Edhe pse kanë kaluar dy javë nga denoncimi i parë i ambientalistëve për ndërhyrjen me makineri të rënda në zonën e mbrojtur Pishë–Poro–Nartë, institucionet vijojnë të ofrojnë transparencë të cunguar.

Në një përgjigje të mbërritur sot për Citizens.al, një pjesë e të cilës u nda edhe në fomën e një deklarate nga Inspektorati Kombëtar i Mbrojtjes së Territorit (IKMT) bëhet zyrtarisht i ditur për herë të parë emri i kompanisë që po zhvillon punimet.

IKMT njofton se shoqëria “Zvërnec South Adriatic Developmenet” po kryen punime përgatitore rrethimi dhe ndërtimi të rrugëve me leje të Këshillit Kombëtar të Territorit, të miratuar me vendimin Nr. 5 të datës 29 prill 2026.

Institucionet janë kujdesur ta ndajnë këtë dokument me njëri-tjetrin, por jo me publikun. Megjithë ndjeshmërinë e lartë dhe shqetësimet e ambientalistëve për një “katastrofë mjedisore”, vendimi nr. 5 nuk gjendet në faqen e KKTU, por përmendet vetëm në rendin e ditës për mbledhjen e 29 prillit.  IKMT sqaron se leja e zhvillimit për projektin nuk është lëshuar ende, dhe se kjo është një leje “përgatitore” në funksion të ndërtimit.

Projekti quhet “Zvërnec Peninsula” dhe sipas përshkrimit do të përfshijë godina nga 1 deri në 8 kate për banim, hotel, shërbime edhe sipas emërtimit edhe një port.

A po i besohet Zvërneci një kompanie “guaskë”?

Sipas dokumentave zyrtare, pas kompanisë “Zvërnec South Adriatic Development” qendrojnë dy emra të panjohur për publikun shqiptar: Nikita Maximovich Vinogradov, shtetas holandez, i lindur në vitin 1991, dhe Zoya Georgieva Gyurova, shtetase bullgare, e lindur në vitin 1988. Ata janë pronarë përfitues me nga 50% të kompanisë që po kryen punime në zonën e mbrojtur Pishë–Poro–Nartë.

Pronësia e kompanisë kalon përmes një zinxhiri shoqërish të regjistruara në Holandë, “Universal Properties Projects B.V”, “Blue Industries Investment Holding B.V” dhe “Dutch Trust Management B.V”, e cila shënohet në ekstrakt si subjekti që “ushtron kontrollin e fundit mbi trust”. Pra, kompania shqiptare që ka marrë lejen nga qeveria, kontrollohet përmes një strukture ndërlikuar me disa shtresa që e bëjnë të vështirë për t’u lexuar nga publiku.

Një nga zonat e fundit të mbrojtura e të pa prekura të bregdetit shqiptar po i besohet një kompanie me pronësi të fshehur pas disa hallkave me shtetas të huaj dhe një trust-i. Ndërsa punimet kanë filluar, asnjë nga dokumentet e projektit nuk është bërë i njohur për publikun.

Organizatat ndërkombëtare në alarm

EuroNatur dhe organizata të tjera mjedisore kanë reaguar ashpër ndaj situatës në Pishë–Poro–Nartë, duke kërkuar ndalimin e menjëhershëm të punimeve, transparencë të plotë mbi lejet dhe procedurat e ndjekura, si edhe një hetim për të verifikuar nëse Shqipëria po respekton angazhimet e saj ndaj standardeve europiane të mbrojtjes së mjedisit.

Sipas organizatës EuroNatur dhe partnerëve të saj, punimet po kryhen pa një proces transparent, pa përfshirjen e publikut dhe pa respektuar standardet e vlerësimit të ndikimit në mjedis, çka konsiderohet shkelje e ligjeve shqiptare dhe e detyrimeve të marra në kuadër të procesit të integrimit evropian.

Drejtori ekzekutiv i EuroNatur, Gabriel Schwaderer, deklaroi se këto ndërtime jo vetëm që rrezikojnë një nga zonat më të rëndësishme natyrore të Europës, por edhe dëmtojnë besueshmërinë e Shqipërisë në procesin e anëtarësimit në BE.

Reagim të fortë ka pasur edhe nga organizata BirdLife Europe, e cila deklaroi se fadromat po shkatërrojnë në mënyrë të paligjshme një nga zonat më të rëndësishme natyrore të Shqipërisë. Organizata thekson se pylli bregdetar i Pishë Poro–Nartës është habitat i flamingove, pelikanit kaçurrel dhe një pikë kyçe ndalese për miliona zogj shtegtarë që lëvizin mes Europës dhe Afrikës.

BirdLife Europe përmend gjithashtu se në këtë zonë është planifikuar një projekt i madh zhvillimi i lidhur me Jared Kushner, megjithëse mbetet ende e paqartë nëse punimet aktuale kanë lidhje direkte me të.

Fundjavën e kaluar, më 7 maj, aktivistë dhe organizata mjedisore, përfshirë edhe Qendra për Ruajtjen dhe Mbrojtjen e Mjedisit Natyror në Shqipëri (PPNEA), protestuan me thirrjen “Hiqni duart nga Vjosë–Narta”. Një tjetër protestë pritet të mbahet në fundjavën e 16 majit.

Aktivistët kërkojnë ndalimin e menjëhershëm të punimeve në Pishë Poro–Nartë dhe transparencë të plotë mbi atë që po ndodh në terren. Ata kundërshtuan gjithashtu deklaratat e ministrit të Mjedisit, cili është shprehur se “në zonë nuk po ndodh asnjë degradim”, por vetëm rrethim i një prone private për arsye të survejimeve gjeologjike.

“Në vend që të merren masa të menjëhershme për verifikimin e situatës dhe ndalimin e punimeve, po vërehet një tendencë për t’i justifikuar këto ndërhyrje, ndërkohë që aktiviteti në zonë po intensifikohet”, deklaroi PPNEA.

Organizata kërkon gjithashtu që Agjencia Kombëtare e Zonave të Mbrojtura, IKMT dhe Policia e Shtetit të ushtrojnë përgjegjësitë e tyre ligjore dhe të marrin menjëherë territorin në mbrojtje, duke ndaluar çdo aktivitet të paligjshëm brenda zonës së mbrojtur.

Lexo gjithashtu:

• Fadromat çajnë zonën e mbrojtur, Ministria i sheh si “punime brenda ligjit”
• Ende asnjë konfirmim zyrtar se kush po ndërton në zonën e mbrotjur Pishë-Poro-Nartë
• “Ligj me porosi” edhe për Jared Kushner?

The post “Trusti i Zvërnecit”, ndërtime deri në 8 kate në zonën e mbrojtur appeared first on Citizens.al.

Një grup qytetarësh po mbledhin firma për hartimin e një ligji të ri. Ata kërkojnë që shteti shqitar t’u japë fëmijëve mundësinë të trajtohen jashtë vendit në rast sëmundjeje.

Janë të shumta rastet që hasim në rrjetet tona sociale ku familjarët, nga pamundësia ekonomike, ndërmarrin fushata për të mbledhur të ardhura me qëllim kurimin e fëmijëve jashtë vendit, në rastet kur nuk ju jepet asnjë shpresë në sistemin shëndetësor shqiptar.

Sot fati i tyre varet nga zemërgjerësia e qytetarëve, të cilët rreken të dhurojnë sa munden.

Shkak për këtë nismë u bë rasti i një fëmije nga Korça, i cili arriti të kurohej jashtë shtetit falë një fushate mbledhjesh fondesh.

“Lindi ideja pikërisht nga një grup qytetarësh korçarë për propozimin e një projektligji në parlament, pikërisht me qëllimin e kurimit të këtyre fëmijëve jashtë shtetit, por me fonde të shtetit, pra me financim shtetëror”, u shpreh Evis Miço, avokate në profesion dhe pjesë e Nismës për Fëmijët.

Sipas Miços, grupi i juristëve që punoi mbi projektligjin analizoi legjislacionin aktual shqiptar dhe praktikat e vendeve të Bashkimit Evropian për të ndërtuar një mekanizëm të shpejtë dhe më funksional.

“Ka një ligj ekzistues që është ai i sigurimit të detyrueshëm shëndetësor, i cili trajton si të gjithë shtetasit e tjerë edhe fëmijët, por ky projektligj i trajton fëmijët si një target grup i posaçëm”, u shpreh Evis Miço.

Sipas saj, projektligji i propozuar do të ofrojë procedura më të shpejta, afate më të shkurtuara ku institucioni shëndetësor aktivizon menjëherë procedurën e trajtimit të sëmundjen jashtë vendit.

“Ky nuk mund të jetë standardi ynë”

Për Ardit Konomin, inxhinier në profesion dhe pjesë e Nismës për Fëmijët, Shqipëria ka vonuar prej kohësh krijimin e një mekanizmi të tillë.

“Ka pasur shumë raste Shqipëria, fëmijësh, familjesh, prindërish, gjyshërish që kanë kaluar peripeci të rënda, në tentativë për të siguruar alternativë mjekësore për këta fëmijë. Ky projektligj zgjidh ekzaktësisht këtë lloj krize, këtë lloj situate shumë të vështirë që krijohet”, u shpreh Konomi.

Sipas Konomit solidariteti ka ekzistuar gjithmonë, por nuk mund të mbetet zgjidhja e vetme.

“Të kërkuarit financim të fondacionet bamirëse, te njerëzit ka funksionuar deri diku sepse krijon ndjeshmëri shumë të lartë, janë njerëz të ndjeshëm, të dashur e pozitivë. Por në fund të fundit ky nuk mund të jetë standardi ynë”, u shpreh Ardit Konomi për Citizens.al.

Përballimi i kostove financiare nga shteti shqiptar, nënkupton llogaritje e këtij shpenzimi në buxhetin e shtetit. Mirëpo, sipas Konomit, ndërhyrja në buxhetin e shtetit është e papërfillshme.

“Nuk janë efekte financiare të rënda për buxhetin, bëhet fjalë për zero pikë-gjëra të vogla, shumë të vogla për buxhetin e shtetit”, u shpreh Konomi.

Ai argumenton se në një plan afatgjatë mund të sjellë edhe ulje të kostove sociale dhe shëndetësore.

“Duke llogaritur kostot që ka shteti me çdo lloj trajtimi që ofron në kushtet e sotme, duke llogaritur kushtet e paaftësisë e cila shtrihet gjatë gjithë jetës dhe çdo element tjetër të lidhur, qoftë në aspektin social, shëndetësor, normalisht që kostot do të zërohen”, argumenton Konomi.

Nga burokracia te roli proaktiv i shtetit

Organizata “Qëndresa Qytetare” i është bashkuar nismës, duke kontribuuar për mbledhjen e firmave në qytetin e Tiranës.

Migen Qiraxhi nga Qëndresa Qytetare, thotë se problemi nuk qëndron te mungesa e fondeve, por edhe të mënyra se si janë menaxhuar ato deri më sot. Ndërsa shton se dhe në rastet kur ka ekzistuar një kuadër ligjor, ka qenë i pa aksesueshmë për qytetarët e thjeshtë.

“Ne kemi parë që përgjatë gjithë këtyre dekadave ja kanë dalë ta përfitojnë si shërbim ata të cilët kanë qenë zyrtarë të lartë, që burokracia është thyer, por është bërë e pamundur për qytetarin e thjeshtë për ta aksesuar këtë kuadër”, u shpreh Qiraxhi për Citizens.al.

Sipas Qiraxhit, kur bëhet fjalë për qytetarët për ti ardhur në ndihmë fëmijëve me vështirësi shëndetësore, solidariteti i tyre është i jashtëzakonshëm. Por jo të gjithë, mund të ndërtojnë një fushatë mbledhjesh fondesh.

“Çfarë ndodh me ato familje dhe me ata fëmijë të cilët nuk e kuptojnë se çdo të thotë një fushatë ndërgjegjësuese, nuk e kuptojnë se çdo të thotë të bësh një “GoFundMe”. Nuk arrijnë dot të penetrojnë në ato që janë fondacione të cilat bëjnë një punë të jashtëzakonshme, por e kanë të limituar mundësinë e tyre për të ndihmuar”, tha Migen Qiraxhi.

Ndaj, sipas tij ky projektligj e bën institucionin shtetëror proaktiv pa pasur nevojën e ndërgjegjësimit.

“Shteti jep zgjidhje të menjëhershme. Nuk e diagnostikon dot, e çon në një institucion më të avancuar. Ka një diagnozë që nuk e kuron dot, menjëherë është ai vetë që merr mekanizmin dhe vihet në lëvizje për ta kuruar jashtë vendit”, sjell në vëmendje Qiraxhi se si do të funksionojë shteti në rast të miratimit të projektligjit.

20 mijë firmat që priten të mblidhen duhet të dërgohen në Komisionin Qendror të Zgjedhjeve (KQZ) brenda qershorit.

KQZ-ja bën verifikimet e duhura dhe më pas shkon në parlament ku ndiqet në tre komisione, atë të ligjit, të financave dhe shëndetësisë. Në rastin më të mirë, për të kaluar më pas në votim në kuvend.

The post “Jo më GoFund për jetën!” appeared first on Citizens.al.

Vendimi i Gjykatës së Tiranës për të urdhëruar heqjen e disa artikujve që lidhen me biznesmenin Dionis Teqja ka nxitur reagime dhe shqetësime nga organizatat e medias në vend.

Ato paralajmërojnë për rrezikun e censurës paraprake dhe ndikimin që masa të tilla mund të kenë mbi lirinë e shprehjes.

Më 24 prill 2026, gjykata vendosi një masë “sigurimi padie” në kuadër të një procesi civil për “dëm jopasuror”, të ngritur nga Teqja kundër dhjetë mediave online dhe portaleve.

Sipas të dhënave të bëra publike nga organizatat e medias, padia parashikon një kërkesë për dëmshpërblim prej 500 mijë euro ndaj një prej mediave dhe 20 mijë euro ndaj secilës prej nëntë mediave të tjera, duke e çuar vlerën totale të kërkesës në rreth 680 mijë euro.

Çështja lidhet me raportime mediatike mbi një procedurë civile ku ishte përfshirë biznesmeni, ndërsa disa prej mediave e kanë paraqitur një njoftim procedural civil si “shpallje në kërkim”, term që në përdorimin publik në Shqipëri lidhet zakonisht me çështje penale dhe kërkim policor.

Në vendimin e siguruar nga gjykata, sipas organizatave, argumentohet se mediat kanë përdorur “tituj sensacionalë dhe të pavërtetë”, duke krijuar perceptimin se biznesmeni ishte shpallur në kërkim nga autoritetet e drejtësisë.

Gjykata ka urdhëruar heqjen e menjëhershme të artikujve nga portalet, rrjetet sociale dhe çdo mjedis tjetër digjital, si dhe bllokimin e aksesit publik ndaj tyre deri në përfundimin e shqyrtimit në themel të çështjes.

Shqetësimi për censurën paraprake

Rrjeti i Gazetarëve të Sigurt deklaroi se, megjithëse e drejta për mbrojtjen e reputacionit është legjitime dhe mediat duhet të raportojnë me saktësi e përgjegjësi, çdo kufizim ndaj përmbajtjes mediatike duhet të jetë proporcional dhe i arsyetuar me kujdes.

Rrjeti u shpreh se nuk paragjykon saktësinë e raportimeve të kundërshtuara dhe as themelin e padisë civile.

“Shqetësimi ynë lidhet me precedentin që mund të krijohet kur gjykatat urdhërojnë heqjen dhe bllokimin e përmbajtjes mediatike përpara një vendimi përfundimtar, sidomos kur masa është e gjerë, merret pa dëgjuar mediat e prekura dhe nuk kufizohet qartë në atë që është rreptësisht e nevojshme”, deklaroi Rrjeti i Gazetarëve të Sigurt.

Rrjeti shprehu shqetësim për faktin se masa është marrë “në dhomë këshillimi, pa praninë e palëve”, përpara se çështja të shqyrtohet në themel. Sipas tyre, urdhri është i gjerë dhe nuk bën dallim të qartë mes formulimeve fillestare të kundërshtuara, versioneve të korrigjuara apo ripublikimeve të tjera.

“Shqetësimi ynë lidhet me precedentin që mund të krijohet kur gjykatat urdhërojnë heqjen dhe bllokimin e përmbajtjes mediatike përpara një vendimi përfundimtar,” thuhet në reagimin e SafeJournalists, i cili i referohet gjithashtu standardeve të nenit 10 të Konventës Evropiane për të Drejtat e Njeriut dhe jurisprudencës së Gjykatës Evropiane për kufizimet paraprake ndaj medias.

Sipas rrjetit, masa më pak kufizuese si korrigjimi, sqarimi apo e drejta e përgjigjes duhet të konsiderohen përpara urdhrave për heqje përmbajtjeje.

Në të njëjtën linjë reagoi edhe Këshilli Shqiptar i Medias dhe Aleanca e Mediave Etike, të cilat e konsideruan problematik përdorimin e masave të përkohshme gjyqësore për bllokimin e publikimeve para shqyrtimit në themel.

“Kushtetuta e ndalon censurën paraprake të mjeteve të komunikimit”, thuhet në deklaratën e tyre, ku theksohet se masa të tilla rrezikojnë të përdoren si instrument presioni ndaj medias dhe të nxisin vetë censurën.

Sipas Këshillit Shqiptar të Medias është shqetësuese kur masa të tilla formulohen në mënyrë të gjerë, duke përfshirë portale dhe rrjete sociale pa përcaktuar me saktësi përmbajtjen konkrete, shprehjet konkrete dhe arsyen pse çdo ndërhyrje është e domosdoshme.

“Një urdhër i përgjithshëm për heqje përmbajtjeje krijon pasiguri juridike, nxit vetë censurë dhe u jep palëve të fuqishme një instrument presioni ndaj medias”, shprehet Këshilli Shqiptar i Medias.

Dy organizatat argumentojnë se reputacioni duhet të mbrohet përmes mjeteve proporcionale, si e drejta e përgjigjes, korrigjimi, përgënjeshtrimi apo dëmshpërblimi pas një vendimi përfundimtar gjyqësor.

Asociacioni i Gazetarëve të Shqipërisë reagoi ndaj vendimit, duke kërkuar ruajtjen e ekuilibrit mes mbrojtjes së reputacionit dhe lirisë së medias.

Asociacioni theksoi se masat për heqjen ose bllokimin e publikimeve duhet të trajtohen me kujdes të veçantë për shkak të ndikimit që mund të kenë mbi ushtrimin e profesionit të gazetarit dhe të drejtën e publikut për informim.

“Në çdo rast, shifrat marramendëse që kërkohen si dëmshpërblim ndaj gazetarëve dhe mediave, që arrijnë deri në 500 mijë euro ndaj gazetarit Arsen Rusta, janë tërësisht abuzive dhe formë presioni ndaj tij dhe të tjerëve”, thuhet në reagim.

Organizatat e medias kanë bërë thirrje që raste të tilla të trajtohen në përputhje me standardet evropiane për lirinë e shprehjes dhe mbrojtjen e gazetarisë, ndërsa kanë kërkuar forcimin e mekanizmave të vetërregullimit dhe përdorimin e mjeteve alternative për zgjidhjen e mosmarrëveshjeve mes qytetarëve dhe mediave.

Lexo gjithashtu:

• Shqipëria bie në indeksin e lirisë së medias: Presione nga politika dhe krimi
• Liria e shtypit në Shqipëri: Progres në letër, vështirësi në terren
• Draft-raporti i PE: Thirrje për mbrojtjen e medias dhe luftë më të fortë kundër korrupsionit

The post Fshirja e artikujve me urdhër gjykate; Organizatat: Rrezik për lirinë e medias appeared first on Citizens.al.

Në një nga sallat e Tiranës, ku Fondacioni “Së Bashku” prezantonte platformën e parë online mbi seksualitetin për personat me aftësi të kufizuara, prania e Maximiliano Ulivierit nuk ishte thjesht ajo e një folësi të ftuar.

Ishte prania e një njeriu që prej vitesh ka zgjedhur të flasë aty ku të tjerët kanë heshtur, dhe të prekë një temë që shoqëria shpesh e shmang: dëshirën, intimitetin dhe dinjitetin seksual të personave me aftësi të kufizuara.

Sot 56 vjeç, Maximiliano jeton në Bolonja të Italisë bashkë me gruan dhe vajzën e tij gjashtëvjeçare, Sofian. Të dyja e kanë shoqëruar edhe në Tiranë, ndërsa Sofia e ndërpret me përqafime ndërsa Maksimiliano jep intervistë për televizionet shqiptare.

Ulivieri është përdorues i karriges me rrota dhe aktualisht punon në bashkinë e Bolonjës si menaxher i diversitetit, ndërsa e vazhdon aktivitetin e tij si aktivist në promovimin e shëndetit dhe të drejtave seksuale dhe riprodhuese për personat me aftësi të kufizuara.

Por përtej titujve, historia e tij duket si një rrëfim i gjatë përballjeje me një heshtje që ai e quan më të rëndë se vetë diskriminimi.

“Tridhjetë vitet e para të jetës sime kanë qenë të varrosura në heshtjen ndaj dëshirave të mia dhe kështu kam dashur që askush të mos përjetojë kurrë eksperiencën që kam përjetuar unë”, thotë ai, duke e kthyer përvojën personale në pikënisje të aktivizmit.

Për të, nuk ka një moment të vetëm zgjimi që e shtyu të bëhej i zëshëm mbi historinë e tij personale, por një akumulim vitesh në të cilat mungesa e fjalës u bë barrë. Dhe pikërisht kjo heshtje, sipas tij, është ajo që e ka shtyrë të mos pranojë që të tjerët të kalojnë të njëjtën përvojë.

Në mënyrën si shoqëria i sheh personat me aftësi të kufizuara, Ulivieri gjen ende një plagë të hapur. Ai flet për situata të përditshme ku trajtimi ndryshon nga konteksti në kontekst.

“Në varësi të konteksteve ku ndodhem, vazhdoj ende të trajtohem si një person me një diversitet shumë të madh dhe në ato momente sinqerisht, pavarësisht se jam një person i fortë dhe jam bërë shumë i rritur dhe gjithashtu i pavarur në këtë aspekt, në ato momente ndihem ende pak ndryshe dhe kjo diferencë ende më trishton”, shprehet Maximiliano për Citizens.al.

Edhe pse e ka ndërtuar një forcë të brendshme dhe një pavarësi profesionale e personale, ai pranon se këto momente ende e trishtojnë.

“Ndjehem ende ndryshe kur shikimi i të tjerëve më vendos në një kategori tjetër,” thotë ai.

Jeta e tij personale, si bashkëshort dhe baba, është për të një tjetër dimension i jetës së tij.

Vajza e tij, Sofia nuk është vetëm një pjesë e jetës familjare, por edhe një dritare përmes së cilës ai shpreson të ndryshojë mënyrën se si brezat e rinj e shohin diversitetin.

“Do të doja që ajo të mësonte dhe t’u mësonte të gjithë personave të tjerë që do të njohë, sidomos të gjithë shokëve të saj të shkollës, aty ku në fillim ekziston më lehtësisht mundësia për të zgjeruar mendjen e njerëzve, dhe do të doja që ajo të sillte përvojën e saj te të gjithë personat e tjerë që ndoshta nuk kanë përvojë me persona me aftësi të kufizuara”, shprehet Maximiliano për vajzën e tij.

Por ky rrugëtim nuk ka qenë pa kosto. Në Itali, ai thotë se ka pasur një kohë kur është etiketuar si “miku i djallit”, për shkak të temave që ngrinte publikisht, të cilat nuk i fliste askush.

“Por prej shumë vitesh profesionalizmi im dhe mbi të gjitha të gjithë personat që punojnë me mua kanë një profesionalizëm aq të lartë saqë askush nuk më thotë më asgjë”, rrëfen ai.

Për Maximilianon, seksualiteti nuk është një çështje që prek vetëm personat me aftësi të kufizuar, por ju përket të gjithëve.

“Në Itali, kjo temë e seksualitetit nuk është një çështje shumë natyrale për ta folur. Më pas jetohet në shumë forma, edhe në forma të fshehta, në vende të fshehta, ku jetohen edhe fantazitë edhe drejtimet mbi seksologjinë. Pak e vështirë për tu folur lirshëm”, rrëfen Maximiliano.

Për të, shoqëria nuk është gjithëpërfshirëse sepse të gjithë bëhen njësoj, por sepse lejon që njerëzit të jetojnë ndryshe, pa u detyruar të përshtaten me një model të vetëm.

“Përfshirja e vërtetë është ajo kur ti më lejon të jetoj jetën time edhe në mënyrë ndryshe nga mënyra se si mendon ti. Kjo është përfshirja reale,” thotë ai, duke e zhvendosur debatin nga barazia formale te liria reale.

Megjithatë, beteja nuk është mbyllur. Përkundrazi, ai e sheh si një proces të vazhdueshëm, ku një nga sfidat më të mëdha mbetet autonomia.

“Unë jam gjithmonë i varur nga kushdo, fillimisht nga nëna ime, pastaj nga asistentet e mia, më pas nga gruaja ime. Beteja e vërtetë dhe më e vështirë është ajo e autonomisë së personave, për t’i bërë personat me aftësi të kufizuara sa më të pavarur të jetë e mundur”, rrëfen Maximiliano.

Në Tiranë, të folurit për aftësinë e kufizuar, tanimë nuk është tabu, veçse një nevojë për përditshme. Por, të folurit për seksualitetin për personat me aftësi të kufizuar, vijon ende të mbetet tabu edhe brenda vetë komunitetit.

Ndaj, Fondacioni “Së Bashku” ka hapur së fundmi një platformë online, të quajtur “PakTabu.org” ku advokohet me zë të lartë për të drejta seksuale dhe riprodhuese për personat me aftësi të kufizuar.

“Pak vende të tjera kanë një platformë të ngjashme ku personat me aftësi të kufizuar mund të marrin informacion, por edhe mund të ndajnë shqetësime, pyetje, kuriozitete në lidhje me këtë temë e cila është pak e diskutuar në mjedisin tonë dhe pak gjendet informacion, nëse kemi nevojë për një të tillë”, u shpreh Suela Lala, drejtuese e Fondacionit “Së Bashku” gjatë prezantimit të platformës.

Të pranishëm në këtë tryezë ishin persona me aftësi të kufizuar, si dhe përfaqësues të institucioneve sikurse Zëvendës Ministrja e Shëndetësisë dhe Mbrojtjes Sociale Ina Majko, Letizia Fischioni, Drejtore e Përkohshme e Agjencisë Italiane të Bashkëpunimit për Zhvillim, AICS Tiranë, Mario de Rosa, Sekretar i Parë, Zyra Tregtare nga Ambasada e Italisë në Tiranë, si dhe Elsona Agolli, analiste programi mbi Çështjet Gjinore dhe Popullsinë, UNFPA Shqipëri.

Lexo gjthashtu:

• Mite dhe fakte për seksualitetin e personave me aftësi të kufizuara

The post “Seksualiteti pa tabu”, rrëfimi i Maximiliano Ulivierit për dinjitetin dhe pavarësinë appeared first on Citizens.al.

Para 10 vitesh, më 20 korrik 2016, 140 deputetët e Kuvendit të Shqipërisë miratuan me votë unanime ndryshimet kushtetuese që hodhën themelet e reformës në drejtësi. Me këtë reformë nisi edhe procesi i vetingut, një mekanizëm që synonte të vlerësonte aftësitë profesionale, transparencën mbi pasurinë dhe integritetin e çdo gjyqtari dhe prokurori në vend.

Për herë të parë, vendi përjetoi një reformim të thellë të sistemit të drejtësisë dhe u krijua përshtypja se besimi te drejtësia po rikthehej, në përputhje me standardet dhe vlerat e Bashkimit Evropian.

Sipas të dhënave të bëra publike në vitin 2022, rreth 60% e trupës së gjyqtarëve dhe prokurorëve në Shqipëri i janë nënshtruar vetingut. Në totalin e vendimeve të dhëna nga Komisioni i Pavarur i Kualifikimit, 185 gjyqtarë e prokurorë janë shkarkuar nga detyra, duke shkaktuar jo pak ngarkesa dhe presion të shtuar tek sistemi i drejtësisë.

Një ngjarje e pa precendentë u shënua më 6 tetor 2025, kur gjyqtarit Astrit Kalaja u ekzekutua me armë në sallën e gjyqit. Reagimet pas kësaj ngjarje ishin të forta, ku nuk mungonte revolta e brendshme e njerëzve ndaj pritjeve të gjata në dyert e gjykatës dhe akuzat për padrejtësi.

Siguria e gjyqtarëve, ende në pritje të zgjidhjeve konkrete

Engert Pëllumbi, gjyqtar i Shkallës së Parë në Gjykatën e Posaçme Kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar, si dhe kryetar i Shoqatës së Gjyqtarëve, tregon për Citizens.al se u desh humbja e jetës së një kolegu, që çështja e sigurisë të merrte përmasa alarmante dhe aktorët e përfshirë të ndërgjegjësoheshin për nevojën e përmirësimit të kushteve në gjykatat shqiptare.

Sipas tij, Gjykata e Lartë dhe dy gjykatat e posaçme për korrupsionin dhe krimin e organizuar në Tiranë e kanë më shumë nën kontroll çështjen e sigurisë, pasi disponojnë mjete të përshtatshme si detektorë, skanerë dhe punonjës sigurie.

“Këshilli i Lartë Gjyqësor, në bashkëpunim me Ministrinë e Brendshme dhe Ministrinë e Drejtësisë, po punon për rritjen e sigurisë në gjykata, por deri tani nuk ka ende masa konkrete dhe procesi mbetet në fazën e hartimit të akteve përkatëse”, – u shpreh Pëllumbi.

Ndryshe paraqitet situata në Gjykatën e Shkallës së Parë të Juridiksionit të Përgjithshëm në Elbasan. Një nga gjyqtarët e kësaj strukture, Drenica Demiraj, relativisht e re në profesion, me vetëm gjashtë muaj angazhim, thekson se në këtë gjykatë mungon stafi i mjaftueshëm për të garantuar sigurinë e gjyqtarëve dhe administratës.

“Më ka rastisur të jem në një sallë gjyqi ku i padituri pranonte se kishte konsumuar lëndë narkotike, por kur kërkuam siguri në sallë, na u tha se i vetmi punonjës sigurie ishte roja te hyrja e gjykatës dhe nuk mund ta linte postin”, – shprehet Demiraj.

Sipas saj, problem mbeten edhe sallat e gjyqeve, të cilat nuk janë të mjaftueshme për trupën gjykuese.

“Jemi gjashtë gjyqtarë me vetëm tre salla në dispozicion, ndaj detyrohemi t’i alternojmë ato dhe të zhvillojmë deri në 18–20 seanca në ditë”, – përfundon ajo.

Gjyqtarë të tjerë theksojnë nevojën për rritjen e burimeve financiare dhe një angazhim të posaçëm të Policisë së Shtetit për sigurimin e perimetrit të jashtëm të gjykatave dhe prokurorive. Ata pohojnë se sfidat me të cilat përballen çdo ditë shpesh mbeten të padukshme për shoqërinë.

“Deri më sot kjo situatë është përballuar me sakrificë personale nga magjistratët, gjë që ndoshta nuk është e dukshme për opinionin publik, edhe për shkak të mentalitetit disi të mbyllur dhe hermetik që ekziston brenda sistemit të magjistraturës shqiptare”, – thekson Elton Frashëri, gjyqtar pranë Gjykatës së Shkallës së Parë të Juridiksionit të Përgjithshëm Elbasan.

Stoku i dosjeve shumëvjeçare, presion mbi cilësinë e punës

Dosjet e shpërndara në zyrat e Gjykatës së Elbasanit, shpesh edhe në dysheme, e bëjnë të vështirë lëvizjen. Drenica Demiraj tregon se kur ka nisur punën është përballur me rreth 280 dosje të vjetra, vetëm për seksionin civil.

“Dosjet e vjetra, të rishqyrtuara disa herë dhe të kaluara në trupa të ndryshëm gjykues, mbeten një nga vështirësitë më të mëdha për sistemin, pasi zvarritjet shumëvjeçare kanë sjellë edhe raste kur palët në proces kanë ndërruar jetë”, – pohon Drenica.

Sipas saj, ka nevojë për rishikimin e Vendimit nr. 483, datë 22.07.2025, të Këshillit të Lartë Gjyqësor, i cili përcakton standardet minimale kohore dhe sasiore për shqyrtimin e çështjeve nga gjyqtarët e Shkallës së Parë të Juridiksionit të Përgjithshëm.

“Vendimi parashikon që një gjyqtar i shkallës së parë të shqyrtojë të paktën 200 çështje me palë kundërshtare dhe 200 pa palë kundërshtare në vit, një ngarkesë shumë e lartë, e cila krijon presion dhe ndikon edhe në vlerësimin tonë në vazhdim”, – vijon gjyqtarja.

Gjyqtari Elton Frashëri thotë se është e nevojshme të lehtësohet menaxhimi i dosjeve të mbartura dhe i çështjeve të reja që vijnë në gjykatë. Sipas tij, kjo nuk zgjidhet vetë, por kërkon masa konkrete si nga politika, ashtu edhe nga institucionet përgjegjëse.

“Në fillimet e mia, në vitin 2022, menaxhimi i stokut të dosjeve ishte shumë i vështirë, por sot, edhe pse me një eksperiencë ende modeste, arrij të përballoj më lehtë dhe më me efikasitet volumet e punës së përditshme”, – thotë Frashëri.

Presioni i pushtetit politik mbi sistemin gjyqësor

E ndërsa reforma në drejtësi ndodhet në një moment delikat, institucionet ndërkombëtare kanë bërë thirrje për një sistem të drejtë dhe të pavarur në gjykimin e figurave të rëndësishme politike. Në këtë proces, gjyqtarë dhe prokurorë të ndershëm po përpiqen të ruajnë integritetin e një sistemi që mbetet një nga hallkat kryesore për vlerësimin dhe integrimin evropian të vendit. Pavarësisht stokut të dosjeve, presioneve politike dhe tundimeve të korrupsionit, disa prej tyre po përpiqen të krijojnë një fytyrë të re të sistemit të drejtësisë.

Gjyqtari Engert Pëllumbi tha për Citizen se fërkimet ndërmjet pushtetit ekzekutiv dhe atij gjyqësor tregojnë se pushteti gjyqësor nuk është më ai që ka qenë para reformës në drejtësi.

“Pushteti gjyqësor po ndërgjegjësohet për rolin e tij në shoqëri dhe kjo është një lajm i mirë, pasi tregon se po kryen detyrën për të cilën e ngarkon Kushtetuta”, – thekson ai.

Sipas tij, pas krijimit të SPAK-ut dhe gjykatave të posaçme, miti i pandëshkueshmërisë është rrëzuar dhe janë forcuar garancitë për një proces të rregullt ligjor.

“Qytetarët kanë pritshmëri të larta nga reforma në drejtësi dhe reagimet për gjykatat e posaçme janë kryesisht pozitive. Detyra e gjyqtarit nuk është vetëm profesion, por edhe mision dhe vokacion”, – thotë ai.

Gjyqtari Elton Frashëri nënvizon se një publik më i ndërgjegjësuar kufizon mundësitë e presionit mbi sistemin e drejtësisë.

“Kjo do të dekurajonte përpjekjet për ndikim apo trysni, qoftë të rastësishme apo të qëllimshme”, – përmbyll ai.

The post Drejtësia në Shqipëri: mes reformës, stokut të dosjeve dhe besimit të brishtë appeared first on Citizens.al.

Prej dhjetë muajsh, banorët e fshatit Kurdari po i bëjnë roje përroit të Lusës. Njoftimi se makineritë apo ndokush nga firma është parë në fshat, është ankthi dhe më të cilin po jetojnë së fundmi, ndërsa prej kohësh nuk kanë lejuar nisjen e punimeve për hidrocentralin “Doma”.

“10 muajt e fundit me firmën Doma ne natë për natë e ditë për ditë jemi sikur me qenë në alarm. Vjen një informacion ‘erdhi Doma’ dhe ne njoftojmë të gjithë njerëzit dhe do shkojmë atje te ekskavatori”, shprehet Milazim Hystuna, kryetari i fshatit Kurdari.

Milazimi bashkë me Halimin, Luftimin, Ilirin, Rexhepin e dhjetëra banorë të tjerë, një pjesë e tyre edhe në moshë, na pritën në kafen e fshatit të quajtur “Kadiu”, një vendtakim i tyre i përditshëm për shqetësimet e fshatit.

Në sytë e tyre shihet mirënjohje sa herë shohin fytyra të reja që vijnë në ato anë, si një formë mbështetjeje për rezistencën e tyre disa vjeçare tanimë.

Për ta, uji nuk është thjesht burim natyror. Është toka, bagëtia, jeta dhe historia e fshatit.

“Para ca vitesh është dhënë një licencë për bërjen e tre hidrocentraleve, mos më mirë katër hidrocentraleve, por pas këtij fshihet edhe një firmë tjetër e cila do të ndërtojë, ka ardhur para tre-katër ditësh një jave dhe dy hidrocentrale të tjera mbi veprën e marrjes së ujit. Gjë të cilën populli e ka kundërshtuar”, shprehet Halim Kadiu, ndërsa rrëfen se nuk do të lejojnë asnjë hidrocentral mbi lumenjtë e tyre.

Një muaj më parë, banorët nxorën një ekskavator që ishte vendosur pranë përroit të Lusës, ndërsa kishte hapur një pjesë të rrugës.

“Në njëfarë mënyre ne i bëjmë roje atij ekskavatori dhe njoftojmë njëri tjetrin që ai të mos vijë të  fillojë punimet. Ne me këtë nuk dimë se çfarë të bëjmë më tjetër. Kemi treguar një maturi, një kulturë, jemi treguar shumë shumë të urtë, se ne jemi në shtëpinë tonë, jemi në vendin tonë. Ai do që të vijë këtu të na marrë ujin, nëse na merr ujin ai na ka marrë edhe jetën“, u shpreh Milazim Hystuna për Citizens.al.

Kjo situatë ka krijuar konflikt dhe përplasje mes banorëve dhe policisë, të cilët kanë shoqëruar në komisariat dhjetëra të rinj të zonës.

“Ju kam thënë bashkëmoshatarëve të mi, unë jam 83 vjeç, hajde 10 veta, nëse ai do të nxjerrë sherr me disa të rinj ne i kemi mbaruar hesapet, se jemi kaq vite. Le të na shkeli ne, atëherë të marri ujin”, tha Luftim Çeliku, një prej banorëve të pranishëm për shoqërimet e të rinjve në komisariatin e policisë.

“Ne kemi dy vjet që përballemi me firmën “Doma”. Normalisht, lemë punët tona dhe shkojmë atje. Firma ka rreth 10-15 çuna që I ka hedhur në gjyq për pengesë pune. Ne normalisht kërkojmë të drejtën tonë se kemi të drejtë se jemi në tokën tonë, në shtëpinë tonë”, tha Ilir Topalli për Citizens.al.

Sipas banorëve angazhimi i përditshëm për të bërë roje dhe vëzhguar makineritë ka bërë që të mos fokusohen të punët e tyre të përditshme në bujqësi e blegtori.

“Që më datën 24 korrik, punët e bujqësisë kanë mbetur mbrapa se përditë jemi këtu, ora shtatë e mëngjesit deri në orën tre. Po kjo nuk të lë as të bësh punën, as me bërë asgjë. Prodhimet duhet të dalin në treg se është pranverë tani. Është mbrapa shumë”, shprehet Halim Kadiu.

Në këtë zonë, një pjesë të rëndësishme zë edhe liqeni artificial, i cili ushqehet nga ujërat që vinë nga mali i Balgjajt dhe përrenjtë përreth. Liqen, i cili kontribuon në aktivitetin ditor bujqësor të zonës.

“Kur është bërë ky liqen, janë 20 familje këtu që kanë pasur tokat e veta. Kur këta i kanë dhuruar tokën e vet, vallë po ky njeri, jo që nuk dhuron, por vjen ta marri ujin e këtij fshati, moralisht ne jemi shumë të vrarë nga veprimi që është bërë me këto firmat përkatëse”, u shpreh Luftim Çeliku.

Ashtu sikurse janë shprehur prej fillimit, banorët vijojnë të theksojnë se projekti është miratuar pa dëgjesë publike dhe pa transparencë.

“Njëherë nuk është bërë dëgjesa publike. Ai të vijë këtu, në qoftë se do të marrë edhe pesë vota, ne ja kemi falur ujin. Pesë vota të marri, por ti marri këtu hapur, ti marrë në mes të burrave. Të mblidhet fshati dhe të thotë unë jam dakord. I gjithë fshati nuk është dakord t´ja japë ujin se është absurd”, tha mes të tjerash Milazim Hystuna, kryetari i fshatit Kurdari.

Sipas banorëve, i vetmi përfitues në këtë mes është kompania dhe jo ata.

“Kjo është prona ime, prona jote, pronë e të gjithëve. A e vë në dispozicion për komunitetin të paktën 20-40%? Unë ta marr çantën prapë në krah dhe të iki në Greqi, të iki në Gjermani apo në Angli? Këtu kanë investuar me qindra milionë lekë bëhet fjalë”, u shpreh i indinjiuar Halim Kadiu.

Sipas tij, banorët janë investuar në zonë duke venë 350 kokë bagëti, e përpos këtyre janë investuar edhe në vreshtari.

Në shtator të 2025-ës, banorët nisën procesin gjyqësor, duke ngritur padi kundër këshillit bashkiak Klos, Agjencisë Kombëtare të Zhvillimit të Territorit (AZHT) dhe shoqërisë “Global Interprise Group” që do të ndërtojë hidrocentralin.

“Ne kemi nisur një proces gjyqësor dhe në shkallën e parë, në gjykatën administrative, masën e sigurisë gjykata ka qenë pro firmës. Nuk dua të gjykoj gjyqtarët, mbase e kanë e dinë më mirë, por më duket krejt absurde. Ne kërkojmë të mbrojmë tokën tonë, ujin tonë siç e ka dhënë zoti i madh”, tha Milazim Hystuna.

Sipas avokates së banorëve, Dorina Prethi çështja tanimë është në apel. Prethi tha për Citizens.al se në gjykatë tanimë janë dorëzuar materiale të reja dhe është kërkuar përshpejtimi i seancës, pasi situata në terren rrezikohet të kthehet në konflikt social.

Një dekadë rezistencë

Pesë fshatrat e njësisë administrative Suç: Suç, Kurdari, Kurqelaj, Skënderaj dhe e Kujtim, kanë qenë shënjestër të veprave energjetike prej vitit 2006. Në atë kohë projekti për ndërtimin e një HEC-i në lumin e Lusës nuk u konkretizua.

Në vitin 2017-2018 dy shoqëri të ndryshme si “Indrolusa” dhe “Global Interprise Group” aplikuan për të ndërtuar hidrocentrale në këtë zonë.

Në vitin 2017, qeveria i dha leje firmës “Idrolusa” për ndërtimin e HEC-eve “Lusa 1 dhe Lusa 2”, por afatet ligjore përfunduan dhe këto vepra nuk u realizuan.

Paralelisht, në vitin 2018, shoqëria “Global Interprise Group” donte të ndërtonte në të njëjtin lum hidrocentralin “Doma”. Ndaj zhvilloi një dëgjesë publike, ku morën pjesë 19 banorë.

Në dokumentet nga Ministria e Mjedisit dhe Agjencia Kombëtare e Mjedisit, thuhet se ata shprehën dakordësinë për zhvillimin e hidrocentralit. Mirëpo, 12 prej tyre, janë shprehur me shkrim se firma e pjesëmarrjes së tyre u është manipuluar si deklaratë dakordësie.

“Deklarojmë se kemi marrë pjesë si dëgjues për projektin ‘Doma’, por nuk kemi shprehur dakordësi pasi bie ndesh me interesat jetikë”, thanë ata në deklaratë.

Më pas, një tjetër tentativë për të zhvilluar një dëgjesë me komunitetin për zhvillimin e projekteve hidrike u përsërit në vitin 2020, por u refuzua masivisht nga banorët dhe u mblodhën 631 firma kundër.

Kompania ia ka dalë të marrë lejen përmes një procesi konsultimi publik të pazbardhur ende, për të cilët banorët shprehen se nuk janë pyetur. Banorët janë organizuar sërish në protesta, duke mos lejuar asnjë mjet të rëndë pune të shkojë në terren. Ndërsa së fundi kanë nisur edhe procesin gjyqësor.

Në gusht 2025, banorët nënshkruan një memorandum ku kërkonin pezullim të menjëhershëm të çdo veprimi ndërtimor për hidrocentralet në përroin e Lusës si dhe shfuqizimin e lejve të dhëna për ndërtimin e HEC-eve. Ky memorandum u nënshkrua nga 503 banorë të Njësisë Administrative Suç.

Banorët iu drejtuan edhe institucioneve ndërkombëtare, sikurse Ambasadës Amerikane dhe Delegacionit Evropian në Shqipëri. Në shtator ata morën përgjigje vetëm nga Delegacioni Evropian, i cili shprehej se kanë ndjekur shqetesimet e banorëve dhe i shohin me prioritet të drejtat e qytetarëve, të drejtat e pronës dhe respektimin e mbrojtjes së mjedisit.

“Delegacioni i BE-së në Shqipëri nuk ka mandat ligjor për të ndërhyrë në çështje individuale, por do ta ndjekë këtë rast në kuadër të dialogut që zhvillohet me institucionet e qeverisë shqiptare gjatë procesit të negociatave të anëtarësimit”, thuhej në komunikimin e Delegacionit të BE-së në Shqipëri.

Lexo gjithashtu:

• “O gjysh, po na marrin ujin!” – Një histori nga Kurdaria për rezistencën

• Banorët e Kurdarisë nisin gjyqin kundër hidrocentralit “Doma”

• Kurdaria frymëzon rezistencën kundër hidrocentraleve në Mat

The post Dhjetë muaj roje te përroi: Kurdaria përballë hidrocentralit “Doma” appeared first on Citizens.al.

Fadroma dhe makineri të rënda të ngarkuara me zhavorr kanë shënjuar disa rrugë në Peizazhin e Mbrojtur Pishë-Poro-Nartë. Në terren nuk ka asnjë tabelë informuese apo logo të kompanive ndërtuese, përveç një autoboti të kompanisë Kastrati që sipas punëtorëve furnizon makineritë e rënda.

Të pyetur nga Citizens.al, punonjësit e pranishëm nuk pranuan të tregojnë kush i ka kontraktuar, ndërsa u shprehën se janë duke kryer punime provizore, rrethim të zonës “për të mbrojtur njerëzit që të mos hyjnë”.

“Kjo është një pronë private”, u shpreh një nga punonjësit me jelek pune fosforeshent, por pa logo. Pyetjes nëse këto punime janë për ndërtimin e një resorti, një prej punonjësve iu përgjigj me nënqeshje se po, por tanimë nuk jemi në këtë fazë.

Të pranishëm në këtë zonë ishin edhe aktivistë të organizatës mjedisore PPNEA si dhe përfaqësues dhe aktivistë të organizatës ndërkombëtare “BirdLife Europe and Central Asia”.

“Kamionët vazhdojnë operojnë me ritme të jashtëzakonshme dhe për ne ky është një shqetësim i madh, pasi kjo është pikërisht zona që është targetuar dhe reklamuar nga Jared Kushner këtu e dy vite të shkuara tashmë, si pjesë e një mega resorti që do të ndërtojë në të gjithë vijën bregdetare të Zvërnecit dhe të Pishë-Poros”, u shpreh për Citizens.al Aleksandër Trajçe nga PPNEA.

Sipas Trajçes, në një vend kandidat për në Bashkimin Evropian, veprime të tilla pa transparencë janë të paimagjinueshme.

“Sulmi i vazhdueshëm që i është bërë zonës duke filluar që me ndërtimin ilegal të aeroportit të Vlorës që filloi që në vitin 2021 dhe ja ku jemi sot në mes të ditës, ku praktikisht planet për resortet famëkeqe po fillojnë të konkretizohen në terren”, deklaroi Trajce.

Aktivistët shpalosën edhe një banderolë me mesazhin “Larg duart nga Narta”.

Ariel Brunner, drejtues i organizatës ndërkombëtare “Birdlife Europe and Central Asia” tha për Citizens.al se po vëzhgojnë çfarë po ndodh në këtë zonë të mbrojtur të Deltës së Vjosës.

“Më duhet të them që jam i shokuar duke parë se çfarë po ndodh këtu. Po shohim një numër të madh buldozerësh që po hapin rrugë, me sa duket pa asnjë leje. Këtu nuk shohim asnjë tabelë që të tregojë kush janë këta njerëz dhe çfarë po bëjnë”, u shpreh Brunner.

Sipas tij, është kollaj të hamendësosh se bëhet fjalë për resortet luksoze turistike që janë planifikuar.

“Ajo që po shohim këtu është qartësisht e paligjshme sipas ligjit shqiptar dhe gjithashtu plotësisht e papajtueshme me legjislacionin e BE-së që Shqipëria pritet të zbatojë në kuadër të procesit të anëtarësimit në Bashkimin Evropian”, u shpreh Ariel Brunner.

Ndërsa i bëri thirrje qeverisë shqiptare që të ndërhyjë dhe ti japë fund kësaj situate.

“Trashëgimia e popullit shqiptar dhe, në një kuptim më të gjerë, edhe e popujve europianë, që po shkatërrohet para syve tanë pa asnjë lloj ligjshmërie, qeverisjeje apo logjike”, deklaroi Brunner.

Përfaqësuesit e organizatave patën një takim edhe me ministrin e mjedisit, ku i kërkuan të veprojë mbi situatën, ndërsa kanë kërkuar edhe një takim me Delegacionin e Bashkimit Evropian në Shqipëri.

Sipas Aleksandër Trajces, kjo që po ndodh është vrull për të shkatërruar sa më shumë deri në mbylljen e negociatave për kapitullin e 27 (kapitulli i mjedisit për integrimin në BE).

“Mesazhi që investitorët kanë marrë me procesin e negociatave është që deri në fund të 2027, ju tashmë duhet të vazhdoni të ndërtoni, të operoni, të shkatërroni, pasi me mbylljen e kapitullit, këto gjëra nuk mund të ndodhin më”, deklaroi Trajçe.

Për Brunner, këto që po ndodhin nuk janë në përputhje me mbylljne e kapitullit 27.

“Shkatërrimi aktiv i këtyre zonave, në vend që të mbrohen, është një shkelje kaq flagrante saqë nuk e shoh si Komisioni Europian mund ta pranojë këtë”, deklaroi Areil Brunner për Citizens.al.

Ministri i Mjedisit: Pishë-Poro-Nartë kategori e pestë, lejohen aktivitetet turistike

Në një konferencë për shtyp, Ministri i Mjedisit Sofjan Jaupaj i quajti ndërhyrjet në peizazhin e mbrojtur Pishë-Poro-Nartë brenda parametrave ligjorë.

“Nuk është duke u zhvilluar asnjë degradim i zonës së mbrojtur Pishë-Poro-nartë. Zona është peizazh i mbrojtur kategoria V sipas legjislacionit të zonave të mbrojtura”, u shpreh ministri Japupaj.

Sipas ministrit Jaupaj ky lloj aktiviteti në bazë të ligjit për ndikimin në mjedis nuk ka nevojë për atë që quhet standarde, vendim të ndikimit në mjedis.

“Nga ana tjetër subjektet përkatëse kanë bërë të gjitha njoftimet pranë agjencisë rajonale të zonave të mbrojtura ku bëhet monitorimi i përditshëm i aktivitetet të survejimit gjeologjik dhe ju siguroj që nga raportet e fundit që kanë ardhur nga agjencia e zonave të mbrojtura, mund ta them me gjuhë popullore që nuk është prerë asnjë pemë”, deklaroi Jaupaj.

Ministri e quajti konfuzion dashakeqës lidhjen e zonës së Pishë-Poro-Nartës me zonën e mbrojtur të lumit të Vjosës.

“Lumi Vjosa është Park Kombëtar kategoria II, ndërsa Pishë-Poro-Nartë është Peizazh i Mbrojtur kategoria V, ku kategoria V është në fakt edhe kategoria më e ulët e mbrojtjes së zonave të mbrojtura, ku normalisht një pjesë e mirë e investimeve sa i takon edhe investimeve infrastrukturore në turizëm janë të lejuara nga legjislacioni i zonave të mbrojtura”, u shpreh ministri Jaupaj duke justifikuar punimet në këtë zonë.

Sipas ministrit punimet aty janë me leje nga Këshilli Kombëtar i Territorit.

“Është bërë vetëm rrethimi i një prone private për të bërë survejime gjeologjike”, deklaroi ministri Jaupaj. Deri më tani nuk ka asnjë leje të zbardhur për këto punime nga KKTU-ja dhe AZHT-ja.

Çfarë përfaqëson zona Pishë-Poro-Nartë

Zona Pishë-Poro-Nartë ndodhet në veri të Vlorës dhe është pjesë e kompleksit ligatinor të Nartës, pranë deltës së Vjosës. Ajo ka statusin “Peizazh i Mbrojtur”, që lejon vetëm ndërhyrje të kufizuara dhe kërkon procedura të rrepta ligjore dhe konsultim publik.

Zona është një nga habitatet më të rëndësishme për shpendët në Shqipëri, me rreth 200–300 specie të regjistruara, përfshirë shpendë migratorë me rëndësi ndërkombëtare. Megjithatë, ajo ka qenë prej vitesh nën presion zhvillimi, përfshirë projektin e debatueshëm të Aeroportit të Vlorës dhe plane të tjera turistike në zonat përreth.

Së fundmi, janë ngritur shqetësime edhe për projekte të tjera të mëdha në bregdet dhe ligatina, ndërsa organizatat mjedisore kanë reaguar ndaj ndryshimeve ligjore që prekin zonat e mbrojtura dhe rolit të “investitorëve strategjikë”.

Lexo gjithashtu:

• Ende asnjë konfirmim zyrtar se kush po ndërton në zonën e mbrojtur Pishë-Poro-Nartë
• Kantier ndërtimi në Pishë-Poro-Nartë, organizatat denoncojnë punimet pa leje
• “Ligj me porosi” edhe për Jared Kushner?

The post Fadromat çajnë zonën e mbrojtur, Ministria i sheh si “punime brenda ligjit” appeared first on Citizens.al.

Kryeministri Edi Rama ka prezantuar së fundmi planin e qendrës energjetike të Vlorës dhe furnizimin me gaz të lëngshëm të Shqipërisë, në kuadër të një marrëveshje të nënshkruar me Greqinë në partneritet me Shtetet e Bashkuara të Amerikës.

“Shqipëria do të furnizohet me gaz të lëngshëm amerikan për një periudhë 20-vjeçare dhe, përmes TEC-it të Vlorës, do të prodhojë energji elektrike”, u shpreh ai në podcastin personal të përjavshëm.

Sipas qeverisë, kalimi i funksionimit të termocentralit (TEC) të Vlorës nga nafta në përdorim me gaz shihet si zhvillim pozitiv.

“Vlora do të kthehet kësisoj në një nyje të rëndësishme, si për shfrytëzimin ashtu edhe për eksportin e gazit përmes Trans Adriatic Pipeline (TAP), pasi pjesë e kësaj marrëveshjeje është edhe investimi për lidhjen me tubacion të Vlorës me Fierin, ku ndodhet gazsjellësi trans-adriatik”, përmbylli kryeministri.

I menjëhershëm ka qenë reagimi i konsorciumit të organizatave Lëvizja për Energjinë dhe Klimën (LEK), të cilat dolën me një deklaratë publike duke u shprehur se “populli i Vlorës duhet ta refuzojë masivisht injektimin e këtij burimi fosil në Shqipëri”.

TEC-i i Vlorës, me kapacitet rreth 97 MW, u ndërtua me mjaft kontestime për ndotjen e mundshme të mjedisit. Ideja ishte që një vepër e tillë do të rriste sigurinë energjetike të vendit, por thuajse nuk ka funksionuar që nga përfundimi i tij në vitin 2011 për shkak të problemeve teknike.

Projekti, që kushtoi rreth 130 milionë euro dhe u financua nga institucione ndërkombëtare, është konsideruar shpesh një investim i dështuar. Vendosja në punë përmes kalimit nga nafta në gaz është një ide që ka nxitur debat mbi kostot dhe ndikimin mjedisor.

Kundërshtimet mbi qendrën energjetike të Vlorës

I pyetur nga Citizens.al, aktivisti mjedisor Lavdosh Ferruni kujtoi se kryeministri ka deklaruar shpesh, si në Shqipëri ashtu edhe në arenën ndërkombëtare, se vendi synon të jetë eksportues neto i energjisë nga burime të rinovueshme deri në vitin 2030.

“Atëherë pse duhet kjo energji fosile, për aq kohë sa synojmë të jemi eksportues neto nga burime të rinovueshme, të cilat janë më miqësore ndaj mjedisit dhe më ekonomike?” shtroi ai.

Ndërkohë, Mihallaq Qirjo, drejtues i “Qendra Burimore e Mjedisit” (REC Albania), theksoi se vetëm zhvillimet energjetike që bazohen në burime të rinovueshme dhe të pastra mund të konsiderohen pozitive.

“Komisioni Evropian thekson vazhdimisht se diversifikimi duhet të mbështetet në burimet vendase, pasi vetëm në këtë mënyrë rritet pavarësia nga burimet e huaja”, u shpreh ai.

Ai shtoi se, qoftë si vend tranzit apo përdorues i gazit, Shqipërisë i mungon infrastruktura e shpërndarjes deri te përdoruesi fundor, çka do të thotë se individët dhe bizneset nuk do të përfitojnë drejtpërdrejt nga ky burim energjie fosile.

Në të njëjtën linjë, Valbona Mazreku nga organizata “Mileukontakt Albania” vlerësoi se nënshkrimi i memorandumit për zhvillimin e hub-it energjetik të Vlorës dhe marrëveshja për furnizimin me gaz natyror të lëngshëm përbën rrezik për mjedisin dhe një devijim nga rruga drejt energjive të pastra.

Ajo shton se investimet në gaz mund të krijojnë varësi afatgjatë nga karburantet fosile, ndërsa “zhvillimi i industrisë së gazit mund të cenojë potencialin turistik dhe ekologjik të Vlorës”.

Debati mbi të ardhmen energjetike të Vlorës mbetet i hapur, duke reflektuar përplasjen mes nevojës për siguri energjetike dhe angazhimeve për një zhvillim më të qëndrueshëm mjedisor.

The post Vlora mes gazit dhe energjisë së gjelbër: Debati për të ardhmen e TEC-it appeared first on Citizens.al.

Korporata e Investimeve Shqiptare (KISH) negocionte direkt me kompaninë “X-One”, ndërkohë që thirrjet publike për ndërtimin e Bibliotekës Kombëtare dështonin njëra pas tjetrës.

Në janar 2025, Korporata shpalli thirrjen për zhvillimin të Bibliotekës me partner privat. Incentiva ishte e qartë, kush merrte përsipër ndërtimin fitonte të drejtën për të ndërtuar një kullë me sipërfaqe deri në 60,000 m² te zona e ish-vilave gjermane.

Por, asnjë ofertë nuk u paraqit. Edhe thirrja e dytë, e hapur në mars, dështoi.

Ndërkohë që këto thirrje vazhdonin, dokumentet e siguruara nga Citizens.al tregojnë se Korporata kishte nisur komunikimet për negocim të drejtpërdrejtë me “X-One,” e cila njihet për faktin se jo shumë larg vendit ku pritet të ngrihet Biblioteka, do të ndërtojë tre kulla deri në 71 kate.

Më 30 korrik 2025 palët nënshkruan një kontratë, pa garë, pa konkurrencë dhe me hije favorizimi.

“Copëzat”: Mekanizmi që siguroi fshehtësinë

Kontrata e nënshkruar mes KISH dhe X-One, një kopje të së cilës Citizens.al e disponon, quhet “Copëzat,” një titull teknik që mund të të shpërqendrojë vëmendjen, por që fsheh brenda një marrëveshje me ndikim të konsiderueshëm urban.

“Copëzat” është emri i projektit me të cilin qeveria i dha Korporatës hapësirat mes pallateve në rrugën “Adem Jashari”, të pashfrytëzueshme si pasuri të veçuara, por që si duket i bënin punë kompanisë X-One.

Një pjesë të gjurmës së projektit me tre kulla “Grand Park Skyline” që X-One planifikon të ndërtojë, bie pikërisht te këto copëza dhe është e paqartë sesi kompania përfitoi lejen e zhvillimit duke mos pasur në zotërim të gjithë gjurmën e pronës.

KISH i tha Citizens.al se për këtë procedurë të drejtpërdrejtë i referohej rregullores së procedurave (e cila nuk qasej online) dhe VKM-së 137/2024, e cila sipas institutcionit parashikon se kur prona shtetërore është më e vogël se prona e partnerit privat, Korporata mund të negociojë direkt, pa procedurë konkurruese.

Citizens.al i kërkoi Korporatës kopje të rregullores së cituar, dhe një shpjegim më të hollësishëm pasi nga shqyrtimi plotë i VKM-së në fjalë krijohet përshtypja se kemi të bëjmë me një ri-interpretim pasi kjo qasje nuk citohet shprehimisht në akt.

Korporata saktësoi se baza ligjore që kishte përdorur ishte pika 3, gërma “k” e VKM 137/2024, ku “procedura e negocimit të drejtpërdrejtë” përkufizohet si përzgjedhje direkte e partnerit kur ekziston “raporti i posaçëm i tij me projektin e investimit apo me cilësitë e lidhura me pronën” ose kur projekti “përbën një inovacion/është risi në tregun vendas apo rrit në mënyrë të dukshme dhe të drejtpërdrejtë vlerën e pronës”.

Ajo shtoi gjithashtu duke i konsideruar si autorizime të posaçme VKM-të 12/2025 dhe 326/2025. Por nga verifikimet e Citizens.al nuk rezultoi të ketë pasur as autorizim të posaçëm nga qeveria dhe as rrethana specifike të raportuara nga KISH.

Në përgjigjen e fundit, Korporata referoi një link publik ku sipas saj gjendej “Rregullorja e Procedurave Konkurruese”, megjithëse më herët ajo nuk ishte e aksesueshme në faqen zyrtare.

Kjo është hapësira ligjore përmes së cilës u legjitimua negociimi me X-One, që drejtohet nga sipërmarrësi Ylli Ujka në ortakëri me Çesk Ivanaj dhe Ilir Trebicka.

Negocim mbi prona që nuk zotëroheshin

Korporata tha fillimisht për Citizens.al se në këtë marrëveshje kontribuoi me 12 “copëza toke shtetërore” me sipërfaqe totale prej 2,702 m²,“nga 5 deri 1,114 m² secila.” 

Por verifikimet tregojnë një problem serioz. Në momentin kur nisën negociatat me “X-One” (prill 2025), KISH nuk ishte ende pronare e të paktën 9 prej këtyre pronave: 4/112, 4/113, 4/114, 4/119, 4/443, 4/450, 4/855, 4/860 dhe 4/861.

Në përgjigjen e saj të mëvonshme, Korporata sqaroi se VKM-ja 326/2025 ka transferuar fillimisht 9 prona, por njëra prej tyre (4/119) është ndarë më pas në tre pasuri të reja (4/979; 4/980; 4/981), duke e çuar numrin në 11, ndërsa pasuria e 12-të (4/869) tha se ishte transferuar veçmas përmes VKM 12/2025.

Njëmbëdhjetë nga 12 pronat janë “bishta” parcelash toke që janë të lira mes trotuareve dhe pallateve në rrugën “Adem Jashari”. Ato iu transferuan Korporatës vetëm më 11 qershor 2025 përmes VKM-së 326/2025, teksa negociatat kishin filluar që më 22 prill.

Pra, Korporata ka hyrë në negociim për prona që nuk i kishte ende në pronësi.

Ajo e kundërshtoi këtë përfundim të Citizens.al, duke theksuar në një përgjigje të mëvonshme me shkrim se “procedura e negocimit e nisur në datën 23.04.2025 i referohet vetëm pasurisë nr. 4/869”, ndërsa për pronat e tjera negocimi ka vijuar pas transferimit me VKM 326/2025.

Sipas saj, “në asnjë rast nuk është zhvilluar negociim mbi pasuri që nuk ishin ende në pronësi të Korporatës, por vetëm veprime përgatitore dhe bashkërenduese”.

Në këmbim, Korporata pretendon se do të përfitojë 40% të sipërfaqes së ndërtimit total të kompleksit: rreth 25,963 m², me vlerë të deklaruar prej 65.7 milionë euro.

Në përgjigjen e saj, Korporata sqaron se kjo vlerë është përllogaritur mbi bazën e sipërfaqes që përfiton nga marrëveshja dhe “çmimeve të referencës zyrtare të zonës ku do të zhvillohet projekti”, si rezultat i përfshirjes së 2,702.88 m² pronë shtetërore në projekt.

Kjo vlerë që realisht është thjesht ende imagjinare, sipas kontratës, do të përdoret për të financuar ndërtimin e Bibliotekës Kombëtare nga “X-One”.

Në pamje të parë, skema duket funksionale, shteti jep tokë dhe merr në këmbim financimin e një objekti të rëndësishëm publik. Por kronologjia e zhvillimeve e përmbys këtë logjikë.

• Më 14 shkurt 2025, “X-One” paraqet kërkesën për bashkëpunim numër protokolli 128.
• Më 13 mars, Korporata hap thirrjen e dytë publike për partnerë privatë për Bibliotekën.
• Më 17 mars, vetëm katër ditë më pas, Korporata i dërgon “X-One” ftesë për propozim me numër protokolli 178.
• Më 7 prill, thirrja publike për Bibliotekën mbyllet pa oferta.
• Më 23 prill, nis zyrtarisht negocimi me kompaninë “X-One”.
• Më 30 korrik palët nënshkruan kontratën.

Kronologjia tregon se procesi konkurrues dhe negocimi i drejtpërdrejtë kanë ecur paralelisht. De facto, partneri duket se ishte përzgjedhur paraprakisht.

Korporata nuk ka sqaruar pse nuk hapi procedurë të re konkurruese pas prillit 2025 dhe as pse nisi korrespondencën me X-One ndërkohë që thirrja publike e dytë për bibliotekën ishte ende e hapur.

Prej janarit 2025, Citizens.al ka ndjekur me vëmendje punën e Korporatës dhe po ashtu projektet madhore të ndërtimeve në kuadër të rubrikës “Tirana Vertikale”.

Pjesë e këtij raportimi të vazhdueshëm ka qenë dhe projekti ambicioz i kompanisë X-One, Grand Park Skyline me tre kulla 40, 51 dhe 71 kate, konceptuar nga arkitekti zviceran Valerio Olgiati, të cilat pritet të ngrihen në hyrje të parkut të liqenit dhe gjurma e saj bie mbi katër pallate dhe ndërtesa private ekzistuese në rrugën “Adem Jashari”.

Nëse shqyrtojmë rrethanat me kontekstin e zhvillimeve të sotme, vëmë re se X-One e kishte marrë lejen e zhvillimit për projektin në fjalë që më 31 korrik 2024, pra plot gjashtë muaj para se të fillonte negociatat me Korporatën për “copëzat e tokave” shtetërore (2,702.88 m²) që janë pjesë e gjurmës së projektit. 

Ndaj mund të themi se kontrata me Korporatën nuk ishte parakushti i lejes së zhvillimit, por pasojë e saj.

Projekti i Bibliotekës Kombëtare, pra, nuk u shfaq si qëllim që nxiti kompaninë “X-One” të investonte, por si instrumenti për të përfituar pronën publike brenda projektit të saj tashmë të miratuar për zhvillim.

Kjo kuptohet nga fakti se pas arritjes së dakordësisë me Korporatën, “X-One” ka kërkuar marrjen e lejes së ndërtimit, kërkesë që figuron në rendin e ditës së KKTU-së për datën 29 shtator 2025.

Qeveria e paraqet marrëveshjen si rast suksesi: “X-One do të marrë përsipër koston e financimit të Bibliotekës Kombëtare.” Por procedurat e ndjekura për këtë marrëveshje janë të dyshimta dhe tregojnë edhe njëherë dinamikën se ku kanë përfunduar parimet e konkurrencës, transparencës dhe vendimmarrjes për publiken.

Çfarë mungon në kontratë?

Kontrata noteriale e 30 korrikut 2025 është një dokument i përpunuar me kujdes ligjor. Por pikërisht kujdesi i saj zbret disa pyetje të rëndësishme.

Korporata pretendon se zhvillimi i mundshëm prej 25,963 m² mbi “copëzat e tokës” që ka negociuar, vlen 65.7 milionë euro. Por kjo vlerë duhet të burojë nga “çmimi i referencës” sipas VKM-së, pra si logjikë do të duhej të ishte një çmim administrativ, jo çmim tregu.

Kontrata e firmosur nuk e tregon se kush e ka bërë vlerësimin e pavarur. Edhe në përgjigjen e fundit, dërguar në rrugë elektronike më 5 maj, Korporata nuk referoi një raport të pavarur vlerësimi, por tha se vlera është rezultat i përllogaritjes mbi parametrat e marrëveshjes dhe çmimet e referencës.

Ndërkohë, projekti i Bibliotekës mbetej në fazën konceptuale, dhe vetë Korporata e theksonte në thirrjet e bëra gjatë periudhës janar-prill 2025, se cilido nga privatët që do të shpallej fitues do të merrte përsipër edhe kostot e zhvillimit të projektit të detajuar.

Korporata argumenton se vlerësimi i kostos është bërë mbi “metodologji standarde të analizës paraprake”, duke përfshirë krahasime me projekte të ngjashme, kosto mesatare për metër katrorë dhe parametra urbanistike, dhe se ky është një vlerësim “paraprak dhe indikativ”.

Pra për Korporatën nuk kishte problem se projekti i Bibliotekës ishte ende pa pjesën e detajuar të saj. Ndërkohë kompania X-One nuk iu përgjigjën kërkesave për komente në lidhje me këto pika.

Por pjesa që ngre më shumë pikëpyetje në këtë marrëveshje është fakti se garancia e lënë përsipër është vetëm 2%.

Korporata shprehet se niveli i garancisë është përcaktuar “në bazë të praktikave më të mira ndërkombëtare” dhe në zbatim të rregullores së saj të brendshme.

Pra nëse X-One dështon të ndërtojë Bibliotekën, Korporata mund të ekzekutojë garancitë bankare, të barabarta me vetëm 2 përqind të vlerës totale të investimit rreth 1.5-2 milionë euro. Por në raport me rëndësinë që ka Biblioteka dhe fakti se ky projekt është zvarritur prej 5-6 vitesh, nuk ofron aspak mbrojtje.

Kompania “X-One” është e regjistruar me adresë në rrugën “Lidhja e Prizrenit” në Tiranë, me administrator Ylli Ujka nga Lezha.

Ortakë të Ujkës janë dy sipërmarrësit Çesk Ivanaj dhe Ilir Trebicka, ky i fundit me kompaninë “Trema Tech,” fitoi konkursin për zhvillimin e “Pallatit të Sportit Asllan Rusi” në një top betoni me funksione mikse tregtare dhe rezidenciale që vlerësohet të kërkojë rreth 109 milionë euro investim.

Por pikërisht kapacitetit financiar dhe aftësia reale e këtij grupi investitorësh për të investuar rreth 400 milionë euro në tre kullat e “Grand Park Skyline” dhe po kështu rreth 55 milionë euro për Bibliotekën, nuk është vlerësuar publikisht nga asnjë autoritet.

Grupi i investitorëve dhe vetë Korporata nuk iu përgjigjën kërkesave të Citizens.al për koment.

Modeli që përsëritet

Historia e projektit të Bibliotekës Kombëtare ka paralele të qarta me histori të tjera zhvillimi veprash publike në Tiranë si Stadiumi Kombëtar “Qemal Stafa”, Piramida, Teatri Kombëtar etj.

Vetë teatri u shemb nën justifikimin se një investitor privat si kompania Fusha – e cila dhuronte projektin e ri të konceptuar nga arkitekti danez Bjarke Ingels, pa ia kërkuar njeri – do ta rindërtonte me financim të saj, duke fituar të drejtën për të ngritur kulla përreth, madje edhe mbi një pjesë trualli publik. 

Ai model u kritikua dhe kundërshtua ashpër. Kuvendi miratoi edhe një ligj special për ta favorizuar këtë ujdi, pavarësisht se hasi akuza për shkelje kushtetuese dhe pazare në kurriz të publikes.

Të gjithë e dimë sesi shkoi ajo histori. Teatri i ri aktualisht nuk është ndërtuar edhe pse u shemb me dhunë në mes të pandemisë më 17 maj 2020.

Biblioteka Kombëtare ndjek një rrugë të ngjashme, por me një ndryshim strukturor: nuk ka ligj special, vetëm vendime qeverie përmes së cilave ujdia arrihet dhe nënshkruhet administrativisht pa qenë nevoja për të kaluar nër Kuvend, pra pa debat parlamentar, madje edhe pa debat publik.

Ky është ndoshta ndryshimi më shqetësues, jo se modeli është fiks i njëjtë me teatrin, por sepse filtrat e transparencës dhe vendimmarrjes janë tkurrur aq shumë sa çdo gjë vendoset në prapaskenë.

Ndërkohë, zona e ish-Gardës së Republikës, ku premtimi i vitit 2018 i kryebashkiakut Erion Veliaj ishte për “park të gjelbërt, pa kulla” po kthehet me shpejtësi në një park kullash: Grand Park Skyline i X-One, Platinum Tower i Nova Construction dhe Garda Tower i Artech Group-El-Prom.

Në vitin 2020, kur arkitekti belg Xavier De Geyter prezantoi konceptin e tij për Bibliotekën e re Kombëtare, imazhet ishin frymëzuese: një ndërtesë e pastër, moderne, e vendosur pranë Liqenit Artificial, e hapur ndaj qytetit dhe qytetarëve.

Pesë vite e gjysmë më vonë, Biblioteka ekziston ende vetëm si shtojcë e një kontrate 36-faqeshe noteriale, midis dy palësh që kanë interesa shumë të ndryshme.

Nëse qëllimi ka qenë që Shqipëria të ketë një bibliotekë kombëtare të denjë, pyetja e parë dhe e thjeshtë është se pse një projekt i tillë nuk financohet nga buxheti i shtetit? 

Shqipëria shpenzon çdo vit miliarda lekë në konçesione dhe partneritete publike-private të llojeve të ndryshme. Një institucion kulture prej 60-80 milionë eurosh nuk është i pamundur të financohet drejtpërsëdrejt.

Përvoja e Teatrit Kombëtar, i nisur si PPP, dhe i përfunduar në financim direkt me para publike, na ka mësuar se kur vullneti politik ekziston, mënyrat gjenden.

Ndaj pyetja që mbetet është se cili është vullneti real në lidhje me bibliotekën dhe kujt i shërben ai?

Lexoni gjithashtu:

• Si e tjetërsoi zonën te ish-Garda lakmia për kulla
• Plani i Korporatës me jetimoren shpërfill një pronë private
• “Parku i kullave”: Nis tjetër projekt te ish-Garda

The post Negocim pa garë: Si iu dha projekti i Bibliotekës një kompanie private appeared first on Citizens.al.

Mënyra se si u raportua aksidenti tragjik i së dielës në Durrës, ku humbën jetën dy fëmijë dhe një tjetër mbeti i plagosur, ka nxitur reagime të forta nga institucionet dhe organizatat e medias. Publikimi i pamjeve të ndjeshme nga vendngjarja dhe detajeve identifikuese ka rikthyer debatin mbi kufijtë etikë të raportimit.

Ngjarja ndodhi më 3 maj, në zonën e ish-kënetës, ku një makinë mori përpara një grup fëmijësh që po luanin në trotuar. Drejtuesi i automjetit, i cili më vonë rezultoi të ishte i dehur, u largua duke përshkallëzuar indinjatën e dëshmitarëve.

Rasti mori përmasa të mëdha mediatike, me shpërndarje të gjerë të pamjeve dhe detajeve nga vendngjarja, duke ngritur shqetësime për cenim të dinjitetit të viktimave dhe familjarëve të tyre.

Organizatat e medias dhe institucionet reaguan të hënën duke kërkuar respektimin e standardeve profesionale dhe etike në raportim.

Këshilli Shqiptar i Medias (KSHM) theksoi sot se, ndonëse ngjarja përbën interes të lartë publik, kjo nuk justifikon publikimin e pamjeve të rënda.

“Në të gjitha kodet e etikës në botë, edhe në Kodin e Etikës së Gazetarit Shqiptar, një nga standardet e gjithëpranuara është se vdekja dhe makabriteti nuk duhen sensacionalizuar”, thuhet në reagimin e KSHM-së.

Sipas Këshillit, publikimi i pamjeve të tilla shkakton dëm emocional për familjet dhe krijon tronditje të panevojshme për publikun, veçanërisht kur viktimat janë fëmijë.

KMSH sugjeroi se raportimi i dinamikës së ngjarjes mund të realizohet përmes formave alternative, pa cenuar dinjitetin e viktimave.

“Me mjete të thjeshta, përfshirë ilustrime të krijuara me inteligjencë artificiale, mund të shpjegohet ngjarja pa shkelur mbi dhimbjen e familjarëve”, theksohet më tej.

KSHM ngriti gjithashtu shqetësim për publikimin e elementeve që mund të çojnë në identifikimin e fëmijëve.

“Sipas kodeve të etikës, media nuk duhet të publikojë identitetin e fëmijëve apo detaje që mund t’i identifikojnë ata. Argumenti se ‘dikush tjetër e publikoi më parë’ nuk është justifikim”, thuhet në deklaratë.

Në të njëjtën linjë reagoi edhe Asociacioni i Gazetarëve të Shqipërisë (AGSH), duke kërkuar ndalimin e publikimit të pamjeve nga aksidenti.

“Publikimi i këtyre materialeve nuk i shërben informimit publik dhe cenon dinjitetin e viktimave, duke rënduar më tej dhimbjen e familjeve”, deklaroi AGSH.

Edhe Autoriteti i Mediave Audiovizive (AMA) u bëri thirrje mediave të shmangin sensacionalizmin dhe garën për klikime.

“Të ‘vrasësh’ dhe rivrasësh përmes imazheve, duke ekspozuar dhimbjen njerëzore, është shkelje e rëndë e etikës dhe standardeve profesionale”, u shpreh kryetarja e AMA-s, Armela Krasniqi.

Reagimet e institucioneve nxjerrin në pah një problem të përsëritur në raportimin e ngjarjeve të rënda në Shqipëri: balancën mes të drejtës për informim dhe mbrojtjes së dinjitetit njerëzor.

Rasti i Durrësit rikthen nevojën për vetërregullim më të fortë dhe përgjegjësi editoriale, veçanërisht kur bëhet fjalë për fëmijë dhe përmbajtje me ndjeshmëri të lartë.

The post Keq-raportimi i aksidentit në Durrës ngre shqetësim për shkelje të etikës appeared first on Citizens.al.

Në një kohë kur qeveria shqiptare zotohet se po avancon pozitivisht në negociatat me Bashkimin Evropian për integrimin, terreni po jep sinjale të kundërta me angazhimet në letër.

Denoncimet për një kantier ndërtimi të hapur së fundmi brenda zonës së mbrojtur Pishë Poro-Nartë kanë vënë në pikëpyetje zbatimin real të legjislacionit mjedisor.

Rasti po shihet nga organizatat mjedisore si një test konkret për Kapitullin 27, një nga më sfiduesit në procesin e integrimit. Mes mungesës së transparencës dhe reagimeve të paqarta, përplasja mes zhvillimit ekonomik dhe mbrojtjes së natyrës mbetet e dukshme.

Qendra për Ruajtjen dhe Mbrojtjen e Mjedisit Natyror në Shqipëri (PPNEA) mblodhi sot aktorë të shoqërisë civile në një konferencë për shtyp në Tiranë, duke e vendosur theksin pikërisht te Kapitulli 27 i Bashkimit Evropian për mjedisin.

Konferenca u zhvillua në një klimë të tensionuar, pas raportimeve të një jave më parë për ndërhyrje në zonën e Pishë Poros-Nartë, e cila vlerësohet si një nga zonat më të rëndësishme nga ana ekologjike në vend.

Sinjalizimet e ditës së enjte, datë 30 prill, nga Shoqata Ornitologjike Shqiptare (AOS), të raportuara edhe nga Citizens.al, kanë ngritur dyshime serioze mbi zbatimin e ligjit. Në terren janë konstatuar mjete të rënda dhe punime brenda zonës së mbrojtur, ndërsa mungon transparenca mbi lejet përkatëse dhe bazën ligjore të ndërhyrjes.

Grupet e mjedisorëve dyshojnë se pas këtyre punimeve është Kastrati Group, kjo e fundit, pas interesimit të Citizens.al të premten, deklaroi se do të jepte një qëndrim zyrtar brenda datës 4 maj.

Megjithatë, në një komunikim të dytë, përfaqësuesit e kompanisë thanë se nuk kanë ende një koment mbi çështjen.

Gjatë konferencës, përfaqësuesit e PPNEA theksuan se Kapitulli 27 nuk mund të trajtohet si një hap formal në negociatat me Bashkimin Evropian, por kërkon zbatim të prekshëm në terren dhe mbrojtje reale të ekosistemeve.

Paqartësi dhe mungesë transparence në Pishë–Poro

Aleksandër Trajçe, drejtor i PPNEA, tha gjatë konferencës së sotme se, në lidhje me ndërhyrjet në Pishë–Poro, ishte zhvilluar një takim me Ministrinë e Mjedisit për ta vënë në dijeni për rastin. Trajçe analizoi se të gjitha këto ndërhyrje, si edhe të tjera, po ndodhin për shkak të ligjit për zonat e mbrojtura, i cili është në rishikim.

“Shfuqizimi i ligjit për zonat e mbrojtura shihet si një pikë e rëndësishme për përmbylljen e Kapitullit 27 dhe, në këtë aspekt, është pranuar rishikimi i këtij ligji që të jetë në përputhje me BE-në,” theksoi Trajçe.

Ai shtoi se zhvillimet me natyrë turistike po vazhdojnë pa ndërprerje dhe me një shpejtësi të madhe, duke anashkaluar proceset normale që duhet të kenë zhvillime të tilla, si proceset e konsultimit publik, vlerësimit të ndikimit në mjedis dhe angazhimit të palëve të interesit.

“Kjo po ndodh për shkak se ky ligj së shpejti do të ndryshojë dhe mesazhi që po u jepet zhvilluesve është: ndërtoni në këtë periudhë, sepse nëse ligji ndryshon, nuk do të keni mundësi për të kryer zhvillime të tilla,” përmbylli Trajçe.

Rasti i Pishë Poro-Nartës nxjerr në pah hendekun mes angazhimeve ndërkombëtare që merr përsipër qeveria dhe realitetit në terren.

Ariel Brunner, nga BirdLife Europe and Central Asia, u shpreh se turistët vijnë për vende unike dhe se ka shumë raste kur turizmi ka dëmtuar pikërisht atë për të cilën vetë turistët tërhiqen.

“Ne jemi të sigurt se mund të kemi një bashkëjetesë midis turizmit dhe natyrës. Ata që thonë se duhet të zgjedhim midis të dyjave, janë duke gënjyer,” tha Brunner.

Zydjon Vorpsi nga PPNEA, në lidhje me ndërhyrjet në Pishë–Poro, tha se në terren po shtrohet çakull dhe materiale, po sheshohet zona dhe po hiqen pemë, por mbetet e paqartë se çfarë po ndodh konkretisht.

“Edhe nëse nesër përballemi me një leje ndërtimi, ajo ka ardhur në mungesë të plotë transparence: nuk ka pasur dëgjesë për vlerësimin e ndikimit në mjedis dhe as konsultim publik. Nuk mjafton të nxjerrësh një leje; duhet të hapet një proces për të informuar se çfarë po ndodh atje. Jemi përballë një agresioni të makinerive, pa e ditur se kush dhe çfarë po bëhet,” përfundoi Vorpsi.

Nëse standardet e Kapitullit 27 mbeten vetëm në nivel deklarativ, procesi i integrimit rrezikon të humbasë besueshmërinë publike dhe ndërkombëtare. Për organizatat mjedisore, kjo nuk është vetëm një çështje ligjore, por një provë e drejtpërdrejtë për kapacitetin e shtetit për të mbrojtur pasuritë natyrore.

Zhvillimet në ditët në vijim pritet të tregojnë nëse institucionet do të reagojnë, apo nëse ky rast do të mbetet një tjetër precedent i pandëshkuar.

Lexoni gjithashtu:

• Kur natyra përballet me betonin: Çmimi i lartë i Aeroportit të Vlorës
• Një ishull tërësisht privat: Përmasat reale të projektit në Sazan
• “Ligj me porosi” edhe për Jared Kushner?

The post Ende asnjë konfirmim zyrtar se kush po ndërton në zonën e mbrotjur Pishë-Poro-Nartë appeared first on Citizens.al.

Punime të dyshuara brenda zonës së mbrojtur Pishë Poro-Nartë kanë ngritur alarmin për një tjetër përplasje mes zhvillimit, ligjit dhe përpjekjeve për të ruajtur ato pak zona me rëndësi mjedisore në Shqipëri.

Pamje të publikuara të enjten nga Shoqata Ornitologjike Shqiptare (AOS) tregojnë për mjete të rënda dhe ndërhyrje në terren në një nga habitatet më të rëndësishme për shpendët në vendin tonë.

Deri më tani nuk ka pasur reagime nga institucionet dhe nuk ka një konfirmim publik për leje ndërtimi apo dokumentacion mjedisor për këto punime. Në terren, aktiviteti duket i organizuar dhe i vazhdueshëm, ndërsa dyshimet lidhen me projekte të mëdha turistike të përfolura prej kohësh në zonë.

“Po hapin një kantier në zonë të mbrojtur!”

Në një lidhje telefonike për Citizens.al, drejtuesi i AOS, Taulant Bino, tha se kishte qenë vetë në zonë në momentin kur u evidentua aktiviteti.

Sipas tij, dhjetëra kamionë hynin dhe dilnin përmes një rruge të sapo rehabilituar, ndërsa në terren ishin të pranishëm ekskavatorë dhe shumë punonjës.

“Komunikova me një nga punonjësit aty duke i thënë se isha për vëzhgim shpendësh dhe ata më thanë se kishin nisur hapjen e një kantieri,” u shpreh Bino.

Ai shtoi se punonjësit nuk mbanin shenja identifikuese, ndërsa mjetet kishin shënime në italisht, pa elementë që i lidhnin drejtpërdrejt me një kompani të caktuar.

Sipas AOS, ndërhyrjet mund të lidhen me projektet e përfolura zhvillimore në zonën e Zvërnecit, të cilat prej vitit 2024 kanë përmendur si investitor të interesuar dhëndrin e Presidentit Amerikan, Jared Kushner.

Në këtë kontekst është përmendur edhe Kastrati Group si një nga kompanitë që mund të ketë rol ose si nënkontraktor ose si partner zhvillues, ndonëse nuk ka konfirmim zyrtar.

Citizens.al kontaktoi përfaqësuesit për komunikimin me median të kësaj kompanie, të cilët deklaruan se nuk mund të jepnin një përgjigje konkrete pasi “momentalisht shumica e stafit janë ditë pushimi,” duke lënë si mundësi për një reagim për të hënën.

Mbi ngjarjen reagoi edhe Qendra për Ruajtjen dhe Mbrojtjen e Mjedisit Natyror në Shqipëri (PPNEA), e cila i bëri thirrje autoriteteve ligjzbatuese të ndalojnë “këtë dhunim të pakthyeshëm të zonës së mbrojtur”.

“I kërkojmë qeverisë të ndalojë planet e papublikuara dhe të bëjë transparencë mbi atë që po ndodh në deltën e lumit Vjosa!” citohet në qëndrimin e organizatës.

Në përmbyllje, PPNEA theksoi se, edhe pse qeveria ndryshoi ligjin për Zonat e Mbrojtura për të lejuar ndërtimin e resorteve me 5 yje, edhe ky ligj po shkelet pasi rastet tregojnë se nuk po ndiqet asnjë procedurë.

Çfarë përfaqëson zona Pishë-Poro-Nartë

Zona e denoncuar ndodhet në veri të Vlorës dhe është pjesë e kompleksit ligatinor të Nartës që kufizohet më tej nga delta e Vjosës.

Ajo gëzon statusin “Peizazh i Mbrojtur”, që lejon vetëm aktivitete të kufizuara dhe kërkon procedura të rrepta për çdo ndërhyrje, përfshirë vlerësimin e ndikimit në mjedis dhe konsultimin publik.

Pishë-Poro-Nartë konsiderohet një nga habitatet më të rëndësishme për shpendët në Shqipëri, ku janë regjistruar rreth 200-300 specie, përfshirë shpendë migratorë me rëndësi ndërkombëtare.

Por kjo zonë ka qenë prej vitesh nën presion të vazhdueshëm zhvillimi.

Një nga projektet më të debatueshme ka qenë dhe mbetet Aeroporti i Vlorës, ndërtimi i të cilit ka nisur pikërisht pa leje të zbardhur ndërtimi në vitin 2021, duke u kundërshtuar nga organizata mjedisore për shkak të ndikimit në habitatet e shpendëve.

Së fundmi, SPAK ka marrë të pandehur tre anëtarë të Komisionit të Vlerësimit të Ofertave për këtë projekt, nën dyshimin për paracaktim të fituesit të koncesionit.

Paralelisht, investime të tjera të përfolura, si resorti turistik në ishullin e Sazanit i lidhur me Kushner, apo dhe ideja për zhvillimin e zonës ligatinore të Zvërnecit me të njëjtin propozim, kanë ngritur shqetësime të reja mbi ndryshimet ligjore që prekin zonat e mbrojtura.

Citizens.al ka raportuar vazhdimisht për këtë çështje duke vënë në pah edhe ndryshimin që pati ligji për portet turistike, i cili tashmë u jep të drejtë “investitorëve strategjikë” të privatizojnë edhe të detin.

Reagimi deri më sot ka qenë i vakët, përgjithësisht nga organizatat mjedisore dhe aktivistë individual. “SOS: Po grabitemi!” ishte një instalacion në rërë që u realizua me këtë qëllim nga artistë si formë ndërgjegjësimi ndaj këtyre “planeve strategjike,”.

Deri në momentin e publikimit të këtij artikulli, nuk ka informacion zyrtar nëse aktivitetet e evidentuara në terren janë të pajisura me leje ndërtimi apo dokumentacion mjedisor.

Po ashtu, mbetet e paqartë nëse ndërhyrjet lidhen me ndonjë nga projektet e njohura apo përfaqësojnë një zhvillim të ri në fazë paraprake.

Në mungesë transparence dhe reagimi institucional, rasti ngre pikëpyetje mbi respektimin e statusit të zonës së mbrojtur dhe procedurave ligjore për zhvillimet në territore me rëndësi të lartë ekologjike.

Lexoni gjithashtu:

• Kur natyra përballet me betonin: Çmimi i lartë i Aeroportit të Vlorës
• Një ishull tërësisht privat: Përmasat reale të projektit në Sazan
• “Ligj me porosi” edhe për Jared Kushner?

The post Kantier ndërtimi në Pishë-Poro-Nartë, organizatat denoncojnë punimet pa leje appeared first on Citizens.al.

Siguria në punë ishte kryefjala e tubimit publik këtë 1 Maj, që bëri bashkë dhjetëra punëtorë, sindikata dhe përfaqësues të shoqërisë civile.

Gjatë vitit të shkuar, 48 punonjës humbën jetën në vendin e punës, ndër të cilat edhe 2 gra dhe qindra të tjerë u plagosën.

Koalicioni Shqiptar për të Drejtat në Punë parashtroi në Sheshin Miqësia vështirësitë me të cilat përballen punëtorët në të gjithë sektorët. Ndërsa siguria në punë ishte çfarë mbizotëroi në fjalime, për shkak të numrit të lartë të humbjes së jetëve.

Esmeralda Hoxha, nga Qendra Aleanca për Zhvillim Gjinor (GADC), u shpreh se këto nuk mund të jenë vetëm statistika.

“48 jetë humbën në vendin e punës në 2025-ën. 48 familje, prindërit nuk u kthyen në shtëpi. 48 familje po rrisin jetimë. 48 gra kryefamiljare tashmë vuajnë për të përmbyllur muajin. Pse? Sepse mbështetja sociale më mbrapa mungon”, deklaroi Hoxha.

Në një deklaratë të përbashkët, të lexuar nga Dritan Shahu, i Sindikatës së Sektorit të Hidrokarbureve nënvizoi se kërkohet veprim i menjëhershëm nga qeveria dhe institucionet përgjegjëse.

“Të rrisin urgjentisht numrin dhe efektivitetin e inspektimeve në punë, veçanërisht në sektorët me risk të lartë; Të vendosin masa ndëshkuese reale dhe të zbatueshme ndaj punëdhënësve që shkelin rregullat e sigurisë”, tha Shahu.

Mes të tjerash ai ndaloi edhe te sektori hidrokarbur, të cilin përfaqëson, ndërsa kërkoi që naftëtarët të trajtohen me dinjitet.

“Duhet që statusi të ndryshojë, duhet që përfitimi për statusin nga 0.6% që është sot në vit pune mbi pension, të shkojë në 1% siç ka qenë parashikuar në vitin 2017”, deklaroi përfaqësuesi i Sindikatës së Sektorit të Hidrokarbureve.

Njëkohësisht, para Ministrisë së Ekonomisë një tjetër bashkim sindikatash, nën emërtimin Unioni i Sindikatave bëri bashkë punëtorë dhe pensionistë, ndërsa në thirrjet e tyre kërkoheshin të drejta dhe dinjitet në punë.

Edison Hoxha nga Qendra për të Drejtat në Punë, tha për Citizens.al se thirrjet e sotme janë për adresim të menjëhershëm të sigurisë dhe të shëndetit në punë, të punonjësve, veçanërisht në sektorët më të vështirë të ekonomisë.

“Veçanërisht sektori i ndërtimit që është nga sektorët më problematikë dhe ku numri më i madh i personave dhe punonjësve që kanë humbur jetën vjen pikërisht nga ky sektor”, deklaroi Hoxha.

Sipas tij, përpos numrit të lartë të humbjes së jetëve në vitin 2025, të larta janë edhe aksidentet në punë.

“Janë 275 aksidente që kanë ndodhur vetëm gjatë vitit 2025 dhe kjo është një shifër alarmante për tregun e punës që ne kemi këtu. Po ta krahasojmë me vitin 2024 është gati një dyfishim, nga 177 në vitin 2024”, deklaroi Hoxha.

Të pranishëm në tubimin e mbajtur në Sheshin Miqësia ishin edhe punëtorë të pastrim-gjelbërimit dhe të fasonerive, por dhe pse morën pjesë në këtë tubim, shumica e tyre qëndruan me maskë dhe kapele për të mbuluar identitetin, me frikën nga dallimi i tyre prej punëdhënësve.

“Gjatë punës që ne bëjmë, hasim vështirësi, punojmë në shi, në vapë, në pluhur, mes zhurmës së përditshme të Tiranës dhe mbetjeve të rrezikshme”, u shpreh njëri prej tyre.

Ervis Çota nga Lëvizja Rinore Egjyptiane dhe Rome paraqiti të njëjtën situatë për këtë sektor.

“Ka sektorët ku rreziku është i dukshëm, por ka edhe nga ata sektorë që mbeten në hije, janë njerëz të padukshëm. Dhe në fakt punëtorët e pastrimit janë një prej tyre”, u shpreh Çota.

Valentin Macaj nga  Sindikata e Shërbimeve Policore të Shqipërisë tha se paga e punonjësve të policisë edhe pse më e lartë se ajo minimale, nuk plotëson standardet e jetesës dinjitoze.

“80% e punonjësve nuk bëjnë pushime vjetore, janë në kredi”, shtoi Macaj.

Përfaqësues të Sindikatës së Punonjësve të Shërbimit Shëndetësor, të Sindikatës së Bashkuar të Arsimit Shqiptar, të Universiteteve, të Psikologëve po ashtu sollën në shesh shqetësimet e tyre të përditshme dhe bënë thirrje për përfshirje të punonjësve të këtyre sektorëve në vendimmarrje.

Mes të tjerash, Koalicioni Shqiptar për të Drejtat në Punë kërkoi transparencë dhe raportim publik për çdo aksident me vdekje në punë; institucionalizimin e mjekësisë së punës së pjesë e sistemit publik; bërjen efektive këshillat e sigurisë dhe shëndetit në punë; forcimin e dialogut social dhe mbrojtje për punëtorët që denoncojnë shkeljet.

The post 1 Maj: 48 jetë të humbura në 2025, siguria në punë mbetet emergjencë appeared first on Citizens.al.

Skema e dyshuar në Spitalin Onkologjik ku pacientët me kancer devijoheshin nga sistemi publik drejt klinikave private për përfitime financiare ka marrë një zhvillim të rëndësishëm.

Prokuroria e Tiranës ka dërguar në gjyq gjashtë nga personat e dyshuar, mes tyre zyrtarë të Qendrës Spitalore Universitare Nënë Tereza (QSUT) dhe mjekë, ndërsa hetimet zbulojnë edhe dështime serioze institucionale, si lënia jashtë funksioni e pajisjeve jetike për trajtim.

Rasti rikthen në vëmendje krizën e besimit dhe mungesën e llogaridhënies në sistemin shëndetësor publik.

Përmes një njoftimi për shtyp, Prokuroria e Tiranës tha të enjten se kishte përfunduar hetimet dhe për këtë ka vendosur të dërgojë në gjyq zv.drejtoreshën e QSUT-së, koordinatoren e Spitalit Onkologjik, administratorin e një kompanie farmaceutike dhe një grup mjekësh dhe specialistësh.

Ata akuzohen për vepra si shpërdorim detyre, fshehje të ardhurash dhe tregtim mallrash kontrabandë.

Sipas hetimeve, disa zyrtarë dhe mjekë të Spitalit Onkologjik orientonin pacientët me kancer drejt klinikave private, ku ata detyroheshin të paguanin për shërbime që duhet t’i merrnin falas në spitalin shtetëror.

Në disa raste, pacientët përzgjidheshin nga listat e pritjes dhe devijoheshin qëllimisht, ndërsa personat përgjegjës përfitonin financiarisht.

Fillimisht, çështja u shqyrtua nga Prokuroria e Posaçme kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar për të vlerësuar nëse kishte elementë të korrupsionit të organizuar, por më pas iu kthye Prokurorisë së Tiranës.

Hetimet treguan se një aparaturë e rëndësishme për trajtimin e pacientëve me kancer (kobalto-terapia) në QSUT nuk u vu kurrë në funksion, për shkak të mungesës së infrastrukturës së sigurisë (bunker anti-radioaktiv). Pajisja u instalua në kushte të papërshtatshme dhe mbeti e papërdorur që nga viti 2021, duke krijuar edhe rrezik për personelin.

Po kështu, u zbulua gjithashtu se një koordinator i spitalit orientonte në mënyrë të paligjshme pacientët drejt klinikave private për trajtime që duhet të ofroheshin falas në spitalin shtetëror, duke përfituar financiarisht nga kjo skemë.

Për këtë përgjegjësia bie mbi administratoren e Spitalit Onkologjik në QSUT, Alketa Pere dhe zv.drejtoresha e QSUT-së Brikena Qirjazi, të cilat sipas Prokurorisë nuk kanë marrë masa për parandalimin e kësaj situate duke privuar pacientët nga trajtimi i duhur dhe duke kufizuar alternativat mjekësore.

Një specialiste në QSUT akuzohet se hartoi një ekspertizë të pasaktë për burimet radioaktive, duke çuar në blerjen e një pajisjeje që nuk u përdor kurrë dhe që shkaktoi gjithashtu dëm ekonomik për shtetin.

Ndërkohë, administratori i “Flori Farma”, Florian Marku, njëherazi farmacist, dyshohet se ka kontrabanduar ilaçin “Valamor,” teksa Halil Gashi, administrator i klinikës Megis, dyshohet për punësim të paligjshëm dhe fshehje aktiviteti tregtar.

Spitali Onkologjik është vënë shpesh në qendër të akuzave për abuzime të rënda dhe rrezikim të jetës së pacientëve. Në tetor 2025, një raport i KLSH-së evidentoi probleme serioze, si barna të skaduara, aparatura jashtë funksioni dhe shërbime të pamjaftueshme, duke rrezikuar trajtimin e pacientëve.

Në verën e vitit 2024, një sërë protestash kulmuan para Ministrisë së Shëndetësisë, ku institucioni u etiketua nga protestuesit si “Ministria e Vdekjes”. Në atë kohë, kryeministri Edi Rama shmangu përgjegjësitë për ngjarjen që çoi në shkarkimin dhe hetimin e shtatë mjekëve dhe specialistëve, duke i cilësuar ata “zullumqarët e shëndetit”.

Në të njëjtën periudhë u diskutua edhe për mundësinë e dhënies së autorizimeve për mjekët e sektorit publik që të punojnë në klinika private, një masë për të cilën mbetet e paqartë niveli i zbatimit.

Lexoni gjithashtu:

• Skandali i Onkologjikut, sërish protesta tek “Ministria e Vdekjes”
• Onkologjiku: KLSH ekspozon mungesa në barna, staf dhe pajisje

The post 6 të pandehur për skemën e zhvatjes ndaj pacientëve me kancer te Onkologjiku appeared first on Citizens.al.

Shqipëria ka humbur tre vende në raportin vjetor të lirisë së medias të Reporterëve pa Kufij (RSF), duke u renditur e 83-ta nga 180 vende të përfshira në indeks.

Një vit më parë, vendi ynë u rendit i 80-ti, ndërsa në vitin 2024 ishte i 99-ti.

Sipas indeksit, në Shqipëri liria e shtypit dhe pavarësia e medias kërcënohen nga konfliktet e interesit midis botës së biznesit dhe asaj politike, si dhe nga një kuadër ligjor i mangët dhe një sistem rregullator i politizuar.

“Gazetarët janë viktima të akteve të intimidimit nga politikanët dhe krimi i organizuar”, thuhet në raport teksa theksohet se mediat më me ndikim në sektorin privat janë në pronësi të një numri të vogël kompanish me lidhje politike, veçanërisht në sektorë si ndërtimi.

“Ndërkohë që në vend ekzistojnë qindra media online, vetëm një numër i vogël prej tyre kanë një model të qëndrueshëm biznesi me financim transparent”, thekson raporti.

Sa i takon kontekstit politik, raporti nënvizon se gazetarët përballen me presion politik, veçanërisht gjatë zgjedhjeve.

“Politikanët kufizojnë pavarësinë editoriale duke politizuar organet rregullatore të medias dhe duke emëruar drejtuesit e mediave publike”, thuhet në raport.

Ndërkohë, vihet në dukje se gazetarët kritikë ndaj autoriteteve shpesh i nënshtrohen sulmeve që synojnë t’i diskreditojnë, si nga qeveria, ashtu edhe nga opozita.

Raporti përmend edhe vendimin e qeverisë për të bllokuar TikTok-un në vitin 2025, si dhe vendimin e Gjykatës Kushtetuese për këtë akt. Po ashtu, sipas tij, gazetarët që hetojnë krimin dhe korrupsionin janë veçanërisht objekt kërcënimesh.

“Krimi i organizuar përbën një nga kërcënimet më të mëdha për sigurinë e gazetarëve”, thekson raporti.

Ndërsa vihet në dukje se, edhe pse policia ka ndërmarrë së fundmi hapa për të hetuar sulmet ndaj gazetarëve, pandëshkueshmëria për këto krime, e kombinuar me përpjekjet politike për t’i diskredituar gazetarët, ka krijuar një klimë që mund të nxisë sulme të mëtejshme.

“Gazetaret, të cilat përbëjnë shumicën e profesionit, përballen me ngacmime online dhe, në disa raste, me diskriminim me bazë gjinore brenda redaksive, ndonëse ka pasur përparim në këtë drejtim”, thekson më tej raporti.

Sipas raportit, vetë-censura është e përhapur. Megjithatë, mediat kanë krijuar një platformë për vetërregullim etik, “e para e këtij lloji në Shqipëri”.

Asociacioni i Gazetarëve të Shqipërisë përcolli gjetjet e raportit dhe u shpreh përmes një deklarate se siguria e gazetarëve dhe kërcënimet nga krimi i organizuar mbeten shqetësuese.

“Klima e pandëshkueshmërisë për sulmet ndaj gazetarëve është e papranueshme dhe kërkon reagim të menjëhershëm institucional”, tha AGSH.

Blerjana Bino, nga Rrjeti i Gazetarëve të Sigurt në Shqipëri, u shpreh se renditja e vendit pasqyron një mjedis mediatik të formësuar nga faktorë të njohur, por gjithnjë e më të konsoliduar.

“Ndryshimi nuk mund të vijë nga ndërhyrje të izoluara apo formale, por nga thyerja e këtij normalizimi përmes zbatimit real të standardeve, rritjes së llogaridhënies dhe krijimit të kushteve ku gazetaria në interes publik mund të funksionojë pa presion të vazhdueshëm”, u shpreh Bino.

Lexoni gjithashtu:

• Përkeqësohet liria e shtypit, Shqipëria humb tre vende
• Liria e shtypit në Shqipëri: Progres në letër, vështirësi në terren
• RSF: Liria e Medias në Shqipëri për herë të parë në rënie prej 2013

The post Shqipëria bie në indeksin e lirisë së medias: Presione nga politika dhe krimi appeared first on Citizens.al.

Moti i mirë ka hapur zyrtarisht sezonin turistik, dhe Kukësi, një nga portat natyrore drejt veriut dhe Kosovës, duhej të hynte në këtë periudhë me një nga asetet e tij më të rëndësishëm, liqenin. Por në vend të kësaj, sezoni i këtij viti po vijon me një krizë të përsëritur mjedisore.

Sipërfaqe të tëra të liqenit janë mbuluar nga mbetje plastike, në një panoramë që bie ndesh drejtpërdrejt me imazhin turistik që zona përpiqet të ndërtojë. Pikërisht në momentin kur vizitorët shtohen dhe vëmendja ndaj territorit rritet, ndotja bëhet më e dukshme, dhe më e pakontestueshme.

Megjithatë, edhe në këtë situatë, për të njëjtin liqen qarkullojnë dy narrativa që nuk përputhen.

Nga njëra anë, kanalet zyrtare të bashkisë Kukës, pamjet e fundit të publikuara prej saj (datë 24 prill) dhe kryetarit Albert Halilaj paraqesin një situatë të menaxhuar dhe nën kontroll sa i përket mbeturinave në liqenin e Fierzës.

Fotografi me një sipërfaqe ujore relativisht e pastër, ndërhyrje me varkë dhe mbishkrime që sugjerojnë për reagim në kohë. Por, nga ana tjetër, raportimet mediatike dhe publikimet e aktivistëve mjedisorë tregojnë një realitet tjetër.

Masa të dendura plastike që mbulojnë sipërfaqe të konsiderueshme të liqenit, veçanërisht në zonat ku derdhen përrenj dhe degë të lumenjve që e furnizojnë liqenin e Fierzës.

Ky kontrast nuk është thjesht estetik, por është thelbi për mënyrën se si duhet kuptuar kriza e mbetjeve në këtë liqen, raportuar vazhdimisht edhe me materiale të zgjeruara nga Citizens.al

Një liqen, dy pamje të papajtueshme

Raportimet e fundit dokumentojnë një “panoramë të rëndë mjedisore në Kukës”, ku liqeni shfaqet si një vendgrumbullim ujor i mbetjeve që vijnë nga rrjedha e sipërme dy degëve të Drinit.

Në pamjet e qarkulluara në media dhe rrjetet sociale, plastika krijon shtresa të vazhdueshme, duke bllokuar sipërfaqen dhe duke ndikuar drejtpërdrejt në ekosistem.

Komunikimi publik i institucioneve duket sikur e shmang këtë panoramë të plotë. Ai zgjedh fragmente të realitetit që janë më të menaxhueshme vizualisht dhe politikisht. Një strategji komunikimi e njohur kjo në Shqipëri ku krizat edhe kur nuk mund të mohohen dot, kornizohen për t’u minimizuar.

Por raportimet e bëra nga aktivisti Arben Trota, kanë përmbysur qartësisht këtë kornizë. Përmes disa videosh të botuara në Facebook ai ka denoncuar për një situatë tejet të rëndë në Gostil, Shtiqën dhe anën e lumit Luma ku një valë e madhe mbetjesh janë grumbulluar në breg.

“S’është vetëm Ramhasi [zona qendrore përballë liqenit] i ndotur” bëri thirrjeTrota ndaj Bashkisë Kukës.

Ky denoncim u shoqërua së fundmi nga apeli publik i aktivistit mjedisor Lulzim Baumann, i cili operon në liqen përmes nismës së organizatës së tij Recycling Albania, në bashkëpunim edhe me bashkinë, duke përdorur një varkë për grumbullimin e mbetjeve në ujë.

Në një thirrje drejtuar Kryeministrit Edi Rama dhe homologut të tij në Kosovë, Albin Kurti, ai e ka përkufizuar situatën si një emergjencë rajonale.

Megjithatë, në një vlerësim më të detajuar që Baumann bëri përmes telefonit për Citizens.al ai bëri një dallim të rëndësishëm: zyrtarisht nuk ka një përshkallëzim dramatik të situatës në të gjithë liqenin, por ndotja është përqendruar dhe intensifikuar në zona specifike, veçanërisht në Përbgreg, në luginën e Lumës.

Sipas tij, kjo është një dinamikë e përsëritur, e lidhur drejtpërdrejt me shtimin e hedhjeve të mbeturinave dhe kushtet natyrore.

Pas reshjeve të mëdha dhe fryrjes së Drini i Bardhë, masa të mëdha mbetjesh transportohen dhe depozitohen në këto zona, duke krijuar grumbullime të dendura.

Edhe pse ndërhyrjet me varkë kanë qenë të vazhdueshme, jo vetëm në pjesën qendrore të liqenit, por edhe në zona të tjera, përfshirë segmentet e Drini i Zi, ai pranoi kufizimet që ka kjo veprimtari mjedisore.

Luhatjet e nivelit të ujit e bëjnë shpesh të pamundur ndërhyrjen aty ku mbetjet i afrohen bregut nga era.

“Edhe sikur 10 varka të jenë aty, s’kemi çfarë t’u bëjmë pastaj,” theksoi Baumann, duke përshkruar një situatë ku kapacitetet aktuale përplasen me përmasën reale të problemit.

Në thelb, sipas tij, kjo nuk është më një çështje që mund të menaxhohet në nivel lokal. Edhe me përfshirjen e organizatave mjedisore dhe bashkisë, kapacitetet mbeten të pamjaftueshme përballë një fenomeni që ushqehet nga i gjithë pellgu i Drinit.

Problemi duket se qëndron te mungesa e një mekanizmi të koordinuar në nivel qeveritar dhe ndërkufitar, kryesisht me Kosovën.

Sepse, siç nënvizon Baumann, një bashki, apo një komunë në anën tjetër të kufirit, nuk mundet ta përballojë një krizë që prodhohet nga një sistem i tërë.

“Ne pastrojmë, ndërsa mbetje të reja vazhdojnë të vijnë,” mbetet përkufizimi më i thjeshtë dhe më i saktë i një cikli që, pa ndërhyrje strukturore, vazhdon të përsëritet.

Sipas tij, rreth 20 tonë mbetje në vit janë larguar nga liqeni përmes ndërhyrjeve të organizuara. Por kjo është vetëm një përpjekje për të menaxhuar pasojën, jo për të ndalur burimin.

Kërkesat janë të qarta, ndërhyrje e përbashkët Shqipëri-Kosovë, ndalim i hedhjeve dhe rrjedhjes së mbetjeve në lumenjtë e Drinit të Bardhë dhe po kështu të Drinit të Zi dhe zbatim real i ligjit për mjedisin.

Për aktivisten e mjedisit, Besjana Guri, e cila drejton qendrën “Lumi”, problemi nuk është i momentit, por problem strukturor.

“Kjo nuk është rastësi, por një dështim sistematik,” thotë ajo teksa e zgjeron hartën e krizës përtej Kukësit, duke përfshirë deltën e lumenjve kryesorë në Shqipëri: Ishëm, Drin, Vjosë, e Seman.

Sipas saj fenomeni përsëritet me të njëjtën logjikë, mbetje që i merr rrjedha, grumbullohen dhe zhvendosen, pa u ndalur kurrë në burim. Në këtë kuptim, liqeni i Fierzës dhe vetë kaskada e Drinit – që vijon në Koman, Vaun e Dejës e përtej – nuk janë përjashtime, por vetëm pika ku problemi bëhet i dukshëm.

Kriza që po përjeton Kukësi me liqenin buzë tij, është paralajmëruar vazhdimisht. Në disa raportime ndërkufitare, Citizens.al ka treguar sesi Drini i Bardhë dhe degët e tij funksionojnë si një sistem transporti për mbetjet në rajon.

Mbetjet e hedhura në Kosovë dhe Shqipëri përfundojnë në të njëjtin “vendgrumbullim” liqenin e Fierzës. Mungesa e koordinimit mes shteteve e bën të pamundur ndërhyrjen efektive.

Projektet pilote dhe aksionet sporadike nuk kanë arritur të krijojnë një mekanizëm të qëndrueshëm parandalimi.

Në këtë kontekst, çdo “foto e pastër” nga liqeni është, në rastin më të mirë, një moment i izoluar në një cikël të pandërprerë ndotjeje. Në rastin më të keq, propagandë e qartë që përpiqet të manipulojë realitetin.

Në këtë cikël, narrativa zyrtare rrezikon të bëhet pjesë e problemit, duke e paraqitur krizën si të menaxhueshme, në një kohë kur ajo dukshëm është jashtë kontrollit.

*Artikulli u përditësua me një koment të shtuar nga L.Baumann.

Lexoni gjithashtu:

• Drini i Bardhë, vendgrumbullim i “lëvizshëm” mbeturinash
• Ndotja, pasojat dhe nismat për shpëtimin e Drinit në Shqipëri
• Ndotja kërcënon Drinin dhe degët e tij në tre shtete të Ballkanit

The post Një liqen, dy narrativa, përshkallëzon kriza e mbetjeve në Kukës appeared first on Citizens.al.

Në Kurdari, konflikti për hidrocentralin “Doma” nuk është më thjesht një çështje projekti energjetik, por një përplasje e hapur mes komunitetit, institucioneve dhe vetë kompanisë.

Pas protestave para Kuvendit, padisë në gjykatë dhe tensioneve të përsëritura në terren, Rexhep Kuleni, një prej banorëve më të zëshëm, thotë se përballja ka hyrë në një fazë të re, rezistencës së përditshme për të mbrojtur ujin.

Në këtë realitet, zëri i tij nuk është thjesht një rrëfim personal, por një dritare për të kuptuar sesi një konflikt administrativ është shndërruar në një krizë të thellë të besimit ndaj shtetit.

“Erdhën ata, por ne s’i kemi lejuar të nisin punimet”, thotë në telefon Rexhep Kuleni nga fshati Kurdari i Klosit.

Aty ku lumi Lusa gjarpëron prej malit dhe zhurma e ujit është pjesë e përditshmërisë, Rexhepi, bashkë me banorët e tjerë, e kanë kthyer mbrojtjen e tij në një mision jete.

Rexhepi nuk është një figurë publike në kuptimin klasik, por për banorët e zonës ai është zëri që i mbledh, i organizon dhe i mban të bashkuar përballë një kërcënimi që e ndiejnë si personal: futjen e lumit në tuba.

“Kemi vetëm një aktmarrëveshje, me Zotin,” thotë me bindje ai duke theksuar se nuk ka vend për negociata.

Në fjalët e tij nuk ka retorikë politike, por një ndjenjë të thellë përgjegjësie ndaj tokës dhe njerëzve me të cilët ka ndarë jetën.

Rexhepi është një burrë i thjeshtë në dukje, me një histori pune që e ka lidhur fort me zonën. Gjatë periudhës së diktaturës ai ishte mekanik në Stacionin e Mekanikë-Traktorëve (SMT) të Kurdarisë e më tej ekonomist e llogaritar.

SMT-të ishin strukturat kryesore që shtynin përpara ekonominë bujqësore në fshatra gjatë asaj periudhe. Pikërisht falë përvojës së tillë, qoftë të punës në terren, por edhe të administratës në lidhje me procedurat dhe mënyrës sesi funksionon shteti, ai ka gëzuar respekt në zonë.  

Por sot, roli i tij ka ndryshuar, ai është organizator, ndërmjetës dhe, bashkë me komunitetin, kujdestar i publikes së përbashkët: ujit.

Përgjithësisht zgjohet herët, shpesh para orës gjashtë. Telefoni nuk i pushon, edhe ndërsa na shoqëron për në zonën ku parashikohet të ndërtohet hidrocentrali.

“Më merr dikush në telefon për këto probleme [të hidrocentraleve] dhe unë u jap rrugëzgjidhjet e mia”, shprehet Rexhepi.

Nisja e projektit në befasi, pa dakordësinë e banorëve, i ka lënë prej kohësh në gjendje alarmi.

Rexhepi tregon se si kompania erdhi fshehurazi, për ditë me radhë, pa lajmëruar banorët. Lajmi për projektin u përhap vetëm kur puna kishte nisur, ndërsa reagimi ishte i menjëhershëm.

“U detyruam të mobilizojmë kryetarët e fshatrave, popullin dhe arritëm që [kompaninë me makineritë] e nxorëm, e përzumë,” kujton ai në një rrëfim që duket se nuk ka triumf të tepruar, por një ndjesi të qartë se beteja vijon.

Edhe natën, thotë ai, njerëzit zgjohen nga shqetësimi se mos makineritë rikthehen teksa emri i kompanisë është bërë një lloj simboli frike.

“Na u bë ky ‘Doma’ sikur të jetë Hitleri,” shprehet ai, duke pasqyruar tensionin dhe ndjesinë e kërcënimit që përjetojnë banorët.

Për Rexhepin, kjo nuk është një çështje kompromisi: “Nuk ka kompromis… kundër jetës sime, kundër fëmijëve.”

Ai flet për borxhin ndaj brezave, për përgjegjësinë që kanë sot ndaj atyre që do të vijnë nesër.

“Do të na mallkojnë,” thotë ai, si një reflektim i sinqertë mbi pasojat.

Në bisedë e sipër, Rexhepi na tregon edhe ndikimin që ky projekt hidroenergjetik ka lënë te fëmijët.

“O gjysh, po na merr ujin ‘Doma’,” citon ai fjalët e nipërve dhe mbesave, fjali që sipas tij, duhet të dëgjohen jo vetëm nga kompania, por edhe nga institucionet, të cilat deri më tani nuk e kanë dëgjuar komunitetin.

“Uji është jeta, është frymëmarrja për ne,” thekson Rexhepi.

Sipas tij, ky rast tregoi se sa i bashkuar është komuniteti i Kurdarisë, përtej besimeve dhe përkatësive politike.

“Të gjithë banorët janë heronj sepse janë për një qëllim,” vijon ai duke shmangur protagonizmin, ndërsa sjell në vëmendje se aktmarrëveshja e vetme që kanë është ajo me Zotin.

Një marrëveshje e pashkruar për të mbrojtur ujin, tokën, ajrin dhe diellin.

Në një kohë kur vendimet shpesh merren larg komuniteteve, zëri i Rexhepit vjen si një kujtesë se për disa njerëz, lidhja me vendin nuk është thjesht çështje prone, por identitet.

Lexoni gjithashtu:

• Protesta para Kuvendit: Banorët e Kurdarisë kundër hidrocentraleve
• Fitime në kurriz të komuniteteve; mbi 200 hidrocentrale private në 15 vjet
• Lejimi i punimeve për HEC-in në Kurdari shton tensionet mes banorëve dhe kompanisë

The post “O gjysh, po na marrin ujin!” – Një histori nga Kurdaria për rezistencën appeared first on Citizens.al.

Digjet makina e gazetarit Sami Curri në Bulqizë. Incidenti dyshohet të jetë i qëllimshëm dhe i lidhur me punën si gazetar lokal.

Ngjarja vjen në një klimë të brishtë për gazetarët në terren, veçanërisht në zonat ku raportimet prekin interesa ekonomike dhe të pushtetit, duke ngritur shqetësime për sigurinë dhe presionet ndaj medias.

Rasti dhe dyshimet e para

Ngjarja ndodhi në orët e para të mëngjesit të së dielës. Curri e kishte parkuar makinën pranë pallatit ku banon në lagjen e re të Bulqizës.

Zjarri dyshohet të jetë vendosur qëllimisht dhe të ketë lidhje me aktivitetin e tij si gazetar.

“Jam njoftuar rreth orës 02:45 se makinës i ishte vënë zjarr. Më lajmëroi një komshi i katit të tretë. Automjeti ishte i parkuar rreth 30 metra larg pallatit ku banoj me nënën,” tha Curri pas ngjarjes.

Sipas tij, bëhet fjalë për një akt të qëllimshëm që synon ta intimidojë për shkak të punës që kryen.

“Ata që e kanë bërë këtë nuk do të më frikësojnë dot, pasi për mua gazetaria është një mision që i shërben interesit publik dhe do të vazhdoj me çdo çmim,” u shpreh ai duke theksuar se ngjarja e së dielës ishte një prej çmimeve.

Curri shtoi se në javët e fundit ka qenë në kontakt me persona të prekur nga temat që ka trajtuar. Ai shpreson që organet e drejtësisë të bëjnë punën e tyre, megjithatë, ai u shpreh skeptik për zbardhjen e plotë të ngjarjes.

“Kjo ndjenjë vjen nga përvoja ime e përditshme, por shpresoj që hetimet të jenë korrekte”, tha Curri.

Curri është gazetar lokal nga Bulqiza dhe themelues i medias “Bulqiza Ime”. Ai ka një eksperiencë prej rreth 10 vitesh në raportimin nga terreni në qarkun e Dibrës.

Puna e tij është përqendruar kryesisht në çështjet lokale, duke u bërë një prej gazetarëve kryesor të qarkut për raportime në lidhje me tema të mjedisit si dëmet nga projektet e hidrocentraleve, shpyllëzimit, por edhe raportime për kushtet e minatorëve, të drejtat dhe protestat e tyre, banorëve të zonave përreth etj.

Curri njihet për raportime të drejtpërdrejta nga komuniteti, aspektet sociale dhe për trajtimin e temave të ndjeshme që lidhen me monitorimin e bashkive të qarkut Dibër dhe prokurimet publike të tyre.

Organizatat e medias kërkojnë hetim i plotë

Asociacioni i Gazetarëve të Shqipërisë (AGSH) e cilësoi ngjarjen si alarm serioz për sigurinë e gazetarëve dhe klimën në të cilën ata ushtrojnë profesionin.

“Deklaratat publike të gazetarit Curri, i cili e konsideron ngjarjen si mesazh kërcënues për shkak të punës së tij, e bëjnë edhe më urgjent një reagim institucional të shpejtë dhe të plotë”, thuhet në reagimin e AGSH-së.

Nga ana tjetër, Rrjeti i Gazetarëve të Sigurt bëri thirrje për hetim të shpejtë, të plotë dhe të pavarur.

“Një reagim i qartë dhe efektiv institucional është thelbësor për të parandaluar pandëshkueshmërinë dhe për të mbrojtur lirinë e medias”, deklaroi rrjeti.

Një reagim të ngjashëm pati edhe Unioni i Gazetarëve Shqiptarë, që kërkoi zbardhjen e menjëhershme të ngjarjes dhe ndëshkimin ligjor të autorëve.

Qendra SCiDEV theksoi ndër të tjera se incidente të tilla ngjallin shqetësime serioze për median lokale.

“Mediat lokale operojnë në mjedise sfiduese dhe luajnë rol thelbësor në informimin e komuniteteve dhe mbajtjen e institucioneve përgjegjëse. Çdo formë intimidimi është veçanërisht shqetësuese”, u tha në deklaratën e saj.

The post Digjet makina e gazetarit Sami Curri në Bulqizë, dyshohet për zjarrvënie të qëllimshme appeared first on Citizens.al.

Lumi i Cemit, një prej lumenjve më të çmuar të Alpeve, uji i të cilit ka ushqyer jetën dhe shpresën e banorëve për zhvillimin e turizmit, rrezikon të devijohet dhe të futet në tuba nga disa projekte hidrocentralesh.

Aktualisht, tre projekte janë konkretizuar përgjatë viteve 2017-2022. Një i katërt është kundërshtuar nga banorët, ndërsa në tavolinë po diskutohen edhe gjashtë të tjerë. Përballë këtij presioni, komuniteti lokal vuan mungesën e energjisë elektrike, rrugë të pakalueshme dhe një zhvillim që duket se po e shpërfill.

Dy realitete përgjatë të njëjtit lumë

Temperaturat në luginën e Cemit ishin rritur që mesin e muajit prill dhe grupet e para të turistëve kishin nisur të kërkonin freskinë e maleve. Por në Tamarë dhe përtej – rreth 170 kilometra në veri të Tiranës – banorët tregojnë se energjia elektrike ndërpritet shpesh, madje edhe në mes të sezonit.

Ndërprerjet ndodhin pa paralajmërim, në disa raste për orë të tëra. Një zonë që prej vitesh promovohet si destinacion me veçanësi turistike nuk ka ende furnizim të rregullt me energji elektrike. Zgjidhja mbetet gjeneratori.

Megjithatë, optimizmi i banorëve vijon të jetë njësoj. Në restorantin ku bujtëm në qendër të Tamarës, tavolina ishte plot, megjithëse, sipas një prej vajzave që shërbenin, shumica e produkteve ishin konsumuar gjatë fundjavës së Pashkëve.

Por rreth 10 kilometra më tutje, në drejtim të Vuklit dhe Nikçit, atmosfera ndryshonte krejtësisht. Kjo zonë me një peizazh fantastik, ndahet vetëm nga një mal prej luginës së Thethit, njohur ndërkombëtarisht, bashkë me Valbonën si dy nga pikat kryesore të turizmit në Alpe.

Asfalti përfundonte menjëherë pas kthesës së parë. Gurë, gropa, rrëshqitje masive dhe asnjë makinë në horizont. Në disa segmente, kalimi bëhej i pamundur për veturat. Gurë të mëdhenj, çakull dhe ndërhyrje të papërfunduara e kthenin udhëtimin në një sprovë të rrezikshme.

Një projekt prej 1.5 milionë eurosh, i nisur në maj 2024 dhe i marrë përsipër nga kompania “Vëllezërit Hysa”, dukej i braktisur. Ai parashikohej të përfundonte në nëntor 2024, por sot, rreth dy vite nga ajo periudhë, kantieri nuk ka më asnjë gjurmë aktiviteti.

Mes këtyre dy realiteteve, errësirës në një zonë me hidrocentrale dhe izolimit në një zonë që pret zhvillim, rrjedhin pikërisht dy degët e Lumit të Cemit.

Dy “rrjedha” konfliktesh

Cemi buron në lartësitë alpine të Kelmendit në Malësi të Madhe dhe bashkohet në Tamarë, aty ku Cemi i Vuklit dhe ai i Selcës formojnë një rrjedhë të vetme që vazhdon drejt Malit të Zi.

Për dekada, izolimi i zonës e ka mbrojtur lumin nga ndërhyrjet e mëdha urbane dhe industriale. Por pas vitit 2017, kjo paprekshmëri është vënë seriozisht në diskutim.

Vetëm 1.5 kilometra larg Tamarës, në drejtim të Selcës në veri, lumi zhdukej nga syri për shkak të hidrocentralit “HEC Murasi”. Rreth 6 kilometra më tutje, “HEC Dobrinjë” dhe “HEC Selca” e devijonin një pjesë të rrjedhës në tuba.

Besjana Guri, drejtuese e qendrës LUMI dhe fituese e çmimit mjedisor “Goldman” për fushatën e mbrojtjes së Vjosës, tregoi se 5 kilometra përtej, mes fshatrave Mreg dhe Ostriç, banorët kanë qenë kundër “HEC Vriela,” por nuk përjashtohet mundësia për ta zhvilluar edhe këtë projekt.

Në letër, këto katër hidrocentrale kanë një kapacitet të vogël, rreth 7-8 MW. Megjithatë, ato lidhen me një rrjet më të gjerë interesash, pasi sipërmarrësit e tyre, janë të përfshirë në ortakëri me ndërmarrje të tjera energjetike si “United Energji” dhe “Miculi Energji”.

Ndërkohë, në degën e Vuklit në jug të Kelmendit, projektet mund të ndalen ende.

Tre hidrocentrale të tjera, pjesë e kompleksit “Ura e Tamarës”, janë propozuar nga kompania “Tamara Hydro Energy” – pjesë e grupit “Albavia,” e njohur si kontraktore e madhe e veprave publike në infrastrukturë – mes Kozhinjës dhe Vuklit. Projekti parashikon një kapacitet prodhues prej rreth 19 MW dhe devijimin e rreth 14.4 m³ ujë në sekondë, duke lënë më pak se 2 m³ ujë si rrjedhë ekologjike.

Në praktikë, sipas aktivistes mjedisore Besjana Guri, kjo do të thotë se segmente të tëra të lumit do të mbeten thuajse të thata gjatë periudhave pa reshje.

Sipas saj projekti është problematik pasi zona e Vuklit është pjesë edhe e Parkut Kombëtar të Alpeve. Ndërsa së fundmi kompania “Tamara Hydro Energy” ka marrë lejen mjedisore dhe duket se ështe e vendosur për ta zhvilluar këtë projekt.

Procesi i konsultimit publik ngre gjithashtu pikëpyetje. Një dëgjesë e zhvilluar vitin e kaluar nga “Tamara Hydro Energy,” kishte vetëm 8 pjesëmarrës. Por për banorët, kjo nuk është një çështje abstrakte.

“Uji dhe mali janë gjithçka këtu,” na tha një banor i Vuklit, i cili na priti në shtëpinë e tij që e kishte kthyer në lokal dhe bujtinë. “Lumi dhe kjo klimë na mbajnë gjallë tokën, bagëtinë e tanimë edhe turistët.”

Sipas tij, problem kryesor për banorët mbeten rruga, mungesa e shërbimeve komunale për heqjen e mbeturinave dhe energjia elektrike.

“Nga rruga e keqe, s’vjen njeri t’i marrë mbeturinat, një pjesë e të cilave përfundojnë në lumë,” tha ai.

“S’duam gjë tjetër, të gjitha i bëjmë vetë, siç i kemi bërë ndër shekuj denbabaden,” theksoi më pas duke kujtuar me krenari periudhat e shkuara të zonës së Kelmendit dhe lidhjet e forta të komunitetit.

Projektet e tjera si “HEC Brojë”; “HEC Grabom” dhe “HEC Peshtan” mbeten në letër. Ato kanë lënë pas një seri lëvizjesh ortakërie të kompanisë “Seman Sunpower,” e cila deri në vitin 2017 njihej si “Hydro Valbona” dhe interesohej për zhvillim hidrocentralesh edhe në Valbonë.

Dy drejtime ekonomike

Në një zonë ku operojnë hidrocentrale dhe planifikohen të ndërtohen edhe të tjerë, paradoksi më i madh mbetet ndërprerja e energjisë elektrike.

Zyrtarisht, problemi lidhet me rrjetin e amortizuar. Por për banorët, realiteti është konkret, pamundësi shërbimi, biznese që mbyllen dhe turistë që largohen.

Sipas aktivistes së mjedisit, Besjana Guri, kjo ka krijuar një perceptim të rrezikshëm, sipas së cilit furnizimi i rregullt me energji për këto zona mund të sigurohet vetëm përmes ndërtimit të hidrocentraleve të reja.

Nuk ka të dhëna të drejtpërdrejta për një politikë të tillë, por balanca e investimeve, më shumë në prodhim sesa në shpërndarje, ngre dyshime mbi prioritetet.

Në terma ekonomikë, diferenca është e qartë, përmirësimi i rrjetit nuk gjeneron të ardhura direkte për operatorët privatë në të njëjtën mënyrë sa prodhimi i energjisë.

I njëjti model shfaqet edhe në infrastrukturë. Rruga prej 10 kilometrash, Tamarë-Vukël mbetet e papërfunduar, duke zhgënjyer banorët, disa prej të cilëve janë kthyer edhe nga emigrimi për të investuar në turizëm pas premtimeve se zona do kishte të njëjtin bum zhvillimi si Thethi.

Pas pandemisë, Kelmendi ka njohur vërtetë një rritje të konsiderueshme duke u shndërruar në një destinacion në rritje. Shtëpi pritëse, guida lokale dhe biznese të vogla janë shtuar. Uji i pastër i Cemit, shpellat, kanionet dhe ujëvarat janë kthyer në aset turistik. Por kjo ekonomi mbetet e brishtë.

Për një zonë që mbështetet kryesisht në bujqësi, blegtori dhe së fundmi në turizëm, një bum edhe hidrocentralesh rrezikon të dëmtojë atë.

Cemi është gjithashtu edhe një arterie ekologjike. Dhjetëra specie shpendësh dhe peshqish janë identifikuar përgjatë tij, përfshirë troftën e mermertë.

Në këtë pikë, sipas aktivistes mjedisore Besjana Guri, ndërhyrjet nuk prekin vetëm rrjedhën e ujit, por gjithë zinxhirin ekologjik. Ajo paralajmëroi se devijimi i ujit, sidomos në tuba nëntokësorë, fragmenton habitatet dhe ul kapacitetin e vetë-rigjenerimit të ekosistemit.

Por, Cemi vazhdon edhe drejt Malit të Zi, ku kanioni i tij është shpallur monument natyror. Kjo e ka bërë çështjen e hidrocentraleve një çështje ndërkufitare, ku gjatë viteve 2018-2019 ka pasur dhe protesta.

Si Mali Zi, edhe Shqipëria është pjesë e Konventës së Espoo-s, që kërkon vlerësim të ndikimit ndërkufitar. Megjithatë, për rastin e këtyre 10 hidrocentraleve mungon ende një analizë e plotë dhe e koordinuar.

Në thelb, rreziku në lumin e Cemit nuk është thjesht mes interesave për energji dhe atyre që duan ta mbrojnë natyrën, por për modelin e zhvillimit. Zhvillimi i përqendruar te interesat e kompanive të hidrocentraleve është afatshkurtër, krahasuar te zhvillimi i përqendruar te një shpërndarje të gjerë te komuniteti përreth.

Por, nëse lumi do të vazhdojë të devijohet, humbja nuk do të jetë vetëm ekologjike, ajo do të prekë drejtpërdrejt ekonominë lokale të Kelmendit, që sapo ka nisur të marrë frymë përmes turizmit.

Lexoni gjithashtu:

• Hidrocentrale pa kufi: Ballkani “hambar” i HEC-eve të vogla
• Ndotja kërcënon Drinin dhe degët e tij në tre shtete të Ballkanit
• Fitime në kurriz të komuniteteve; mbi 200 hidrocentrale private në 15 vjet

The post Turizëm me tuba, hidrocentralet kërcënojnë lumin e Cemit appeared first on Citizens.al.

Disa ditë më parë, media të ndryshme në vend, raportuan se “Vila Mbretërore” e Mbretit Zog në Durrës do të rrafshohej për t’i hapur rrugë një kompleksi rezidencial dhe hotelerie. Por verifikimet tregojnë se ky pretendim nuk qëndron.

Projekti i zhvillimit, i parashikuar nga kompania “Rajfi Group”, nuk përfshin territorin ku ndodhet vila historike, e cila qëndron në majë të kodrës. Ndërtimi pritet të zhvillohet në pjesën jugore të saj, në një parcelë, e cila aktualisht është zonë e gjelbëruar dhe me pemë.

Ky fakt konfirmohet si nga dokumentet e planvendosjes, ashtu edhe nga vetë pronari i vilës, sipërmarrësi Kadri Morina. Ai tha për Citizens.al se raportimet ishin të rreme dhe tha se puna për restaurimin e objektit po vijonte normalisht.

Një vit më parë, në qershor 2025, Morina qe shprehur për ne se kishte angazhuar arkitektë italianë dhe francezë për ta rikthyer vilën në gjendjen e saj origjinale të vitit 1939. Sipas tij, projekti parashikon përfundimin e restaurimit brenda katër viteve.

“Vila do të përdoret si një qendër atraktive për turistët, shqiptarët dhe shtetin”, u shpreh ai.

Citizens.al ishte në mjediset e vilës dhe konstatoi se objekti është i aksesueshëm për vizitorët, të cilët raportuan se paguajnë rreth tre euro për hyrje. Megjithatë, në ambientet e jashtme mungojnë tabelat informuese për restaurimin, ndërsa punimet ende nuk kanë reflektuar ndonjë ndryshim thelbësor të gjendjes.

Një simbol historik pa status mbrojtjeje

Vila e ish-Mbretit Ahmet Zogu u ndërtua në vitet 1920-30 si rezidencë verore e monarkisë shqiptare. E pozicionuar në një nga pikat më dominuese të qytetit, ajo përfaqëson një nga gjurmët më të dukshme të periudhës së Mbretërisë në Durrës.

Arkitektura e saj reflekton ndikime perëndimore dhe një estetikë të kohës, ndërsa historia e ndërtesës përshkon disa regjime politike, nga periudha e tranzicionit të pushtetit të Zogut nga President në Mbret, te përdorimi institucional gjatë komunizmit, e deri te degradimi gjatë tranzicionit.

Pavarësisht kësaj qëndrese dhe rëndësie historike, vila nuk ka status si Monument Kulture.

Përfaqësues të Ministrisë së Kulturës i thanë Citizens.al se nuk ka pasur përpjekje konkrete ndër vite për ta futur objektin në listën e trashëgimisë së mbrojtur. Kjo ndodh edhe pse legjislacioni në fuqi nuk e pengon shpalljen monument të objekteve private.

Më herët, edhe trashëgimtari i familjes mbretërore, Leka Zogu, kishte propozuar një plan restaurimi, i cili nuk u realizua për mungesë mbështetjeje institucionale.

Në praktikë, kjo do të thotë se sot, forma dhe funksioni i ardhshëm i vilës mbeten në dorë të sektorit privat.

Zhvillimi përreth dhe pikëpyetjet mbi territorin

Kompleksi rezidencial dhe i hotelerisë, i planifikuar deri në 7 kate mbi tokë dhe 3 kate nën tokë, pritet të ndërtohet në një zonë të gjelbër në jug të vilës. Leja e zhvillimit është dhënë më 20 nëntor 2024.

Ishte pikërisht ky projekt që nxiti interpretimet se vila do të shembej. Në realitet, zhvillimi nuk prek drejtpërdrejt strukturën historike, por e vendos atë në një kontekst të ri urban.

Banorë të zonës pretendojnë se parcela ku do të ndërtohet përmban pisha disa-vjeçare dhe përfaqëson një nga hapësirat e pakta të gjelbëruara që i kanë mbetur qytetit.

Në dokumentet zyrtare të lejes së zhvillimit, theksohet se afërsia me Vilën e Zogut “i shton prestigj zonës”, duke e përdorur pikërisht trashëgiminë si element vlerësimi imobiliar për projektin.

Por, ekspertë të urbanistikës kanë ngritur shqetësime të tjera. Sipas tyre, zona konsiderohet me potencial arkeologjik dhe përfshin elementë të peizazhit natyror, çka do të kërkonte autorizim arkeologjik dhe vlerësim të ndikimit në mjedis.

Deri në momentin e publikimit, kompania ndërtuese nuk ka kthyer përgjigje për pyetjet e Citizens mbi këto procedura.

Kështu, rasti i Vilës së Zogut nxjerr në pah një problem më të thellë se sa një raportim i pasaktë, apo të rremë. Objekti nuk është në rrezik shembjeje, por mbetet i pambrojtur nga pikëpamja ligjore dhe i ekspozuar ndaj zhvillimeve përreth.

Në mungesë të një statusi të qartë dhe një strategjie publike për trashëgiminë, e ardhmja e tij lidhet më shumë me interesat private sesa me një vizion afatgjatë për historinë urbane të Durrësit.

Lexoni gjithashtu:

• Aktivistët i kujtojnë qeverisë premtimin e pambajtur për Urën e Zogut
• Si po degradojnë vilat e Durrësit dhe Shirokës që lidhen me Mbretin Zog
• “Vila Mbretërore e Durrësit, një monument i kyçur në harresë”

The post Mes restaurimit dhe dizinformimit, çfarë po ndodh me Vilën e Zogut? appeared first on Citizens.al.