Premtimi 50/50 mbetet në letër, ekzekutivet komunale pa barazi gjinore - kritika për mungesë ndëshkimesh institucionale

Kryetarët e komunave në Kosovë kanë nisur emërimin e drejtorëve në ekzekutivet e reja katërvjeçare, por procesi po shoqërohet me mospërputhje të theksuara mes premtimeve të dhëna gjatë fushatës zgjedhore dhe praktikës institucionale pas zgjedhjeve.
Gjatë fushatës për Zgjedhjet Lokale 2025, e cila nisi më 12 shtator, shumica e kandidatëve për kryetarë komunash kishin premtuar ndarje të barabartë të drejtorive, me përfaqësim 50 me 50 mes burrave dhe grave. Megjithatë, emërimet e deritanishme tregojnë se ky premtim nuk po zbatohet.
Procesi zgjedhor përfundoi më 12 tetor në një pjesë të komunave, ndërsa 18 komuna shkuan në balotazhin e mbajtur më 9 nëntor. Komisioni Qendror Zgjedhor certifikoi rezultatet brenda afateve ligjore, ndërsa në muajin dhjetor filloi procesi i emërimit të drejtorëve, i cili ka vazhduar edhe gjatë janarit të vitit 2026.
Sipas të dhënave të deritanishme, në shumicën e komunave kryetarët kanë emëruar më shumë burra sesa gra në pozita drejtuese. Raste të tilla janë evidentuar në Podujevë, Gjakovë, Lipjan dhe Vushtrri, duke ngritur shqetësime serioze për respektimin e parimit të barazisë gjinore.
Pse nuk po mbahen premtimet?
Luljeta Demolli, drejtoreshë ekzekutive e Qendrës Kosovare për Studime Gjinore, ka deklaruar për Telegrafin se mungesa e mekanizmave ndëshkues po u krijon komunave hapësirë për të mos respektuar premtimet e dhëna.
âKomunat po e shfrytĂ«zojnĂ« edhe faktin se ende nuk ka njĂ« qeveri funksionale. Kjo krizĂ« politike po pĂ«rdoret si justifikim pĂ«r tĂ« vazhduar emĂ«rimet pa respektuar kriterin 50 me 50, edhe pse gjatĂ« fushatĂ«s ky ishte njĂ« premtim i pĂ«rsĂ«ritur dhe njĂ« kĂ«rkesĂ« e vazhdueshme nga ana jonĂ« nĂ« takimet me partitĂ« politikeâ, ka thĂ«nĂ« Demolli.
Luljeta Demolli, drejtoreshë ekzekutive e Qendrës Kosovare për Studime Gjinore Foto: Ridvan Slivova
Ajo ka shtuar se emërimet janë ndikuar nga kalkulime politike dhe shpërblimi i personave që kanë siguruar më shumë vota gjatë fushatës.
âNĂ« shumicĂ«n e rasteve janĂ« emĂ«ruar burra nĂ« drejtori pĂ«r tĂ« shpĂ«rblyer strukturat partiake nĂ« terren. NdĂ«rkohĂ«, tĂ« njĂ«jtat parti ankohen se nuk ka gra nĂ« lidership apo nĂ« lista zgjedhore, pa reflektuar mbi mĂ«nyrĂ«n se si vetĂ« i pĂ«rjashtojnĂ« gratĂ« nga pozitat vendimmarrĂ«seâ, ka theksuar ajo.
Sipas Demollit, qeveria duhet të ndërmarrë masa konkrete për të garantuar zbatimin e barazisë gjinore.
âKomunat qĂ« nuk e zbatojnĂ« ligjin pĂ«r barazi gjinore dhe nuk respektojnĂ« ndarjen 50 me 50 tĂ« posteve drejtuese duhet tĂ« ndĂ«shkohen pĂ«rmes buxhetit dhe granteve qeveritare, pasi nuk ka forma tĂ« tjera efektive ndĂ«shkimiâ, ka pĂ«rfunduar ajo.
Edhe drejtoresha ekzekutive dhe kryeredaktorja e QendrĂ«s pĂ«r Informim, KritikĂ« dhe Aksion â QIKA, Leonida Molliqaj, ka vlerĂ«suar se sjellja e kryetarĂ«ve tĂ« komunave tregon mungesĂ« tĂ« vullnetit real politik pĂ«r barazi gjinore.
âMospĂ«rputhja mes premtimeve publike dhe praktikĂ«s konkrete pas zgjedhjeve dĂ«shmon qartĂ« se barazia gjinore vazhdon tĂ« trajtohet si retorikĂ« elektorale dhe jo si angazhim politik realâ, ka deklaruar Molliqaj.
Leonida Molliqaj, drejtoresha ekzekutive dhe kryeredaktorja e QendrĂ«s pĂ«r Informim, KritikĂ« dhe Aksion â QIKA
Ajo ka paralajmëruar se dominimi i burrave në pozita drejtuese në nivel lokal ka pasoja të drejtpërdrejta dhe afatgjata në proceset vendimmarrëse.
âVendimet e marra pa perspektivĂ«n e grave shpesh nuk adresojnĂ« nevojat reale tĂ« gjysmĂ«s sĂ« popullsisĂ« dhe riprodhojnĂ« pabarazi strukturore nĂ« fusha si punĂ«simi, shĂ«rbimet sociale, kujdesi shĂ«ndetĂ«sor dhe planifikimi urbanâ, ka theksuar ajo.
Sipas Molliqajt, përfaqësimi real i grave kërkon masa të detyrueshme dhe mekanizma llogaridhënieje.
âNevojitet vendosja e kritereve tĂ« detyrueshme pĂ«r barazi gjinore nĂ« pĂ«rbĂ«rjen e ekzekutiveve komunale, mekanizma ndĂ«shkues pĂ«r mosrespektimin e tyre dhe investim i vazhdueshĂ«m nĂ« fuqizimin politik dhe profesional tĂ« grave. Pa kĂ«to hapa, pĂ«rjashtimi i grave nga sfera publike do tĂ« vazhdojĂ« tĂ« normalizohetâ, ka pĂ«rfunduar ajo. /Telegrafi/

















