Përparimi drejt procesit të zgjerimit do të jetë tema kryesore në takimin (17.12.2025) në Bruksel, mes drejtuesve të BE-së dhe atyre të Ballkanit Perëndimor.
Pas luftĂ«rave tĂ« viteve â90, qĂ« e shkatĂ«rruan Ballkanin, Bashkimi Europian u zotua nĂ« vitin 2003 tĂ« anĂ«tarĂ«sonte nĂ« bllok shtatĂ« vendet e Ballkanit PerĂ«ndimor: ShqipĂ«rinĂ«, BosnjĂ«-HercegovinĂ«n, KroacinĂ«, KosovĂ«n, Malin e Zi, MaqedoninĂ« e Veriutdhe SerbinĂ«.
Kroacia iu bashkua BE-së 10 vite më vonë. Përveç Kosovës, e cila aplikoi për anëtarësim në vitin 2022, pesë vendet e tjera janë tashmë zyrtarisht shtete kandidate të Bashkimit Europian.
Më shumë se një dekadë pasi Kroacia iu bashkua BE-së, zgjerimi në Bruksel duket më afër se kurrë. Brukseli e ka bërë të qartë angazhimin për zgjerim përmes sinjaleve të qarta dhe tani pyetja nuk është më nëse do të ketë anëtarësime të reja, por cilat vende të Ballkanit Perëndimor janë gati për të ecur përpara dhe cilat do të mbeten pas.
Mali i Zi, shteti më i vogël nga të pestat vende kandidate të rajonit, konsiderohet gjerësisht si kryesuesi i procesit të anëtarësimit, me Shqipërinë që e ndjek ngushtësisht nga pas.
Sipas Komisioneres për Zgjerimin e BE-së, Marta Kos, Mali i Zi mundet që teknikisht të përmbushë negociatat deri në fundin e vitit 2026, ndërsa Shqipëria një vit më pas.
âPastaj na nevojiten 1-1.5 vite pĂ«r tĂ« kaluar nĂ«pĂ«r procesin e ratifikimit. Pra, jam vĂ«rtet optimiste se edhe gjatĂ« mandatit tim, i cili pĂ«rfundon nĂ« fund tĂ« vitit 2029, Bashkimi Europian mund tĂ« ketĂ« tĂ« paktĂ«n dy anĂ«tarĂ« tĂ« rinjâ â tha sĂ« fundi Kos nĂ« njĂ« intervistĂ« pĂ«r DĂ.
NĂ« Serbi, e cila Ă«shtĂ« ekonomikisht kandidatja mĂ« e fortĂ« nĂ« rajon, vrulli pĂ«r reforma Ă«shtĂ« zbehur dukshĂ«m. Si kundĂ«rpĂ«rgjigje, presidenti Aleksandar Vuçiqsugjeroi javĂ«n e kaluar, pĂ«rpara se tĂ« udhĂ«tonte pĂ«r nĂ« Bruksel pĂ«r njĂ« takim mbi progresin e SerbisĂ« nĂ« BE, qĂ« tĂ« gjitha vendet e Ballkanit PerĂ«ndimor duhet tâi bashkohen BE-sĂ« njĂ«kohĂ«sisht.
Por a është ky një skenar i zbatueshëm dhe a do të ishte i pranueshëm për fqinjët e Serbisë dhe BE-në?
Mali i Zi udhëheq listën
Procesi i zgjerimit të BE-së për të përfshirë vendet e Ballkanit Perëndimor ka qenë i ngadaltë për disa arsye.
Nga njĂ«ra anĂ«, Ballkani PerĂ«ndimor pĂ«rballet ende me çështje dypalĂ«she tĂ« pazgjidhura, mangĂ«si nĂ« sundimin e ligjit dhe nivele tĂ« larta korrupsioni. Nga ana tjetĂ«r, ka pasur ngurrim dhe âlodhje nga zgjerimiâ nga ana e shteteve anĂ«tare tĂ« BE-sĂ«.
Pas shumĂ« vitesh me âkapĂ«rcime pengesashâ, Mali i Zi pĂ«rmirĂ«soi reformat kyçe dy vite mĂ« parĂ« dhe krijoi njĂ« konsensus tĂ« gjerĂ« politik mbi anĂ«tarĂ«simin nĂ« BE. Si Podgorica, ashtu edhe Brukseli, tani synojnĂ« ta pĂ«rfundojnĂ« procesin e anĂ«tarĂ«simit sa mĂ« shpejt tĂ« jetĂ« e mundur.
SĂ« fundi, Mali i Zi shĂ«njoi njĂ« moment domethĂ«nĂ«s, duke mbyllur pesĂ« kapituj pranimi, tĂ« cilĂ«t janĂ« parakusht pĂ«r tâu bashkuar me BE-nĂ«. MegjithatĂ«, vendit i duhet ende tĂ« pĂ«rmbushĂ« kriteret pĂ«r dhĂ«nien e dĂ«nimeve pĂ«rfundimtare nĂ« rastet e korrupsionit tĂ« nivelit tĂ« lartĂ« dhe krimit tĂ« organizuar, emĂ«rimin e zyrtarĂ«ve gjyqĂ«sorĂ« nĂ« nivele tĂ« qenĂ«sishme dhe plotĂ«simin e pozicioneve tĂ« lira drejtuese nĂ« institucionet mĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishme.
Kritikët vendas argumentojnë se reformat janë të nxituara dhe pa përmbajtje.
âAskush nuk mund tĂ« pretendojĂ« seriozisht se sistemi mund tĂ« ndryshohet nga themelet brenda pak viteshâ â tha ministrja malazeze pĂ«r Integrimin Europian, Maida Gorcevic.
âKritika Ă«shtĂ« legjitime nĂ«se pĂ«rshpejton reformat, por Ă«shtĂ« e rĂ«ndĂ«sishme tĂ« theksohet se progresi sot matet me tregues tĂ« qartĂ« europianĂ«, jo me pĂ«rshtypje politike, dhe progresi i Malit tĂ« Zi konfirmohet objektivisht nga institucionet e BE-sĂ«â â tha ajo pĂ«r DĂ.
Përparimi i Shqipërisë
Ndërkohë, Shqipëria ka përshpejtuar gjithashtu ritmin e reformave. Ndërsa Komisioni Europian vë në dukje përparimet në reformën gjyqësore, ai ka theksuar nevojën për përpjekje të mëtejshme për të luftuar korrupsionin dhe për të forcuar sundimin e ligjit.
Por, siç thekson analisti politik Florian Bieber, rezultati nuk është aspak i sigurt dhe duhen ende reforma të qëndrueshme.
âShqipĂ«ria po bĂ«n shumĂ« reforma, tĂ« paktĂ«n formale, por nĂ« kontekstin kur ke njĂ« udhĂ«heqĂ«s shumĂ« tĂ« fortĂ« si Edi Rama, sigurisht qĂ« ka mangĂ«si demokratike shumĂ« serioze. Pra, ka disa rezerva, dhe Ă«shtĂ« e paqartĂ« nĂ«se ShqipĂ«ria do tĂ« jetĂ« nĂ« gjendje ta mbyllĂ« atĂ« boshllĂ«k dhe tĂ« jetĂ« vĂ«rtet gati nĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n kohĂ« me Malin e Ziâ â i tha ai DĂ.
Pse dëshiron të zgjerohet BE-ja?
Për Bashkimin Europian, zgjerimi është çështje gjeostrategjike dhe besueshmërie.
Sipas njĂ« raporti tĂ« QendrĂ«s Europiane tĂ« Politikave, âintegrimi i Malit tĂ« Zi do tĂ« ishte njĂ« mĂ«nyrĂ« me rrezik tĂ« ulĂ«t dhe ndikim tĂ« lartĂ«, pĂ«r tĂ« treguar se BE-ja mund tâi pĂ«rmbushĂ« premtimet, duke pĂ«rforcuar besimin tek udhĂ«heqja e tij nĂ« kohĂ«ra pasigurie gjeopolitikeâ.
âPo paguajmĂ« çmimin e mosanĂ«tarĂ«simit tĂ« kĂ«tyre vendeve, kur ato donin tĂ« bashkoheshin pĂ«r herĂ« tĂ« parĂ«, duke pasur njĂ« rajon tĂ« paqĂ«ndrueshĂ«mâ â i tha DĂ-sĂ« Komisionerja Kos.
Por zgjerimi i BE-së shihet gjithashtu si një investim gjeostrategjik në sigurinë dhe përparimin e Europës, thotë Tinatin Akhvlediani, studiese në Njësinë e Politikës së Jashtme të BE-së, pranë Qendrës për Studime të Politikave Europiane.
âNĂ«se Unioni nuk i pranon kĂ«to shtete, atĂ«herĂ« fuqi tĂ« tjera mund tĂ« ndĂ«rhyjnĂ« dhe ta shfrytĂ«zojnĂ« rajonin, duke e pĂ«rdorur atĂ« si levĂ« kundĂ«r Bashkimit Europian, pĂ«rfshirĂ« RusinĂ« dhe KinĂ«nâ â tha Akhvlediani pĂ«r DĂ.
ĂfarĂ« mendohet rreth propozimit serb?
Pra, nĂ«se ritmi i progresit drejt anĂ«tarĂ«simit nĂ« BE Ă«shtĂ« kaq i ndryshĂ«m nĂ« tĂ« gjithĂ« rajonin, ku e pozicionin kjo Aleksandar Vuçiqin dhe propozimin e tij, qĂ« tĂ« gjitha vendet e Ballkanit PerĂ«ndimor duhet tâi bashkohen Bllokut njĂ«kohĂ«sisht?
Shumë analistë e interpretojnë propozimin si përpjekje për të ngadalësuar të gjithë procesin e integrimit.
Brenda Komisionit Europian, duket se ka âpak oreksâ pĂ«r kĂ«tĂ« ide.
âAnĂ«tarĂ«simi Ă«shtĂ« proces i bazuar nĂ« meritokraci. Ădo kandidat duhet tĂ« anĂ«tarĂ«sohet kur tĂ« jetĂ« gati dhe tĂ« pĂ«rmbushĂ« kushtet dhe kriteret e pĂ«rcaktuara nĂ« Traktatet e BE-sĂ«, duke pĂ«rfshirĂ« kriteret e KopenhagĂ«s. Nuk ka afate kohore tĂ« paracaktuara. Procesi drejtohet nga kryerja e reformave dhe tĂ« vĂ«rtetojĂ« rezultate tĂ« qĂ«ndrueshmeâ â i tha DĂ-sĂ« njĂ« zĂ«dhĂ«nĂ«s i Komisionit Europian.
Secili shtet harton linjën e tij
Si Tinatin Akhvlediani, ashtu edhe Florian Bieber, theksojnĂ« se procesi i zgjerimit ka ndjekur gjithmonĂ« âparimin e RegattĂ«sâ, qĂ« do tĂ« thotĂ« se shtetet qĂ« kĂ«rkojnĂ« tĂ« anĂ«tarĂ«sohen, hartojnĂ« linjĂ«n e tyre dhe integrimi varet nga meritat, reformat dhe pĂ«rmbushja e kritereve teknike tĂ« tyre.
Megjithatë, Bieber vëren se ideja e pranimit në të njëjtën kohë ka disa përparësi.
âDo tĂ« shmangte krijimin e kufijve tĂ« jashtĂ«m tĂ« BE-sĂ« midis vendeve tĂ« Ballkanit PerĂ«ndimor dhe do tĂ« parandalonte importimin e çështjeve dypalĂ«she nĂ« Bashkimin Europianâ- thotĂ« ai.
âMegjithatĂ«,â shton Bieber, âka mangĂ«si serioze, sepse ritmi i anĂ«tarit mĂ« tĂ« ngadaltĂ« â ose kandidatit, mĂ« saktĂ« â do tĂ« diktonte shpejtĂ«sinĂ« pĂ«r tĂ« gjithĂ«. Pra, nĂ«se Mali i Zi Ă«shtĂ« gati tĂ« bashkohet me Bashkimin Europian nĂ« vitet e ardhshme, kjo mund tĂ« vonohet nga vende si BosnjĂ«-Hercegovina ose Kosova, gjĂ« qĂ« mund tĂ« zgjasĂ« edhe 10 vjet.â
Mali i Zi nuk është i gatshëm të presë
Zyra e kryeministrit shqiptar nuk kishte asnjë koment mbi propozimin e Vuçiqit, deri në kohën e publikimit të këtij artikulli.
Megjithatë, Mali i Zi reagoi menjëherë, duke e bërë të qartë se dëshiron të ecë përpara.
âMali i Zi nuk dĂ«shiron tĂ« presĂ« askĂ«nd, as nuk pret qĂ« dikush tĂ« na presĂ« neâ â tha ministrja Gorçeviç. âNe jemi liderĂ« nĂ« kĂ«tĂ« proces dhe duam tĂ« anĂ«tarĂ«sohemi nĂ« Bashkimin Europian kur rezultatet tona tĂ« tregojnĂ« se jemi gati dhe e meritojmĂ« anĂ«tarĂ«siminâ.
Në orët e vona të së martës (16.12.2025), u njoftua se Serbia nuk do të marrë pjesë në samitin e së mërkurës në Bruksel.
Vuçiç e njoftoi vetĂ« vendimin, duke thĂ«nĂ« se po vepron pĂ«r tĂ« mbrojtur interesat e SerbisĂ« dhe duke shtuar se e mori vendimin ânĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« askush tjetĂ«r tĂ« mos fajĂ«sohej dhe qeveria tĂ« mos i nĂ«nshtrohej asnjĂ« presioniâ./DW
The post Ballkani Perëndimor, i gjithi njëherësh në BE? Shqipëria me sfida për sundimin e ligjit dhe korrupsionin appeared first on Albeu.com.