❌

Normal view

There are new articles available, click to refresh the page.
Today — 6 January 2026Main stream

Kryeministri i Groenlandës: Nuk ka rrezik pushtimi nga SHBA, vendi ynë është demokratik

By: Elva
5 January 2026 at 22:58

Kryeministri i Groenlandës, Jens-Frederik Nielsen, ka deklaruar se nuk ekziston asnjë rrezik real që Shtetet e Bashkuara të pushtojnë Groenlandën, duke i bërë thirrje qytetarëve që të mos bien në panik pas deklaratave të fundit të presidentit amerikan, Donald Trump. Gjatë një konference për shtyp në Nuuk, Nielsen theksoi se Groenlanda është një vend demokratik [
]

The post Kryeministri i Groenlandës: Nuk ka rrezik pushtimi nga SHBA, vendi ynë është demokratik appeared first on BoldNews.al.

Agjencia Kundër Korrupsionit në Kosovë nis verifikimin e deklarimit të pasurisë së Vjosa Osmani

By: Elva
5 January 2026 at 22:49

Agjencia Kundër Korrupsionit ka nisur procedurën zyrtare të verifikimit të pasurisë së Presidentes së Kosovës, Vjosa Osmani. Kjo pasi Agjencia ka gjetur dallime të theksuara në deklarimin e saj të pasurisë ndërmjet viteve 2024 dhe 2025. Burime brenda këtij institucioni kanë konfirmuar për VOX Kosova se procedura ka nisur pasi janë vërejtur dallime në sasinë [
]

The post Agjencia Kundër Korrupsionit në Kosovë nis verifikimin e deklarimit të pasurisë së Vjosa Osmani appeared first on BoldNews.al.

“Kjo Ă«shtĂ« hemisfera jonĂ«â€/ Mesazhi i SHBA-sĂ« dhe rikthimi i DoktrinĂ«s Monroe

By: Elva
5 January 2026 at 22:38

Me njĂ« mesazh tĂ« fortĂ« gjeopolitik, Departamenti Amerikan i Shtetit ka publikuar nĂ« rrjetet sociale njĂ« foto tĂ« ish-presidentit amerikan Donald Trump, tĂ« shoqĂ«ruar me frazĂ«n “Kjo Ă«shtĂ« hemisfera jonĂ«â€, duke theksuar se Shtetet e Bashkuara nuk do tĂ« lejojnĂ« rrezikimin e sigurisĂ« sĂ« tyre. NĂ« mbishkrimin e postimit nĂ« platformĂ«n X, Departamenti i Shtetit [
]

The post “Kjo Ă«shtĂ« hemisfera jonĂ«â€/ Mesazhi i SHBA-sĂ« dhe rikthimi i DoktrinĂ«s Monroe appeared first on BoldNews.al.

Yesterday — 5 January 2026Main stream

“Ferri mbi tokĂ«â€/ Maduro dhe bashkĂ«shortja e tij nĂ« burgun famĂ«keq federal tĂ« Brooklyn-it

By: Elva
5 January 2026 at 22:16

NicolĂĄs Maduro dhe bashkĂ«shortja e tij, Cilia Flores, po mbahen aktualisht nĂ« Metropolitan Detention Center (MDC) nĂ« Brooklyn tĂ« Nju Jorkut, njĂ« institucion federal i cili Ă«shtĂ« kritikuar prej vitesh pĂ«r kushtet e tij tĂ« vĂ«shtira. Sipas avokatĂ«ve amerikanĂ« dhe raportimeve mediatike, MDC Ă«shtĂ« pĂ«rshkruar si “ferri mbi tokĂ«â€, pĂ«r shkak tĂ« mbipopullimit, mungesĂ«s sĂ« [
]

The post “Ferri mbi tokĂ«â€/ Maduro dhe bashkĂ«shortja e tij nĂ« burgun famĂ«keq federal tĂ« Brooklyn-it appeared first on BoldNews.al.

“MĂ« fal pĂ«r gjithçka”/ Dafina Zeqiri dhe Labinot Gashi pajtohen pas vitesh ftohjeje

By: Elva
5 January 2026 at 21:53

Një kapitull i lënë pezull prej vitesh mes moderatorit Labinot Gashi dhe këngëtares Dafina Zeqiri është mbyllur gjatë festave të fundvitit, duke sjellë një pajtim të papritur mes tyre. Rikthimi i komunikimit ndodhi në kuadër të festimit të 25-vjetorit të karrierës së Labinot Gashit, një event ku Dafina Zeqiri ishte e ftuara e nderit. Prania [
]

The post “MĂ« fal pĂ«r gjithçka”/ Dafina Zeqiri dhe Labinot Gashi pajtohen pas vitesh ftohjeje appeared first on BoldNews.al.

Gazetari venezuelian: Diktatura ende s’ka pĂ«rfunduar, frika dhe arrestimet vazhdojnĂ«

By: Elva
5 January 2026 at 21:37

Gazetari venezuelian Viktor Amaya ka deklaruar se situata nĂ« VenezuelĂ« mbetet e tensionuar edhe pas arrestimit tĂ« presidentit NicolĂĄs Maduro, duke theksuar se “diktatura ende nuk ka pĂ«rfunduar” dhe se frika nĂ« popullatĂ« vazhdon tĂ« jetĂ« e pranishme. NĂ« njĂ« intervistĂ« pĂ«r emisionin “Studio24” nĂ« News24, Amaya tha se, ndryshe nga perceptimi i krijuar jashtĂ« [
]

The post Gazetari venezuelian: Diktatura ende s’ka pĂ«rfunduar, frika dhe arrestimet vazhdojnĂ« appeared first on BoldNews.al.

Izraeli bombardon jugun dhe lindjen e Libanit pas thirrjeve për evakuim

By: Elva
5 January 2026 at 21:13

Forcat e Armatosura Izraelite kanë bombarduar zona në jug dhe lindje të Libanit, pasi më herët kishin lëshuar thirrje për evakuimin e disa komuniteteve, duke deklaruar se objektivat e operacionit ishin infrastruktura e Hezbollah dhe e Hamas. Sipas njoftimeve zyrtare, koloneli Avihai Andrai, zëdhënës i ushtrisë izraelite për publikun arabishtfolës, bëri thirrje për evakuimin e [
]

The post Izraeli bombardon jugun dhe lindjen e Libanit pas thirrjeve për evakuim appeared first on BoldNews.al.

Lapaj rikthehet në protestë para Kryeministrisë

5 January 2026 at 21:40

TIRANË, 5 janar/ATSH/ Kreu i LĂ«vizjes “ShqipĂ«ria BĂ«het”, Adriatik Lapaj u rikthye sĂ«rish nĂ« protestĂ« para selisĂ« sĂ« KryeministrisĂ«, pasi la ambientet e Spitalit tĂ« TraumĂ«s, ku mori ndihmĂ«n dhe trajtimin e nevojshĂ«m mjekĂ«sor pas njĂ« incidenti me ngrohĂ«sen e gazit.

Lapaj i bëri thirrje qytetarëve që të bashkohen dhe të protestojnë kundër kryeministrit Edi Rama deri në rrëzimin e qeverisë.

“Rama e ka vendosur precedentin e çadrĂ«s nuk e kam vendosur unĂ«. KĂ«tij i duket Republika si pronĂ« private. RamĂ«s po i themi qĂ« ka vjedhur RepublikĂ«n bashkĂ« me kolegĂ«t. Nuk e them unĂ« e thotĂ« gjykata. UnĂ« mendoj qĂ« nĂ« kĂ«tĂ« vend ka shumĂ« pĂ«r tĂ« protestuar”, tha ai.

Lapaj paralajmëroi se do të vazhdojë protestën para kryeministrisë edhe nëse procedohet nga policia.

EfektivĂ« tĂ« policisĂ« sĂ« Shtetit kanĂ« ndĂ«rhyrĂ« nĂ« orĂ«t e vona tĂ« mbrĂ«mjes sĂ« djeshme pĂ«r largimin e çadrave tĂ« ngritura para kryeministrisĂ« nga kryetari i “ShqipĂ«ria BĂ«het”, Adriatik Lapaj dhe mbĂ«shtetĂ«s tĂ« tij.

Ata janë përplasur me punonjësit e policisë duke kundërshtuar këtë vendim.

Gjatë këtij aksioni, dyshohet se Lapaj është lënduar në kokë nga një prej bombolave të gazit dhe është dërguar në spital për të marrë ndihmën mjekësore.

“ShqipĂ«ria BĂ«het” po proteston pa ndĂ«rprerje qĂ« prej datĂ«s 8 dhjetor para godinĂ«s sĂ« KryeministrisĂ«./m.m/j.p/

The post Lapaj rikthehet në protestë para Kryeministrisë appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

Delcy Rodríguez betohet si presidente e përkohshme e Venezuelës

By: Elva
5 January 2026 at 20:49

Delcy Rodríguez është betuar zyrtarisht si presidente e përkohshme e Venezuelës, në një ceremoni të zhvilluar të hënën pasdite, raportojnë mediat ndërkombëtare. Sipas CNN, betimi i detyrës u administrua nga vëllai i saj, Jorge Rodríguez, i cili mban postin e presidentit të Asamblesë Kombëtare. Në fjalën e saj, Rodríguez u shpreh se po e merrte [
]

The post Delcy Rodríguez betohet si presidente e përkohshme e Venezuelës appeared first on BoldNews.al.

Venezuela ka rezervat më të mëdha të naftës në botë

By: Elva
5 January 2026 at 20:36

PavarĂ«sisht se zotĂ«ron rezervat mĂ« tĂ« mĂ«dha tĂ« dĂ«shmuara tĂ« naftĂ«s bruto nĂ« botĂ«, Venezuela prodhoi mĂ« pak se njĂ« milion fuçi naftĂ« nĂ« ditĂ« gjatĂ« vitit 2024. Kjo shifĂ«r mbetet ndjeshĂ«m mĂ« e ulĂ«t krahasuar me prodhimin e Shtetet e Bashkuara, qĂ« arrin rreth 13 milionĂ« fuçi nĂ« ditĂ«, apo tĂ« Rusia, me rreth [
]

The post Venezuela ka rezervat më të mëdha të naftës në botë appeared first on BoldNews.al.

Grabitje me armë zjarri në një pikë karburanti në Fushë-Krujë

By: Elva
5 January 2026 at 20:24

Një grabitje me armë zjarri ka ndodhur pasditen e së hënës në një pikë karburanti në Fushë-Krujë. Sipas A2CNN, një person që lëvizte me një automjet taksi ka kërcënuar me armë punonjësit e karburantit dhe ka marrë xhiron ditore. Pas kryerjes së grabitjes, autori ka braktisur taksinë dhe është larguar në drejtim të fshatrave përreth [
]

The post Grabitje me armë zjarri në një pikë karburanti në Fushë-Krujë appeared first on BoldNews.al.

Lapaj rikthehet përpara Kryeministrisë: Policia po kërcënon qytetarët që morën pjesë në protestë

By: Elva
5 January 2026 at 20:10

Kreu i lĂ«vizjes “ShqipĂ«ria BĂ«het”, Adriatik Lapaj, ka vijuar edhe sot protestĂ«n pĂ«rpara KryeministrisĂ«, duke deklaruar se aksioni i tij do tĂ« vazhdojĂ« pavarĂ«sisht, sipas tij, presioneve dhe masave tĂ« marra nga institucionet. NĂ« fjalĂ«n e tij, Lapaj akuzoi policinĂ« e CĂ«rrikut se, sipas tij, ka ushtruar presion dhe ka kĂ«rcĂ«nuar qytetarĂ« qĂ« i janĂ« [
]

The post Lapaj rikthehet përpara Kryeministrisë: Policia po kërcënon qytetarët që morën pjesë në protestë appeared first on BoldNews.al.

Rio de Janeiro hyn në Guinness për festimet më të mëdha të Vitit të Ri

By: EL
5 January 2026 at 20:59

Rio de Janeiro është njohur zyrtarisht nga Libri i Rekordeve Guinness si vendi pritës i festimeve më të mëdha të Vitit të Ri në botë, pasi autoritetet verifikuan se rreth 2.5 milionë njerëz u mblodhën në plazhin Copacabana për të mirëpritur vitin 2025.

Certifikimi u dha gjatë një ceremonie në bregdet, ku morën pjesë kryetari i bashkisë Eduardo Paes dhe përfaqësuesja e Guinness, Camila Borenstein.

Regjistrimi njeh jo vetëm numrin e pjesëmarrësve, por edhe shkallën, prodhimin artistik dhe rëndësinë kulturore të ngjarjes.

Guinness tha se procesi i verifikimit përfshinte një shqyrtim gjithëpërfshirës të të dhënave zyrtare, imazheve ajrore dhe numërimeve me dron për të konfirmuar pjesëmarrjen.

Organizata përmendi gjithashtu aftësinë e Rios për të zbatuar protokollet e sigurisë, masat e qëndrueshmërisë dhe logjistikën në shkallë të gjerë në një vijë bregdetare urbane me popullsi të dendur.

“Pak qytete nĂ« botĂ« mund tĂ« organizojnĂ« evente pĂ«r kaq shumĂ« njerĂ«z, vit pas viti”, tha Paes gjatĂ« ceremonisĂ«.

Zyrtarët e qytetit thanë se shifra prej 2.5 milionësh i referohet vetëm Copacabanës dhe nuk përfshin turmat në festimet e tjera të Vitit të Ri në të gjithë Rion, ku skenat dhe koncertet shtesë zakonisht tërheqin miliona të tjerë .

Autoritetet vlerësojnë se pjesëmarrja totale në të gjithë qytetin mund të arrijë në rreth 5 milionë njerëz. /et

20:50 Shtatë arsye pse zgjoheni vazhdimisht me dhimbje koke

By: EL
5 January 2026 at 20:50

Zgjimi me dhimbje koke mund tĂ« sinjalizojĂ« njĂ« çrregullim tĂ« gjumit ose njĂ« problem tjetĂ«r shĂ«ndetĂ«sor. ËshtĂ« thelbĂ«sore tĂ« identifikohen shkaktarĂ«t si gjumi i dobĂ«t, alergjitĂ« ose depresioni.

Sipas Health, ka shtatë arsye pse mund të zgjoheni me dhimbje koke.

Apnea e gjumit

Një shkak i zakonshëm i dhimbjeve të kokës në mëngjes është apnea e gjumit, një gjendje në të cilën ndaloni periodikisht frymëmarrjen gjatë natës.

Pastaj trupi juaj ju zgjon dhe ju vazhdoni të merrni frymë. Mund të mos e kuptoni fare se kjo po ndodh. Pyetni partnerin ose një mik nëse gërhisni me zë të lartë, pasi kjo është shpesh një shenjë.

MegjithatĂ«, mbani mend se gĂ«rhitja nuk do tĂ« thotĂ« gjithmonĂ« se keni apnea tĂ« gjumit. SidoqoftĂ«, mjeku juaj mund t’ju referojĂ« pĂ«r njĂ« studim gjumi, i cili Ă«shtĂ« mĂ«nyra mĂ« e saktĂ« pĂ«r tĂ« diagnostikuar apnean e gjumit.

Pagjumësia

Me siguri keni dëgjuar për pagjumësinë, një çrregullim i zakonshëm i gjumit që mund të shkaktojë probleme me gjumin ose të pengojë një gjumë të mirë gjatë natës. Dhimbjet e kokës janë një nga problemet shëndetësore të shkaktuara nga kjo gjendje.

Simptomat e pagjumësisë përfshijnë vështirësi në të rënë në gjumë, qëndrim në gjumë për një kohë të shkurtër ose zgjim shumë herët. Gjithashtu mund të zgjoheni duke u ndjerë të përgjumur dhe të lodhur gjatë ditës.

Kërcitja e dhëmbëve

Kërcitja e dhëmbëve, e njohur edhe si bruksizëm, mund të shkaktojë dhimbje në muskujt e nofullës ose në nyjen temporomandibulare (ose TMJ, emri i zakonshëm për një çrregullim të nofullës që ndonjëherë përfshin kërcitje) gjatë natës. Kjo dhimbje mund të çojë në dhimbje koke.

Mund të mos e kuptoni që po i kërcisni dhëmbët, por kini kujdes nga dhimbjet e veshit, ndjeshmëria e muskujve, ndjeshmëria e dhëmbëve ose dhimbjet e nofullës. Këto janë të gjitha simptoma të bruksizmit. Një dentist mund të zulojë një problem nëse ekziston.

Alergjitë

Dhimbjet e kokĂ«s nĂ« mĂ«ngjes mund tĂ« shkaktohen edhe nga alergjenĂ«t. Ekspozimi ndaj marimangave tĂ« pluhurit gjatĂ« gjumit (atyre u pĂ«lqen tĂ« jetojnĂ« nĂ« çarçafĂ«t dhe dyshekun tuaj) gjithashtu mund t’ju zgjojĂ« me dhimbje koke pĂ«r shkak tĂ« bllokimit tĂ« sinuseve qĂ« ato shkaktojnĂ«.

NĂ«se keni alergji, provoni tĂ« pĂ«rdorni çarçafĂ« rezistentĂ« ndaj alergjive, mbulesa jastĂ«kĂ«sh, mbulesa dysheku dhe jorganĂ« tĂ« veçantĂ« tĂ« projektuar pĂ«r t’ju mbrojtur nga ekspozimi ndaj marimangave tĂ« pluhurit dhe lani çarçafĂ«t mĂ« shpesh. Mjeku juaj mund t’ju ndihmojĂ« tĂ« gjeni mĂ«nyra shtesĂ« pĂ«r tĂ« lehtĂ«suar simptomat tuaja.

Migrena

Edhe pse këto dhimbje koke të përsëritura mund të ndodhin në çdo kohë, migrenat janë më të zakonshme në mëngjes. Ato shpesh ndodhin në njërën anë të kokës, me dhimbje pulsuese ose goditëse të moderuara deri në të forta.

Shenja të tjera që tregojnë se mund të keni migrenë përfshijnë të përzierat, dobësinë dhe ndjeshmërinë ndaj dritës dhe zhurmës. Ekzistojnë gjithashtu simptoma të mundshme që mund të shfaqen deri në 24 orë para dhimbjes së kokës, siç është aura.

Mungesa ose gjumi i tepruar

Shumë ose shumë pak gjumë mund të shkaktojë dhimbje koke nga tensioni. Ato shpesh ndihen sikur një fashë po shtrëngohet rreth kokës. Gjithashtu mund të përjetoni dhimbje ose shqetësim në kokë, skalp ose qafë.

Depresioni dhe ankthi

Depresioni dhe ankthi gjithashtu mund të shkaktojnë dhimbje koke nga tensioni në mëngjes. Nëse vini re dhimbje koke që ndodhin gjatë kohës kur përjetoni ose parashikoni stres (si p.sh. në mëngjes para punës), flisni me një profesionist të kujdesit shëndetësor për të vlerësuar nëse shkaku është një gjendje e shëndetit mendor./E.T

20:44 Mënyra si ecni tregon sa larg do të arrini në jetë

By: EL
5 January 2026 at 20:44

Si ritmi i ecjes zbulon energjinë, qasjen ndaj jetës dhe potencialin personal

Disa njerĂ«z vrapojnĂ« si shigjetĂ«, çajnĂ« turmĂ«n me çantĂ«n tĂ« shtrĂ«nguar pas trupit dhe me shikimin ngulur te zebra e radhĂ«s. TĂ« tjerĂ« ecin ngadalĂ«, me telefonin nĂ« dorĂ«, me mendjen gjysmĂ« kĂ«tu e gjysmĂ« diku tjetĂ«r. NĂ«se qĂ«ndroni mjaftueshĂ«m dhe vĂ«zhgoni, do tĂ« vini re njĂ« model tĂ« çuditshĂ«m. Ata qĂ« ecin shpejt dhe me siguri shpesh duken mĂ« tĂ« fokusuar, mĂ« vigjilentĂ«, sikur dita t’u pĂ«rkasĂ« atyre. ShkencĂ«tarĂ«t qĂ« merren me sjelljen thonĂ« se kjo nuk Ă«shtĂ« vetĂ«m pĂ«rshtypje. ShpejtĂ«sia e ecjes mund tĂ« zbulojĂ« nĂ« heshtje mĂ«nyrĂ«n si mendoni, si punoni dhe madje se deri ku do tĂ« arrini. Dhe sapo ta vini re kĂ«tĂ«, nuk mund tĂ« mos e shihni mĂ«.

Studiuesit prej vitesh regjistrojnë njerëz të panjohur në rrugë, qendra tregtare dhe korridore universitetesh, me kronometër në dorë. Nuk shikonin veshjet. Matnin hapat. Përsëritej vazhdimisht i njëjti trend. Njerëzit që ecin më shpejt se mesatarja më shpesh arrijnë rezultate më të mira në testet kognitive, raportojnë të ardhura më të larta, pozita më të mira pune dhe një ndjenjë më të fortë kontrolli mbi jetën e tyre.

Ecësit e shpejtë duken sikur janë gjithmonë me vonesë. Në realitet, shumë prej tyre thjesht lëvizin nëpër botë me një ndjenjë të lindur urgjence. Marrin vendime shpejt. Nuk e durojnë humbjen e kohës. Për ta, trotuaret bosh janë njësoj si korsitë e hapura në autostradë. Ritmi që shihni nga jashtë është shpesh pasqyrë e asaj që ndodh në mendjen e tyre.

Në një studim të njohur, shkencëtarët ndoqën për vite me radhë shpejtësinë e ecjes së të rriturve dhe më pas e krahasuan me kujtesën, vëmendjen dhe aftësinë për zgjidhjen e problemeve. Ata që natyrshëm ecnin më shpejt edhe në të dyzetat, më vonë tregonin rezultate më të mira kognitive. Studime të tjera, të përqendruara në jetën urbane, nxorën përfundime të ngjashme. Lagjet me shpejtësi më të lartë mesatare të ecjes shpesh kanë aktivitet ekonomik më të madh dhe punonjës më ambiciozë.

Mendoni për kolegun që gjithmonë arrin i pari në sallën e takimeve, jo sepse u nis më herët, por sepse nëpër zyrë lëviz sikur ka një mision. Ose për mikun që ju tërheq poshtë rrugës kur shkoni në koncert, flet, planifikon, kontrollon rrugën dhe ecën sikur koha për të ka pak më shumë vlerë. Pas atij tempit zakonisht qëndron një mendje ë është tashmë një ose dy hapa përpara.

Ekspertët e sjelljes besojnë se shpejtësia e ecjes është pasqyrim fizik i ritmit mendor. Nëse truri juaj është vazhdimisht te dhjetë minutat e ardhshme, detyra tjetër apo biseda e radhës, trupi shpesh e ndjek atë ritëm. Ecësit e shpejtë janë më të orientuar drejt qëllimit dhe më pak tolerantë ndaj pengesave. Ata përpunojnë informacionin shpejt dhe muskujt mësohen ta ndjekin këtë tempo. Ecësit e ngadaltë nuk janë më pak të vlefshëm. Ata mund të mendojnë më thellë, të enden me mendje ose të mbartin lodhje, stres apo shqetësime shëndetësore që e ngadalësojnë hapin, transmeton Telegrafi.

Ekziston edhe një dimension shoqëror. Njerëzit që ndihen të vlerësuar dhe të angazhuar në punë shpesh lëvizin me më shumë qëllim, edhe mes aparatit të kafesë dhe tavolinës së punës. Ata që ndihen të bllokuar ose të anashkaluar shpesh ngadalësohen, pa e vënë re. Ecja bëhet një tregues i heshtur, publik, i asaj se si duket bota juaj e brendshme.

Nuk keni pse të shndërroheni në robot që ecën me nxitim. Por mund të stërvitni një hap pak më të shpejtë dhe më vendimtar si një ushtrim të vogël ditor për trurin. Filloni me një rrugë. Nga dera te transporti, nga parkingu te zyra, nga stacioni te shtëpia. Mateni një herë dhe ditën tjetër përpiquni ta shkurtoni kohën për gjysmë minute, thjesht duke zgjatur hapin dhe duke hequr ngadalësimin pa qëllim.

Ndërsa ecni, ngrini shikimin dhe zgjidhni një pikë përpara. Cepin tjetër, shtyllën, furrën e bukës. Ecni drejt asaj pike me ritëm të qartë dhe të njëtrajtshëm. Vini re si mprehet fokusi. Ky vendim i vogël fizik për të lëvizur me qëllim i dërgon një sinjal të qetë trurit se ju e drejtoni ditën, jo anasjelltas.

Në praktikë, ky përmirësim i ritmit është më pak çështje shpejtësie dhe më shumë dalje nga autopiloti. Shumica e njerëzve zvarriten kur shfletojnë, ëndërrojnë ose janë të rraskapitur. Provoni një rregull të thjeshtë. Gjatë një pjese të ditës, për shembull rrugës për në punë, pa telefon dhe me ecje pak më të shpejtë. Vëzhgoni çfarë ndodh në mendje. Shumë vërejnë se fillojnë të zgjidhin probleme të vogla, të mendojnë më qartë ose thjesht të ndihen më zgjuar.

Jini të butë me veten. Jo të gjithë mund, as duhet, të ecin me të njëjtin ritëm. Shëndeti, dhimbja, ankthi, klima dhe mjedisi luajnë rol të madh. Disa ditë janë plot energji, të tjera të rënda dhe kjo është krejt normale.

Një truk i dobishëm është të fokusoheni te qëndrueshmëria, jo te shpejtësia maksimale. Ndoshta nuk jeni më i shpejti në trotuar, por bëheni personi që rrallë ndalet në mes të rrugës ose endet pa drejtim. Dhe kjo ndryshon qëndrimin nga pasagjer pasiv në drejtues aktiv të ditës suaj.

Në një ditë të keqe, kur gjithçka ngadalësohet, provoni të kundërtën. Për pesë minuta ecni pak më shpejt dhe merrni frymë më thellë. Shpesh emocionet e ndjekin lëvizjen dhe bëhen më të lehta.

Siç thotë një studiues i sjelljes, kur vëzhgojmë shpejtësinë e ecjes, nuk masim vetëm muskujt. Masim mënyrën se si një person lëviz nëpër jetë, sa shpejt e kupton botën dhe vepron në të.

Shpejtësia e ecjes nuk është fat. Ajo është shenjë e gjendjes suaj aktuale, energjisë dhe fokusit. Ndryshime të vogla në ritëm mund të sjellin ndjenjë më të madhe kontrolli, mendime më të qarta dhe më shumë prani në përditshmëri. Ecësit më mbresëlënës nuk janë vetëm të shpejtë, por edhe të qetë, të vetëdijshëm dhe të sigurt për drejtimin ku shkojnë.

Rrallë mendojmë se si lëvizim mes vendeve. Jemi të fiksuar pas qëllimeve të mëdha dhe harrojmë kalimet e vogla që e përbëjnë ditën. Pikërisht këto ecje të vogla tregojnë nëse ndihemi si protagonisti i jetës sonë apo si dikush që thjesht kalon nëpër të.

Kur filloni t’i kushtoni vĂ«mendje, gjithçka ndryshon. EcĂ«si i shpejtĂ« nĂ« turmĂ« ndoshta nuk Ă«shtĂ« vetĂ«m me nxitim. Ndoshta jeton nĂ« njĂ« botĂ« ku koha ka vlerĂ« dhe drejtim. EcĂ«si i ngadaltĂ« mund tĂ« jetĂ« i lodhur, i zhytur nĂ« mendime ose thellĂ«sisht i relaksuar. NĂ« trotuarin e mbushur, suksesi dhe pĂ«rpjekja kalojnĂ« pranĂ« njĂ«ri-tjetrit pa fjalĂ«.

TĂ« ecĂ«sh sot pak mĂ« shpejt se dje mund tĂ« jetĂ« njĂ« rebelim i vogĂ«l kundĂ«r shpĂ«rqendrimit. Nuk do t’jua ndryshojĂ« jetĂ«n brenda natĂ«s, por mund tĂ« bĂ«jĂ« qĂ« tĂ« vonoheni mĂ« pak, tĂ« anuloni mĂ« rrallĂ« dhe tĂ« ndjeni njĂ« kĂ«naqĂ«si tĂ« qetĂ« me mĂ«nyrĂ«n se si kaloni orĂ«t. NĂ« kaosin e mĂ«ngjesit, kjo diferencĂ« nuk Ă«shtĂ« vetĂ«m e dukshme – ështĂ« ngjitĂ«se. /E.T

20:31 Tri zakone që duhet të përvetësoni në vitin e ri që mund të ndihmojnë shëndetin tuaj

By: EL
5 January 2026 at 20:31

Një vit i ri sjell gjithmonë një mundësi për fillime të reja, dhe ndër vendimet më të njohura që njerëzit marrin janë ato që lidhen me shëndetin.

PĂ«r tĂ« filluar, mund tĂ« filloni duke vendosur qĂ«llime qĂ« pĂ«rfshijnĂ« pĂ«rkushtimin ndaj vetes, rritjen e lĂ«vizjes, por edhe njĂ« fokus nĂ« tĂ« ushqyerit – pa rregulla rigoroze.

Nuk ka rĂ«ndĂ«si sa herĂ« e keni provuar mĂ« parĂ« – çdo vit i ri ofron njĂ« shans pĂ«r tĂ« krijuar zakone mĂ« tĂ« mira qĂ« mund tĂ« ndikojnĂ« pozitivisht nĂ« jetĂ«n tuaj. Disa nga kĂ«to zakone, ndonĂ«se tĂ« thjeshta, mund tĂ« jenĂ« thelbĂ«sore pĂ«r mirĂ«qenien tuaj afatgjatĂ«.

ShĂ«ndeti fillon me ju, dhe kjo nuk do tĂ« thotĂ« vetĂ«m aktivitet fizik ose ushqyerje e duhur. Ai pĂ«rfshin gjithashtu shĂ«ndetin mendor, ekuilibrin nĂ« jetĂ« dhe vĂ«mendjen ndaj vetes. NjĂ« nga ndryshimet mĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishme qĂ« mund tĂ« bĂ«ni Ă«shtĂ« t’i kushtoni mĂ« shumĂ« kohĂ« vetes dhe paqes suaj tĂ« brendshme . NĂ« botĂ«n e sotme tĂ« ngjeshur, shpesh harrojmĂ« sa e rĂ«ndĂ«sishme Ă«shtĂ« tĂ« ndalemi pĂ«r njĂ« moment, tĂ« marrim frymĂ« dhe tĂ« pĂ«rqendrohemi nĂ« atĂ« qĂ« na relakson. KĂ«to mund tĂ« jenĂ« momente tĂ« vogla relaksimi – qoftĂ« meditim, lexim, dĂ«gjim muzike apo thjesht shijim i heshtjes.

Gjithashtu, shëndeti mendor dhe shëndeti fizik janë të lidhur në mënyrë të pandashme, prandaj është me shumë rëndësi të futni aktivitet fizik të rregullt në jetën tuaj të përditshme. Kjo nuk do të thotë stërvitje të lodhshme në palestër, por çdo aktivitet që ju sjell gëzim dhe që mund ta praktikoni rregullisht. Qoftë ecje, çiklizëm, not apo joga, çelësi është vazhdimësia. Aktiviteti fizik jo vetëm që përmirëson trupin, por edhe çliron endorfina, të cilat janë hormone natyrore të lumturisë. Gjithashtu ju bën më produktivë dhe ul nivelet e stresit.

NjĂ« zakon qĂ« Ă«shtĂ« gjithashtu i rĂ«ndĂ«sishĂ«m pĂ«r t’u pĂ«rvetĂ«suar Ă«shtĂ« t’i kushtoni vĂ«mendje dietĂ«s suaj, por jo domosdoshmĂ«risht nĂ« kuptimin e dietave drastike. PĂ«rqendrimi nĂ« njĂ« dietĂ« tĂ« shĂ«ndetshme dhe tĂ« ekuilibruar qĂ« pĂ«rfshin njĂ« shumĂ«llojshmĂ«ri lĂ«ndĂ«sh ushqyese, vitaminash dhe mineralesh mund tĂ« bĂ«jĂ« mrekulli pĂ«r energjinĂ« dhe shĂ«ndetin tuaj tĂ« pĂ«rgjithshĂ«m.

Një fillim i mirë është të vendosni një qëllim për të futur më shumë ushqime të freskëta, fruta, perime dhe drithëra të plota në dietën tuaj të përditshme. Ndërsa shijimi i ushqimeve tuaja të preferuara nuk është i ndaluar, është e rëndësishme të përqendroheni në sasinë dhe cilësinë e ushqimit që fusim në trupin tonë.

Viti i Ri sjell njĂ« mundĂ«si pĂ«r t’u pĂ«rqendruar nĂ« shĂ«ndetin tuaj dhe pĂ«r t’u zhvilluar nĂ« njĂ« version mĂ« tĂ« mirĂ« tĂ« vetes. Me hapa tĂ« vegjĂ«l dhe qĂ«ndrueshmĂ«ri, kĂ«to zakone bĂ«hen pjesĂ« e rutinĂ«s suaj tĂ« pĂ«rditshme dhe sjellin pĂ«rfitime afatgjata, dhe mĂ« e rĂ«ndĂ«sishmja, ato ju lejojnĂ« tĂ« ndiheni mĂ« mirĂ« dhe tĂ« jetoni njĂ« jetĂ« mĂ« tĂ« pĂ«rmbushur./E.T

20:24 Razr Fold/ Telefoni i palosshëm në stilin e një libri nga Motorola po vjen

By: EL
5 January 2026 at 20:24

Sipas një prezantimi të publikuar nga Lenovo, Motorola po zhvillon telefonin e saj të parë të palosshëm në stilin e një libri, i cili thuhet se quhet Razr Fold. Pajisja pritet të lansohet më vonë këtë vit.

Evan Blass, një nga informatorët e njohur, ndau informacione nga prezantimi i brendshëm, të cilat përshkruajnë disa produkte të ardhshme të Lenovo dhe Motorola. Një nga diapozitivat konfirmon ekzistencën e Motorola Razr Fold.

Ndërsa diapozitiva përmend një dritare lansimi më vonë këtë vit, ajo nuk zbulon një datë të saktë.

Megjithatë, ekziston mundësia që Motorola të zbulojë Razr Fold në CES 2026.

Diapozitiva e publikuar gjithashtu vĂ«ren se telefoni i ardhshĂ«m i palosshĂ«m do tĂ« ofrojĂ« “ekrane tĂ« shkĂ«lqyera”, veçori tĂ« inteligjencĂ«s artificiale dhe njĂ« “sistem kamerash tĂ« pĂ«rparuar qĂ« thyen kufijtĂ«â€. /E.T

20:11 Enigmat e mbishkrimit në përkrenaren e Skënderbeut

By: EL
5 January 2026 at 20:11

Nga: Ylli Sula

Që prej shfaqjes së saj për publikun në fund të shekullit XIX, në Muzeun e Vjenës, përkrenarja e Skënderbeut, si asnjë element apo artefakt tjetër i mbijetuar nga ai, është shndërruar në objektin dhe simbolin më të fuqishëm personifikues të heroit mbarëkombëtar shqiptar, duke pasur një ndikim shënjues në formësimin e gjithë ikonografisë së ndërtuar për figurën e tij.

PĂ«rkrenarja u bĂ« shenja parĂ«sore dalluese, simboli heraldik qendror pĂ«rmes tĂ« cilit Shekulli i Rilindjes – arbĂ«reshĂ«t dhe mĂ« pas ShqipĂ«ria moderne – kanĂ« pĂ«rfytyruar e ndĂ«rtuar portretin e SkĂ«nderbeut.

Me formĂ«n dhe punimin e saj tĂ« veçantĂ«, tĂ« kurorĂ«zuar nga koka e dhisĂ« mitike, e qarkuar nga rrethi metalik me rozetat e praruara dhe mbishkrimin mes tyre, ajo do shndĂ«rrohet nĂ« njĂ« emblemĂ« ku ngĂ«rthehet e pĂ«rqendrohet e gjithĂ« mitologjia kombĂ«tare, historike, politike, kulturore dhe fetare, madje edhe cilĂ«sitĂ« e jashtĂ«zakonshme vetjake qĂ« lidhen me Gjergjin e Madh – qĂ« nga pĂ«rfshirja nĂ« narrativĂ«n e identitetit kombĂ«tar shqiptar, ndĂ«rlidhja me traditĂ«n e heronjve antikĂ«, me panteonin e strategĂ«ve ushtarakĂ«, me ritualet evropiane tĂ« armĂ«ve, me vlerat e kalorĂ«sisĂ« e fisnikĂ«risĂ« e deri te ndĂ«rhyrja e hyjnores nĂ« fatin e heroit. Vendosja zyrtare e pĂ«rkrenares nĂ« emblemĂ«n e shtetit shqiptar mĂ« 1925 Ă«shtĂ« tregues i qartĂ« i peshĂ«s sĂ« madhe simbolike qĂ« ajo mori nĂ« mĂ« pak se 30 vjet nga shfaqja e saj, pĂ«r t’u fronĂ«zuar mĂ« 1928 si kurorĂ« e mbretĂ«risĂ« shqiptare tĂ« mbretit Zog I. Ajo Ă«shtĂ« kĂ«shtu e njĂ«kohĂ«sisht artefakt material, relike heraldike, mit identitar, legjendĂ« popullore, simbol shtetĂ«ror dhe metaforĂ« politike.

Por, njĂ« dimension shtesĂ« e ngriti kĂ«tĂ« objekt nĂ« piedestalin e simbolikĂ«s sĂ« njĂ« heroi mbarĂ«evropian: mbishkrimi enigmatik i gdhendur nĂ« brezin e bronztĂ« tĂ« pĂ«rkrenares, formulimi akrostik “IN ‱ PE ‱ RA ‱ TO ‱ RE ‱ BT”, i cili ka intriguar shumĂ« studiues shqiptarĂ« e tĂ« huaj.

KĂ«tu nis edhe rrĂ«fimi ynĂ«: le tĂ« ripĂ«rshkojmĂ« rrugĂ«timin e deritanishĂ«m tĂ« pĂ«rkrenares dhe mbishkrimit tĂ« saj plot mistere dhe enigma, pĂ«r t’ju sjellĂ« mĂ« tej zbulimet e fundit tĂ« kĂ«rkimeve dhe hulumtimeve tona pĂ«r simbolin mĂ« identitar tĂ« heroit tonĂ« kombĂ«tar.

Faik Konica, Albania dhe mëmëdhetari anonim

Lajmi i bujshĂ«m i shfaqjes pĂ«r herĂ« tĂ« parĂ« nĂ« formĂ« tĂ« prekshme i armĂ«ve tĂ« SkĂ«nderbeut, pikĂ«risht nĂ« Muzeun e VjenĂ«s, siç dihet gjerĂ«sisht, iu pĂ«rcoll mbarĂ« botĂ«s shqiptare nga Faik Konica. NĂ« numrin 8 tĂ« revistĂ«s Albania (30 dhjetor 1897), Konica botoi shkrimin me gjetjen aq ngazĂ«llimsjellĂ«se pĂ«r shqiptarinĂ« e kohĂ«s: “ArmĂ«t e SkĂ«nderbeut nĂ« Muzeun Perandorak tĂ« VjenĂ«s”. Konica nĂ« kĂ«tĂ« rast ishte vetĂ«m pĂ«rcjellĂ«si i lajmit, pasi gjetja i takon njĂ« “memedhĂ©tari”, letrĂ«n e tĂ« cilit, dĂ«rguar KonicĂ«s, ky i fundit e boton nĂ« numrin e sipĂ«rpĂ«rmendur të Albanias, duke cilĂ«suar vetĂ«m vendin dhe datĂ«n e shkrimit tĂ« letrĂ«s, “ViĂ©ne, n’15 t’Britmit II 1897”, por jo emrin e autorit, i cili na pĂ«rcillet i shĂ«njuar me “X ***”.

Nga kjo letër kemi të trashëguara deri sot përshkrimin e përkrenares, zbulimin dhe zbërthimin në latinisht të germave të mbishkruara rreth brezit të bronztë përqark saj:

“Ksula asht Ă© rhumulh, por sypri ksules ghinĂ©t ñi kryĂ© dhiĂ©, Ă©nĂ© kjo Ă© shkrumum mĂ© ar. Okolhas balhit asht ñi cop hĂ©kur dy ghishtesh i ghan, n’ t’ cilin jan t’ shkrumuna kto lĂ©tra:

IN ‱ PE ‱ RA ‱ TO ‱ RE ‱ BT ‱

do mĂ© than n’ghuh latinisht:

Ihesus Nazarenus ‱Principi Emathiae ‱ Regi Albaniae ‱Terrori Osmanorum ‱ Regi Epiri ‱Benedicat T.”[1] (Foto 1, 2, 3)

 Foto 1, 2 dhe 3

Të parët që i bënë jehonë këtij lajmi, natyrshëm ishin arbëreshët e Italisë. Një muaj e gjysmë më vonë, më 15 shkurt 1898, mbishkrimi dhe dekodimi i tij në latinisht, siç e kishte përcjellë Konica, botohet në gazetën La Nazione Albanese, e themeluar në Kalabri nga Anselmo Lorekjo. Shumë shpejt pas botësimit ndër shqiptari, përkrenarja dhe mbishkrimi i saj u shndërruan në një element të mirëfilltë ikonografik e heraldik që dukej sikur kishte shoqëruar figurën e Skënderbeut që në të gjallë të tij, pavarësisht se ky integrim po ndodhte thuajse 450 vjet pas vdekjes së heroit.

Ky rikonfigurim i ikonografisĂ« dhe heraldikĂ«s skĂ«nderbejane, nuk do tĂ« zhvillohet si njĂ« proces, por do tĂ« pĂ«rftohet si njĂ« fakt i mirĂ«qenĂ« nĂ«pĂ«rmjet dy akteve tĂ« vetme: njeri lajmĂ«rues, nga Konica, drejtuar fillimisht botĂ«s shqiptare, dhe tjetri “kanonizues”, drejtuar kryesisht botĂ«s italo-arbĂ«reshe dhe evropiane, siç do e shohim mĂ« poshtĂ«. PĂ«rndezja patriotike, identitare e idhullizuese qĂ« rrethonte figurĂ«n e SkĂ«nderbeut gjatĂ« viteve tĂ« Rilindjes dhe LĂ«vizjes KombĂ«tare Shqiptare tĂ« fundshekullit tĂ« XIX dhe fillimshekullit tĂ« XX, pa dyshim kishte pjesĂ«n e saj nĂ« pĂ«rpirjen plot etje tĂ« kĂ«tyre akteve shpalosjeje e ripropozimi tĂ« ikonografisĂ« dhe heraldikĂ«s sĂ« SkĂ«nderbeut, por njĂ« element tjetĂ«r peshonte po aq nĂ« gjithĂ«pranimin entuziast tĂ« tĂ« dy akteve nĂ« fjalĂ«: profili tepĂ«r i lartĂ« dhe autoriteti i padiskutueshĂ«m i autorĂ«ve tĂ« tyre, Faik Konica dhe
 Zef Skiroi.

Zef Skiroi – “kanonizuesi” akademik i mbishkrimit: nga lajmi i KonicĂ«s nĂ« ikonografinĂ« italo-arbĂ«reshe dhe evropiane pĂ«r SkĂ«nderbeun

MĂ« 1904, Zef Skiroi botoi nĂ« Napoli veprĂ«n e tij tĂ« rĂ«ndĂ«sishme Gli Albanesi e la Questione Balkanica – njĂ« traktat patriotik identitar, politik, historik dhe kulturor, i shkruar pĂ«r audiencĂ«n italiane dhe evropiane, me qĂ«llim tĂ«rheqjen e vĂ«mendjes dhe mbĂ«shtetjes sĂ« saj nĂ« favor tĂ« çështjes kombĂ«tare shqiptare. NĂ« faqen hyrĂ«se, pas faqes sĂ« titullit, Skiroi vendos portretin e SkĂ«nderbeut, tĂ« shoqĂ«ruar me mbishkrimin e plotĂ« latin tĂ« pĂ«rkrenares, sipas interpretimit tĂ« sjellĂ« nga Konica shtatĂ« vjet mĂ« parĂ«.[2] (Foto 4)

 Foto 4

Kjo faqe është konceptuar si një pllakë memoriali që sjell bashkë, sipas përzgjedhjes qartësisht simbolike e kumtsjellëse të Skiroit, të gjitha elementët më përfaqësues të ikonografisë dhe heraldikës skënderbejane, mes të cilave Skiroi jo vetëm ka përfshirë edhe mbishkrimin e përkrenares, por i ka dhënë atij një peshë kumtuese thelbësore. (Foto 5)

Si poet, profesor universitar dhe drejtues i Katedrës së Gjuhës dhe Letërsisë Shqipe në Institutin Oriental në Napolin e shquar akademik të kohës, por edhe si folklorist e publicist i angazhuar, Skiroi nuk ishte vetëm një studiues, por edhe një prodhues i identitetit kulturor arbëresho-shqiptar, një intelektual që ndjeu qartë nevojën, ndaj u përpoq aq fort, për të formësuar mënyrën se si Evropa i shihte Shqipërinë dhe shqiptarët. Në këtë përpjekje duket qartë që për Skiroin figura e Skënderbeut përbën pikën madhore të referimit dhe boshtin qendror të projektit rilindas të afirmimit identitar.

 Foto 5

Nga ky kĂ«ndvĂ«shtrim, faqja – memorial dedikuar SkĂ«nderbeut nĂ« hyrje tĂ« librit shĂ«rben si ikonĂ« programatike nĂ« çdo element tĂ« saj ikonografik e heraldik:

– Portreti i SkĂ«nderbeut: i paraqitur nĂ« formĂ« medaljoni, vjen me referenca tĂ« qarta nĂ« modelet e neo-humanizmit evropian dhe kornizĂ«s ikonografike tĂ« shekujve XVI-XVIII, nĂ« vazhdĂ«n e pĂ«rfytyrimit tĂ« heroit sipas portretizimit tĂ« famshĂ«m qĂ« gjendet në Galleria degli Uffizi nĂ« Firence (mesi i shek. XVI), thuajse identik me portretin e SkĂ«nderbeut nĂ« librin Ritratti ed Elogii di Capitani Illustri (1635) apo me njĂ« tjetĂ«r portret – medaljon tĂ« botuar nĂ« librin La Spada d’Orione (1680), tĂ« dy botime qĂ« e trajtojnĂ« figurĂ«n e SkĂ«nderbeut mes mbretĂ«rve, fisnikĂ«ve e udhĂ«heqĂ«sve ushtarakĂ« mĂ« tĂ« shquar nĂ« rang evropian. (Foto 6, 7, 8) NĂ« tĂ« gjitha kĂ«to portretizime, SkĂ«nderbeu shfaqet jo si njĂ« luftĂ«tar, por si njĂ« princ neo-humanist, i qytetĂ«ruar nĂ« qĂ«ndrim dhe veshje, pjesĂ« e natyrshme e botĂ«s politike evropiane. Kjo i shĂ«rbente tezĂ«s sĂ« Skiroit se â€œĂ§Ă«shtja shqiptare Ă«shtĂ« çështje e EvropĂ«s”.

 Foto 6, 7, 8

– Shqiponja dykrerĂ«she: e vendosur menjĂ«herĂ« poshtĂ« portretit, simboli heraldik madhor i SkĂ«nderbeut, i shndĂ«rruar tashmĂ« nĂ« simbol kombĂ«tar, duket tĂ« jetĂ« marrĂ« po nga Ritratti di Capitani Illustri (Foto 7) ose nga familjet napoletane (aty ku Skiroi jetonte e punonte) pretenduese si pasardhĂ«se tĂ« SkĂ«nderbeut, tĂ« cilat, sipas studiuesit Jaho Brahaj,[3] kanĂ« pĂ«rdorur pikĂ«risht kĂ«tĂ« model stilizimi tĂ« shqiponjĂ«s.

– Akrostiku i pĂ«rkrenares me tekstin e plotĂ« tĂ« dekriptuar: tĂ« qendĂ«rzuara dhe shtrira sa gjithĂ« gjerĂ«sia e faqes – memorial, germat e akrostikut janĂ« vĂ«nĂ« ndjeshĂ«m nĂ« pah nga madhĂ«sia mbi dyfish me tekstin latin tĂ« dekriptuar, duke bĂ«rĂ« qĂ« ato tĂ« lexohen edhe mĂ« vete edhe si pjesĂ« e tekstit tĂ« plotĂ«.

– Emri i plotĂ« i heroit – Giorgio Kastriot Skanderbeg, shoqĂ«ruar me vendin dhe ditĂ«n e lindjes dhe tĂ« vdekjes, ku bie nĂ« sy se, pavarĂ«sisht traditĂ«s sĂ« konsoliduar deri atĂ«herĂ« nĂ« gjuhĂ«n italiane tĂ« tĂ« shkruarit tĂ« emrit tĂ« heroit dhe kryeqendrĂ«s sĂ« tij me C (Castriota – Scanderbeg – Croia), Skiroi ka zgjedhur nĂ« tĂ« tri rastet tĂ« pĂ«rdorĂ« K-nĂ« e shqipes.

– Epigrami katĂ«rvargsh: Poemthi-epitaf nĂ« latinisht, i ndarĂ« nĂ« dy kolona nga dy vargje, Ă«shtĂ« edhe elementi pĂ«rmbyllĂ«s i “kanoneve” ikonografiko-heraldike tĂ« kompozuara e propozuara nga Skiroi pĂ«r figurĂ«n e SkĂ«nderbeut. NĂ« shqip pĂ«rkthimi do ishte ky:

Përse më tej të krenohesh me Pirron e të lëvdosh Akilin?
Ky burrë më i madh se djali i Peleut dhe vetë Pirro qe.
Me fuqinë e tij farsalike fort i trazoi kohortat gete.
Përpara vazhdo! Veç me dorën tënde atdheun e çlirove.

Edhe nĂ« kĂ«tĂ« element tĂ« fundit, Skiroi nuk shpik apo krijon asgjĂ« tĂ« re, por vetĂ«m mĂ«ton tĂ« “kanonizojĂ«â€ njĂ« tentativĂ« tĂ« mĂ«parshme tĂ« integrimit tĂ« kĂ«tij epigrami-epitaf katĂ«rvargsh nĂ« ikonografinĂ« skĂ«nderbejane, tĂ« marrĂ« nga vetĂ« autori i epigramit, poeti neolatin francez, njĂ«kohĂ«sisht portretist dhe botues, Jean Jacques Boissard, i cili nĂ« dy botime tĂ« tij Icones diversorum hominum fama et rebus gestis illustrium (1591) dhe Vitae et Icones Sultanorum Turcicorum, etc. (1597) boton portretin e SkĂ«nderbeut tĂ« shoqĂ«ruar nga katĂ«rvargshi latin i krijuar prej tij, qĂ« Skiroi e risjell treqind e ca vite mĂ« pas identik, si tekst dhe nĂ« ndarjen e tij nĂ« dy blloqe nga dy vargje. (Foto 9).

 Foto 9

PĂ«r t’u rikthyer mĂ« ngushtĂ«sisht te tema e shkrimit tonĂ«, siç vĂ«rehet qartĂ«, mbishkrimi i pĂ«rkrenares mbart njĂ« peshĂ« thelbĂ«sore nĂ« kompozimin e kĂ«tij propozimi tĂ« ri ikonografiko-heraldik tĂ« figurĂ«s sĂ« SkĂ«nderbeut nga Skiroi. ShkĂ«putja qĂ« Skiroi i bĂ«n mbishkrimit nga konteksti i pĂ«rkrenares e zgjeron rrokjen semantike tĂ« tekstit, duke e zhvendosur “bekimin e Jezuit tĂ« NazaresĂ«â€ drejtpĂ«rdrejt mbi vetĂ« SkĂ«nderbeun e jo mĂ« nĂ«pĂ«rmjet pĂ«rkrenares apo armĂ«ve tĂ« tij. Po kĂ«shtu, duke e vendosur akrostikun me tekstin e plotĂ« mes portretit, shqiponjĂ«s dykrerĂ«she dhe emrit tĂ« plotĂ« tĂ« heroit, mbishkrimi merr vlerĂ«n dhe peshĂ«n e njĂ« liste titujsh mbretĂ«rorĂ« e kalorsiakĂ« tĂ« bekuar nga njĂ« vullnet hyjnor.

Botimi dhe marrja e mirĂ«qenĂ« e mbishkrimit akrostik nga ana e dy figurave intelektuale me autoritet tepĂ«r tĂ« lartĂ« si Konica dhe Skiroi bĂ«ri nĂ« vijim e deri sot qĂ« askush tĂ« mos pĂ«rpiqej tĂ« hulumtonte apo tĂ« mos arrinte tĂ« shkonte pĂ«rtej tyre, nĂ« zanafillĂ«n e identifikimit dhe interpretimit tĂ« akrostikut, pa menduar se kĂ«shtu, nĂ« fakt, gjithçka po i besohej jo KonicĂ«s e Skiroit, por thjesht letrĂ«s sĂ« mĂ«mĂ«dhedashĂ«sit kureshtar tĂ« vitit 1897, tĂ« cilit nuk i dihet as emri 


Edhe njĂ« studiues i thellĂ« i historisĂ« sĂ« SkĂ«nderbeut dhe njohĂ«s i mirĂ« i latinishte si PatĂ«r Marin Sirdani nĂ« studimin e tij Skanderbegu mbas gojĂ«dhanash (1926), bĂ«n tĂ« njĂ«jtĂ«n gjĂ« kur pĂ«rshkruan “pĂ«rkrenaren e Skanderbegut”, riprodhon tekstualisht mbishkrimin sipas botimit tĂ« KonicĂ«s.

Vetëm në vitin 1932, në vigjilje të 20-vjetorit të pavarësisë, gazeta Besa në Tiranë, teksa jep një informacion të detajuar të vendit, mënyrës dhe rrugëve sesi janë gjendur në Vjenë, armët e heroit tonë kombëtar, shprehet për herë të parë jo fort e sigurt për deshifrimin e akrostikut. Nga shkrimi tek Besa (3 mars 1932), mësojmë se:

“
 NĂ« sallĂ«n XXV Nr. 71 (127), tĂ« Muzeut tĂ« Arteve tĂ« VjenĂ«s, ndodhet pĂ«rkrenarja ‘George Skanderbeg’. Ajo Ă«shtĂ« ngjyrĂ« e bardhĂ«, me rrafshe tĂ« arta dhe ka sipĂ«r saj njĂ« kokĂ« dhie tĂ« artĂ« me dy brirĂ«. Kjo pĂ«rbĂ«het prej dy pjesĂ«ve: njĂ« pjesĂ« bakri dhe pjesa tjetĂ«r sipĂ«r, Ă«shtĂ« me njĂ« copĂ« metali, buzĂ«t e sĂ« cilĂ«s janĂ« tĂ« zbukuruara nĂ« ar. NĂ« mesin e pĂ«rkrenares Ă«shtĂ« vendosur njĂ« rreth prej bakri me njĂ« gjatĂ«si prej 65 centimetra dhe nĂ« kĂ«tĂ« rreth janĂ« shkruar kĂ«to shkronja: IN. PE. RA. TO. BE. BT. Ky shkrim, qĂ« Ă«shtĂ« shumĂ« i vĂ«shtirĂ« pĂ«r ta kuptuar se çfarĂ« thotĂ«, deri tani e kanĂ« deshifruar kĂ«shtu: ‘Jesus Nazarenus. Principi Emathiae. Regi Albaniae. Terrori Osmanorum. Regi Epiri. Benedicat’. PoshtĂ« buzĂ«s sĂ« pĂ«rkrenares janĂ« vĂ«nĂ« 9 copa tĂ« mĂ«dha dhe kĂ«to janĂ« tĂ« lidhura me njĂ« rrip lĂ«kure me bojĂ« hiri. Pesha e tĂ« gjithĂ« pĂ«rkrenares Ă«shtĂ« 3000 gramĂ«. Sado qĂ« kjo pĂ«rkrenare ka elemente orientale, mendohet se Ă«shtĂ« punuar prej njĂ« artisti venecian”.

Sipas studiuesve Fotaq Andrea dhe Dritan Muka, “kĂ«to tĂ« dhĂ«na tĂ« gazetĂ«s Besa pĂ«rbĂ«jnĂ« nĂ« thelb po ato qĂ« na ka pĂ«rcjellĂ« nĂ« vitet 1930 ish-konsulli austriak pĂ«r ShqipĂ«rinĂ«, Leo Alexander Freundlich, i cili u mbĂ«shtet pĂ«r historikun e tij kryesisht nĂ« studimin e Dr. August J. Gross, nĂ« atĂ« kohĂ« konservatori i Muzeut tĂ« VjenĂ«s. Ky dokument – shkruajnĂ« dy studiuesit nĂ« triptikun e tyre tĂ« botuar te Zemra Shqiptare – i vetmi qĂ« jep njĂ« historik tĂ« pĂ«rmbledhur tĂ« ArmĂ«ve tĂ« SkĂ«nderbeut nĂ« VjenĂ« do tĂ« shndĂ«rrohej gradualisht ndĂ«r vite si akti themeltar ku do tĂ« mbĂ«shteteshin tĂ«rĂ« studiuesit tanĂ«, tĂ« cilĂ«t nuk arritĂ«n njĂ« herĂ« tĂ« dalin jashtĂ« kornizave tĂ« tij.” Me vlerĂ« pĂ«r shkrimin tonĂ« Ă«shtĂ« edhe fakti se nĂ« triptikun e tyre dy studiuesit, teksa kumtojnĂ« se dy shpatat e SkĂ«nderbeut qĂ« ndodhen nĂ« Muzeun e VjenĂ«s nuk i pĂ«rkasin atij, rikonfirmojnĂ« pa asnjĂ« mĂ«dyshje autenticitetin e pĂ«rkrenares dhe pĂ«rkatĂ«sinĂ« e saj kastriotase.[4]

MĂ« tej, gjatĂ« viteve tĂ« komunizmit, mbishkrimi i pĂ«rkrenares si pjesĂ« qendrore e ikonografisĂ« dhe heraldikĂ«s skĂ«nderbejane, siç e propozoi Skiroi, u shmang apo u fshi thuajse fare nga historiografia zyrtare, sĂ« cilĂ«s nuk i shkonin pĂ«r shtat lidhjet e heroit me KishĂ«n dhe Papatin e RomĂ«s dhe identifikimi i tij si Kampion i Krishtit. TepĂ«r tĂ« rrallĂ« qenĂ« ata, si Kristo FrashĂ«ri, qĂ« pĂ«rmendĂ«n, nĂ« studimet e atyre viteve pĂ«r SkĂ«nderbeun, mbishkrimin e pĂ«rkrenares. Ky nĂ«nvlerĂ«sim apo kjo mosnjohje e kĂ«tij dimensioni tĂ« figurĂ«s sĂ« SkĂ«nderbeut – siç shkruan Aurel Plasari – “do t’i nxirrte Gjergj Kastriotin dhe bashkĂ«luftĂ«tarĂ«t e tij jashtĂ« ‘ujĂ«rave tĂ« vet’, jashtĂ« atij areali qĂ« quhej EvropĂ« 
”, e po kĂ«shtu do t’i hiqte pĂ«rplasjes sĂ« SkĂ«nderbeut me osmanĂ«t “sfondin qytetĂ«rimor”, tĂ« cilit i mvishet pashmangĂ«sisht “edhe petku fetar”.[5]

Por, le t’i rikthehemi historisĂ« sĂ« mbishkrimit dhe pyetjes sĂ« mbetur varur prej plot 128 vjetĂ«sh: Kush dhe kur e transkriptoi pĂ«r herĂ« tĂ« parĂ« mbishkrimin e pĂ«rkrenares dhe zbĂ«rtheu pĂ«rmbajtjen e akrostikut nĂ« latinisht?

Nga përballja e dëshmive të mësipërme, duket se shkruesi, i lënë anonim, i letrës së botuar tek Albania nga Konica, me siguri e ka marrë përmbajtjen e mbishkrimit dhe dekriptimin e tij nga ndonjë përshkrim a diçiturë e vendosur pranë përkrenares, kur ai vizitoi muzeun e Vjenës në vitin 1897 ose nga ndonjë dokument shoqërues apo shpjegues në dosjen e saj në muze apo edhe nga ndonjë shoqërues a ciceron i pasionuar i muzeut.

Hulumtimet dhe zbulimi nga ana jonë i disa botimeve të panjohura deri sot na çuan 19 vjet para Konicës, në zanafillën e shfaqjes dhe burimin e interpretimit të mbishkrimit të famshëm, po në Vienë.

VjenĂ«, 1878, Ekspozita “Adler” – aty ku lindi dekriptimi dhe interpretimi i mbishkrimit

Zbulimi na u shfaq papritur, por nĂ« njĂ« formĂ« aq bindĂ«se, aq tĂ« dokumentuar e tĂ« pacenueshme nĂ« vĂ«rtetĂ«sinĂ« e tij, sa na e bĂ«n mjaft tĂ« lehtĂ« pĂ«rcjelljen e tij te çdo bashkatdhetar qĂ« na lexon. Para pak muajsh, nĂ« mesin e kĂ«rkimeve tona pĂ«r pasurimin dhe plotĂ«simin e koleksionit tĂ« botimeve me interes albanologjik dhe nĂ« veçanti tĂ« atyre qĂ« lidhen me figurĂ«n e SkĂ«nderbeut, ramĂ« nĂ« gjurmĂ«t e njĂ« botimi pĂ«rmbledhĂ«s, dokumentues dhe pĂ«rshkrues, i cili nĂ« kohĂ«t e sotme do tĂ« thirrej katalog rreth njĂ« ekspozite heraldike tĂ« hapur nĂ« VjenĂ«, nĂ« prill tĂ« vitit 1878. Katalogu me titull Bericht ĂŒber die heraldische Austellung des Vereines “Adler” (Raport pĂ«rmbledhĂ«s pĂ«r EkspozitĂ«n heraldike tĂ« ShoqatĂ«s “Adler”) ka 218 faqe tekst, 39 faqe hyrje dhe 69 faqe tĂ« plota me ilustrime, nĂ« formatin 32.5×24.5 centimetra. (Foto 10,11).

 Foto 10, 11

Ekspozita në fjalë u frymëzua nga nisma e Carl Krahlit, piktor heraldik i oborrit austro-hungarez, i cili në fund të vitit 1877 ekspozoi përkohësisht disa dorëshkrime heraldike të shek. XVI-XVII në Muzeun e Arteve dhe Industrisë.

Pas suksesit tĂ« jashtĂ«zakonshĂ«m tĂ« kĂ«saj ekspozite tĂ« vogĂ«l, muzeu, nĂ«n drejtimin e Dr. Jakob von Falke, i besoi shoqatĂ«s “Adler” organizimin e njĂ« ekspozite tĂ« madhe ndĂ«rkombĂ«tare mbi heraldikĂ«n, gjenealogjinĂ« dhe sfragjistikĂ«n. Shoqata “Adler” (Shqiponja), e themeluar mĂ« 1870, kishte si synim rigjallĂ«rimin e shkencave ndihmĂ«se tĂ« historisĂ« dhe tĂ« artit kalorsiak. PĂ«r organizimin e ekspozitĂ«s u ngrit njĂ« komitet ad hoc i pĂ«rbĂ«rĂ« nga historianĂ«, heraldistĂ« dhe aristokratĂ« tĂ« lartĂ«, si:

– Konti Hugo von Abensperg und Traun, kryetar i komitetit dhe president i shoqatĂ«s “Adler”;

– Dr. Ernst von Hartmann-Franzenshuld, kujdestar i koleksioneve tĂ« Oborrit;

– Dr. Eduard Gaston von Pöttickh von Pettenegg, gjenealog i Urdhrit Teutonik;

– Oskar von Sommaruga, jurist dhe thesarmbajtĂ«s i ekspozitĂ«s;

– Moritz Maria von Weittenhiller, sekretar i pĂ«rgjithshĂ«m i shoqatĂ«s

– Carl Krahl, heraldist dhe ilustrator;

– Wendelin Boeheim, kujdestar perandorak e mbretĂ«ror pĂ«r koleksionin e armĂ«ve.

Ekspozita, e inauguruar solemnisht nĂ« prill 1878, nĂ«n patronazhin e arqidukĂ«s Ludwig Viktor, qĂ«ndroi hapur pĂ«r tre muaj. NĂ« sallat monumentale tĂ« Muzeut tĂ« Arteve dhe IndustrisĂ« nĂ« zonĂ«n e bulevardit Stubenring u ekspozuan mbi 1500 objekte nga koleksione perandorake, urdhra kalorĂ«siakĂ«, koleksione private dhe muze evropianĂ«. Ajo u vizitua nga perandori Franz Joseph I, princi i kurorĂ«s, Rudolfi, arqiduka Albrecht, arqidukesha Gisele dhe u pĂ«rshkrua nga shtypi i kohĂ«s si “triumf i artit heraldik dhe shkencĂ«s historike” (Die Presse, 18 prill 1878). PĂ«r artin muzeal, ekspozita “Adler” u cilĂ«sua si ngjarja mĂ« e madhe e kĂ«tij lloji nĂ« EvropĂ«.

NĂ« katalogun zyrtar tĂ« sipĂ«rpĂ«rmendur pĂ«rcillet qartĂ« koncepti estetik i saj: ekspozita nuk duhet tĂ« dukej si bibliotekĂ« apo arkiv, por si galeri arti, ku estetika e formĂ«s tĂ« zbulonte historinĂ« e simboleve. Sipas raportit tĂ« komitetit, “ditĂ«n e çeljes, midis orĂ«s 9:00 tĂ« mĂ«ngjesit dhe 1:00 pasdite, numri i vizitorĂ«ve arriti 3 541, duke vijuar mĂ« tej me njĂ« mesatare ditore prej 500, ndĂ«rsa tĂ« dielave prej 2 000 vizitorĂ«sh”. Seksioni i armaturave dhe pĂ«rkrenareve rezultoi mĂ« i vizituari dhe mĂ« i vlerĂ«suari.

Pa dyshim që koleksionet e Ambrasit, si ndër më të pasurit e më me vlerë të kohës, do zinin një vend qendror. Mes objekteve të përzgjedhura për ekspozim, siç përshkruhet në katalogun tonë, kuratori dhe kujdestari i koleksionit të armëve të Oborrit Perandorak përfshiu edhe përkrenaren e Skënderbeut, e regjistruar në inventarin zyrtar me numrin 243a.

KujtojmĂ« se krijuesi i kĂ«tyre koleksioneve, arqiduka Ferdinand II i AustrisĂ«, Ă«shtĂ« zotĂ«ruesi i parĂ« i zyrtarizuar i pĂ«rkrenares sĂ« SkĂ«nderbeut, sipas inventarit tĂ« koleksionit tĂ« tij, qĂ« prej vitit 1596, por ai Ă«shtĂ« edhe ideatori dhe porositĂ«si i botimit Augusissimorum Imperatorum, Serenissimorum Regum 
 (1601), mĂ« prestigjiozi i tĂ« gjitha kohĂ«rave, me 125 portrete tĂ« perandorĂ«ve, mbretĂ«rve dhe fisnikĂ«ve mĂ« tĂ« shquar tĂ« deriatĂ«hershĂ«m me veshje luftarake dhe armĂ«t e tyre, mes tĂ« cilĂ«ve, i gjashtĂ«mbĂ«dhjeti, gjendet edhe portretizimi i parĂ« i plotĂ« dhe mĂ« i famshmi i SkĂ«nderbeut, me shpatĂ« nĂ« dorĂ« dhe pĂ«rkrenaren pranĂ« kĂ«mbĂ«ve. (Foto 12)

 Foto 12

Vlera e veçantĂ« e pranisĂ« sĂ« pĂ«rkrenares sĂ« SkĂ«nderbeut nĂ« ekspozitĂ« vihet nĂ« dukje edhe nga burime tĂ« tjera tĂ« kohĂ«s me autoritet tĂ« lartĂ« nĂ« fushĂ«n e heraldikĂ«s, si Giovanni Batista dhe Goffredo di Crollalanza, president dhe sekretar i AkademisĂ« Heraldike Italiane nĂ« Piza, qĂ« botuan, po nĂ« vitin 1878, edhe njĂ« reportazh pĂ«r ekspozitĂ«n nĂ« revistĂ«n e tyre, Giornale araldico-genealogico-diplomatico, vĂ«llimi VI (1878-1879), i cili gjithashtu e konsideron pĂ«rkrenaren e SkĂ«nderbeut si njĂ« prej objekteve mĂ« tĂ« çmuara tĂ« ekspozitĂ«s, teksa shkruan: “Preziosi inoltre sono 
 l’elmo di Scanderberg col cimiero a testa di becco 
” (TĂ« çmuara janĂ« po ashtu 
 pĂ«rkrenarja e SkĂ«nderbeut me njĂ« kokĂ« cjapi nĂ« majĂ« 
).[6]

Wendelin Boeheim: kuratori që deshifroi mbishkrimin

Wendelin Boeheim (1848-1900), ishte historian dhe kurator i koleksioneve të armëve të Oborrit Perandorak dhe Mbretëror austriak dhe një ndër themeluesit e hoplologjisë moderne. Në Vjenë ai konsiderohej si autoritet absolut për armët kalorsiake të Mesjetës dhe Rilindjes. Në këtë rol ai studioi dhe përshkroi mbi 6 000 objekte dhe armë të këtyre dy periudhave. Në vitin 1890 botoi veprën e tij themelore Handbuch der Waffenkunde (Leipzig), që mbetet ende sot një manual referencë për studimet hoplologjike në Evropë.

Si kurator kryesor dhe anĂ«tar i Komitetit ad hoc tĂ« EkspozitĂ«s, Boeheim analizoi e mĂ« pas formuloi interpretimin e parĂ« shkencor tĂ« mbishkrimit tĂ« pĂ«rkrenares sĂ« SkĂ«nderbeut. NĂ« raportin e tij ai e cilĂ«son atĂ« qartĂ«sisht si akrostik dhe jo si akronim, duke e pĂ«rshkruar mbishkrimin jo si titull apo seri titujsh, por si njĂ«: “
 Art Waffensegen, dessen Gebrauch 
 ziemlich allgemein war”, shkruan ai – njĂ« lloj bekimi mbi armĂ«, pĂ«rdorimi i tĂ« cilit ishte shumĂ« i pĂ«rhapur pĂ«r kohĂ«n, pĂ«r ta tĂ«rhequr kĂ«tĂ« bekim dhe mbrojtjen hyjnore mbi mbajtĂ«sin e armĂ«s, pĂ«r mĂ« tepĂ«r qĂ« titulli “Athleta Christi”, i dhĂ«nĂ« SkĂ«nderbeut nga Papa i RomĂ«s, e mvishte atĂ« natyrshĂ«m me bekimin dhe mbrojtjen e vetĂ« Jezuit.

Kjo praktikĂ« dokumentohet gjerĂ«sisht nĂ« EvropĂ«n e shekujve XIV-XV, sidomos midis princĂ«rve, prijĂ«sve ushtarakĂ« e kalorĂ«sve tĂ« krishterĂ«, tĂ« cilĂ«t vendosnin nĂ« armĂ«t, shqytet, emblemat e veshjet e tyre e tyre formula si: I.N.R.I. (Iesus Nazarenus Rex Iudaeorum), “.N.D.N. (In Nomine Domini Nostri), Christus Vincit, apo si nĂ« rastin e UrdhĂ«rit Kalorsiak Kostandinian tĂ« ShĂ«n Gjergjit tĂ« (ri)themeluar nga vetĂ« nipĂ«rit e Pal EngjĂ«llit, peshkopit tĂ« DurrĂ«sit e Drishtit dhe kĂ«shilltar e kryediplomat i SkĂ«nderbeut, tĂ« cilĂ«t adoptuan nga heraldika legjendare e Kostandinit tĂ« Madh formulĂ«n I.H.S.V. (In Hoc Segno Vinces – NĂ«n kĂ«tĂ« shenjĂ« do tĂ« triumfosh).

Kjo traditĂ« ikonografike dhe devocionale e kohĂ«s del tĂ« jetĂ« adoptuar e pĂ«rvetĂ«suar edhe nga vetĂ« SkĂ«nderbeu, nĂ«pĂ«rmjet pĂ«rkushtimit dhe vetĂ«shpalljes sĂ« tij si “Miles Christi” – ushtar apo luftĂ«tar i Krishtit – titull cilĂ«sues qĂ« ai e pĂ«rdor nĂ« letrat e njohura qĂ« ka shkruar.

Kështu, teksa i drejtohet Papës Kalisti III, Skënderbeu vetënënshkruhet me formulën:

Ego Georgius Castriotus, Epirotarum Princeps ac miles Iesu Christi, fidem et obsequium Sanctae Romanae Ecclesiae profiteor 


Unë, Gjergj Kastrioti, Princ i Epirotëve dhe ushtar i Jezu Krishtit, shpall besnikërinë time ndaj Kishës së Shenjtë Romake 
[7]

NĂ« njĂ« letĂ«r tjetĂ«r tĂ« mĂ«vonshme, drejtuar kĂ«tĂ« herĂ« PapĂ«s Piu II, ku SkĂ«nderbeu kalon nga “UnĂ«â€ nĂ« “Ne” nĂ« cilĂ«simin e vetvetes, sĂ«rish formula Ă«shtĂ« thuajse e njĂ«jtĂ« :

Nos Georgius Castriotus, vulgo dictus Scanderbeg, Christi miles, pollicemur nos ad tuendam Christianam rempublicam promptos semper fore.

Ne, Gjergj Kastrioti, i quajtur zakonisht Skënderbeg, ushtar i Krishtit, premtojmë se do të jemi gjithmonë gati për të mbrojtur shtetin e krishterë.[8]

Ja dhe më në fund përshkrimi i parë burimor i dokumentuar i përkrenares së Skënderbeut, së bashku me dekriptimin e mbishkrimit, siç e shkroi Boeheim në raportin e tij (foto 13,14):

 Foto 13

 Foto 14

Përkrenare e Gjergj Kastriotit, i njohur edhe si Skënderbeu, princ i Shqipërisë (1403-1466).

Kjo pĂ«rkrenare prej hekuri tĂ« lĂ«muar, ka thuajse formĂ«n e njĂ« djepi, pĂ«rveç pjesĂ«s sĂ« sipĂ«rme e cila Ă«shtĂ« mĂ« e rrumbullakosur. NjĂ« rreth i trashĂ« me thumba tĂ« mĂ«dhenj Ă«shtĂ« i kapur qark buzĂ«s sĂ« poshtme, por kjo duket tĂ« jetĂ« njĂ« shtesĂ« e mĂ«vonshme. Rreth gjysmĂ«s sĂ« lartĂ«sisĂ« sĂ« pĂ«rkrenares, ka njĂ« brez prej flete bakri, zbukuruar me rozeta tĂ« praruara, nĂ« hapĂ«sirat midis tĂ« cilave janĂ« gdhendur shkronjat “in.pe.ra.to.re.bt” me shkrim tĂ« vogĂ«l gotik tĂ« vonĂ«.

NĂ« majĂ«n e pĂ«rkrenares gjendet pjesa e sipĂ«rme e kokĂ«s sĂ« njĂ« dhie, nĂ« bakĂ«r tĂ« rrahur dhe e praruar, punimi i sĂ« cilĂ«s flet pĂ«r njĂ« dorĂ« tepĂ«r tĂ« aftĂ«. PĂ«rgjithĂ«sisht Ă«shtĂ« sugjeruar qĂ« fjala “Imperator” nuk duhet tĂ« merret parasysh kur lexohet mbishkrimi, por kjo enigmĂ« nuk Ă«shtĂ« zgjidhur ende. ËshtĂ« tunduese tĂ« besosh se kemi tĂ« bĂ«jmĂ« me njĂ« akrostik, por deshifrimi i tij Ă«shtĂ« i vĂ«shtirĂ« edhe nĂ« kĂ«tĂ« rast, sepse mund tĂ« hamendĂ«sohet se bĂ«het fjalĂ« pĂ«r tĂ« njĂ«jtin tekst tĂ« sjellĂ« nĂ« katĂ«r gjuhĂ«, dhe ne na mungojnĂ« shumĂ« detaje nga historia e heroit qĂ« do mund tĂ« jepnin tĂ« dhĂ«na pĂ«r zbĂ«rthimin e kĂ«tij teksti. Shkrimi, si edhe tingulli i shkronjave, sugjeron njĂ« tekst latin, njĂ« lloj bekimi armĂ«sh, pĂ«rdorimi i tĂ« cilit dihet se ishte mjaft i zakonshĂ«m nĂ« kohĂ«n e SkĂ«nderbeut. ÇiftĂ«zimi dhe renditja e çiftshkronjave ngrenĂ« pikëçuditĂ«se, megjithatĂ«, pas njĂ« shqyrtimi mĂ« nga afĂ«r, arrijmĂ« nĂ« rezultate tĂ« pranueshme. Çdo çift shkronjash tregon thuajse drejtpĂ«rdrejt titujt e kĂ«tij princi, dhe kĂ«shtu do tĂ« lexonim: Ihesus NazarenusÂč, Principi Emathiae, Regi Albaniae, Terrori Osmanorum, Regi Epiri BenedicaT (Jezuji i NazaresĂ« tĂ« bekon ty, Princ i EmathisĂ«, Mbret i ArbĂ«risĂ«, Tmerri i Osmanllinjve, Mbret i Epirit – varianti ynĂ«).

Koleksioni Perandorak dhe MbretĂ«ror i Ambrasit, Inv. Nr. 243a, pĂ«rgatitur nga Wendelin Boeheim – kujdestari perandorak dhe mbretĂ«ror i Grupit tĂ« DytĂ« tĂ« Koleksioneve Historike tĂ« Artit tĂ« ShtĂ«pisĂ« Perandorake.

Në letrat e pakta të njohura prej tij, Skënderbeu përdorte vazhdimisht titullin: Luftëtar i Jezu Krishtit. (Barleti, C. Paganel, Historia e Skënderbeut.)[9]

A i pĂ«rmbyll ky zbulim i burimit dhe emri autoritar Boeheim edhe diskutimet mbi saktĂ«sinĂ« e interpretimit tĂ« propozuar nga ai? Me shumĂ« gjasĂ«, jo! NĂ« historiografinĂ« tonĂ« kanĂ« qarkulluar disa teza qĂ« e mbajnĂ« hapur kĂ«tĂ« debat, qĂ« nga mospasja, “me letra”, nga SkĂ«nderbeu i gjithĂ« titujve qĂ« i mvishen nĂ« interpretimin e Boeheimit, deri te teza, si ajo e SkĂ«nder Anamalit, qĂ« mbishkrimi Ă«shtĂ« shtuar mĂ« vonĂ« nga pasardhĂ«sit e SkĂ«nderbeut apo edhe vetĂ« hapĂ«sira e gjerĂ« interpretative qĂ« shpaloset kur gjendemi pĂ«rballĂ« njĂ« akronimi pa dĂ«shmi tĂ« porositĂ«sit apo gdhendĂ«sit tĂ« tij. Edhe vetĂ« Boeheimi duket tĂ« ketĂ« qenĂ« i vetĂ«dijshĂ«m pĂ«r pikĂ«pyetjet qĂ« do pasonin interpretimin e tij. NĂ« raportin pĂ«rshkrues, krahas pĂ«rfundimeve tĂ« arritura, ai bĂ«n edhe vetĂ«vlerĂ«simin e rezultateve tĂ« punĂ«s sĂ« tij. Annehmbaren – i cilĂ«son ai kĂ«to rezultate, tĂ« pranueshme.

Edhe sot, pĂ«rkrenarja e SkĂ«nderbeut vijon tĂ« ruhet në Kunsthistorisches Museum tĂ« VjenĂ«s, nĂ« sallĂ«n Hofjagd – und RĂŒstkammer, shoqĂ«ruar me pĂ«rshkrimin teknik tĂ« marrĂ« nga raporti i Boeheimit: Helmet with copper gilt band inscribed IN*PE*RA*TO*RE*BT, decorated with rosettes; Ambras Collection, Inv.-Nr. 243a.

Edhe numri i inventarit ka mbetur po ai, qĂ« nga koha kur e studioi dhe pĂ«rshkroi Boeheimi, nĂ« vitin 1878. /“ExLibris”/ET

20:00 Më shumë se 97 mijë njerëz në Japoni janë mbi 100 vjeç

By: EL
5 January 2026 at 20:00

Japonia është shtëpia e popullsisë më të madhe në botë të njëqindvjeçarëve.

Të dhënat e fundit qeveritare tregojnë se mbi 97,500 njerëz janë tani 100 vjeç ose më të vjetër, një rekord që vazhdon të rritet çdo vit.

Ekspertët ia atribuojnë këtë jetëgjatësi të jashtëzakonshme një përzierjeje dietash të ekuilibruara, kujdesi shëndetësor të arritshëm, rutinave aktive ditore dhe sistemeve të forta sociale që mbështesin njerëzit ndërsa plaken./e.t

19:59 ‘Sekti Berishian’ Ă«shtĂ« i ezauruar nĂ« ShqipĂ«ri

By: EL
5 January 2026 at 19:59

Last Updated on 05/01/2026 by EL

Analisti politik Arben Meçe,  ka komentuar zhvillimet e fundit në opozitë dhe sjelljen politike të Sali Berishës, duke i cilësuar ato si të përsëritura dhe jashtë normales.

Sipas Meçes, opozita ndodhet në një fazë ezaurimi, ndërsa veprimet dhe deklaratat e Berishës nuk prodhojnë më shpresë apo alternativë për qytetarët, por synojnë vetëm krijimin e përditshëm të një ngjarjeje mediatike.

Ai theksoi se Partia Demokratike Ă«shtĂ« e uzurpuar nga njĂ« “sekt”, çka po pengon mendimin opozitar dhe pĂ«rfaqĂ«simin real tĂ« qytetarĂ«ve, duke nĂ«nvizuar se ndryshimi nĂ« opozitĂ« do tĂ« vijĂ« vetĂ«m me largimin e BerishĂ«s nga drejtimi i PD-sĂ«.

“Do tĂ« vazhdojĂ« çdo ditĂ« e njĂ«jta skemĂ«. Nuk e di se çfarĂ« po prodhon. Nuk gjen mĂ« asnjĂ« mekanizĂ«m pĂ«r tĂ« analizuar sjelljet e BerishĂ«s. Nuk ka njĂ« njeri normal qĂ« tĂ« dalĂ« 3 herĂ« nĂ« konferenca shtypi dhe thotĂ« gjithmonĂ« tĂ« njĂ«jtat gjĂ«ra. Sot ngaqĂ« s’kishte se çfarĂ« tĂ« thoshte, nĂ« dyert e SPAK ka thĂ«nĂ« çudira. NĂ« kĂ«tĂ« kuadĂ«r dhe nĂ« kĂ«tĂ« logjikĂ«, produkti do tĂ« jetĂ« ky qĂ« pamĂ« sot. Shenjat tregojnĂ« qĂ« ‘sekti Berishian’ Ă«shtĂ« i ezauruar nĂ« ShqipĂ«ri.

Opozita duhet tĂ« prezentĂ« ndaj qytetarit, jo ndaj medias. Kjo situatĂ«, e kĂ«saj proteste/foltoreje nuk Ă«shtĂ« normale. VetĂ«m njĂ« psikoanalist mund tĂ« zbĂ«rthejĂ« kĂ«to veprime anormale tĂ« BerishĂ«s. RĂ«ndĂ«si pĂ«r BerishĂ«n ka qĂ« çdo ditĂ« tĂ« prodhojĂ« njĂ« ngjarje. Nuk duhet tĂ« gĂ«zojmĂ« qĂ« kemi kĂ«tĂ« opozitĂ«. Nuk Ă«shtĂ« nĂ« favorin tonĂ« kjo opozitĂ«. Uzurpimi i opozitĂ«s nga njĂ« sekt sjell kĂ«tĂ« produkt. PD Ă«shtĂ« njĂ« sekt, qĂ« nuk mbĂ«shtetet nga asnjĂ« moral. Berisha nuk, prodhon asnjĂ« fije shprese tek qytetari shqiptar dhe po ndrydh mendimin opozitar. Ndryshimi do tĂ« vijĂ« ditĂ«n qĂ« Berisha do largohet nga drejtimi i PD”, tha Meçe./e.t

❌
❌