Në Shqipërinë e vitit 2026 flitet shpesh për barazi gjinore dhe për krijimin e mekanizmave mbrojtës ndaj dhunës kundrejt vajzave dhe grave. Në praktikë, situata paraqitet ndryshe dhe më pak e diskutuar mbetet dhuna me bazë gjinore ndaj vajzave dhe grave me aftësi të kufizuara.

Ato mbeten në një hapësirë të padukshme mes dhunës dhe mungesës së aksesit në institucionet ku ajo duhet të denoncohet.

Në një vëzhgim të kryer nga Fondacioni “Së Bashku” në Tiranë, Dibër dhe Vlorë, vihet re se sistemet e ndërtuara për të mbrojtur vajzat dhe gratë me aftësi të kufizuara janë të pamjaftueshme, të paaksesueshme, të pakoordinuara dhe fizikisht të papërshtatshme.

Sipas Suela Lalës, drejtuese e fondacionit, përzgjedhja e tre qyteteve është bërë për të krijuar një panoramë të situatës nga veriu në jug të vendit.

Në Tiranë janë vëzhguar 48 institucione që janë pjesë e zinxhirit të reagimit ndaj dhunës me bazë gjinore, si Policia e Shtetit, prokuroria, gjykatat, qendrat shëndetësore, strehëzat, qendrat e ndihmës juridike falas dhe bashkitë.

Sipas raportit të Fondacionit “Së Bashku”, asnjë prej këtyre institucioneve nuk është plotësisht i aksesueshëm: 35.4% qasen pjesërisht, ndërsa 64.6% janë të paaksesueshme.

“Në disa institucione u konstatuan elementë të izoluar të aksesueshmërisë, si rampa hyrëse, por mungonin komponentë të tjerë, si tualetet e përshtatura për personat me aftësi të kufizuara, parkimet e rezervuara dhe të sinjalizuara, elementët taktilë orientues, ashensorët dhe sportelet në lartësi të arritshme”, thuhet në raport.

Vëzhgimi përfshin edhe aksesin në komunikim dhe informacion, përfshirë komunikimin përmes platformave online. Sipas raportit, aksesueshmëria në informacion dhe komunikim në Bashkinë e Tiranës mbetet sporadike dhe jo e standardizuar.

“Vetëm 20.8% e institucioneve të monitoruara ofrojnë një minimum aksesi në komunikim dhe informacion, por shumë bazik, ndërsa 79.2% nuk ofrojnë asnjë formë informacioni apo komunikimi të aksesueshëm”, nënvizon raporti.

Këto mungesa lidhen me mangësinë në materialet Braille, versioneve audio, udhëzimeve vizuale, interpretimit në gjuhën e shenjave, si dhe me mungesën e kontrastit dhe madhësisë së përshtatshme të tekstit.

Sipas Suela Lalës, një nga pengesat kryesore është fakti se shpesh dhuna nuk arrin të identifikohet si e tillë, ndërsa një tjetër problem lidhet me varësinë e personave me aftësi të kufizuara nga njerëzit që kujdesen për ta.

“Çështja e ndihmësit personal mbetet problematike. Pagesat janë minimale dhe personat me aftësi të kufizuara shpesh mbijetojnë falë mbështetjes së familjarëve, ndërkohë që dhuna në shumë raste vjen pikërisht nga njerëzit më të afërt”, tregoi Lala për Citizens.al.

Sipas saj, edhe në strehëzat për gratë dhe vajzat e dhunuara mungon aksesi për gratë me aftësi të kufizuara.

“Në raportimin e dhunës ndaj grave me aftësi të kufizuara, ato janë të padukshme pikërisht për shkak të këtyre barrierave, të cilat gjenden në të gjithë zinxhirin e institucioneve dhe në mënyrën se si është organizuar shoqëria jonë,” shtoi Lala.

Raporti evidenton gjithashtu mungesën e kapaciteteve të stafit në këto institucione. Asnjë prej (48) institucioneve nuk kishte zhvilluar gjatë vitit të fundit trajnime mbi këtë kategori apo mbi dhunën me bazë gjinore ndaj personave me aftësi të kufizuara.

Sipas tij, institucione si Komisioneri për Mbrojtjen nga Diskriminimi (KMD), Agjencia Kombëtare e Shoqërisë së Informacionit (AKSHI), Instituti i Sigurimeve Shoqërore (ISSH) dhe Shërbimi Kombëtar i Punësimit (SHKP) ofrojnë kryesisht informacione teknike, jo në gjuhë të thjeshtë apo në formate alternative, si video apo materiale audio.

“Policia, Prokuroria dhe Gjykatat mbështeten kryesisht në komunikim verbal, por pa ofruar akses real në informacion dhe komunikim për personat me aftësi të kufizuara”, thuhet në raport.

Sipas Lalës, në disa raste mungesa e aksesit në strehëzat për gratë e dhunuara ka bërë që gratë me aftësi të kufizuara të mos mundin të vendosen në qendrat emergjente 24 apo 48-orëshe.

Si shembuj pozitivë përmenden Qendra Komunitare “Gonxhe Bojaxhi”, qendra multidisiplinare “Të qëndrojmë së bashku” dhe Qendra për Personat me Aftësi të Kufizuara në Shkozë, të cilat kanë një nivel më të mirë aksesueshmërie në informacion dhe komunikim.

Sipas Lalës, në shumicën e institucioneve, në rastin më të mirë ekziston vetëm një rampë hyrëse.

“Nuk ka elementë të tjerë aksesueshmërie brenda ndërtesave apo në shërbime të tjera. Nëse Tirana paraqet një situatë disi më të mirë në aksesueshmërinë fizike, në Vlorë dhe Dibër problemi është edhe më i theksuar”, argumenton ajo.

Aksesi në Dibër, minimal

Në 15 institucionet e monitoruara në Dibër, asnjë nuk rezultoi plotësisht i aksesueshëm. 26.7% janë pjesërisht të aksesueshme, ndërsa 73.3% janë të paaksesueshme.

“Gjykata e Rrethit Gjyqësor Dibër rezulton plotësisht e paaksesueshme, me shkallë të larta dhe pa rampë hyrëse. Policia e Shtetit, DRSSH, spitali rajonal dhe qendra shëndetësore disponojnë rampa hyrëse, por pa elementë të tjerë mbështetës të aksesueshmërisë”, thuhet në raport.

Sa i përket aksesit në informacion dhe komunikim, ai është thuajse inekzistent.

“Institucionet nuk ofrojnë materiale Braille, materiale audio, formate vizuale, interpretim në gjuhën e shenjave apo gjuhë të thjeshtë, ndërsa mungon sinjalistika orientuese e përshtatur për personat me aftësi të kufizuara”, citon raporti.

Po ashtu, kapacitetet e stafit mbeten të kufizuara dhe pa trajnime specifike.

“Nuk kanë kapacitetet për ta trajtuar një grua me aftësi të kufizuara siç duhet. Këtë e tregon edhe fakti që nuk mbajnë të dhëna për sa raste të tilla adresohen dhe arrijnë të dalin nga situata e dhunës”, tha Lala për Citizens.al.

Sipas saj, dhuna ndaj grave me aftësi të kufizuara është tre deri në katër herë më e lartë sesa ndaj grave të tjera.

Aksesi në Vlorë, i kufizuar

Në 31 institucionet e monitoruara në Vlorë, 19.4% rezultojnë pjesërisht të aksesueshme, ndërsa 80.6% janë të paaksesueshme. Asnjë prej tyre nuk ishte plotësisht i aksesueshëm.

“Edhe në rastet kur ekzistojnë elementë të pjesshëm të aksesueshmërisë, mungojnë komponentët thelbësorë, përfshirë tualetet e përshtatura, ashensorët për katet e sipërme dhe elementët taktilë për orientimin e personave me dëmtim të shikimit”, vë në dukje raporti.

Sipas tij, në asnjë nga institucionet e monitoruara nuk u identifikuan materiale të aksesueshme në komunikim dhe informacion.

“Stafi nuk ka marrë trajnime në komunikim gjithëpërfshirës dhe nuk zotëron njohuri për ofrimin e informacionit të përshtatur”, thekson raporti.

Fondacioni “Së Bashku” rekomandon marrjen e masave për përmirësimin e infrastrukturës fizike, përshtatjen e materialeve informuese në formate të aksesueshme dhe rritjen e kapaciteteve të stafit në institucionet që janë pjesë e zinxhirit të raportimit të dhunës me bazë gjinore.

Lexoni gjithashtu:

• Piramida e Tiranës “simbol i përjashtimit” për personat me aftësi të kufizuara
• Asistentët personalë: Shpresë për jetë të pavarur për personat me aftësi të kufizuara
• Mite dhe fakte për seksualitetin e personave me aftësi të kufizuara

The post Gratë me aftësi të kufizuara, pa akses në institucionet e raportimit të dhunës appeared first on Citizens.al.

Rreth 39,000 persona me aftësi të kufizuar në dëgjim nuk kanë akses të plotë në informacion, edhe pse ligji ua garanton. Sipas raportit të Institutit për Zhvillim dhe Inisiativa Qytetare, problematikë mbetet zbatimi.

“Është një target grup më i vogël, rreth 5 mijë vetë që nuk dëgjojnë dhe nuk flasin në mënyrë totale dhe kanë nevojë urgjente për interpretë të gjuhës së shenjave jo vetëm në media, por edhe në shërbimet e tjera publike”, u shpreh Danjela Burnazi, drejtuese e Institutit për Zhvillim dhe Inisiativa Qytetare.

Sipas Burnazit, mungesa e aksesueshmërisë shkon përtej medias, në institucione publike, sistemin shëndetësor, atë gjyqësor dhe në jetën e përditshme.

Raporti është bazuar në të dhëna të gjeneruara nga fokus grupet dhe pyetësorët me personat me aftësi të kufizuar në dëgjim, si dhe të dhënat zyrtare nga institucionet. Aktualisht në Shqipëri janë vetëm tre interpretë të licencuar, duke e bërë të vështirë dhënien e këtij shërbimi në të gjitha shërbimet.

Sipas Ardita Kerajt, ekspertja që është marrë me raportin, sipas ligjit nr. 97/2013 për Mediat Audiovizive, ka një detyrim ligjor për transmetuesit audiovizivë për të rritur aksesueshmërinë e personave me aftësi të kufizuar në dëgjim, duke përfshirë interpretët, titrat apo forma të tjera.

“Që nga vitit 2013 deri sot ka përmirësime, por ka nevojë për më shumë akses në informacion, edhe përtej edicioneve të lajmeve”, u shpreh Ardita Keraj.

Sipas Kerajt, janë katër televizione sikurse RTSH, TV Klan, Top Channel dhe Vizion Plus që japin edicionin e lajmeve me interpretë në ditë të caktuara, dhe këto mbulohen nga vetëm tre interpretë.

Sipas të dhënave të raportit, burimet kryesore të informacionit për personat me aftësi të kufizuar në dëgjim janë televizioni, YouTube dhe rrjetet sociale.

“Megjithatë një numër i madh pjesëmarrësish deklarojnë se informohen përmes familjarëve ose personave të tjerë të afërt”, u shpreh Ardita Keraj.

Ajo çfarë shihet me shqetësim nga pjesëmarrësit në fokus grupe është fakti se nuk ka një orar të qëndrueshëm të transmetimit të lajmeve me interpretë, gjë e cila redukton ndjekjen e rregullt të lajmeve.

Disa nga pjesëmarrësit në fokus grup dhe pyetësorë u shprehën se edhe në ato raste kur ndjekin lajmet me interpretë, madhësia e interpretit në ekran është shumë e vogël për tu parë, ndriçimi është i dobët dhe ritmi i informacionit është i shpejtë.

Në përditshmëri, ata janë shprehur se informohen nga familjarët, duke ndikuar kësisoj në marrjen e informacionit në mënyrë të pavarur dhe kohë reale, ashtu sikurse edhe shpesh të ndikuar nga interpretimi subjektiv për çështje të caktuara.

Televizionet e kanë nisur transmetimin në gjuhën e shenjave në dhjetor të vitit 2023, 10 vite pasi ishte miratuar ligji. Sipas AMA-s në atë kohë, kjo ka ardhur si pasojë e mungesës së interpretëve të gjuhës së shenjave.

Sipas nenit 67, pika 2/dh të ligjit “Për mediat audiovizive në Republikën e Shqipërisë” përfshirja e interpretit të gjuhës së shenjave në edicionet informative është një detyrim ligjor.

Mungesë informacioni në kohë emergjencash

Sipas të dhënave nga raporti vihet re se në media ka mungesë të të dhënave apo informacioneve sa i takon shëndetësisë, programeve edukative, emisioneve sociale si dhe mungesën e interpretëve edhe në seancat plenare dhe institucionet qeveritare.

“Ata deklaruan se mungesa e informacionit të aksesueshëm bën që të ndihen në rrezik, të pasigurt ose të papërgatitur gjatë situatave urgjente” theksoi Keraj.

Për këtë arsye, një ndër sugjerimet kryesore ishte që autoritetet publike dhe mediat të garantojnë komunikim të aksesueshëm në kohë reale gjatë emergjencave, në përputhje me standardet ndërkombëtare për të drejtat e personave me aftësi të kufizuar.

Personat me aftësi të kufizuar në dëgjim u shprehën në fokus grupe se duan një rritje të pranisë së interpretëve në gjuhën e shenjave, sidomos për edicionet infomative ditore, për njoftimet publike dhe programet me interes të gjerë shoqëror.

Ata theksuan nevojën për titra të sinkronizuara dhe të lexueshme, pasi titrat ekzistuese janë të pjesshme, lëvizin shpejt dhe vështirë të ndiqen.

Po ashtu, ata kërkuan përfshirje më të madhe të personave me aftësi të kufizuar në dëgjim në programe televizive, jo vetëm si audiencë përfituese, por edhe si pjesëmarrës aktivë në debate, programe edukative dhe emisione sociale.

Sipas Ardita Kerajt, tanimë hap pozitiv është se një grup studentësh me aftësi të kufizuar në dëgjim po studiojnë gjuhën shqipe të shenjave në Universitetin e Tiranës.

Mirëpo, ka ende një diferencë mes studimit dhe licensimit, pasi duhet shumë punë që të shkosh deri të licensimi.

Citizens.al, ka realizuar një dokumentar dedikuar sfidave të komunitetit të personave që nuk dëgjojnë.

Lexo gjithashtu:

• 10 vite pas miratimit të ligjit, televizionet nisin lajmet në gjuhën e shenjave
• Personat që nuk dëgjojnë të përjashtuar nga aksesi në informacionet për COVID-19
• Kuvendi “harron” ligjin, akses të pjesshëm për personat me aftësi të kufizuara

The post Heshtja e detyruar: Personat me aftësi të kufizuar në dëgjim mbeten jashtë informacionit publik appeared first on Citizens.al.

Organizatat “Together for Life”, e cila advokon për mbrojtjen e të drejtave të njeriut i bëri sot thirrje ministrisë së Shëndetësisë dhe Mirëqënies Sociale për të reaguar menjëherë dhe me plan konkret për garantimin e shërbimit për pacientët që jetojnë në juglindje, të cilët kanë mbetur të bllokuar për shkak të shembjes së rrugës.

“Bllokimi i këtij aksi ka ndërprerë aksesin e qindra pacientëve drejt shërbimeve të specializuara shëndetësore në Tiranë, duke vënë në rrezik serioz shëndetin dhe jetën e tyre”, thuhet në reagimin e organizatës.

Sipas “Together for Life” më të rrezikuarit nga kjo situatë janë ata që kërkojnë hospitalizim dhe ndjekje të vazhdueshme si për shembull ata që vuajnë nga sëmundje kronike, ata me sëmundje të rënda onkologjikë, dhe ata që kanë nevojë apo kanë kryer ndërhyrje kirurgjikale.

“Çdo vonesë në trajtim për këto kategori pacientësh përkthehet në përkeqësim të gjendjes shëndetësore, rritje të riskut për ndërlikime serioze dhe, në ndonjë rast, rrezik për jetën”, thuhet në reagimin e “Together for Life”.

Në këtë situatë, organizata i kërkon ministrisë hartimin dhe publikimin urgjent të planit të masave për menaxhimin e situatës.

Në këtë pikë ata kërkojnë mirë-organizim për transport të dedikuar mjekësor për pacientët me trajtime të planifikuar jetike sikurse hemodializa, kimioterapia dhe ndërhyrjet kirurgjikale.

Po kështu organizata kërkon angazhimin e strukturave të urgjencës kombëtare dhe vendore për garantimin e aksesit të shpejtë në shërbime dhe informim transparent dhe të përditësuar.

Sipas “Together for Life” shëndeti ëshë një e drejtë themelore dhe është detyra e shteitt të garantojë veçanërisht në raste emergjence, askes të plotë në shërbime shëndetësore.

“Në kushtet kur një zonë e tërë e vendit mbetet e izoluar, reagimi institucional nuk mund të jetë i vonuar. Çdo orë dhe ditë që kalon rrit rrezikun real për jetën e pacientëve”, përfundon në reagimin e saj publik “Together for Life”.

Prej fundjavës, rrëshqitja e dherave dhe dëtmimi i një ure në zonën e Dragostunjës ka sjellë bllokimin e rrugës Librazhd-Përrenjas duke ua vështirësuar lëvizjet fshatrave përreth, por dhe qyteteve që përdorin këtë rrugë për të lëvizur drejt Tiranës.

Korça, Pogradeci, Përrenjasi dhe vetë Librazhdi janë vënë përballë zgjidhjeve alternative për të përshkuar rrugë më të gjata dhe të pasigurta, teksa autoritetet nuk kanë mundur të japin ende një bilanc dhe afat konkret se kur mundet që kjo situatë të zgjidhet.

Lexo gjithashtu:

• Tre ditë bllokuar: Rrëshqitja e dherave paralizon juglindjen
• Zgjerimi i rrugës Elbasan-Qafë Thanë me “kosto të padukshme” për lumin Shkumbin
• 26 organizata i kërkojnë qeverisë të mbrojë lumin Shkumbin
• Lumi Shkumbin mes “oreksit” për inerte me dhe pa leje

The post “Together for Life” kërkon qasje urgjente në shërbimet shëndetësore për juglindjen appeared first on Citizens.al.

Në segmentin Librazhd-Përrenjas, shtrati i Shkumbinit nuk ngjan më me një ekosistem natyror: makineritë hyjnë vazhdimisht në rrjedhën e tij duke marrë inerte teksa brigjet e lumit janë gërryer.

Mes lejeve, gjobave dhe versioneve kontradiktore të institucioneve, vijon të mbetet e diskutueshme nëse pasojat janë vetëm mjedisore apo mund të ndikojnë edhe në infrastrukturë dhe projekte madhore siç është projekti i zgjerimit të rrugës Elbasan-Qafë Thanë, pjesë e Korridorit VIII.

Deklaratat kontradiktore të institucioneve

Zyrtarisht, Agjencia e Menaxhimit të Burimeve Ujore (AMBU) i ka thënë Citizens.al se në basenin e Shkumbinit janë të pajisura me leje vetëm tre kompani, Alb-Building, ANK dhe 4A-M, me afat deri në tre vjet dhe se për këto subjekte nuk janë konstatuar shkelje.

Megjithatë raportime nga banorë dhe organizata lokale të mjedisit kanë ngritur disa herë shqetësimin për ndërhyrje abuzive në shtratin e lumit dhe pasojat e mundshme që ky aktivitet mund të shkaktojë.

Por, në një deklaratë për mediat, kreu i Autoritetit Rrugor Shqiptar (ARRSH), Ami Kozeli, nxitoi të theksonte se dëmet në urën e Dragostunjës nuk lidheshin me këto pretendime.

Ai tha se pas verifikimeve të bëra nga autoriteti i tij, ka rezultuar se kompanitë që kanë marrë përsipër punimet në atë zonë kanë pasur leje shfrytëzimi me dokumentacion të plotë dhe se “ndërhyrjet kanë qenë të rregullta sipas koordinatave të caktuara”.

Kuzeli deklaroi se analizat paraprake të kryera tregonin si shkaqe kryesore të rrëshqitjes reshjet intensive, erozionin dhe saturimin e masivit të tokës.

Megjithatë, në një përgjigje për Citizens.al, Agjencia Kombëtare e Mjedisit (AKM) ka pranuar se për projektin e rrugës Elbasan-Qafë Thanë janë konstatuar edhe shfrytëzime inertesh pa leje.

“Nga inspektimi i kryer rezultoi se subjekti Geci sh.p.k. shfrytëzonte inerte nga shtrati i lumit Shkumbin pa lejen përkatëse nga organet e administrimit dhe menaxhimit të burimeve ujore”, tha AKM për Citizens.al, por pa specifikuar datë dhe vendndodhje.

Për këtë shkelje ndaj kompanisë është vendosur gjobë prej 1 milion lekësh dhe pezullim urgjent i veprimtarisë së marrjes së inerteve lumore.

Citizens.al kërkoi të dhëna shtesë. Në pritje të një përgjigje zyrtare, rasti tregon gjithsesi se institucionet kanë qenë në dijeni të ndërhyrjeve abuzive në lum.

“Problemi nis te përzgjedhja e pikës së shfrytëzimit të inerteve”

Për ekspertin e mjedisit dhe drejtuesin e ECO Albania, Olsi Nika, problemi është më i thellë sesa një rast i izoluar shfrytëzimi pa leje.

“E para është mënyra se si përcaktohen pikat [koordinatat] ku merren inertet. Që këtu fillon problemi”, thotë ai, duke theksuar se leja mjedisore jepet nga AKM, ndërsa leja për marrjen e inerteve nga AMBU përmes Këshillave të Basenit Lumor.

“Të dyja këto institucione nuk janë të specializuara si Agjencia Kombëtare e Burimeve Natyrore [AKBN] se kemi të bëjmë me shfrytëzim burimesh dhe normalisht do të duhej të ketë ekipe [ekspertize] të përbëra më së shumti nga gjeologë”, analizoi Nika për Citizens.al.

Sipas tij, në praktikë kompanitë kanë aplikuar për shfrytëzim inertesh pranë kantierit të rrugës ku po punojnë për të minimizuar kostot e transportit nga një vend më i largët.

“Pra, për shembull: do të ndërtojmë rrugën në Pishkash dhe inertet do t’i marrim në Pishkash. Kjo bëhet gjithmonë për të ulur kostot. Që këtu nis problemi i parë”, argumentoi më tej Nika.

Material i gabuar për qëllim të gabuar

Një tjetër kritikë lidhet me përdorimin e zhavorrit të lumit për ndërtimin e trasesë së rrugëve automobilistike.

“Nuk përdoret zalli i lumit për shtresën bazë të rrugëve, sepse nuk krijon stabilitet dhe rruga rrëshqet. Edhe qëllimi përse merren është i gabuar. Edhe po të copëtohet, materiali i lëmuar nuk krijon stabilitet”, shpjegon drejtuesi i ECO Albania.

Sipas Nikës, përzgjedhja e pikave është problematike, pasi marrja e inerteve është bërë në zona delikate të lumit.

“Shpesh nuk zgjidhen zonat ku lumi depoziton më shumë inerte, por në zona të [rrezikuara] të gërryerjes”, tha ai.

Nika shton se sasia e inerteve është po aq e rëndësishme dhe kërkon përfshirjen jo vetëm të gjeologëve, por edhe të hidrologëve.

“Nëse merret më shumë material sesa lumi është në gjendje të rikuperojë, prishet balanca natyrore mes sedimentit që lumi sjell dhe atij që hiqet”, theksoi eksperti i mjedisit.

Sipas tij, në zonat e Librazhdit dhe Përrenjasit lumi i Shkumbinit e ka të vështirë rikuperimin, ndryshe nga Elbasani ku ka më shumë energji transportuese të sedimenteve.

Biodiversitet i dëmtuar

Ndërhyrjet në shtratin e lumit të Shkumbinit kanë shkatërruar habitatet dhe kanë prishur vazhdimësinë ekologjike të lumit.

“Nga Librazhdi në Përrenjas është një korridor natyror migrimi për specie si trofta dhe ngjala, të cilat lëvizin sipas rrjedhës dhe kundër-rrjedhës për ciklin jetësor. Ky korridor është ndërprerë”, shpjegon me shqetësim Nika.

Përveç ndërhyrjes për të marrë inerte, gërryerja e sedimenteve ka sjellë edhe thellimin e shtratit të lumit.

“Lumi thellohet duke humbur lidhjen gjatësore dhe tërthore, që ndikojnë drejtpërdrejt në biodiversitet: te peshqit, bimët, gjitarët dhe fauna që jeton në zall”, përfundoi ai.

Zyrtarisht, 26 organizata i kanë kërkuar qeverisë ndërhyrje të menjëhershme për mbrojtjen e lumit Shkumbin.

Sipas tyre, ndërhyrjet kanë ndryshuar morfologjinë natyrore të lumit, kanë ulur shtratin dhe kanë rritur shpejtësinë e rrjedhës, duke destabilizuar brigjet dhe tokat përreth.

Më herët, Citizens.al dokumentoi me pamje ndërhyrjet në shtratin e lumit dhe paralajmëroi për pasoja të pakthyeshme në biodiversitet.

Lexo gjithashtu:

• Zgjerimi i rrugës Elbasan-Qafë Thanë me “kosto të padukshme” për lumin Shkumbin
• 26 organizata i kërkojnë qeverisë të mbrojë lumin Shkumbin
• Tre ditë bllokuar: Rrëshqitja e dherave paralizon juglindjen

The post Lumi Shkumbin mes “oreksit” për inerte me dhe pa leje appeared first on Citizens.al.

Njëzet e gjashtë organizata mjedisore kanë kërkuar, përmes një letre të hapur, marrjen e masave të menjëhershme për mbrojtjen e mjedisit nga ndërhyrjet në shtratin e lumit Shkumbin.

Letra është shtyrë nga organizatat “AlbNatyra”, EcoAlbania, Qendra LUMI, Qendra për Ruajtjen dhe Mbrojtjen e Mjedisit Natyror në Shqipëri (PPNEA) etj.

Organizatat shprehin shqetësim për ndërhyrjet e kryera në lum në kuadër të punimeve për ndërtimin e rrugës Elbasan-Qafë Thanë, pjesë e Korridorit VIII.

“[…] gjatë zbatimit të punimeve janë evidentuar raste ku subjektet kontraktore shfrytëzojnë materiale inerte nga shtrati dhe/ose brigjet e lumit Shkumbin, duke shkaktuar ndryshime të drejtpërdrejta në morfologjinë e tij, si dhe depozitojnë dhera, gurë dhe materiale të përftuara nga gërmimet në shtratin e lumit”, thuhet në letrën drejtuar qeverisë shqiptare, Agjencisë Kombëtare të Mjedisit, Inspektoratit Shtetëror të Mjedisit dhe Autoritetit të Basenit Ujëmbledhës të Shkumbinit.

Organizatat i bazojnë pretendimet në vëzhgime në terren, raportime nga komunitetet lokale dhe dokumentime me foto dhe video.

Sipas tyre, këto ndërhyrje sjellin përkeqësim të cilësisë së ujit, dëmtim të biodiversitetit dhe të habitateve natyrore për shkak të rritjes së turbullirës dhe sedimenteve.

“Duket qartë që lumi ka pësuar një ulje të shtratit më shumë se 1m dhe si rezultat është bërë më i rrëmbyeshëm,” thuhet në letrën e hapur, teksa theksohet se shumë toka kanë pësuar rrëshqitje masive, deri në rrezik potencial për fshatrat përreth.

Grupi i organizatave e konsideron situatën një katastrofë mjedisore me ndikim të drejtpërdrejtë në biodiversitet dhe ekosistemin natyror.

Rrëshqitja e tokës në segmentin e rrugës kombëtare Librazhd-Prrenjas, në zonën e Dragostunjës, sipas tyre, përforcon shqetësimin për ndërhyrjet në brigjet e lumit Shkumbin.

Ndërhyrjet thuhet se kanë ndryshuar morfologjinë natyrore të lumit, kanë ulur shtratin dhe kanë rritur dinamikën e rrjedhës, duke destabilizuar brigjet dhe tokat përreth.

Organizatat rendisin një sërë shkeljesh të mundshme të legjislacionit shqiptar, duke përfshirë Kushtetutën, ligjin për burimet ujore, mbrojtjen e mjedisit, biodiversitetin, lejet mjedisore, menaxhimin e mbetjeve inerte si dhe parimet e transparencës dhe pjesëmarrjes publike.

Ato kërkojnë që autoritetet të monitorojnë dhe dokumentojnë mospërputhjet e ndërhyrjeve në terren sa i takon vendndodhjes, koordinatave, volumeve dhe periudhës së lejeve, si dhe të verifikojnë moszbatimin e detyrimeve për rehabilitim dhe nënkontraktimet e paautorizuara.

Mes të tjerash, organizatat kërkojnë ndërprerjen e menjëhershme të veprimeve të paligjshme, monitorim të cilësisë së ujit dhe publikimin e rezultateve, rehabilitimin e segmenteve të dëmtuara, si dhe transparencë dhe akses në dokumente.

“Mbrojtja e lumit Shkumbin është një përgjegjësi institucionale dhe shoqërore”, përfundon letra publike.

Lexo gjithashtu:

• Zgjerimi i rrugës Elbasan-Qafë Thanë me “kosto të padukshme” për lumin Shkumbin
• Tre ditë bllokuar: Rrëshqitja e dherave paralizon juglindjen

The post 26 organizata i kërkojnë qeverisë të mbrojë lumin Shkumbin appeared first on Citizens.al.

Prej mesditës së të shtunës qarkullimi në rrugën kombëtare Librazhd-Pogradec në vendin e quajtur “Arrat e Gurrës” është bllokuar, bashkë me të dhe qarkullimi për në juglindje, duke përfshirë Pogradecin dhe Korçën.

Shkak është bërë rrëshqitja e dherave dhe dëmtimi i një prej urave në këtë zonë, duke e bërë të pamundur kalimin e makinave. Kjo situatë shkaktoi kaos, konfuzion të qytetarët dhe pritje të gjata.

Izolimi i juglindjes

Paralajmërimi i parë për situatën në vendin e quajtur “Arrat e Gurrës” në Drogostunjë të Librazhdit u bë pasditen e së enjtes, më 19 shkurt, ndërsa Autoriteti Rrugor Shqiptar (ARRSH) njoftoi për thellim të çarjeve të vjetra të rrugës dhe çarje të reja, duke e bërë të pasigurt për t’u kaluar.

“Duke filluar që sot [19 shkurt], në koordinim dhe me policinë, do të ketë kufizim të lëvizjes me një korsi në vendin e rrëshqitjes, duke vendosur semafor për disiplinimin e trafikut”, u shpreh ARRSH.

Por situata u përkeqësua. Më tej, në mëngjesin e së shtunës, më 21 shkurt, u njoftua për një gjendje më të rëndë, e cila solli ndalim të qarkullimit të autobusëve dhe mjeteve të tonazhit të rëndë.

Sidoqoftë, njoftimi nuk mundi të parandalojë radhët e gjata të mjeteve që ktheheshin nga zonat turistike të Librazhdit, Pogradecit dhe Korçës duke shkaktuar shqetësime, kaos dhe nervozizëm ndër udhëtarët.

Në drekën e po të njëjtës ditë, pra të shtunën, ARRSH-ja lajmëroi për ndalim qarkullimi të plotë të të gjitha mjeteve.

Deri në stabilizimin e plotë të situatës, autoriteti udhëzoi përdorimin e rrugës Maliq-Lozhan-Moglic-Gramsh-Elbasan.

Për veturat u ofrua alternativë rruga: Maliq-Lozhan-Strelc-Gramsh-Elbasan si dhe Qafë Thanë-Pogradec-Korçë-Leskovik-Përmet-Tepelenë.

Ndërsa për mjetet e tonazhit të rëndë u dha si zgjidhje kalimi për nga Maqedonia e Veriut (RMV) përmes pikave doganore Qafë Thanë-RMV-Bllatë-Rrugë e Arbrit.

Situata e rrëshqitjes së dherave përshkallëzoi më tej të dielën pasi rruga u bë e rrezikshme edhe për këmbësorët.

Autoritetet nisën punët për hapjen e një kalimi të përkohshëm dhe lajmëruan se ai do të mund të ishte gati të hënën, por fillimi i kësaj jave ka sjellë përkeqësime të tjera duke e bërë sërish të pakalueshme rrugën.

“Ka një përkeqësim të vazhdueshëm. Në mëngjes [ura] ishte spostuar 27 cm, aktualisht është 29 cm. Poshtë urës po thërrmohet betoni, kështu që jemi të detyruar të bllokojmë totalisht rrugën edhe për mjetet normale”, tha kreu i ARRSH-së Ami Kozeli për mediat.

Për momentin sitauta mbetet pa zgjidhje. Kalimi i përkohshëm që po punohej rishtazi pësoi rrëshqitje për vete dhe u fundos duke e bërë të pamundur për qarkullimin e makinave dhe këmbësorëve.

Autoritetet kanë theksuar se situata e rrëshqitjeve nuk ka lidhje me pretendimet për abuzime në marrjen e inerteve në shtratin e lumit Shkumbin, megjithëse aktivistë të ndryshëm të mjedisit e kanë konsideruar atë si “shkak-pasojë”.

Sipas Kuzelit, kompanitë kontraktore që kanë marrë përsipër të zgjerojnë rrugën Elbasan-Qafë Thanë, pjesë e Koridorit VIII, janë me dokumentacion të rregullt.

“M’u konfirmua që koordinatat e dhëna në leje janë të sakta, ashtu sikundër edhe leja e shfrytëzimit [të lumit për inertet] e ka të gjithë dokumentacionin e rregullt”, u shpreh Kozeli.

Prokuroria e Elbasanit njoftoi të dielën se po heton mbi dyshime të mundshme veprash penale që kanë sjellë dëmtimin dhe bllokimin e rrugës Librazhd-Pogradec. Prokuroria tha se po heton për shpërdorim detyre, shkelje të barazisë në tenderë, shkatërrim rruge dhe toke.

Rama: Fatkeqësi natyrore

Ndërsa juglindja ishte e bllokuar, Kryeministri Edi Rama udhëtoi të hënën drejt Korçës, jo nga toka, por nga ajri: me helikopter. Ai e arsyetoi këtë fluturim me shoqërimin e një grupi investitorësh në fushën e arsimit të lartë për t’i prezantuar sikurse tha kryeministri “hapësirat e Polit të Dijes në Korçë”.

Sipas Ramës duhet “një ligësi e madhe” për t’ia faturuar qeverisë problematikën e “një rrëshqitjeje gjeologjike të masivit natyror”.

“Ka zero lidhje me ndonjë përgjegjësi profesionale a teknike të projektuesve, zbatuesve apo autoriteteve përkatës”, theksoi nga ajri Kryeministri në platformën “X”.

Sipas tij, udhëtimi me helikopter ishte planifikuar dhe do të kryhej edhe nëse nuk do të ndodhte fatkeqësia natyrore. Si në çdo situatë tjetër të ngjashme, edhe këtë rast nuk mungoi paralelizmi me një ndodhi në një shtet tjetër.

‘Në Itali po rrëshqet gjatë këtyre ditëve një masiv gjigand që rrezikon të marrë me vete një qytezë të tërë të banuar,” shkroi Rama, “por nuk ka ndonjë kanal a qoftë edhe portal në atë vend – parti politike jo e jo – që ta trajtojë fatkeqësinë natyrore me histerinë e këtushme, ku ky avaz është bërë një traditë e ligë”, shtoi ai.

Izolimi prek edhe Librazhdin dhe Prrenjasin

Ndërsa vëmendja është e përqendruar te izolimi i qyteteve kryesore turistike të juglindjes si Pogradeci dhe Korça, të cilat gjatë fundjavave kanë numër të lartë vizitorësh, rruga Librazhd-Prrenjas, është arterie kryesore edhe për rrethinat.

Vetë dy qytetet nuk lidhen dot me njëri-tjetrin si pasojë e ndalimit të qarkullimit, ndërsa fshatra si Dragostunja, Hotolishti, Xhyra, Qukësi, Pishkashi e Skroska janë të izoluar nëse do të duan të lëvizin drejt tyre.

Izolimi ka ndikuar jo vetëm te vizitat familjare dhe rastet e mortit, por edhe për emergjenca mjekësorë.

Në fundjavë, për shkak të situatës kaotike të krijuar, shumë banorë të zonave përreth, të mbetur në rrugë, nuk janë lejuar të lëvizin brenda fshatrave edhe pse nuk kanë pasur si drejtim pjesën e bllokuar të rrugës (drejtimin për në Tiranë apo qytetet e juglindjes).

Një pjesë e tyre kanë lëvizur në këmbë, duke ecur më shumë se dy orë, ndërsa të tjerë kanë gjetur rrugë alternative, sikurse ajo e fshatit Spathar dhe Dardhë, duke përshkruar edhe njëherë rrugën më të vjetër që përshkon këtë zonë, atë të Egnatias, ndërtuar në kohën e romakëve.

Punimet për rreth 50 km rrugë “Elbasan-Qafë Thanë” kanë nisur në janar të vitit 2023 me 11 kompani të përfshira në tetë pjesë të ndryshme të saj. Ky segment është pjesë e Korridorit të VIII që lidh portin e Durrësit me portin e Varnës në Bullgari, duke qenë strategjik për transportin. Sipas ARRSH-së kostoja përllogaritet mbi 183 milionë euro.

The post Tre ditë bllokuar: Rrëshqitja e dherave paralizon juglindjen appeared first on Citizens.al.

Lugina e Shkumbinit, nga një peizazh që të servirte ndërthurje të lumit dhe gjelbërimit të kodrave dhe maleve përreth, me vështrimin përtej në Parkun Kombëtar të Shebenikut, është trazuar prej kohësh nga puna e makinerive për zgjerimin e rrugës Elbasan-Qafë Thanë.

Si një prej lumenjve kryesorë të Shqipërisë së Mesme, Shkumbini është vendosur nën një presion mjedisor, për shkak të punimeve në këtë segment. Makineritë e rënda turbullojnë rrjedhën dhe shtratin e tij, ndërsa kanë ndërhyrë vazhdimisht për të marrë dhe shkarkuar inerte.

Me një sipërfaqe ujëmbledhëse prej 2,445 km² dhe një shtrirje prej rreth 181 kilometrash ky lum mban gjallë një biodiversitet të larmishëm, ndërsa përshkon qytete, fshatra dhe toka bujqësore.

Punimet kanë hyrë në një fazë intenisve, ndërsa në disa zona lumi është devijuar. Aktivistët mjedisorë e konsiderojnë gjendjen katastrofike dhe paralajmërojnë se rrjedha mund të mos kthehet më në gjendjen e mëparshme.

“Është një presion i vazhdueshëm që i bëhet lumit nga kjo pjesë, jo domosdoshmërish për mirë, dhe për fat të keq do të ketë pasoja jo të parikuperueshme në vazhdim,” tha për Citizens.al Gëzim Shuli, aktivist mjedisor dhe drejtues i organizatës “AlbNatyra”.

Sipas tij situata në Shkumbin është “një katastrofë mjedisore“.

Prej vitit 2023, punimet kanë sjellë ndërhyrje të vazhdueshme në shtratin e Shkumbinit. Vëzhgimet në terren tregojnë se kompanitë marrin inerte dhe depozitojnë dhera në lumë duke devijuar rrjedhën natyrore.

Besjana Guri, aktiviste mjedisore dhe drejtuese e Qendrës LUMI e cilësoi gjithashtu “një masakër mjedisore” gjendjen që po kalon Shkumbini. Sipas saj kjo situatë ndodh rëndomtë në gjithë vendin.

“Jo për shkak se nuk kemi ligje të mira,” thotë ajo, “Por, për shkak të një neglizhence shpesh herë nga ndërtuesi dhe shpeshherë nga institucionet që duhet ta kontrollojnë atë”.

Sipas Gurit, ka rregulla të mirë-përcaktuara se si duhen bërë punimet në zonat anë brigjeve lumore, por për arsyet se pse ato nuk zbatohen janë të shumta.

“[…] ndoshta është më shpejt, më kollaj, për më pak kosto, por ajo çfarë nuk llogaritet dhe ajo çfarë nuk merret parasysh është kostoja mjedisore dhe dëmi i pakthyeshëm që i bëhet lumit”, theksoi ajo, për Citizens.al.

Shkumbini ka një rrjedhë mesatare prej rreth 61 m³/s, të dhënat hidrologjike tregojnë se ai është ndër lumenjtë më erozivë dhe transporton sasi të mëdha sedimentesh, mesatarisht 5.8 milionë tonë lëndë të ngurta në vit, një tregues se shtrati i tij është tejet dinamik dhe i ndjeshëm.

Sipas aktivistëve mjedisorë kemi të bëjmë me një presion të vazhdueshëm mbi ekuilibrat natyrorë, pasojat e të cilit do t’i shohim edhe më vonë.

“Të gjithë sendimentet që duhet të jenë aty në lumë kanë funksion natyror,” analizon Guri.

“[…] mbajnë shtratin, ujërat sipërfaqësorë, ndajnë ujërat nëntokësorë dhe nga ana tjetër ndihmojnë edhe pjesën e bregdetit.”

Sipas aktivistes mjedisore, nëse vijohet me marrjen e inerteve pa kriter, do të ketë pasoja në ndryshimin e rrjedhës së lumit. Ngjashëm mendon edhe Gëzim Shuli.

Studime të ndryshme raportojnë për biodiversitet domethënës përgjatë rrjedhës së Shkumbinit. Në disa stacione monitorimi janë vërejtur 15-17 lloje peshqish dhe një shumëllojshmëri insektesh, që tregojnë për rëndësinë ekologjike të ujit.

“Gjithë gjallesat që ishin duke krijuar habitatin e tyre aty tashmë ju është prishur dhe duhet ta rindërtojnë nga e para,” komenton Shuli.

Drejtuesi i organizatës “AlbNatyra” thekson se edhe hedhja e inerteve ka pasoja.

“Kemi edhe hedhjen e inerteve që merren nga zona të ndryshme, llumrave, dherave të cilat hidhen në lumë dhe sjellin ndotjen e tij”, vijon Shuli, ndërsa shprehet se “për pasojë kemi një shpërbërje të ulët të oksigjenit në ujë”.

Pasojat e ndërhyrjeve në shtratin e lumit Shkumbin vihen re edhe nga banorët, të cilët kanë tokat bujqësore buzë lumit.

“Ka pasur rrëshqitje nga gërmimet që po bëhen nga rruga dhe marrja e inerteve që po ndodh në të,” tregoi për Citizens.al një banor i Hotolishtit, i cili këmbënguli të mos përmendej me emër.

“Ka ikur toka komplet toka”, vijoi ai teksa tregoi një rrip toke me rrëshqitje të dukshme që ngjallnin pasiguri në zonën ku tha se zotëronte rreth 3 dynymë.

“E mbjellë ka qenë, njëra pjesë është jonxhë, një pjesë tjetër është pemë”, theksoi më tej banori.

Ai u shpreh se zona përreth nuk është kundër ndërtimit të rrugës, por ndërhyrjet që po i bëhen lumit janë të rrezikshme, duke ndryshuar rrjedhën.

“Shtrati po merr një vijë të drejtë lumi, nuk është më me dredha siç e ka qenë, me këto rrëshqitje që kanë filluar tani, këto duan vite që të shkojë edhe njëherë aty ku duhet,” u shpreh ai për Citizens.al.

Sipas aktivistëve mjedisorë, për tokat që janë buzë lumit, në sezonin e dimirit kjo situatë do të jetë edhe më problematike.

“Kemi shumë shtëpi apo banorë të komunitetit lokal që tokat e tyre bujqësore i kanë në afërsi të lumit dhe duket qartë që tani që ka filluar lumi duke ua gërryer pak-nga-pak, kemi rrëshqitje të dherave sidomos në segmentin Librazhd-Përrenjas kemi rrëshqitje masive”, tha Gëzim Shuli.

Organizatat mjedisore kanë kërkuar monitorim të situatës dhe evidentim të dëmeve.

Në një përgjigje me shkrim, Agjencia e Menaxhimit të Burimeve Ujore (AMBU) i tha Citizens.al se në basenin e Shkumbit kanë leje për shfrytëzimin e materialeve inerte tre kompani: Alb-Building, ANK dhe 4-AM.

Totali i inerteve për t’u shfrytëzuar prej tyre eshtë rreth 1,000,000 m³, të cilat mund të mbushin afërsisht 400 pishina olimpike.

Disa prej kontratave të këtyre tre kompanive për shfrytëzim të basenit ujor të Shkumbinit për inerte zgjasin deri në gusht 2026, e të tjera deri më dhjetor 2027.

“Nuk janë konstatuar shkelje nga këta subjekte, pra janë respektuar koordinatat e miratuara në leje dhënë nga Këshilli Basenit Lumor Shkumbin”, tha mes të tjerash AMBU për Citizens.al.

Besjana Guri u shpreh se komunitetet që janë afër lumit janë të parët që janë të prekur.

“[…] nuk mund të pretendojmë që komunitetet të kenë edhe njohurinë e duhur. Prandaj ka instanca, ka edhe ekspertë mjedisi që e thonë këtë gjë dhe për sa kohë ngrihet si problematikë për të disatën herë, do të thotë që këtu diçka nuk shkon”, përfundoi Guri.

Punimet për zgjerimin e rrugës “Elbasan-Qafë Thanë” kanë nisur prej janarit të vitit 2023.

Ky segment është pjesë e Korridorit të VIII që lidh vendin tonë me Maqedoninë, Greqinë dhe Bullgarinë. duke qenë segment strategjik për transportin e mallrave e kryesisht dhe të qytetarëve.

Punimet po kryhen në tetë pjesë, ndërsa sipas Autoritetit Rrugor Shqiptar, në total kostoja llogaritet në mbi 183 milionë euro.

Lexoni gjithashtu:

• Rruga Elbasan-Qafë Thanë rrezikon lumin Shkumbin
• Shqipëria mbetet pas në mbrojtjen e mjedisit, BE kërkon veprime konkrete
• Impianti s’punoi kurrë, mbetjet vijojnë të vërshojnë në grykëderdhjen e Shkumbinit

The post Zgjerimi i rrugës Elbasan-Qafë Thanë me “kosto të padukshme” për lumin Shkumbin appeared first on Citizens.al.

Me 74 vota kundër, 17 “pro” dhe 1 abstenim, projektligji “Për statusin e minatorit” u rrëzua në seancën plenare të së enjtes në Kuvend.

Orët e vona të seancës bënë që në sallë të mungonin 48 deputetë, të cilët nuk morën pjesë në votim.

Projektligji u propozua nga deputetja e Partisë Demokratike, Jorida Tabaku, e cila u shpreh në Kuvend se statusi i minatorit është një premtim i përsëritur ndër vite edhe nga qeveria aktuale.

“Janë 13 mijë minatorë që preken nga statusi. Puna në miniera është nga më të vështirat. Sipas statistikave të qeverisë dhe INSTAT, 20% e aksidenteve në punë janë fatale. Shqipëria është kaq e pasur me burime, por edhe kaq e vjedhur,” tha Tabaku.

Ajo solli në vëmendje protestën e minatorëve, të zhvilluar çdo të enjte para Kuvendit prej pesë vitesh, për miratimin e statusit.

Për deputetin e Lëvizjes Bashkë, Redi Muçi, në një vend mineralmbajtës si Shqipëria, statusi i minatorit nuk duhet të ishte më objekt debati.

“Të ardhurat nga minierat duhet t’u shkonin komuniteteve lokale jo në masën 5% si sot, por në 30%. Do të ishte zhvilluar industria përpunuese e mineraleve dhe do të ishte hapur një fond sovran për menaxhimin e të ardhurave nga nëntoka, edhe për brezat që do të vijnë”, u shpreh Muçi.

Ai theksoi se “në një vend normal statusi i minatorit do të ishte e drejtë themelore e panegociueshme”.

Partia që ai përfaqëson ka kërkuar prej vitesh miratimin e statusit dhe ka mbështetur protestat e minatorëve.

Ndërsa deputeti socialist Erion Braçe tha se PS mund të mos ketë bërë gjithçka, por “punëtorët e profesioneve të vështira kanë qenë në fokusin e saj.”

“Statusin e ushtarakut e kemi bërë ne. Statusin e pilotit dhe të nënujorëve e kemi bërë ne. Statusin për naftëtarin dhe metalurgun e kemi bërë ne. Kur kemi folur për këto statuse, ju keni votuar kundër,” u shpreh ai në Kuvend.

Sipas Braçes, minatorët nuk kanë një status të veçantë, por përfitojnë mbështetje përmes ligjit nr. 29/2019, i cili, sipas tij, adreson një pjesë të kërkesave që sot kërkohet të zgjidhen me statusin.

Ai shtoi se minatorët marrin pension suplementar, ndërsa pranoi se trajtimi i atyre që kanë punuar para viteve ’90 nuk është i njëjtë me ata pas viteve ’90.

“Për të parët kemi detyrim moral dhe diskutim të hapur, sepse kanë qenë të keqpaguar dhe ndryshimi i sistemeve uli vlerën reale të pensioneve të tyre,” tha Braçe.

Më herët, projektligji ishte rrëzuar në Komisionin Parlamentar për Burimet Natyrore, Infrastrukturën dhe Zhvillimin e Qëndrueshëm, në Komisionin e Ligjeve dhe në Komisionin për të Drejtat e Njeriut.

Projektligji parashikonte pension minimal në nivelin 130% të pagës minimale, dalje në pension pas 20-25 vitesh punë nëntokë, trajtim shëndetësor falas për sëmundjet profesionale dhe përfitime për familjarët në rast vdekjeje.

Minatorët dhe ish-minatorët kanë protestuar prej vitesh për njohjen e statusit dhe kanë ndërmarrë edhe nismën e një peticioni me nënshkrime.

Statusi i minatorit: një premtim i përsëritur politik

Në vitin 2009, kur Edi Rama ishte në opozitë, ai u premtoi ish-minatorëve të Gurit të Kuq në Pogradec miratimin e statusit brenda 100 ditëve të para të qeverisjes.

Në vitin 2013, Rama erdhi në pushtet, por minatorët ende nuk kanë një status të veçantë ligjor.

Në tetor 2017, deputeti i LSI-së, Përparim Spahiu, depozitoi në Kuvend një projektligj për statusin e minatorit, që parashikonte kontribut shtesë 5% të pagës bruto (2% nga punëmarrësi dhe 3% nga punëdhënësi), ndërsa diferenca financiare do të mbulohej nga buxheti i shtetit.

Mazhoranca e asaj kohe nuk e mbështeti projektligjin, duke argumentuar se do të sillte kosto të lartë për skemën e pensioneve.

Në prill 2018, gjatë një takimi me minatorët, Rama deklaroi se “këtë mandat kemi premtuar statusin dhe do ta mbajmë”.

Në qershor të atij viti, ministrja Olta Xhaçka deklaroi në Klos se drafti po shqyrtohej dhe do t’i nënshtrohej konsultimit publik.

“Po diskutohet, po shqyrtohet dhe shumë shpejt do të dalim me një draft që sërish do t’i hyjë një konsultimi publik për të marrë edhe dakordësinë tuaj,” theksoi Xhaçka.

Në të njëjtin vit, minatorët protestuan para Kryeministrisë duke paralajmëruar edhe grevë urie.

Në vitin 2020, ata i dorëzuan Kuvendit një peticion me 10,700 firma, ku kërkonin rritje pagash, pensionesh, kujdes shëndetësor dhe sigurim jete. Kuvendi nuk dha përgjigje.

Më 30 tetor 2024, Kryeministri Rama deklaroi se statusi tashmë ekziston.

“Minatorët dalin në pension 10 vite më herët dhe përfitojnë njësoj si kategoritë e tjera të veçanta. Nga 270 milionë euro trajtime të veçanta përfshihen edhe minatorët,” tha ai.

Lexo gjithashtu:

• “30 vite në kërkim të statusit” – Minatorët nisin peticionin
• Minatorët e Kukësit i bashkohen peticionit për statusin
• Ish-minatorët në protestë, 3 dekada në kërkim të statusit

The post Statusi i minatorit refuzohet edhe në seancë plenare appeared first on Citizens.al.

Parlamenti Evropian në draft-raportin për Shqipërinë kërkon hapa të mëtejshëm për mbrojtjen e lirisë së shprehjes dhe pluralizmit mediatik.

Dokumenti thekson nevojën për më shumë transparencë mbi konfliktet e interesit të pronarëve të medias, garanci ndaj presionit politik dhe ekonomik mbi gazetarët dhe hetim efektiv të kërcënimeve e sulmeve ndaj tyre.

Korrupsioni, “shqetësim serioz”

Në dokumentin prej nëntë faqesh, Parlamenti Evropian analizon zhvillimet në drejtësi, luftën kundër korrupsionit, administratën publike, ekonominë, mjedisin dhe politikën e jashtme.

Raporti shpreh shqetësim për polarizimin e vazhdueshëm politik dhe diskursin konfrontues, të cilat sipas tij minojnë mbikëqyrjen parlamentare, besimin publik dhe funksionimin e institucioneve demokratike.

PE shpreh shqetësim për polarizimin e vazhdueshëm politik dhe për diskursin konfrontues politik.

“…të cilat minojnë mbikëqyrjen parlamentare, besimin publik dhe funksionin efektiv të institucioneve demokrative”, thuhet në draf-raport.

PE-n mes të tjerash thekson se korrupsioni mbetet një shqetësim serioz.

“Pavarësisht përparimit në kuadrin ligjor dhe institucional, Shqipëria duhet të konsolidojë më tej rezultatet konkrete në hetime, ndjekje penale dhe dënime përfundimtare, veçanërisht në rastet e korrupsionit në nivele të larta”, thekson draft-raporti.

Ndërsa nënvizon se korrupsioni duhet adresuar në të gjitha nivelet me qëllim forcimin e besimit të qytetarëve te institucionet shtetërore.

Po ashtu, në draft-raport thuhet se duhet një luftë më efektive kundër krimit të organizuar ”përfshirë pastrimin e parave dhe rrjetet e trafikut të drogës”, ndërsa bën thirrje për intensifikim të bashkëpunimit me agjencitë e BE-së si Europol dhe Eurojust.

Të drejtat themelore

Draft-raporti kërkon forcimin e mekanizmave institucionalë për mbrojtjen e pakicave dhe grupeve vulnerabël: romët dhe egjiptianët, personat me aftësi të kufizuar, punëtorët migrantë dhe komunitetin LGBTQI+.

Ai nënvizon nevojën për zbatim efektiv të legjislacionit kundër diskriminimit dhe shpreh shqetësim për retorikën antigjinore në diskursin politik.

Po ashtu, theksohet rëndësia e përmirësimit të aksesit në drejtësi, veçanërisht për grupet e margjinalizuara.

Mjedisi dhe reformat socio-ekonomike

Sipas draft-raportit, Parlamenti Evropian sheh me shqetësim vlerësimin e Komisionit se nuk ka pasur përparim në fushën e mjedisit dhe ndryshimeve klimatike në vitin e shkuar.

Ndërsa shpreh keqardhje për frekuencën e ulët të mbledhjeve të Këshillit Kombëtar të Punës.

“Bën thirrje për forcimin e procesit të konsultimit trepalësh, përfshirë përfaqësim të duhur të sindikatave; thekson nevojën për të mbështetur më tej ngritjen e kapaciteteve të partnerëve socialë”, thuhet në draft-raport.

Po ashtu, shihen me rëndësi investimet në arsim, në zhvillimin e aftësive dhe inovacion me qëllim rritjen e qëndrueshme.

The post Draft-raporti i PE: Thirrje për mbrojtjen e medias dhe luftë më të fortë kundër korrupsionit appeared first on Citizens.al.

Nga brigjet e Vjosës, në protestat për Valbonën, në kundërshtimin ndaj projektit të Skavicës apo devijimit të Shushicës, lumenjtë e Kaçinarit e Thirrës në Mirditë dhe Kurdarisë e Zall Gjoçajt në Klos e Mat, gratë kanë qenë aty.

Kanë organizuar, janë mobilizuar dhe kanë mbajtur gjallë barrën emocionale të konfliktit me komunitetin dhe institucionet. Por kur vjen momenti i “megafonit” shpesh zëri që dëgjohet është ai i burrave.

Mbrojtja e burimeve natyrore në Shqipëri nuk është vetëm betejë mjedisore. Për shumë vajza dhe gra është një përballje me strukturat e padukshme të një rendi patriarkal, që përcakton se kush ka të drejtë të flasë në emër të komuniteti.

Aktivizmi si akt i dyfishtë rezistence

Mëngjesi i një të shtune të janarit e gjeti Besjana Gurin në timon. Në Vlorë një grup vajzash dhe grash të angazhuara në komunitet e prisnin për të folur për aktivizmin. Aktivizmi këtë herë i dedikohej lumit, ashtu sikurse emri i qendrës që Besjana ka krijuar së fundmi.

Besjana e prezantoi aktivizimin mjedisor për mbrojtjen e lumenjve përmes fotove artistike dhe narrativës motivuese. Ishte e kollajtë t’i gjeje shembujt në tryezë, të moshave të ndryshme, por bashkë për një kauzë: për lumenjtë dhe mjedisin.

Për Besjanën aktivizmi për mbrojtjen e lumenjve nisi 12 vite më parë, kur u angazhua për mbrojtjen e Vjosës nga hidrocentrali i Kalivaçit.

“Më pas kam qenë në vijën e parë të betejës për t’a mbrojtur si Park Kombëtar.” tregon Besjana, e cila e vijoi aktivizimin edhe në grupet organizatore të protestave për Valbonën, Gurin e Bardhë dhe Zall-Gjoçajn.

Për Kerol Saçajn, aktualisht pedagoge në departamentin e biologjisë pranë universitetit “Ismail Qemali” në Vlorë, angazhimi në aktivizmin mjedisor ka nisur kur punonte pranë Basenit të Vjosës në sektorin e monitorim-kontrollit dhe dhënies së lejeve për subjekte që operojnë përgjatë lumit.

“Aty pata mundësinë të shoh nga afër veprimtaritë e ndryshme të subjekteve dhe ndikimin që ato kishin në ekosistemin e Vjosës. Kontakti i drejtpërdrejtë me problematikat mjedisore dhe pasojat e ndërhyrjeve njerëzore më bëri të ndërgjegjësohem dhe të angazhohem aktivisht”, tha Kerol për Citizens.al.

Sikurse në shumë reagime mjedisore të krijuara së fundmi në Shqipëri, ato vijnë pas ndërhyrjeve të befta në mjedis, pa procese konsultuese apo vënie në dijeni të banorëve.

Reagimi i Majlinda Hoxhës nga Dibra erdhi pikërisht si e tillë.

“Lindi si një nevojë për të folur kundër projektit Skavica si një ndër projektet më shkatërruese për Dibrën. Ndërkohë që çdo ditë e më shumë përballemi me sfida të reja ose të vazhdueshme mjedisore, të cilat duhen adresuar me urgjencë”, u shpreh Majlinda për Citizens.al.

Nisma e saj vullnetare tanimë mban emrin e organizatës “GARD” që lobon për mbrojtjen e mjedisit.

Hapësira publike si “territor mashkullor”

Ndarja mes privates dhe publikes ka qenë një nga mekanizmat themelorë të organizimit patriarkal. Gruaja, shpeshherë e lidhur me shtëpinë, kujdesin, riprodhimin e burri me pronën, tokën, përfaqësimin publik.

Ndaj edhe lumenjtë, toka, burimet natyrore perceptohen si pjesë e sferës së vendimmarrjes mashkullore.
Kur një grua del në krye të protestës, ajo nuk sfidon vetëm një projekt zhvillimor, por një rend simbolik.

“Të jesh grua aktiviste në Shqipëri në përgjithësi dhe në zonat rurale apo qytetet e vogla në veçanti nuk është aspak e lehte,” thotë Besjana.

“Si fillim nuk merresh seriozisht, sepse zakonisht janë komunitete që dominohen nga burrat. Të duhet shumë kohë që fjala jote të ketë peshë”, vijon Besjana.

Për Majlinda Hoxhën, aktivizmi në komunitete rurale e përforcon edhe më tej këtë qasje.

“Është tepër e vështirë duke pasur parasysh mentalitetin përqark dhe limitet që të imponohen duke të rikujtuar që je grua dhe vendi yt duhet të jetë diku duke gatuar gjellë apo larë rrobat, jo në krye të debatit për çeshtje që prekin të gjithë komunitetin”, tha Majlinda.

Sipas saj, paragjykimet kanë qenë të pashmangshme, mirëpo e ka ndjerë se duhet të ishte një zë më shumë në atë grup që dominohej nga meshkujt. Njësoj shprehet edhe Besjana.

“Por për mua mburoja ka qenë te të qenurit pjesë e një ekipi më të madh [ku benin pjesë edhe burra], gjë e cila më ka ndihmuar të kapërcej paragjykimet gjinore”, shprehet ajo.

Për Kerol, përvoja është më e butë në territorin ku ajo ka punuar, edhe për shkak se i ka parë këto sfida si motivim për të qenë më këmbëngulëse në aktivizmin e saj.

“[…] mund të jetë deri diku sfiduese, pasi herë pas here kërkon më shumë këmbëngulje për të dëgjuar zërin tënd dhe për të fituar të njëjtin vlerësim profesional”, u shpreh Kerol.

Ajo thekson se profesionalizmi dhe vetëbesimi kanë qene mburoja e saj.

“Kur je e sigurt në atë që përfaqëson dhe e mbështetur në dije dhe argumente, krion një qëndirm që nuk le shumë hapësirë për nënvlerësim”.

Por edhe në përvojën e saj ka pasur raste kur prioriteti i është dhënë një kolegu mashkull, zakonisht për shkak të moshës apo eksperiencës. Kjo tregon se hierarkitë gjinore shpesh ndërthuren me hierarki të tjera, moshën, statusin, pozicionin institucional.

Për Besjanën, dominimin nga burrat e kemi në raste konkrete të aktivizmit mjedisor dhe jo vetëm. Ajo përmend rastin e protestave kundër devijimit të Shushicës.

“Edhe ato pak gra që kanë qenë në protestë nuk mund të themi që e kanë drejtuar kauzën”, sjell në vëmendje ajo.

Presioni, lodhja dhe kostoja emocionale

Në zonat rurale apo qytetet e vogla, pjesëmarrja e grave në protesta mbetet më e ulët.

“Në një shoqëri patriarkale gratë e kanë më të vështirë të jenë zë i fortë,” thotë Besjana.

“Për rrjedhojë pjesëmarrja e tyre në protesta apo takime publike është më e vogël” vijon ajo duke shtuar më tej se shpesh gratë ndjehen më të cënuara se meshkujt dhe mund të jenë lehtësisht të intimidueshme.

Majlinda shkon më tej duke ndarë se stresi i dy viteve të para e çoi në një gjendje shëndetësore të rënduar.

“U lëndova aq shumë sa gati u sëmura nga stresi”, tregoi ajo, ndërsa shtoi se vendosi të vijojë punën vetëm me ata që ishin bashkëpunëtorë dhe kishin një vizion më ndryshe nga komuniteti rural.

Aktivizmi për gratë shpesh është më i kushtueshëm emocionalisht, sepse përballen jo vetëm me presion institucional, por edhe me gjykim social.

Për Kerol, pjesëmarrja e grave në protesta apo takime publike shpesh mund të bëhet më e vështirë për shkak të disa faktorëve socialë dhe kulturorë, si përgjegjësitë familjare, mungesa e kohës, apo pritshmëritë tradicionale që vendosen mbi rolin e tyre në shoqëri.

“Në shumë raste, barra e angazhimeve shtëpiake dhe kujdesit për familjen bie më tepër mbi gratë, duke ua kufizuar mundësinë për të qenë aktive në hapësira publike,” analizon Kerol.

“Një tjetër element mund të jetë edhe ndjesia e pasigurisë apo mungesa e mbështetjes sociale, sidomos në zona ku angazhimi publik i grave nuk është ende plotësisht i normalizuar”, vijon ajo.

Mes të trejave, mbështetja familjare del si faktor kyç. Besjana e quan “bekim” që e ka pasur. Majlinda, ndonëse u këshillua “të ruante veten”, nuk u la vetëm.

Kerol gjithashtu thekson mbështetjen e familjes.

“Mbështetja e tyre ka qenë një faktor i rëndësishëm që më ka dhënë siguri për të vazhduar përpara dhe për t’u përfshirë pa hezitim në çështje që i kam konsideruar të rëndësishme”, ndan Kerol.

Media dhe zëri i grave

Të treja bien dakord se zëri i grave ka qenë i nën-përfaqësuar. Besjana thotë se mungon synimi për ta përfaqësuar këtë zë në media.

“Zeri i grave në mbrojtjen e lumenjve është pak i përfaqesuar, shpesh janë gratë që hezitojnë të dalin apo të prononcohen, ndërsa nga ana tjetër mungon synimi i përfaqesimit të këtij zëri nga mediat”, u shpreh Besjana.

Megjithatë, ajo shprehet se zëri i saj tashmë është i konsoliduar.

“… por disa vite më parë mendoj që jam parë si një zë dytësor në betejën për mbrojtjen e lumenjve”.

Majlinda shprehet skeptike dhe ka zgjedhur të qëndrojë larg televizioneve.

“Në shoqerinë shqiptare një grua etiketohet më shpejt se një mashkull, qoftë edhe për t’u bërë meme e ditës”, ndan Majlinda.

Sipas një studimi të titulluar “Sfidat e grave mbrotjëse të të drejtave të njeriut në internet”, kryer nga Instituti për Demokraci dhe Ndërmjetësim tregon se gratë aktiviste punojnë në një klimë jo miqësore. Kërcënimet, bullizmi janë disa nga fenomenet që i prekin ato në hapësirën online.

“83% e të intervistuarave kanë raportuar se janë prekur të paktën një herë nga sulmet online në punën që ato bëjnë,”, thuhet në raport.

Me zhvendosjen e mediave tanimë në hapësirën online, është zhvendosur edhe gjuha e urrejtjes apo ajo seksiste.

“92% e të intervistuarave mendojnë se shkeljet dhe abuzimet online nuk trajtohen njëlloj me ato ‘offline’, duke theksuar se abuzimet në internet raportohen më pak dhe gjithashtu trajtohen me më pak seriozitet”.

Kerol, nga ana tjetër mendon se për një kohë të gjatë zëri i grave nuk ka pasur gjithmonë hapësirën e merituar në media, sidomos në çështje publike dhe vendimmarrëse.

“Megjithatë, vitet e fundit vihet re një ndryshim i dukshëm pozitiv. Gratë dhe vajzat po marrin gjithnjë e më shumë përparësi në raportim dhe prania e tyre në media është bërë më e dukshme, veçanërisht kur bëhet fjalë për angazhime sociale, mjedisore apo kauza lokale”, shprehet ajo.

Lexo gjithashtu:

• Uji, pyjet dhe mjedisi: Betejat lokale të vitit 2025
• HEC-et në Kaçinar, banorët kërkojnë pezullimin e punimeve
• “Shushica nuk dorëzohet”, banorët dëbojnë makineritë nga kantieri
• “E zhduk Dibrën”, banorët i rikthehen protestave kundër Skavicës

The post Në vijën e parë, por larg megafonëve: Gratë në aktivizmin mjedisor appeared first on Citizens.al.

Gjatë vitit 2025, pranë platformës “iSIGURT.al” u regjistruan 615 raportime për incidente në internet. Të dhënat e Qendrës Kombëtare për Internet të Sigurt pranë CRCA Shqipëri tregojnë një rritje me 46% krahasuar me një vit më parë.

Sipas statistikave të përpunuara nga menaxherja e platformës, Borjana Dine, prirja është në rritje të vazhdueshme: nga 93 raportime (2021), në 150 (2022) e më tej 244 (2023).

Muaji me më pak raste mbetet gushti, periudhë që lidhet me pushimet verore dhe përdorim më të kufizuar të rrjeteve nga fëmijët.

Rreth 71% e incidenteve janë raportuar nga vajzat dhe 23% nga djemtë, ndërsa 6% e raportuesve nuk deklarojnë gjininë.

“Kjo […] tregon se vajzat po raportojnë thuajse tre herë më shumë se djemtë incidente gjatë lundrimit të tyre online,” theksohet në gjetjet kryesore teksa nënvizohet se në total kanë raportuar 413 vajza dhe 141 djem.

Një tjetër trend në rritje është targetimi i grupeve të caktuara të fëmijëve, që përbën 13% të rasteve.

Mes qyteteve, Tirana mban peshën më të madhe të referimeve, me 335 raste. Ndërsa qytete të tjera prej të cilave ka pasur më shumë raportime janë Fieri, Durrësi dhe Kukësi.

Sa i takon platformave sociale ku kanë ndodhur incidentet, sipas të dhënave nga “iSIGURT.al” kryeson Tik-Tok-u me 82% të rasteve, ndjekur nga Instagrami me 9% të rasteve dhe Facebokk me 7% të rasteve.

“Nga data 16 mars (dita e mbylljes së TikTok) deri më 31 dhjetor, pranë iSIGURT.al kanë mbërritur 208 raportime dhe 337 URL. Kjo tregon se TikTok nuk u mbyll asnjëherë në Shqipëri”, thuhet në gjetjet e prezantuara.

Sipas Altin Hazizajt nga CRCA, bullizmi ndërmjet fëmijëve dhe adoleshentëve është kthyer në formën më të zakonshme të dhunës online.

Pas tij vijnë shantazhi, kërcënimet dhe gjuha e urrejtjes, ndërsa dhuna seksuale mbetet e përhapur, por më pak e raportuar krahasuar me vitet e mëparshme.

Hazizaj paralajmëroi për Citizens.al se ekspozimi i vazhdueshëm ndaj ngacmimeve dhe përmbajtjeve të papërshtatshme po e normalizon dhunën për të miturit.

Sipas tij, fëmijët dhe adoleshentët duke u “normalizuar” me forma të ndryshme të dhunës e ngacmimit seksual, fillojnë t’i konsiderojnë ato si pjesë të përditshmërisë në internet.

“Mos harrojmë që në Shqipëri pornografia me të rritur shikohet pa asnjë lloj pengese dhe kjo e normalizon edhe më shumë dhunën ndaj fëmijëve, përfshi edhe dhunën seksuale”, shtoi më tej Hazizaj.

Dhuna digjitale në rritje, ligji në mungesë

Policia e Shtetit konfirmoi për Citizens.al se rastet e referuara janë shtuar pesë vitet e fundit: 122 raste (2021), 127 (2022), 258 (2023), 461 (2024) dhe 439 (2025).

Rastet përfshijnë kërcënime, shantazhe, publikim të të dhënave intime, llogari të rreme dhe gjuhë urrejtjeje.

Megjithatë, Shqipëria nuk ka ende një vepër penale specifike për dhunën digjitale sikurse njihet ndryshe dhuna e lehtësuar nga teknologjia, megjithatë, sipas Policisë së Shtetit termi “dhuna online” përdoret “për të identifikuar sjellje që kryhen përmes mjeteve digjitale, rrjeteve sociale apo sistemve kompjuterike”.

Në mungesë të një dispozite të drejtpërdrejtë, autoritetet i referojnë rastet te “falsifikimi kompjuterik” sipas nenit 186/a të Kodit Penal.

“Aktualisht, në Kodin Penal shqiptar nuk ekziston një vepër penale specifike që të trajtojë drejtpërdrejt intimidimin, kërcënimet online apo ekspozimin e të dhënave intime të individëve. Në këto kushte, Drejtoria për Hetimin e Krimeve Kibernetike i referon këto çështje për veprën penale ‘Falsifikimi kompjuterik’, parashikuar nga neni 186/a”, thuhet në përgjigjen e Policisë së Shtetit.

Sipas Policisë rastet më të shpeshta përfshijnë kërcënimet dhe shantazhet përmes rrjeteve sociale apo aplikacioneve të komunikimit, përndjekje dhe ngacmime të vazhdueshme online, krijimi i llogarive të rreme duke përdorur të dhëna apo fotografi të shtetasve të tjerë, si dhe fyerje, gjuhë urrejtjeje dhe cenim të jetës private në hapësirën digjitale.

Pyetur për kategoritë më të prekura nga dhuna online, Policia u shpreh se më të prekurit nga dhuna online janë të miturit, vajzat dhe gratë dhe gazetarë apo profesionistë të medias.

Lexo gjithashtu:

• Dhuna digjitale ndaj grave në rritje, ligji shqiptar nuk flet për të
• Rritet gjuha e urrejtjes dhe dhuna online ndaj fëmijëve dhe të rinjve në TikTok dhe Instagram
• Raporti i AWA: Gjuha e urrejtjes ndaj gazetarëve dhe kundërshtarëve politikë në rritje

The post Dhuna online në rritje: 71% e raportimeve nga vajzat appeared first on Citizens.al.

Dy familje që strehoheshin dikur te ish-Komunalja fituan sot në Gjykatën Administrative përballë Bashkisë Tiranë, e cila i kishte përjashtuar nga programi i rindërtimit.

Ndërtesa ku ata ishin vendosur u dëmtua nga tërmeti dhe gjatë vitit 2023 u vendos të shembej.

“Ne kemi çuar 15 raste në gjykatë, nga këto janë fituar 5 deri tani dhe 1 është rrëzuar, nuk është pranuar,” tha për Citizens.al Gentia Sejrani, avokat i banorëve dhe përfaqësues i organizatës “Drejtësi Sociale”.

Përmes vendimit të sotëm, këto familje do të mund të përfitojnë bonus qiraje dhe do të kenë të drejtë për të marrë banesë sipas programit të rindërtimit.

Deri në vitin 2019, në ish-konviktet e Komunales në rrugën “Myslym Keta” strehoheshin rreth 90 familje. Tërmeti i 26 nëntorit të atij viti i detyroi të shpërnguleshin, pasi një nga godinat rezultoi e dëmtuar rëndë, dhe për shkak të pasigurisë bashkia vendosi ta shembë.

Por, përpos premtimeve për përkrahje sociale, pjesa kryesore e ish-banorëve sot janë jashtë programit të rindërtimit dhe pa bonus qiraje.

“Banorët tani janë me qira, në zona të ndryshme. Nuk përfitojnë bonus qiraje, e paguajnë nga xhepi, me plot mundime. Disa po jetojnë edhe te shtëpitë e të afërmve të tyre”, tha Serjani.

Një vendim i qeverisë në vitin 2009, ngarkoi Entin Kombëtar të Banesave për të vijuar procesin e privatizimit të dy ish-konvikteve të Komunales me banorët që ishin strehuar aty.

Në VKM-në e asaj kohe listoheshin të paktën 106 banorë përfitues ndërsa dhjetëra të tjerë thuhet se u lanë jashtë.

Sidoqoftë, një pjesë nuk arriti ta përmbyllë procesin për shkak të mungesës së informacioneve, ndërsa disa të tjerë për shkak të kushteve financiare.

Pikërisht mungesa e titujve të qartë të pronësisë ishte një nga shkaqet që bashkia Tiranë i nxori nga programi i rindërtimit.

Prej janarit të vitit 2024 banorët e mbetur pastrehë dhe pa bonus qiraje kanë protestuar disa herë para bashkisë.

Lexo gjithashtu:

• Rindërtimi: Tre familje të ish-komunales fitojnë gjyqin ndaj bashkisë Tiranë
• Tiranë: Pesë vite nga tërmeti, banorët e ish-komunales të pastrehë dhe pa bonus
• U përjashtuan nga rindërtimi; Banorët e ish-komunales protestë para bashkisë Tiranë

The post Rindërtimi, Bashkia Tiranë humb një tjetër gjyq me familjet e ish-komunales appeared first on Citizens.al.

Premtimi për të udhëtuar me tren nga Tirana në Durrës brenda pak minutash mbetet i parealizuar pavarësisht afateve.

Projekti i propaganduar nga qeveria i rehabilitimit të hekurudhës, i shpallur fillimisht si një nga investimet kryesore të transportit publik në vend, ka ndryshuar disa herë afatet gjatë katër viteve të fundit.

Ndërsa punimet raportohen drejt përfundimit në fund të 2026-ës, testimet dhe nisja e operimit pritet të vonojnë më tej duke e kthyer linjën hekurudhore në një tjetër projekt infrastrukture që mbetet për vite me radhë në pritje.

Treni s’do të niset as në 2026-ën, por mundet në tremujorin e parë të 2027-ës

“Ne besojmë se do të mund ta përfundojmë të gjithë projektin në fillim të vitit 2024”, shprehej në vitin 2022 ministrja e atëhershme e Infrastrukturës, Belinda Balluku – aktualisht e pandehur për abuzim me tenderë – gjatë shoqërimit të Presidentes së Komisionit Evropian, Ursula Von Der Leyen, për nisjen e punimeve të hekurudhës Tiranë-Durrës.

Von Der Leyen reagoi me habi: “Uau, në fillim të vitit 2024. Pastaj do të uleni në një tren dhe do të shkoni në bregdet”. Habia ishte e qenësishme, pasi projekti i ka shkelur disa herë afatet e shpallura.

Kur nisën punimet, Balluku deklaroi se ato do të përfundonin brenda 30 muajsh, ose në verën e vitit 2023. Më pas afati u shty për shtatorin e po atij viti.

Në prill 2023, gjatë fushatës për zgjedhjet vendore, Balluku inspektoi sërish kantierin me kryebashkiakun e Tiranës, Erion Veliaj, aktualisht i pandehur për korrupsion, duke deklaruar se hekurudha do të përfundonte në mars 2024.

“[…] është shumë e rëndësishme pasi lidh Tiranën me Durrësin, por […] edhe me portin e ri në Porto Romano përmes nyjës së Sukthit”, shprehej Balluku.

Në janar 2024, Hekurudha Shqiptare (HSH) i tha Citizens.al se afati ishte shtyrë për në tremujorin e parë të vitit 2025. Sot, sipas Hekurudhës, janë realizuar rreth 90% e punimeve. Afati zyrtar për përfundimin e punimeve mbetet dhjetori 2026, por jo nisja e operimit.

“Linja pritet të nisë testimet dhe operimin gjatë tremujorit të parë të vitit 2027”, tha HSH për Citizens.al.

Sipas HSH-së, vonesat lidhen me procesin e shpronësimeve për ndërtimin e linjës së re drejt Aeroportit Ndërkombëtar të Tiranës (TIA). Ajo citon shtimin e një kontrate për ndërtimin e stacioneve, sistemimin e shesheve dhe elektrifikimin.

Kostot e rikthimit të hekurudhës në jetë

Projekti parashikon rehabilitimin e linjës ekzistuese Tiranë-Durrës, një terminal dhe ndërtimin e një linje të re (Domje-Rinas) drejt TIA, me një distancë totale prej 39 kilometrash.

Ai daton që prej vitit 2016, kur u përzgjodh si një nga projektet prioritare në Samitin e Parisit dhe siguroi financim përmes Kuadrit të Investimeve të Bashkimit Evropian për Ballkanin Perëndimor.

Po atë vit u mor edhe deklarata mjedisore nga Ministria e Mjedisit. HSH thotë se fillimisht u financuan rreth 72.3 milionë euro nga një marrëveshje kredie me Bankën Europiane për Rindërtim dhe Zhvillim (BERZH) dhe një granti nga WBIF/BE.

Më pas u miratua edhe një financim shtesë po përmes një kredie nga BERZH, në vlerën rreth 40.7 milionë eurove. HSH sqaroi se ky rifinancim mbulonte indeksimin e çmimeve (29 milionë euro), ndërtimin e stacioneve hekurudhore (10.5 milionë euro) dhe supervizionin e punimeve së bashku me asistencën teknike (1.2 milionë euro).

Sipas HSH-së, vlera e përgjithshme e investimit dhe asistencës teknike arrin në rreth 113 milionë euro, ndërsa deri tani janë shpenzuar 108.9 milionë.

Por, parashikohet edhe një shtesë tjetër prej rreth 25 milionë eurosh në formë granti dhe kredie për projektin e elektrifikimit të linjës hekurudhore, e cila sipas HSH-së “do të jetë një kontratë e re (kontratë e tretë)”.

Projektet e mbetura rrugës në 2024-ën

Gjatë vitit 2024, rezulton se 210 projekte investimi të parashikuara dhe të buxhetuara nuk nisën të zbatoheshin.

Një raport monitorimi i organizatës Qëndresa Qytetare tregon se mosrealizimi i tyre ka krijuar vonesa shumëvjeçare, duke i privuar qytetarët nga përfitimet infrastrukturore.

“Nga 210 projekt-investime të parashikuara për vitin 2024 dhe të parealizuara, 112 lidhen me ndërtimin, mirëmbajtjen apo supervizionin e ujësjellësve”, thuhet në raport.

Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë rezulton me numrin më të lartë të investimeve të parealizuara në Programin Buxhetor Afatmesëm 2024-2026, ku përfshihet edhe rehabilitimi i linjës hekurudhore Durrës-Terminali i pasagjerëve në Tiranë.

“Projektet që bien më shumë në sy për mosrealizimin janë ndërtimi i segmenteve rrugore, linjat hekurudhore dhe ujësjellësit”, thekson raporti.

Vlera totale e këtyre projekteve të parealizuara arrin në 11,956,313,051 lekë (rreth 124 milionë euro).

Lexo gjithashtu:

• “Kur do vijë treni?”; Vonesat e projektit hekurudhor Tiranë – Durrës rëndojnë në xhepat e qytetarëve
• “Treni nuk vjen as këtë vit”
• Treni “Tiranë-Durrës” nuk niset as në 2025

The post Tiranë-Durrës sërish pa tren, “me kësmet” vitin tjetër appeared first on Citizens.al.

Pas më shumë se tre dekadash kërkesa, protesta dhe premtime të përsëritura, projektligji për “Statusin e Minatorit” u rrëzua edhe një herë sot në komisionet parlamentare, me votat e mazhorancës socialiste.

Komisioni Parlamentar për Burimet natyrore, Infrastrukturën dhe Zhvillimin e Qëndrueshëm ishte komisioni i tretë ku votat e socialistëve i dhanë kartonin e kuq propozimit të deputetes Jorida Tabaku.

Argumenti i përdorur nga Partia Socialiste për të rrëzuar nismën ishte mbivendosja dhe konflikti me kuadrin ekzistues.

“Pjesa më e madhe e të drejtave që parashikon ky projektligj janë tashmë të rregulluara nga ligji për sigurimet shoqërore, ligji për nxitjen e punësimit, ligji për shëndetin dhe sigurinë në punë si dhe nga VKM për mbrojtjen nga aksidentet në punë apo për sigurimin shëndetësor”, argumentoi në Komision deputeti socialist Klevis Jahaj, njëkohësisht relator i çështjes.

Ai u shpreh më tej se nuk ka një analizë të efekteve ekonomike, duke shprehur se qeveria nuk mund t’i mbulojë kostot prej rreth 1.2 miliardë lekë në vit për 13,300 përfitues.

Për deputeten e Partisë Demokratike, Jorida Tabaku votimi i statusit të minatorit mbetet një vullnet politik, që Partia Socialiste nuk e ka.

“Kur shikon që ke hequr TVSH-në për jahte dhe ke përjashtuar hotelet me pesë yje, tani thuhet se do prishet qëndrueshmëria fiskale nga statusi i minatorit? Qëndrueshmërinë fiskale e prishin sot favoret e Portit të Durrësit dhe kontratat koncesionare që janë vjedhje. Nuk e prish statusi i minatorit,” u shpreh deputetja Tabaku.

Sipas saj, nuk e bën deputeti propozues analizën financiare dhe komisioni është përgjegjës për t’ia nisur qeverisë.

“Fatkeqësisht qeverisë i ka shkuar ditën e hënë në darkë. Kjo është arsyeja pse nuk ka një analizë të plotë financiare”, u shpreh Tabaku.

Deputeti i Lëvizjes Bashkë, Redi Muçi u shpreh se profesioni i minatorit ka vështirësi dhe rreziqe të veçanta.

“Këtë e tregojnë shifrat e vdekshmërisë në vendin e punës, prandaj propozimi i projektligjit është i domosdoshëm. Statusi i minatorit që kërkohet nuk është lëmoshë, por një e drejtë që duhet venë në vend që për 35 vjet është injoruar”, deklaroi Muçi.

Ai shtoi më tej se profesioni më i vështirë në vend nuk ka një status, ndërsa kemi një status të veçantë për deputetët.

“Ka deputetë që do të dalin me 2 mijë euro pension dhe këtu relatori foli edhe për ndikimin që miratimi i statusit të minatorit do të ketë në buxhet. Statusi i minatorit përcakton edhe një sërë përfitimesh, mbrojtjesh për këtë kategori që janë specifike qoftë për dëmtimet në punë, qoftë për trajtimin mjekësor e shumëçka tjetër”, argumentoi deputeti Muçi.

Deputeti Vullnet Sinaj u shpreh se në vitin 2019, me ligjin 29/2029 janë zgjidhur kërkesat që pretendohen të zgjidhen tanimë me statusin.

“Është një ligj që ne atëherë e menduam për të hequr dorë nga statuset e veçanta, i grupuam të gjitha sektorët e vështirë të ekonomisë shqiptare në një ligj të përbashkët dhe e bëmë siç e ka gjithë komuniteti evropian që mos të kemi statuse të veçanta për secilin sektor, se mund të ngrihen nesër edhe këta të baletit të kërkojnë edhe këta status për punën e tyre se edhe ata vështirësi kanë atje, lodhen edhe ata”, u shpreh deputeti Sinaj.

Një zëri mazhoranca në Komision u shpreh se nuk e venë në dyshim se puna në minierë dhe nëntokë është e vështirë, por këto shqetësime janë zgjidhur me ligjin e 2019-ës.

“Kështu që më mirë nëse keni ndonjë gjë mund të ndërhyni për të bërë ndonjë ndryshim te ai ligji dhe mos ta ktheni në statuse, pra të fillojmë metoda të reja, në kohën që jemi duke kërkuar anëtarësimin tonë në BE se sa të bëjmë statuse të veçanta për secilin sektor”, përfundoi deputeti Sinaj.

Projektligji për statusin e minatorit propozonte pension minimal 130% te pagës minimale, dalje në pension pas 20-25 vitesh punë nëntokë, trajtim shëndetësor falas për sëmundjet profesionale dhe përfitime për familjarët në rast vdekjeje.

Ish-minatorët dhe minatorët kanë protestuar prej vitesh për njohjen e statusit, duke ndërmarrë edhe nismën e nënshkrimit të një peticionit.

Statusi i minatorit: premtim fushatash politike

Në vitin 2009, kur Kryeministri Edi Rama ishte në opozitë, iu premtoi ish-minatorëve të Gurit të Kuq në Pogradec se do të miratonte statusin e minatorëve në 100 ditët e para të qeverisjes së tij.

Në vitin 2013, Edi Rama erdhi në pushtet, dhe ende sot nuk minatorët janë pa status.

Në tetor të vitit 2017, deputeti i Lëvizjes Socialiste për Integrim, Përparim Spahiu, dërgoi në Kuvendin e Shqipërisë një draft për ligjin e statusit të minatorit.

“Për çdo person do të paguhet kontribut shtesë në masën 5% të pagës bruto për efekt kontributi. Kontributi shtesë do të paguhet në masën 2% nga punëmarrësi dhe 3% nga punëdhënësi. Diferenca ndërmjet efektit financiar të këtij ligji deri në plotësimin e moshës së përfituesve do të përballohen nga buxheti i shtetit”, u shpreh asokohe deputeti Spahiu.

Mirëpo, mazhoranca socialiste nuk e mbështeti këtë projektligj. Sipas qeverisë së asaj kohe, miratimi i këtij statusi do të sillte efekte negative në skemën e pensioneve dhe në buxhetin e shtetit.

Në prill 2028 në një takim me minatorët, Rama u shpreh se nëse në mandatin e parë qeverisës u premtua ulja e moshës së daljes në pension për minatorët, ”këtë mandat kemi premtuar statusin dhe do ta mbajmë”.

Në turin e llogaridhënies në qershor të vitit 2018 në bashkinë e Klosit, ministrja Olta Xhaçka premtoi para banorëve se drafti për projektligjin e statusit të minatorëve ishte duke u shqyrtuar dhe shumë shpejt do ti jepet zgjidhje.

“Po diskutohet, po shqyrtohet dhe shumë shpejt do të dalim me një draft që sërish do t’i hyjë një konsultimi publik për të marrë edhe dakordësinë tuaj”, theksoi Xhaçka.

Në po të njëjtin muaj, minatorët në pension dhe sindikatat që ushtronin veprimtarinë në atë kohë u mblodhën në protestë para Kryeministrisë për të kërkuar statusin, në të kundërt do të nisnin grevën e urisë.

“Për sa i përket statusit ne po bëjmë një projektligj siç e ka Evropa, një draft-ligj për status për të gjitha këto statuse pune të vështira që do të hyjnë tek kategoritë me një status të veçantë”, u shpreh Kryeministri Rama para banorëve të Hasit në tetor 2018, gjatë një bashkëbisedimi për platformën e bashkëqeverisjes.

Në vitin 2019, çështja e statusit u soll sërish në vëmendje. Ndërkohë që një grup minatorësh protestonin para Kryeministrisë, Federata e Sindikatës së Punonjësve të Industrisë në një deklaratë për mediat u shpreh se së bashku me Qeverinë do të përgatisnin draftin për statusin e minatorit dhe shumë shpejt do të kalohet në kuvend.

Në vitin 2020, minatorët i dërguan Kuvendit një peticion prej 10,700 firmash. Ata kërkuan rritjen e pagave dhe përfitimeve të tjera për minatorët, rritjen e pensioneve, garantimin e kujdesit shëndetësor si dhe sigurimin e jetës. Pas më shumë se tre vitesh nga Kuvendi nuk pati asnjë përgjigje.

Më 30 tetor 2024, Rama u shpreh se statusi është miratuar dhe është e kotë të vazhdohet kjo histori.

“Statusin e minatorit ne e kemi miratuar, ka kohë, nuk është e rastit që minatorët dalin në pension 10 vite para të tjerëve. Është në status, siç është dalja në pension para të tjerëve, janë edhe të gjitha përfitimet e tjera njësoj si kategoritë e tjera. Ne kemi vetëm me statuset e veçanta, me kompensimet, trajtimin e veçantë për drita etj., kemi 270 milionë euro. Tek këto 270 milionë euro përfshihen edhe minatorët”, deklaroi ai në një takim me pensionistët.

Lexo gjithashtu:

• “30 vite në kërkim të statusit” – Minatorët nisin peticionin
• Minatorët e Kukësit i bashkohen peticionit për statusin: “8 orë nën tokë, sot 120 mijë lek më thonë i ke shumë”
• Ish-minatorët në protestë, 3 dekada në kërkim të statusit

The post “Kartoni i kuq për minatorët”, Kuvendi refuzon sërish statusin appeared first on Citizens.al.

Një grup organizatash shqiptare dhe ndërkombëtare për lirinë e medias dhe mbrojtjen e gazetarëve i kanë bërë thirrje qeverisë shqiptare që reforma për Radio Televizionit Shqiptar (RTSH) të mbështetet në mjete të ligjshme dhe demokratike.

Kjo thirrje vjen pas deklaratave të fundit të Kryemnistrit Edi Rama për performancën dhe financimin e RTSH-së, ku mes të tjerash ai hodhi edhe idenë e pezullimit të financimit apo mbyllje të mundshme të transmetuesit publik.

Sipas organizatave nënshkruese mes tyre Rrjeti i Gazetarëve të Sigurt, Reporterët pa Kufij (RSF), Aleanca për Median Publike (PMA) dhe partnerët e Media Freedom Radip Response (MFRR), ekziston një konsensus i gjerë se RTSH prej vitesh përballet me probleme serioze strukturore, përfshirë dobësi në qeverisje dhe mbikëqyrje të pavarur, paqëndrueshmëri financiare, rënie të besimit publik dhe mangësi profesionale në përmbushjen e misionit si media e shërbimit publik.

Megjithatë, ato theksojnë se nevoja për reformë nuk duhet të shoqërohet me masa që bien ndesh me standardet evropiane.

“Dakordësia mbi objektivat e reformës nuk nënkupton dakordësi mbi çdo instrument të përdorur për arritjen e tyre”, thuhet në deklaratë, ku vihet theksi se financimi i medias publike duhet të jetë i qëndrueshëm, i parashikueshëm dhe i mbrojtur nga ndërhyrja politike.

Sipas deklaratës, shërbimi i medias publike është e ndryshme nga I mediave private.

“Roli i medias publike nuk është të konkurrojë sipas logjikës së tregut, por të garantojë akses universal në informacion të paanshëm, programe kulturore dhe arsimore, si dhe hapësirë për debat demokratik”, thuhet në deklaratë.

Nisur edhe nga procesi i anëtarësimit të Shqipërisë në BE, dhe nga nevoja për të plotësuar detyrimet e Grup Kapitullit të Parë, Themelore, organizatat theksojnë që është një kërkesë thelbësore demokratike që RTSH-ja të jetë e pavarur, e përgjegjshme dhe e qëndrueshme.

Ata kërkojnë që reforma të ndiqet përmes mekanizmave të qeverisjes dhe llogaridhënies së parashikuar me ligj; të mbrohet financimi i medias nga kushtëzimi politik; përpjekjet reformuese të forcojnë pavarësinë, lirinë editoriale dhe besimin në publik dhe debati pulbik mbi RTSH-në të jetë i bazuar në standarde dhe jo pasiguri institucionale.

Lexo gjithashtu:

• Kryeministri kërcënon RTSH-në dhe i quan “dezinformim” kritikat e organizatave
• RTSH larg transparencës dhe përdorimit etik të Inteligjencës Artificiale

The post Organizatat e medias: Reforma e RTSH-së të bëhet pa presion politik appeared first on Citizens.al.

Faqe anonime në Facebook dhe Instagram të quajtura “Zall Gjoçaj” dhe të hapura së fundmi, kanë nisur publikimin e një serie me materiale që synojnë të diskreditojnë, Dhimitër Kolecin dhe Jorgj Locajn, aktivistë nga Zall-Gjoçaj dhe fshati Lufaj të njohur për kundërshtimin e projekteve të hidrocentraleve të kompanisë “Seka Hydropower”.

Faqet u aktivizuan më 2 dhe 5 shkurt 2026 dhe deri më tani kanë botuar të paktën tre video të montuara, të cilat marrin pjesë nga intervistat dhe postimet e Kolecit dhe Locajt dhe shoqërohen me mbishkrime dhe “kundër-argumente”, të cilat synojnë t’i portretizojnë aktivistët si “mashtrues” dhe “gjobaxhinjë”.

Pavarësisht se faqja në Facebook (link) ka vetëm katër ndjekës dhe ajo në Instagram asnjë (link), videot kanë arritur shikueshmëri nga 9 mijë deri në 30 mijë shikime, çka lë të nënkuptohet se personat pas këtij linçimi mund ta kenë sponsorizuar përmbajtjen (të paktën videot në Facebook), për ta shpërndarë më shumë në rrjet.

Në komente vërehen reagime skeptike nga qytetarë që kërkojnë shpjegime për motivet e publikimeve.

Citizens.al vuri re se faqja “Zall-Gjoçaj” ndërvepronte ngushtë me dy faqe të tjera anonime: “Bukuritë Zall-Gjoçaj” (link) dhe “Alisa Interact” (link).

E para shpërndante të njëjtat video, ndërsa e dyta nuk kishte postime, por dukej se shërbente si profil mbështetës në komentet dhe përgjigjet ndaj qytetarëve.

Këto faqe nuk kanë transparencë mbi administratorët apo qëllimin e tyre teksa struktura e ndërveprimit sugjeron një veprimtari të koordinuar për të linçuar aktivistët në fjalë.

“Presion për të na heshtur”

I pyetur nga Citizens.al, Dhimitër Koleci hodhi dyshimin se pas sulmeve mund të qëndrojë kompania “Seka Hydropower”, ose persona të lidhur me të. Kompania në fjalë ka ndërtuar hidrocentralin në Zall-Gjoçaj.

“Dalin me profile false, i ndryshojnë herë pas here, njëherë nxjerrin bukuritë e Zall-Gjoçajt, njëherë një emër tjetër, nuk dimë se kush janë,” tha Koleci, “Është presion i hapur për të na dëmtuar si aktivistë.”

Citizens.al kontaktoi administratorin e “Seka Hydropower”, Bardhyl Muçeku, për të pyetur nëse kishte dijeni të situatës, por ai mohoi diçka të tillë, duke u shprehur se ishte kundër kësaj fushate linçimi.

Nga ana tjetër, Koleci theksoi se nuk ka pasur asgjë personale me drejtuesit apo njerëzit pas kompanisë “Seka Hydropower”, dhe e gjithë kjo fushatë po ndodh me qëllim dëmtimin e figurës së tij publike dhe demoralizimi i komunitetit që ka kundërshtuar hidrocentralet.

“Ky nuk është më vetëm problem personal. Kam familje dhe reputacion në shoqëri,” shtoi ai.

Aktivistë të angazhuar në mbrojtjen e Zall-Gjoçajt thanë për Citizens.al se sulmet në rrjetet sociale nisën menjëherë pas vendimit të Gjykatës së Lezhës, e cila më 28 janar pushoi çështjen penale për shpifje dhe fyerje, të ngritur nga “Seka Hydropower” ndaj Dhimitër Kolecit, Jorgji Locajt dhe Adem Xhokolës, që të tre banorë të zonës.

Sipas aktivistëve, ky zhvillim shënoi një zhvendosje të presionit nga gjykata drejt rrjeteve sociale.

“Pas vendimit, u aktivizua një faqe në Facebook, që publikon materiale të përsëritura, video, fotografike dhe me shkrime duke akuzuar publikisht aktivistët për mashtrim dhe shpifje,” thanë aktivistët e Zall-Gjoçajt për Citizens.al.

Padia e kompanisë kishte të bënte me deklaratat publike të tre banorëve gjatë protestave, ku ata ngrinin shqetësime për ndikimin e hidrocentraleve në lumenjtë Flim dhe Urakë.

Pas shqyrtimit të fushatës linçuese, Dhimitër Koleci dhe aktivistë të tjerë të Zall-Gjoçajt depozituan një ankesë pranë Komisionerit për Mbrojtjen e të Dhënave Personale.

Ankesa ka të bëjë me përpunim të paligjshëm të të dhënave, cenim të privatësisë dhe dëmtim të reputacionit.

Sipas ankesës, materialet filmike janë nxjerrë jashtë kontekstit dhe janë ripërdorur në mënyrë selektive për të ndërtuar një narrativë diskredituese. Aktivistët kanë kërkuar fshirjen e përmbajtjeve, gjetjen dhe marrjen e masave administrative ndaj personave përgjegjës.

“Unë do ta vazhdoj betejën, nuk do të ndalem, ata nuk do ta arrijnë atë që duan të arrijnë. Unë jam me zë, me figurë, ata janë të fshehur!” theksoi Koleci.

Lexoni gjithashtu:

• “Seka Hydropower” s’u paraqit, pushohet padia ndaj banorëve të Zall-Gjoçajt
• Aktivistët e Zall-Gjoçajt në gjyq me “Seka Hydropower”: “Fjala e lirë nuk është krim!”
• “Seka Hydropower” padit për shpifje dhe fyerje banorët e prekur nga hidrocentralet

The post Faqe anonime linçojnë aktivistët e Zall-Gjoçajt appeared first on Citizens.al.

Gjykata Kushtetuese vendosi sot të mos japë një vendim përfundimtar për çështjen e ndalimit të platformës sociale Tik-Tok. Ajo dha kohë shtesë për palët e përfshira duke konsideruar se kishte ende pyetje për t’u shteruar.

Kështu, gjykata la afat deri më 12 shkurt për dorëzimin e komenteve dhe shpjegimeve shtesë, ndërsa seanca për konkluzionet përfundimtare u caktua për më 23 shkurt, në orën 10:00.

Vendimi pritet të përcaktojë jo vetëm fatin e aktit që ndaloi përkohësisht TikTok-un, por edhe standardin kushtetues mbi kufizimin e platformave digjitale nga pushteti ekzekutiv.

Tërheqja e qeverisë dhe vijimi i procesit në Kushtetuese

Seanca për shqyrtimin e ndalimit të përdorimit të platformës sociale TikTok nga qeveria shqiptare u mbajt paraditen e së enjtes në Gjykata Kushtetuese, por u parapri nga një zhvillim i papritur politik.

Dy ditë para seancës, qeveria miratoi vendimin Nr. 62, me të cilin shfuqizoi aktin e një viti më parë që ndalonte aksesin në TikTok.

Sipas vendimit të datës 3 shkurt, Autoriteti Kombëtar për Sigurinë Kibernetike (AKSK), në bashkëpunim me entet rregullatore, duhet të ndërmarrë veprimet për heqjen e masave kufizuese, duke respektuar legjislacionin për mbrojtjen e të dhënave personale.

Padia në Gjykatën Kushtetuese kundër vendimit të qeverisë ishte depozituar nga Rrjeti Ballkanik i Gazetarisë Investigative në Shqipëri (BIRN Albania) dhe Asociacioni i Gazetarëve të Shqipërisë (AGSH), në mbrojtje të lirisë së medias dhe të shprehjes.

Përfaqësuesit e qeverisë argumentuan në seancën e Kushtetueses se shqyrtimi i çështjes është i panevojshëm, pasi vendimi që ndalonte TikTok-un tashmë është shfuqizuar.

“Vendimi e humb efektin e tij në afatin 12-mujor,” tha Herold Jonuzaj si përfaqësues i qeverisë, teksa shtoi se ai “do të shfuqizohej automatikisht brenda 6 marsit 2026.” Sipas tij, shfuqizimi ishte pjesë e një procesi negociimi me platformën për vendosjen e filtrave të kërkuar.

Avokati i palës paditëse, Franc Terihati, këmbënguli se çështja duhet të shqyrtohet pavarësisht vendimit të qeverisë për ta shfuqizuar ndalimin e platformës. Ai theksoi se akti normativ që e ndaloi Tik-Tok-un ka cenuar disa të drejta kushtetuese, përfshirë lirinë e shprehjes, të shtypit, të drejtën për informim dhe lirinë ekonomike.

Për këtë Terihati e konsideroi “çështje me interes madhor publik” ndaj dhe gjykata duhet të shprehet nëse vendimi ka qenë ose jo kushtetues gjatë kohës që ka qenë në fuqi.

Edhe përfaqësuesit e AGSH ngritën shqetësimin për rrezikun e një precedenti të krijuar. Ata e cilësuan gjithashtu problematike shfuqizimin e aktit vetëm 48 orë para seancës gjyqësore.

“Çfarë ndodh nëse çështja pushohet dhe pasnesër Këshilli i Ministrave rimblidhet për të bërë një akt tjetër të ri të ngjashëm?” u shpreh Isa Myzyraj nga AGSH duke theksuar se nga Gjykata Kushtetuese kërkohej vendosja e një standardi për raste të tilla edhe për qeveritë e ardhshme.

Trupa e Gjykatës Kushtetuese pyeti se cilat kishin qenë pasojat e ardhura nga mbyllja e platformës, pyetje së cilës përfaqësuesit e organizatave iu përgjigjën duke theksuar se pasojat kanë qenë konkrete, veçanërisht gjatë periudhës parazgjedhore.

Drejtorja ekzekutive e BIRN Albania, Kristina Voko, iu referua raportit përfundimtar të OSBE-ODIHR, ku evidentohej se kufizimi i platformës cenoi të drejtën e kandidatëve për të informuar dhe të qytetarëve për të marrë informacion.

Voko përmendi gjithashtu marrëveshjen ekzistuese mes Autoriteti i Mediave Audiovizive (AMA) dhe TikTok, e cila kishte shërbyer si mekanizëm funksional për adresimin e ankesave të qytetarëve.

“AMA në raportin e saj vjetor dhe në rezolutën drejtuar parlamentit thotë që ka qenë një praktikë shumë e mirë”, tha Voko.

Vendimi fillestar për mbylljen e TikTok u kundërshtua nga mbi 20 organizata të medias dhe shoqërisë civile, që e cilësuan atë si kufizim ekstrem të lirisë së shprehjes.

Në mars 2025, ankimimi për shpalljen antikushtetuese të vendimit u pranua për shqyrtim nga Gjykata Kushtetuese, edhe pse kërkesa për pezullim nuk u miratua.

Lexo gjithashtu:

• Mbyllja e Tik-Tok: A është kjo zgjidhja?
• “Fajin e ka TikTok-u”, Kryeministri shmang përgjegjësinë për vrasjen e 14-vjeçarit 
• Në arbitraritet, qeveria mbyll TikTok-un për një vit
• Censura digjitale, rasti i TikTok-ut dhe sfidat e privatësisë online

The post Ndalimi i TikTok-ut bie, por beteja kushtetuese vazhdon appeared first on Citizens.al.

Rrjeti i Organizatave të Personave me Aftësi të Kufizuara dënoi dje gjuhën e urrejtjes së përdorur ndaj gazetarit Stenaldo Mëhilli, person me aftësi të kufizuar në shikim, gjatë programit “Big Brother Albania VIP”.

Sipas organizatave, gjuha e përdorur është e papranueshme dhe përbën shkelje të rëndë të parimeve të barazisë dhe dinjitetit njerëzor. “Përbën ableizëm, një formë diskriminimi që buron nga premisa se personat me aftësi të kufizuara janë më pak të vlefshëm se personat pa aftësi të kufizuara”, thuhet në deklaratën e tyre.

Organizatat theksuan se kjo është gjithashtu gjuhë urrejtjeje, pasi nuk cenon vetëm individin, por edhe komunitetin e personave me aftësi të kufizuara.

“Duke përcjellë mesazhin se jetët tona janë më pak të denja për t’u jetuar se ato të të tjerëve, veçanërisht duke marrë parasysh audiencën e gjerë të këtij programi”, thuhet më tej në deklaratën e organizatave.

Më tej, ato theksuan se një gjuhë e tillë është përdorur historikisht për të izoluar dhe përjashtuar personat me aftësi të kufizuara, “duke i penguar ata të marrin pjesë në shoqëri në baza të barabarta me të tjerët. Ajo ushqen stigma dhe paragjykim”.

Njëjtë reagoi edhe Shoqata e të Verbërve të Shqipërisë, të cilët u shprehën se është një mesazh i rrezikshëm që cenon dinjitetin njerëzor dhe ushqen paragjykimet ndaj personave me aftësi të kufizuara.

“Shoqata e të Verbërve të Shqipërisë (SHVSH) dënon me forcë gjuhën e përdorur ndaj konkurrentit të verbër, Stenaldo Mëhilli, ku verbëria u etiketua si “dënim” apo “mallkim” (“Ty të ka dënuar Zoti / të ka mallkuar Zoti”)”, u shpreh shoqata.

Rrjeti i organizatave kërkuan që produksioni i “Big Brother Albania VIP” të marrë masa për përjashtimin e pjesëmarrësve që përdorin gjuhë urrejtjeje, si dhe ndërhyrjen e Autoritetit të Mediave Audiovizive (AMA).

Sipas Suela Lalës, drejtuese e Fondacionit “Së Bashku” që advokon për të drejtat e personave me aftësi të kufizuara, do të dërgojnë brenda ditës së sotme edhe një ankesë zyrtare pranë Autoritetit të Mediave Audiovizive dhe Komisionerit për Mbrojtjen nga Diskriminimi për të marrë masa administrative.

Në një reagim publik, Komisioneri për Mbrojtjen nga Diskriminimi dënoi gjuhën e përdorur dhe kërkoi vëmendje më të shtuar në transmetimin publik për të parandaluar situata që shkojnë drejt gjuhës së urrejtjes.

“KMD gjithashtu shpreh shqetësimin mbi paragjykimet dhe stereotipet negative që rëndojnë sidomos tek njerëzit më të pamundur, prandaj kërkon nga Operatori që të garantojë moscënimin e dinjitetit njerëzor”, u shpreh Komisioneri për Mbrojtjen nga Diskriminimi.

Komisioneri ftoi televizionin Top Channel dhe produksionin e “Big Brother VIP” të analizojnë protokollet e formatit dhe të krijojnë hapësirë për diskutim mbi personat me aftësi të kufizuara dhe zërat e tyre.

The post Reagime: Institucione dhe organizata dënojnë gjuhën e urrejtjes në Big Brother VIP appeared first on Citizens.al.

Në orët e para të së mërkurës, Kuvendi miratoi një paketë të gjerë ndryshimesh në Kodin Penal, të cilat qeveria i prezantoi si harmonizim me standardet evropiane.

Mes rreth 50 neneve të ndryshuara ishte edhe neni 120, që lidhet me shpifjen. Për këtë nen, organizatat e medias dhe gazetarët kishin kërkuar dekriminalizim të plotë.

Sipas tyre, dekriminalizimi i plotë do të shmangte ndjekjet penale dhe paditë SLAPP ndaj gazetarëve, mediave, aktivistëve apo qytetarëve që kritikojnë pushtetin në interes publik. Por çfarë ndodhi dhe cili ishte rezultati përfundimtar i kësaj çështjeje?

Nga dekriminalizimi i shpifjes te “rregullimi” i profesionit të gazetarit

Në Komisionin Parlamentar për Çështjet Evropiane dhe Punët e Jashtme, deputetja e Partisë Demokratike, Jorida Tabaku, prezantoi një nismë personale për dekriminalizimin e shpifjes, të konsultuar me grupet e interesit. Por, propozimi i saj u rrëzua.

Në të njëjtin komision, deputetë të Partisë Socialiste sollën në diskutim një tjetër element: rregullimin e profesionit përmes “statusit” të gazetarit.

Deputeti Balla theksoi se “në asnjë vend të Evropës nuk je gazetar vetëm se vetëshpallesh apo vë një bexh”. Përmes këtij qëndrimi ai kërkoi hartimin e një ligji për të rregulluar dhe regjistruar profesionin e gazetarit.

Deputetja Klodiana Spahiu e mbështeti këtë qasje, duke e krahasuar me rregullimin e profesioneve të tjera sikurse shëndetësia.

Organizatat e medias dhe vetë gazetarët reaguan njëzëri kundër kësaj qasjeje.

Ata kërkuan dekriminalizim të plotë të shpifjes, sikurse qe kërkuar vazhdimisht edhe nga BE-ja, si dhe heqje dorë nga çdo ide për regjistrimin e gazetarëve apo krijimin e një statusi formal.

Sipas tyre, lidhja e përgjegjësisë penale të shpifjes vetëm me gazetarët “e regjistruar dhe të njohur” krijon përjashtim dhe cenon lirinë e shprehjes, veçanërisht në një vend që “nuk ka dhe nuk duhet të ketë një sistem ligjor për regjistrimin e gazetarëve”.

Blerjana Bino, studiuese dhe përfaqësuese e Rrjetit të Gazetarëve të Sigurt për Shqipërinë (SafeJournalists), theksoi se gazetaria nuk është e drejtë më vete për një kategorie profesionale, por një funksion i garantuar dhe i mbrojtur nga liria e shprehjes.

“Gazetaria […] mbrohet për shkak të asaj që bën: informon publikun, kontrollon pushtetin dhe kontribuon në debatin mbi çështje me interes publik,” u shpreh Bino.

Sipas saj, standardet evropiane e mbrojnë gazetarinë si veprimtari, jo si profesion që kërkon njohje shtetërore. Një sistem që kushtëzon mbrojtjen ligjore me regjistrim formal rrezikon ta shndërrojë një të drejtë universale në privilegj të kushtëzuar.

Isa Myzyraj nga Asociacioni i Gazetarëve të Shqipërisë e cilësoi këtë qasje si një ndërhyrje të rrezikshme shtetërore.

“Kjo qasje […] kur lidhet me përfitimin e një garancie penale, nuk është reformë, por kontroll,” tha Myzyraj për Citizens.al.

Ai vuri në dukje se Kodi Penal nuk përcakton se cili institucion do të regjistrojë gazetarët, duke hapur rrugën për një ligj të ardhshëm mbi statusin e tyre.

Sipas Myzyrajt, përdorimi i ligjit penal për të parapërgatitur këtë terren përbën mjet presioni ndaj medias. Ai e quajti “kornizë të rrezikshme konceptuale” e cila “është futur qëllimisht në Kodin Penal për t’i hapur rrugë regjistrimit të gazetarëve”.

Pedagogu dhe studiuesi i medias, Elvin Luku, vlerëson se pas ndryshimeve të fundit në Kodin Penal pozicioni i gazetarit është rënduar.

“Gazetari dënohet si kur gënjen me qëllim, ashtu edhe kur vepron në mirëbesim,” u shpreh ai duke përmendur termin ligjor “informacion në mirëbesim”.

Sipas ndryshimeve, në rast refuzimi për të hequr një publikim, gazetari duhet të provojë para gjykatës përpjekjet për verifikim, duke rrezikuar ekspozimin e burimeve.

Luku thotë se me ndryshimet e fundit shpifja lidhet nominalisht me gazetarin.

“Për ta përjashtuar nga përgjegjësia, e cenon rëndë pavarësinë e tij,” thekson ai.

Pedagogu Luku shton se KiE dhe Gjykata Evropiane inkurajojnë dekriminalizimin e shpifjes, por ndërkohë vetëm 4 prej 27 vendeve të BE-së e kanë kaluar shpifjen në proceset civile. Nga ana tjetër ai propozoi që rolin e regjistrimit të gazetarëve ta luajnë unionet aktuale ose ato të reja “me kushtet që të jenë jo më pak se tre, ose mbi tre”.

“Regjistrimi të jetë një akt formal, një lloj vetëdeklarimi, jo diplomë apo një licencë,” argumentoi Luku, sipas të cilit vetërregullimi i sektorit kërkon emancipim.

Regres ligjor dhe pasiguri

Aleksandër Çipa, kryetar i Unionit të Gazetarëve Shqiptarë, e cilëson paketën e miratuar së fundmi si regres krahasuar me ndryshimet e para 14 viteve.

“Me ndryshimet […] ne mendojmë se është rënduar penalizimi i shpifjes dhe kjo ndoshta si reagim ligjbërësish nga kërkesa populiste dhe prej disa OJQ-sh”, tha Çipa për Citizens.al

Sipas tij, amendimet aktuale rrisin rrezikun penal, sidomos për gazetarët investigativë dhe “freelancer”-ët, duke i ekspozuar ndaj kërkesave për verifikim burimesh nga organet e drejtësisë – gjithmonë nëse përballen me padi për shpifje.

Çipa ngre pyetje thelbësore mbi konceptin e statusit të gazetarit, i cili me formulimin e ri lë hapësira ambigue si për shembull për regjistrimin: kush e certifikon, kush e përcakton, mbi çfarë baze dhe në cilin dokument zyrtar ekziston?

Ai thekson se në ligje nuk kanë vlera nënkuptimet dhe për këtë kujtoi se në Shqipëri janë debatuar shpesh dy modele: ai i Urdhrit të Gazetarëve dhe modeli evropian i vetërregullimit, por asnjëri nuk është ndërtuar realisht.

Sipas tij, vetërregullimi i strukturuar dhe gjithëpërfshirës mbetet alternativa e vetme dhe e duhur, por jo përmes presionit të Kodit Penal.

Për këtë propozon mbajtjen e një “Kongresi Kombëtar të vetërregullimit mediatik,” i cili të zgjedhë më pas një këshill me mekanizma ekzekutivë.

“Kjo arkitekturë mund të përfshijë çdo organizatë, çdo entitet dhe grup interesi, përfshi edhe ente apo struktura monitoruese që ka skena e shoqërisë sonë,” u shpreh Çipa.

Lexo gjithashtu:

• Propozimi i qeverisë: “Gazetarë me regjistër dhe dekriminalizim i pjesshëm i shpifjes”
• Dekriminalizimi i shpifjes, si fund i dialogut media-qeveri
• 18 organizata kërkojnë dekriminalizimin e plotë të shpifjes dhe fyerjes

The post Dekriminalizimi i pjesshëm dhe rreziku i “statusit” të gazetarit appeared first on Citizens.al.

Tre muaj pasi i paditi për shpifje dhe fyerje, kompania që ka ndërtuar dhe operon hidrocentralet në zonën e Zall-Gjoçajt duket të jetë tërhequr. Gjykata e Lezhës vendosi sot të pushojë çështjen ndaj tre banorëve të zonës pasi përfaqësuesit e “Seka Hydropower” nuk u paraqitën.

“Ne kërkojmë drejtësi dhe e drejta do të dalë një ditë”, tha Dhimitër Koleci, pas vendimit.

Mosparaqitja e “Seka Hydropower,” si paditëse, ndodhi edhe pse ishte renë dakord për seancën e sotme nga të dyja palët.

“Gjykata vendosi pushimin e gjykimit, sepse vete kodi i procedurës penale parashikon që nëse nuk paraqitet kërkuesi apo përfaqësuesi i tij ligjor gjykimi pushohet”, u shpreh për Citizens.al Tauland Asllanaj, avokat i dy prej tre banorëve të paditur.

Të paditurit ishin Dhimitër Koleci, Adem Xhokola dhe Jorgji Locaj. Ajo bazohej në deklaratat për mediat dhe komunikimet e banorëve gjatë protestave, ku ata ngritën shqetësime për ndikimin e hidrocentraleve në lumin Flim dhe Urakë.

Më 26 nëntor 2025, ishte zhvilluar seanca e pajtimit ku kompania pati kërkuar që banorët të kërkonin falje për deklarata e tyre publike. Kërkesë që ishte refuzuar nga banorët, të cilët theksonin se padia ishte një përpjekje për t’i intimiduar për angazhimin si aktivistë kundër projekteve të hidrocentraleve.

“Palët nuk gjetën dakordësinë dhe për këtë shkak u la seanca sot,” tregoi avokati Asllanaj.

“Janë rregullat proceduriale që në momentin që dështon seanca e pajtimit dhe vijon gjykimi thërritet edhe një përfaqësues i Prokurorisë”, vijoi ai.

Sipas avokatit Asllanaj kjo ishte një përpjekje për të intimiduar aktivistët. Ai argumentoi se padia ishte e targetuar te personat më të zëshëm në protesta.

“Diskutimet apo pretendimet për shprehje fyese lidheshin thjesht me pretendimet e banorëve për të gëzuar të drejtën për ujë”, tha avokati.

Kompania pretendonte se këto deklarata i kanë dëmtuar imazhin. Ndërkohë, banorët dhe aktivistët e shihnin çështjen si një padi tipike SLAPP, e përdorur për të frenuar protestat dhe zërin kundërshtues të komunitetit. Kjo pasi nëse ata shpallen fajtor rrezikojnë një gjobë të konsiderueshme nga 50,000 deri në 3,000,000 lekë.

“Kemi përballë një firmë të fuqishme që është e lidhur me shtetin, nuk janë njerëz të thjeshtë”, u shpreh Dhimitër Koleci pas pushimit të çështjes.

“Rasti i kësaj firme, kishte avokat atë që ka Belinda Balluku. Ajo që i ka dhënë licencën dhe ka formosur për këto HEC-e,” tregoi më tej Koleci.

Për çështjen e hidrocentraleve në Zall-Gjoçaj, banorët janë në procese gjyqësore.

Kronologjia e ndjekjes së çështjes në rrugë ligjore:

• 2019 – Gjykata Administrative rrëzoi kërkesën për pezullimin e punimeve.
• 2020 – Gjykata Administrative rrëzoi padinë për ndalimin e HEC-eve.
• 2021 – Gjykata anuloi licencën e dhënë nga Enti Rregullator i Energjisë (ERE) për HEC-in “Zajs” brenda Parkut Kombëtar Zall-Gjoçaj.
• 2021 – Gjykata rrëzoi padinë kundër institucioneve që dhanë lejet.
• 2021 – Apeli lë në fuqi vendimin për anulimin e licencës së ERE-s ndaj HEC-it “Zajs”.
• 2022 – ERE zbaton vendimin dhe i heq licencën HEC-it “Zajs”.
• 2022 – Gjykata e Lartë konfirmon përfundimisht heqjen e licencës kompanisë “Seka Hydropoëer” për një nga HEC-et.
• 2025 – Gjykata Administrative e Apelit lë në fuqi ndërtimin e HEC-eve në Zall-Gjocaj.

Lexo gjithashtu:

• “Seka Hydropower” padit për shpifje dhe fyerje banorët e prekur nga hidrocentralet
• Aktivistët e Zall-Gjoçajt në gjyq me “Seka Hydropower”: “Fjala e lirë nuk është krim!

The post “Seka Hydropower” s’u paraqit, pushohet padia ndaj banorëve të Zall-Gjoçajt appeared first on Citizens.al.