❌

Reading view

There are new articles available, click to refresh the page.
↗

Kantier ndërtimi në Pishë-Poro-Nartë, organizatat denoncojnë punimet pa leje

✇Citizens.al
By: Elira Kadriu

Punime të dyshuara brenda zonës së mbrojtur Pishë Poro-Nartë kanë ngritur alarmin për një tjetër përplasje mes zhvillimit, ligjit dhe përpjekjeve për të ruajtur ato pak zona me rëndësi mjedisore në Shqipëri.

Pamje të publikuara të enjten nga Shoqata Ornitologjike Shqiptare (AOS) tregojnë për mjete të rënda dhe ndërhyrje në terren në një nga habitatet më të rëndësishme për shpendët në vendin tonë.

Deri më tani nuk ka pasur reagime nga institucionet dhe nuk ka një konfirmim publik për leje ndërtimi apo dokumentacion mjedisor për këto punime. Në terren, aktiviteti duket i organizuar dhe i vazhdueshëm, ndërsa dyshimet lidhen me projekte të mëdha turistike të përfolura prej kohësh në zonë.

“Po hapin njĂ« kantier nĂ« zonĂ« tĂ« mbrojtur!”

Në një lidhje telefonike për Citizens.al, drejtuesi i AOS, Taulant Bino, tha se kishte qenë vetë në zonë në momentin kur u evidentua aktiviteti.

Sipas tij, dhjetëra kamionë hynin dhe dilnin përmes një rruge të sapo rehabilituar, ndërsa në terren ishin të pranishëm ekskavatorë dhe shumë punonjës.

“Komunikova me njĂ« nga punonjĂ«sit aty duke i thĂ«nĂ« se isha pĂ«r vĂ«zhgim shpendĂ«sh dhe ata mĂ« thanĂ« se kishin nisur hapjen e njĂ« kantieri,” u shpreh Bino.

Ai shtoi se punonjësit nuk mbanin shenja identifikuese, ndërsa mjetet kishin shënime në italisht, pa elementë që i lidhnin drejtpërdrejt me një kompani të caktuar.

Sipas AOS, ndërhyrjet mund të lidhen me projektet e përfolura zhvillimore në zonën e Zvërnecit, të cilat prej vitit 2024 kanë përmendur si investitor të interesuar dhëndrin e Presidentit Amerikan, Jared Kushner.

Në këtë kontekst është përmendur edhe Kastrati Group si një nga kompanitë që mund të ketë rol ose si nënkontraktor ose si partner zhvillues, ndonëse nuk ka konfirmim zyrtar.

Citizens.al kontaktoi pĂ«rfaqĂ«suesit pĂ«r komunikimin me median tĂ« kĂ«saj kompanie, tĂ« cilĂ«t deklaruan se nuk mund tĂ« jepnin njĂ« pĂ«rgjigje konkrete pasi “momentalisht shumica e stafit janĂ« ditĂ« pushimi,” duke lĂ«nĂ« si mundĂ«si pĂ«r njĂ« reagim pĂ«r tĂ« hĂ«nĂ«n.

Mbi ngjarjen reagoi edhe Qendra pĂ«r Ruajtjen dhe Mbrojtjen e Mjedisit Natyror nĂ« ShqipĂ«ri (PPNEA), e cila i bĂ«ri thirrje autoriteteve ligjzbatuese tĂ« ndalojnĂ« “kĂ«tĂ« dhunim tĂ« pakthyeshĂ«m tĂ« zonĂ«s sĂ« mbrojtur”.

“I kĂ«rkojmĂ« qeverisĂ« tĂ« ndalojĂ« planet e papublikuara dhe tĂ« bĂ«jĂ« transparencĂ« mbi atĂ« qĂ« po ndodh nĂ« deltĂ«n e lumit Vjosa!” citohet nĂ« qĂ«ndrimin e organizatĂ«s.

Në përmbyllje, PPNEA theksoi se, edhe pse qeveria ndryshoi ligjin për Zonat e Mbrojtura për të lejuar ndërtimin e resorteve me 5 yje, edhe ky ligj po shkelet pasi rastet tregojnë se nuk po ndiqet asnjë procedurë.

ÇfarĂ« pĂ«rfaqĂ«son zona PishĂ«-Poro-NartĂ«

Zona e denoncuar ndodhet në veri të Vlorës dhe është pjesë e kompleksit ligatinor të Nartës që kufizohet më tej nga delta e Vjosës.

Ajo gĂ«zon statusin “Peizazh i Mbrojtur”, qĂ« lejon vetĂ«m aktivitete tĂ« kufizuara dhe kĂ«rkon procedura tĂ« rrepta pĂ«r çdo ndĂ«rhyrje, pĂ«rfshirĂ« vlerĂ«simin e ndikimit nĂ« mjedis dhe konsultimin publik.

Pishë-Poro-Nartë konsiderohet një nga habitatet më të rëndësishme për shpendët në Shqipëri, ku janë regjistruar rreth 200-300 specie, përfshirë shpendë migratorë me rëndësi ndërkombëtare.

Por kjo zonë ka qenë prej vitesh nën presion të vazhdueshëm zhvillimi.

Një nga projektet më të debatueshme ka qenë dhe mbetet Aeroporti i Vlorës, ndërtimi i të cilit ka nisur pikërisht pa leje të zbardhur ndërtimi në vitin 2021, duke u kundërshtuar nga organizata mjedisore për shkak të ndikimit në habitatet e shpendëve.

Së fundmi, SPAK ka marrë të pandehur tre anëtarë të Komisionit të Vlerësimit të Ofertave për këtë projekt, nën dyshimin për paracaktim të fituesit të koncesionit.

Paralelisht, investime të tjera të përfolura, si resorti turistik në ishullin e Sazanit i lidhur me Kushner, apo dhe ideja për zhvillimin e zonës ligatinore të Zvërnecit me të njëjtin propozim, kanë ngritur shqetësime të reja mbi ndryshimet ligjore që prekin zonat e mbrojtura.

Citizens.al ka raportuar vazhdimisht pĂ«r kĂ«tĂ« çështje duke vĂ«nĂ« nĂ« pah edhe ndryshimin qĂ« pati ligji pĂ«r portet turistike, i cili tashmĂ« u jep tĂ« drejtĂ« “investitorĂ«ve strategjikĂ«â€ tĂ« privatizojnĂ« edhe tĂ« detin.

Reagimi deri mĂ« sot ka qenĂ« i vakĂ«t, pĂ«rgjithĂ«sisht nga organizatat mjedisore dhe aktivistĂ« individual. “SOS: Po grabitemi!” ishte njĂ« instalacion nĂ« rĂ«rĂ« qĂ« u realizua me kĂ«tĂ« qĂ«llim nga artistĂ« si formĂ« ndĂ«rgjegjĂ«simi ndaj kĂ«tyre “planeve strategjike,”.

Deri në momentin e publikimit të këtij artikulli, nuk ka informacion zyrtar nëse aktivitetet e evidentuara në terren janë të pajisura me leje ndërtimi apo dokumentacion mjedisor.

Po ashtu, mbetet e paqartë nëse ndërhyrjet lidhen me ndonjë nga projektet e njohura apo përfaqësojnë një zhvillim të ri në fazë paraprake.

Në mungesë transparence dhe reagimi institucional, rasti ngre pikëpyetje mbi respektimin e statusit të zonës së mbrojtur dhe procedurave ligjore për zhvillimet në territore me rëndësi të lartë ekologjike.

Lexoni gjithashtu:

The post Kantier ndërtimi në Pishë-Poro-Nartë, organizatat denoncojnë punimet pa leje appeared first on Citizens.al.

↗

1 Maj: 48 jetë të humbura në 2025, siguria në punë mbetet emergjencë

✇Citizens.al
By: Erisa Kryeziu

Siguria në punë ishte kryefjala e tubimit publik këtë 1 Maj, që bëri bashkë dhjetëra punëtorë, sindikata dhe përfaqësues të shoqërisë civile.

Gjatë vitit të shkuar, 48 punonjës humbën jetën në vendin e punës, ndër të cilat edhe 2 gra dhe qindra të tjerë u plagosën.

Koalicioni Shqiptar për të Drejtat në Punë parashtroi në Sheshin Miqësia vështirësitë me të cilat përballen punëtorët në të gjithë sektorët. Ndërsa siguria në punë ishte çfarë mbizotëroi në fjalime, për shkak të numrit të lartë të humbjes së jetëve.

Esmeralda Hoxha, nga Qendra Aleanca për Zhvillim Gjinor (GADC), u shpreh se këto nuk mund të jenë vetëm statistika.

“48 jetĂ« humbĂ«n nĂ« vendin e punĂ«s nĂ« 2025-Ă«n. 48 familje, prindĂ«rit nuk u kthyen nĂ« shtĂ«pi. 48 familje po rrisin jetimĂ«. 48 gra kryefamiljare tashmĂ« vuajnĂ« pĂ«r tĂ« pĂ«rmbyllur muajin. Pse? Sepse mbĂ«shtetja sociale mĂ« mbrapa mungon”, deklaroi Hoxha.

Në një deklaratë të përbashkët, të lexuar nga Dritan Shahu, i Sindikatës së Sektorit të Hidrokarbureve nënvizoi se kërkohet veprim i menjëhershëm nga qeveria dhe institucionet përgjegjëse.

“TĂ« rrisin urgjentisht numrin dhe efektivitetin e inspektimeve nĂ« punĂ«, veçanĂ«risht nĂ« sektorĂ«t me risk tĂ« lartĂ«; TĂ« vendosin masa ndĂ«shkuese reale dhe tĂ« zbatueshme ndaj punĂ«dhĂ«nĂ«sve qĂ« shkelin rregullat e sigurisĂ«â€, tha Shahu.

Mes të tjerash ai ndaloi edhe te sektori hidrokarbur, të cilin përfaqëson, ndërsa kërkoi që naftëtarët të trajtohen me dinjitet.

“Duhet qĂ« statusi tĂ« ndryshojĂ«, duhet qĂ« pĂ«rfitimi pĂ«r statusin nga 0.6% qĂ« Ă«shtĂ« sot nĂ« vit pune mbi pension, tĂ« shkojĂ« nĂ« 1% siç ka qenĂ« parashikuar nĂ« vitin 2017”, deklaroi pĂ«rfaqĂ«suesi i SindikatĂ«s sĂ« Sektorit tĂ« Hidrokarbureve.

Njëkohësisht, para Ministrisë së Ekonomisë një tjetër bashkim sindikatash, nën emërtimin Unioni i Sindikatave bëri bashkë punëtorë dhe pensionistë, ndërsa në thirrjet e tyre kërkoheshin të drejta dhe dinjitet në punë.

Edison Hoxha nga Qendra për të Drejtat në Punë, tha për Citizens.al se thirrjet e sotme janë për adresim të menjëhershëm të sigurisë dhe të shëndetit në punë, të punonjësve, veçanërisht në sektorët më të vështirë të ekonomisë.

“VeçanĂ«risht sektori i ndĂ«rtimit qĂ« Ă«shtĂ« nga sektorĂ«t mĂ« problematikĂ« dhe ku numri mĂ« i madh i personave dhe punonjĂ«sve qĂ« kanĂ« humbur jetĂ«n vjen pikĂ«risht nga ky sektor”, deklaroi Hoxha.

Sipas tij, përpos numrit të lartë të humbjes së jetëve në vitin 2025, të larta janë edhe aksidentet në punë.

“JanĂ« 275 aksidente qĂ« kanĂ« ndodhur vetĂ«m gjatĂ« vitit 2025 dhe kjo Ă«shtĂ« njĂ« shifĂ«r alarmante pĂ«r tregun e punĂ«s qĂ« ne kemi kĂ«tu. Po ta krahasojmĂ« me vitin 2024 Ă«shtĂ« gati njĂ« dyfishim, nga 177 nĂ« vitin 2024”, deklaroi Hoxha.

Të pranishëm në tubimin e mbajtur në Sheshin Miqësia ishin edhe punëtorë të pastrim-gjelbërimit dhe të fasonerive, por dhe pse morën pjesë në këtë tubim, shumica e tyre qëndruan me maskë dhe kapele për të mbuluar identitetin, me frikën nga dallimi i tyre prej punëdhënësve.

“GjatĂ« punĂ«s qĂ« ne bĂ«jmĂ«, hasim vĂ«shtirĂ«si, punojmĂ« nĂ« shi, nĂ« vapĂ«, nĂ« pluhur, mes zhurmĂ«s sĂ« pĂ«rditshme tĂ« TiranĂ«s dhe mbetjeve tĂ« rrezikshme”, u shpreh njĂ«ri prej tyre.

Ervis Çota nga LĂ«vizja Rinore Egjyptiane dhe Rome paraqiti tĂ« njĂ«jtĂ«n situatĂ« pĂ«r kĂ«tĂ« sektor.

“Ka sektorĂ«t ku rreziku Ă«shtĂ« i dukshĂ«m, por ka edhe nga ata sektorĂ« qĂ« mbeten nĂ« hije, janĂ« njerĂ«z tĂ« padukshĂ«m. Dhe nĂ« fakt punĂ«torĂ«t e pastrimit janĂ« njĂ« prej tyre”, u shpreh Çota.

Valentin Macaj nga  Sindikata e Shërbimeve Policore të Shqipërisë tha se paga e punonjësve të policisë edhe pse më e lartë se ajo minimale, nuk plotëson standardet e jetesës dinjitoze.

“80% e punonjĂ«sve nuk bĂ«jnĂ« pushime vjetore, janĂ« nĂ« kredi”, shtoi Macaj.

Përfaqësues të Sindikatës së Punonjësve të Shërbimit Shëndetësor, të Sindikatës së Bashkuar të Arsimit Shqiptar, të Universiteteve, të Psikologëve po ashtu sollën në shesh shqetësimet e tyre të përditshme dhe bënë thirrje për përfshirje të punonjësve të këtyre sektorëve në vendimmarrje.

Mes të tjerash, Koalicioni Shqiptar për të Drejtat në Punë kërkoi transparencë dhe raportim publik për çdo aksident me vdekje në punë; institucionalizimin e mjekësisë së punës së pjesë e sistemit publik; bërjen efektive këshillat e sigurisë dhe shëndetit në punë; forcimin e dialogut social dhe mbrojtje për punëtorët që denoncojnë shkeljet.

The post 1 Maj: 48 jetë të humbura në 2025, siguria në punë mbetet emergjencë appeared first on Citizens.al.

↗

6 të pandehur për skemën e zhvatjes ndaj pacientëve me kancer te Onkologjiku

✇Citizens.al
By: Elira Kadriu

Skema e dyshuar në Spitalin Onkologjik ku pacientët me kancer devijoheshin nga sistemi publik drejt klinikave private për përfitime financiare ka marrë një zhvillim të rëndësishëm.

Prokuroria e Tiranës ka dërguar në gjyq gjashtë nga personat e dyshuar, mes tyre zyrtarë të Qendrës Spitalore Universitare Nënë Tereza (QSUT) dhe mjekë, ndërsa hetimet zbulojnë edhe dështime serioze institucionale, si lënia jashtë funksioni e pajisjeve jetike për trajtim.

Rasti rikthen në vëmendje krizën e besimit dhe mungesën e llogaridhënies në sistemin shëndetësor publik.

Përmes një njoftimi për shtyp, Prokuroria e Tiranës tha të enjten se kishte përfunduar hetimet dhe për këtë ka vendosur të dërgojë në gjyq zv.drejtoreshën e QSUT-së, koordinatoren e Spitalit Onkologjik, administratorin e një kompanie farmaceutike dhe një grup mjekësh dhe specialistësh.

Ata akuzohen për vepra si shpërdorim detyre, fshehje të ardhurash dhe tregtim mallrash kontrabandë.

Sipas hetimeve, disa zyrtarĂ« dhe mjekĂ« tĂ« Spitalit Onkologjik orientonin pacientĂ«t me kancer drejt klinikave private, ku ata detyroheshin tĂ« paguanin pĂ«r shĂ«rbime qĂ« duhet t’i merrnin falas nĂ« spitalin shtetĂ«ror.

Në disa raste, pacientët përzgjidheshin nga listat e pritjes dhe devijoheshin qëllimisht, ndërsa personat përgjegjës përfitonin financiarisht.

Fillimisht, çështja u shqyrtua nga Prokuroria e Posaçme kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar për të vlerësuar nëse kishte elementë të korrupsionit të organizuar, por më pas iu kthye Prokurorisë së Tiranës.

Hetimet treguan se një aparaturë e rëndësishme për trajtimin e pacientëve me kancer (kobalto-terapia) në QSUT nuk u vu kurrë në funksion, për shkak të mungesës së infrastrukturës së sigurisë (bunker anti-radioaktiv). Pajisja u instalua në kushte të papërshtatshme dhe mbeti e papërdorur që nga viti 2021, duke krijuar edhe rrezik për personelin.

Po kështu, u zbulua gjithashtu se një koordinator i spitalit orientonte në mënyrë të paligjshme pacientët drejt klinikave private për trajtime që duhet të ofroheshin falas në spitalin shtetëror, duke përfituar financiarisht nga kjo skemë.

Për këtë përgjegjësia bie mbi administratoren e Spitalit Onkologjik në QSUT, Alketa Pere dhe zv.drejtoresha e QSUT-së Brikena Qirjazi, të cilat sipas Prokurorisë nuk kanë marrë masa për parandalimin e kësaj situate duke privuar pacientët nga trajtimi i duhur dhe duke kufizuar alternativat mjekësore.

Një specialiste në QSUT akuzohet se hartoi një ekspertizë të pasaktë për burimet radioaktive, duke çuar në blerjen e një pajisjeje që nuk u përdor kurrë dhe që shkaktoi gjithashtu dëm ekonomik për shtetin.

NdĂ«rkohĂ«, administratori i “Flori Farma”, Florian Marku, njĂ«herazi farmacist, dyshohet se ka kontrabanduar ilaçin “Valamor,” teksa Halil Gashi, administrator i klinikĂ«s Megis, dyshohet pĂ«r punĂ«sim tĂ« paligjshĂ«m dhe fshehje aktiviteti tregtar.

Spitali Onkologjik është vënë shpesh në qendër të akuzave për abuzime të rënda dhe rrezikim të jetës së pacientëve. Në tetor 2025, një raport i KLSH-së evidentoi probleme serioze, si barna të skaduara, aparatura jashtë funksioni dhe shërbime të pamjaftueshme, duke rrezikuar trajtimin e pacientëve.

NĂ« verĂ«n e vitit 2024, njĂ« sĂ«rĂ« protestash kulmuan para MinistrisĂ« sĂ« ShĂ«ndetĂ«sisĂ«, ku institucioni u etiketua nga protestuesit si “Ministria e Vdekjes”. NĂ« atĂ« kohĂ«, kryeministri Edi Rama shmangu pĂ«rgjegjĂ«sitĂ« pĂ«r ngjarjen qĂ« çoi nĂ« shkarkimin dhe hetimin e shtatĂ« mjekĂ«ve dhe specialistĂ«ve, duke i cilĂ«suar ata “zullumqarĂ«t e shĂ«ndetit”.

Në të njëjtën periudhë u diskutua edhe për mundësinë e dhënies së autorizimeve për mjekët e sektorit publik që të punojnë në klinika private, një masë për të cilën mbetet e paqartë niveli i zbatimit.

Lexoni gjithashtu:

The post 6 të pandehur për skemën e zhvatjes ndaj pacientëve me kancer te Onkologjiku appeared first on Citizens.al.

↗

Shqipëria bie në indeksin e lirisë së medias: Presione nga politika dhe krimi

✇Citizens.al
By: Erisa Kryeziu

Shqipëria ka humbur tre vende në raportin vjetor të lirisë së medias të Reporterëve pa Kufij (RSF), duke u renditur e 83-ta nga 180 vende të përfshira në indeks.

Një vit më parë, vendi ynë u rendit i 80-ti, ndërsa në vitin 2024 ishte i 99-ti.

Sipas indeksit, në Shqipëri liria e shtypit dhe pavarësia e medias kërcënohen nga konfliktet e interesit midis botës së biznesit dhe asaj politike, si dhe nga një kuadër ligjor i mangët dhe një sistem rregullator i politizuar.

“GazetarĂ«t janĂ« viktima tĂ« akteve tĂ« intimidimit nga politikanĂ«t dhe krimi i organizuar”, thuhet nĂ« raport teksa theksohet se mediat mĂ« me ndikim nĂ« sektorin privat janĂ« nĂ« pronĂ«si tĂ« njĂ« numri tĂ« vogĂ«l kompanish me lidhje politike, veçanĂ«risht nĂ« sektorĂ« si ndĂ«rtimi.

“NdĂ«rkohĂ« qĂ« nĂ« vend ekzistojnĂ« qindra media online, vetĂ«m njĂ« numĂ«r i vogĂ«l prej tyre kanĂ« njĂ« model tĂ« qĂ«ndrueshĂ«m biznesi me financim transparent”, thekson raporti.

Sa i takon kontekstit politik, raporti nënvizon se gazetarët përballen me presion politik, veçanërisht gjatë zgjedhjeve.

“PolitikanĂ«t kufizojnĂ« pavarĂ«sinĂ« editoriale duke politizuar organet rregullatore tĂ« medias dhe duke emĂ«ruar drejtuesit e mediave publike”, thuhet nĂ« raport.

NdĂ«rkohĂ«, vihet nĂ« dukje se gazetarĂ«t kritikĂ« ndaj autoriteteve shpesh i nĂ«nshtrohen sulmeve qĂ« synojnĂ« t’i diskreditojnĂ«, si nga qeveria, ashtu edhe nga opozita.

Raporti përmend edhe vendimin e qeverisë për të bllokuar TikTok-un në vitin 2025, si dhe vendimin e Gjykatës Kushtetuese për këtë akt. Po ashtu, sipas tij, gazetarët që hetojnë krimin dhe korrupsionin janë veçanërisht objekt kërcënimesh.

“Krimi i organizuar pĂ«rbĂ«n njĂ« nga kĂ«rcĂ«nimet mĂ« tĂ« mĂ«dha pĂ«r sigurinĂ« e gazetarĂ«ve”, thekson raporti.

NdĂ«rsa vihet nĂ« dukje se, edhe pse policia ka ndĂ«rmarrĂ« sĂ« fundmi hapa pĂ«r tĂ« hetuar sulmet ndaj gazetarĂ«ve, pandĂ«shkueshmĂ«ria pĂ«r kĂ«to krime, e kombinuar me pĂ«rpjekjet politike pĂ«r t’i diskredituar gazetarĂ«t, ka krijuar njĂ« klimĂ« qĂ« mund tĂ« nxisĂ« sulme tĂ« mĂ«tejshme.

“Gazetaret, tĂ« cilat pĂ«rbĂ«jnĂ« shumicĂ«n e profesionit, pĂ«rballen me ngacmime online dhe, nĂ« disa raste, me diskriminim me bazĂ« gjinore brenda redaksive, ndonĂ«se ka pasur pĂ«rparim nĂ« kĂ«tĂ« drejtim”, thekson mĂ« tej raporti.

Sipas raportit, vetĂ«-censura Ă«shtĂ« e pĂ«rhapur. MegjithatĂ«, mediat kanĂ« krijuar njĂ« platformĂ« pĂ«r vetĂ«rregullim etik, “e para e kĂ«tij lloji nĂ« ShqipĂ«ri”.

Asociacioni i Gazetarëve të Shqipërisë përcolli gjetjet e raportit dhe u shpreh përmes një deklarate se siguria e gazetarëve dhe kërcënimet nga krimi i organizuar mbeten shqetësuese.

“Klima e pandĂ«shkueshmĂ«risĂ« pĂ«r sulmet ndaj gazetarĂ«ve Ă«shtĂ« e papranueshme dhe kĂ«rkon reagim tĂ« menjĂ«hershĂ«m institucional”, tha AGSH.

Blerjana Bino, nga Rrjeti i Gazetarëve të Sigurt në Shqipëri, u shpreh se renditja e vendit pasqyron një mjedis mediatik të formësuar nga faktorë të njohur, por gjithnjë e më të konsoliduar.

“Ndryshimi nuk mund tĂ« vijĂ« nga ndĂ«rhyrje tĂ« izoluara apo formale, por nga thyerja e kĂ«tij normalizimi pĂ«rmes zbatimit real tĂ« standardeve, rritjes sĂ« llogaridhĂ«nies dhe krijimit tĂ« kushteve ku gazetaria nĂ« interes publik mund tĂ« funksionojĂ« pa presion tĂ« vazhdueshĂ«m”, u shpreh Bino.

Lexoni gjithashtu:

The post Shqipëria bie në indeksin e lirisë së medias: Presione nga politika dhe krimi appeared first on Citizens.al.

↗

Një liqen, dy narrativa, përshkallëzon kriza e mbetjeve në Kukës

✇Citizens.al
By: Erblin Vukaj

Moti i mirë ka hapur zyrtarisht sezonin turistik, dhe Kukësi, një nga portat natyrore drejt veriut dhe Kosovës, duhej të hynte në këtë periudhë me një nga asetet e tij më të rëndësishëm, liqenin. Por në vend të kësaj, sezoni i këtij viti po vijon me një krizë të përsëritur mjedisore.

Sipërfaqe të tëra të liqenit janë mbuluar nga mbetje plastike, në një panoramë që bie ndesh drejtpërdrejt me imazhin turistik që zona përpiqet të ndërtojë. Pikërisht në momentin kur vizitorët shtohen dhe vëmendja ndaj territorit rritet, ndotja bëhet më e dukshme, dhe më e pakontestueshme.

Megjithatë, edhe në këtë situatë, për të njëjtin liqen qarkullojnë dy narrativa që nuk përputhen.

Nga njëra anë, kanalet zyrtare të bashkisë Kukës, pamjet e fundit të publikuara prej saj (datë 24 prill) dhe kryetarit Albert Halilaj paraqesin një situatë të menaxhuar dhe nën kontroll sa i përket mbeturinave në liqenin e Fierzës.

Fotografi me një sipërfaqe ujore relativisht e pastër, ndërhyrje me varkë dhe mbishkrime që sugjerojnë për reagim në kohë. Por, nga ana tjetër, raportimet mediatike dhe publikimet e aktivistëve mjedisorë tregojnë një realitet tjetër.

Situata e ndotjes, ana perĂ«ndimore e qytetit, poshtĂ« “UrĂ«s sĂ« KukĂ«sit/Turizmit”/Bashkia KukĂ«s.

Masa të dendura plastike që mbulojnë sipërfaqe të konsiderueshme të liqenit, veçanërisht në zonat ku derdhen përrenj dhe degë të lumenjve që e furnizojnë liqenin e Fierzës.

Ky kontrast nuk është thjesht estetik, por është thelbi për mënyrën se si duhet kuptuar kriza e mbetjeve në këtë liqen, raportuar vazhdimisht edhe me materiale të zgjeruara nga Citizens.al

Një liqen, dy pamje të papajtueshme

Raportimet e fundit dokumentojnĂ« njĂ« “panoramĂ« tĂ« rĂ«ndĂ« mjedisore nĂ« KukĂ«s”, ku liqeni shfaqet si njĂ« vendgrumbullim ujor i mbetjeve qĂ« vijnĂ« nga rrjedha e sipĂ«rme dy degĂ«ve tĂ« Drinit.

Në pamjet e qarkulluara në media dhe rrjetet sociale, plastika krijon shtresa të vazhdueshme, duke bllokuar sipërfaqen dhe duke ndikuar drejtpërdrejt në ekosistem.

Komunikimi publik i institucioneve duket sikur e shmang kĂ«tĂ« panoramĂ« tĂ« plotĂ«. Ai zgjedh fragmente tĂ« realitetit qĂ« janĂ« mĂ« tĂ« menaxhueshme vizualisht dhe politikisht. NjĂ« strategji komunikimi e njohur kjo nĂ« ShqipĂ«ri ku krizat edhe kur nuk mund tĂ« mohohen dot, kornizohen pĂ«r t’u minimizuar.

Por raportimet e bëra nga aktivisti Arben Trota, kanë përmbysur qartësisht këtë kornizë. Përmes disa videosh të botuara në Facebook ai ka denoncuar për një situatë tejet të rëndë në Gostil, Shtiqën dhe anën e lumit Luma ku një valë e madhe mbetjesh janë grumbulluar në breg.

“S’ështĂ« vetĂ«m Ramhasi [zona qendrore pĂ«rballĂ« liqenit] i ndotur” bĂ«ri thirrjeTrota ndaj BashkisĂ« KukĂ«s.

Ky denoncim u shoqërua së fundmi nga apeli publik i aktivistit mjedisor Lulzim Baumann, i cili operon në liqen përmes nismës së organizatës së tij Recycling Albania, në bashkëpunim edhe me bashkinë, duke përdorur një varkë për grumbullimin e mbetjeve në ujë.

Në një thirrje drejtuar Kryeministrit Edi Rama dhe homologut të tij në Kosovë, Albin Kurti, ai e ka përkufizuar situatën si një emergjencë rajonale.

Situata e ndotjes, ana lindore e qytetit, lugina e Lumit Luma/L.Baumann.

Megjithatë, në një vlerësim më të detajuar që Baumann bëri përmes telefonit për Citizens.al ai bëri një dallim të rëndësishëm: zyrtarisht nuk ka një përshkallëzim dramatik të situatës në të gjithë liqenin, por ndotja është përqendruar dhe intensifikuar në zona specifike, veçanërisht në Përbgreg, në luginën e Lumës.

Sipas tij, kjo është një dinamikë e përsëritur, e lidhur drejtpërdrejt me shtimin e hedhjeve të mbeturinave dhe kushtet natyrore.

Pas reshjeve të mëdha dhe fryrjes së Drini i Bardhë, masa të mëdha mbetjesh transportohen dhe depozitohen në këto zona, duke krijuar grumbullime të dendura.

Edhe pse ndërhyrjet me varkë kanë qenë të vazhdueshme, jo vetëm në pjesën qendrore të liqenit, por edhe në zona të tjera, përfshirë segmentet e Drini i Zi, ai pranoi kufizimet që ka kjo veprimtari mjedisore.

Luhatjet e nivelit të ujit e bëjnë shpesh të pamundur ndërhyrjen aty ku mbetjet i afrohen bregut nga era.

“Edhe sikur 10 varka tĂ« jenĂ« aty, s’kemi çfarĂ« t’u bĂ«jmĂ« pastaj,” theksoi Baumann, duke pĂ«rshkruar njĂ« situatĂ« ku kapacitetet aktuale pĂ«rplasen me pĂ«rmasĂ«n reale tĂ« problemit.

Në thelb, sipas tij, kjo nuk është më një çështje që mund të menaxhohet në nivel lokal. Edhe me përfshirjen e organizatave mjedisore dhe bashkisë, kapacitetet mbeten të pamjaftueshme përballë një fenomeni që ushqehet nga i gjithë pellgu i Drinit.

Problemi duket se qëndron te mungesa e një mekanizmi të koordinuar në nivel qeveritar dhe ndërkufitar, kryesisht me Kosovën.

Sepse, siç nënvizon Baumann, një bashki, apo një komunë në anën tjetër të kufirit, nuk mundet ta përballojë një krizë që prodhohet nga një sistem i tërë.

“Ne pastrojmĂ«, ndĂ«rsa mbetje tĂ« reja vazhdojnĂ« tĂ« vijnĂ«,” mbetet pĂ«rkufizimi mĂ« i thjeshtĂ« dhe mĂ« i saktĂ« i njĂ« cikli qĂ«, pa ndĂ«rhyrje strukturore, vazhdon tĂ« pĂ«rsĂ«ritet.

Sipas tij, rreth 20 tonë mbetje në vit janë larguar nga liqeni përmes ndërhyrjeve të organizuara. Por kjo është vetëm një përpjekje për të menaxhuar pasojën, jo për të ndalur burimin.

Kërkesat janë të qarta, ndërhyrje e përbashkët Shqipëri-Kosovë, ndalim i hedhjeve dhe rrjedhjes së mbetjeve në lumenjtë e Drinit të Bardhë dhe po kështu të Drinit të Zi dhe zbatim real i ligjit për mjedisin.

PĂ«r aktivisten e mjedisit, Besjana Guri, e cila drejton qendrĂ«n “Lumi”, problemi nuk Ă«shtĂ« i momentit, por problem strukturor.

“Kjo nuk Ă«shtĂ« rastĂ«si, por njĂ« dĂ«shtim sistematik,” thotĂ« ajo teksa e zgjeron hartĂ«n e krizĂ«s pĂ«rtej KukĂ«sit, duke pĂ«rfshirĂ« deltĂ«n e lumenjve kryesorĂ« nĂ« ShqipĂ«ri: IshĂ«m, Drin, VjosĂ«, e Seman.

Sipas saj fenomeni pĂ«rsĂ«ritet me tĂ« njĂ«jtĂ«n logjikĂ«, mbetje qĂ« i merr rrjedha, grumbullohen dhe zhvendosen, pa u ndalur kurrĂ« nĂ« burim. NĂ« kĂ«tĂ« kuptim, liqeni i FierzĂ«s dhe vetĂ« kaskada e Drinit – qĂ« vijon nĂ« Koman, Vaun e DejĂ«s e pĂ«rtej – nuk janĂ« pĂ«rjashtime, por vetĂ«m pika ku problemi bĂ«het i dukshĂ«m.

Kriza që po përjeton Kukësi me liqenin buzë tij, është paralajmëruar vazhdimisht. Në disa raportime ndërkufitare, Citizens.al ka treguar sesi Drini i Bardhë dhe degët e tij funksionojnë si një sistem transporti për mbetjet në rajon.

Mbetjet e hedhura nĂ« KosovĂ« dhe ShqipĂ«ri pĂ«rfundojnĂ« nĂ« tĂ« njĂ«jtin “vendgrumbullim” liqenin e FierzĂ«s. Mungesa e koordinimit mes shteteve e bĂ«n tĂ« pamundur ndĂ«rhyrjen efektive.

Projektet pilote dhe aksionet sporadike nuk kanë arritur të krijojnë një mekanizëm të qëndrueshëm parandalimi.

NĂ« kĂ«tĂ« kontekst, çdo “foto e pastĂ«r” nga liqeni Ă«shtĂ«, nĂ« rastin mĂ« tĂ« mirĂ«, njĂ« moment i izoluar nĂ« njĂ« cikĂ«l tĂ« pandĂ«rprerĂ« ndotjeje. NĂ« rastin mĂ« tĂ« keq, propagandĂ« e qartĂ« qĂ« pĂ«rpiqet tĂ« manipulojĂ« realitetin.

Në këtë cikël, narrativa zyrtare rrezikon të bëhet pjesë e problemit, duke e paraqitur krizën si të menaxhueshme, në një kohë kur ajo dukshëm është jashtë kontrollit.

*Artikulli u përditësua me një koment të shtuar nga L.Baumann.

Lexoni gjithashtu:

The post Një liqen, dy narrativa, përshkallëzon kriza e mbetjeve në Kukës appeared first on Citizens.al.

↗

“O gjysh, po na marrin ujin!” – NjĂ« histori nga Kurdaria pĂ«r rezistencĂ«n

✇Citizens.al
By: Erisa Kryeziu

NĂ« Kurdari, konflikti pĂ«r hidrocentralin “Doma” nuk Ă«shtĂ« mĂ« thjesht njĂ« çështje projekti energjetik, por njĂ« pĂ«rplasje e hapur mes komunitetit, institucioneve dhe vetĂ« kompanisĂ«.

Pas protestave para Kuvendit, padisë në gjykatë dhe tensioneve të përsëritura në terren, Rexhep Kuleni, një prej banorëve më të zëshëm, thotë se përballja ka hyrë në një fazë të re, rezistencës së përditshme për të mbrojtur ujin.

Në këtë realitet, zëri i tij nuk është thjesht një rrëfim personal, por një dritare për të kuptuar sesi një konflikt administrativ është shndërruar në një krizë të thellë të besimit ndaj shtetit.

“ErdhĂ«n ata, por ne s’i kemi lejuar tĂ« nisin punimet”, thotĂ« nĂ« telefon Rexhep Kuleni nga fshati Kurdari i Klosit.

Aty ku lumi Lusa gjarpëron prej malit dhe zhurma e ujit është pjesë e përditshmërisë, Rexhepi, bashkë me banorët e tjerë, e kanë kthyer mbrojtjen e tij në një mision jete.

Rexhepi nuk është një figurë publike në kuptimin klasik, por për banorët e zonës ai është zëri që i mbledh, i organizon dhe i mban të bashkuar përballë një kërcënimi që e ndiejnë si personal: futjen e lumit në tuba.

“Kemi vetĂ«m njĂ« aktmarrĂ«veshje, me Zotin,” thotĂ« me bindje ai duke theksuar se nuk ka vend pĂ«r negociata.

Në fjalët e tij nuk ka retorikë politike, por një ndjenjë të thellë përgjegjësie ndaj tokës dhe njerëzve me të cilët ka ndarë jetën.

Rexhepi është një burrë i thjeshtë në dukje, me një histori pune që e ka lidhur fort me zonën. Gjatë periudhës së diktaturës ai ishte mekanik në Stacionin e Mekanikë-Traktorëve (SMT) të Kurdarisë e më tej ekonomist e llogaritar.

SMT-të ishin strukturat kryesore që shtynin përpara ekonominë bujqësore në fshatra gjatë asaj periudhe. Pikërisht falë përvojës së tillë, qoftë të punës në terren, por edhe të administratës në lidhje me procedurat dhe mënyrës sesi funksionon shteti, ai ka gëzuar respekt në zonë.  

Por sot, roli i tij ka ndryshuar, ai është organizator, ndërmjetës dhe, bashkë me komunitetin, kujdestar i publikes së përbashkët: ujit.

Përgjithësisht zgjohet herët, shpesh para orës gjashtë. Telefoni nuk i pushon, edhe ndërsa na shoqëron për në zonën ku parashikohet të ndërtohet hidrocentrali.

“MĂ« merr dikush nĂ« telefon pĂ«r kĂ«to probleme [tĂ« hidrocentraleve] dhe unĂ« u jap rrugĂ«zgjidhjet e mia”, shprehet Rexhepi.

Nisja e projektit në befasi, pa dakordësinë e banorëve, i ka lënë prej kohësh në gjendje alarmi.

Rexhepi tregon se si kompania erdhi fshehurazi, për ditë me radhë, pa lajmëruar banorët. Lajmi për projektin u përhap vetëm kur puna kishte nisur, ndërsa reagimi ishte i menjëhershëm.

“U detyruam tĂ« mobilizojmĂ« kryetarĂ«t e fshatrave, popullin dhe arritĂ«m qĂ« [kompaninĂ« me makineritĂ«] e nxorĂ«m, e pĂ«rzumĂ«,” kujton ai nĂ« njĂ« rrĂ«fim qĂ« duket se nuk ka triumf tĂ« tepruar, por njĂ« ndjesi tĂ« qartĂ« se beteja vijon.

Edhe natën, thotë ai, njerëzit zgjohen nga shqetësimi se mos makineritë rikthehen teksa emri i kompanisë është bërë një lloj simboli frike.

“Na u bĂ« ky ‘Doma’ sikur tĂ« jetĂ« Hitleri,” shprehet ai, duke pasqyruar tensionin dhe ndjesinĂ« e kĂ«rcĂ«nimit qĂ« pĂ«rjetojnĂ« banorĂ«t.

PĂ«r Rexhepin, kjo nuk Ă«shtĂ« njĂ« çështje kompromisi: “Nuk ka kompromis
 kundĂ«r jetĂ«s sime, kundĂ«r fĂ«mijĂ«ve.”

Ai flet për borxhin ndaj brezave, për përgjegjësinë që kanë sot ndaj atyre që do të vijnë nesër.

“Do tĂ« na mallkojnĂ«,” thotĂ« ai, si njĂ« reflektim i sinqertĂ« mbi pasojat.

Në bisedë e sipër, Rexhepi na tregon edhe ndikimin që ky projekt hidroenergjetik ka lënë te fëmijët.

“O gjysh, po na merr ujin ‘Doma’,” citon ai fjalĂ«t e nipĂ«rve dhe mbesave, fjali qĂ« sipas tij, duhet tĂ« dĂ«gjohen jo vetĂ«m nga kompania, por edhe nga institucionet, tĂ« cilat deri mĂ« tani nuk e kanĂ« dĂ«gjuar komunitetin.

“Uji Ă«shtĂ« jeta, Ă«shtĂ« frymĂ«marrja pĂ«r ne,” thekson Rexhepi.

Sipas tij, ky rast tregoi se sa i bashkuar është komuniteti i Kurdarisë, përtej besimeve dhe përkatësive politike.

“TĂ« gjithĂ« banorĂ«t janĂ« heronj sepse janĂ« pĂ«r njĂ« qĂ«llim,” vijon ai duke shmangur protagonizmin, ndĂ«rsa sjell nĂ« vĂ«mendje se aktmarrĂ«veshja e vetme qĂ« kanĂ« Ă«shtĂ« ajo me Zotin.

Një marrëveshje e pashkruar për të mbrojtur ujin, tokën, ajrin dhe diellin.

Në një kohë kur vendimet shpesh merren larg komuniteteve, zëri i Rexhepit vjen si një kujtesë se për disa njerëz, lidhja me vendin nuk është thjesht çështje prone, por identitet.

Lexoni gjithashtu:

The post “O gjysh, po na marrin ujin!” – NjĂ« histori nga Kurdaria pĂ«r rezistencĂ«n appeared first on Citizens.al.

↗

Digjet makina e gazetarit Sami Curri në Bulqizë, dyshohet për zjarrvënie të qëllimshme

✇Citizens.al
By: Erisa Kryeziu

Digjet makina e gazetarit Sami Curri në Bulqizë. Incidenti dyshohet të jetë i qëllimshëm dhe i lidhur me punën si gazetar lokal.

Ngjarja vjen në një klimë të brishtë për gazetarët në terren, veçanërisht në zonat ku raportimet prekin interesa ekonomike dhe të pushtetit, duke ngritur shqetësime për sigurinë dhe presionet ndaj medias.

Rasti dhe dyshimet e para

Ngjarja ndodhi në orët e para të mëngjesit të së dielës. Curri e kishte parkuar makinën pranë pallatit ku banon në lagjen e re të Bulqizës.

Zjarri dyshohet të jetë vendosur qëllimisht dhe të ketë lidhje me aktivitetin e tij si gazetar.

“Jam njoftuar rreth orĂ«s 02:45 se makinĂ«s i ishte vĂ«nĂ« zjarr. MĂ« lajmĂ«roi njĂ« komshi i katit tĂ« tretĂ«. Automjeti ishte i parkuar rreth 30 metra larg pallatit ku banoj me nĂ«nĂ«n,” tha Curri pas ngjarjes.

Sipas tij, bëhet fjalë për një akt të qëllimshëm që synon ta intimidojë për shkak të punës që kryen.

“Ata qĂ« e kanĂ« bĂ«rĂ« kĂ«tĂ« nuk do tĂ« mĂ« frikĂ«sojnĂ« dot, pasi pĂ«r mua gazetaria Ă«shtĂ« njĂ« mision qĂ« i shĂ«rben interesit publik dhe do tĂ« vazhdoj me çdo çmim,” u shpreh ai duke theksuar se ngjarja e sĂ« dielĂ«s ishte njĂ« prej çmimeve.

Curri shtoi se në javët e fundit ka qenë në kontakt me persona të prekur nga temat që ka trajtuar. Ai shpreson që organet e drejtësisë të bëjnë punën e tyre, megjithatë, ai u shpreh skeptik për zbardhjen e plotë të ngjarjes.

“Kjo ndjenjĂ« vjen nga pĂ«rvoja ime e pĂ«rditshme, por shpresoj qĂ« hetimet tĂ« jenĂ« korrekte”, tha Curri.

Curri Ă«shtĂ« gazetar lokal nga Bulqiza dhe themelues i medias “Bulqiza Ime”. Ai ka njĂ« eksperiencĂ« prej rreth 10 vitesh nĂ« raportimin nga terreni nĂ« qarkun e DibrĂ«s.

Puna e tij është përqendruar kryesisht në çështjet lokale, duke u bërë një prej gazetarëve kryesor të qarkut për raportime në lidhje me tema të mjedisit si dëmet nga projektet e hidrocentraleve, shpyllëzimit, por edhe raportime për kushtet e minatorëve, të drejtat dhe protestat e tyre, banorëve të zonave përreth etj.

Curri njihet për raportime të drejtpërdrejta nga komuniteti, aspektet sociale dhe për trajtimin e temave të ndjeshme që lidhen me monitorimin e bashkive të qarkut Dibër dhe prokurimet publike të tyre.

Organizatat e medias kërkojnë hetim i plotë

Asociacioni i Gazetarëve të Shqipërisë (AGSH) e cilësoi ngjarjen si alarm serioz për sigurinë e gazetarëve dhe klimën në të cilën ata ushtrojnë profesionin.

“Deklaratat publike tĂ« gazetarit Curri, i cili e konsideron ngjarjen si mesazh kĂ«rcĂ«nues pĂ«r shkak tĂ« punĂ«s sĂ« tij, e bĂ«jnĂ« edhe mĂ« urgjent njĂ« reagim institucional tĂ« shpejtĂ« dhe tĂ« plotĂ«â€, thuhet nĂ« reagimin e AGSH-sĂ«.

Nga ana tjetër, Rrjeti i Gazetarëve të Sigurt bëri thirrje për hetim të shpejtë, të plotë dhe të pavarur.

“NjĂ« reagim i qartĂ« dhe efektiv institucional Ă«shtĂ« thelbĂ«sor pĂ«r tĂ« parandaluar pandĂ«shkueshmĂ«rinĂ« dhe pĂ«r tĂ« mbrojtur lirinĂ« e medias”, deklaroi rrjeti.

Një reagim të ngjashëm pati edhe Unioni i Gazetarëve Shqiptarë, që kërkoi zbardhjen e menjëhershme të ngjarjes dhe ndëshkimin ligjor të autorëve.

Qendra SCiDEV theksoi ndër të tjera se incidente të tilla ngjallin shqetësime serioze për median lokale.

“Mediat lokale operojnĂ« nĂ« mjedise sfiduese dhe luajnĂ« rol thelbĂ«sor nĂ« informimin e komuniteteve dhe mbajtjen e institucioneve pĂ«rgjegjĂ«se. Çdo formĂ« intimidimi Ă«shtĂ« veçanĂ«risht shqetĂ«suese”, u tha nĂ« deklaratĂ«n e saj.

The post Digjet makina e gazetarit Sami Curri në Bulqizë, dyshohet për zjarrvënie të qëllimshme appeared first on Citizens.al.

↗

Turizëm me tuba, hidrocentralet kërcënojnë lumin e Cemit

✇Citizens.al
By: Erblin Vukaj

Lumi i Cemit, një prej lumenjve më të çmuar të Alpeve, uji i të cilit ka ushqyer jetën dhe shpresën e banorëve për zhvillimin e turizmit, rrezikon të devijohet dhe të futet në tuba nga disa projekte hidrocentralesh.

Aktualisht, tre projekte janë konkretizuar përgjatë viteve 2017-2022. Një i katërt është kundërshtuar nga banorët, ndërsa në tavolinë po diskutohen edhe gjashtë të tjerë. Përballë këtij presioni, komuniteti lokal vuan mungesën e energjisë elektrike, rrugë të pakalueshme dhe një zhvillim që duket se po e shpërfill.

Dy realitete përgjatë të njëjtit lumë

Temperaturat nĂ« luginĂ«n e Cemit ishin rritur qĂ« mesin e muajit prill dhe grupet e para tĂ« turistĂ«ve kishin nisur tĂ« kĂ«rkonin freskinĂ« e maleve. Por nĂ« TamarĂ« dhe pĂ«rtej – rreth 170 kilometra nĂ« veri tĂ« TiranĂ«s – banorĂ«t tregojnĂ« se energjia elektrike ndĂ«rpritet shpesh, madje edhe nĂ« mes tĂ« sezonit.

Ndërprerjet ndodhin pa paralajmërim, në disa raste për orë të tëra. Një zonë që prej vitesh promovohet si destinacion me veçanësi turistike nuk ka ende furnizim të rregullt me energji elektrike. Zgjidhja mbetet gjeneratori.

Megjithatë, optimizmi i banorëve vijon të jetë njësoj. Në restorantin ku bujtëm në qendër të Tamarës, tavolina ishte plot, megjithëse, sipas një prej vajzave që shërbenin, shumica e produkteve ishin konsumuar gjatë fundjavës së Pashkëve.

Por rreth 10 kilometra më tutje, në drejtim të Vuklit dhe Nikçit, atmosfera ndryshonte krejtësisht. Kjo zonë me një peizazh fantastik, ndahet vetëm nga një mal prej luginës së Thethit, njohur ndërkombëtarisht, bashkë me Valbonën si dy nga pikat kryesore të turizmit në Alpe.

Asfalti përfundonte menjëherë pas kthesës së parë. Gurë, gropa, rrëshqitje masive dhe asnjë makinë në horizont. Në disa segmente, kalimi bëhej i pamundur për veturat. Gurë të mëdhenj, çakull dhe ndërhyrje të papërfunduara e kthenin udhëtimin në një sprovë të rrezikshme.

NjĂ« projekt prej 1.5 milionĂ« eurosh, i nisur nĂ« maj 2024 dhe i marrĂ« pĂ«rsipĂ«r nga kompania “VĂ«llezĂ«rit Hysa”, dukej i braktisur. Ai parashikohej tĂ« pĂ«rfundonte nĂ« nĂ«ntor 2024, por sot, rreth dy vite nga ajo periudhĂ«, kantieri nuk ka mĂ« asnjĂ« gjurmĂ« aktiviteti.

Lumi i Cemit, Selcë/A. Guri.

Mes këtyre dy realiteteve, errësirës në një zonë me hidrocentrale dhe izolimit në një zonë që pret zhvillim, rrjedhin pikërisht dy degët e Lumit të Cemit.

Dy “rrjedha” konfliktesh

Cemi buron në lartësitë alpine të Kelmendit në Malësi të Madhe dhe bashkohet në Tamarë, aty ku Cemi i Vuklit dhe ai i Selcës formojnë një rrjedhë të vetme që vazhdon drejt Malit të Zi.

Për dekada, izolimi i zonës e ka mbrojtur lumin nga ndërhyrjet e mëdha urbane dhe industriale. Por pas vitit 2017, kjo paprekshmëri është vënë seriozisht në diskutim.

VetĂ«m 1.5 kilometra larg TamarĂ«s, nĂ« drejtim tĂ« SelcĂ«s nĂ« veri, lumi zhdukej nga syri pĂ«r shkak tĂ« hidrocentralit “HEC Murasi”. Rreth 6 kilometra mĂ« tutje, “HEC DobrinjĂ«â€ dhe “HEC Selca” e devijonin njĂ« pjesĂ« tĂ« rrjedhĂ«s nĂ« tuba.

Besjana Guri, drejtuese e qendrĂ«s LUMI dhe fituese e çmimit mjedisor “Goldman” pĂ«r fushatĂ«n e mbrojtjes sĂ« VjosĂ«s, tregoi se 5 kilometra pĂ«rtej, mes fshatrave Mreg dhe Ostriç, banorĂ«t kanĂ« qenĂ« kundĂ«r “HEC Vriela,” por nuk pĂ«rjashtohet mundĂ«sia pĂ«r ta zhvilluar edhe kĂ«tĂ« projekt.

NĂ« letĂ«r, kĂ«to katĂ«r hidrocentrale kanĂ« njĂ« kapacitet tĂ« vogĂ«l, rreth 7-8 MW. MegjithatĂ«, ato lidhen me njĂ« rrjet mĂ« tĂ« gjerĂ« interesash, pasi sipĂ«rmarrĂ«sit e tyre, janĂ« tĂ« pĂ«rfshirĂ« nĂ« ortakĂ«ri me ndĂ«rmarrje tĂ« tjera energjetike si “United Energji” dhe “Miculi Energji”.

Ndërkohë, në degën e Vuklit në jug të Kelmendit, projektet mund të ndalen ende.

Tre hidrocentrale tĂ« tjera, pjesĂ« e kompleksit “Ura e TamarĂ«s”, janĂ« propozuar nga kompania “Tamara Hydro Energy” – pjesĂ« e grupit “Albavia,” e njohur si kontraktore e madhe e veprave publike nĂ« infrastrukturĂ« – mes KozhinjĂ«s dhe Vuklit. Projekti parashikon njĂ« kapacitet prodhues prej rreth 19 MW dhe devijimin e rreth 14.4 mÂł ujĂ« nĂ« sekondĂ«, duke lĂ«nĂ« mĂ« pak se 2 mÂł ujĂ« si rrjedhĂ« ekologjike.

Në praktikë, sipas aktivistes mjedisore Besjana Guri, kjo do të thotë se segmente të tëra të lumit do të mbeten thuajse të thata gjatë periudhave pa reshje.

Sipas saj projekti Ă«shtĂ« problematik pasi zona e Vuklit Ă«shtĂ« pjesĂ« edhe e Parkut KombĂ«tar tĂ« Alpeve. NdĂ«rsa sĂ« fundmi kompania “Tamara Hydro Energy” ka marrĂ« lejen mjedisore dhe duket se Ă«shte e vendosur pĂ«r ta zhvilluar kĂ«tĂ« projekt.

Lumi i Cemit, diga Dobrinjë/A. Guri.

Procesi i konsultimit publik ngre gjithashtu pikĂ«pyetje. NjĂ« dĂ«gjesĂ« e zhvilluar vitin e kaluar nga “Tamara Hydro Energy,” kishte vetĂ«m 8 pjesĂ«marrĂ«s. Por pĂ«r banorĂ«t, kjo nuk Ă«shtĂ« njĂ« çështje abstrakte.

“Uji dhe mali janĂ« gjithçka kĂ«tu,” na tha njĂ« banor i Vuklit, i cili na priti nĂ« shtĂ«pinĂ« e tij qĂ« e kishte kthyer nĂ« lokal dhe bujtinĂ«. “Lumi dhe kjo klimĂ« na mbajnĂ« gjallĂ« tokĂ«n, bagĂ«tinĂ« e tanimĂ« edhe turistĂ«t.”

Sipas tij, problem kryesor për banorët mbeten rruga, mungesa e shërbimeve komunale për heqjen e mbeturinave dhe energjia elektrike.

“Nga rruga e keqe, s’vjen njeri t’i marrĂ« mbeturinat, njĂ« pjesĂ« e tĂ« cilave pĂ«rfundojnĂ« nĂ« lumĂ«,” tha ai.

“S’duam gjĂ« tjetĂ«r, tĂ« gjitha i bĂ«jmĂ« vetĂ«, siç i kemi bĂ«rĂ« ndĂ«r shekuj denbabaden,” theksoi mĂ« pas duke kujtuar me krenari periudhat e shkuara tĂ« zonĂ«s sĂ« Kelmendit dhe lidhjet e forta tĂ« komunitetit.

Projektet e tjera si “HEC BrojĂ«â€; “HEC Grabom” dhe “HEC Peshtan” mbeten nĂ« letĂ«r. Ato kanĂ« lĂ«nĂ« pas njĂ« seri lĂ«vizjesh ortakĂ«rie tĂ« kompanisĂ« “Seman Sunpower,” e cila deri nĂ« vitin 2017 njihej si “Hydro Valbona” dhe interesohej pĂ«r zhvillim hidrocentralesh edhe nĂ« ValbonĂ«.

Dy drejtime ekonomike

Në një zonë ku operojnë hidrocentrale dhe planifikohen të ndërtohen edhe të tjerë, paradoksi më i madh mbetet ndërprerja e energjisë elektrike.

Zyrtarisht, problemi lidhet me rrjetin e amortizuar. Por për banorët, realiteti është konkret, pamundësi shërbimi, biznese që mbyllen dhe turistë që largohen.

Sipas aktivistes së mjedisit, Besjana Guri, kjo ka krijuar një perceptim të rrezikshëm, sipas së cilit furnizimi i rregullt me energji për këto zona mund të sigurohet vetëm përmes ndërtimit të hidrocentraleve të reja.

Nuk ka të dhëna të drejtpërdrejta për një politikë të tillë, por balanca e investimeve, më shumë në prodhim sesa në shpërndarje, ngre dyshime mbi prioritetet.

Në terma ekonomikë, diferenca është e qartë, përmirësimi i rrjetit nuk gjeneron të ardhura direkte për operatorët privatë në të njëjtën mënyrë sa prodhimi i energjisë.

I njëjti model shfaqet edhe në infrastrukturë. Rruga prej 10 kilometrash, Tamarë-Vukël mbetet e papërfunduar, duke zhgënjyer banorët, disa prej të cilëve janë kthyer edhe nga emigrimi për të investuar në turizëm pas premtimeve se zona do kishte të njëjtin bum zhvillimi si Thethi.

Pas pandemisë, Kelmendi ka njohur vërtetë një rritje të konsiderueshme duke u shndërruar në një destinacion në rritje. Shtëpi pritëse, guida lokale dhe biznese të vogla janë shtuar. Uji i pastër i Cemit, shpellat, kanionet dhe ujëvarat janë kthyer në aset turistik. Por kjo ekonomi mbetet e brishtë.

Për një zonë që mbështetet kryesisht në bujqësi, blegtori dhe së fundmi në turizëm, një bum edhe hidrocentralesh rrezikon të dëmtojë atë.

Cemi është gjithashtu edhe një arterie ekologjike. Dhjetëra specie shpendësh dhe peshqish janë identifikuar përgjatë tij, përfshirë troftën e mermertë.

Malësia e Kelmendit nga Vukli/A. Guri.

Në këtë pikë, sipas aktivistes mjedisore Besjana Guri, ndërhyrjet nuk prekin vetëm rrjedhën e ujit, por gjithë zinxhirin ekologjik. Ajo paralajmëroi se devijimi i ujit, sidomos në tuba nëntokësorë, fragmenton habitatet dhe ul kapacitetin e vetë-rigjenerimit të ekosistemit.

Por, Cemi vazhdon edhe drejt Malit të Zi, ku kanioni i tij është shpallur monument natyror. Kjo e ka bërë çështjen e hidrocentraleve një çështje ndërkufitare, ku gjatë viteve 2018-2019 ka pasur dhe protesta.

Si Mali Zi, edhe Shqipëria është pjesë e Konventës së Espoo-s, që kërkon vlerësim të ndikimit ndërkufitar. Megjithatë, për rastin e këtyre 10 hidrocentraleve mungon ende një analizë e plotë dhe e koordinuar.

Në thelb, rreziku në lumin e Cemit nuk është thjesht mes interesave për energji dhe atyre që duan ta mbrojnë natyrën, por për modelin e zhvillimit. Zhvillimi i përqendruar te interesat e kompanive të hidrocentraleve është afatshkurtër, krahasuar te zhvillimi i përqendruar te një shpërndarje të gjerë te komuniteti përreth.

Por, nëse lumi do të vazhdojë të devijohet, humbja nuk do të jetë vetëm ekologjike, ajo do të prekë drejtpërdrejt ekonominë lokale të Kelmendit, që sapo ka nisur të marrë frymë përmes turizmit.

Lexoni gjithashtu:

The post Turizëm me tuba, hidrocentralet kërcënojnë lumin e Cemit appeared first on Citizens.al.

↗

Mes restaurimit dhe dizinformimit, çfarë po ndodh me Vilën e Zogut?

✇Citizens.al
By: Elira Kadriu

Disa ditĂ« mĂ« parĂ«, media tĂ« ndryshme nĂ« vend, raportuan se “Vila MbretĂ«rore” e Mbretit Zog nĂ« DurrĂ«s do tĂ« rrafshohej pĂ«r t’i hapur rrugĂ« njĂ« kompleksi rezidencial dhe hotelerie. Por verifikimet tregojnĂ« se ky pretendim nuk qĂ«ndron.

Projekti i zhvillimit, i parashikuar nga kompania “Rajfi Group”, nuk pĂ«rfshin territorin ku ndodhet vila historike, e cila qĂ«ndron nĂ« majĂ« tĂ« kodrĂ«s. NdĂ«rtimi pritet tĂ« zhvillohet nĂ« pjesĂ«n jugore tĂ« saj, nĂ« njĂ« parcelĂ«, e cila aktualisht Ă«shtĂ« zonĂ« e gjelbĂ«ruar dhe me pemĂ«.

Ky fakt konfirmohet si nga dokumentet e planvendosjes, ashtu edhe nga vetë pronari i vilës, sipërmarrësi Kadri Morina. Ai tha për Citizens.al se raportimet ishin të rreme dhe tha se puna për restaurimin e objektit po vijonte normalisht.

Një vit më parë, në qershor 2025, Morina qe shprehur për ne se kishte angazhuar arkitektë italianë dhe francezë për ta rikthyer vilën në gjendjen e saj origjinale të vitit 1939. Sipas tij, projekti parashikon përfundimin e restaurimit brenda katër viteve.

“Vila do tĂ« pĂ«rdoret si njĂ« qendĂ«r atraktive pĂ«r turistĂ«t, shqiptarĂ«t dhe shtetin”, u shpreh ai.

Citizens.al ishte në mjediset e vilës dhe konstatoi se objekti është i aksesueshëm për vizitorët, të cilët raportuan se paguajnë rreth tre euro për hyrje. Megjithatë, në ambientet e jashtme mungojnë tabelat informuese për restaurimin, ndërsa punimet ende nuk kanë reflektuar ndonjë ndryshim thelbësor të gjendjes.

Një simbol historik pa status mbrojtjeje

Vila e ish-Mbretit Ahmet Zogu u ndërtua në vitet 1920-30 si rezidencë verore e monarkisë shqiptare. E pozicionuar në një nga pikat më dominuese të qytetit, ajo përfaqëson një nga gjurmët më të dukshme të periudhës së Mbretërisë në Durrës.

Arkitektura e saj reflekton ndikime perëndimore dhe një estetikë të kohës, ndërsa historia e ndërtesës përshkon disa regjime politike, nga periudha e tranzicionit të pushtetit të Zogut nga President në Mbret, te përdorimi institucional gjatë komunizmit, e deri te degradimi gjatë tranzicionit.

Pavarësisht kësaj qëndrese dhe rëndësie historike, vila nuk ka status si Monument Kulture.

Përfaqësues të Ministrisë së Kulturës i thanë Citizens.al se nuk ka pasur përpjekje konkrete ndër vite për ta futur objektin në listën e trashëgimisë së mbrojtur. Kjo ndodh edhe pse legjislacioni në fuqi nuk e pengon shpalljen monument të objekteve private.

Më herët, edhe trashëgimtari i familjes mbretërore, Leka Zogu, kishte propozuar një plan restaurimi, i cili nuk u realizua për mungesë mbështetjeje institucionale.

Në praktikë, kjo do të thotë se sot, forma dhe funksioni i ardhshëm i vilës mbeten në dorë të sektorit privat.

Zhvillimi përreth dhe pikëpyetjet mbi territorin

Kompleksi rezidencial dhe i hotelerisë, i planifikuar deri në 7 kate mbi tokë dhe 3 kate nën tokë, pritet të ndërtohet në një zonë të gjelbër në jug të vilës. Leja e zhvillimit është dhënë më 20 nëntor 2024.

Ishte pikërisht ky projekt që nxiti interpretimet se vila do të shembej. Në realitet, zhvillimi nuk prek drejtpërdrejt strukturën historike, por e vendos atë në një kontekst të ri urban.

Banorë të zonës pretendojnë se parcela ku do të ndërtohet përmban pisha disa-vjeçare dhe përfaqëson një nga hapësirat e pakta të gjelbëruara që i kanë mbetur qytetit.

NĂ« dokumentet zyrtare tĂ« lejes sĂ« zhvillimit, theksohet se afĂ«rsia me VilĂ«n e Zogut “i shton prestigj zonĂ«s”, duke e pĂ«rdorur pikĂ«risht trashĂ«giminĂ« si element vlerĂ«simi imobiliar pĂ«r projektin.

Por, ekspertë të urbanistikës kanë ngritur shqetësime të tjera. Sipas tyre, zona konsiderohet me potencial arkeologjik dhe përfshin elementë të peizazhit natyror, çka do të kërkonte autorizim arkeologjik dhe vlerësim të ndikimit në mjedis.

Deri në momentin e publikimit, kompania ndërtuese nuk ka kthyer përgjigje për pyetjet e Citizens mbi këto procedura.

Kështu, rasti i Vilës së Zogut nxjerr në pah një problem më të thellë se sa një raportim i pasaktë, apo të rremë. Objekti nuk është në rrezik shembjeje, por mbetet i pambrojtur nga pikëpamja ligjore dhe i ekspozuar ndaj zhvillimeve përreth.

Në mungesë të një statusi të qartë dhe një strategjie publike për trashëgiminë, e ardhmja e tij lidhet më shumë me interesat private sesa me një vizion afatgjatë për historinë urbane të Durrësit.

Lexoni gjithashtu:

The post Mes restaurimit dhe dizinformimit, çfarë po ndodh me Vilën e Zogut? appeared first on Citizens.al.

↗

Fitore për banorët e Postribës: Gjykata rrëzon lejen për guroret

✇Citizens.al
By: Elira Kadriu

Gjykata Administrative e TiranĂ«s i ka dhĂ«nĂ« tĂ« drejtĂ« banorĂ«ve tĂ« PostribĂ«s nĂ« ShkodĂ«r, pĂ«r kallĂ«zimin e bĂ«rĂ« nĂ« vitin 2024, qĂ« denonconte dĂ«met nĂ« komunitet dhe nĂ« natyrĂ« nga kompania “Babasi Coo” dhe nĂ«nkontraktori “Nga Group” gjatĂ« punimeve nĂ« gurore.

“Gjykata vendosi dje qĂ« leja minerare Ă«shtĂ« e pavlefshme, pra Ă«shtĂ« nul”, tha pĂ«r Citizens avokati mbrojtĂ«s i banorĂ«ve, Erald Aga.

Ai theksoi se nga vendimi nënkuptohet që e gjithë procedura e ndjekur nga Ministria e Infrastrukturës dhe e Energjisë, nga Agjencia Kombëtare e Burimeve Natyrore (AKBN), si dhe nga dy kompanitë, ka qenë në shkelje flagrante të ligjit në mënyrën e marrjes së lejes minerare.

Avokati shtoi se aktualisht ata janë në pritje të zbardhjes së vendimit, në mënyrë që të shihet nëse palët do ta ankimojnë.

“Gjasat janĂ« qĂ« do ta ankimojnĂ« dhe mĂ« pas pritet qĂ« Gjykata e Apelit tĂ« japĂ« njĂ« vendim nĂ« formĂ« tĂ« prerĂ«â€, pĂ«rfundoi Aga.

Beteja tetëvjeçare e banorëve të Postribës

Citizens.al ka raportuar vazhdimisht për çështjen e banorëve të Postribës që në vitin 2024 ku redaksia e ndoqi edhe duke vizituar në terren guroret në fjalë.

Zamir Milani, një prej protestuesve kryesorë që ka kundërshtuar punimet e dy subjekteve, tregon se kundërshtimet e banorëve në mënyrë individuale kanë nisur që prej vitit 2018.

Padia e fituar të martën është ndërmarrë nga pjesa më e madhe e komunitetit, rreth 90 banorë. Gjithashtu ka qarkulluar një peticion për çështjen, i cili ka mbledhur rreth 1,600 firma.

“NĂ« seancĂ«n finale tĂ« gjykatĂ«s ishin prezent pĂ«rfaqĂ«sues tĂ« Avokatit tĂ« Popullit dhe vetĂ«m avokati i palĂ«s nĂ«nkontraktore, ndĂ«rsa nga kompania kryesore nuk ishte askush”, tregoi Milani.

Ai shtoi se fillimisht banorët kanë dërguar një kallëzim në SPAK në vitin 2022, i cili është transferuar për shqyrtim në Prokurorinë e Shkodrës. Gjykata e kësaj të fundit, sipas tyre, ka dhënë vendim për dënim me tetë muaj burg për ish-administratorin e zonës së Postribës, për shpërdorim detyre.

“DitĂ«n e dĂ«gjesĂ«s publike pĂ«r dhĂ«nien e lejes pĂ«r guroret, [ish-administratori] kishte marrĂ« dajĂ«n dhe shokĂ«t dhe kishte firmosur sikur ne ishim dakord pĂ«r dhĂ«nien e lejes”, tregon Milani.

Personi i akuzuar, Altin Shaba, e ka apeluar vendimin.

“JanĂ« dy gjykata qĂ« kanĂ« dhĂ«nĂ« vendimet e tyre: ajo e ShkodrĂ«s qĂ« ka dĂ«nuar ish-administratorin dhe kjo e TiranĂ«s. Ndaj ne jemi shumĂ« optimistĂ« pĂ«r çështjen”, vijoi Milani.

Aktualisht, Prokuroria e Shkodrës ka hetuar katër vepra penale të denoncuara nga banorët, përfshirë: dëmtimin e kanalit vaditës kullues 350-vjeçar nga kompanitë e paditura, ndotjen e ujit, dëmtime arkeologjike dhe keqmenaxhimin e mbetjeve.

Prokuroria e Shkodrës e ka transferuar sërish çështjen në Tiranë, por Milani shprehet se, pavarësisht se ka kaluar një vit e gjysmë, ende nuk janë thirrur nga institucioni.

NĂ« njĂ« vendim tĂ« vitit 2024, Prokuroria e ShkodrĂ«s, nĂ« lidhje me ndotjen e ujit qĂ« furnizon shtatĂ« fshatra (Domen, Milan, Boks, Dragoc, Kullaj, Fshati i Ri, QendĂ«r UrĂ« e Mesit), u shpreh se “turbullira rritet nĂ« depozitĂ«n e pĂ«rpunimit tĂ« ujit dhe shtohet mĂ« tej nĂ« tubacione gjatĂ« shpĂ«rndarjes nĂ« fshatra,” dhe “nuk arrihet nĂ« pĂ«rfundimin se ajo shkaktohet nga inertet e NGA Group”.

Zamir Milani shtoi për Citizens.al se në fund të vitit 2025 banorët kanë kallëzuar për herë të dytë në SPAK ish-zëvendëskryeministren Belinda Balluku dhe AKBN-në për mosveprime në lidhje me këtë çështje.

Por pavarësisht disa çështjeve dhe kallëzimeve të ngritura ndër vite nga banorët, aktualisht aktiviteti i shfrytëzimit të guroreve vijon në Postribë. Banorët shprehen të vendosur për të mos e ndalur betejën, sidomos pas dritës jeshile që morën më 21 prill nga vendimi i Gjykatës Administrative.

Lexo gjithashtu:

The post Fitore për banorët e Postribës: Gjykata rrëzon lejen për guroret appeared first on Citizens.al.

↗

Nga BE te Ballkani: Dhuna ndaj grave nuk raportohet sa duhet

✇Citizens.al
By: Elira Kadriu

Thuajse njĂ« nĂ« çdo tre gra nĂ« Bashkimin Evropian pĂ«rjeton dhunĂ« fizike ose seksuale gjatĂ« jetĂ«s, ndĂ«rsa dhuna psikologjike dhe ajo digjitale po shfaqin rritje tĂ« ndjeshme. KĂ«to janĂ« gjetjet kryesore tĂ« “AnketĂ«s sĂ« BE-sĂ« pĂ«r dhunĂ«n me bazĂ« gjinore” (EU-GBV), njĂ« nga studimet mĂ« tĂ« mĂ«dha nĂ« kĂ«tĂ« fushĂ«, qĂ« u prezantua sot nĂ« TiranĂ«.

Studimi, i realizuar nga Eurostat, Instituti Evropian për Barazi Gjinore (EIGE) dhe Agjencia e Bashkimit Evropian për të Drejtat Themelore, përfshin mbi 114 mijë gra të intervistuara në 27 vende të BE-së. Ai konfirmon se dhuna ndaj grave mbetet një fenomen i përhapur, por që nën-raportimi në organet ligj-zbatuese vazhdon të jetë një nga problemet kryesore, duke e bërë atë më pak të dukshëm në statistika.

Sipas të dhënave, rreth 30% e grave kanë përjetuar dhunë psikologjike nga partneri, përfshirë fyerje, kontroll, kërcënime dhe izolim social. Dhuna nga partneri rezulton shpesh e përsëritur, me mbi 50% të rasteve të dhunës fizike që ndodhin më shumë se një herë. Ndërkohë, 6.9% e grave raportojnë përdhunim nga partneri dhe më shumë se gjysma pësojnë lëndime fizike.

Studimi evidenton gjithashtu rritjen e dhunës në hapësirat digjitale ku rreth 7% e grave kanë përjetuar ngacmim seksual online në vendin e punës dhe 11.7% jashtë tij, ndërsa 8.5% kanë qenë viktima të përndjekjes online.

Cristina Fabre, udhëheqëse e ekipit për dhunën me bazë gjinore në EIGE, theksoi për Citizens.al se nivelet më të ulëta të raportimit në disa vende nuk përfaqësojnë domosdoshmërish më pak dhunë, por shpesh tregojnë mungesë besimi tek institucionet dhe fakti nse vendet me barazi më të lartë gjinore, si Finlanda apo Suedia, shënojnë edhe më shumë raste të regjistruara të dhunës, për shkak të raportimeve më të larta.

“Sa mĂ« shumĂ« barazi gjinore ka njĂ« vend, aq mĂ« shumĂ« raste tĂ« dhunĂ«s me bazĂ« gjinore regjistrohen”, u shpreh ajo.

Shqipëria jashtë raportit

Shqipëria nuk është përfshirë në këtë raport për shkak të mungesës së të dhënave të harmonizuara me metodologjinë e Eurostat-it. Sipas Fabre, institucionet shqiptare kanë shprehur gatishmëri për të bashkëpunuar, ndërsa pritet një koordinim me INSTAT-in për të mundësuar përfshirjen në të ardhmen.

Ajo e cilësoi situatën në Shqipëri si të përzier, por shqetësuese, me nivele relativisht të larta të dhunës nga partneri intim dhe përhapje të konsiderueshme të dhunës psikologjike.

“Dhuna online po rritet, sidomos ndaj grave aktive nĂ« jetĂ«n publike. MegjithatĂ«, krahasimet duhen parĂ« me kujdes pĂ«r shkak tĂ« mungesĂ«s sĂ« tĂ« dhĂ«nave tĂ« plota dhe nĂ«n-raportimit”, shtoi ajo.

Lidhur me Ligjin për Barazinë Gjinore, Fabre theksoi se ky zhvillim është i rëndësishëm në rrugën e integrimit në Bashkimin Evropian.

“ËshtĂ« ende herĂ«t pĂ«r tĂ« parĂ« rezultatet e kĂ«tij ligji, pasi sapo Ă«shtĂ« miratuar dhe duhet parĂ« si do tĂ« zbatohet, kush do ta monitorojĂ« dhe si. Por Ă«shtĂ« shumĂ« e rĂ«ndĂ«sishme qĂ« ky ligj ekziston”, u shpreh ajo.

Në përmbyllje, Fabre theksoi se retorikat anti-gjinore po rriten në shumë vende, veçanërisht nga grupe të së djathtës ekstreme, dhe se është e rëndësishme që institucionet dhe mediat të forcojnë mekanizmat e informimit të saktë dhe të sfidojnë dezinformimin.

Fabre paralajmëroi gjithashtu rritjen e dhunës online, veçanërisht ndaj grave aktive në jetën publike, duke theksuar se mungesa e të dhënave të plota dhe nënraportimi e bëjnë të vështirë një vlerësim të saktë.

Të dhënat krahasuese për rajonin tregojnë dallime të theksuara në raportimin e dhunës. Në Kosovë raportohen nivele më të ulëta, të lidhura kryesisht me nën-raportimin. Në Mal të Zi, rreth 29% e grave kërkojnë ndihmë nga persona të afërt, ndërsa në Serbi ky tregues kalon 70%, me rreth 25% të grave që i drejtohen policisë.

Këto dallime tregojnë se përveç përhapjes së dhunës, ndryshon edhe niveli i besimit tek institucionet dhe mënyra e reagimit ndaj saj.

Shqyrto dokumentarët e Citizens.al për këtë çështje:

The post Nga BE te Ballkani: Dhuna ndaj grave nuk raportohet sa duhet appeared first on Citizens.al.

↗

“FurtunĂ« nĂ« gotĂ«â€: Lajmi i rremĂ« pĂ«r sĂ«mundjen e kryebashkiakut tĂ« GjirokastrĂ«s

✇Citizens.al
By: Erisa Kryeziu

Deklarata në rrjetet sociale se kryebashkiaku i një bashkie të jugut ishte i prekur me HIV/AIDS dhe kishte infektuar edhe disa punonjës të tjerë (faksemile: link) u përhap masivisht gjatë fundjavës, madje duke u përcjellë edhe në media (faksemile: link; link).

Madje, redaksi online “identifikuan” edhe “personin e dyshuar,” duke pĂ«rmendur kryebashkiakun e GjirokastrĂ«s, Flamur Golemi, si vatĂ«r tĂ« infeksionit, ndĂ«rsa artikujt qĂ« e shoqĂ«ronin “kĂ«tĂ« zbulim” flisnin pĂ«r njĂ« qytet nĂ« panik.

Disa media raportuan edhe mĂ« tej, duke aluduar me tituj “bombastikĂ«â€ pĂ«r “orgji brenda institucionit” si njĂ« formĂ« e pĂ«rhapjes sĂ« virusit HIV/AIDS. NdĂ«rsa Emin Kokalari, njĂ« aktivist lokal, pretendoi se ngjarja ishte mĂ« e rĂ«ndĂ« nga sa raportohej duke theksuar se “tashmĂ« tĂ« infektuar janĂ« rreth 150 qytetarĂ«â€ (faksemile: link).

Kjo bëri që vetë Bashkia Gjirokastër të dilte me një deklaratë publike, duke përgënjeshtruar raportimet dhe duke e konsideruar si pretendim të rremë dhe alarmues, që synonte të krijonte pasiguri dhe panik te qytetarët.

Ajo i bëri thirrje policisë dhe prokurorisë të nisin verifikimet dhe hetimet përkatëse.

“PĂ«rhapja e informatave apo njoftimeve tĂ« rreme, me fjalĂ«, me shkrim apo me çdo mĂ«nyrĂ« tjetĂ«r, me qĂ«llim qĂ« tĂ« ngjallĂ« njĂ« gjendje pasigurie dhe paniku te njerĂ«zit, pĂ«rbĂ«n vepĂ«r penale
”, citoi ndĂ«r tĂ« tjera zyra pĂ«r shtyp e bashkisĂ«.

“Epidemia e dezinformimit”

Lajmi, i ribotuar në disa platforma online gjatë fundjavës, mori vëmendjen e mediave kryesore të hënën, duke u diskutuar edhe në studiot televizive.

Në rrjetet sociale u botuan njëkohësisht faksimile të analizave shëndetësore që pretendohej se i përkiste kryebashkiakut Golemi, e cila tregonte se ai nuk ishte i prekur nga HIV/AIDS. Dokumenti u pranua si i vërtetë nga avokati i tij, i cili më pas ngriti padi ndaj njërit prej personave që dyshohet se ka kontribuuar në përhapjen dhe përshkallëzimin e informacionit të rremë.

Sipas Koloreto Çukalit, drejtues i KĂ«shillit Shqiptar tĂ« Medias, problemi qĂ«ndron nĂ« mĂ«nyrĂ«n se si mediat i prodhojnĂ« dhe i shpĂ«rndajnĂ« kĂ«to lajme.

“Fakti qĂ« njĂ« media e publikon dhe tĂ« tjerat e ripublikojnĂ«, edhe kur dyshojnĂ« se lajmi Ă«shtĂ« i pabazĂ«, pĂ«r shkak tĂ« klikimeve apo linjave editoriale, krijon kushte ideale pĂ«r pĂ«rhapjen e dezinformimit”, analizon ai.

Sipas tij, verifikimi i lajmit Ă«shtĂ« i thjeshtĂ« dhe mund tĂ« realizohet pĂ«rmes kontakteve direkte, madje edhe me njĂ« telefonatĂ«, qoftĂ« dhe njĂ« mjek, apo institucion i shĂ«ndeti publik, por qĂ« sipas tij, shmangia e kĂ«saj praktike e bĂ«n tĂ« qartĂ« se synimi Ă«shtĂ« “pĂ«r tĂ« mos humbur klikime.”

NjĂ« tjetĂ«r problem, sipas Çukalit, Ă«shtĂ« publikimi i tĂ« dhĂ«nave personale.

“ElementĂ« si shĂ«ndeti apo kartela mjekĂ«sore e njĂ« personi nuk duhet tĂ« publikohen, pavarĂ«sisht interesit publik, pĂ«r shkak tĂ« etikĂ«s dhe tĂ« drejtĂ«s pĂ«r privatĂ«si”, thekson ai.

NjĂ« “skup” pa bazĂ« shkencore

Mjeku infeksionist Gentian Stroni tha për Citizens.al se lajmi nuk ka bazë reale në aspektin e shëndetit publik.

“Edhe sikur tĂ« jenĂ« tĂ« vĂ«rteta 18 rastet, kjo nuk do tĂ« thotĂ« se ata do tĂ« infektojnĂ« automatikisht 128 tĂ« tjerĂ«. HIV-i transmetohet kryesisht pĂ«rmes gjakut ose marrĂ«dhĂ«nieve seksuale”, shpjegoi ai.

Sipas Stronit, edhe skenarët e përhapur në media nuk qëndrojnë nga pikëpamja mjekësore. Sipas tij, që një person të infektojë 18 të tjerë, duhet të ketë pasur kontakte të shtrira për një kohë të gjatë me këta persona, dhe këta të fundit të kenë kaluar gjithashtu një kohë të konsiderueshme përpara se të shfaqin indikacione si për shembull predispozita të imunitetit të ulët.

“QĂ« tĂ« mund t’jua japĂ« kĂ«tĂ« gjĂ« 18 vetave duhet qĂ« tĂ« ketĂ« kryer marrĂ«dhĂ«nie nĂ« kohĂ« tĂ« ndryshme dhe po ashtu, qĂ« kĂ«ta persona tĂ« dalin pozitivĂ«, do tĂ« duhet tĂ« kenĂ« kaluar edhe stadin e periudhĂ«s dritare qĂ« Ă«shtĂ« 3-6 muaj”, argumenton mjeku Stroni.

Nga ndryshon HIV nga AIDS?

HIV është virusi i imuno-deficencës humane, i cili sulmon sistemin imunitar. Me kalimin e kohës, ai dobëson mbrojtjen e trupit. Sipas mjekut Stroni, mund të duhen vite që efektet të bëhen të dukshme, ndërsa faza e avancuar e sëmundjes njihet si AIDS.

“Rrjedhimisht qelizat CD4 qĂ« janĂ« qeliza limfocitare qĂ« shkatĂ«rrohet prej kĂ«tij virusi, pas njĂ« periudhe kohore, nga 750 qĂ« supozohet qĂ« tĂ« jenĂ« nĂ« trupin e njeriut, fillojnĂ« qĂ« tĂ« bien nĂ« numĂ«r, dhe rrjedhimisht kur shkojnĂ« nga dritarja 300-500 fillojnĂ« qĂ« tĂ« shfaqen simptomat”, tregon mjeku Stroni.

“Kur sistemi imunitar ka rĂ«nĂ« ndjeshĂ«m dhe shfaqen infeksionte oportuniste, atĂ«herĂ« flasim pĂ«r AIDS”, thekson ai.

Sipas Stronit nëse një person i infektuar dhe që gjendet në stadin e AIDS-it, ka risk më të madh që ta transmetojë seksualisht këtë sëmundje sesa kur ai e ka në gjendjen e HIV-it. Kjo lidhet kryesisht me gjendjen e virulencës.

Megjithatë, ai thekson se trajtimi me terapi antiretrovirale e kontrollon virusin dhe ul ndjeshëm rrezikun e transmetimit.

“Pra virusi nuk replikohet mĂ« si mĂ« pĂ«rpara dhe rrjedhimisht ky person mund tĂ« ndodhĂ« qĂ« pavarĂ«sisht se Ă«shtĂ« nĂ« stadin e AIDS, tĂ« mundet qĂ« tĂ« kryejĂ« marrĂ«dhĂ«nie dhe me gjasa tĂ« konsiderueshme tĂ« mund tĂ« mos e transmetojĂ«, duke qenĂ« se Ă«shtĂ« nĂ« terapi”, argumenton Stroni, sipas sĂ« cilit pĂ«r tĂ« kaluar nga stadi HIV nĂ« AIDS duhen nga 3-6 vite, nĂ« varĂ«si tĂ« imunitetit tĂ« secilit.

Stroni solli në vëmendje dy raste konkrete, ku çifte bashkëshortësh, prej të cilëve njëri pozitiv, tjetri negativ, kanë kryer nën trajtime marrëdhënie me koshiencë dhe sot kanë fëmijë të lindur pa viruse, dhe partnerët gjithashtu të painfektuar.

E drejta pĂ«r privatĂ«si dhe “imunitet” nga stigma

Sipas ligjit shqiptar për parandalimin e HIV/AIDS, çdo person gëzon të drejtën e konfidencialitetit dhe të sekretit mjekësor. Nxjerrja e këtyre të dhënave pa pëlqimin e individit dënohet me ligj.

Sipas mjekut Gentian Stroni, anonimati është thelbësor për shkak të stigmatizimit që ende ekziston në shoqëri për këtë sëmundje.

“Edhe brenda sistemit shĂ«ndetĂ«sor ruhet anonimiteti. Publikimi i identitetit Ă«shtĂ« shkelje ligjore”, thekson ai, teksa shton se kjo vlen edhe pĂ«r persona publikĂ«, pasi statusi shĂ«ndetĂ«sor nuk pĂ«rbĂ«n interes publik nĂ« vetvete.

Por, përtej debatit mediatik, pasoja të tilla janë konkrete: përhapja e panikut, stigmatizimi i personave që jetojnë me HIV/AIDS dhe dëmtimi i reputacionit.

Mjeku Stroni paralelizon se stigmatizimi për këtë sëmundje është i njëjtë si ndaj personave të komunitetit gay.

“A mundet qĂ« tĂ« jetĂ« gay njĂ« kryeministĂ«r apo kryetar bashkie? Po. Do qĂ« ta deklarojĂ«?! E deklaron! S’do qĂ« ta deklarojĂ«?! S’e deklaron!” sjell nĂ« vĂ«mendje mjeku, duke nĂ«nvizuar faktin se kjo sĂ«mundje mbahet nĂ«n kontroll dhe pĂ«rmes terapive jetesa normale nĂ« shoqĂ«ri tanimĂ« Ă«shtĂ« e mundur.

“U quajt si sĂ«mundje e shekullit tĂ« kaluar sepse ishte diçka e re, por sot qĂ« flasim Ă«shtĂ« totalisht nĂ«n kontroll. NjerĂ«zit, nĂ«se mĂ« pĂ«rpara e jetonin jo mĂ« shumĂ« se 10 vjet, flas nĂ« vitet ’80, sot qĂ« flasim nuk bĂ«het fjalĂ« jetĂ«gjatĂ«sia”, argumenton Stroni, ndĂ«rsa shton se e gjithĂ« kjo qĂ« po flitet tanimĂ« Ă«shtĂ« njĂ« furtunĂ« nĂ« gotĂ«.

“Kur pĂ«rdoret shĂ«ndeti si armĂ« pĂ«r klikime, zullumi bĂ«het me majĂ«â€, shprehet Koloreto Çukali.

NĂ« fund, ajo qĂ« u paraqit si “skup” rezulton tĂ« jetĂ« njĂ« tjetĂ«r rast i njĂ« dezinformimi qĂ« prodhon mĂ« shumĂ« dĂ«m sesa informim, njĂ« “furtunĂ« nĂ« gotĂ«â€ me pasoja reale.

The post “FurtunĂ« nĂ« gotĂ«â€: Lajmi i rremĂ« pĂ«r sĂ«mundjen e kryebashkiakut tĂ« GjirokastrĂ«s appeared first on Citizens.al.

↗

Zjarret përsëriten në landfille, Bushati i bashkohet Vlorës dhe Elbasanit

✇Citizens.al
By: Erblin Vukaj

Zjarri që përfshiu vendgrumbullimin e mbetjeve të Bushatit në Vaun e Dejës duket se është vënë nën kontroll. Ndërhyrja e forcave zjarrfikëse dhe reshjet lokale të regjistruara gjatë paradites së sotme duket se kanë qetësuar situatën shqetësuese që u regjistrua fillimisht mesditën e së dielës. Por dinamika që ajo ka lënë pas tregon qartë se menaxhimi i mbetjeve vijon të jetë problem edhe për bashkitë e veriut.

Në operacionin për mbulimin e vatrave u angazhuan struktura nga disa bashki, përfshirë Shkodrën, Lezhën, Kamzën dhe Tiranën. Megjithëse nën kontroll, situata mbetet problematike.

Përhapja e flakëve qe favorizuar nga era e fortë, teksa nënkryetari i Bashkisë Vau i Dejës, Elvis Preçi, në disa dalje për mediat këmbënguli se banesat përreth nuk rrezikoheshin dhe se nga verifikimet e bëra nga kamerat e sigurisë nuk dyshohej për zjarr-vënie të qëllimshme.

Por pavarësisht dyshimeve fillestare për shkaqe aksidentale, ekspertë të mjedisit dhe urbanistikës si Imeldi Sokoli, janë shprehur hapur se ngjarja kërkon hetim të thelluar pasi landfilli në fjalë operon me kapacitete të kufizuara dhe ndodhet pranë pikës kritike të mbushjes, çka rrit rrezikun për incidente të tilla.

“Praktikat e mira tĂ« djegies sĂ« venddepozitimeve tĂ« mbetjeve erdhĂ«n edhe nĂ« ShkodĂ«r, Bushati Ă«shtĂ« drejt mbushjes si venddepozitim, nĂ« njĂ« moment lind nevoja pĂ«r t’i rĂ«nĂ« shkurt [me djegie] dhe pĂ«r tĂ« ulur sasinĂ« e mbetjeve nĂ« tĂ«,” ironizoi nĂ« Facebook Sokoli.

Në Bushat nuk depozitohen mbetje të rrezikshme si ato spitalore apo të ndërtimit, por ndotja e shkaktuar nga djegia e ditëve të fundit ka pasur ndikim të lartë në mjedis, pas tymit të madh që shoqëroi për rreth tre ditë zonat përreth.

Ky episod rikthen në qendër të vëmendjes jo vetëm menaxhimin e landfillit të Bushatit, por edhe mënyrën se si funksionon i gjithë sistemi i mbetjeve në Shqipëri.

Në letër, ky landfill u ndërtua për të zëvendësuar vend-depozitimet e vjetra dhe për të ofruar një standard më të avancuar menaxhimi. Atje depozitohen edhe mbetjet e Bashkisë Shkodër, e cila ka pasur vështirësi për të mbyllur plagët e vjetra të depozitimeve të paligjshme, përfshirë fushën e mbetjeve pranë lumit Kir.

Në një korrespoendencë të mëparshme për Citizens.al kjo bashki ka konfirmuar se zona e ish-landfillit pranë Kirit është jashtë funksionit prej rreth 15 vitesh, por rehabilitimi i saj mbetet ende i parealizuar për shkak të kostove të larta.

Ky tranzicion drejt Bushatit, në letër, duhej të shënonte kalimin drejt një menaxhimi më modern të mbetjeve dhe rehabilitim të zonave të vjetra. Por në praktikë, ai duket se thjesht ka zhvendosur problemin, duke mos e zgjidhur atë.

Zjarri nĂ« Bushat pason njĂ« seri episodesh tĂ« ngjashme nĂ« vend. Zjarret nĂ« landfillin e Elbasanit dhe ato nĂ« VlorĂ« vitin e shkuar ekspozuan tĂ« njĂ«jtat dobĂ«si ku sistemi i menaxhimit tĂ« mbetjeve mbĂ«shtetet thuajse tĂ«rĂ«sisht te depozitimi. Trajtimi dhe riciklimi mbetet thuajse minimal, ndĂ«rsa kapacitetet pĂ«r pĂ«rpunim apo incenerim janĂ« tĂ« kufizuara ose jo funksionale – siç u provua nga hetimet pĂ«r inceneratorĂ«t e Elbasanit, Fierit dhe TiranĂ«s.

Zgjidhja që u pa e arsyeshme vjet në Elbasan ishte thjesht zgjerimi i landfillit me një hapësirë tjetër toke. Ngjashëm kjo zgjidhje është parë vitet e fundit edhe në Tiranë, për landfillin e Sharrës, pavarësisht se prej vitesh ka pasur debate në lidhje me politikën e zgjedhur të incenerimit të mbetjeve, e cila pas hetimeve nga SPAK rezultoi në skemë mashtrimi, pasi mbetjet vetëm depozitoheshin. Në parim, incenerimi do të duhej ta lehtësonte nevojën për zgjerim dhe hapësira të reja landfilli.

Në këtë kontekst, në një editorial për Citizens.al gazetari i pavarur i mjedisit Artan Rama ka argumentuar se sistemi i menaxhimit të mbetjeve në Shqipëri ka dështuar dhe kërkon një rikonceptim të plotë. Sipas tij, problemet nuk lidhen vetëm me kapacitetet teknike, por me mungesën e një politike të qëndrueshme dhe me ndikimin e interesave që kanë orientuar zhvillimin e sektorit.

Ndërkohë, përpjekjet ligjore për të reformuar këtë fushë nuk kanë prodhuar ndryshime të dukshme në praktikë. Projektligjet e miratuara apo në proces janë shoqëruar me kritika për mungesë transparence dhe rrezik për favorizim të interesave private, ndërsa mekanizmat e monitorimit mbeten të dobët.

NĂ« kĂ«tĂ« sfond, fakti qĂ« zjarri nĂ« Bushat u vu nĂ«n kontroll nuk e zbeh domethĂ«nien e tij. PĂ«rkundrazi, ai e bĂ«n mĂ« tĂ« qartĂ« natyrĂ«n ciklike tĂ« krizĂ«s. NjĂ« sistem qĂ« arrin kufijtĂ« e tij, prodhon incidente dhe mĂ« pas “pĂ«rgjumet” a thua u rikthye nĂ« funksion, por pa adresuar shkaqet themelore.

Por për sa kohë nuk ka reflektime për ndryshime rrënjësore politikash në lidhje me menaxhimin e mbetjeve, episodet e zjarreve si në Bushat, apo dhe Elbasan, Vlorë e gjetkë, duket se do të vijojnë të ndodhin.

Lexoni gjithashtu:

The post Zjarret përsëriten në landfille, Bushati i bashkohet Vlorës dhe Elbasanit appeared first on Citizens.al.

↗

Siguria nĂ« letĂ«r, rreziku realitet: Rasti i kompleksit “Farmacia 10”

✇Citizens.al
By: Elira Kadriu

Pas flakĂ«ve qĂ« shkrumbuan njĂ« pallat nĂ« kompleksin “Farmacia 10” nĂ« rrugĂ«n e DibrĂ«s, debati publik u zhvendos kĂ«tĂ« fundjavĂ« nga shkaqet te pĂ«rgjegjĂ«sia dhe boshllĂ«qet ligjore qĂ« i lanĂ« vendin pĂ«rshkallĂ«zimit tĂ« situatĂ«s.

Por, duke marrë përsipër udhëheqjen e këtij debati dhe aspak përgjegjësitë, Kryeministri Edi Rama e minimizoi lidhjen me ndërtimin duke sulmuar edhe zërat që nxorën në pah shkeljet e mundshme. Në qendër të çështjes mbetet sistemi i paqartë i sigurisë, ku ndërtuesi, shteti dhe kuadri ligjor lënë shteg për interpretime.

NĂ« podcastin personal, tĂ« cilin e pĂ«rcjell nĂ« rrjetet sociale çdo fundjavĂ«, Rama i cilĂ«soi me pĂ«rçmim si “gjithollogĂ«â€ komentuesit qĂ« ishin shprehur me kritika ndaj sistemit rregullator, mungesĂ«s sĂ« kontrolleve dhe protokolleve tĂ« sigurisĂ«.

“FatkeqĂ«si e shkaktuar nga njĂ« shkĂ«ndijĂ«, nga njĂ« nisje zjarri qĂ« nuk ka lidhje nĂ« vetvete me ndĂ«rtimin,” u shpreh Rama.

“Me sa Ă«shtĂ« parĂ«, ndĂ«rtimi i kishte tĂ« gjitha materialet e certifikuara dhe vinin nga importi, kĂ«shtu qĂ« nuk dua tĂ« zgjatem mĂ« shumĂ« nĂ« kĂ«tĂ« pikĂ«,” vijoi ai duke vendosur dukshĂ«m nĂ« trysni versionin zyrtar tĂ« çështjes.

Edhe pse nĂ«n rreshta Rama pranoi se “kjo Ă«shtĂ« njĂ« arsye pĂ«r tĂ« parĂ« dhe kuptuar se çfarĂ« lidhet me cilĂ«sinĂ« dhe materialet”, ai e kaloi kĂ«tĂ« rast duke shkarkuar pĂ«rgjegjĂ«sinĂ« si ligjvĂ«nĂ«s dhe kryetar qeverie te “vullneti i mirĂ«â€ i ndĂ«rtuesit qĂ«, sipas RamĂ«s, ka dalĂ« garant pĂ«r ta meremetuar pallatin.

Për këtë qasje reagimet ishin të shumta ku nuk munguan kritika as nga opozita.

“MĂ« tregoni njĂ« shtet demokratik ku kryeministri flet nĂ« emĂ«r tĂ« ndĂ«rtuesit tĂ« pallatit,” u shpreh pĂ«rmes njĂ« postimi nĂ« rrjetet sociale Sekretari i PĂ«rgjithshĂ«m i PartisĂ« Demokratike, Flamur Noka.

“Kryeministri si gjykatĂ«s i çështjes”

MĂ« 15 prill, kompania “Arlis”, me njĂ« reagim zyrtar nĂ« rrjetet sociale, tha se nuk mbante pĂ«rgjegjĂ«si ligjore, por qĂ«, pavarĂ«sisht kĂ«saj, “nĂ« kuadĂ«r tĂ« pĂ«rgjegjĂ«sisĂ« sociale” do tĂ« merrte pĂ«rsipĂ«r rindĂ«rtimin e plotĂ« tĂ« fasadĂ«s sĂ« pallatit tĂ« dĂ«mtuar.

Pas tërmetit të vitit 2019, ku shumë ndërtesa u dëmtuan dhe barra e riparimeve apo rindërtimit të tyre i ra shtetit, qeveria e Kryeministrit Rama doli me një vendim, sipas së cilit çdo ndërtues detyrohej që ta sigurojë objektin që ndërton me një prim sigurimi prej 10 vitesh.

Sigurimi kapte vlerën e rreth 1% të vlerës së pronës, por nga një shqyrtim i Citizens.al rezultoi se ai përfshinte kryesisht pasojat që vijnë nga tërmetet për dëmet që vijnë nga defektet e ndërtimit, por nuk përbënte sigurim të drejtpërdrejtë të pronës për banorët dhe nuk mbulon zjarret apo fatkeqësi natyrore në mungesë të fajit të ndërtuesit.

Pikërisht, sikundër në rastin pas tërmetit, ekspertët sugjerojnë se qeveria e Kryeministrit Edi Rama mund të nxirrte një VKM të re për ta reflektuar këtë realitet tjetër rreziqesh, duke detyruar që brenda primit prej 1% të vlerës së pronës të sigurohej edhe rreziku nga zjarret. Kjo mund të ishte një qasje më serioze dhe në krah të qytetarëve, sesa pozicioni që aktualisht zgjodhi të mbajë kryeministri.

Citizen iu drejtua me njĂ« koment kompanisĂ« “Arlis” pĂ«r tĂ« kuptuar nĂ«se pallati ka qenĂ« i siguruar apo jo, por deri nĂ« momentin e publikimit tĂ« kĂ«tij shkrimi kompania nuk u pĂ«rgjigj.

Edhe pse realiteti tregoi se për pak minuta fasada shpërndau flakën shumë shpejt, vetë kompania ndërtuese mohon të ketë pasur në përbërje materiale djegëse apo që ndihmuan në përshkallëzimin e situatës.

NĂ« lidhje me pĂ«rgjegjĂ«sinĂ«, “Arlis” nĂ« njĂ« reagim tĂ« dytĂ« theksoi se ka qenĂ« kusht kontraktual qĂ« nĂ«nkontraktori i punimeve tĂ« fasadĂ«s, tĂ« garantojĂ« pĂ«rdorimin e materialeve rezistente ndaj zjarrit, si dhe njĂ« garanci 25-vjeçare tĂ« saj. Por ekspertĂ«t e ndĂ«rtimit flasin ndryshe pĂ«r faktet.

Ervin Mici, inxhinier i mbrojtjes nga zjarri, tha pĂ«r Citizens se thuajse tĂ« gjitha godinat nĂ« ShqipĂ«ri kanĂ« materiale tĂ« djegshme (kombustibĂ«l), “nĂ« njĂ« formĂ« ose nĂ« njĂ« tjetĂ«r”.

“Soletat nĂ« ShqipĂ«ri janĂ« tĂ« gjitha me polistiren, qĂ« janĂ« mina me sahat dhe tĂ« gjithĂ« flasin me epitete, por nuk funksionon ashtu
” vijoi ai.

Sipas Micit, ShqipĂ«risĂ« i duhet njĂ« legjislacion i pĂ«rshtatshĂ«m dhe “jo-ambig”, sepse sot nuk ka njĂ« pĂ«rgjegjĂ«s tĂ« qartĂ« pĂ«r kĂ«tĂ« situatĂ« pĂ«rveç Kuvendit, i cili “nuk i ka bĂ«rĂ« ligjet siç duhet”.

“Kryeministri nuk Ă«shtĂ« gjykatĂ«s, patjetĂ«r qĂ« ai mund ta bĂ«jĂ« [rindĂ«rtimin e pallatit] duke detyruar nĂ« formĂ« jo-ligjore ndĂ«rtuesin, por nga ana ligjore nuk mund ta detyrosh ndĂ«rtuesin ta bĂ«jĂ« vetĂ« pa pasur rezultat hetimor apo vendim pĂ«r pĂ«rgjegjĂ«sitĂ«,” pĂ«rmbylli Mici.

Banorëve u sigurohet bonus qiraje

NĂ« podkastin e tij, Kryeministri Rama konfirmoi se banorĂ«ve do t’u sigurohet bonus qiraje nga Bashkia TiranĂ«, pĂ«r aq kohĂ« sa do tĂ« zgjasĂ« rindĂ«rtimi i godinĂ«s.

“Besoj se nuk do tĂ« marrĂ« shumĂ« kohĂ«, sepse karabinaja Ă«shtĂ« aty,” tha Rama, i cili nĂ«nkuptoi edhe instrumente tĂ« tjera pĂ«rkrahje nga bashkia.

“Do tĂ« kenĂ« njĂ« bonus qiraje dhe mbĂ«shtetje nga bashkia pĂ«r tĂ« lehtĂ«suar barrĂ«n e krijuar nga dĂ«met e banesave tĂ« tyre”.

Por vetë banorët kanë bërë publike një letër me kërkesa të tjera, përveç bonusit të qirasë.

Ata kërkojnë verifikim të pavarur teknik për sigurinë e materialeve të përdorura, sidomos të fasadës, dhe zëvendësimin e çdo materiali të rrezikshëm me materiale të certifikuara, sipas standardeve europiane.

Gjithashtu kërkojnë kontroll të plotë të sistemit kundër zjarrit, përfshirë alarmet, pajisjet e fikjes dhe rrugët e evakuimit, si dhe vendosjen në funksion të hidrantëve dhe fikëseve të zjarrit.

Ata kanë kërkuar gjithashtu dëmshpërblim për dëmet e shkaktuara, rikthimin e apartamenteve në gjendjen e mëparshme.

Pallati 12-katĂ«sh i kompleksit “Farmacia 10” u dogj pasditen e 14 prillit duke shkrumbuar dhjetĂ«ra apartamente. NjĂ«mbĂ«dhjetĂ« persona u dĂ«rguan me urgjencĂ« nĂ« spital, fatmirĂ«sisht pa pasoja pĂ«r jetĂ«n. FlakĂ«t u vunĂ« nĂ«n kontroll vetĂ«m pas ndĂ«rhyrjes me helikopterĂ«, ndĂ«rsa njĂ« ditĂ« mĂ« pas policia arrestoi katĂ«r persona dhe katĂ«r tĂ« tjerĂ« i vuri nĂ«n hetim pĂ«r shkelje tĂ« rregullave tĂ« sigurisĂ« nĂ« punĂ« dhe shkatĂ«rrim prone nga pakujdesia.

Mes të arrestuarve ishin administratori i kompleksit, menaxherja e një marketi në katin e parë të godinës nga ku dyshohet se nisi zjarri, inxhinieri drejtues i punimeve dhe administratori i kompanisë që ka realizuar fasadën. Ndërkohë, janë nisur hetime edhe ndaj pronarit të kompleksit, ndërtuesit dhe punonjësve të marketit.

Lexoni gjithashtu:

The post Siguria nĂ« letĂ«r, rreziku realitet: Rasti i kompleksit “Farmacia 10” appeared first on Citizens.al.

↗

Sondazhi: Ndotja e ujit dhe ajrit, shqetësimet kryesore mjedisore në Shqipëri

✇Citizens.al
By: Erisa Kryeziu

Ndotja e ujit, ajrit dhe zhurmat konsiderohen ndër çështjet më shqetësuese mjedisore në Shqipëri. Më shumë se gjysma (66%) e qytetarëve e konsiderojnë ndotjen e ujit problem serioz dhe thuajse po aq ndotjen nga mbetjet (63%) dhe plastika (64%).

Një sondazh kombëtar i zhvilluar gjatë muajit shkurt për mjedisin, në kuadër të projektit EU4GreenGen nga Delegacioni i Bashkimit Evropian në Shqipëri, ka nxjerrë në pah se shumica e qytetarëve e shohin ndotjen si mjaft shqetësuese për komunitetin ku jetojnë.

Ata shfaqen të gatshëm për të ndryshuar qasje në raport me mjedisin, por shprehen se nuk ka infrastrukturë të përshtatshme.

Sondazhi ka mbledhur përshtypjet mbi nivelin e informimit të qytetarëve për biodiversitetin dhe mjedisin në tërësi, si dhe për problematikat kryesore me të cilat përballet vendi në aspektin mjedisor.

Sipas sondazhit, vetëm një në çdo katër qytetarë (24%) janë të njohur me konceptin e biodiversitetit. Po ashtu, një në çdo tre qytetarë (33%) thanë se kanë dëgjuar për ekonominë qarkulluese, çka sipas raportit shpjegues tregon boshllëqe në kuptimin e koncepteve mjedisore të lidhura me politikat publike.

Mbledhja e mbetjeve vlerësohet më pozitivisht (43%) sesa pastërtia e përgjithshme (31%).

“MegjithĂ«se shĂ«rbimet e menaxhimit performojnĂ« mĂ« mirĂ«, perceptimet pĂ«r pastĂ«rtinĂ« mbeten mesatare dhe shpesh negative”, thuhet nĂ« prezantimin e gjetjeve.

Në këtë drejtim, vërehen dallime mes qyteteve. Vlerësim qytetar më i lartë për menaxhimin e mbetjeve rezultoi në qytete si Berati dhe Kukësi, ndërsa më i ulëti në Gjirokastër, Korçë dhe Elbasan.

Ndërkohë, sa i përket perceptimit për zonat e gjelbra, ai mbetet mesatar ose negativ.

“VetĂ«m 25% i vlerĂ«sojnĂ« pozitivisht, ndĂ«rsa 46% negativisht”, theksohet ndĂ«r gjetjet.

Sipas sondazhit, ka dallime të forta rajonale, me vlerësime më të larta në Berat, Dibër dhe Kukës, dhe më të ulëta në Durrës, Gjirokastër dhe Lezhë.

“Tirana mbetet nĂ«n mesataren, me nivel tĂ« lartĂ« pakĂ«naqĂ«sie”, theksohet mĂ« tej.

Edhe pse vetëm 5% e familjeve ndajnë mbetjet në burim, pjesa dërrmuese (92%) thonë se do të ishin të gatshëm ta bënin këtë nëse do të ekzistonin sisteme të përshtatshme.

“Kjo tregon se Ă«shtĂ« infrastruktura, dhe jo qĂ«ndrimet e qytetarĂ«ve, pengesa kryesore”, thuhet nga gjetjet e sondazhit.

Qytetarët, thuhet në raportin e sondazhit, se kanë nivel të lartë ndërgjegjësimi për koncepte si riciklimi (92%) dhe menaxhimi i mbetjeve (85%), por ky ndërgjegjësim bie për terma më teknikë.

“Kompostimi (65%) dhe zhvillimi i gjelbĂ«r (63%) shfaqin njĂ« nivel mesatar njohjeje, ndĂ«rsa ekonomia qarkulluese (33%) mbetet kryesisht e panjohur”, thuhet ndĂ«r gjetjet.

Rreth 81% e qytetarëve të anketuar thonë se janë vetë përgjegjës për ndotjen e mjedisit, ndërsa 45% rendisin bashkitë dhe 41% bizneset.

“Sa i pĂ«rket besimit, bashkitĂ« shihen si aktorĂ«t mĂ« tĂ« besueshĂ«m pĂ«r mbrojtjen e mjedisit (65%), tĂ« ndjekura nga kompanitĂ« e pastrimit dhe mbledhjes sĂ« mbetjeve (50%) dhe qeveria (47%),” thuhet nĂ« raport.

46% e të anketuarve janë të gatshëm të paguajnë një tarifë shtesë për një mjedis më të pastër, ndërsa 27% janë të pavendosur dhe 28% kundër.

Gatishmëria më e lartë vërehet në rajonet e Dibrës, Kukësit, Gjirokastrës dhe Lezhës. Ndërsa Elbasani dhe Korça shfaqin rezistencë më të fortë, me vetëm 33% gatishmëri dhe rreth gjysma kundër pagesës shtesë.

Shqipëria është në negociata për anëtarësim në Bashkimin Evropian, ku Kapitulli 27 për Mjedisin mbetet ndër më sfiduesit. Gjatë dekadës së fundit, BE ka investuar mbi 280 milionë euro në sektorët e mjedisit, ujit dhe klimës në Shqipëri.

Sipas sondazhit, mbështetja publike për përafrimin me standardet mjedisore të BE-së është e fortë, me 81% që e perceptojnë me përfitime.

“MegjithatĂ«, ndĂ«rgjegjĂ«simi pĂ«r projektet mjedisore tĂ« financuara nga BE mbetet i ulĂ«t, vetĂ«m 22%”, pĂ«rfundon raporti.

Lexoni gjithashtu:

The post Sondazhi: Ndotja e ujit dhe ajrit, shqetësimet kryesore mjedisore në Shqipëri appeared first on Citizens.al.

↗

Dy ditë pritje dhe kaos, transporti urban kthehet në normalitet

✇Citizens.al
By: Elira Kadriu

Situata kaotike e ditëve të fundit në stacionet e urbanëve duket se do të marrë fund këtë të enjte, pasi flota e autobusëve do të rikthehet plotësisht në funksion.

Lajmin e pohoi për Citizens.al, Dashnor Memaj, kryetari i Shoqatës së Transportit Urban dhe Interurban. Vendimi erdhi pas arritjes së një dakordësie me ministrinë e Ekonomisë, Infrastrukturës dhe Bashkinë Tiranë.

“Do tĂ« subvencionohet transporti me 50 lekĂ« pĂ«r litĂ«r. Jemi dakordĂ«suar pĂ«r tre muajt e ardhshĂ«m dhe mĂ« pas do tĂ« rishikojmĂ« kushtet,” konfirmoi Memaj.

Memaj theksoi se javën e ardhshme do të zhvillohet një tjetër takim, ku do të diskutohen edhe kërkesa të tjera ekonomike, si TVSH-ja, akciza dhe kategoritë që përfitojnë udhëtim falas.

Kostandin Foni, drejtues i Shoqatës Kombëtare të Transportit Qytetas, tha për Citizens se kjo është një vendimmarrje e shpejtë, në mënyrë që operatorët të mos arrijnë në degradimin e shërbimit.

“Shpresoj qĂ« javĂ«n qĂ« vjen kĂ«rkesat e tjera tĂ« diskutohen, pasi kjo vlerĂ« Ă«shtĂ« e pamjaftueshme pĂ«r tĂ« operuar,” theksoi ai.

Për dy ditë radhazi, më 15 dhe 16 prill, transporti urban funksionoi me 40% të flotës, për shkak se për këtë sektor nuk ishte miratuar asnjë skemë kompensimi për rritjen e çmimit të karburantit, pavarësisht kërkesave të përsëritura të operatorëve.

Shoqata theksoi se kjo situatë nuk erdhi për shkak të vullnetit të operatorëve, por si pasojë e mungesës së përkrahjes institucionale në kohë.

Qytetarë të ndryshëm konfirmuan për Citizens se në dy ditët e fundit kanë pritur më shumë se 40 minuta në stacione dhe, së bashku me trafikun, ka qenë e pamundur të kapnin orare të caktuara pune apo angazhime të tjera.

“Erdha nĂ« kĂ«mbĂ« nga rruga Bardhyl deri te Kinema Agimi, pasi autobusĂ«t vinin plot dhe nuk kishte ku tĂ« hipje. Eca rreth 30 minuta nĂ« kĂ«mbĂ«,” tha pĂ«r Citizens O.D.

Erlindi, njĂ« student qĂ« po priste nĂ« stacion, shpjegoi se ai duhet tĂ« marrĂ« dy linja urbane, “TiranĂ«n e Re” dhe “Porcelanin”, pĂ«r tĂ« shkuar nĂ« Universitetin Kanadez, qĂ« ndodhet nĂ« zonĂ«n e Porcelanit, por edhe ai e pati tĂ« pamundur tĂ« arrinte nĂ« kohĂ«.

“UrbanĂ«t janĂ« tĂ« tejmbushur dhe kur vijnĂ«, janĂ« me shumĂ« vonesĂ«,” tha ai.

Në përmbyllje, Kostandin Foni ngriti një tjetër problematikë, që shpreson të adresohet në të ardhmen e afërt. Ai tha për Citizens se për kategoritë që përfitojnë udhëtim falas, asnjë operator, edhe pse e ofron këtë shërbim, nuk është kompensuar ndonjëherë.

“Ligji ekziston qĂ« nĂ« vitin 2014 pĂ«r kĂ«tĂ« kategori, por kanĂ« munguar aktet nĂ«nligjore. ËshtĂ« njĂ« ngĂ«rç ligjor qĂ« duhet ta zgjidhĂ« ministria e Transporteve,” sqaroi ai.

Situata pritet të normalizohet në ditët në vijim, ndërsa qytetarët shpresojnë në një shërbim më të qëndrueshëm dhe pa vonesa. Megjithatë, zgjidhja afatgjatë mbetet e lidhur ngushtë me adresimin e plotë të kërkesave të operatorëve dhe ndërhyrjen e vazhdueshme institucionale.

Lexo gjithashtu:

The post Dy ditë pritje dhe kaos, transporti urban kthehet në normalitet appeared first on Citizens.al.

↗

Samiti i Diasporës, një simbolikë pa angazhim konkret

✇Citizens.al
By: Erisa Kryeziu

Prej së hënës, Pallati i Kongreseve në Tiranë ka bërë bashkë shqiptarë që jetojnë dhe kontribuojnë jashtë vendit në Samitin e Diasporës.

Kjo ngjarje, e cila mbahet për herë të katërt, synon të forcojë lidhjet mes Shqipërisë dhe shqiptarëve që jetojnë jashtë, duke i ftuar të kontribuojnë për vendin e tyre.

Shqiponja dykrenore, ngjyrat kuqezi, shfaqjet artistike, nderimet e personaliteteve tĂ« njohura shqiptare jashtĂ« kufijve, si dhe narrativa ftuese pĂ«r tĂ« kontribuar dhe pĂ«r t’u bĂ«rĂ« pjesĂ« e rrugĂ«s sĂ« ShqipĂ«risĂ« drejt Bashkimit Evropian, ishin elementĂ«t dominues pĂ«rgjatĂ« kĂ«tyre dy ditĂ«ve.

Samit për diasporën, por pa diasporën

MegjithatĂ«, ajo qĂ« spikati kĂ«tĂ« samit – ndryshe nga organizimet e mĂ«parshme – ishin zĂ«rat kundĂ«r, kryesisht nga pjesĂ«marrĂ«s nga diaspora, tĂ« cilĂ«t nuk e gjetĂ«n veten tĂ« pĂ«rfaqĂ«suar nĂ« panelet e mbajtura.

Eva Baçi, juriste që punon në Itali, mori mikrofonin nga salla, ndërsa në podium ishin përfaqësues të qeverisë, të cilët flisnin për diasporën, dhe u shpreh se mungon hapësira për përfshirje.

“DĂ«gjojmĂ« narrativa, por mungojnĂ« aktorĂ«t kryesorĂ« qĂ« Ă«shtĂ« diaspora. Ky Ă«shtĂ« Samiti i DiasporĂ«s. Mendoj se, pĂ«rveç hapjes, ku fjala duhet t’u jepet ministrit, kryeministrit dhe presidentit, por aktorĂ«t kryesorĂ« jemi ne”, tha Baçi.

Ajo shtoi se nuk mund tĂ« vinte nĂ« ShqipĂ«ri vetĂ«m pĂ«r tĂ« qenĂ« “njĂ« numĂ«r” nĂ« organizimin nĂ« fjalĂ«. Baçi iu drejtua mĂ« pas panelit, konkretisht me kryetarin e grupit parlamentar tĂ« PS-sĂ«, Taulant Balla, duke i thĂ«nĂ« se ai Ă«shtĂ« larg realitetit dhe se dyert u janĂ« mbyllur personave tĂ« pĂ«rgatitur qĂ« duan tĂ« kontribuojnĂ« nĂ« vend.

“Jemi pa pĂ«rkrahje dhe kur nuk tĂ« pĂ«rkrah shteti yt, nuk mund tĂ« japĂ«sh kontribut nĂ« tĂ«. UnĂ« pĂ«r ItalinĂ« jam e pĂ«rgatitur, por jam thjesht e huaj”, vijoi ajo.

Një tjetër pjesëmarrës nga diaspora, ish-minator, ngriti shqetësimin për mosmiratimin e ligjit për statusin e minatorit, si dhe çështje të tjera në lidhje me kthimin dhe zhvillimin e pronave.

NĂ« disa raste, moderatorĂ«t e samitit u pĂ«rpoqĂ«n t’u ndĂ«rprisnin mikrofonin, duke mos i lejuar tĂ« pĂ«rfundonin fjalĂ«n. Por nga ana tjetĂ«r, pati edhe organizata tĂ« diasporĂ«s qĂ« deklaruan hapur bojkotin ndaj kĂ«tij organizimi.

Komuniteti Shqiptar i Selanikut deklaroi publikisht se nuk do të merrte pjesë, duke e cilësuar samitin si fasadë që nuk adreson shqetësimet reale të diasporës.

“Diaspora shqiptare nuk ka mĂ« shumĂ« nevojĂ« pĂ«r samite ceremoniale sesa pĂ«r pĂ«rfaqĂ«sim tĂ« vĂ«rtetĂ«, dĂ«gjim dhe zgjidhje konkrete,” u tha nĂ« reagimin e tyre.

Ata shtuan se është provokuese që përjashtohen zërat aktivë të komunitetit, ndërsa në samit flasin persona pa lidhje direkte me diasporën.

FtesĂ«n nuk e pranoi as lĂ«vizja “Diaspora pĂ«r ShqipĂ«rinĂ« e LirĂ«â€, e cila u bĂ« e njohur pĂ«r faktin se udhĂ«hoqi fushatĂ«n pĂ«r votĂ«n e diasporĂ«s.

“[
] ky samit nuk Ă«shtĂ« njĂ« hap real drejt pĂ«rfshirjes, por skenografi pĂ«r promovimin e imazhit tĂ« qeverisĂ«,” u shpreh ndĂ«r tĂ« tjera kjo lĂ«vizje nĂ« njĂ« reagim publik.

Florian Haçkaj nga kjo lëvizje, tha për Citizens.al se samiti nuk është platformë reale, por thjesht propagandë.

“ËshtĂ« njĂ« propagandĂ« ku i flitet diasporĂ«s, por nuk flitet me tĂ«. Panelet dominohen nga pĂ«rfaqĂ«sues politikĂ«, jo nga diaspora,” theksoi ai.

Mes simbolikës dhe mungesës së politikave reale

Gazetari dhe studiuesi i medias, Lutfi Dervishi, tha për Citizens.al se organizimi për herë të katërt i samitit tregon institucionalizim, por që vlera reale e saj matet me rezultate konkrete dhe jo me numrin e samiteve.

“Deri tani kemi mĂ« shumĂ« simbolikĂ« dhe komunikim sesa politika tĂ« matshme pĂ«r diasporĂ«n,” argumentoi Dervishi, qĂ« sipas tij, qĂ« nga thirrjet pĂ«r kthim nĂ« vitin 2013, realiteti ka ndryshuar.

“Tani Ă«shtĂ« koha pĂ«r bilanc. Vendi sot ka ndryshuar por Ă«shtĂ« mĂ« i plakur – mĂ« shumĂ« njerĂ«z kanĂ« ikur dhe diaspora po vjen pĂ«r samite por jo pĂ«r gjĂ« tjetĂ«r”, theksoi ai.

Sipas Eurostat, nga viti 2008 deri në 2024, rreth 1 milion shqiptarë kanë marrë leje qëndrimi në BE. Shifra është edhe më e lartë nëse përfshihen SHBA, Kanada dhe vende të tjera.

Florian Haçkaj shton se zëri i diasporës nuk përfaqësohet dhe nuk po bëhet mjaftueshëm për të mbajtur njerëzit në vend.

“Ka kapluar korrupsioni nĂ« çdo cep dhe si asnjĂ«herĂ« mĂ« parĂ« sot i ke dhe akuzat konkrete. Marrim rastin e Ballukut dhe parlamenti e mbron, pra nuk shkon fare qĂ« nĂ« kĂ«to kushte ti tĂ« mendosh qĂ« nĂ« kĂ«tĂ« qeveri ka ndonjĂ« gjĂ« tĂ« planifikuar pĂ«r mirĂ«â€, argumentoi Haçkaj.

Për Dervishin, në kushtet kur kemi emigrim të lartë, ka një paradoks të qartë.

“Sa mĂ« shumĂ« rritet emigrimi, aq mĂ« e madhe bĂ«het diaspora numerikisht. Potenciali rritet, por angazhimi mbetet i valĂ«ve tĂ« para tĂ« emigrantĂ«ve. Fillimisht duhet ndalur zbrazja e vendit. MĂ« pas mund tĂ« mendojmĂ« qĂ« kemi shans mĂ« diasporĂ«n”, argumentoi ai.

“Investime emocionale”

Sipas Haçkajt, diaspora shihet kryesisht si burim për blerje pronash dhe turizëm, pra për të kaluar pushimet.

“ShqipĂ«ria ofron kushte pĂ«r blerje, por jo pĂ«r shĂ«rbime bazĂ« si shĂ«ndetĂ«sia apo siguria ushqimore,” u shpreh ai.

Edhe Dervishi thekson se investimet kryesore janĂ« emocionale, si blerja e njĂ« shtĂ«pie tĂ« dytĂ« nĂ« ShqipĂ«ri pĂ«r t’u kthyer pĂ«rkohĂ«sisht pĂ«r pushime apo pĂ«r familjarĂ«t.

“Ky kapital nuk prodhon zhvillim tĂ« qĂ«ndrueshĂ«m,” theksoi ai.

Sipas tij, investitorët kërkojnë siguri ligjore, drejtësi funksionale dhe administratë profesionale. Megjithëse diaspora votoi për herë të parë në zgjedhjet e fundit, përfaqësimi politik mungon.

“Nuk ka pĂ«rfaqĂ«sues realĂ« tĂ« diasporĂ«s nĂ« parlament,” theksoi Haçkaj.

Dervishi shton se narrativa zyrtare e paraqet diasporën si aset strategjik, por realiteti është më kompleks.

“ShumĂ« emigrantĂ« nuk janĂ« ende tĂ« stabilizuar, ndaj nuk mund tĂ« priten investime tĂ« menjĂ«hershme,” tha ai.

Sipas të dhënave, remitancat përbëjnë rreth 4.5% të PBB-së dhe janë burim jetese për shumë familje.

Në mungesë të remitancave, niveli i varfërisë do të ishte rreth 30 pikë përqindje më i lartë, ndërsa remitancat kanë qenë burim i vetëm i të ardhurave për një në katër familje përfituese.

Ky samit i katërt zhvillohet 3 vite pas atij të mbajtur në vitin 2023 që pati në fokus përfshirjen e emigrantëve në jetën shoqërore dhe ekonomike të vendit, si dhe të drejtën e votës, e cila u realizua në zgjedhjet e majit 2025.

Samiti i dytë u mbajt në pranverë të vitit 2019, kur Shqipëria kishte një ministër të posaçëm për diasporën, Pandeli Majkon.

Lexo gjithashtu:

The post Samiti i Diasporës, një simbolikë pa angazhim konkret appeared first on Citizens.al.

↗

Zjarri që nxori në pah problemet e ndërtimit në Tiranë

✇Citizens.al
By: Elira Kadriu

NjĂ« ditĂ« pas zjarrit qĂ« pĂ«rfshiu njĂ« pallat 12-katĂ«sh nĂ« kompleksin “Arlis”, te “Farmacia 10” nĂ« rrugĂ«n e DibrĂ«s, hetimet kanĂ« prodhuar rezultatet e para: katĂ«r persona janĂ« arrestuar dhe katĂ«r tĂ« tjerĂ« janĂ« vĂ«nĂ« nĂ«n hetim pĂ«r shkelje tĂ« rregullave tĂ« sigurisĂ« nĂ« punĂ« dhe shkatĂ«rrim prone nga pakujdesia.

Policia njoftoi sot se administratori i kompleksit, menaxherja e një marketi në katin e parë të godinës, inxhinieri drejtues i punimeve dhe administratori i kompanisë që ka realizuar fasadën janë arrestuar. Ndërkohë, janë nisur hetime edhe ndaj pronarit të kompleksit, ndërtuesit dhe punonjësve të marketit.

Sipas të dhënave paraprake, zjarri dyshohet të ketë nisur në ambientet e pasme të marketit, ku ishin grumbulluar mbeturina dhe nuk ishin marrë masa për largimin e tyre. Po ashtu, administratori i kompleksit dyshohet se nuk kishte kryer kontrollin e funksionalitetit të sistemeve të mbrojtjes nga zjarri.

Bilanci mbetet i rëndë, 11 persona të lënduar dhe dhjetëra familje që tashmë përballen me dëme të konsiderueshme materiale. Por përtej përgjegjësive individuale që po hetohen, dinamika e zjarrit ka ngritur një problem më të thellë, mënyrën se si ndërtohen dhe kontrollohen ndërtesat në Tiranë.

Mungesa e rregullave dhe kontrollit

Edhe pse shkaku fillestar lidhet me njĂ« burim tĂ« mundshĂ«m aksidental, shpejtĂ«sia me tĂ« cilĂ«n flakĂ«t pĂ«rfshinĂ« fasadĂ«n dhe u pĂ«rhapĂ«n vertikalisht ka ngritur pikĂ«pyetje serioze mbi sigurinĂ« e strukturĂ«s nĂ« kompleksin “Arlis” dhe vetĂ« mĂ«nyrĂ«n se si ndĂ«rtohen fasadat e pallateve tĂ« reja.

Fasada ishte e veshur me materiale termoizoluese si poliuretani, i përdorur gjerësisht për eficiencë energjie. Ky material nuk është i ndaluar, por në kushte zjarri vepron si përshpejtues i flakëve, duke i shpërndarë ato nga kati në kat.

Ndërkohë, duhet thënë se ngjarja nuk është e izoluar. Pesë vite më parë, fasada e një pallati tjetër në të njëjtin kompleks u përfshi nga flakët gjatë ndërtimit, pa sjellë masa parandaluese të dukshme.

Ekspertët theksojnë se problemi nuk qëndron vetëm te materiali, por te mungesa e një kuadri të qartë ligjor për përdorimin e tij.

Urbanistja Doriana Musai shpjegoi për Citizens.al se materiale të tilla si poliuretani përshpejtojnë përhapjen e flakëve dhe e bëjnë ndërhyrjen e zjarrfikësve shumë të vështirë.

“Ne nuk kemi marrĂ« asnjĂ« masĂ« pĂ«r ndalimin e materialeve tĂ« tilla nĂ« fasada. Evropa e ka tĂ« kontrolluar se ku mund tĂ« pĂ«rdoren ose i projekton ato nĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ«, nĂ« rast zjarri, tĂ« kenĂ« mundĂ«si tĂ« vetĂ«-izolohen,” shpjegoi ajo.

Ervin Mici, inxhinier i mbrojtjes nga zjarri, vlerëson se më shumë se 90% e godinave në Tiranë përmbajnë materiale potencialisht të rrezikshme.

“Mungesa e rregullave dhe kontrollit krijon njĂ« situatĂ« ku çdo material mund tĂ« pĂ«rdoret pa kufizim real,” tha ai pĂ«r Citizens.al duke vĂ«nĂ« nĂ« diskutim mĂ«nyrĂ«n se si Ă«shtĂ« ndĂ«rtuar nĂ« ShqipĂ«ri gjatĂ« 30 viteve tĂ« fundit.

Mici shtoi se së fundmi ai dhe ekspertë të tjerë të fushës së ndërtimit kanë qenë pjesë e takimeve të vazhdueshme me Ministrinë e Brendshme për hartimin e një protokolli që synon të rregullojë shumë boshllëqe ekzistuese, një prej të cilave edhe çështjen e klasifikimit të materialeve.

“Akoma nuk e dimĂ« nĂ«se do tĂ« jetĂ« ligj, VKM apo udhĂ«zim. ËshtĂ« diçka qĂ« ende nuk Ă«shtĂ« vendosur dhe do kohĂ« qĂ« tĂ« finalizohet,” shtoi ai.

Përgjegjësi individuale apo problem sistemi?

Arrestimet e bëra nga Policia sugjerojnë për një zinxhir të gjerë përgjegjësish, nga menaxhimi i përditshëm i godinës, te ndërtimi dhe projektimi i saj.

Megjithatë, ekspertët argumentojnë se përgjegjësia nuk mund të reduktohet vetëm te individët.

Sipas legjislacionit, çdo ndërtim duhet të ketë projektues dhe supervizor që miratojnë materialet. Në praktikë, sipas Ervin Micit, këto role mbeten formale, ndërsa vendimet reale merren nga investitorët apo ndërtuesit.

“Ne e dimĂ« se nĂ« ShqipĂ«ri vendimet i merr zakonisht pronari, por ai Ă«shtĂ« administrator, jo drejtues teknik. ËshtĂ« drejtuesi teknik ai qĂ« duhet tĂ« vendosĂ«, ndĂ«rsa supervizori realisht Ă«shtĂ« thjesht teknik nĂ« ShqipĂ«ri,” vuri nĂ« dukje Mici duke nĂ«nkuptuar se nĂ« kĂ«tĂ« mĂ«nyrĂ« pĂ«rgjegjĂ«sia nuk adresohet.

Në një reagim publik për ngjarjen, kryeministri Edi Rama deklaroi se pallati i djegur do të rindërtohet nga ndërtuesi, duke theksuar se kjo do të bëhej pavarësisht se shkaku i zjarrit nuk lidhej me të.

Por për ekspertët, kjo qasje nuk adreson problemin thelbësor, standardet e ndërtimit dhe kontrollin mbi materialet, aspekte që duket se nuk janë adresuar prej kohësh nga institucionet që mbeten në diskutim për protokollet e ndërtimit dhe sigurisë nga zjarri.

Ngjarja nĂ« kompleksin e “Arlisit” i shtohet njĂ« serie incidentesh tĂ« ngjashme nĂ« TiranĂ«, pĂ«rfshirĂ« rastin te i njĂ«jti kompleks nĂ« vitin 2021, apo dhe atĂ« nĂ« zonĂ«n e Parkut tĂ« AutobusĂ«ve nĂ« vitin 2023, qĂ« nuk solli ndryshime tĂ« dukshme nĂ« standarde.

Përsëritja e këtyre rasteve sugjeron një problem strukturor, ku rreziku nuk është përjashtim, por pjesë e modelit të ndërtimit.

Në këtë kontekst, pyetja nuk është më vetëm se kush e shkakton zjarrin, por nëse ky rast do të çojë në ndryshime reale, apo do të mbetet një tjetër episod që mbyllet me përgjegjësi formale dhe pa reformë të mirëfilltë.

Lexoni gjithashtu:

The post Zjarri që nxori në pah problemet e ndërtimit në Tiranë appeared first on Citizens.al.

↗

“O me Ballukun, o me BE-nĂ«â€; LĂ«vizja BashkĂ« mesazh RamĂ«s gjatĂ« Samitit tĂ« DiasporĂ«s

✇Citizens.al
By: Erisa Kryeziu

Një protestë e Lëvizjes Bashkë para Pallatit të Kongreseve kur po mbahej Samiti i Diasporës në Tiranë u shoqërua me tensione dhe ndërhyrje të policisë. Aktivistët akuzuan qeverinë se po promovon integrimin për në Bashkimin Evropian duke toleruar korrupsionin në nivelet e larta.

Me banderolĂ«n “O me Belinda Ballukun, o me BE-nĂ«â€, ata vunĂ« nĂ« pikĂ«pyetje sinqeritetin e reformave dhe narrativĂ«n evropiane tĂ« qeverisĂ«, por u pĂ«rballĂ«n me njĂ« reagim tĂ« ashpĂ«r tĂ« forcave tĂ« policisĂ«.

Ata i ndaluan aktivistët me dhunë pa mundur ta hapnin plotësisht dhe banderolën dhe më tej shoqëruan 5 prej tyre në komisariat. Një ndërhyrje që vuri sërish në dukje kufizimet që qeveria Rama po u bën të drejtës për të protestuar, sidomos partive të reja opozitare.

Rasti ekspozon hendekun mes diskursit zyrtar për integrimin dhe realitetit të përplasjes dhe përpjekjes së vazhdueshme për të heshtur zërat kritikë.

Motoja e samitit lidhet me “ShqipĂ«rinĂ« 2030” dhe aspiratĂ«n e propaganduar edhe gjatĂ« fushatĂ«s sĂ« fundit elektorale nga Partia Socialiste pĂ«r t’u integruar nĂ« BE brenda kĂ«tij viti. AktivistĂ«t e pĂ«rdorĂ«n pikĂ«risht kĂ«tĂ« moto dhe organizim t’i dĂ«rguar njĂ« mesazh politik kryeministrit Rama.

“Ajo qĂ« ne nuk e kuptojmĂ« Ă«shtĂ« se si mund tĂ« ketĂ« aspiratĂ« pĂ«r BE, ndĂ«rkohĂ« qĂ« nuk i hiqet imuniteti njĂ« ish-ministreje, e cila akuzohet pĂ«r abuzim me detyrĂ«n dhe korrupsion”, u shpreh pĂ«r Citizens.al Mirela Ruko, pĂ«rfaqĂ«suese e LĂ«vizjes BashkĂ«, duke theksuar se kĂ«to dy qĂ«ndrime nuk mund tĂ« bashkĂ«jetojnĂ«.

Ruko tha se dhuna e policisë ishte e pajustifikuar pasi nisi sapo aktivistët iu afruan Pallatit të Kongreseve.

“NĂ« asnjĂ« moment nuk kemi tentuar tĂ« hyjmĂ« brenda nĂ« takim; thjesht kemi qĂ«ndruar nĂ« shesh pĂ«r tĂ« shprehur publikisht qĂ«ndrimin tonĂ«â€, vijoi ajo.

Emiljando Kita, një prej pesë aktivistëve të shoqëruar dhunshëm nga policia, tha për Citizens.al se rasti tregoi për funksionimin problematik që ka shteti shqiptar.

“Pa e hapur ende banderolĂ«n, erdhi policia dhe na u sulĂ«n! Na morĂ«n zvarrĂ«, pa asnjĂ« arsye. NdĂ«rkohĂ«, ligji pĂ«r tubimet dhe Kushtetuta na garantojnĂ« tĂ« drejtĂ«n pĂ«r t’u shprehur publikisht dhe politikisht”, tha Kita.

Sipas tij, kjo situatë reflekton një zgjedhje politike të bërë nga kryeministri.

“Duket se zgjedhja Ă«shtĂ« bĂ«rĂ«: me Belinda Ballukun, me tĂ« korruptuarit dhe oligarkĂ«t, dhe jo me BE-nĂ«â€, pĂ«rfundoi ai.

Sipas Lëvizjes Bashkë, çdo vit Shqipëria humbet dhjetëra mijëra qytetarë për shkak të korrupsionit, padrejtësisë dhe varfërisë. Sipas tyre, një sistem që mbyll mundësitë i shtyn qytetarët drejt emigrimit, ndërsa organizimi i samitit në këto kushte është propagandistik.

Samiti i Diasporës ka nisur prej së hënës dhe është i katërti i organizuar deri më tani. Ky format u nis në vitin 2016, gjatë mandatit të parë të Partisë Socialiste.

Samiti i dytë u mbajt në pranverë të vitit 2019, kur Shqipëria kishte një ministër të posaçëm për diasporën, Pandeli Majkon. Organizimi i tretë u zhvillua në vitin 2023, me fokus përfshirjen e emigrantëve në jetën shoqërore dhe ekonomike të vendit, si dhe të drejtën e votës, e cila u realizua në zgjedhjet e majit 2025.

The post “O me Ballukun, o me BE-nĂ«â€; LĂ«vizja BashkĂ« mesazh RamĂ«s gjatĂ« Samitit tĂ« DiasporĂ«s appeared first on Citizens.al.

↗

Mbyllja e “Lol Albania” ngre diskutime pĂ«r politikat e platformĂ«s Meta

✇Citizens.al
By: Erisa Kryeziu

Mbyllja e faqes satirike “Lol Albania,” njohur rĂ«ndom si “Lolita” nĂ« rrjetet sociale ka kthyer nĂ« diskutim mekanizmat qĂ« platformat pĂ«rdorin pĂ«r tĂ« moderuar pĂ«rmbajtjen dhe rrezikun qĂ« ato tĂ« keqpĂ«rdoren si censurĂ« nĂ« hapĂ«sirĂ«n digjitale.

AdministratorĂ«t e faqes pretendojnĂ« se janĂ« raportuar nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« qĂ«llimshme nga njĂ« fushatĂ« e orkestruar pĂ«r t’iu kufizuar pĂ«rmbajtjen kritike. Ata e argumentojnĂ« kĂ«tĂ« me faktin se raportimet nĂ« Meta janĂ« bĂ«rĂ« pĂ«r shkelje tĂ« sĂ« drejtĂ«s sĂ« autorit.

Ekspertë të sigurisë digjitale ndanë me Cizitens.al shqetësimet e tyre për mënyrën sesi funksionon ky mekanizëm dhe rreziqet për abuzime.

Sipas administratorĂ«ve tĂ« “Lolita”-s, gjithçka nisi me publikimin e njĂ« fotografie ku shfaqej Kryetari i Grupit Parlamentar tĂ« PartisĂ« Socialiste, Taulant Balla, dhe imami Ahmed Kalaja nĂ« njĂ« iftar gjatĂ« muajit tĂ« Ramazanit. Ata thanĂ« pĂ«r Citizens.al se fotografia qarkullonte gjerĂ«sisht edhe nĂ« faqe dhe portale tĂ« tjera.

“Na e hoqĂ«n [postimin] me pretekstin e copyright-it,” tha pĂ«r Citizens.al njĂ« prej administratorĂ«ve tĂ« faqes, e cila mban qasje anonime dhe i prezantohet publikut vetĂ«m me nofkĂ«n popullore “Lolita”.

“Kur filluam tĂ« themi se po na censuronte Ahmed Kalaja, [prirja] vazhdoi me raportime tĂ« tjera, po pĂ«r copyright”, shpjegoi mĂ« tej njĂ« prej administratorĂ«ve duke shtuar se nĂ« tĂ« tillĂ« mĂ«nyrĂ« ishin fshirĂ« edhe postime tĂ« tjera.

“NdĂ«r to edhe njĂ« postim i kryeministrit, i cili ishte i njĂ«jtĂ« me atĂ« tĂ« Ahmed KalasĂ« dhe thamĂ« me ironi: ‘Pse po kopjon hoxhĂ«n e Surrelit’.”

Administratorët thonë se kanë marrë njoftime zyrtare nga platforma Meta për çdo përmbajtje të hequr, ku, sipas tyre, rezulton se raportimet janë bërë nga i njëjti person. Ata shtojnë se edhe përmbajtje sarkastike dhe pa kritikë direkte janë fshirë, ndërsa dyshojnë për raportime të organizuara nga ndjekës.

“Po mundohemi pĂ«rmes njĂ« kompanie [tĂ« rikuperojnĂ« faqen]; jemi ende nĂ« pritje tĂ« pĂ«rgjigjes”, thanĂ« ata.

Nisur nga ky rast, pati njĂ« reagim nga Asociacioni i GazetarĂ«ve tĂ« ShqipĂ«risĂ« (AGSH), i cili theksoi se liria e shprehjes Ă«shtĂ« njĂ« nga shtyllat themelore dhe nuk kufizohet vetĂ«m te informacioni “i pranueshĂ«m”, por pĂ«rfshin edhe forma si ironia dhe satira.

“NĂ« kĂ«tĂ« kontekst, pĂ«rdorimi i mekanizmave tĂ« raportimit masiv pĂ«r tĂ« mbyllur faqe apo pĂ«r tĂ« heshtur zĂ«ra kritikĂ« pĂ«rbĂ«n njĂ« formĂ« tĂ« rrezikshme presioni ndaj lirisĂ« sĂ« shprehjes dhe krijon njĂ« precedent shqetĂ«sues pĂ«r censurĂ« indirekte nĂ« hapĂ«sirĂ«n digjitale”, deklaroi AGSH.

Imami Kalaja, i kontaktuar nga Citizens.al nuk iu përgjigj kërkesës për një koment deri në publikimin e këtij artikulli.

Si funksionon raportimi për copyright?

Sipas hulumtueses së të drejtave digjitale, Megi Reçi, sistemi i raportimit për të drejtën e autorit në platforma si Facebook dhe Instagram është formal dhe i bazuar kryesisht në vetëdeklarim.

“Raportimi mund tĂ« bĂ«het vetĂ«m nga pronari i sĂ« drejtĂ«s ose njĂ« pĂ«rfaqĂ«sues i autorizuar ligjĂ«risht. Procesi realizohet pĂ«rmes njĂ« formulari online, ku kĂ«rkohet identifikimi i veprĂ«s origjinale, linku i pĂ«rmbajtjes qĂ« pretendohet si shkelje dhe njĂ« deklaratĂ« mirĂ«besimi nga ankuesi qĂ« pretendimi Ă«shtĂ« i saktĂ«â€, shpjegoi Reçi.

Në praktikë, sipas saj, verifikimi nga platforma është i kufizuar dhe shpesh i automatizuar.

“Ai nuk pĂ«rbĂ«n njĂ« hetim tĂ« thelluar mbi pronĂ«sinĂ« reale tĂ« pĂ«rmbajtjes. PĂ«r kĂ«tĂ« arsye, platforma Ă«shtĂ« kritikuar vazhdimisht pĂ«r heqje pĂ«rmbajtjesh apo mbyllje llogarish tĂ« automatizuara dhe tĂ« paverifikuara”, argumenton Reçi.

Sipas saj, në rastin e Lolitës transparenca është e kufizuar.

“PĂ«rdoruesit zakonisht marrin vetĂ«m njĂ« njoftim standard pĂ«r shkelje tĂ« copyright-it dhe disa tĂ« dhĂ«na bazĂ« mbi palĂ«n ankuese. Nuk ka njĂ« arsyetim tĂ« detajuar mbi vendimin”, theksoi Reçi.

Kjo bëhet problematike sidomos për përmbajtje me interes publik, si satira apo materialet gazetareske, të cilat mund të fshihen në mënyrë të përsëritur pa një vlerësim transparent dhe kontekstual.

“NĂ« ShqipĂ«ri, ky shqetĂ«sim Ă«shtĂ« manifestuar shpesh nĂ« praktikĂ«, duke rezultuar nĂ« abuzim me mekanizmat e raportimit pĂ«r tĂ« targetuar gazetarĂ«, aktivistĂ« apo grupe tĂ« ndryshme. Platformat kanĂ« dĂ«shtuar nĂ« disa raste tĂ« identifikojnĂ« raportimet abuzive dhe, si pasojĂ«, kanĂ« censuruar pĂ«rmbajtje legjitime”, shtoi ajo.

Mungesa e kuadrit ligjor

Një tjetër problem lidhet me mungesën e një kuadri të qartë ligjor për përgjegjësinë e platformave online në Shqipëri.

Meta nuk ka përfaqësi ligjore në vendin tonë dhe operon përmes politikave të saj globale, përfshirë mundësinë e kontaktimit të një agjenti të angazhuar për çështje të së drejtave të autorit, i cili zakonisht operon në nivel ndërkombëtar.

Sipas hulumtueses së të drejtave digjitale, Megi Reçi, vendimmarrja e platformave të Metës mbështetet në sisteme algoritmike që mund të jenë, jo vetëm të gabueshme, por dhe të manipulueshme.

“Platforma nuk ka detyrim tĂ« drejtpĂ«rdrejtĂ« ligjor pĂ«r tĂ« dhĂ«nĂ« llogari mbi vendimet e saj nĂ« ShqipĂ«ri, as pĂ«r tĂ« garantuar moderim nga staf qĂ« njeh gjuhĂ«n dhe kontekstin lokal”, shpjegoi Reçi.

Nëse një përmbajtje nuk rikthehet pas ankimit brenda platformës, opsionet për mjete të tjera ligjore mbeten të kufizuara, një situatë që, sipas saj, ngre shqetësime serioze për transparencën dhe mbrojtjen e lirisë së shprehjes në mjedisin digjital.

“VeçanĂ«risht nĂ« vende si ShqipĂ«ria, ku mungon rregullimi ligjor pĂ«r platformat online”, pĂ«rfundoi Reçi.

Lexo gjithashtu:

The post Mbyllja e “Lol Albania” ngre diskutime pĂ«r politikat e platformĂ«s Meta appeared first on Citizens.al.

❌