaqësim ligjor, gjykatat miratuan urdhra mbrojtjeje në çdo rast.

Sipas UN Women, kjo tregon se qasja nĂ« ndihmĂ« juridike rrit gjasat pĂ«r mbrojtje dhe se procedurat aktuale pĂ«r ndihmĂ« juridike falas duhet t’i pĂ«rgjigjen natyrĂ«s urgjente tĂ« rasteve tĂ« dhunĂ«s nĂ« familje.

Lexoni gjithashtu:

The post Femicidi në Shqipëri: 27 viktima në katër vite appeared first on Citizens.al.

↗

Gratë me aftësi të kufizuara, pa akses në institucionet e raportimit të dhunës

✇Citizens.al
By: Erisa Kryeziu

Në Shqipërinë e vitit 2026 flitet shpesh për barazi gjinore dhe për krijimin e mekanizmave mbrojtës ndaj dhunës kundrejt vajzave dhe grave. Në praktikë, situata paraqitet ndryshe dhe më pak e diskutuar mbetet dhuna me bazë gjinore ndaj vajzave dhe grave me aftësi të kufizuara.

Ato mbeten në një hapësirë të padukshme mes dhunës dhe mungesës së aksesit në institucionet ku ajo duhet të denoncohet.

NĂ« njĂ« vĂ«zhgim tĂ« kryer nga Fondacioni “SĂ« Bashku” nĂ« TiranĂ«, DibĂ«r dhe VlorĂ«, vihet re se sistemet e ndĂ«rtuara pĂ«r tĂ« mbrojtur vajzat dhe gratĂ« me aftĂ«si tĂ« kufizuara janĂ« tĂ« pamjaftueshme, tĂ« paaksesueshme, tĂ« pakoordinuara dhe fizikisht tĂ« papĂ«rshtatshme.

Sipas Suela Lalës, drejtuese e fondacionit, përzgjedhja e tre qyteteve është bërë për të krijuar një panoramë të situatës nga veriu në jug të vendit.

Në Tiranë janë vëzhguar 48 institucione që janë pjesë e zinxhirit të reagimit ndaj dhunës me bazë gjinore, si Policia e Shtetit, prokuroria, gjykatat, qendrat shëndetësore, strehëzat, qendrat e ndihmës juridike falas dhe bashkitë.

Sipas raportit tĂ« Fondacionit “SĂ« Bashku”, asnjĂ« prej kĂ«tyre institucioneve nuk Ă«shtĂ« plotĂ«sisht i aksesueshĂ«m: 35.4% qasen pjesĂ«risht, ndĂ«rsa 64.6% janĂ« tĂ« paaksesueshme.

“NĂ« disa institucione u konstatuan elementĂ« tĂ« izoluar tĂ« aksesueshmĂ«risĂ«, si rampa hyrĂ«se, por mungonin komponentĂ« tĂ« tjerĂ«, si tualetet e pĂ«rshtatura pĂ«r personat me aftĂ«si tĂ« kufizuara, parkimet e rezervuara dhe tĂ« sinjalizuara, elementĂ«t taktilĂ« orientues, ashensorĂ«t dhe sportelet nĂ« lartĂ«si tĂ« arritshme”, thuhet nĂ« raport.

Vëzhgimi përfshin edhe aksesin në komunikim dhe informacion, përfshirë komunikimin përmes platformave online. Sipas raportit, aksesueshmëria në informacion dhe komunikim në Bashkinë e Tiranës mbetet sporadike dhe jo e standardizuar.

“VetĂ«m 20.8% e institucioneve tĂ« monitoruara ofrojnĂ« njĂ« minimum aksesi nĂ« komunikim dhe informacion, por shumĂ« bazik, ndĂ«rsa 79.2% nuk ofrojnĂ« asnjĂ« formĂ« informacioni apo komunikimi tĂ« aksesueshĂ«m”, nĂ«nvizon raporti.

Këto mungesa lidhen me mangësinë në materialet Braille, versioneve audio, udhëzimeve vizuale, interpretimit në gjuhën e shenjave, si dhe me mungesën e kontrastit dhe madhësisë së përshtatshme të tekstit.

Sipas Suela Lalës, një nga pengesat kryesore është fakti se shpesh dhuna nuk arrin të identifikohet si e tillë, ndërsa një tjetër problem lidhet me varësinë e personave me aftësi të kufizuara nga njerëzit që kujdesen për ta.

â€œĂ‡Ă«shtja e ndihmĂ«sit personal mbetet problematike. Pagesat janĂ« minimale dhe personat me aftĂ«si tĂ« kufizuara shpesh mbijetojnĂ« falĂ« mbĂ«shtetjes sĂ« familjarĂ«ve, ndĂ«rkohĂ« qĂ« dhuna nĂ« shumĂ« raste vjen pikĂ«risht nga njerĂ«zit mĂ« tĂ« afĂ«rt”, tregoi Lala pĂ«r Citizens.al.

Sipas saj, edhe në strehëzat për gratë dhe vajzat e dhunuara mungon aksesi për gratë me aftësi të kufizuara.

“NĂ« raportimin e dhunĂ«s ndaj grave me aftĂ«si tĂ« kufizuara, ato janĂ« tĂ« padukshme pikĂ«risht pĂ«r shkak tĂ« kĂ«tyre barrierave, tĂ« cilat gjenden nĂ« tĂ« gjithĂ« zinxhirin e institucioneve dhe nĂ« mĂ«nyrĂ«n se si Ă«shtĂ« organizuar shoqĂ«ria jonĂ«,” shtoi Lala.

Raporti evidenton gjithashtu mungesën e kapaciteteve të stafit në këto institucione. Asnjë prej (48) institucioneve nuk kishte zhvilluar gjatë vitit të fundit trajnime mbi këtë kategori apo mbi dhunën me bazë gjinore ndaj personave me aftësi të kufizuara.

Sipas tij, institucione si Komisioneri për Mbrojtjen nga Diskriminimi (KMD), Agjencia Kombëtare e Shoqërisë së Informacionit (AKSHI), Instituti i Sigurimeve Shoqërore (ISSH) dhe Shërbimi Kombëtar i Punësimit (SHKP) ofrojnë kryesisht informacione teknike, jo në gjuhë të thjeshtë apo në formate alternative, si video apo materiale audio.

“Policia, Prokuroria dhe Gjykatat mbĂ«shteten kryesisht nĂ« komunikim verbal, por pa ofruar akses real nĂ« informacion dhe komunikim pĂ«r personat me aftĂ«si tĂ« kufizuara”, thuhet nĂ« raport.

Sipas Lalës, në disa raste mungesa e aksesit në strehëzat për gratë e dhunuara ka bërë që gratë me aftësi të kufizuara të mos mundin të vendosen në qendrat emergjente 24 apo 48-orëshe.

Si shembuj pozitivĂ« pĂ«rmenden Qendra Komunitare “Gonxhe Bojaxhi”, qendra multidisiplinare “TĂ« qĂ«ndrojmĂ« sĂ« bashku” dhe Qendra pĂ«r Personat me AftĂ«si tĂ« Kufizuara nĂ« ShkozĂ«, tĂ« cilat kanĂ« njĂ« nivel mĂ« tĂ« mirĂ« aksesueshmĂ«rie nĂ« informacion dhe komunikim.

Sipas Lalës, në shumicën e institucioneve, në rastin më të mirë ekziston vetëm një rampë hyrëse.

“Nuk ka elementĂ« tĂ« tjerĂ« aksesueshmĂ«rie brenda ndĂ«rtesave apo nĂ« shĂ«rbime tĂ« tjera. NĂ«se Tirana paraqet njĂ« situatĂ« disi mĂ« tĂ« mirĂ« nĂ« aksesueshmĂ«rinĂ« fizike, nĂ« VlorĂ« dhe DibĂ«r problemi Ă«shtĂ« edhe mĂ« i theksuar”, argumenton ajo.

Aksesi në Dibër, minimal

Në 15 institucionet e monitoruara në Dibër, asnjë nuk rezultoi plotësisht i aksesueshëm. 26.7% janë pjesërisht të aksesueshme, ndërsa 73.3% janë të paaksesueshme.

“Gjykata e Rrethit GjyqĂ«sor DibĂ«r rezulton plotĂ«sisht e paaksesueshme, me shkallĂ« tĂ« larta dhe pa rampĂ« hyrĂ«se. Policia e Shtetit, DRSSH, spitali rajonal dhe qendra shĂ«ndetĂ«sore disponojnĂ« rampa hyrĂ«se, por pa elementĂ« tĂ« tjerĂ« mbĂ«shtetĂ«s tĂ« aksesueshmĂ«risĂ«â€, thuhet nĂ« raport.

Sa i përket aksesit në informacion dhe komunikim, ai është thuajse inekzistent.

“Institucionet nuk ofrojnĂ« materiale Braille, materiale audio, formate vizuale, interpretim nĂ« gjuhĂ«n e shenjave apo gjuhĂ« tĂ« thjeshtĂ«, ndĂ«rsa mungon sinjalistika orientuese e pĂ«rshtatur pĂ«r personat me aftĂ«si tĂ« kufizuara”, citon raporti.

Po ashtu, kapacitetet e stafit mbeten të kufizuara dhe pa trajnime specifike.

“Nuk kanĂ« kapacitetet pĂ«r ta trajtuar njĂ« grua me aftĂ«si tĂ« kufizuara siç duhet. KĂ«tĂ« e tregon edhe fakti qĂ« nuk mbajnĂ« tĂ« dhĂ«na pĂ«r sa raste tĂ« tilla adresohen dhe arrijnĂ« tĂ« dalin nga situata e dhunĂ«s”, tha Lala pĂ«r Citizens.al.

Sipas saj, dhuna ndaj grave me aftësi të kufizuara është tre deri në katër herë më e lartë sesa ndaj grave të tjera.

Aksesi në Vlorë, i kufizuar

Në 31 institucionet e monitoruara në Vlorë, 19.4% rezultojnë pjesërisht të aksesueshme, ndërsa 80.6% janë të paaksesueshme. Asnjë prej tyre nuk ishte plotësisht i aksesueshëm.

“Edhe nĂ« rastet kur ekzistojnĂ« elementĂ« tĂ« pjesshĂ«m tĂ« aksesueshmĂ«risĂ«, mungojnĂ« komponentĂ«t thelbĂ«sorĂ«, pĂ«rfshirĂ« tualetet e pĂ«rshtatura, ashensorĂ«t pĂ«r katet e sipĂ«rme dhe elementĂ«t taktilĂ« pĂ«r orientimin e personave me dĂ«mtim tĂ« shikimit”, vĂ« nĂ« dukje raporti.

Sipas tij, në asnjë nga institucionet e monitoruara nuk u identifikuan materiale të aksesueshme në komunikim dhe informacion.

“Stafi nuk ka marrĂ« trajnime nĂ« komunikim gjithĂ«pĂ«rfshirĂ«s dhe nuk zotĂ«ron njohuri pĂ«r ofrimin e informacionit tĂ« pĂ«rshtatur”, thekson raporti.

Fondacioni “SĂ« Bashku” rekomandon marrjen e masave pĂ«r pĂ«rmirĂ«simin e infrastrukturĂ«s fizike, pĂ«rshtatjen e materialeve informuese nĂ« formate tĂ« aksesueshme dhe rritjen e kapaciteteve tĂ« stafit nĂ« institucionet qĂ« janĂ« pjesĂ« e zinxhirit tĂ« raportimit tĂ« dhunĂ«s me bazĂ« gjinore.

Lexoni gjithashtu:

The post Gratë me aftësi të kufizuara, pa akses në institucionet e raportimit të dhunës appeared first on Citizens.al.

↗

Heshtja e detyruar: Personat me aftësi të kufizuar në dëgjim mbeten jashtë informacionit publik

✇Citizens.al
By: Erisa Kryeziu

Rreth 39,000 persona me aftësi të kufizuar në dëgjim nuk kanë akses të plotë në informacion, edhe pse ligji ua garanton. Sipas raportit të Institutit për Zhvillim dhe Inisiativa Qytetare, problematikë mbetet zbatimi.

“ËshtĂ« njĂ« target grup mĂ« i vogĂ«l, rreth 5 mijĂ« vetĂ« qĂ« nuk dĂ«gjojnĂ« dhe nuk flasin nĂ« mĂ«nyrĂ« totale dhe kanĂ« nevojĂ« urgjente pĂ«r interpretĂ« tĂ« gjuhĂ«s sĂ« shenjave jo vetĂ«m nĂ« media, por edhe nĂ« shĂ«rbimet e tjera publike”, u shpreh Danjela Burnazi, drejtuese e Institutit pĂ«r Zhvillim dhe Inisiativa Qytetare.

Sipas Burnazit, mungesa e aksesueshmërisë shkon përtej medias, në institucione publike, sistemin shëndetësor, atë gjyqësor dhe në jetën e përditshme.

Raporti është bazuar në të dhëna të gjeneruara nga fokus grupet dhe pyetësorët me personat me aftësi të kufizuar në dëgjim, si dhe të dhënat zyrtare nga institucionet. Aktualisht në Shqipëri janë vetëm tre interpretë të licencuar, duke e bërë të vështirë dhënien e këtij shërbimi në të gjitha shërbimet.

Sipas Ardita Kerajt, ekspertja që është marrë me raportin, sipas ligjit nr. 97/2013 për Mediat Audiovizive, ka një detyrim ligjor për transmetuesit audiovizivë për të rritur aksesueshmërinë e personave me aftësi të kufizuar në dëgjim, duke përfshirë interpretët, titrat apo forma të tjera.

“QĂ« nga vitit 2013 deri sot ka pĂ«rmirĂ«sime, por ka nevojĂ« pĂ«r mĂ« shumĂ« akses nĂ« informacion, edhe pĂ«rtej edicioneve tĂ« lajmeve”, u shpreh Ardita Keraj.

Sipas Kerajt, janë katër televizione sikurse RTSH, TV Klan, Top Channel dhe Vizion Plus që japin edicionin e lajmeve me interpretë në ditë të caktuara, dhe këto mbulohen nga vetëm tre interpretë.

Sipas të dhënave të raportit, burimet kryesore të informacionit për personat me aftësi të kufizuar në dëgjim janë televizioni, YouTube dhe rrjetet sociale.

“MegjithatĂ« njĂ« numĂ«r i madh pjesĂ«marrĂ«sish deklarojnĂ« se informohen pĂ«rmes familjarĂ«ve ose personave tĂ« tjerĂ« tĂ« afĂ«rt”, u shpreh Ardita Keraj.

Ajo çfarë shihet me shqetësim nga pjesëmarrësit në fokus grupe është fakti se nuk ka një orar të qëndrueshëm të transmetimit të lajmeve me interpretë, gjë e cila redukton ndjekjen e rregullt të lajmeve.

Disa nga pjesëmarrësit në fokus grup dhe pyetësorë u shprehën se edhe në ato raste kur ndjekin lajmet me interpretë, madhësia e interpretit në ekran është shumë e vogël për tu parë, ndriçimi është i dobët dhe ritmi i informacionit është i shpejtë.

Në përditshmëri, ata janë shprehur se informohen nga familjarët, duke ndikuar kësisoj në marrjen e informacionit në mënyrë të pavarur dhe kohë reale, ashtu sikurse edhe shpesh të ndikuar nga interpretimi subjektiv për çështje të caktuara.

Televizionet e kanë nisur transmetimin në gjuhën e shenjave në dhjetor të vitit 2023, 10 vite pasi ishte miratuar ligji. Sipas AMA-s në atë kohë, kjo ka ardhur si pasojë e mungesës së interpretëve të gjuhës së shenjave.

Sipas nenit 67, pika 2/dh tĂ« ligjit “PĂ«r mediat audiovizive nĂ« RepublikĂ«n e ShqipĂ«risĂ«â€ pĂ«rfshirja e interpretit tĂ« gjuhĂ«s sĂ« shenjave nĂ« edicionet informative Ă«shtĂ« njĂ« detyrim ligjor.

Mungesë informacioni në kohë emergjencash

Sipas të dhënave nga raporti vihet re se në media ka mungesë të të dhënave apo informacioneve sa i takon shëndetësisë, programeve edukative, emisioneve sociale si dhe mungesën e interpretëve edhe në seancat plenare dhe institucionet qeveritare.

“Ata deklaruan se mungesa e informacionit tĂ« aksesueshĂ«m bĂ«n qĂ« tĂ« ndihen nĂ« rrezik, tĂ« pasigurt ose tĂ« papĂ«rgatitur gjatĂ« situatave urgjente” theksoi Keraj.

Për këtë arsye, një ndër sugjerimet kryesore ishte që autoritetet publike dhe mediat të garantojnë komunikim të aksesueshëm në kohë reale gjatë emergjencave, në përputhje me standardet ndërkombëtare për të drejtat e personave me aftësi të kufizuar.

Personat me aftësi të kufizuar në dëgjim u shprehën në fokus grupe se duan një rritje të pranisë së interpretëve në gjuhën e shenjave, sidomos për edicionet infomative ditore, për njoftimet publike dhe programet me interes të gjerë shoqëror.

Ata theksuan nevojën për titra të sinkronizuara dhe të lexueshme, pasi titrat ekzistuese janë të pjesshme, lëvizin shpejt dhe vështirë të ndiqen.

Po ashtu, ata kërkuan përfshirje më të madhe të personave me aftësi të kufizuar në dëgjim në programe televizive, jo vetëm si audiencë përfituese, por edhe si pjesëmarrës aktivë në debate, programe edukative dhe emisione sociale.

Sipas Ardita Kerajt, tanimë hap pozitiv është se një grup studentësh me aftësi të kufizuar në dëgjim po studiojnë gjuhën shqipe të shenjave në Universitetin e Tiranës.

Mirëpo, ka ende një diferencë mes studimit dhe licensimit, pasi duhet shumë punë që të shkosh deri të licensimi.

Citizens.al, ka realizuar një dokumentar dedikuar sfidave të komunitetit të personave që nuk dëgjojnë.

Lexo gjithashtu:

The post Heshtja e detyruar: Personat me aftësi të kufizuar në dëgjim mbeten jashtë informacionit publik appeared first on Citizens.al.

↗

“Together for Life” kĂ«rkon qasje urgjente nĂ« shĂ«rbimet shĂ«ndetĂ«sore pĂ«r juglindjen

✇Citizens.al
By: Erisa Kryeziu

Organizatat “Together for Life”, e cila advokon pĂ«r mbrojtjen e tĂ« drejtave tĂ« njeriut i bĂ«ri sot thirrje ministrisĂ« sĂ« ShĂ«ndetĂ«sisĂ« dhe MirĂ«qĂ«nies Sociale pĂ«r tĂ« reaguar menjĂ«herĂ« dhe me plan konkret pĂ«r garantimin e shĂ«rbimit pĂ«r pacientĂ«t qĂ« jetojnĂ« nĂ« juglindje, tĂ« cilĂ«t kanĂ« mbetur tĂ« bllokuar pĂ«r shkak tĂ« shembjes sĂ« rrugĂ«s.

“Bllokimi i kĂ«tij aksi ka ndĂ«rprerĂ« aksesin e qindra pacientĂ«ve drejt shĂ«rbimeve tĂ« specializuara shĂ«ndetĂ«sore nĂ« TiranĂ«, duke vĂ«nĂ« nĂ« rrezik serioz shĂ«ndetin dhe jetĂ«n e tyre”, thuhet nĂ« reagimin e organizatĂ«s.

Sipas “Together for Life” mĂ« tĂ« rrezikuarit nga kjo situatĂ« janĂ« ata qĂ« kĂ«rkojnĂ« hospitalizim dhe ndjekje tĂ« vazhdueshme si pĂ«r shembull ata qĂ« vuajnĂ« nga sĂ«mundje kronike, ata me sĂ«mundje tĂ« rĂ«nda onkologjikĂ«, dhe ata qĂ« kanĂ« nevojĂ« apo kanĂ« kryer ndĂ«rhyrje kirurgjikale.

“Çdo vonesĂ« nĂ« trajtim pĂ«r kĂ«to kategori pacientĂ«sh pĂ«rkthehet nĂ« pĂ«rkeqĂ«sim tĂ« gjendjes shĂ«ndetĂ«sore, rritje tĂ« riskut pĂ«r ndĂ«rlikime serioze dhe, nĂ« ndonjĂ« rast, rrezik pĂ«r jetĂ«n”, thuhet nĂ« reagimin e “Together for Life”.

Në këtë situatë, organizata i kërkon ministrisë hartimin dhe publikimin urgjent të planit të masave për menaxhimin e situatës.

Në këtë pikë ata kërkojnë mirë-organizim për transport të dedikuar mjekësor për pacientët me trajtime të planifikuar jetike sikurse hemodializa, kimioterapia dhe ndërhyrjet kirurgjikale.

Po kështu organizata kërkon angazhimin e strukturave të urgjencës kombëtare dhe vendore për garantimin e aksesit të shpejtë në shërbime dhe informim transparent dhe të përditësuar.

Sipas “Together for Life” shĂ«ndeti Ă«shĂ« njĂ« e drejtĂ« themelore dhe Ă«shtĂ« detyra e shteitt tĂ« garantojĂ« veçanĂ«risht nĂ« raste emergjence, askes tĂ« plotĂ« nĂ« shĂ«rbime shĂ«ndetĂ«sore.

“NĂ« kushtet kur njĂ« zonĂ« e tĂ«rĂ« e vendit mbetet e izoluar, reagimi institucional nuk mund tĂ« jetĂ« i vonuar. Çdo orĂ« dhe ditĂ« qĂ« kalon rrit rrezikun real pĂ«r jetĂ«n e pacientĂ«ve”, pĂ«rfundon nĂ« reagimin e saj publik “Together for Life”.

Prej fundjavës, rrëshqitja e dherave dhe dëtmimi i një ure në zonën e Dragostunjës ka sjellë bllokimin e rrugës Librazhd-Përrenjas duke ua vështirësuar lëvizjet fshatrave përreth, por dhe qyteteve që përdorin këtë rrugë për të lëvizur drejt Tiranës.

Korça, Pogradeci, Përrenjasi dhe vetë Librazhdi janë vënë përballë zgjidhjeve alternative për të përshkuar rrugë më të gjata dhe të pasigurta, teksa autoritetet nuk kanë mundur të japin ende një bilanc dhe afat konkret se kur mundet që kjo situatë të zgjidhet.

Lexo gjithashtu:

The post “Together for Life” kĂ«rkon qasje urgjente nĂ« shĂ«rbimet shĂ«ndetĂ«sore pĂ«r juglindjen appeared first on Citizens.al.

❌