Kohët e fundit, përdoruesit e Google janë paralajmëruar në rrjete sociale se, pa e kuptuar, janë përfshirë automatikisht në një funksion që i lejon kompanisë të analizojë email-et e tyre personale. Pretendimi kryesor: Google po i përdor mesazhet e Gmail për të trajnuar chatbot-in e tij të inteligjencës artificiale, Gemini. Por sa qëndron kjo? Nga lindi shqetësimi?

Source

Udhëtimi pa viza dhe kalimi i shpejtë në kontrollet kufitare mbeten përfitime kyçe për qytetarët e vendeve me pasaportat më të fuqishme në botë. Sipas raportit më të fundit të Henley Passport Index për vitin 2026, Singapori mban vendin e parë global, duke u ofruar qytetarëve të tij qasje pa viza në 192 nga 227 vende dhe territore të monitoruara.

Në vendin e dytë renditen Japonia dhe Koreja e Jugut, të barabarta me qasje pa viza në 188 destinacione. Evropa vijon të dominojë renditjen, me Danimarkën, Luksemburgun, Spanjën, Suedinë dhe Zvicrën që ndajnë vendin e tretë me 186 destinacione pa viza.

Një grup i gjerë vendesh evropiane zë vendin e katërt me 185 pikë, përfshirë Austrinë, Francën, Gjermaninë, Italinë dhe Holandën, ndërsa vendin e pestë e ndajnë Hungaria, Portugalia, Sllovakia, Sllovenia dhe Emiratet e Bashkuara Arabe me 184 destinacione.

Ndërkohë, Shtetet e Bashkuara renditen më poshtë, në vendin e dhjetë me qasje pa viza në 179 vende, duke reflektuar një rënie krahasuar me vitet e mëparshme.

Henley Passport Index përpilohet nga kompania këshilluese Henley & Partners, me seli në Londër, dhe bazohet në të dhëna ekskluzive nga Shoqata Ndërkombëtare e Transportit Ajror (IATA), duke mbetur një nga matësit më të besueshëm të lirisë globale të udhëtimit.

Pasaportat më të fuqishme në botë për vitin 2026

Singapori (192 destinacione)

Japonia, Koreja e Jugut (188)

Danimarka, Luksemburgu, Spanja, Suedia, Zvicra (186)

Austria, Belgjika, Finlanda, Franca, Gjermania, Greqia, Irlanda, Italia, Holanda, Norvegjia (185)

Hungaria, Portugalia, Sllovakia, Sllovenia, Emiratet e Bashkuara Arabe (184)

Kroacia, Republika Çeke, Estonia, Malta, Zelanda e Re, Polonia (183)

Australia, Letonia, Lihtenshtajni, Mbretëria e Bashkuar (182)

Kanada, Islandë, Lituani (181)

Malajzia (180)

Shtetet e Bashkuara (179)/kb

Inteligjenca artificiale (IA) po bëhet gjithnjë e më e pranishme në botën e biznesit, me gjithnjë e më shumë blerës që përdorin këtë teknologji për të orientuar blerjet e tyre. Por çfarë do të thotë kjo për të ardhmen e tregtisë?

Përhapja më e gjerë e IA po detyron një sërë sektorësh të kalojnë në një tranzicion të shpejtë, dhe blerjet nuk bëjnë përjashtim.

Një e katërta e konsumatorëve përdorën mjete blerjeje me inteligjencë artificiale gjeneruese në vitin 2025 dhe edhe 31% të tjerë planifikojnë t’i adoptojnë ato në të ardhmen.

Kjo sipas një raporti të ri nga kompania e transformimit të biznesit Capgemini, i bazuar në përgjigje të konsumatorëve në nivel global dhe intervista me drejtues të sektorit të shitjes me pakicë.

“Markat duhet të shkojnë përtej optimizimit për kërkimin dhe të kalojnë te optimizimi për përzgjedhjen”, tha Dreen Yang, zëvendëspresidente ekzekutive dhe drejtuese globale për produktet e konsumit dhe shitjen me pakicë në Capgemini. “Suksesi varet gjithnjë e më shumë i përzgjedhjes nga algoritmet, jo vetëm nga gjetja nga konsumatorët.”

Në praktikë, blerësit mund ta përdorin IA në mënyra të ndryshme, qoftë duke bërë blerje drejtpërdrejt përmes një chatbot-i, duke përdorur algoritme për këshilla, ose duke lejuar një asistent virtual të shpenzojë para në emër të tyre.

Vitin e kaluar, për shembull, OpenAI njoftoi se do t’u lejonte përdoruesve në SHBA të blinin produkte nga Etsy, Shopify dhe Walmart përmes ChatGPT.

Kompani të tjera, si Amazon, janë treguar më hezituese, duke bllokuar crawler-at e OpenAI dhe duke kufizuar kështu aksesin në listat e produkteve të saj.

Duke u përqendruar në ambiciet e veta për IA, Amazon shpreson të ruajë kontrollin mbi tregun e reklamimit në tregtinë elektronike.

Sipas Capgemini, 63% e konsumatorëve të anketuar duan që inteligjenca artificiale gjeneruese të ofrojë përmbajtje blerjeje hiper-të personalizuar, megjithëse shqetësimet rreth kësaj teknologjie mbeten.

Për shembull, 71% e të anketuarve thanë se ishin të shqetësuar për mënyrën se si IA gjeneruese përdor informacionin e tyre.

Dëshira për ndihmë njerëzore mbetet gjithashtu e fortë, me 66% të të anketuarve që vlerësojnë mbështetjen njerëzore në momentin e blerjes.

Kjo do të thotë se markat duhet të ofrojnë “një përzierje të balancuar mes komoditetit dixhital dhe mbështetjes njerëzore”, tha Capgemini.

Në veçanti, chatbot-ët e  ndihmës në faqet e kompanive, të menduar për të ofruar mbështetje të menjëhershme 24/7, rezultuan relativisht jopopullorë, duke kënaqur vetëm 57% të të anketuarve.

T’u bësh përshtypje robotëve

Sipas raportit, shitësit me pakicë duhet të përshtaten me epokën e re të blerjeve ose rrezikojnë të mbeten pas.

Për të përmirësuar shikueshmërinë dhe rekomandimin nga botët e IA, kompanitë duhet të ofrojnë të dhëna të lexueshme nga makinat, të përditësuara vazhdimisht dhe të pasuruara me atribute të produkteve. Kjo i mundëson teknologjisë të interpretojë, shfaqë dhe rekomandojë produkte në kohë reale.

Mjetet e IA kanë më shumë gjasa të rekomandojnë kompani që ofrojnë kontekst të detajuar rreth produkteve të tyre, pasi për botët është më e lehtë të kuptojnë se për kë është një artikull dhe pse është i përshtatshëm.

Burime të palëve të treta, si vlerësimet dhe komentet, kanë gjithashtu rëndësi, tha Capgemini, pasi ato ndikojnë në mënyrën se si modelet e mëdha gjuhësore përshkruajnë produktet ose markën.

Duke parë përpara, popullariteti i vazhdueshëm i blerjeve përmes chatbot-ëve varet, megjithatë, nga një sërë faktorësh. Një pyetje kyçe lidhet me oreksin e kompanive të IA për reklama.

Nëse asistentët e blerjeve mbushen me reklama, është e mundur që besimi i konsumatorëve te rekomandimet e tyre të bjerë.

Të përfshihesh në tranzicion

Kur bëhet fjalë për ofertat e veta të IA, është e rëndësishme që kompanitë ta përshtatin teknologjinë me preferencat e konsumatorëve, tha Capgemini.

Me fjalë të tjera, markat që dallohen janë ato që ofrojnë përvoja të larmishme blerjeje përmes një ndërfaqeje të vetme.

Disa përdorues pëlqejnë të eksplorojnë vetë, ndërsa të tjerë preferojnë rekomandime hap pas hapi, të dyja mund të përmbushen duke përdorur mjete IA.

Transparenca dhe kontrolli mbi këtë teknologji janë gjithashtu thelbësore, thuhet në raport. Shumica e blerësve duan të vendosin kufij të rreptë për asistentët dixhitalë, si kufij shpenzimesh, dhe 63% duan të miratojnë ose refuzojnë blerjet e nisura nga IA.

Një tjetër 67% duan që markat të etiketojnë reklamat dhe përmbajtjen e gjeneruar nga IA, duke nënvizuar dëshirën për kontroll njerëzor në çdo hap. / Euronews, Shqip.al

The post Një epokë e re e blerjeve me IA: Si zgjidhen markat nga algoritmet appeared first on Revista Monitor.

Edhe pse për disa jeta mund të duket më e lehtë sesa për të tjerët, e vërteta është se secili prej nesh përballet me periudha të vështira dhe sfida emocionale. Ka njerëz që nga jashtë duken të pathyeshëm, por edhe ata përjetojnë frikë, pasiguri dhe emocione të thella, njësoj si të gjithë të tjerët. Sipas numerologëve, astrologëve dhe praktikuesve shpirtërorë, ekzistojnë katër data lindjeje që dallohen për një forcë të jashtëzakonshme të brendshme, aftësi për t’u përshtatur dhe qëndrueshmëri përballë traumave, stresit apo vështirësive të mëdha jetësore.

Të lindurit në datën 8: Rritje përmes disiplinës
Personat e lindur në datën 8 shpesh duken më të pjekur se mosha e tyre. Që herët në jetë, ata mësohen të përballojnë përgjegjësi të mëdha, duke u rritur më shpejt emocionalisht dhe mendërisht. Shpesh përshkruhen si njerëz me “shpirt të vjetër”. Në numerologji, numri 8 lidhet me suksesin material dhe ligjin e karmës. Këta individë mbartin një forcë dhe vendosmëri që ndihet menjëherë. Janë të qëndrueshëm, realistë dhe dinë të përballojnë kohën dhe sfidat e saj me dinjitet.

Të lindurit në datën 10: Udhëheqës që besojnë te vetja
Të lindurit në datën 10 janë liderë natyralë, që ecin përpara falë vullnetit dhe besimit në vetvete. Data e tyre reduktohet në numrin 1 (1+0), i cili në numerologji simbolizon individualitetin dhe iniciativën. Për ta, çdo pengesë është e kapërcyeshme. Ata zgjedhin gjithmonë optimizmin mbi frikën dhe shndërrojnë vështirësitë në mundësi. Me instinkte të forta dhe energji frymëzuese, dinë të ndriçojnë edhe momentet më të errëta.

Të lindurit në datën 14: Shpirti aventurier
Personat e lidhur me energjinë e numrit 5 (14 reduktohet në 5, 1+4) janë të njohur për natyrën e tyre transformuese dhe dashurinë për ndryshimin. Edhe pse frika nga e panjohura është e natyrshme për të gjithë, ata e përqafojnë me guxim. Janë fleksibël, mendjehapur dhe ecin në harmoni me rrjedhën e jetës. Numri 5 lidhet me lirinë dhe aventurën, dhe këta individë e jetojnë jetën me pasion. Sfidat nuk i ndalin, përkundrazi i shtyjnë të improvizojnë, të përshtaten dhe të rriten.

Të lindurit në datën 27: Qëndrueshmëri me parime
Tek ata që lindin në datën 27 spikat një forcë morale e rrallë. Të lidhur me energjinë e numrit 9 (2+7), këta persona udhëhiqen nga drejtësia, humanizmi dhe parimet e forta. Edhe kur përballen me presion ose tundime për t’u përshtatur, ata mbeten besnikë ndaj vlerave të tyre. Numri 9 simbolizon mbylljen e cikleve dhe përkushtimin ndaj së mirës së përbashkët, ndaj këta individë shpesh luftojnë për një të ardhme më të drejtë. Qëndrueshmëria dhe këmbëngulja i ndihmojnë të vazhdojnë përpara, edhe kur jeta bëhet e vështirë./KM

Barbie ka prezantuar për herë të parë një kukull me spektrin e autizmit, një risi që është vlerësuar nga prindërit, aktivistët dhe komuniteti i njerëzve me autizëm. Kukulla e re, e prezantuar këtë javë nga kompania Mattel, synon të rrisë ndërgjegjësimin dhe përfaqësimin e fëmijëve me autizëm përmes një figure ikonike të njohur në mbarë botën.

Për Precious Hill, një nënë nga Las Vegas-i, momenti kur vajza e saj 5-vjeçare, Mikko, pa kukullën e re Barbie ishte “thuajse magjik”. Kukulla mbante një fidget spinner rozë (lodër në formën e një disku që mund të rrotullohet midis gishtërinjve) që rrotullohet vërtet, kufje të mëdha për reduktimin e zhurmës dhe një tablet – elemente që Mikko i përdor çdo ditë. Mikko nuk flet dhe komunikon përmes një pajisjeje, e cila ndihmon personat me vështirësi në të folur të shprehen.

Detajet e kukullës janë menduar me kujdes për të reflektuar përvojat reale të personave në spektrin e autizmit. Shikimi i Barbie-t është i orientuar lehtësisht anash, duke pasqyruar faktin që disa persona autikë shmangin kontaktin e drejtpërdrejtë me sy. Veshja e saj – një fustan lejla me vija – është e lirshme, me mëngë të shkurtra dhe material të lehtë, në respekt të ndjeshmërisë ndaj prekjes që shumë persona me autizëm përjetojnë.

Kukulla është pjesë e koleksionit Barbie Fashionistas, i cili përfshin kukulla me tone të ndryshme lëkure, tipe trupore, tekstura flokësh dhe gjendje shëndetësore të ndryshme, si diabeti i tipit 1, sindroma Down dhe verbëria.

Çrregullimi i spektrit të autizmit është një gamë ndryshimesh neurozhvillimore që ndikojnë në mënyrën se si individët komunikojnë, ndërveprojnë dhe përjetojnë botën. Ai shfaqet zakonisht para moshës 3-vjeçare dhe zgjat gjatë gjithë jetës. Edhe pse nuk ka një kurë, mbështetja dhe terapia mund të kenë një ndikim të rëndësishëm në cilësinë e jetës./K.M

Në agimin e 12 janarit 1984, në pllajën e Gizas, aty ku rëra dhe koha janë aleate të heshtura, ekspertët u detyruan të pranojnë një të vërtetë të pazakontë: teknologjia moderne kishte dështuar përballë dijes së lashtë egjiptiane. Misteri i piramidave nuk ishte thjesht si ishin ndërtuar, por si kishin mbijetuar për mijëra vjet.

Një panel ndërkombëtar arkeologësh, inxhinierësh dhe restauruesish, i angazhuar në mbikëqyrjen e restaurimit të Piramidave të Mëdha të Egjiptit, kishte nisur punën me bindjen se materialet dhe teknikat bashkëkohore do të ishin zgjidhja më e sigurt. Por realiteti rezultoi i kundërt. Strukturat monumentale të Gizas, disa prej ndërtimeve më të vjetra të krijuara nga dora e njeriut, kishin filluar të tregonin shenja serioze rrënimi deri në fillim të viteve 1980.

Projekti i restaurimit kishte nisur me një nga simbolet më enigmatike të qytetërimit egjiptian: Sfinksin, monumentin 4.600-vjeçar me trup luani dhe kokë njeriu. Në vitin 1981, restauruesit përdorën çimento moderne për të forcuar gurët gëlqerorë, por ndërhyrja, në vend që ta shpëtonte monumentin, shkaktoi dëme të reja. Uji i përzier me çimenton depërtoi në strukturë, duke krijuar çarje të mëdha dhe duke përkeqësuar degradimin e gurëve të lashtë.

Gabimi ishte i qartë: materialet moderne nuk “merrnin frymë” si guri i punuar nga egjiptianët e lashtë. Ajo që kishte rezistuar për mijëvjeçarë po dëmtohej brenda pak vitesh.

Më 12 janar 1984, u mor një vendim historik. Restauruesit ndaluan përdorimin e llaçit modern dhe iu kthyen metodës origjinale të ndërtimit: sistemit të blloqeve të ndërlidhura, të vendosura me saktësi dhe pa lidhës kimikë agresivë. Ishte e njëjta teknikë që kishin përdorur ndërtuesit e piramidave mijëra vite më parë. Nga ai moment, restaurimi nisi të ecë me sukses dhe strukturat filluan të stabilizohen.

Ky vendim i thjeshtë në dukje u kthye në një mësim të madh shkencor: disa njohuri të lashta nuk ishin primitive, por thellësisht të sofistikuara.

Egjiptianët e lashtë ndërtuan gati 100 piramida gjatë një periudhe rreth njëmijëvjeçare. Ato nuk ishin thjesht varre monumentale, por porta simbolike drejt jetës së përtejme. Besohej se piramidat ndihmonin shpirtin e faraonit të ngjitej drejt përjetësisë, ndërsa komplekset funerare përreth tyre shërbenin si qendra ritualesh dhe adhurimi fetar.

Gjatë Mbretërisë së Vjetër, nga fundi i shekullit XXVI deri në mesin e shekullit XXII para erës sonë, u ndërtuan piramidat më madhështore. Kulmi i këtij vizioni arkitekturor ishte Piramida e Madhe e Gizës, e ngritur nga faraoni Khufu. Ajo mbetet e vetmja nga “Shtatë mrekullitë e botës së lashtë” që ka mbijetuar deri në ditët tona.

Piramida e Madhe u ndërtua me rreth 2.3 milionë blloqe guri, disa prej të cilave peshojnë disa tonë secili. Studiuesit besojnë se ndërtimi zgjati rreth 20 vjet, me angazhimin e mbi 20.000 punëtorëve, jo skllevër, por zejtarë dhe punëtorë të organizuar në një sistem kompleks social dhe teknik.

Vendimi i vitit 1984 tregoi se, për të ruajtur trashëgiminë e njerëzimit, ndonjëherë duhet të ndalosh së kërkuari përpara dhe të kthesh kokën pas. Në heshtjen e shkretëtirës së Gizës, piramidat dëshmuan edhe një herë se nuk janë vetëm monumente guri, por libra të hapur dijesh, që ende kanë shumë për të na mësuar.

Përgatiti: L.Veizi

Disa qen veçanërisht të talentuar janë në gjendje të mësojnë emrat e objekteve të reja thjesht duke përgjuar bisedat e pronarëve të tyre, ashtu siç bëjnë fëmijët e moshës 18 deri në 23 muajsh.

Kjo demonstrohet nga një studim i botuar në revistën Science nga një ekip ndërkombëtar i koordinuar nga etologia Claudia Fugazza e Universitetit Eotvos Loránd në Budapest.

Studiuesit kryen dy eksperimente me 10 qen me një talent të veçantë për fjalët.
Në eksperimentin e parë, pronarët duhej të bashkëvepronin drejtpërdrejt me qentë e tyre duke treguar dhe emërtuar vazhdimisht dy lodra të reja.

Në eksperimentin e dytë, qentë panë pronarin e tyre duke diskutuar lodrat me një person tjetër, pa u përfshirë kurrë drejtpërdrejt në bisedë. Në të dyja situatat, qentë dëgjuan emrin e secilës lodër të re për një total prej tetë minutash, të shpërndara në disa seanca të shkurtra. Testet treguan përfundimisht se, në të dyja eksperimentet, shtatë nga dhjetë qen kishin mësuar emrat e lodrave të reja.

Për të rritur nivelin e vështirësisë, studiuesit u kërkuan pronarëve që së pari të tregonin lodrat dhe pastaj t’i fshihnin ato në një shportë, duke thënë emrat e tyre vetëm kur qeni nuk mund t’i shihte. Pavarësisht kësaj ndarjeje kohore midis objektit dhe fjalës, shumica e qenve arritën të mësonin emrat e rinj.

Studimi sugjeron që aftësia për të mësuar nga të folurit e dëgjuar pasivisht mund të bazohet në mekanizma të përgjithshëm socio-kognitivë të ndarë në të gjitha speciet, në vend që të jetë e lidhur ekskluzivisht me gjuhën njerëzore. Megjithatë, studiuesit theksojnë se qentë me këtë aftësi të veçantë të të mësuarit, janë jashtëzakonisht të rrallë dhe talenti i tyre ka të ngjarë të pasqyrojë një kombinim të faktorëve individualë, predispozitave dhe përvojave unike të jetës./KM

Princesha Leonor, e lindur më 31 tetor 2005, është trashëgimtare e fronit spanjoll që nga lindja dhe mban titullin Princeshë e Asturias. Edhe pse vetëm 19 vjeçe, ajo po përgatitet intensivisht për një rol historik që Spanja nuk e ka parë prej brezash. Në tetor 2023, me mbushjen e 18 viteve, Leonor u betua zyrtarisht për besnikëri ndaj Kushtetutës së Spanjës, një hap kyç që shënoi marrjen e plotë…

Source

Psikologët kanë vënë re se ekspozimi i vazhdueshëm ndaj lajmeve negative po shkakton lodhje mendore dhe ndjesi apatie. Ky fenomen po njihet si “news fatigue”.

Truri përpunon informacionin negativ më intensivisht, gjë që rrit stresin dhe ul përqendrimin. Kjo shpjegon pse shumë njerëz po kufizojnë konsumimin e lajmeve.

Ekspertët rekomandojnë pushime digjitale dhe balancim të përmbajtjes për të mbrojtur shëndetin mendor./KM

Google ka hequr disa nga përmbledhjet e saj shëndetësore të gjeneruara nga inteligjenca artificiale (AI), pasi një hetim i “Guardian” zbuloi se informacione të rreme dhe mashtruese po vinin në rrezik shëndetin e njerëzve. Kompania kishte promovuar “AI Overviews” – përmbledhje të shkurtra të informacionit thelbësor – si “të dobishme” dhe “të besueshme”. Megjithatë, disa prej tyre…

Source

Jonathan, një breshkë gjigante nga Seychelles, konsiderohet kafsha tokësore e gjallë më e vjetër në botë. I lindur rreth vitit 1832, gjë e cila do të thotë se ai ka qenë gjallë përpara makinave, avionëve dhe madje edhe shpikjes së telefonit, mendohet të jetë 193 vjeç dhe jeton në ishullin e Shën Helenës, një territor britanik në Oqeanin Atlantik Jugor.

Pavarësisht moshës shumë të avancuar, Jonathan vazhdon të jetë në gjendje të mirë shëndetësore. Ai është i verbër dhe ka humbur nuhatjen, por ka ruajtur dëgjim të shkëlqyer dhe një oreks të mirë. Ditët i kalon i qetë në shoqërinë e breshkës Frederik, me të cilin jeton që prej vitit 1991.

Jonathan është kthyer në një simbol të ishullit të Shën Helenës, duke u shfaqur në monedha, pulla përkujtimore dhe media ndërkombëtare. Jeta e tij e jashtëzakonshme mbetet një dëshmi e rrallë e jetëgjatësisë dhe qëndrueshmërisë së natyrës.

Në vitin 2022, Libri i Rekordeve Botërore Guinness e njohu zyrtarisht Jonathanin si kafshën tokësore më të vjetër të gjallë dhe si chelonianin më të vjetër të regjistruar ndonjëherë.

Jonathani ndan kopshtet e gjera të Plantation House me tre breshka të tjera gjigante, Emmën, Davidin dhe Fredin. Vetë rezidenca është madhështore dhe koloniale, por breshkat janë personazhet e vërtetë VIP këtu.

Ndërsa pjesa e brendshme e shtëpisë është zakonisht e ndaluar për vizitorët, përveç nëse rezervoni një turne, kopshtet janë të hapura për publikun dhe aty do ta gjeni Jonathanin duke u argëtuar nën pemë, duke kullotur lëndinën ose duke pritur bananen e tij të radhës.

Breshka Gjigante Jonathan është më shumë sesa një atraksion turistik, ai është një ikonë kombëtare. Do ta gjeni në monedha dhe pulla vendase, dhe banorët e Shën Helenës e shohin vërtet si pjesë të identitetit të ishullit.

Si ta takosh breshkën Jonathan?

Jonathan është një “banor” i mbrojtur dhe vizitorëve u kërkohet të jenë të respektueshëm, por atij i pëlqen ta përkëdhelin në këmbë dhe nuk është aspak i turpshëm, përkundrazi. Koha më e mirë për ta takuar Jonathanin është gjatë orëve të ushqyerjes në mëngjes, veçanërisht në muajt e ftohtë kur është më aktiv.

Breshka gjigante Jonathan nuk është vetëm një atraksion i çuditshëm ishullor, por një lidhje e gjallë me një botë që nuk ekziston më. Në një epokë të gjithçkaje të shpejtë, Jonathan është një kujtesë për vlerën e ngadalësisë, qëndrueshmërisë./Kb

Elon Musk ka deklaruar se qeveria e Mbretërisë së Bashkuar “kërkon çdo justifikim për censurë”, mes një reagimi në rritje ndaj imazheve seksuale deepfake të prodhuara nga mjeti i inteligjencës artificiale i platformës së tij sociale X. Kjo deklaratë vjen pasi Kryeministri Keir Starmer tha më herët këtë javë se X duhej “të merrte në dorë” chatbotin e saj të AI, Grok, dhe se ai i kishte kërkuar…

Source

Në vitin 1927, Gjermania i dhuroi kinemasë botërore një nga veprat më ambicioze dhe më vizionare të shekullit XX: Metropolis, filmi futuristik i regjisorit Fritz Lang. I shfaqur për herë të parë në Berlin, filmi u kthye menjëherë në një ngjarje kulturore, duke lënë gjurmë të thella jo vetëm në historinë e kinemasë, por edhe në mënyrën se si arti filloi të imagjinonte të ardhmen urbane, teknologjinë dhe marrëdhënien e njeriut me pushtetin.

Metropolis është një film fantastiko-shkencor i realizuar në kulmin e kinemasë së heshtur gjermane, gjatë periudhës së Republikës së Vajmarit – një epokë e trazuar politikisht, por jashtëzakonisht e pasur artistikisht. Regjia e Fritz Lang dhe skenari i shkruar nga Thea von Harbou, në bashkëpunim të ngushtë me të, ndërtuan një botë distopike që edhe sot mbetet tronditëse për qartësinë e mesazhit dhe madhështinë vizuale.

Ngjarjet zhvillohen në një qytet futuristik, Metropolis, ku shoqëria është e ndarë në dy botë të pakapërcyeshme: elita që jeton në qiellgërvishtës luksoze dhe punëtorët që jetojnë e punojnë nën tokë, në kushte çnjerëzore, për të mbajtur gjallë makineritë e qytetit. Ky dualizëm brutal është zemra ideologjike e filmit.

Në qendër të historisë është Freder Fredersen, i interpretuar nga Gustav Fröhlich, djali i sundimtarit absolut të qytetit, Joh Fredersen (Alfred Abel). Freder bie në kontakt me botën e nëntokës dhe me Maria-n, një figurë profetike dhe humaniste, e luajtur nga Brigitte Helm, e cila predikon pajtimin mes klasave. Por ekuilibri tronditet kur shkencëtari i çmendur Rotwang (Rudolf Klein-Rogge) krijon një robot me pamjen e Maria-s, duke ndezur kaos, rebelim dhe shkatërrim.

Teknikisht, Metropolis ishte një ndër prodhimet më të shtrenjta të kohës. Dekoret gjigante, arkitektura monumentale, përdorimi revolucionar i efekteve speciale dhe i miniaturave krijuan një estetikë që ndikoi breza të tërë regjisorësh – nga filmat noir te fantashkenca moderne, nga Blade Runner te Star Wars. Imazhi i qytetit vertikal, makinerive gjigante dhe robotit humanoid është bërë ikonë globale e kulturës vizuale.

Megjithatë, në kohën e premierës, filmi nuk pati suksesin e pritur komercial. I konsideruar shumë i gjatë, shumë i shtrenjtë dhe ideologjikisht i ndërlikuar, Metropolis u shkurtoi rëndë nga distributorët, duke humbur për dekada skena të tëra. Vetëm në fund të shekullit XX dhe fillim të XXI, falë restaurimeve dhe zbulimit të kopjeve të humbura, filmi u rikthye më afër versionit origjinal të Lang-ut.

Sot, Metropolis konsiderohet një kryevepër absolute e kinemasë botërore dhe një paralajmërim artistik për rreziqet e një shoqërie të ndarë, të nënshtruar ndaj teknologjisë dhe pushtetit pa etikë. Filmi i vitit 1927 vazhdon të flasë me një gjuhë të frikshme aktuale, duke dëshmuar se fantashkenca e madhe nuk parashikon vetëm të ardhmen, por zbërthen të tashmen.

Përgatiti: L.Veizi

Ishulli Spirit, i fshehur thellë në Malet Shkëmbore Kanadeze dhe i dukshëm vetëm nga uji, konsiderohet një nga peizazhet më ikonike dhe të fotografuara të Kanadasë. Megjithatë, kjo copë toke në Liqenin Maligne, brenda Parkut Kombëtar Jasper, mbetet kryesisht e paarritshme për vizitorët. Për pjesën më të madhe të vitit, ai funksionon si një gadishull, i lidhur me bregun nga një istmus i ngushtë…

Source

Një qiell rozë vezullues ndriçoi mbrëmjen e së enjtes mbi West Midlands në Mbretërinë e Bashkuar, ndërsa zona u mbulua nga një reshje e rrallë dëbore, duke lënë banorët të mahnitur dhe duke nxitur spekulime të shumta. Në mediat sociale u diskutua nëse ishte një perëndim dielli jashtëzakonisht i gjallë apo një shfaqje e papritur e Dritave të Veriut (Aurora Borealis). Megjithatë…

Source

1. Romani më i gjatë europian

“Në kërkim të kohës së humbur” i Marcel Proust konsiderohet romani më i gjatë i shkruar ndonjëherë në Europë, me mbi 1.2 milion fjalë. Autori e shkroi pjesën më të madhe të veprës i izoluar, duke punuar natën dhe duke fjetur ditën.

2. Don Kishoti, libri që ndryshoi romanin

“Don Kishoti i Mançës” i Miguel de Cervantes konsiderohet romani i parë modern europian. Vepra përdor për herë të parë ironinë, lojën me realitetin dhe personazhe që janë të vetëdijshëm për historinë e tyre.

3. Dante dhe gjuha italiane

“Komedia Hyjnore” e Dante Alighierit u shkrua në italishten popullore dhe jo në latinisht, gjë që ndihmoi në formimin e gjuhës italiane moderne dhe e bëri veprën të aksesueshme për publikun e gjerë.

4. Shekspiri dhe fjalët e reja

William Shakespeare futi në përdorim mbi 1.700 fjalë të reja në gjuhën angleze. Shumë prej tyre, si lonely, fashionable apo critic, përdoren ende sot.

5. Kafka dhe fama pas vdekjes

Franz Kafka i kërkoi mikut të tij që të digjte të gjitha dorëshkrimet pas vdekjes. Për fat të letërsisë europiane, kjo dëshirë nuk u respektua dhe veprat e tij u bënë themel i letërsisë moderne.

6. Letërsia franceze dhe kafenetë

Shumë vepra të mëdha franceze u shkruan në kafene të Parisit. Autorë si Sartre, Simone de Beauvoir dhe Camus i përdornin këto hapësira si zyra pune dhe vende debati intelektual./KM

Lind ChatGPT Shëndet, funksioni i ri i inteligjencës artificiale që do t’u lejojë përdoruesve të ngarkojnë kartelën e tyre klinike dhe të dialogojnë mbi gjendjen shëndetësore me AI. OpenAI, megjithatë, nxitoi të sqarojë: “Nuk do të zëvendësojë mjekët dhe nuk do të bëjë diagnoza”. “Gjatë dy viteve të fundit kemi bashkëpunuar me mbi 260 mjekë aktivë në 60 vende dhe në dhjetëra specialitete, për të kuptuar se çfarë e bën një përgjigje shëndetësore të dobishme ose potencialisht të dëmshme”, shpjegon OpenAI.

Privatësi dhe siguri të përforcuara

Çdo javë, miliona përdorues i drejtohen ChatGPT-së duke ndarë detaje mbi gjendjen e tyre fizike. Pikërisht kjo ka ngritur shqetësime edhe nga autoritetet e mbrojtjes së të dhënave personale, përfshirë garantët e privatësisë. Për këtë arsye, OpenAI siguron se ChatGPT Shëndet mbështetet në “kontrolle të forta të privatësisë, sigurisë dhe menaxhimit të të dhënave”, me nivele shtesë mbrojtjeje të dedikuara për shëndetin. Këto përfshijnë sisteme të posaçme kriptimi dhe mekanizma izolimi për të mbajtur bisedat shëndetësore private dhe të ndara.

Në bashkëpunim me mjekët, jo në vend të tyre

“E projektuar në bashkëpunim të ngushtë me mjekët, ChatGPT Shëndet luan një rol më aktiv në kuptimin dhe menaxhimin e shëndetit dhe mirëqenies, duke mbështetur kujdesin e profesionistëve shëndetësorë pa i zëvendësuar ata”, thekson OpenAI. Kjo deklaratë vjen si përgjigje ndaj shqetësimeve të ngritura edhe nga mjekët në Itali dhe vende të tjera, për rrezikun e përhapjes së informacionit të pasaktë apo potencialisht të rrezikshëm.

“ChatGPT Shëndet është projektuar për të mbështetur asistencën mjekësore, jo për ta zëvendësuar atë. Nuk është i destinuar për diagnozë apo trajtim. Përkundrazi, ndihmon përdoruesit të orientohen në pyetjet e përditshme dhe të kuptojnë tendencat me kalimin e kohës, jo vetëm momentet e izoluara të sëmundjes, duke i përgatitur më mirë për bisedat e rëndësishme me mjekët”, sqaron kompania.

Risitë e platformës

Qëllimi i portalit të ri është të bashkojë në një vend të gjitha informacionet shëndetësore të përdoruesve. “Sot, të dhënat shëndetësore janë shpesh të fragmentuara mes portaleve, aplikacioneve, pajisjeve të veshshme, PDF-ve dhe shënimeve mjekësore. Kjo e bën të vështirë krijimin e një pasqyre të plotë dhe i detyron njerëzit të orientohen vetë në një sistem shëndetësor kompleks”, shpjegon OpenAI.

Me ChatGPT Shëndet do të jetë e mundur lidhja e sigurt e kartelave elektronike shëndetësore dhe aplikacioneve të mirëqenies, si Apple Health, Function dhe MyFitnessPal. Kjo do t’i lejojë ChatGPT-së të ndihmojë në kuptimin e rezultateve të fundit të analizave, përgatitjen për vizitat mjekësore, marrjen e këshillave mbi ushqimin dhe aktivitetin fizik, apo vlerësimin e alternativave të ndryshme të sigurimeve shëndetësore.

Kur do të jetë i disponueshëm

Aktualisht, funksionaliteti i ri nuk është ende i aksesueshëm për të gjithë. “Po fillojmë me një grup të vogël përdoruesish për të mbledhur komente dhe për të përmirësuar më tej përvojën”, bën të ditur OpenAI. Me shtimin e përmirësimeve të tjera, kompania parashikon zgjerimin gradual të aksesit, duke e bërë ChatGPT Shëndet të disponueshëm për të gjithë përdoruesit në web dhe iOS në javët në vijim. Ata që dëshirojnë qasje të hershme, mund të regjistrohen në listën e pritjes.

Në vitin 1941, në kulmin e Luftës së Dytë Botërore, qielli britanik pa ngritjen e një avioni që do të shndërrohej shpejt në simbol të fuqisë ajrore aleate: Avro Lancaster. Fluturimi i tij i parë shënoi hyrjen në skenë të një bombarduesi të rëndë, të projektuar për misione shkatërruese në zemër të territorit armik.

Avro Lancaster ishte një avion bombardues katërmotorësh, i ndërtuar për Forcat Ajrore Mbretërore britanike (RAF). Me kapacitet të madh mbajtës bombash, rreze të gjatë veprimi dhe qëndrueshmëri në fluturim, ai u bë shtylla kryesore e flotës bombarduese britanike. Ndryshe nga modelet pararendëse, Lancaster-i ishte në gjendje të transportonte ngarkesa shumë më të rënda, përfshirë bombat gjigante që do të ndryshonin strategjinë e luftës ajrore.

Avioni u përdor gjerësisht në teatrin evropian të Luftës së Dytë Botërore, veçanërisht gjatë fushatave të bombardimit strategjik kundër Gjermanisë naziste. Ai luajti një rol vendimtar në operacionet e Bombardimit Aleat, duke goditur qendra industriale, baza ushtarake dhe infrastrukturë jetike, sidomos në fazën përfundimtare të luftës në vitin 1945.

Megjithëse shpesh lidhet gabimisht me Betejën e Britanisë, e cila kishte ndodhur më herët (1940), Avro Lancaster u bë simbol i kundërofensivës ajrore britanike dhe i kalimit nga mbrojtja në sulm. Për shumë historianë, ai nuk ishte thjesht një avion, por një mjet që mishëronte vendosmërinë industriale dhe ushtarake të Britanisë në përballjen me Gjermaninë naziste.

Trashëgimia e Avro Lancaster mbetet e gjallë edhe sot: një ikonë e aviacionit ushtarak dhe një dëshmi se si teknologjia dhe strategjia ajrore ndikuan drejtpërdrejt në rrjedhën e historisë botërore.

Përgatiti: L.Veizi

Qentë kanë qenë miqtë më të mirë të njeriut për shekuj me radhë, së bashku me familjet, si një shtesë e rëndësishme… e butë. Megjithatë, në dekadat e fundit, nga miq ata kanë zënë vendin e… fëmijëve, pasi shumë të rinj zgjedhin të adoptojnë një qen në vend që të kenë fëmijë të tyre. Por çfarë do të thotë kjo zgjedhje për shoqërinë tonë dhe mënyrën se si e perceptojmë familjen?

Në një studim të botuar në revistën European Psychologist, një ekip kërkimor nga Universiteti Eötvös Loránd argumenton se rënia globale e lindjeve dhe rritja e adoptimeve të qenve janë të lidhura. Ndërsa qentë nuk mund t’i zëvendësojnë fëmijët, ata mund t’u ofrojnë njerëzve mundësinë për të kënaqur instinktet e tyre prindërore pa kërkesat financiare dhe sociale të rritjes së një fëmije.

“Midis shumë faktorëve, jetëgjatësia relativisht e shkurtër e qenve mund të luajë një rol, pasi shumica e njerëzve presin të jetojnë më gjatë se qenin e tyre, por jo se fëmija i tyre”, tha Laura Gillet, një kandidate doktorature në Departamentin e Etologjisë. “Jo vetëm vendimet individuale, por edhe konteksti sociokulturor janë thelbësore për të kuptuar se si dhe pse njerëzit zhvillojnë lloje specifike marrëdhëniesh me kafshët e tyre shtëpiake.”

Globalisht, veçanërisht në vendet e pasura dhe të zhvilluara, shkalla e lindjeve është në rënie të vazhdueshme. Në të njëjtat vende, adoptimi i qenve vazhdon të rritet, me gjithnjë e më shumë njerëz që zgjedhin një kafshë shtëpiake në vend të një fëmije.

Për të hetuar këtë fenomen, studiuesit kryen një shqyrtim të gjerë të literaturës dhe formuluan një hipotezë: për shumë njerëz, qentë janë kompromisi i përsosur. Ne të gjithë kemi një nevojë të lindur gjenetikisht për t’u kujdesur dhe lidhjet tona shoqërore me qentë mund ta plotësojnë këtë nevojë.

Në mënyrë specifike, kafshët shtëpiake u lejojnë pronarëve të tyre të përjetojnë përfitime emocionale të ngjashme me ato të prindërimit tradicional, siç janë emocionet pozitive, mbështetja sociale dhe një ndjenjë qëllimi. Duke plotësuar nevojën për kujdes dhe varësi, me një kosto më të ulët në kohë dhe para krahasuar me fëmijët, “prindërimi” i qenve duket si një situatë e favorshme për të dyja palët.

A janë qentë si fëmijët?

Aftësitë njohëse të qenve, të cilat i lejojnë ata të mësojnë dhe t’i përgjigjen komunikimit njerëzor, janë pjesërisht arsyeja pse ata kanë qenë me ne për kaq gjatë. Këto përshtatje unike i ndihmojnë gjithashtu ata të zhvillojnë sjellje shoqërore, shumë prej të cilave janë çuditërisht të ngjashme me ato të fëmijëve që nuk flasin.

Për më tepër, ashtu si fëmijët, qentë varen nga njerëzit si kujdestarë të tyre. Ata nuk mund të ushqehen vetë, të dalin për shëtitje ose të organizojnë ndërveprime shoqërore. Kujdestarët e tyre janë plotësisht përgjegjës për të siguruar gjithçka të nevojshme për mbijetesën e tyre. Edhe pse kërkesat janë të larta dhe qentë krijojnë lidhje të forta me kujdestarët e tyre njerëzorë, përkushtimi mbetet më i vogël se ai i kërkuar për një fëmijë.

Megjithatë, kjo qasje nuk është universale: “Dëshirojmë të theksojmë se, në kundërshtim me besimin popullor, vetëm një pakicë e vogël e pronarëve të qenve i trajtojnë kafshët e tyre shtëpiake si ‘fëmijë’. Në shumicën e rasteve, ‘prindërit e qenve’ zgjedhin qen pikërisht sepse nuk janë si fëmijë dhe i njohin nevojat e tyre specifike për speciet”, tha Enikő Kubinyi, autori kryesor i studimit dhe kreu i Grupit të Kërkimit të Kafshëve Shoqëruese.

Për ekipin kërkimor, është e rëndësishme të mbahet mend se qentë nuk duan dhe nuk kanë gjithmonë nevojë për atë që njerëzit e konsiderojnë më të mirën për ta. Fatkeqësisht, trajtimi i një qeni si fëmijë shpesh ngre çështje etike. Interesi në rritje për karakteristikat infantile ka çuar në mbarështimin masiv të racave të pashëndetshme. Përveç kësaj, mbimbrojtja dhe “mbrojtja” e tepërt e qenve mund të çojë në probleme emocionale dhe të sjelljes.

Në përgjithësi, autorët e studimit shpresojnë që gjetjet e tyre do të kontribuojnë në një mënyrë më të gjerë të të menduarit rreth lidhjes njeri-kafshë shtëpiake. Në një botë moderne të izolimit social dhe vetmisë në rritje, qentë mbeten miqtë, shoqëruesit dhe shoqëruesit tanë më të mirë – pavarësisht formës që merr kjo marrëdhënie.

The post Pse gjithnjë e më shumë të rinj preferojnë të kenë një qen në vend që të kenë fëmijë? appeared first on iconstyle.al.

Lyerja e flokëve është një nga praktikat më të shpeshta të kujdesit estetik, por shpesh lind pyetja: sa herë është e sigurt të lyhen flokët pa i dëmtuar? Specialistët e flokëve theksojnë se gjithçka varet nga lloji i bojës, gjendja e flokut dhe kujdesi që i kushtohet pas trajtimit.

Sipas ekspertëve, nëse përdoren bojëra permanente me përmbajtje kimike, flokët nuk duhet të lyhen më shpesh se një herë në 4–6 javë. Ky interval i jep kohë flokut të rikuperohet dhe redukton rrezikun e tharjes, thyerjes apo rënies së tij.

Ndërkohë, bojërat pa amoniak ose ngjyrat gjysmë-permanente konsiderohen më të buta dhe mund të përdoren më shpesh, zakonisht çdo 3–4 javë, pa shkaktuar dëmtime serioze, sidomos nëse flokët janë të shëndetshëm.

Parukierët këshillojnë gjithashtu që lyerja e shpeshtë të shoqërohet me trajtime rigjeneruese, si maska hidratuese, vajra ushqyes dhe produkte mbrojtëse nga nxehtësia. Në rastet kur flokët janë të dehidratuar, të djegur ose kanë rënie të shtuar, rekomandohet të shmanget lyerja për një periudhë kohe.

Lyerja e flokëve lejohet, por duhet bërë me masë dhe kujdes te theksuar. Respektimi i intervaleve të duhura dhe përdorimi i produkteve cilësore janë çelësi për të ruajtur flokë të bukur dhe të shëndetshëm, ajo qe ne duam.

The post Sa herë lejohet të lyhen flokët? Ja çfarë thonë specialistët appeared first on iconstyle.al.