❌

Normal view

There are new articles available, click to refresh the page.
Today — 17 March 2026Citizens.al

Rama nĂ« RIBA: Çmim pĂ«r vizionin apo pĂ«r betonin?

✇Citizens.al
By: Erblin Vukaj
17 March 2026 at 14:49

Kur një institucion prestigjioz arkitekture vlerëson dikë, zakonisht nënkupton konfirmimin e një vizioni të suksesshëm, apo një arritje të rëndësishme për të cilin ai ka kontribuar. Ky duket të jetë edhe rasti i Kryeministrit Edi Rama, i cili së fundmi është përfshirë në listën e nderit (Honorary Fellows) të Institutit Mbretëror të Arkitektëve Britanik (Royal Institute of British Architects, RIBA).

Por, a Ă«shtĂ« modeli i zhvillimit urban tĂ« TiranĂ«s dhe ShqipĂ«risĂ« njĂ« arritje qĂ« meriton tĂ« studiohet dhe tĂ« pĂ«rkrahet ndĂ«rkombĂ«tarisht? Apo kemi tĂ« bĂ«jmĂ« me çmim qĂ« vjen nga njĂ« keqkuptim “lost in translation”, ose nĂ«se e çojmĂ« mĂ« tej, njĂ« vlerĂ«sim i ndikuar nga influenca politike e Kryeministrit dhe sektorit tĂ« ndĂ«rtimit qĂ« e mbĂ«shtet? 

Kontrasti mes imazhit ndërkombëtar dhe përvojës së përditshme urbane në vend më bën të them se është më shumë kjo e dyta.

ÇfarĂ« Ă«shtĂ« lista e RIBA dhe paradoksi me RamĂ«n

Instituti britanik, RIBA, njoftoi tĂ« enjten, datĂ« 12 mars, se kishte pĂ«rfshirĂ« RamĂ«n – dhe 26 tĂ« tjerĂ« – nĂ« listĂ«n e anĂ«tarĂ«ve tĂ« nderit.

RIBA, themeluar në vitin 1834, është një organizatë e vjetër me ndikim të gjerë ndërkombëtar në fushën e arkitekturës. Ky institut cilëson shpesh si anëtarë nderi individë që mund të mos jenë arkitektë, por që me punën e tyre kanë ndikuar në mënyrë të rëndësishme në zhvillimin e arkitekturës apo edukimit arkitektonik.

Në teori, një vlerësim i tillë nënkupton se personi ka ndikuar pozitivisht në mënyrën se si projektohen dhe zhvillohen qytetet. 

Por pikĂ«risht kĂ«tu nis dhe paradoksi me rastin e Kryeministrit Rama. ÇfarĂ« Ă«shtĂ« pozitive nĂ« zhvillimin qĂ« ai ka shtyrĂ« pĂ«rpara? Vertikaliteti? Xhentrifikimi? Zhdukja e hapĂ«sirave publike dhe identitetit historik?

Në diskursin ndërkombëtar, Rama e ka paraqitur veten si figurë e pazakontë politike: artisti që u bë ministër Kulture, pastaj kryetar i Bashkisë Tiranë, udhëheqës i Partisë Socialiste e më tej Kryeministër i vendit.

Rama u (ri)shfaq nĂ« politikĂ«n shqiptare nĂ« fundvitet ’90 si artisti dhe intelektuali i pavarur qĂ« kthehej nga mĂ«rgimi pĂ«r tĂ« kontribuuar nĂ« vend. Projekti i parĂ« publik i tij ishte ai pĂ«r “tĂ« kthyer nĂ« identitet” vlerat arkitektonike tĂ« ndĂ«rtesave tĂ« ministrive nĂ« qendĂ«r tĂ« TiranĂ«s, trashĂ«gimi e arkitekturĂ«s fashiste.

NĂ« fillim tĂ« viteve 2000, ndĂ«rhyrjet e tij urbane si kryebashkiak u bĂ«nĂ« tĂ« njohura ndĂ«rkombĂ«tarisht. Projekti i ngjyrosjes sĂ« fasadave tĂ« pallateve komuniste, hapja e shtratit tĂ« lumit Lana nga ndĂ«rtimet pa leje dhe krijimi i disa hapĂ«sirave tĂ« reja publike – “Parku Rinia”; “7 Xhuxhat” etj. – u interpretuan si pĂ«rpjekje kreative pĂ«r tĂ« ngjallur kryeqytetin nga tranzicioni i vĂ«shtirĂ«.

Kjo histori u përhap gjerësisht në mediat ndërkombëtare dhe në qarqet e arkitekturës si një shembull i një qasjeje të re urbane të një kryeqyteti post-komunist.

Por ndërsa ky imazh u konsolidua ndjeshëm jashtë vendit, prirja e zhvillimit urban në Tiranë, dhe më gjerë në Shqipëri, mori drejtim tjetër.

“Kumbari i kullave”

Në vitet që pasuan mandatin e parë si kryebashkiak të Ramës, zhvillimi urban në Tiranë u karakterizua nga një valë ndërtimesh. Pas pamjes prej çlirimtari vizionar dhe të rijetëzimit të hapësirave publike, Rama konformoi vrullshëm një bum të madh ndërtimi, të cilin e ushqeu me leje edhe për dy mandate si kryebashkiak i kryeqytetit.

Kryeministri Rama në festivalin B&H/Citizens.al

Ai e amplifikoi këtë prirje pasi kapërceu pushtetin, drejt qeverisë. Kjo kuptohet nga fakti se në një dekadë si Kryeministër, Rama ka shqyrtuar ose miratuar rreth 140 projekte kullash në Tiranë, shumë prej tyre në zona me rëndësi historike dhe në shkelje me planet urbanistike.

Rezultati është një tjetërsim i katërciptë i siluetës urbane të Tiranës, ku kullat shumëkatëshe janë tashmë elementi dominues i peizazhit të saj. 

Si për ironi, vetë tjetërsimi politik që ka ndërmarrë Rama mund të tregohet përmes gjymtimit që ai i ka bërë pikërisht projektit të parë që mori përsipër: ruajtjen e identitetit arkitektonik të Tiranës së vjetër.

Rama pĂ«rçmoi dhe shembi me gjithĂ« fuqinĂ« e pushtetit tĂ« tij si KryeministĂ«r godinĂ«n e Teatrit KombĂ«tar (2020) – trashĂ«gimi e arkitekturĂ«s fashiste – vetĂ«m e vetĂ«m qĂ« t’i hapte rrugĂ« projektit 34 katĂ«sh “Pixel Tower” (Bjarke Ingels/Fusha shpk) mbi njĂ« pjesĂ« tĂ« pronĂ«s sĂ« teatrit.

Ngjashëm, për pallate e kulla, u rrafshuan shtëpi të vjetra tiranase rreth zonës historike të kryeqytetit, disa edhe pse kishin status monument kulture.

Ky transformim vertikal, vijoi duke bĂ«rĂ« kurban edhe hapĂ«sirat publike. Nisi me stadiumin kombĂ«tar “Qemal Stafa,” qĂ« u bĂ« i pari stadium me kullĂ« nĂ« EvropĂ« (Archea Associati/Albstar shpk) pĂ«rmes njĂ« skeme partneriteti me privatin ku nĂ« fund, publike mbeti vetĂ«m fusha e futbollit.

Ndryshimi nĂ« qasjen urbane tĂ« RamĂ«s vihet re te transformimi e hapĂ«sirave qĂ« dikur pĂ«rfaqĂ«sonin filozofinĂ« e hershme tĂ« tij, si pĂ«r shembull parku “7 Xhuxhat”, qĂ« dikur mbante me krenari njĂ« pllakĂ« me mbishkrimin: “U çel [
] me nismĂ«n dhe mbĂ«shtetjen e [
], Edi RamĂ«s”.

Sot ai park Ă«shtĂ« betonizuar nga projekti i njĂ« parkingu nĂ«ntokĂ«sor dhe kullĂ«s 40-katĂ«she Downtown One (MVRDV/Kastrati shpk), tĂ« cilĂ«s Rama ia dha lejen “symbullur” pĂ«rballĂ« shkeljeve qĂ« u bĂ«nĂ« aty apo edhe te ish-Sheratoni, gjatĂ« ndĂ«rtimit.

“StarkitektĂ«t” qĂ« legjitimojnĂ« qasjen urbane

Nëse do të kërkonim një element karakteristik të modelit të zhvillimit që ka prodhuar Rama, ai është roli i studiove ndërkombëtare të arkitekturës. 

Shumica e kullave tĂ« reja nĂ« TiranĂ« mbajnĂ« firmĂ«n e arkitektĂ«ve tĂ« njohur botĂ«ror (“starkitektĂ«â€), ndĂ«rsa arkitektĂ«t vendas kanĂ« mbetur dytĂ«sor nĂ« kĂ«tĂ« zhvillim – me pĂ«rjashtim tĂ« dy-tre studiove tĂ« afĂ«rta me qeverinĂ«.

Sigurisht, Ă«shtĂ« gjĂ« e mirĂ« t’i hapesh njĂ« ekspertize ndĂ«rkombĂ«tare. Por nĂ« kĂ«tĂ« rast duket se modeli Ă«shtĂ« kthyer nĂ« njĂ« skemĂ« abuzive ku “starkitektĂ«t” sugjerohen nga Rama dhe lejet kushtĂ«zohen vetĂ«m nĂ«se pĂ«rfshihen ata qĂ« ai do.

“StarkitektĂ«t,” qĂ« nĂ« vendet e tyre tĂ« origjinĂ«s do ta kishin thuajse tĂ« pamundur tĂ« ndĂ«rtonin pĂ«rbindsha betoni pa u vĂ«nĂ« seriozisht nĂ«n trysni, pĂ«rfitojnĂ« dorĂ« tĂ« lirĂ« pĂ«rimagjinatĂ«n e tyre dhe dĂ«shirĂ«n e investitorĂ«ve pĂ«r tĂ« kapur qiellin.

Duket si marrĂ«dhĂ«nie “win-win,” Rama pĂ«rfiton njĂ« “ushtri yjesh,” qĂ« i shĂ«rbejnĂ« pĂ«r diplomaci publike (askush prej starkitektĂ«ve nuk e ka kritikuar ndonjĂ«herĂ« RamĂ«n pĂ«r qasjen e tij tĂ« zhvillimit!), investitorĂ«t pĂ«rfitojnĂ« lirshĂ«m projektet e tyre, pavarĂ«sisht se tĂ« gjitha shkelin planet urbanistike.

Në spektaklin politik që drejton Kryeministri, kjo marrëdhënie paraqitet si një lloj integrimi i Shqipërisë në arkitekturën botërore. 

“ShqipĂ«ria prodhon mĂ« shumĂ« arkitekturĂ« se Evropa,” tha Rama vjet nĂ« festivalin e parĂ« tĂ« arkitekturĂ«s, “BukĂ« dhe zemĂ«r,” (Bread & Heart), qĂ« qeveria organizoi me rreth 150 arkitektĂ« nga e gjithĂ« bota. 

NdĂ«rkohĂ«, nĂ« shkurt, nĂ« themelimin e tĂ« ashtuquajturit “Bordi i Paqes,” nĂ« Washington, ai tha se ShqipĂ«ria mund tĂ« ofrojĂ«, “pĂ«rveç parave, edhe arkitektĂ«â€ me qĂ«llimin e pĂ«rbashkĂ«t, zhvillimin e njĂ« “oazi shprese ku e ardhmja tĂ« ngrihet dhe tĂ« formohet pĂ«r brezat e ardhshĂ«m tĂ« PalestinĂ«s”.

Nuk Ă«shtĂ« e qartĂ« çfarĂ« ka nĂ«nkuptuar Rama me ofrimin e arkitektĂ«ve. Mbase e ka pasur fjalĂ«n pĂ«r grupin e “starkitektĂ«ve” tĂ« festivalit “Bread & Heart”, qĂ« pas tetorit 2025, janĂ« organizuar nĂ« fondacion dhe nĂ« janar tĂ« kĂ«tij viti “iu ofruan” nĂ« njĂ« takim konsultues Ivanka Trump-it kur ajo ishte pĂ«r vizitĂ« nĂ« VlorĂ«, si pjesĂ« e takimeve pĂ«r tĂ« diskutuar zhvillimin e Sazanit nĂ« njĂ« ishull turistik privat.

Kryeministri Rama duke diskutuar me arkitektë në festivalin B&H/Citizens.al

KĂ«shtu prirja pĂ«r tĂ« pĂ«rdorur “starkitektĂ«t,” mund tĂ« themi se krijon njĂ« formĂ« legjitimiteti pĂ«r projekte qĂ« nĂ« planin lokal janĂ« shumĂ« mĂ« tĂ« diskutueshme se zakonisht.

Emrat prestigjiozë të arkitekturës botërore krijojnë atë narrativën estetike të pakontestueshme, që shpesh e zhvendos debatin nga pyetjet më thelbësore: Kush përfiton nga këto ndërtime, sa të nevojshme janë, sa i shërbejnë ato qytetit, kush i merr përsipër risqet dhe sa transparente janë burimet e financimit të tyre?

Në një vend ku sektori i ndërtimit mbetet nën ujërat e turbullta të ekonomisë informale dhe rrjedhës së parave të krimit, këto pyetje do të duhet të bëheshin permanente.

Rama dhe qeveria e tij mund t’i shmangen sa tĂ« duan, madje dhe me vlerĂ«sime “alla-RIBA,” por trashĂ«gimia qĂ« po lĂ« pas nĂ« kĂ«tĂ« drejtim, do ta pĂ«rndjekĂ« gjithmonĂ«.

Një çmim edhe për betonizimin e bregdetit

Nëse Tirana ka qenë laboratori i modelit arkitektonik Rama, bregdeti shqiptar rrezikon të bëhet kapitulli i tij më i pakthyeshëm.

NĂ« vitet e fundit, lejet pĂ«r resorte turistike dhe komplekse tĂ« mĂ«dha janĂ« shtuar nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« ndjeshme. NĂ« festivalin “Bread & Heart” kishte njĂ« kat plot me kĂ«si projektesh vetĂ«m pĂ«r resortet.

Shpesh projektet po jepen edhe në territore me vlera të larta mjedisore, ose pranë zonave të mbrojtura. Organizatat e mjedisit kanë paralajmëruar prej kohësh shqetësimin se ky zhvillim pa kriter rrezikon të shkatërrojë asetet kryesore të natyrës shqiptare, ku ndër më të mëdhatë mbetet peizazhi bregdetar.

Çështjet mĂ« tĂ« nxehta aktualisht janĂ« zonat portuale tĂ« kthyera nĂ« projekte madhore imobiliare: Marina e DurrĂ«sit, VlorĂ«s, SarandĂ«s, Porto Palermo etj.

Ato qĂ« nuk janĂ« pĂ«rtypur ende, janĂ« resortet masive nĂ« zonĂ«n e RivierĂ«s, nga Karaburuni nĂ« HimarĂ«, tĂ« cilat po hasin vĂ«shtirĂ«si tĂ« kenĂ« furnizim me ujĂ« tĂ« pijshĂ«m dhe pĂ«r kĂ«tĂ« qeveria Rama po ushqen idenĂ« qĂ« kĂ«tĂ« ujĂ« t’ia marrĂ« fshatrave si Tragjasi, Dukati, Kuçi etj.

Paralelisht, projekti madhor “Blue Borgo” (Stefano Boeri/Gener 2 shpk), qĂ« parashikon gjysmĂ« milioni metra katrorĂ« ndĂ«rtim pranĂ« zonĂ«s ligatinore tĂ« Vilunit nĂ« VelipojĂ«, Ă«shtĂ« hapi i radhĂ«s qĂ« rrezikon ta kthejĂ« edhe bregdetin e veriut me tĂ« njĂ«jtĂ«n masivitet ndĂ«rtimi.

LehtĂ«sirat fiskale qĂ« ka ofruar qeveria pĂ«r “investitorĂ«t strategjikĂ«â€ qĂ« janĂ« pas kĂ«tyre ndĂ«rtimeve, i ka zhveshur ata nga taksa mbi ingrastrukturĂ«n duke rritur kĂ«shtu kostot dhe barrĂ«n publike pĂ«r t’i shĂ«rbyer kĂ«tyre projekteve.

Sigurisht, vlerësimi nga RIBA nuk është i parëndësishëm. Ai konfirmon se Shqipëria është bërë pjesë e një diskutimi ndërkombëtar për arkitekturën dhe transformimin urban.

Por pikërisht për këtë arsye, ai e bën edhe më të dukshëm kontrastin mes dy realiteteve: narrativës së jashtme për një lider që ka sjellë arkitekturën në politikë dhe përvojës së ne vendasve, që e jetojmë realitetin jo si turistë përballë një vendi që po ndryshon me ritme të shpejta por rrallë me transparencë dhe konsensus publik.

Në këtë kuptim, përfshirja e Ramës në listën e RIBA mund të interpretohet në dy mënyra: si një medalje për një vizion personal urban, por edhe si një pasqyrë që reflekton kontradiktat e thella të transformimit që ai ka udhëhequr në Shqipëri.

Lexoni gjithashtu:

The post Rama nĂ« RIBA: Çmim pĂ«r vizionin apo pĂ«r betonin? appeared first on Citizens.al.

Yesterday — 16 March 2026Citizens.al

Vjosa nën presion: Gjysma e prurjeve humb nëpër kanalet vaditëse

✇Citizens.al
By: Erisa Kryeziu
16 March 2026 at 16:26

Një numër i konsiderueshëm ndërhyrjesh po ndikojnë në rrjedhën natyrore të lumit Vjosa, shpallur Park Kombëtar për veçantinë dhe rëndësinë që ka në ekosistemet përreth.

Sipas njĂ« studimi tĂ« realizuar nga organizatat mjedisore ndĂ«rkombĂ«tare “Riverwatch” dhe “EuroNatur,” nĂ« kuadĂ«r tĂ« fushatĂ«s “ShpĂ«toni zemrĂ«n blu tĂ« EvropĂ«s” (Save the Blue Heart of Europe), pĂ«rgjatĂ« sistemit lumor tĂ« VjosĂ«s janĂ« identifikuar devijime tĂ« shumta tĂ« ujit, tĂ« cilat pĂ«rdoren kryesisht pĂ«r vaditje, por edhe pĂ«r aktivitete tĂ« tjera ekonomike.

“NĂ« total u identifikuan 20 stacione nĂ« dhe pĂ«rgjatĂ« lumit Vjosa dhe nĂ« degĂ«t kryesore si Shushica dhe Kardhiqi”, thuhet nĂ« studim, i cili thekson se sasia e dokumentuar e ujit tĂ« marrĂ« arrin nĂ« tĂ« paktĂ«n 12.012 mÂł/s.

“MegjithatĂ«, ky numĂ«r Ă«shtĂ« padyshim mĂ« i lartĂ«, pasi pĂ«r shtatĂ« vende nuk kishte tĂ« dhĂ«na mbi sasinĂ« e ujit tĂ« lejuar pĂ«r nxjerrje”, argumentohet mĂ« tej.

Nxjerrja e ujit pĂ«rmes kanaleve tĂ« vaditjes nĂ« pjesĂ«n e poshtme Ă«shtĂ« dokumentuar si njĂ« faktor me ndikim tĂ« fortĂ« nĂ« zonat e lagĂ«shta dhe habitatet brenda sistemit lumor. GjatĂ« periudhave tĂ« thatĂ«sirĂ«s, njĂ« pjesĂ« e konsiderueshme e rrjedhĂ«s – gati gjysma e lumit – devijohet pĂ«r qĂ«llime bujqĂ«sore.

“GjatĂ« gushtit 2025, nĂ« kushtet e rrjedhjes sĂ« ulĂ«t nĂ« zonĂ«n e Poçemit, prurja e lumit ishte rreth 20 mÂł/s. Dy kanale kryesore vaditjeje, (p.sh: kanali Levan-Fier), morĂ«n rreth 9 mÂł/s”, thuhet nĂ« raport.

Sipas autorëve të studimit, kjo do të thotë se gjatë periudhave të verës ku lumi ka dhe rrjedhën më të ulët, midis një të tretës dhe gjysmës së prurjeve të Vjosës është devijuar për vaditje.

GjatĂ« punĂ«s nĂ« terren janĂ« identifikuar pesĂ« kanale vaditĂ«se, 10 stacione tĂ« pĂ«rdorimit tĂ« ujit nĂ«ntokĂ«sor – pĂ«rfshirĂ« burime dhe puse nxjerrjeje – si dhe tre stacione pompimi qĂ« nxjerrin ujĂ« nga nĂ«ntoka dhe nga lumi pĂ«r furnizim ose vaditje. Po ashtu janĂ« identifikuar dy hidrocentrale qĂ« prodhojnĂ« energji.

“KĂ«to stacione pĂ«rkojnĂ« me pikat kryesore tĂ« nxjerrjes dhe devijimit tĂ« ujit pĂ«r vaditje, duke dokumentuar pĂ«rdorimin e tij pĂ«r qĂ«llime bujqĂ«sore pĂ«rmes sistemeve tĂ« kanaleve me gravitet dhe atyre tĂ« projektuara inxhinierikisht”, thekson raporti.

Sipas studimit, për të menaxhuar në mënyrë të qëndrueshme burimet ujore të Parkut Kombëtar të Vjosës duhet të zbatohet plotësisht procesi ligjor për nxjerrjen e ujit në Shqipëri nga institucionet përgjegjëse për menaxhimin e ujërave, kryesisht Agjencia e Menaxhimit të Burimeve Ujore (AMBU). Gjithashtu kërkohet monitorim i vazhdueshëm dhe me kosto të ulët i nxjerrjes së ujit brenda parkut.

NĂ« njĂ« reagim publik, organizata Eco Albania theksoi se nĂ« njĂ« kohĂ« kur ndryshimet klimatike po rrisin rrezikun e thatĂ«sirave dhe presionin mbi burimet ujore, “menaxhimi i qĂ«ndrueshĂ«m i ujit bĂ«het edhe mĂ« i rĂ«ndĂ«sishĂ«m pĂ«r ruajtjen e ekosistemeve natyrore.”

Prej tre vitesh, Vjosa është shpallur Park Kombëtar i Lumit të Egër, duke u bërë parku i parë kombëtar i një lumi të tillë në Evropë. Ky status u miratua më 15 mars 2023.

Sipas Eco Albania, gjetjet e studimit tregojnë nevojën për forcim të monitorimit të marrjes së ujit, rritje të transparencës në përdorimin e burimeve ujore dhe zbatim të plotë të kuadrit ligjor për menaxhimin e ujërave, në mënyrë që të garantohet mbrojtja afatgjatë e Vjosës dhe ekosistemeve të saj.

Lexo gjithashtu:

The post Vjosa nën presion: Gjysma e prurjeve humb nëpër kanalet vaditëse appeared first on Citizens.al.

Before yesterdayCitizens.al

“Parku i kullave”: Nis tjetĂ«r projekt te ish-Garda

✇Citizens.al
By: Erblin Vukaj
13 March 2026 at 15:51

Zona e ish-GardĂ«s sĂ« RepublikĂ«s nĂ« hyrje tĂ« Parkut tĂ« Madh tĂ« Liqenit Artificial tĂ« TiranĂ«s po shndĂ«rrohet gradualisht nĂ« njĂ« “park kullash.” Zhvillimi mĂ« i fundit duket se po rĂ«ndon edhe njĂ« problem urbanistik tĂ« mbetur pezull prej vitesh: rrugĂ«n.

NĂ« kĂ«tĂ« hapĂ«sirĂ«, qĂ« fillimisht u premtua se do tĂ« ishte park pĂ«r qytetarĂ«t, prej vitit 2020 ishte parashikuar hapja e njĂ« lidhjeje rrugore mes rrugĂ«ve “Ibrahim Rugova” dhe “Dora d’Istria”. Kjo ndĂ«rhyrje do tĂ« krijonte njĂ« korridor qarkullimi dhe do tĂ« lehtĂ«sonte trafikun nĂ« njĂ« nga hyrjet mĂ« tĂ« ngarkuara tĂ« parkut.

Por, në vend të rrugës, sot gjashtë vite më vonë, po hapet një tjetër kantier ndërtimi për një kullë të re.

Projekti quhet “Garda Tower” dhe parashikon ndĂ«rtimin e njĂ« godine 33 kate mbi tokĂ« dhe 5 kate nĂ«ntokĂ«, me lartĂ«si rreth 120 metra. Ai po zhvillohet nga Artech Group nĂ« bashkĂ«punim me kompaninĂ« El-Prom, e cila sĂ« fundmi ka ndryshuar emrin nĂ« Hasalami.

Koncepti arkitektonik Ă«shtĂ« realizuar nĂ« bashkĂ«punim me studion gjermane Kuehn Malvezzi, ndĂ«rsa maketi i projektit u prezantua publikisht nĂ« festivalin e arkitekturĂ«s “Bread & Heart” nĂ« qershor 2025 (foto).

Projekti 3D i “Garda Tower”/Facebook.

Por pĂ«r banorĂ«t e zonĂ«s, zhvillimi i ri ka ndikim tĂ« menjĂ«hershĂ«m: hapĂ«sira pĂ«r tĂ« kaluar nĂ« rrugĂ«n “Adem Jashari” po u ngushtohet.

Rrethimi i kantierit ka lĂ«nĂ« vetĂ«m njĂ« anĂ« trotuari, edhe ai tepĂ«r i ngushtĂ« – rreth 40 deri nĂ« 50 centimetra – duke e bĂ«rĂ« kalimin e kĂ«mbĂ«sorĂ«ve thuajse simbolik. HapĂ«sira nĂ« krahun ku po ndĂ«rtohet, pĂ«rdorej kryesisht pĂ«r parkim makinash, por sidoqoftĂ« linte vend pĂ«r tĂ« kaluar.

Si u krijua parcela për kullën

Sipas planvendosjes sĂ« miratuar, projekti ndĂ«rtohet mbi bashkimin e nĂ«ntĂ« parcelave tĂ« ndryshme, tĂ« siguruara pĂ«rmes marrĂ«veshjeve me pronarĂ«t e ndĂ«rtesave ekzistuese 1-3 kate nĂ« zonĂ« – pjesa ku parashikohet tĂ« bashkohet rruga “Ibrahim Rugova” me “Dora d’Istria”.

Por zhvillimi nuk përfshin pesë parcela të tjera, ku ndodhen tre ndërtesa 2-6 kate (foto: harta topografike dhe planvendosja). Këto prona mbeten jashtë projektit dhe do të vazhdojnë të bllokojnë realizimin e korridorit rrugor që ishte parashikuar nga plani urbanistik (PDV) TR/169.

Kjo krijon një situatë paradoksale: një kullë mund të ndërtohet menjëherë, ndërsa rruga që justifikonte hapjen dhe zhvillimin e zonës mbetet pezull.

Kur Bashkia e TiranĂ«s hartoi PDV-nĂ« TR/169, zona e ish-GardĂ«s sĂ« RepublikĂ«s u prezantua si njĂ« hapĂ«sirĂ« qĂ« do t’i kthehej qytetit. Ideja ishte qĂ« kjo zonĂ« tĂ« shĂ«rbente si zgjatim i Parkut tĂ« Liqenit Artificial.

PĂ«r kĂ«tĂ« arsye, disa nga parcelat qĂ« ndodheshin mbi gjurmĂ«n e rrugĂ«s u klasifikuan si “nĂ«n-njĂ«si pĂ«r transferim”.

Në praktikën e planifikimit urban kjo do të thotë se pronarët mund të kompensohen duke zhvilluar një pronë tjetër në një zonë tjetër të qytetit.

NdĂ«rtesat qĂ« pengojnĂ« bashkimin e rrugĂ«ve “Ibrahim Rugova” dhe “Dora d’Istria”/Citizens.al

Ky mekanizëm përdoret shpesh për të shmangur kostot e larta të shpronësimit nga shteti.

NĂ« shumĂ« raste, autoritetet publike presin qĂ« zhvilluesit privatĂ« tĂ« pĂ«rfshijnĂ« kĂ«to parcela nĂ« projektet e tyre dhe tĂ« kontribuojnĂ« nĂ« krijimin e infrastrukturĂ«s publike – si rrugĂ« apo hapĂ«sira publike – nĂ« kĂ«mbim tĂ« rritjes sĂ« intensitetit tĂ« ndĂ«rtimit.

Pra, më shumë kate, në këmbim të një hapësire për qytetin. Por në rastin në fjalë, intensiteti nuk po sjell infrastrukturë të re publike.

PĂ«r “Garda Tower” – por jo vetĂ«m – mekanizmi duket se funksionon vetĂ«m nĂ« njĂ« drejtim.

Duke përfshirë në zhvillim disa nga parcelat që ndodheshin mbi rrugën e projektuar, zhvilluesit kanë arritur të përfitojnë intensitet të lartë ndërtimi.

Gjurma e ndĂ«rtesĂ«s parashikohet tĂ« zĂ«rĂ« njĂ« sipĂ«rfaqe prej 487.6 m2 – nga 1,220.71 m2 tĂ« shpĂ«rndarĂ« nĂ« disa parcela – projekti parashikon njĂ« volum ndĂ«rtimi prej rreth 20,300 m2.

Por 5 parcelat e tjera që janë gjithashtu mbi gjurmën e rrugës kanë mbetur jashtë marrëveshjeve me zhvilluesit. Kjo do të thotë se korridori rrugor nuk mund të realizohet pa shpronësime publike ose negociata të reja zhvillimi.

Megjithatë, mënyra si po zhvillohet projekti nuk lidhet vetëm me zgjedhjet e zhvilluesit privat.

Leja e ndĂ«rtimit pĂ«r “Garda Tower” Ă«shtĂ« miratuar nga KĂ«shilli KombĂ«tar i Territorit dhe Ujit, pra qeveria, duke lejuar zhvillimin vetĂ«m mbi parcelat e bashkuara nga investitori dhe duke anashkaluar logjikĂ«n e PDV-sĂ« sĂ« hartuar nga Bashkia e TiranĂ«s, i cili parashikonte mekanizma transferimi pĂ«r parcelat qĂ« binin mbi projekt-rrugĂ«n.

Në këtë mënyrë, instrumentet e planifikimit që synonin hapjen e korridorit rrugor u lanë në letër, ndërsa zhvillimi u lejua të ecë përpara edhe pa zgjidhur problemin urbanistik të zonës.

Me fjalĂ« tĂ« tjera, njĂ« pjesĂ« e kostos qĂ« do tĂ« duhej tĂ« zgjidhej nĂ« kuadĂ«r tĂ« zhvillimit privat mund tĂ« pĂ«rfundojĂ« duke u paguar nga buxheti publik dhe kjo nĂ«nkupton edhe mĂ« shumĂ« kohĂ« pĂ«r t’u materializuar.

Planifikimi urban po i përshtatet projekteve

Organizimi i kantierit sugjeron se pĂ«r njĂ« periudhĂ« tĂ« gjatĂ«, pjesa e rrugĂ«s qĂ« do tĂ« duhej tĂ« hapej pĂ«r t’u bashkuar me “Dora d’Istrian,” do tĂ« mbetet e bllokuar.

Kompania ka shtrirĂ« zonĂ«n e rrethimit deri pranĂ« mesit tĂ« rrugĂ«s ekzistuese – qĂ« pĂ«rkon dhe me kufinjtĂ« e pronave tĂ« marra pĂ«r zhvillim, por – duke e ngushtuar mĂ« tej hapĂ«sirĂ«n e qarkullimit. Nga zyra e saj, na u tha se kjo shtrirje do tĂ« jetĂ« provizore “sa tĂ« bĂ«hen shembjet” dhe mĂ« pas “kantieri do tĂ« tĂ«rhiqet deri nĂ« pjesĂ«n ku do tĂ« bĂ«hen punimet e ndĂ«rtesĂ«s duke liruar dhe hapĂ«sirĂ«n pĂ«r ndĂ«rtimin e rrugĂ«s”.

Kantieri i “Garda Tower” qĂ« zĂ« ish-parkingun krah rrugĂ«s “Adem Jashari’/Citizens.al

Në planvendosje shihet gjithashtu se kulla e re ndërtohet shumë pranë një pallati ekzistues pesëkatësh, ndërsa korridori rrugor mbetet i paplotë.

Kjo do të thotë se edhe pas përfundimit të ndërtesës, realizimi i rrugës mbetet një çështje e hapur për të ardhmen.

Por, “Garda Tower” nuk Ă«shtĂ« njĂ« projekt i izoluar. Zona e ish-GardĂ«s sĂ« RepublikĂ«s Ă«shtĂ« kthyer tashmĂ« nĂ« njĂ« nga nyjet mĂ« intensive tĂ« zhvillimit vertikal nĂ« TiranĂ«.

Aktualisht aty po ndĂ«rtohet “Platinum Tower”, njĂ« kullĂ« rreth 35 kate, si dhe Qendra KombĂ«tare e KulturĂ«s pĂ«r FĂ«mijĂ«.

Në të njëjtën zonë është planifikuar edhe një ndërtesë e re për Bibliotekën Kombëtare, rreth 18 kate.

Procesi pĂ«r gjetjen e investitorĂ«ve pĂ«r kĂ«tĂ« projekt Ă«shtĂ« shpallur dy herĂ« nga Korporata Shqiptare e Investimeve dhe ka dĂ«shtuar, ndĂ«rsa zhvillimi i tij mbetet i paqartĂ« – Ă«shtĂ« thĂ«nĂ« se ai do tĂ« ndĂ«rtohet nga kompania X-One.

NĂ« krah tĂ« kĂ«tyre projekteve Ă«shtĂ« propozuar edhe kompleksi “Grand Park Skyline”, njĂ« zhvillim me tre kulla qĂ« arrijnĂ« deri nĂ« 71 kate, njĂ« nga projektet mĂ« tĂ« larta tĂ« planifikuara nĂ« kryeqytet, qĂ« pritet tĂ« ndĂ«rtohet mbi disa prej pallateve ekzistuese nga e njĂ«jta kompani: X-One.

Së bashku, këto ndërtime po krijojnë një korridor vertikal përgjatë një prej hyrjeve kryesore të parkut të liqenit.

Projektet e kullave dhe QKKF-së në zonën e ish-Gardës/Citizens.al

Në planifikimet urbane, infrastruktura duhet të paraprijë zhvillimin. Rrugët, transporti, hapësirat publike dhe rrjetet e kanaleve të ujërave, energjisë elektrike dhe telekomunikacionit krijojnë bazën funksionale të qytetit, mbi të cilin më pas zhvillohet dhe densiteti urban.

Ky parim garanton që zhvillimi të jetë i qëndrueshëm dhe të mos prodhojë probleme. Por në Tiranë ka ndodhur gjithmonë e kundërta.

Densiteti ndërtohet i pari, ndërsa infrastruktura lihet të zgjidhet më vonë dhe në disa raste, intensiteti i ndërtimit përdoret si mjet negocimi për të zhvilluar edhe infrastrukturën publike.

Rasti i “Garda Tower” dhe projekteve tĂ« tjera te ish-Garda e ilustron kĂ«tĂ« logjikĂ«. Projektet shtojnĂ« volume tĂ« mĂ«dha ndĂ«rtimi nĂ« njĂ« nyje urbane tashmĂ« tĂ« ngarkuar, pa zgjidhur njĂ« nga problemet kryesore tĂ« zonĂ«s: lidhjen rrugore.

Në vend që të krijojë hapësira të reja publike apo të përmirësojë qarkullimin, projektet e shtojnë presionin mbi infrastrukturën ekzistuese. Në këtë mënyrë, zhvillimi që po i ofrohet zonës nuk jep zgjidhje urbane, por përthellon problemin kryesor të saj: mungesën e hapësirave.

*Informacioni për pjesën e gjurmës së projektit dhe shtrirjes së kantierit u saktësua pas komunikimit me kompaninë.

Lexoni gjithashtu:

The post “Parku i kullave”: Nis tjetĂ«r projekt te ish-Garda appeared first on Citizens.al.

Liria e shtypit në Shqipëri: Progres në letër, vështirësi në terren

✇Citizens.al
By: Erisa Kryeziu
13 March 2026 at 15:37

Shqipëria shënoi një përmirësim të dukshëm në renditjen globale për lirinë e medias gjatë vitit 2025, duke ngjitur 19 vende në Indeksin Botëror dhe duke u pozicionuar e 80-ta nga 180 shtete.

Megjithatë, sipas një raporti vjetor për vitin 2025, të realizuar nga organizata BIRN Albania në partneritet me SCiDEV dhe Qendrën Faktoje, ky përmirësim nuk reflekton një ndryshim të thellë në realitetin e përditshëm të medias në vend.

Perceptimi i gazetarëve për lirinë e medias

Sipas një sondazhi të realizuar me 106 gazetarë, shumica e tyre mendojnë se situata për lirinë e shprehjes është përkeqësuar gjatë vitit 2025. Rreth 64.2% e të anketuarve deklarojnë se liria e shprehjes ka pësuar rënie, ndërsa vetëm 17% raportojnë një përmirësim.

Edhe aksesi në informacion vijon të jetë problematik. Gjysma e gazetarëve të anketuar (50%) thonë se qasja e informacionit në institucione është bërë më i vështirë krahasuar me vitin e kaluar. Ndërkohë, 36.8% raportojnë përkeqësim të kushteve të punës në redaksi.

Të dhënat tregojnë gjithashtu dallime sipas rolit në profesion. Redaktorët raportojnë nivelet më të larta të përkeqësimit të lirisë së shprehjes dhe aksesit në informacion, çka sugjeron se gazetarët në pozicione vendimmarrëse përballen më drejtpërdrejt me kufizime që lidhen me pavarësinë editoriale dhe marrëdhënien me institucionet.

Po ashtu, 36.8% e të anketuarve raportuan se siguria e gazetarëve është përkeqësuar, ndërsa 44.3% u shprehën se nuk kishte pasur asnjë ndryshim, kundrejt 17% që thanë se ka pasur përmirësim.

“Edhe pse kemi njĂ« pĂ«rqindje mĂ« tĂ« ulĂ«t qĂ« raportojnĂ« pĂ«rkeqĂ«sim krahasuar me vitin 2024 (54.7%),” thuhet nĂ« raport, “mĂ« shumĂ« se njĂ« e treta e tĂ« anketuarve vazhdojnĂ« tĂ« perceptojnĂ« pĂ«rkeqĂ«sim tĂ« kushteve tĂ« sigurisĂ«.”

Kjo sugjeron se, ndonëse perceptimet për sigurinë mund të jenë stabilizuar disi në krahasim me vitin e kaluar, një pjesë e konsiderueshme e gazetarëve vazhdojnë të përjetojnë ose perceptojnë dobësi në mjedisin e tyre profesional.

Censura dhe kufizimet në raportim

Kufizimet në raportim mbeten realitet i përhapur për gazetarët në Shqipëri. Vetëm 9.4% e të anketuarve deklarojnë se kanë qenë gjithmonë në gjendje të raportojnë lirshëm, pa frikë nga censura apo hakmarrja.

“NĂ« krahun tjetĂ«r, 40.6% raportojnĂ« se me raste ndihen tĂ« kufizuar, 16% raportojnĂ« shqetĂ«sime tĂ« shpeshta dhe 11.3% deklarojnĂ« se nuk kanĂ« qenĂ« asnjĂ«herĂ« nĂ« gjendje tĂ« raportojnĂ« lirisht. NĂ« total, rreth 68% e tĂ« anketuarve kanĂ« pĂ«rjetuar njĂ« farĂ« kufizimi gjatĂ« vitit tĂ« kaluar”, thuhet nĂ« raport.

Raportimi për korrupsionin e madh konsiderohet tema më e ndjeshme. Rreth 61.3% e gazetarëve e identifikojnë këtë temë si të kufizuar, e ndjekur nga raportimi për krimin e organizuar dhe për praktikat e këqija të korporatave të mëdha.

Të dhënat tregojnë gjithashtu se kufizimet kanë ndikim konkret në përmbajtjen e raportimeve. Vetëm 19.8% e gazetarëve thonë se nuk kanë braktisur kurrë një histori për shkak të presionit apo vetë-censurës, ndërsa rreth 80% e tyre kanë hequr dorë të paktën një herë nga publikimi i një materiali.

“KĂ«to gjetje tregojnĂ« se kufizimet e perceptuara nuk janĂ« thjesht pĂ«rshtypje subjektive, por kanĂ« njĂ« ndikim tĂ« matshĂ«m nĂ« raportimet e gazetarĂ«ve dhe nĂ« informacionin qĂ« i vihet nĂ« dispozicion publikut”, thuhet nĂ« raport.

Kërcënimet dhe siguria e gazetarëve

Sipas sondazhit, 40.6% e gazetarëve raportojnë se kanë përjetuar kërcënime ose kanosje gjatë ushtrimit të profesionit.

Ndërkohë, 12.3% e të anketuarve deklarojnë se janë sulmuar fizikisht të paktën një herë gjatë punës si gazetarë. Gazetarët që punojnë në televizione raportojnë më shumë raste kërcënimesh dhe sulmesh krahasuar me kolegët e tyre në mediat online.

“Burrat raportojnĂ« numĂ«r mĂ« tĂ« madh tĂ« sulmeve fizike (18.8%) krahasuar me gratĂ« (6.9%)”, thekson raporti, ndĂ«rsa reporterĂ«t duken mĂ« tĂ« prekur nga kĂ«to sulme.

Po ashtu, gazetarët e televizionit raportojnë se përballen më shpesh me sulme fizike dhe kërcënime krahasuar me gazetarët online.

Kërcënimet verbale janë forma më e zakonshme e presionit, të raportuara nga mbi 70% e gazetarëve që kanë përjetuar kanosje. Ngacmimi online është forma e dytë më e përhapur, ndërsa një pjesë e gazetarëve raportojnë edhe kërcënime me padi ligjore, telefonata ngacmuese dhe gjuhë fyese.

Sipas të dhënave, zyrtarët e qeverisë identifikohen si burimi kryesor i kërcënimeve, të ndjekur nga grupet politike, organizatat kriminale dhe pronarët e mediave.

Gazetaret dhe rreziqet me bazë gjinore

Gazetaret përballen gjithashtu me forma specifike të kërcënimeve që lidhen me gjininë. Rreth 17.2% e gazetareve të anketuara raportojnë se kanë përjetuar kërcënime ose ngacmime me bazë gjinore gjatë ushtrimit të profesionit.

Forma më e zakonshme është ngacmimi verbal, i ndjekur nga ngacmimi seksual dhe abuzimi online. Në disa raste janë raportuar edhe kërcënime fizike.

“ËshtĂ« e rĂ«ndĂ«sishme tĂ« theksohet se 60% e tĂ« anketuarave tĂ« kĂ«rcĂ«nuara raportuan se kanosje tĂ« tilla ndikuan nĂ« raportimin e tyre tĂ« paktĂ«n nĂ« njĂ« masĂ« tĂ« moderuar”, analizohet nĂ« raport.

Raporti thekson gjithashtu se një pjesë e gazetareve ndihen të pambrojtura nga institucionet apo nga vetë mediat ku punojnë.

“19% e grave gazetare raportuan se shqetĂ«simet e tyre pĂ«r sigurinĂ« nuk u trajtuan fare nga media pĂ«r tĂ« cilĂ«n punonin dhe 31% raportuan se shqetĂ«simet nuk u trajtuan nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« mjaftueshme”, thekson raporti.

Denoncimi dhe mungesa e besimit tek institucionet

Një nga problemet kryesore të evidentuara është mungesa e besimit të gazetarëve tek institucionet shtetërore. Vetëm 18.6% e gazetarëve që kanë përjetuar kërcënime i kanë raportuar incidentet tek autoritetet.

“Arsyeja kryesore pĂ«r mosraportimin ishte mungesa e besimit tek autoritetet (63.9%), e ndjekur nga besimi se raportimi nuk do tĂ« sillte ndonjĂ« ndryshim (27.9%)”, thuhet nĂ« raport.

Gazetarët gjithashtu theksojnë se presioni politik, presioni ekonomik nga pronarët ose reklamuesit dhe mungesa e mbrojtjes ligjore janë ndër sfidat kryesore për sigurinë e tyre profesionale.

Kushtet e punës në sektorin e medias

Rreth 36.8% e të anketuarve raportojnë përkeqësim të kushteve të punës, ndërsa 41.5% thonë se situata nuk ka ndryshuar.

Problemet lidhen kryesisht me kontratat e pasigurta të punës dhe mungesën e stabilitetit financiar në sektor.

Institucionet kanë ndërmarrë disa hapa për të përmirësuar situatën, përfshirë një memorandum bashkëpunimi mes Autoritetit të Mediave Audiovizive dhe Inspektoratit Shtetëror të Punës për monitorimin e kushteve të punës në media. Megjithatë, sipas raportit, zbatimi i legjislacionit mbetet i pabarabartë.

Mbulimi mediatik i zgjedhjeve dhe sfidat strukturore

Raporti thekson se fushata zgjedhore e vitit 2025 shërbeu si një test për lirinë e medias në vend.

Rreth 83% e gazetarëve të anketuar raportojnë se kanë mbuluar zgjedhjet, ndërsa shumica e tyre kanë hasur vështirësi gjatë procesit.

Rreth 70% e gazetarëve që mbuluan fushatën deklarojnë se u përballën me kufizime në aksesin në informacion. Përveç kësaj, 23.9% raportojnë presione ose kërcënime gjatë punës.

Kandidatët dhe anëtarët e partive politike identifikohen si burimi kryesor i këtyre presioneve.

Një pjesë e gazetarëve deklaron se është ndjerë nën presion për të përdorur vetëm materiale të ofruara nga partitë politike, duke kufizuar kështu mundësinë për raportim të pavarur.

Raporti thekson se problemet në sektorin e medias në Shqipëri janë kryesisht strukturore dhe jo raste të izoluara.

Presioni politik, përqendrimi i pronësisë së mediave, financimi jo transparent dhe pasiguria ekonomike e gazetarëve krijojnë një mjedis të brishtë për gazetarinë e pavarur.


Lexo gjithashtu:

The post Liria e shtypit në Shqipëri: Progres në letër, vështirësi në terren appeared first on Citizens.al.

Monitorimi i CoPlan: Ajër i ndotur dhe zhurmë e lartë në Tiranë e qytete të tjera

✇Citizens.al
By: Erisa Kryeziu
12 March 2026 at 18:02

Ndotja e ajrit dhe zhurmat në Tiranë e qytete të tjera të vendit vijojnë të jenë mbi normat e lejuara. Kështu tregoi një raport monitorimi alternativ për vitin 2025, prezantuar nga CoPlan në kuadër të projektit GreenAL. Si arsyet kryesore për ndotjen përmenden ndërtimet, trafiku dhe mungesa e vegjetacionit.

Anila Bejko, drejtuese e CoPlan, u shpreh se në dallim nga vitet e tjera, kur monitorimi është kryer vetëm në Tiranë, këtë vit janë përfshirë edhe qytete të tjera si Durrësi, Korça, Shkodra, Elbasani dhe Fieri.

“FalĂ« mĂ« shumĂ« se 800 pikave tĂ« lĂ«vizshme tĂ« monitorimit nĂ« gjashtĂ« qytete dhe 15 stacioneve fikse, kĂ«tĂ« vit sjellim njĂ« pasqyrĂ« shumĂ« mĂ« tĂ« plotĂ« tĂ« shĂ«ndetit tĂ« qyteteve tona”, tha Bejko.

I pranishëm në prezantimin e gjetjeve të raportit ishte dhe zëvendësministri i Mjedisit, Genti Gazheli, i cili u shpreh se mbrojtja e mjedisit është prioritet kombëtar dhe pjesë thelbësore e angazhimeve për integrimin evropian.

Sipas tij, kjo ishte një nga arsyet që çoi në krijimin e një ministrie të dedikuar për mjedisin. Megjithatë, sfidat mbeten të shumta.

“Sistemi i monitorimit kĂ«rkon pĂ«rmirĂ«sime tĂ« mĂ«tejshme teknike, si dhe zgjerimin e mbulimit pĂ«r ndotĂ«s tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m si metalet e rĂ«nda dhe hidrokarburet aromatike. Po ashtu, forcimi i kapaciteteve laboratorike dhe pĂ«rmirĂ«simi i transmetimit tĂ« tĂ« dhĂ«nave nĂ« kohĂ« reale mbeten drejtime tĂ« rĂ«ndĂ«sishme pĂ«r tĂ« ardhmen”, deklaroi Gazheli.

Ndotja e ajrit mbi normë

NĂ« TiranĂ«, sipas raportit, 66.7% e pikave tĂ« monitorimit tejkalojnĂ« vlerĂ«n referencĂ« tĂ« dioksidit tĂ« azotit (NO₂). Ndikimi kryesor lidhet me trafikun rrugor dhe burimet e djegies nĂ« zona tĂ« caktuara urbane.

“Sasia e NO2 tejkalon 3-4 herĂ« normĂ«n prej 40 mcg/m3. Pikat mĂ« problematike janĂ« kryqĂ«zimi i zgjatimit tĂ« bulevardit me UnazĂ«n, Materniteti i Ri, Ali Demi, Rruga e Elbasanit dhe zona e Kristal Center”, u shpreh Kejt Dhrami, eksperte e qeverisjes territoriale pranĂ« CoPlan.

Po ashtu, në 98.3% të pikave të monitorimit nivelet e dioksidit të karbonit (CO2) rezultojnë mbi nivelin referencë.

“Rreth 95% mĂ« lart se standardi. Kjo lidhet me sisteme urbane shumĂ« tĂ« ngarkuara, shkĂ«mbimin e ajrit tĂ« ndotur tĂ« brendshĂ«m me atĂ« tĂ« jashtĂ«m dhe mungesĂ«n e vegjetacionit”, tha Dhrami.

Sa i përket grimcave të imëta të pluhurit nga emetimet e automjeteve (PM2.5) dhe grimcave më të mëdha (PM10), raporti tregon se ato rrallë tejkaluan standardet në Tiranë për periudhën kur është kryer monitorimi, korrik-gusht 2025.

“Arsyeja Ă«shtĂ« se kjo periudhĂ« shoqĂ«rohet me lĂ«vizje mĂ« tĂ« pakta tĂ« automjeteve dhe pĂ«rdorim mĂ« tĂ« kufizuar tĂ« sistemeve tĂ« ngrohjes. MegjithatĂ« ka zona ku vlerat i afrohen ose i tejkalojnĂ« kufijtĂ« maksimalĂ«, si nĂ« RrugĂ«n e DibrĂ«s, Qytetin Studenti dhe zonĂ«n e MedresesĂ«â€, shtoi Dhrami.

Në Durrës, pluhurat rezultojnë mbi standardet.

“Zonat mĂ« tĂ« ndotura janĂ« Vollga, Rruga e Spitalit, stadiumi dhe bulevardi. Kjo lidhet me intensitetin urban dhe aktivitetin pranĂ« zonĂ«s portuale”, argumentoi Dhrami.

NĂ« Elbasan rreth 91% e pikave tejkalojnĂ« standardin pĂ«r NO₂, ndĂ«rsa 95% janĂ« mbi pragun referencĂ« pĂ«r CO₂.

NĂ« Fier, 73% e pikave tĂ« monitoruara tejkalojnĂ« standardin pĂ«r PM2.5 dhe PM1, ndĂ«rsa 67% e pikave tĂ« monitorimit pĂ«r NO₂ janĂ« mbi standard.

Në më shumë se gjysmën e pikave të monitoruara në Korçë dhe Shkodër rezulton se grimcat e imëta në ajër tejkalojnë standardet.

Ndotja akustike, një realitet i përditshëm

Rruga e Dibrës, zona e Medresesë, Qyteti Studenti dhe Liqeni Artificial janë disa nga zonat ku niveli i zhurmës e kalon kufirin normal, sipas raportit.

“GjatĂ« ditĂ«s, 88% e pikave tĂ« monitoruara tejkalojnĂ« kufirin prej 55 decibelĂ«sh, kryesisht pĂ«r shkak tĂ« trafikut”, u shpreh Greta Shehu, eksperte mjedisi pranĂ« CoPlan.

Sipas saj, gjatë natës tejkalimi është disi më i ulët dhe ndodh kryesisht në zona urbane si Astiri dhe zona e Doganës.

Në Durrës, 87% e pikave të monitorimit tejkalojnë nivelin prej 55 decibelësh, kryesisht në shëtitoren Vollga, zonën e portit dhe lagjet përreth.

“GjatĂ« natĂ«s, 92% e pikave tĂ« monitorimit e kalojnĂ« standardin, duke krijuar probleme pĂ«r shĂ«ndetin dhe cilĂ«sinĂ« e gjumit”, tha Shehu.

Në Elbasan, zonat më të prekura janë autostrada, lagjja Skënderbeu dhe qendra e qytetit. Gjatë natës, 86% e pikave monitoruese tejkalojnë kufirin prej 45 decibelësh.

Në Fier, 61 nga 99 pika monitorimi janë mbi standard gjatë ditës, ndërsa gjatë natës 46 prej tyre e tejkalojnë kufirin.

Në Korçë situata paraqitet më e qëndrueshme, ku 37% e stacioneve tejkalojnë standardin gjatë ditës. Megjithatë gjatë natës 65% e tyre e kalojnë kufirin.

Në Shkodër, 89% e pikave të monitorimit tejkalojnë kufirin prej 55 decibelësh gjatë ditës, kryesisht në rrugët kryesore dhe rreth-rrotullime.

Cilësia e ujërave, e paqëndrueshme

Risi e monitorimit të vitit 2025 është edhe analiza e ujërave, që përfshiu 9 liqene, 5 rezervuarë, 4 përrenj dhe një sistem vaditjeje.

Sipas Imeldi Sokolit, ekspert i territorit dhe mjedisit pranë CoPlan, për analizën e ujërave janë përdorur 18 komponentë matës.

“Kanali Roskovec-HoxharĂ«, nga 18 komponentĂ« tĂ« analizuar, 12 rezultojnĂ« mbi normĂ«â€, tha Sokoli.

Ai përmendi gjithashtu disa kanale kulluese në Fier-Divjakë, ku është vërejtur rritje e përçueshmërisë elektrike për shkak të shkarkimeve urbane dhe aktiviteteve bujqësore.

Liqenet kryesore përreth Tiranës rezultojnë gjithashtu të ndotura.

“Liqeni i BovillĂ«s, Liqeni i FarkĂ«s dhe Liqeni Artificial i TiranĂ«s kanĂ« ndotje tĂ« lartĂ« organike”, tha Sokoli.

Sipas tij, edhe lumi i Tiranës ka shfaqur prani të metaleve të rënda. Edhe liqenet e Treganit, Bleshit dhe Tafanit rezultuan me nivele të larta ndotjeje.

Sokoli theksoi se duhen masa konkrete për përmirësimin e cilësisë së ujërave, përmes kontrollit të aktiviteteve minerare dhe reduktimit të shkarkimeve urbane.

Lexo gjithashtu:

The post Monitorimi i CoPlan: Ajër i ndotur dhe zhurmë e lartë në Tiranë e qytete të tjera appeared first on Citizens.al.

Pse nuk mund të ketë referendum për ligjin e barazisë gjinore?

✇Citizens.al
By: Elira Kadriu
12 March 2026 at 16:45

NjĂ« kĂ«rkesĂ« pĂ«r pezullimin e ligjit “PĂ«r BarazinĂ« Gjinore” dhe ideja pĂ«r njĂ« referendum popullor pĂ«r shfuqizimin e tij kanĂ« kthyer nĂ« debat kufijtĂ« kushtetues tĂ« demokracisĂ« direkte nĂ« ShqipĂ«ri.

Teksa disa grupime kërkojnë që ligji të sprovohet me votë popullore, juristët theksojnë se Kushtetuta ndalon referendumet kur bëhet fjalë për çështje që prekin të drejtat dhe liritë themelore të njeriut.

Nisma për referendum dhe arsyet pse kundërshtohet ligji

MĂ« 30 dhjetor 2025, pĂ«rfaqĂ«suesi i QendrĂ«s Konservatore “Koalicioni Shqiptar Pro Familjes dhe JetĂ«s”, Aklil Pano, publikoi nĂ« rrjetet sociale depozitimin e njĂ« kĂ«rkese nĂ« GjykatĂ«n Kushtetuese me objekt: “Pezullimi i menjĂ«hershĂ«m i zbatimit tĂ« Ligjit nr. 64/2025 ‘PĂ«r BarazinĂ« Gjinore’”.

MbĂ«shtetĂ«s tĂ« kĂ«saj nisme janĂ« bĂ«rĂ« edhe Forumi Mysliman i ShqipĂ«risĂ« dhe “Diaspora pĂ«r ShqipĂ«rinĂ« e LirĂ«â€, tĂ« pĂ«rfaqĂ«suara nga avokati Klodian Rado dhe Isuf Shehu.

I kontaktuar nga Citizens.al pĂ«r mbarĂ«vajtjen e procesit dhe pĂ«r tentativĂ«n pĂ«r tĂ« zhvilluar njĂ« referendum popullor lidhur me ndalimin e ligjit pĂ«r barazinĂ« gjinore, Pano theksoi se nuk jepte intervista “pĂ«r gazeta tĂ« shkruara”. Por, pĂ«r referendumin ai tha se do tĂ« vlerĂ«sohet si hap pas vendimit qĂ« do tĂ« marrĂ« Gjykata Kushtetuese.

Ndryshe, avokati Klodian Rado, pranoi të flasë më gjerë për Citizens.al ku renditi disa arsye pse grupimet e sipërpërmendura kanë kërkuar shfuqizimin e ligjit.

Sipas tij, shkeljet kryesore procedurale lidhen me mungesën e konsultimit publik efektiv, mungesën e një raporti real financiar sipas nenit 82/1 të Kushtetutës dhe me mosrespektimin e procedurës kushtetuese të votimit nen për nen, sipas nenit 83.

“Diaspora pĂ«r ShqipĂ«rinĂ« e LirĂ«, pavarĂ«sisht se ka dĂ«rguar disa herĂ« kĂ«rkesa, madje edhe nĂ« formĂ« tĂ« shkruar, pĂ«r tĂ« qenĂ« pjesĂ« e konsultimeve, nuk Ă«shtĂ« thirrur asnjĂ«herĂ« nĂ« asnjĂ« nga tryezat e diskutimit”, tha Rado pĂ«r Citizens.al.

Ai shtoi se edhe “Qendra Konservatore/Koalicioni Pro Familjes dhe JetĂ«s” dhe “Forumi Mysliman i ShqipĂ«risĂ«,” edhe nĂ« rastet kur janĂ« ftuar nĂ« njĂ« ose dy takime, kanĂ« pasur nĂ« praktikĂ« njĂ« “pjesĂ«marrje formale”, pasi asnjĂ« nga shqetĂ«simet dhe sugjerimet e tyre – sipas Rados – nuk u reflektua as nĂ« raportin shoqĂ«rues tĂ« projektligjit dhe as nĂ« tekstin final.

Citizens.al kontaktoi Ministrinë e Shëndetësisë dhe Mirëqenies Sociale për të sqaruar këto pretendime.

Ministria theksoi se gjatĂ« fazĂ«s sĂ« konsultimit publik, Koalicioni dhe KĂ«shilli NdĂ«rfetar i ShqipĂ«risĂ« kanĂ« pasur mundĂ«si tĂ« paraqesin mendimet e tyre pĂ«rmes Regjistrit Elektronik tĂ« Konsultimeve Publike, “por nuk kanĂ« paraqitur asnjĂ« kĂ«rkesĂ« apo koment gjatĂ« kĂ«saj periudhe.”

Sipas ministrisĂ«, vetĂ«m pas miratimit tĂ« projektligjit nĂ« KĂ«shillin e Ministrave “janĂ« paraqitur dy kĂ«rkesa zyrtare nga kĂ«to grupe, tĂ« cilat synonin tĂ«rheqjen ose ndryshimin e dispozitave kryesore tĂ« ligjit pĂ«r barazinĂ« gjinore.”

Sipas MinistrisĂ«, argumentet e tyre nuk pĂ«rbĂ«nin komente teknike pĂ«r pĂ«rmirĂ«simin e ligjit, por “qĂ«ndrime morale ose ideologjike kundĂ«r thelbit tĂ« nismĂ«s ligjore.” PĂ«r kĂ«tĂ« arsye, kĂ«to kĂ«rkesa nuk mund tĂ« konsideroheshin pjesĂ« e procesit formal tĂ« konsultimit publik, i cili kishte pĂ«rfunduar para miratimit tĂ« projektligjit nĂ« KĂ«shillin e Ministrave.

“Ministria mbetet aktori shpjegues dhe teknik i nismĂ«s, ndĂ«rsa vendimmarrja i kishte kaluar Parlamentit dhe pĂ«r rrjedhojĂ« kĂ«rkesa e grupeve tĂ« interesit pĂ«r mospranimin e ligjit duhej t’i drejtohej Parlamentit”, pĂ«rfundon nĂ« sqarimin e saj pĂ«r Citizens.al, ministria.

Sipas ligjit të ri për barazinë gjinore, në një rast të denoncuar diskriminimi, ngacmimi apo dhunimi seksual, barra e provës bie te i akuzuari dhe jo më te viktima.

Ky ndryshim, cilësohet nga avokati Rado si problematik pasi krijon një mekanizm procedural që në praktikë mund të cenojë prezumimin e pafajësisë, duke devijuar nga standardet kushtetuese dhe ato të procesit të rregullt ligjor.

“Kur njĂ« person, institucion apo profesionist trajtohet sikur duhet tĂ« provojĂ« pafajĂ«sinĂ« e tij, ndĂ«rkohĂ« qĂ« akuza ngrihet mbi ‘supozime’, kemi njĂ« devijim tĂ« rrezikshĂ«m nga standardet kushtetuese dhe nga procesi i rregullt ligjor”, thekson ai.

Referendum për ligjin e barazisë gjinore?

MĂ« 12 janar, Komisioneri ShtetĂ«ror i Zgjedhjeve miratoi kĂ«rkesĂ«n pĂ«r pajisjen me fletĂ« tip pĂ«r mbledhjen e nĂ«nshkrimeve pĂ«r zhvillimin e njĂ« referendumi tĂ« pĂ«rgjithshĂ«m pĂ«r shfuqizimin e ligjit “PĂ«r BarazinĂ« Gjinore”.

Kushtetuta e RepublikĂ«s sĂ« ShqipĂ«risĂ« e njeh referendumin si instrument tĂ« demokracisĂ« pjesĂ«marrĂ«se. Neni 150 parashikon se “qytetarĂ«t, nĂ«pĂ«rmjet 50,000 shtetasve me tĂ« drejtĂ« vote, mund tĂ« kĂ«rkojnĂ« referendum pĂ«r shfuqizimin e njĂ« ligji ose pĂ«r çështje tĂ« njĂ« rĂ«ndĂ«sie tĂ« veçantĂ«â€.

Por, Dea Nini, avokate e të drejtave të njeriut, shpjegon se neni 151 i Kushtetutës përcakton kufijtë materialë brenda të cilëve referendumi mund të zhvillohet.

“Sipas kĂ«saj dispozite pĂ«rjashtohen çështjet qĂ« lidhen me tĂ«rĂ«sinĂ« territoriale tĂ« ShqipĂ«risĂ«, kufizimin e tĂ« drejtave dhe lirive themelore tĂ« njeriut, buxhetin dhe taksat e shtetit, vendosjen ose heqjen e gjendjes sĂ« jashtĂ«zakonshme, si dhe deklarimin e luftĂ«s, paqes dhe amnistinĂ«â€, thekson Nini.

Pra, ndryshe nga neni 150, i cili hap hapĂ«sirĂ«n pĂ«r referendum, neni 151 e kufizon atĂ« hapĂ«sirĂ« duke pĂ«rcaktuar qartĂ« çështjet qĂ« nuk mund t’i nĂ«nshtrohen referendumit.

“Shfuqizimi i kĂ«tij ligji, pĂ«rmes referendumit, do tĂ« kishte si efekt juridik ndikimin mbi nivelin e mbrojtjes sĂ« tĂ« drejtave themelore tĂ« njeriut nĂ« fushĂ«n e barazisĂ« dhe mosdiskriminimit, duke e vendosur objektin e kĂ«rkesĂ«s brenda kategorisĂ« sĂ« çështjeve qĂ« neni 151, pika 2, i pĂ«rjashton nga çdo referendum”, pĂ«rfundon ajo.

Regres në rrugën drejt Bashkimit Evropian

Institucioni i Avokatit të Popullit i tha Citizens.al se shfuqizimi i një ligji që garanton standarde të avancuara ndërkombëtare, të ndërtuara mbi rekomandimet e organizmave ndërkombëtarë, do të përbënte një hap pas në mbrojtjen ligjore dhe institucionale të të drejtave dhe lirive themelore.

“Ky regres do tĂ« ishte domethĂ«nĂ«s pĂ«r njĂ« shtet qĂ« aspiron integrimin nĂ« Bashkimin Evropian, pasi procesi i afrimit me BE-nĂ« nuk nĂ«nkupton vetĂ«m pĂ«rafrim formal tĂ« legjislacionit, por mbi tĂ« gjitha respektim substancial dhe progresiv tĂ« standardeve evropiane nĂ« fushĂ«n e tĂ« drejtave tĂ« njeriut”, analizon Komisionerja nga Avokati i Popullit, Vilma Shurdha.

Ky institucion rikujton se ligji “PĂ«r BarazinĂ« Gjinore” synon realizimin e barazisĂ« nĂ« tĂ« gjitha fushat e jetĂ«s publike dhe private, duke adresuar diskriminimin dhe duke promovuar mundĂ«si tĂ« barabarta nĂ« njĂ« gamĂ« tĂ« gjerĂ« kontekstesh.

“Ligji pĂ«rmban dispozita specifike nĂ« lidhje me çështjet e pagave, skemave tĂ« sigurimeve shoqĂ«rore, aksesit nĂ« punĂ«sim, formimit profesional, kushteve tĂ« punĂ«s, si dhe lejen e shtatzĂ«nisĂ« dhe atĂ« prindĂ«rore”, thuhet nĂ« pĂ«rgjigjen e institucionit pĂ«r Citizens.al.

Në lidhje me faktin nëse kjo strukturë do të mbajë një qëndrim publik mbi kërkesën për referendum popullor për shfuqizimin e ligjit, Avokati i Popullit thekson se çdo prononcim mbi përmbajtjen materiale të nismës duhet trajtuar me kujdes.

Kjo qasje argumentohet për të mos krijuar perceptimin e tejkalimit të kompetencave apo ndërhyrjes në një fushë që, sipas Kushtetutës, i takon ekskluzivisht Gjykatës Kushtetuese.

Ligji nr. 64/2025 “PĂ«r BarazinĂ« Gjinore” u propozua nga qeveria gjatĂ« vitit 2025 si pjesĂ« nismave tĂ« pĂ«rafrimit tĂ« legjislacionit shqiptar me standardet e Bashkimit Evropian dhe konventat ndĂ«rkombĂ«tare pĂ«r tĂ« drejtat e njeriut.

Projektligji u konsultua nĂ« platformĂ«n e konsultimit publik dhe u kalua nĂ« tĂ« gjitha hallkat ligjore para se tĂ« shkonte nĂ« parlament. Por pasi ai u kalua pĂ«r miratim pati reagime tĂ« ashpra online – shumĂ« prej tĂ« cilave bazoheshin nĂ« keqinformim dhe gjuhĂ« urrejtjeje.

Ligji i ri synon të forcojë mekanizmat kundër diskriminimit gjinor dhe të promovojë mundësi të barabarta në punësim, arsim dhe jetën publike. Ai përfshin dispozita që lidhen me barazinë në paga, aksesin në tregun e punës, mbrojtjen sociale dhe politikat e balancimit të jetës familjare dhe profesionale.

Lexoni gjithashtu:

The post Pse nuk mund të ketë referendum për ligjin e barazisë gjinore? appeared first on Citizens.al.

NdĂ«rkombĂ«tarĂ«t apel qeverisĂ«: “Mos krijoni pengesa pĂ«r integrimin”

✇Citizens.al
By: Elira Kadriu
12 March 2026 at 15:29

Vendimi i shumicës socialiste për të mos i hequr imunitetin e ish-zëvendëskryeministres Belinda Balluku ka nxitur reagime të partnerëve ndërkombëtarë, duke rikthyer fokusin te sfidat e vendit në luftën kundër korrupsionit të nivelit të lartë dhe procesin e integrimit në Bashkimin Evropian.

Me 47 vota “pro” dhe 82 “kundĂ«r,” mazhoranca vendosi sot tĂ« rrĂ«zojĂ« kĂ«rkesĂ«n e ProkurorisĂ« sĂ« Posaçme (SPAK) pĂ«r heqjen e imunitetit dhe caktimin e njĂ« mase shtrĂ«nguese, arrest, ndaj deputetes Belinda Balluku.

Pas këtij zhvillimi, zyra e Delegacionit të Bashkimit Evropian në Tiranë, në një reagim për mediat, theksoi rëndësinë e krijimit të një mjedisi ku SPAK mund të veprojë efektivisht për të mbështetur progresin drejt anëtarësimit.

Ambasada e Gjermanisë në Tiranë deklaroi mbështetjen për procesin e integrimit të Shqipërisë në BE sipas dëshirës së qytetarëve, por theksoi si një kusht të domosdoshëm për progres ndjekjen efektive ndaj korrupsionit, përfshirë rastet e zyrtarëve të lartë.

“PritshmĂ«ria jonĂ« e qartĂ« Ă«shtĂ« qĂ« edhe nĂ« kĂ«to raste ndjekja penale pĂ«rmes drejtĂ«sisĂ« tĂ« mund tĂ« realizohet shpejt dhe pa pengesa”, u theksua nĂ« reagim.

Në të njëjtën linjë, Ambasada Britanike në Tiranë rikujtoi rëndësinë e ruajtjes së sundimit të ligjit dhe pavarësisë së sistemit të drejtësisë. Sipas saj, ekzekutivi, legjislativi dhe gjyqësori mbeten partnerë të barabartë në avancimin e reformës në drejtësi, duke përfshirë funksionimin e SPAK-ut.

“Imuniteti parlamentar duhet tĂ« mbrojĂ« proceset demokratike dhe jo tĂ« jetĂ« pengesĂ« pĂ«r llogaridhĂ«nie tĂ« barabartĂ« para ligjit”, citon Ambasada Britanike.

Ndërsa Ambasada e Mbretërisë së Holandës në Shqipëri theksoi se përparimi i Shqipërisë drejt BE-së varet nga ndjekja e efektshme e korrupsionit, edhe në nivelet më të larta, dhe nga funksionimi pa pengesa i drejtësisë.

Nuk munguan edhe qëndrimet publike të organizatave vendase. Qëndresa Qytetare shprehu shqetësimin për vendimin e shumicës parlamentare, duke theksuar se ai krijon rrezikun që një ish-zyrtare e lartë e akuzuar të ndikojë në procesin hetimor. Sipas tyre, vendimi bie ndesh me paralajmërimet e partnerëve ndërkombëtarë dhe rrezikon procesin e integrimit evropian të vendit.

Pas reagimeve të partnerëve kryesor të Shqipërisë për integrimin, kryeministri Rama reagoi duke mbrojtur vendimin e mazhorancës. Kryeministri theksoi se Balluku nuk akuzohet për korrupsion dhe se hetimi duhet të vazhdojë pa ndërhyrje politike, duke shtuar se shumica parlamentare ka vepruar në përputhje me normat kushtetuese dhe ligjore, si çdo parlament demokratik në Evropë.

“Mazhoranca Ă«shtĂ« plotĂ«sisht dakord me parimet e shprehura nga ambasadat, por e ka tĂ« pandryshuar synimin pĂ«r anĂ«tarĂ«simin nĂ« BE brenda vitit 2030”, u shpreh Rama nĂ« platformĂ«n “X”.

Njohësi i politikës shqiptare, Afrim Krasniqi, njëherësh drejtues i Institutit të Studimeve Politike, e cilësoi këtë zhvillim si një fenomen të përsëritur, ku shpesh vendi merr vendime të gabuara, klienteliste dhe refuzuese ndaj parimeve të shtetit të së drejtës, ndërsa partnerët ndërkombëtarë apelojnë për ligj, drejtësi, antikorrupsion dhe standarde demokratike.

“Nuk duam votĂ«, veto dhe as komisioner, nuk duam rol nĂ« vendimmarrje, ndaj si shkĂ«mbim na pranoni siç jemi, pa ndryshuar, pa u reformuar, pa na gjykuar!”, ironizon Krasniqi.

Lexoni gjithashtu:

The post NdĂ«rkombĂ«tarĂ«t apel qeverisĂ«: “Mos krijoni pengesa pĂ«r integrimin” appeared first on Citizens.al.

82 vota kundër: PS rrëzon kërkesën e SPAK për arrestimin e Ballukut

✇Citizens.al
By: Erblin Vukaj
12 March 2026 at 12:01

Ashtu sikurse njoftoi në fillim të javës, shumica socialiste vendosi me forcën e kartonit të refuzojë në Kuvend kërkesën e Prokurorisë së Posacme (SPAK) për të autorizuar arrestimin e deputetes Belinda Balluku duke e kthyer çështjen e hetimit penal ndaj saj në një krizë edhe më të fortë politike.

KĂ«rkesa e SPAK mori 47 vota “pro,” 82 “kundĂ«r” dhe asnjĂ« “abstenim” duke i kursyer ish-zĂ«vendĂ«skryeministres njĂ« masĂ« mĂ« tĂ« rĂ«ndĂ« sigurie.

Seanca u zhvillua në klimë të tensionuar pasi deputetët e opozitës bllokuan foltoren e Kuvendit në shenjë proteste, ndërsa shumica socialiste vijoi direkt në votim me procedurë të përshpejtuar dhe pa diskutime.

Vendimi konfirmon qëndrimin e mazhorancës të artikuluar prej ditësh se Partia Socialiste nuk do ta lejonte arrestimin e Ballukut, duke e konsideruar kërkesën e SPAK të pajustifikuar në kushtet aktuale politike dhe institucionale.

Argumenti i mazhorancĂ«s: “Balluku s’ka mĂ« funksion ekzekutiv”

NĂ« emĂ«r tĂ« shumicĂ«s parlamentare, deputeti socialist Ulsi Manja argumentoi nĂ« seancĂ« se “kĂ«rkesa e SPAK kishte humbur logjikĂ«n e saj juridike” pasi “Balluku nuk ushtron mĂ« funksione ekzekutive.”

Sipas tij, prokuroria e kishte ndërtuar kërkesën mbi argumentin e pezullimit nga detyra, por kjo masë nuk prodhon më efekt praktik pasi ajo tashmë është vetëm deputete.

“Deputetja nĂ« fjalĂ« [Balluku] nuk ushtron mĂ« funksione ekzekutive. PĂ«r rrjedhojĂ« masa e pezullimit nga detyra nuk prodhon asnjĂ« efekt real juridik”, theksoi Manja nĂ« Kuvend.

Ai shtoi se çështja e drejtĂ«sisĂ« ishte transformuar nĂ« njĂ« “gjyq publik nĂ« sytĂ« e qytetarĂ«ve”, duke nĂ«nkuptuar se debati politik kishte deformuar natyrĂ«n juridike tĂ« procesit.

Shumica socialiste e paraqiti vendimin si njĂ« vlerĂ«sim procedural dhe jo si mbrojtje politike tĂ« njĂ« prej ish-anĂ«tareve kryesore tĂ« qeverisĂ«, duke theksuar se “parlamenti nuk mund tĂ« autorizojĂ« masa qĂ« nuk kanĂ« mĂ« efekt praktik.”

Votimi s’pati prani tĂ« plotĂ«

Edhe pse kryeministri Edi Rama kishte kërkuar mobilizimin e plotë të grupit parlamentar socialist për këtë votim, tre deputetë të shumicës munguan në seancë.

Mes tyre ishin ish-ministrja për Evropën dhe Punët e Jashtme, Elisa Spiropali, ministri i Turizmit, Kulturës dhe Sportit Blendi Gonxhe dhe deputeti Fatmir Xhafaj.

Xhafaj raportohet se ndodhej jashtë vendit dhe kishte qenë i pamundur të merrte pjesë edhe në mbledhjen e grupit parlamentar të zhvilluar disa ditë më parë.

Megjithatë mungesat nuk ndryshuan rezultatin final, pasi shumica parlamentare siguroi votat e nevojshme për të rrëzuar kërkesën e SPAK.

Çështja e Ballukut Ă«shtĂ« kthyer nĂ« njĂ« nga episodet mĂ« tĂ« ndjeshme tĂ« marrĂ«dhĂ«nies mes politikĂ«s dhe drejtĂ«sisĂ« nĂ« ShqipĂ«ri.

Në teori, reforma në drejtësi synonte pikërisht reduktimin e ndikimit politik në hetimet penale ndaj zyrtarëve të lartë. Por procedurat kushtetuese për arrestimin e deputetëve kërkon ende autorizim nga Kuvendi.

Ndërsa drejtësia deklarohet të jetë e pavarur për të hetuar, parlamenti mbetet filtri politik për masat ndaj deputetëve dhe rasti i Ballukut e ka ekspozuar edhe më qartë këtë tension.

Lexoni gjithashtu:

The post 82 vota kundër: PS rrëzon kërkesën e SPAK për arrestimin e Ballukut appeared first on Citizens.al.

“Jo imunitet pĂ«r hajdutĂ«t!”: LĂ«vizja BashkĂ« protestĂ« para Kuvendit

✇Citizens.al
By: Erisa Kryeziu
11 March 2026 at 20:17

Aktivistë dhe qytetarë protestuan mbrëmjen e sotme para Kuvendit kundër vendimit të mazhorancës për të mos hequr imunitetin e ish-zëvendëskryeministres Belinda Balluku. Protesta u thirr nga Lëvizja Bashkë, e cila kërkon që Balluku të përballet me drejtësinë pas kërkesës së SPAK që po e heton për korrupsion dhe shkelje të barazisë në tenderë.

“Jo imunitet pĂ«r hajdutĂ«t” ishte thirrja kryesore nĂ« protestĂ«.

Vendimi i mazhorancĂ«s socialiste pĂ«r imunitetin e Ballukut, sipas protestuesve, Ă«shtĂ« pĂ«rpjekje pĂ«r tĂ« mbrojtur “pisllĂ«qet qĂ« ka bĂ«rĂ« me Edi RamĂ«n, nĂ« kurriz tĂ« popullit shqiptar”.

Ata theksuan se mos-heqja e imunitetit pĂ«r t’u hetuar dhe gjykuar e lirĂ« nga drejtĂ«sia krijon hapĂ«sirĂ« qĂ« ajo tĂ« kĂ«rcĂ«nojĂ« dĂ«shmitarĂ«t dhe tĂ« manipulojĂ« provat.

“Ka njĂ« marrĂ«dhĂ«nie informale tĂ« ngritur nga Edi Rama me oligarkinĂ« ekonomike dhe me grupet kriminale. Prandaj Rama detyrohet t’i dalĂ« nĂ« mbrojtje Belinda Balluku, sepse qĂ« ajo strukturĂ« tĂ« funksionojĂ« duhet tĂ« ekzistojĂ« siguria qĂ« njerĂ«zit e saj nuk preken nga drejtĂ«sia”, u shpreh Redi Muçi, deputet i LĂ«vizja BashkĂ«.

PĂ«r aktivistin Klodi Leka, “dramĂ«s Rama-Balluku” po i vjen fundi, ndĂ«rsa ai pĂ«rmendi dosjen prej 16 mijĂ« faqesh qĂ« ka SPAK.

“Edi Rama, qĂ« deri dje hiqej si babai, mbĂ«shtetĂ«si dhe dashnori mĂ« i famshĂ«m i reformĂ«s nĂ« drejtĂ«si, po shohim se si prej disa muajsh po sulmon institucionet e reja tĂ« drejtĂ«sisĂ« me njĂ« gjuhĂ« pĂ«rditĂ« e mĂ« tĂ« ashpĂ«r”, u shpreh Leka para qytetarĂ«ve.

Aktivistja Mirela Ruko renditi para qytetarëve të pranishëm në protestë padrejtësitë që, sipas saj, populli shqiptar ka përjetuar për shkak të klasës politike ndër vite.

“Kaq shumĂ« duruam, por edhe durimit duhet t’i vijĂ« fundi. NjĂ« popull mund tĂ« durojĂ«, por nuk ka lindur pĂ«r tĂ« qĂ«ndruar nĂ« gjunjĂ«. Ndaj boll, ne nuk durojmĂ« mĂ«. Ky Ă«shtĂ« fundi!”, tha Ruko.

Kreu i Lëvizja Bashkë, Arlind Qori, ironizoi në nisje të fjalës së tij se, sipas Ramës, lufta ndaj korrupsionit është shkelje e të drejtave të njeriut.

“Arsyet pse ai e mbron Ballukun janĂ« dy: sĂ« pari, pĂ«r t’u treguar qindra ‘BallukĂ«ve’ tĂ« tjerĂ« nĂ« PS qĂ« tĂ« vazhdojnĂ« tĂ« vjedhin tĂ« qetĂ«, sepse reforma nĂ« drejtĂ«si i ka ditĂ«t e numĂ«ruara. SĂ« dyti, sepse nuk do qĂ« nesĂ«r tĂ« jetĂ« i detyruar tĂ« vetĂ«dorĂ«zohet para drejtĂ«sisĂ« kur SPAK tĂ« kĂ«rkojĂ« imunitetin e tij”, u shpreh Qori.

Kërkesa e SPAK për heqjen e imunitetit të Belinda Ballukut pritet të votohet nesër në Kuvend. PS është shprehur se do të votojë kundër. Balluku akuzohet për korrupsion dhe shkelje të barazisë në tenderë.

Kjo Ă«shtĂ« protesta e katĂ«rt e mbajtur para Kuvendit nga LĂ«vizja BashkĂ«, me thirrjen pĂ«r tĂ« “dorĂ«zuar” Ballukun para drejtĂ«sisĂ«.

Lexo gjithashtu:

The post “Jo imunitet pĂ«r hajdutĂ«t!”: LĂ«vizja BashkĂ« protestĂ« para Kuvendit appeared first on Citizens.al.

Kushtetuesja: Vendimi i qeverisë për mbylljen e TikTok ishte antikushtetues

✇Citizens.al
By: Erisa Kryeziu
11 March 2026 at 15:19

Qeveria shkeli Kushtetutën kur vendosi të mbyllë platformën TikTok, kështu u shpreh sot Gjykata Kushtetuese, e cila doli në përfundimin se kufizimi i aksesit për të gjithë përdoruesit përbënte kufizim të lirisë së shprehjes.

Edhe pse qeveria e pati shfuqizuar aktin që ndalonte platformën, gjykata vendosi të shqyrtojë çështjen për shkak të interesit të madh publik dhe për të sqaruar kufijtë e ndërhyrjes së shtetit mbi hapësirën digjitale dhe të drejtat themelore.

Me vendimin e sotëm, gjykata theksoi se ligjet mbi bazën e të cilave është miratuar vendimi i qeverisë parashikojnë rregullim dhe mbrojtje në fushën e komunikimeve elektronike dhe të të drejtave të fëmijëve. Megjithatë, sipas saj, këto ligje nuk i japin qeverisë autorizim të qartë dhe të posaçëm për të ndërprerë plotësisht aksesin në një platformë online për të gjithë përdoruesit.

Isa Myzyraj, drejtues i Asociacionit të Gazetarëve të Shqipërisë (AGSH), tha për Citizens.al se vendimi përbën një moment të rëndësishëm për standardet demokratike në vend.

“Gjykata Kushtetuese ka vendosur tĂ« mbrojĂ« demokracinĂ« dhe lirinĂ« e shprehjes, duke i dhĂ«nĂ« njĂ« goditje tĂ« fortĂ« kujtdo qĂ« guxon tĂ« ndĂ«rhyjĂ« nĂ« to,” tha Myzyraj.

Në një deklaratë publike, AGSH theksoi se qëllimi i nismës nuk ishte mbrojtja e një platforme të caktuar.

“[
] por mbrojtja e parimit kushtetues tĂ« lirisĂ« sĂ« shprehjes dhe tĂ« drejtĂ«s pĂ«r informim, tĂ« cilat pĂ«rbĂ«jnĂ« shtyllĂ« themelore tĂ« demokracisĂ« dhe tĂ« punĂ«s sĂ« gazetarĂ«ve,” thuhet nĂ« reagimin e AGSH-sĂ«.

ÇfarĂ« çoi nĂ« mbylljen e TikTok?

NĂ« nĂ«ntor 2024, pranĂ« shkollĂ«s 9-vjeçare “Fan Noli” nĂ« TiranĂ«, sherri mes njĂ« grupi tĂ« miturish pĂ«rfundoi tragjikisht me vrasjen e 14-vjeçarit Martin Cani.

Pas ngjarjes, në kryeqytet u organizuan disa protesta nga qytetarë dhe prindër që kërkonin më shumë siguri në shkolla.

Në reagimin e tij të parë publik, kryeministri Edi Rama njoftoi se qeveria do të mbyllte platformën TikTok, duke e lidhur atë me klimën e dhunës mes të miturve dhe adoleshentëve.

Rama deklaroi se, edhe pse nuk kishte të dhëna konkrete që konflikti të kishte nisur në këtë platformë, rrjete të tilla sociale sfidojnë përpjekjet e familjeve për edukimin e fëmijëve.

Ai argumentoi se vendosja e filtrave në këto platforma nuk kishte funksionuar në vendet e Bashkimit Evropian dhe se, në këtë situatë, zgjidhja e vetme ishte mbyllja e plotë e tyre.

Vendimi shkaktoi reagime të forta në opinionin publik, ku shumë zëra e cilësuan masën si autoritare dhe populiste.

Më 6 mars 2025, ministrja e atëhershme e Arsimit, Ogerta Manastirliu, njoftoi se TikTok do të mbyllej për një periudhë njëvjeçare.

Ajo deklaroi se nga 25 nëntori deri më 22 dhjetor 2024 qeveria kishte zhvilluar mbi 1,300 konsultime me prindër dhe se rreth 90% e tyre mbështetën mbylljen e platformës.

Padia në Gjykatën Kushtetuese

Në mars 2025, një grup organizatash të shoqërisë civile dhe të medias kundërshtuan vendimin e qeverisë për mbylljen e TikTok-ut, duke e cilësuar atë si një kufizim ekstrem të lirisë së shprehjes dhe të aksesit në informacion.

Vendimi u pa me shqetësim edhe për shkak të kohës kur u mor, rreth dy muaj para zgjedhjeve parlamentare të 11 majit 2025.

Në të njëjtin muaj, AGSH dhe Rrjeti Ballkanik për Gazetari Investigative (BIRN) dorëzuan në Gjykatën Kushtetuese një kërkesë për shpalljen antikushtetuese të vendimit të qeverisë që ndalonte TikTok-un në Shqipëri.

Avokati Franc Terihati, nga Qendra për Fuqizim Ligjor, deklaroi para gjykatës se janë paraqitur argumente ligjore që tregojnë se vendimi i qeverisë cenon lirinë ekonomike, lirinë e shprehjes, lirinë e shtypit dhe të drejtën për informim.

Më 4 qershor 2025, Gjykata vendosi ta marrë në shqyrtim vendimin e qeverisë për mbylljen e platformës TikTok dhe vendosi që çështja të trajtohej në një seancë plenare publike për shkak të rëndësisë së saj.

Më 3 shkurt 2026, qeveria shqiptare miratoi vendimin nr.62, me të cilin shfuqizoi aktin e një viti më parë që ndalonte aksesin në TikTok.

Në seancën pasuese, në Gjykatën Kushtetuese, më 5 shkurt, përfaqësuesit e qeverisë argumentuan se shqyrtimi i çështjes ishte i panevojshëm, pasi vendimi që ndalonte platformën ishte shfuqizuar.

“Vendimi e humb efektin e tij nĂ« afatin 12-mujor,” tha pĂ«rfaqĂ«suesi i qeverisĂ«, Herold Jonuzaj, duke shtuar se “do tĂ« shfuqizohej automatikisht brenda 6 marsit 2026”.

Sipas tij, shfuqizimi ishte pjesë e një procesi negociimi me platformën për vendosjen e filtrave të kërkuar, megjithëse kjo ende nuk ishte formalizuar përmes një marrëveshjeje me shkrim.

Nga ana tjetër, avokati i paditësve, Franc Terihati, këmbënguli që çështja të shqyrtohej pavarësisht shfuqizimit të vendimit nga qeveria.

Ai theksoi se akti që ndaloi TikTok kishte cenuar disa të drejta kushtetuese, përfshirë lirinë e shprehjes, lirinë e shtypit, të drejtën për informim dhe lirinë ekonomike.

Sipas tij, bëhej fjalë për një çështje me interes të madh publik dhe gjykata duhej të shprehej nëse vendimi kishte qenë ose jo kushtetues gjatë kohës që ishte në fuqi.

Pas seancave dëgjimore, Gjykata Kushtetuese u tërhoq për të marrë vendimin përfundimtar mbi këtë çështje, vendim që u dha sot në favor të palës paditëse.

Lexoni gjithashtu:

The post Kushtetuesja: Vendimi i qeverisë për mbylljen e TikTok ishte antikushtetues appeared first on Citizens.al.

Rrjolli për herë të tretë para SPAK-ut

✇Citizens.al
By: Elira Kadriu
11 March 2026 at 15:01

BanorĂ«t e Rrjollit u paraqitĂ«n sot pĂ«r herĂ« tĂ« tretĂ« pĂ«rpara ProkurorisĂ« sĂ« Posaçme (SPAK), pĂ«r t’i bĂ«rĂ« thirrje kĂ«saj strukture qĂ« tĂ« marrĂ« nĂ« dorĂ« çështjen e shumĂ«-diskutuar tĂ« projektit “Blue Borgo”.

“Duam takim me SPAK-un, duam takim me SPAK-un!” ishin thirrjet e banorĂ«ve dhe aktivistĂ«ve qĂ« iu bashkuan grupimit “Baks-Rrjoll”.

Edhe pse shumica e tyre shprehën besim tek drejtësia dhe roli i SPAK-ut, gjatë protestës u hodhën vezë në drejtim të institucionit. Pas organizimit, dy persona u shoqëruan në komisariat për këtë veprim.

NjĂ« prej avokatĂ«ve tĂ« grupimit tĂ« banorĂ«ve, Novruz Haderi, tha pĂ«r Citizens.al se kjo çështje pĂ«rfshin njĂ« zinxhir personash qĂ« mund tĂ« çojnĂ« – sipas tij – edhe personin kyç tĂ« historisĂ«, Fatmir ShpellzĂ«n, nĂ« pozita ku mund tĂ« detyrohet tĂ« tĂ«rhiqet.

“Hetimi Ă«shtĂ« i mangĂ«t dhe nuk jepet minimumi i informacionit. Problematika nuk Ă«shtĂ« vetĂ«m juridike, por ka edhe njĂ« dimension social,” tha Haderi.

Në lidhje me pretendimet se banorët dhe sipërmarrësi kryesor i projektit, biznesmeni Bashkim Ulaj, janë takuar, protestuesi Prek Molla u shpreh se Ulaj i ka takuar disa prej banorëve në Tiranë në mënyrë të veçantë.

Sipas tij, kjo nuk është forma e duhur e dialogut, pasi bisedimet nuk duhet të zhvillohen në zyrën e tij, por publikisht, në zonën ku po zhvillohet projekti.

Citizens.al i ka drejtuar dy herĂ« kĂ«rkesa pĂ«r koment kompanisĂ« “Gener 2,” nĂ« lidhje me kĂ«to pretendime, por nuk ka marrĂ« pĂ«rgjigje.

PĂ«rpara SPAK-ut u shpalos edhe banderola “Stop TID DurrĂ«s,” pasi sĂ« fundmi, grupimet qĂ« kundĂ«rshtojnĂ« tjetĂ«rsimin e pronave private kanĂ« nisur tĂ« mbĂ«shtesin njĂ«ra-tjetrĂ«n nĂ« protesta.

Citizens.al ka raportuar më herët edhe për protestat përpara Parlamentit, ku banorët e Durrësit dhe Rrjollit kanë protestuar njëkohësisht.

“AsnjĂ« reagim nga institucionet”

Prokuroria e Shkodrës ka konfirmuar për Citizens.al se për këtë çështje është regjistruar një procedim penal pas materialeve të referuara nga SPAK.

Procedimi penal, me numër 390/2025, i referuar më 21 mars 2025, është hapur mbi bazën e një kallëzimi të paraqitur nga banorët, të cilët pretendojnë për falsifikim të titujve të pronësisë.

Citizens.al iu drejtua me një pyetje të drejtpërdrejtë njërit prej avokatëve të çështjes, Novruz Haderit, se pse protestohet përpara SPAK-ut kur kjo strukturë ia ka referuar çështjen Prokurorisë së Shkodrës.

“SPAK duhet tĂ« japĂ« argumente bindĂ«se se pse e transferoi çështjen,” u shpreh ai.

Haderi shtoi se sipërmarrësi Ulaj ka qenë në dijeni të problematikës prej kohësh dhe se nuk mund të justifikohet një investim i madh me argumentin se një palë zotëron një certifikatë pronësie.

“Nuk mund tĂ« thuhet se meqenĂ«se Fatmir Shpellza ka njĂ« certifikatĂ« pronĂ«sie, ne do tĂ« lidhim marrĂ«veshje me tĂ« dhe nuk na intereson se çfarĂ« po ndodh,” tha ai.

SipĂ«rmarrĂ«si Bashkim Ulaj nuk i Ă«shtĂ« pĂ«rgjigjur deri mĂ« tani pyetjeve pĂ«r koment qĂ« redaksia e Citizens.al i ka drejtuar mbi kĂ«tĂ« çështje, pĂ«rveç reagimeve tĂ« dhĂ«na nĂ« web-faqen e kompanisĂ« “Gener 2” dhe televizionit privat A2, nĂ« pronĂ«si tĂ« tij.

Kompania “Gener 2” Ă«shtĂ« shprehur mĂ« herĂ«t se ka hyrĂ« nĂ« marrĂ«dhĂ«nie kontraktuale me “palĂ«n qĂ« figuron si mbajtĂ«se e tĂ« drejtave tĂ« pronĂ«sisĂ«â€ dhe se nuk ka cenuar tĂ« drejtat e askujt.

Sipas kompanisë, nuk ekziston asnjë akt pezullues ndaj vijimit të projektit.

“Prona dhe procesi pĂ«rkatĂ«s kanĂ« kaluar fazat e shqyrtimit tĂ« nevojshĂ«m sipas kuadrit ligjor pĂ«rkatĂ«s dhe, mbi kĂ«tĂ« bazĂ«, nuk rezulton ndonjĂ« pengesĂ« ligjore pĂ«r vijimin normal tĂ« punimeve,” thuhet nĂ« reagimin e kompanisĂ«.

Lexoni gjithashtu:

The post Rrjolli për herë të tretë para SPAK-ut appeared first on Citizens.al.

Monopatinat në Kushtetuese, kërkohet shfuqizimi i udhëzimit të ministrisë

✇Citizens.al
By: Erblin Vukaj
11 March 2026 at 12:29

Aktivistë të shoqërisë civile iu drejtuan sot Gjykatës Kushtetuese për të kundërshtuar ndalimin pa afat të monopatinave elektrike, një vendim i marrë nga Ministria e Brendshme në tetor të vitit 2025 dhe që prej atëherë ka shkaktuar debat publik për lirinë e lëvizjes dhe mënyrën e përdorimit të rrugëve.

Dy organizata tĂ« shoqĂ«risĂ« civile, “QĂ«ndresa Qytetare” dhe “DrejtĂ«si Sociale,” depozituan sot kĂ«rkesĂ«n pĂ«r shfuqizimin e UdhĂ«zimit nr. 169, datĂ« 13.10.2025, tĂ« firmosur nga ish-ministrja e Brendshme Albana Koçiu. AktivistĂ«t argumentuan se udhĂ«zimi pĂ«r ndalimin e monopatinave elektrike cenon disa tĂ« drejta kushtetuese, pĂ«rfshirĂ« lirinĂ« e lĂ«vizjes, lirinĂ« e veprimtarisĂ« ekonomike dhe tĂ« drejtĂ«n e pronĂ«s.

Sipas tyre, masa administrative qĂ« pasoi udhĂ«zimin – pĂ«rfshirĂ« sekuestrimin e monopatinave nga policia – ka prodhuar pasoja tĂ« drejtpĂ«rdrejta pĂ«r qytetarĂ«t dhe bizneset qĂ« operojnĂ« nĂ« kĂ«tĂ« sektor.

Avokati Gentian Sejrani, nga DrejtĂ«si Sociale, i cili pĂ«rfaqĂ«son aktivistĂ«t nĂ« kĂ«tĂ« proces, tha se vendimi pĂ«r t’iu drejtuar Kushtetueses erdhi pas disa muajsh paqartĂ«sie dhe mungese reagimi nga institucionet.

Ai argumentoi se aktualisht mbi 1,000 monopatina elektrike mbeten të bllokuara nga policia, edhe pse fillimisht autoritetet kishin deklaruar se sekuestrimi i tyre do të ishte i përkohshëm dhe nuk do të zgjaste më shumë se 30 ditë.

“Po pĂ«rballemi me cenim tĂ« sĂ« drejtĂ«s sĂ« pronĂ«s dhe tĂ« lirisĂ« ekonomike,” tha Sejrani pas depozitimit tĂ« kĂ«rkesĂ«s. “Biznese qĂ« operojnĂ« me monopatina janĂ« prekur drejtpĂ«rdrejt nga ky udhĂ«zim dhe disa prej tyre po shkojnĂ« drejt falimentimit.”

Sipas tij, vetë udhëzimi ka paqartësi për kohëzgjatjen e zbatimit dhe nuk përcakton qartë një afat për ndalimin e këtyre mjeteve.

Për këtë arsye, aktivistët kanë kërkuar nga Gjykata Kushtetuese edhe pezullimin e menjëhershëm të udhëzimit, deri në momentin që gjykata të marrë një vendim përfundimtar mbi çështjen.

“Kjo do t’u mundĂ«sonte qytetarĂ«ve tĂ« rimarrin mjetet e tyre dhe do tĂ« shmangte njĂ« dĂ«m tĂ« mĂ«tejshĂ«m,” shtoi Sejrani.

Rigels Xhemollari, nga organizata Qëndresa Qytetare, tha se aktivistët dhe përdoruesit e monopatinave kishin kërkuar për muaj me radhë një zgjidhje përmes dialogut institucional, por sipas tij përpjekjet nuk kishin marrë përgjigje.

“Aksioni i policisĂ« ka qenĂ« disproporcional dhe i palogjikshĂ«m,” tha Xhemollari. “Monopatinat janĂ« mjete qĂ« ndihmojnĂ« nĂ« reduktimin e trafikut, ndĂ«rsa ndalimi i tyre e rĂ«ndon edhe mĂ« shumĂ« menaxhimin e trafikut nĂ« qytet.”

Debati për monopatinat elektrike shpërtheu në tetor 2025, pasi policia nisi një aksion të gjerë në Tiranë dhe disa qytete të tjera për sekuestrimin e tyre, duke argumentuar se përdorimi i këtyre mjeteve ishte i parregulluar dhe përbënte rrezik për sigurinë rrugore.

Vendimi u mor në një kohë kur monopatinat elektrike po përdoreshin gjithnjë e më shumë në kryeqytet si alternativë transporti për distanca të shkurtra, veçanërisht mes të rinjve.

Sipas aktivistëve, ndalimi i monopatinave nuk merr parasysh problemet strukturore të transportit urban në qytetet shqiptare.

Ata argumentojnë se sistemi i transportit publik mbetet i amortizuar, ndërsa mungesa e parkingjeve dhe kostot në rritje të karburantit e bëjnë gjithnjë e më të vështirë përdorimin e automjeteve private.

Në këtë kontekst, monopatinat elektrike shihen si alternativë transporti me kosto të ulët dhe ndikim më të vogël në trafik dhe ndotje.

Xhemollari tha se janë rreth 10 mijë përdorues të këtyre mjetesh vetëm në Tiranë duke shtuar se vendimi i qeverisë nuk merr parasysh nevojat reale të qytetarëve.

Ai krahasoi situatën në Shqipëri me praktikat në kryeqytetet europiane.

“Parisi, Roma apo Berlini nuk i kanĂ« ndaluar monopatinat,” tha ai. “Ato i kanĂ« rregulluar pĂ«rmes ligjit. PikĂ«risht kĂ«tĂ« kĂ«rkojmĂ« edhe ne: rregullim pĂ«rmes parlamentit dhe jo njĂ« ndalim administrativ.”

Çështja e monopatinave mund tĂ« shĂ«nojĂ« edhe njĂ« precedent juridik pasi kjo Ă«shtĂ« hera e parĂ« qĂ« njĂ« udhĂ«zim ministri dĂ«rgohet drejtpĂ«rdrejt nĂ« GjykatĂ«n Kushtetuese.

Zakonisht, aktet administrative të këtij lloji kontestohen fillimisht në Gjykatën Administrative dhe vetëm më pas, nëse lind një çështje kushtetuese, ajo kalon në Gjykatën Kushtetuese.

Në këtë rast, sipas Sejranit, aktivistët vendosën të kalojnë direkt në Kushtetuese, sepse argumenti kryesor lidhet me shkeljen e të drejtave themelore.

“Konstatimet tona kanĂ« tĂ« bĂ«jnĂ« me tĂ« drejta kushtetuese,” tha ai pĂ«r Citizens.al. “PĂ«r sa kohĂ« qĂ« kemi tĂ« bĂ«jmĂ« me cenim tĂ« lirisĂ« sĂ« lĂ«vizjes, tĂ« drejtĂ«s sĂ« pronĂ«s dhe lirisĂ« ekonomike, gjykata qĂ« duhet ta shqyrtojĂ« Ă«shtĂ« Gjykata Kushtetuese.”

Ai pranoi se kjo qasje nuk është ndjekur më parë, por shtoi se mund të krijojë një precedent për mënyrën se si aktet administrative që prekin drejtpërdrejt të drejtat themelore mund të sfidohen në të ardhmen.

“ËshtĂ« hera e parĂ« qĂ« ndodh, por le tĂ« jetĂ« njĂ« precedent,” tha Sejrani.

Ndërsa çështja kalon në Gjykatën Kushtetuese, debati për monopatinat ka nxjerrë në pah një problem më të gjerë për mënyrën se si rregullohet lëvizja urbane në Shqipëri.

Nga njëra anë, autoritetet argumentojnë se mungesa e rregullave të qarta për përdorimin e monopatinave përbën rrezik për sigurinë rrugore. Nga ana tjetër, aktivistët dhe përdoruesit e tyre thonë se ndalimi total nuk është zgjidhje dhe se vendi ka nevojë për një kuadër ligjor që të përcaktojë qartë mënyrën e përdorimit të këtyre mjeteve.

Vendimi që do të marrë Gjykata Kushtetuese në muajt në vijim pritet të jetë vendimtar jo vetëm për fatin e monopatinave elektrike, por edhe për mënyrën se si institucionet shqiptare mund të ndërhyjnë në rregullimin e formave të reja të mobilitetit urban.

Lexoni gjithashtu:

The post Monopatinat në Kushtetuese, kërkohet shfuqizimi i udhëzimit të ministrisë appeared first on Citizens.al.

8 Marsi: Nga protestë historike te sfidat bashkëkohore

✇Citizens.al
By: Elira Kadriu
10 March 2026 at 16:47

Historia e 8 Marsit fillon në vitin 1908, kur punëtoret e fabrikave në Shtetet e Bashkuara u ngritën në protestë për orët e gjata të punës, kushtet e rënda dhe pagat e ulëta. Më pas, në vitin 1910, një Kongres Ndërkombëtar i Grave Socialiste, i mbajtur nga Clara Zetkin, propozoi që çdo vit të shënohej një ditë ndërkombëtare e grave, për të forcuar kërkesën për të drejta politike, sociale dhe ekonomike. Kështu, 8 Marsi u bë gradualisht një simbol i fuqisë dhe solidaritetit femëror, që përfshinte jo vetëm kërkimin e barazisë gjinore, por edhe drejtësinë sociale më gjerë.

Por si u prit 8 Marsi në Tiranë?

Edhe pse aktivistĂ« tĂ« Kolektivit Feminist dhe grupime tĂ« ndryshme qytetare i dedikojnĂ« shumĂ« kohĂ« dhe pĂ«rkushtim marshimit tĂ« 8 Marsit, shumĂ« media shpesh e portretizojnĂ« kĂ«tĂ« aktivitet si “zaptim dhe promovim tĂ« komunitetit LGBT”, duke lĂ«nĂ« nĂ« hije gratĂ« shqiptare dhe mesazhin kryesor tĂ« protestĂ«s. PĂ«r shembull, disa foto dhe video tĂ« shpĂ«rndara nĂ« masĂ«, ku njĂ« pjesĂ«marrĂ«s mban pankartĂ«n “Jemi gra tĂ« egra”, u pĂ«rdorĂ«n pĂ«r tĂ« krijuar njĂ« perceptim tĂ« shtrembĂ«ruar. NĂ« fakt, kĂ«to pamje i pĂ«rkasin marshimit tĂ« vitit 2025, dhe qĂ«llimi i pasueshĂ«m ishte shpesh tĂ« shenjtĂ«rohen individĂ« tĂ« komunitetit transgjinor pĂ«r tĂ« gjeneruar zemĂ«rim dhe klikime.

Materialet që shtrembërojnë mesazhin e protestës janë një formë dezinformimi. Në të vërtetë, pjesëmarrja e komunitetit LGBT tregon se marshimi i 8 Marsit është një hapësirë për të bashkuar zërat e të gjitha grupimeve të margjinalizuara. Shënjimi dhe stigmatizimi i pjesëmarrësve, përkundrazi, sulmon qëllimin e vërtetë të kësaj date historike: kërkimin e barazisë dhe drejtësisë për të gjithë.

Organizimi i 8 Marsit në Shqipëri ngriti probleme konkrete dhe të rëndësishme: nga gratë e Durrësit dhe Rrjollit që udhëheqin rezistencën kundër ndërtimeve të paligjshme, tek rritja e rasteve të femicidit dhe dhunës, puna e papaguar dhe sulmet e grupeve konservatore dhe fetare.

Të qenit politik nuk lidhet me pamjen, ngjyrën, seksualitetin apo mënyrën se si vishemi. Të qenit politik lidhet me guximin për të denoncuar padrejtësitë publikisht dhe për të folur për problemet shoqërore që shpesh injorohen, sidomos kur nuk prekin drejtpërdrejt jetën tonë. 8 Marsi, në këtë kontekst, nuk është thjesht një ditë festimi, por një thirrje për të njohur dhe respektuar të drejtat dhe zërat e grave dhe të të gjithë komuniteteve të margjinalizuara.

Lexoni gjithashtu:

“Revoltohu motĂ«r!” Vajzat dhe gratĂ« marshojnĂ« kundĂ«r dhunĂ«s dhe patriarkatit

8 Marsi mes protestës dhe kujtesës

The post 8 Marsi: Nga protestë historike te sfidat bashkëkohore appeared first on Citizens.al.

8 Marsi mes protestës dhe kujtesës

✇Citizens.al
By: Elira Kadriu
10 March 2026 at 16:40

Ilaria është një nga 14 gratë që humbën jetën gjatë vitit që lamë pas si pasojë e femicidit. Për të përkujtuar viktimat, Kolektivi Feminist, një grupim vullnetar aktivist, ndërmori një ndërhyrje urbane në qytet duke vendosur në mënyrë simbolike emrat e tyre në disa rrugë.

Ky aksion , zëvendësimi simbolik i emrave të rrugëve me emrat e grave të vrara, ka nxitur debat të gjerë në rrjetet sociale. Disa e konsiderojnë të paligjshëm, ndërsa për aktivistët ai është më shumë se një gjest simbolik: një mënyrë për të mbajtur gjallë kujtesën dhe për të ngritur një alarm për shoqërinë.

Patris Pustina, aktiviste e nismĂ«s “Counting Dead Women Albania”, tregon se puna pĂ«r tĂ« dokumentuar kĂ«to raste Ă«shtĂ« shpesh emocionalisht e rĂ«ndĂ«. Shpesh ajo kĂ«rkon nĂ« rrjetet sociale tĂ« viktimave pĂ«r tĂ« gjetur fotografi dhe pĂ«r tĂ« kuptuar mĂ« shumĂ« pĂ«r jetĂ«n qĂ« ato kanĂ« bĂ«rĂ«.

“ ËshtĂ« shumĂ« e rĂ«ndĂ«. T’i memorializosh dhe t’i pĂ«rkujtosh, siç bĂ«mĂ« dje me njerĂ«z tĂ« tjerĂ« nĂ« komunitet, Ă«shtĂ« disi shĂ«ruese. NĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n kohĂ« Ă«shtĂ« e rĂ«ndĂ«sishme tĂ« mendosh qĂ« ato vazhdojnĂ« tĂ« kujtohen, jo vetĂ«m nga familjarĂ«t e tyre, por edhe nga njerĂ«z qĂ« nuk i kanĂ« njohur – gra si puna jonĂ«, qĂ« e dinĂ« se njĂ« fat i tillĂ« mund t’i ndodhĂ« secilĂ«s prej nesh.”

Ky aksion është një nga aktivitetet që i paraprin 8 Marsit. Përgatitjet për marshimin e kësaj dite nisin shumë më herët. Aktivistët mblidhen për të diskutuar moton, denoncimet dhe kërkesat e vitit, duke u bazuar në problematikat dhe nevojat që prekin vajzat dhe gratë në vend.

Gjatë viteve të fundit, grupimi është zgjeruar, duke përfshirë edhe aktivistë të nënshtetësive të tjera, të cilët kontribuojnë me ide dhe energji në organizim.

Një prej pjesëmarrëseve, Safira Boeder, e përshkruan përvojën në grup si shumë të fuqishme.

“ËshtĂ« shumĂ« e fuqishme. NdonjĂ«herĂ« Ă«shtĂ« e vĂ«shtirĂ« tĂ« bĂ«sh kĂ«tĂ« lloj angazhimi, sepse disa njerĂ«z mund ta humbasin shpresĂ«n. Por nĂ« kĂ«tĂ« grup ka aq shumĂ« energji dhe forcĂ«, sa tĂ« jep edhe ty shumĂ« motivim.”

Edhe pankartat që përgatiten për marshimin bartin mesazhe të forta. Blini shpjegon simbolikën e pankartës së tij.

“Pankarta ime paraqet njĂ« grusht tĂ« mbledhur me çelĂ«sa mes gishtave. ËshtĂ« njĂ« simbol i frikĂ«s qĂ« shumĂ« gra pĂ«rjetojnĂ« çdo natĂ« kur duhet tĂ« kthehen nĂ« shtĂ«pi. Ato duhet gjithmonĂ« tĂ« vlerĂ«sojnĂ« situatat dhe njerĂ«zit pĂ«rreth. Nuk mund thjesht tĂ« jetojnĂ« tĂ« lira.”

Feminizmi i keqkuptuar

Në Ditën Ndërkombëtare të Gruas, organizime të ndryshme komunitare dhe politike bashkohen në qytete për të ngritur zërin kundër padrejtësive që gratë përballen në shtëpi, në punë, në rrugë dhe në çdo hapësirë të jetës së përditshme.

Sipas aktivistes Albina Ruko nga Lëvizja Bashkë, përparimi drejt barazisë gjinore në Shqipëri shpesh ka mbetur më shumë në nivel deklaratash sesa në realitet.

“Kemi bĂ«rĂ« regres, disa hapa pas. Ende flasim pĂ«r kuota dhe pĂ«r njĂ« propagandĂ« tĂ« rreme pĂ«r emancipimin e grave dhe mundĂ«sitĂ« e barabarta. Edhe nĂ« politikĂ«, shpesh gratĂ« pĂ«rdoren si numra dhe statistika pĂ«r qĂ«llime tĂ« tjera.”

Aktivistët theksojnë se angazhimi i tyre buron nga dëshira për të kontribuar në një shoqëri më të drejtë dhe gjithëpërfshirëse. Në marshimin e 8 Marsit u bashkuan edhe shumë djem dhe burra, duke treguar se kjo është një çështje që prek të gjithë.

Bledi, një nga pjesëmarrësit, shprehet se nuk ndjen frikë gjatë aktivizmit, por është i vetëdijshëm për privilegjin që i jep fakti se është burrë.

“Ndoshta nuk mĂ« gjykojnĂ« njĂ«soj si gratĂ«, sepse jam djalĂ« dhe vij nga i njĂ«jti komunitet. Por nĂ« fund tĂ« fundit nuk jam thjesht djalĂ«; jam pjesĂ« e njĂ« shoqĂ«rie mĂ« tĂ« madhe.”

Edhe aktivisti Erion Gjatolli thekson se përfshirja e burrave në këtë debat kërkon reflektim dhe gatishmëri për ndryshim.

“Shpesh burrat ndihen tĂ« sulmuar. MendojnĂ« se mjafton tĂ« thonĂ« ‘jam pĂ«r tĂ« drejtat e grave’ dhe e kanĂ« bĂ«rĂ« detyrĂ«n e tyre. NĂ« fakt Ă«shtĂ« mĂ« e vĂ«shtirĂ«, sepse duhet tĂ« jenĂ« gati tĂ« heqin dorĂ« nga disa privilegje qĂ« u duket sikur u takojnĂ«.”

Së fundmi, feminizmi shpesh është keqkuptuar si një lëvizje që kërkon dominimin e grave apo që ushqen urrejtje ndaj burrave. Në thelb, ai synon drejtësi shoqërore dhe sfidon strukturat që prodhojnë pabarazi dhe dhunë.

Aktivistët theksojnë se qëllimi nuk është përçarja mes grave dhe burrave, por ndërtimi i një shoqërie ku të gjithë gëzojnë të drejta dhe mundësi të barabarta.

Sidita Zaja thekson se dialogu mes dy gjinive është thelbësor.

“Shpesh krijohet pĂ«rshtypja se feminizmi Ă«shtĂ« urrejtje ndaj burrave. Por qĂ«llimi Ă«shtĂ« tĂ« bashkojmĂ« dy botĂ« – feminzimin qĂ« kĂ«rkon barazi dhe burrat qĂ« duhet tĂ« jenĂ« pjesĂ« e kĂ«tij dialogu. Sidomos tĂ« rinjtĂ« duhet tĂ« pĂ«rfshihen nĂ« kĂ«tĂ« bashkĂ«bisedim, pĂ«r tĂ« kuptuar se tĂ« gjithĂ« synojmĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n gjĂ«: tĂ« drejta tĂ« barabarta pĂ«r tĂ« gjithĂ«.”

The post 8 Marsi mes protestës dhe kujtesës appeared first on Citizens.al.

Partia Socialiste mbron Belinda Ballukun: Imuniteti i paprekshëm

✇Citizens.al
By: Erisa Kryeziu
9 March 2026 at 17:25

Shumica Socialiste e nisi mëngjesin e kësaj të hëne me një qëndrim përfundimtar kundër kërkesës së Prokurorisë së Posaçme (SPAK) për heqjen e imunitetit të ish-zëvendëskryeministres Belinda Balluku.

“Si anĂ«tarĂ« tĂ« mazhorancĂ«s nĂ« KĂ«shillin e Mandateve arrijmĂ« nĂ« pĂ«rfundimin se nuk ka vend pĂ«r dhĂ«nien e autorizimit”, u shpreh deputeti i PartisĂ« Socialiste, Ulsi Manja, teksa prezantoi raportin mbi kĂ«rkesĂ«n e SPAK.

Sipas Manjës, është e vërtetë që në një shtet të së drejtës lufta kundër korrupsionit është një objektiv legjitim dhe i domosdoshëm, por këto objektiva duhet të realizohen në përputhje me Kushtetutën.

“Ne i rekomandojmĂ« seancĂ«s plenare tĂ« rrĂ«zojĂ« kĂ«rkesĂ«n e SPAK pĂ«r autorizimin e heqjes sĂ« lirisĂ« sĂ« Ballukut,” tha Manja duke shtuar se nga shqyrtimi i materialeve shoqĂ«ruese “nuk rezulton domosdoshmĂ«ri pĂ«r vendosjen e njĂ« mase tĂ« tillĂ«.”

“Kjo nuk pengon SPAK tĂ« vazhdojĂ« hetimet,” theksoi Manja.

Në fjalën e tij si kryetar i socialistëve, Kryeministri Edi Rama u mundua të relativizojë çështjen ndaj Ballukut. Ai argumentoi se ndaj ish-zëvendëskryeministres nuk janë ngritur akuza për vjedhje, korrupsion apo vepra të rënda penale të kryer në flagrancë.

“[
] por vetĂ«m pĂ«r dyshimin e arsyeshĂ«m se, nĂ« cilĂ«sinĂ« e ish-ministres [
] ka kryer veprĂ«n penale tĂ« pabarazisĂ« nĂ« tendera publikĂ«, gjashtĂ« vite mĂ« parĂ«â€, u shpreh nĂ« fillim tĂ« fjalimit tĂ« tij Rama, duke shtuar se hetimi bazohet nĂ« disa mesazhe tĂ« gjetura vite mĂ« vonĂ« nĂ« celularin e njĂ« ish-drejtori.

“Si u marrkĂ«sha mbrapa hekurave kaq kollaj njĂ« njeri? Se folĂ«n dy veta nĂ« telefon dhe kjo Ă«shtĂ« njĂ« provĂ« e re qĂ« s’ështĂ« as e re,” u shpreh Kryeministri.

“Kur mendoj qĂ« vihet me kĂ«tĂ« kollajllĂ«k nĂ« Kuvend pĂ«r tĂ« kĂ«rkuar kokĂ«n e njĂ« tĂ« zgjedhuri, mbasi Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« gjithçka pĂ«r t’ia futur shtatĂ« pashĂ« jo nĂ«n dhe, por nĂ« llum!”, shtoi Rama.

Kryesocialisti e cilĂ«soi gjithashtu diskursin publik ndaj Ballukut si njĂ« “gjellĂ« qensh nĂ« 700 tenxheret e gjyqit politik dhe mediatik”, qĂ« sipas tij u krijua fillimisht me njĂ« “turravrap tĂ« pakuptueshĂ«m” nga prokurori dhe gjykatĂ«si i seancĂ«s paraprake.

Rama vlerësoi sërish figurën e Ballukut duke treguar se do ta mbajë me peshë të lartë politike. Ai renditi disa nga projektet infrastrukturore që sipas tij janë realizuar suksesshëm gjatë drejtimit të Ballukut, nga rrugët te projektet hekurudhore dhe ato ajrore, ndërsa theksoi se ajo do të drejtojë qarkun Fier në zgjedhjet vendore dhe nuk do të ketë më pushtet ekzekutiv.

Imuniteti i Ballukut dhe prova e shtetit të së drejtës

Vendimi i shumicĂ«s socialiste pĂ«r tĂ« rrĂ«zuar kĂ«rkesĂ«n e SPAK pĂ«r heqjen e imunitetit tĂ« – tashmĂ« – deputetes Balluku nuk Ă«shtĂ« vetĂ«m njĂ« vendim nĂ« kuadrin e njĂ« procesi parlamentar.

Ai përbën edhe një provë politike dhe institucionale për mënyrën se si funksionon shteti i së drejtës në Shqipëri dhe për raportin mes pushtetit politik dhe atij të drejtësisë.

SPAK ka ngritur akuza ndaj ish-zëvendëskryeministres, e cila mbante dhe postin e ministres së Infrastrukturës për shkelje në procedurat e prokurimit publik, lidhur me tenderët për tunelin e Llogarasë dhe Unazën e Jashtme të Tiranës, me vlerë rreth 210 milionë euro.

Prokurorët pretendojnë se përmes komunikimeve dhe ndërhyrjeve në procesin e tenderimit janë krijuar avantazhe të padrejta për një konsorcium kompanish, akuzë që Balluku e ka mohuar.

Argumenti i paraqitur nga përfaqësuesit e mazhorancës ishte se Balluku nuk ushtron më funksion ekzekutiv dhe për këtë arsye nuk ekziston rreziku i prishjes së provave apo intimidimit të dëshmitarëve.

MegjithatĂ«, pĂ«rtej argumentit juridik, vendimi ka njĂ« dimension tĂ« fortĂ« politik. Kryeministri Rama ka mbajtur njĂ« qĂ«ndrim tĂ« kujdesshĂ«m publik, duke deklaruar se vendimi duhet tĂ« bazohet nĂ« raportin e KĂ«shillit tĂ« Mandateve dhe se “mekanizmi i qeverisjes nuk mund tĂ« kurdiset dhe shkurdiset sa herĂ« bĂ«het njĂ« akuzĂ«â€.

Në një sistem ku parlamenti kontrollohet nga shumica qeverisëse, çdo vendim për imunitetin e një figure të lartë politike rrezikon të shihet si një mbrojtje politike dhe jo si një vlerësim juridik.

“Ne nuk do tĂ« bĂ«hemi pengesĂ« pĂ«r hetimin e deputetĂ«ve dhe zyrtarĂ«ve tĂ« lartĂ« tĂ« akuzuar nga drejtĂ«sia” dhe “kush ka probleme me drejtĂ«sinĂ« tĂ« pĂ«rballet vetĂ« me tĂ«â€ janĂ« disa nga deklaratat e mĂ«parshme tĂ« RamĂ«s nĂ« fillimet e pĂ«rballjeve tĂ« zyrtarĂ«ve tĂ« rrethit tĂ« tij me drejtĂ«sinĂ«.

Megjithatë, sipas një analize të Institutit të Studimeve Politike (ISP), qasja e qeverisë ndaj imunitetit të zyrtarëve të akuzuar ka ndryshuar me kalimin e viteve.

NĂ« vitet 2023 dhe 2024, Kuvendi refuzoi kĂ«rkesĂ«n e opozitĂ«s pĂ«r dĂ«rgimin nĂ« GjykatĂ«n Kushtetuese tĂ« mandatit tĂ« ish-ministres Olta Xhaçka, pasi bashkĂ«shorti i saj Artan Gaçi (ish-deputet i PS-sĂ«) ishte shpallur nga qeveria “investitor strategjik”.

Në mbrojtje u mor edhe ish-ministri i Brendshëm Saimir Tahiri. Në vitin 2017 u refuzua kërkesa e Prokurorisë së Krimeve të Rënda për heqjen e imunitetit, ndërsa në 2018 Tahiri dha dorëheqje nga mandati dhe më pas u dënua me burg.

Rastet kur Kuvendi ka miratuar heqjen e imunitetit kanë qenë kryesisht për figura më pak të fuqishme politikisht, si Tom Doshi dhe Mark Frroku në vitin 2015. Në të njëjtin vit, Kuvendi miratoi brenda dy ditësh edhe heqjen e imunitetit të Armando Prengës, figura që edhe pse nuk lidheshin direkt me Partinë Socialiste, ishin përkrahës të vazhdueshëm të saj në parlament.

Në vitin 2022, Alqi Bllako dha dorëheqje nga mandati pas akuzave të ngritura nga SPAK.

Ndërsa në vitin 2023, ndryshe nga rasti i Ballukut, ish-zëvendëskryeministri Arben Ahmetaj nuk mori të njëjtën mbrojtje politike. Brenda një jave nga kërkesa për heqjen e imunitetit, Kuvendi votoi në mbështetje të SPAK-ut.

Miratim tĂ« ngjashĂ«m pĂ«r heqjen e imunitetit pati edhe pĂ«r kreun e opozitĂ«s Sali Berisha nĂ« dhjetor 2023. NdĂ«rsa dorĂ«heqje nga mandati pati nĂ« vitin 2024 nga Jurgis Çyrbja, pĂ«r tĂ« cilin u deshĂ«n vetĂ«m 8 ditĂ«.

Në rastin e Belinda Ballukut, procesi ka nisur në dhjetor 2025 dhe pas më shumë se dy muajsh mazhoranca vendosi të refuzojë SPAK-un për heqjen e imunitetit.

NĂ« demokracitĂ« funksionale, heqja e imunitetit nuk Ă«shtĂ« njĂ« dĂ«nim, por njĂ« hap procedural pĂ«r t’i hapur rrugĂ« drejtĂ«sisĂ« tĂ« veprojĂ« pa pengesa. Refuzimi i kĂ«tij procesi krijon perceptimin se pushteti politik mund t’i vendosĂ« kufij drejtĂ«sisĂ«.

Lexoni gjithashtu:

The post Partia Socialiste mbron Belinda Ballukun: Imuniteti i paprekshëm appeared first on Citizens.al.

“Offline” nĂ« shenjĂ« proteste: MotoristĂ«t e Wolt kĂ«rkojnĂ« kushte tĂ« mira pune

✇Citizens.al
By: Elira Kadriu
9 March 2026 at 15:33

Motoristët që punojnë për shërbimin e shpërndarjes së porosive të kompanisë Wolt protestuan të dielën në Bulevardin e Ri, pranë ish-stacionit të Trenit, duke kërkuar përmirësim të kushteve të punës.

Herën e fundit motoristët e kësaj kompanie protestuan më 30 shtator 2024, kur u duk se arritën një mirëkuptim me përfaqësuesit menaxherialë të degës së kompanisë në Shqipëri.

MegjithatĂ«, pakĂ«naqĂ«sitĂ« u rikthyen dhe bashkĂ« me to edhe rezistenca pĂ«r tĂ« mos punuar, apo siç e pĂ«rshkruajnĂ« protestuesit me jelekĂ« blu, “pĂ«r tĂ« qĂ«ndrojnĂ« offline”.

“PĂ«rderisa ne po punojmĂ« pĂ«r 300 lekĂ« kilometri, nuk ia vlen tĂ« ndezĂ«sh motorin”, tha njĂ«ri prej motoristĂ«ve pĂ«r Citizens.

Sot, mĂ« 9 mars, motoristĂ«t i dĂ«rguan njĂ« shkresĂ« kompanisĂ« dhe zyrave tĂ« saj nĂ«nkontraktuese, ku paraqitĂ«n njĂ« sĂ«rĂ« kĂ«rkesash lidhur me kushtet e punĂ«s. NĂ« njoftim, ata shprehin pakĂ«naqĂ«si pĂ«r uljen e ndjeshme tĂ« tarifave tĂ« shĂ«rbimit dhe kĂ«rkojnĂ« qĂ« asnjĂ« prej motoristĂ«ve protestues tĂ« mos penalizohet apo tĂ« nxirret “offline” nga aplikacioni.

Mes kĂ«rkesave kryesore janĂ« rritja dhe transparenca e tarifĂ«s pĂ«r kilometĂ«r, pajisja e tĂ« gjithĂ« motoristĂ«ve me kontrata pune sipas Kodit tĂ« PunĂ«s, pagesĂ« shtesĂ« pĂ«r ngjitjen e porosive nĂ« pallate me shumĂ« kate dhe pĂ«r porositĂ« me prioritet, si dhe rikthimi nĂ« aplikacion i kategorisĂ« “motorist” pĂ«r ata qĂ« kryejnĂ« shĂ«rbimin me motor.

Po ashtu, motoristët kërkojnë që kompania të sigurojë uniformat dhe pajisjet e punës pa pagesë nga ana e tyre.

“NĂ«se je punonjĂ«s i Wolt-it prej vitesh, do ta marrĂ«sh koshin me 25 mijĂ« lekĂ«. NĂ«se je i ri, duhet tĂ« paguash 50 mijĂ« lekĂ«, ndĂ«rkohĂ« qĂ« ne realisht po mbĂ«shtesim firmĂ«n dhe po i bĂ«jmĂ« reklamĂ«â€, shpjegoi Roveno Qatipi.

Motoristët theksojnë se protestat do të vijojnë deri në plotësimin e kërkesave, ndërsa shprehin gatishmëri për dialog me përfaqësuesit e kompanisë për gjetjen e një zgjidhjeje.

Reagimi i tyre i është dërguar gjithashtu Inspektoratit Shtetëror të Punës dhe Shërbimeve Shoqërore, si dhe Ministrisë së Shëndetësisë dhe Mbrojtjes Sociale.

“Jam aksidentuar para njĂ« viti. Kam qenĂ« nĂ« njĂ« kompani tjetĂ«r, kam thyer kĂ«mbĂ«n dhe askush nuk vuri ujin nĂ« zjarr”, tha pĂ«r Citizens Klajdi Shemshiri.

Policia izolon protestën

Pas mbledhjes në Bulevardin e Ri dhe diskutimeve në grup për mënyrën se si do të vijojë rezistenca, motoristët tentuan të dilnin në qytet për ta bërë më të dukshme kundërshtinë e tyre.

Pa vonuar, forcat policore, por edhe punonjës të veshur civilë, bllokuan motorët me arsyetimin se po pengohej trafiku.

Motoristët kundërshtuan duke thënë se do ta vijojnë protestën në ditët në vijim në këmbë, duke mos i marrë motorët.

Gjatë protestës ata vunë re se çmimet e shërbimit që do të ofroheshin në ato momente do të ishin shumë më të larta se zakonisht, për shkak të bojkotit.

Ata u shprehĂ«n njĂ«zĂ«ri se do tĂ« vijojnĂ« tĂ« qĂ«ndrojnĂ« “offline” pĂ«r tĂ« shprehur rezistencĂ«n, por nuk janĂ« dakord qĂ« vetĂ« menaxherĂ«t t’i nxjerrin jashtĂ« sistemit (offline) pĂ«r shkak tĂ« kĂ«rcĂ«nimeve, si njĂ« taktikĂ« qĂ« mund t’i largojĂ« nga puna.

Filiali i “Wolt” nĂ« ShqipĂ«ri u hap mĂ« 27 nĂ«ntor 2023 nga kompania mĂ«mĂ« finlandeze “Wolt Enterprises Oy,” me kapital themeltar prej rreth 500 mijĂ« eurosh. AJo operon nĂ« ShqipĂ«ri pĂ«rmes nĂ«nkontraktorĂ«ve pĂ«r sa i pĂ«rket sigurimit tĂ« krahut tĂ« punĂ«s pĂ«r korrierĂ«t, tĂ« cilĂ«t edhe pse realisht nuk kanĂ« marrĂ«dhĂ«nie direkte me kompaninĂ«, mbajnĂ« logon e “Wolt”.

Citizens kontaktoi përfaqësues të zyrës menaxheriale të Wolt në Shqipëri, por deri në publikimin e këtij artikulli nuk pati reagim.

Lexo gjithashtu:

ÇfarĂ« po ndodh me motoristĂ«t e “Wolt”?

The post “Offline” nĂ« shenjĂ« proteste: MotoristĂ«t e Wolt kĂ«rkojnĂ« kushte tĂ« mira pune appeared first on Citizens.al.

“Revoltohu motĂ«r!” Vajzat dhe gratĂ« marshojnĂ« kundĂ«r dhunĂ«s dhe patriarkatit

✇Citizens.al
By: Erisa Kryeziu
8 March 2026 at 16:23

“Revoltohu motĂ«r” ishte thirrja qĂ« mblodhi mesditĂ«n e “8 Marsit” vajza, gra dhe aktivistĂ« nĂ« njĂ« protestĂ« nĂ« sheshin “NĂ«nĂ« Tereza”.

Përmes një marshimi simbolik që përshkoi rrugët kryesore të Tiranës, protestuesit kërkuan barazi, mbrojtje nga dhuna, akses në drejtësi dhe përfaqësim real në vendimmarrje.

Ata theksuan se të jesh grua në Shqipëri shpesh do të thotë të jetosh me frikë, pasi diçka më shumë se gjysma e grave në vend (53%) kanë përjetuar të paktën një formë dhune gjatë jetës së tyre.

“NĂ« vetĂ«m tre vitet e fundit janĂ« regjistruar mbi 15 mijĂ« raste dhune nĂ« familje. NĂ« kĂ«tĂ« periudhĂ« janĂ« vrarĂ« 32 gra dhe vajza”, u shpreh aktivistja Ermela Çelaku.

Marshimi u thirr nga Kolektivi Feminist nĂ« ShqipĂ«ri. OrganizatorĂ«t theksuan se femicidi nuk Ă«shtĂ« “krim pasioni,” por “rezultat i njĂ« shoqĂ«rie qĂ« ende nuk e vlerĂ«son jetĂ«n e grave si tĂ« barabartĂ«â€.

Gjatë tubimit, vajzat dhe gratë ndanë edhe histori personale mbi presionin dhe kontrollin që përjetojnë në familje shoqëri dhe në hapësirën publike.

“NĂ« moshĂ«n 18-vjeçare erdhi njĂ« valĂ« emocionesh, zemĂ«rimi dhe nevoje pĂ«r tĂ« eksploruar mĂ« shumĂ«, pĂ«r ta pĂ«rmbysur botĂ«n e vogĂ«l nĂ« tĂ« cilĂ«n jetoja,” tregoi Entenela Ndrevataj, aktiviste feministe.

“Doja t’i shpĂ«toja emĂ«rtimit tĂ« ‘vajzĂ«s sĂ« mirë’, qĂ« mĂ« kufizonte edhe gjĂ«rat bazike: lĂ«vizjen e lirĂ«, oraret me kontroll, daljet natĂ«n, mĂ«nyrĂ«n se si vishem apo rolin tim nĂ« familje dhe mjedisin pĂ«rreth,” vijoi ajo.

PĂ«r Ndrevatajn, rebelimi nisi me hapa tĂ« vegjĂ«l, pasi presioni dhe dhuna psikologjike ishin aq tĂ« forta “sa guxoja tĂ« Ă«ndĂ«rroja pĂ«r liri, por gjithmonĂ« me hijen e frikĂ«s pas”.

PĂ«r aktivisten Deni Sanxhaku, nĂ« ShqipĂ«rinĂ« e vitit 2026 tĂ« qenurit grua “nuk mjafton”.

“Duhet tĂ« jesh gruaja e dikujt, mamaja e dikujt, motra e dikujt. Duhet tĂ« jesh punĂ«tore nĂ« fabrikĂ« qĂ« tĂ« kujtojnĂ« vetĂ«m mĂ« 1 Maj. Duhet gjithmonĂ« tĂ« jesh nĂ« raport me dikĂ« tjetĂ«r qĂ« tĂ« njihen tĂ« drejtat e tua dhe tĂ« kesh mbrojtje apo solidaritet”, theksoi Sanxhaku.

Edhe puna e papaguar dhe barra e përditshme që mbajnë gratë në familje dhe në shoqëri ishte pjesë e mesazheve të marshimit, i cili përfshiu edhe përfaqësues grupimesh politike.

Aktivistja Albina Ruko, nga Lëvizja Bashkë, theksoi se gratë janë mësuar të luftojnë në heshtje.

“TĂ« jemi tĂ« zonjat nĂ« punĂ«, tĂ« jemi shtylla e familjes, tĂ« rrisim fĂ«mijĂ«t me Ă«ndrra dhe vlera. UnĂ« besoj se vajzat tona duhet tĂ« jetojnĂ« nĂ« njĂ« botĂ« mĂ« tĂ« drejtĂ« se ajo qĂ« kemi gjetur ne”, u shpreh ajo.

Në marshim pati edhe mesazhe solidariteti për gratë që përballen me forma të ndryshme diskriminimi, përfshirë gratë lesbike, biseksuale, transgjinore, rome, egjiptiane dhe gratë me aftësi të kufizuara.

Sipas aktivistes së komunitetit LGBT, Livia Zotrija, diskutimet publike të vitit të fundit rreth ligjit për barazinë gjinore kanë nxitur një klimë më armiqësore ndaj komunitetit.

“PĂ«rballĂ« sulmeve fizike, dhunĂ«s verbale, linçimit publik dhe dehumanizimit qĂ« Ă«shtĂ« ushqyer ndaj grave dhe vajzave lesbike, biseksuale dhe transgjinore. Jemi bĂ«rĂ« shĂ«njestĂ«r vetĂ«m sepse ekzistojmĂ« dhe sepse guxojmĂ« tĂ« flasim”, u shpreh Zotrija.

Marshimi u mbyll përpara Kryeministrisë. Aktivistet nuk kursyen kritikat edhe ndaj gjuhës seksiste në politikë ndaj strukturave patriarkale në pushtet.

“Kur themi patriarkat kemi nĂ« mendje fytyrĂ«n dhe fjalorin e Taulant BallĂ«s, shpĂ«rthimet e Edi RamĂ«s; dhunĂ«n shtetĂ«rore nĂ« duart e oligarkĂ«ve nga Ulaj te Mane dhe gjithçka nĂ« mes,” u shpreh Diana Malaj, aktiviste e Grupit ATA nga Kamza.

“AarrogancĂ«n e kryebashkiakĂ«ve tĂ« lirĂ« apo nĂ« burg; dhe simbolikĂ«n e ‘VilĂ«s 31’ si njĂ« art nĂ« shĂ«rbim tĂ« pushtetit”, vijoi ajo.

Përveç kërkesave për barazi dhe drejtësi për gratë në Shqipëri, protestuesit shprehën solidaritet edhe me gratë në vendet e luftës, si Palestina, Irani dhe Ukraina, të cilat sipas tyre përballen njëkohësisht me shtypje patriarkale dhe konflikte të armatosura.

Sipas të dhënave të Avokatit të Popullit, të përpunuara në vitin 2024 me mbështetjen e UN Women, gjatë periudhës 2021-2024 janë vrarë 37 vajza dhe gra në Shqipëri, ndërsa 27 prej këtyre rasteve janë klasifikuar si femicid, pra vrasje për shkak të gjinisë.

NdĂ«rkohĂ«, sipas tĂ« dhĂ«nave tĂ« Kolektivit Feminist nĂ« ShqipĂ«ri, tĂ« mbledhura pĂ«rmes platformĂ«s “Counting Dead Women”, nĂ« tre vitet e fundit janĂ« vrarĂ« 32 vajza dhe gra nga bashkĂ«shortĂ«t, partnerĂ«t, ish-partnerĂ«t apo familjarĂ«t. NĂ« kĂ«to shifra pĂ«rfshihen edhe gratĂ« shqiptare tĂ« vrara jashtĂ« vendit.

Lexo gjithashtu:

The post “Revoltohu motĂ«r!” Vajzat dhe gratĂ« marshojnĂ« kundĂ«r dhunĂ«s dhe patriarkatit appeared first on Citizens.al.

BanorĂ«t e FushĂ«-BulqizĂ«s kundĂ«shtojnĂ« ndĂ«rtimin e hidrocentralit “Shytaj”

✇Citizens.al
By: Erisa Kryeziu
6 March 2026 at 17:07

Banorë të fshatrave Koçaj, Dragu dhe Kodra e Danit, në Njësinë Administrative Fushë-Bulqizë, u mblodhën sot para bashkisë për të kundërshtuar ndërtimin e një hidrocentrali (HEC).

Ata hynë në sallën ku po zhvillohej mbledhja e këshillit bashkiak, ku pritej të diskutohej dhënia e një parcele toke për ndërtimin e HEC-it. Megjithatë, sipas bashkisë, çështja nuk ishte pjesë e rendit të ditës, pasi nuk ishte miratuar më parë.

“U nisĂ«n tre-katĂ«r herĂ«, jo malin, jo drutë  Tani ka shkuar puna aty ku nuk mbahet mĂ«, duke tharĂ« tre katunde. ËshtĂ« pĂ«rrua, por do t’i mbledhĂ« tĂ« gjithĂ« ujĂ«rat nĂ« njĂ« vend dhe tĂ« bĂ«het i pasur ai i zoti qĂ« do ta marrĂ«â€, u shpreh pĂ«r Citizens.al, Elez Dedja, banor i zonĂ«s.

Pasi pa që banorët hynë në sallë, kryetarja e bashkisë, Festime Mjeshtri, u largua nga mbledhja dhe u fut në zyrën e saj, e ndjekur nga banorët. Më pas ajo pranoi të takonte një përfaqësi të tyre.

“Po na e bĂ«nĂ« centralin atje pĂ«r tĂ« na marrĂ« ujin, pĂ«r tĂ« na marrĂ« shpirtin, pĂ«r tĂ« na marrĂ« gjithçka”, u shpreh Mirgjela Mera, njĂ« tjetĂ«r banore, teksa priste jashtĂ« derĂ«s sĂ« kryebashkiakes sĂ« bashku me dhjetĂ«ra banorĂ« tĂ« tjerĂ«. Sipas saj, nĂ«se uji u merret, ata nuk kanĂ« mĂ« mundĂ«si tĂ« jetojnĂ« nĂ« fshat.

Në të njëjtën linjë u shpreh edhe Ahmet Bushi, gjithashtu banor, i cili theksoi se ata do të bëjnë çmos për të mos e lejuar ndërtimin e hidrocentralit.

“Pa ujĂ«, pa drita, pa rrugĂ« nuk ka jetĂ«. Uji merret te fshati im, te shtĂ«pia ime nĂ« katund. Shytaj quhet pĂ«rroi dhe ujĂ«rat mblidhen mĂ« poshtĂ«â€, u shpreh Bushi.


Sipas Seit Hotit, nëse uji merret për hidrocentralin, banorët do të detyrohen të shpërngulen. Ai thekson se për projektin nuk është bërë konsultim me banorët.

“[Investitori]
 do ta shtrojĂ« kĂ«tu nĂ« kĂ«shillin bashkiak, tĂ« marrĂ« vendimin e kĂ«shillit, por ne kemi marrĂ« informacionet dhe nuk e pranojmĂ«. Prandaj kemi ardhur sot kĂ«tu”, tha ai.

Nadire Dedaj, një banore në moshë, u shpreh se kundërshtimi ndaj projektit vijon prej vitesh. Ajo tregoi se një situatë të ngjashme zona e kishte kaluar me protesta edhe në vitin 2019 duke ia dalë ta mbrojë ujin.

“Atje nuk mund tĂ« futen fadroma e mjete tĂ« tjera. Edhe nĂ«se firmat jepen nga Tirana apo nga kĂ«ta kĂ«tu, ata nuk hyjnĂ« dot atje. Ta kenĂ« tĂ« prerĂ« atĂ« fjalĂ«â€, theksoi ajo pĂ«r Citizens.al.

Pas përfundimit të takimit me kryebashkiaken, banorët thanë se ajo u shpreh se do të mbështeste qëndrimin e tyre nëse kërkesat rezultojnë të drejta.

“Kryebashkiakja ishte nĂ« dijeni dhe tha se e priste kĂ«tĂ« reagim,” tregoi pĂ«r Citizens.al Ismet Koka pasi doli nga takimi.

“Si pĂ«rfundim na dha njĂ« ‘ok’ dhe tha se do tĂ« jetĂ« me banorĂ«t nĂ«se Ă«shtĂ« me tĂ« drejtĂ«. NĂ«se nuk Ă«shtĂ«, atĂ«herĂ« do tĂ« merren masa tĂ« tjera.”

MĂ« herĂ«t banorĂ«t kanĂ« dorĂ«zuar edhe njĂ« peticion me rreth 350 nĂ«nshkrime kundĂ«r ndĂ«rtimit tĂ« HEC-it “Shytaj”.

Ata kërkojnë që çdo vendim për ndërtimin e hidrocentralit të merret vetëm pas publikimit të raportit të Vlerësimit të Ndikimit në Mjedis dhe pas zhvillimit të dëgjesave publike në fshatrat e prekura, për ndikimin në burimet ujore dhe në masivin pyjor.

Projekti pĂ«r ndĂ«rtimin e hidrocentralit “Shytaj” ka nisur qĂ« nĂ« vitin 2019, por nuk arriti tĂ« miratohej nĂ« kĂ«shillin bashkiak pĂ«r shkak tĂ« kundĂ«rshtimeve tĂ« banorĂ«ve.

Asokohe, banorët deklaruan se nuk ishin zhvilluar konsultime publike me komunitetin.

NĂ« vitin 2024, KĂ«shilli KombĂ«tar i Territorit vendosi miratimin me kusht tĂ« lejes sĂ« ndĂ«rtimit pĂ«r HEC-in “Shytaj”, me detyrimin pĂ«r plotĂ«simin e dokumentacionit tekniko-ligjor dhe pagesĂ«n e taksĂ«s sĂ« ndikimit nĂ« infrastrukturĂ«.

Sipas lejes sĂ« ndĂ«rtimit, shoqĂ«ria ndĂ«rtuese Ă«shtĂ« “ERIM” sh.p.k., nĂ« pronĂ«si tĂ« familjes Shyti, me aksionerĂ« Adhurim Shyti, Ervin Shyti dhe ArbĂ«r Shyti.

Lexo gjithashtu:

The post BanorĂ«t e FushĂ«-BulqizĂ«s kundĂ«shtojnĂ« ndĂ«rtimin e hidrocentralit “Shytaj” appeared first on Citizens.al.

Femicidi në Shqipëri: 27 viktima në katër vite

✇Citizens.al
By: Erisa Kryeziu
6 March 2026 at 15:00

Dhuna vijon tĂ« jetĂ« pĂ«rditshmĂ«ri pĂ«r gratĂ« nĂ« ShqipĂ«ri, duke marrĂ« forma ekstreme deri nĂ« humbje jete. Sipas tĂ« dhĂ«nave tĂ« Avokatit tĂ« Popullit, tĂ« pĂ«rpunuara nĂ« vitin 2024 me mbĂ«shtetjen e UN Women, gjatĂ« periudhĂ«s 2021-2024 janĂ« vrarĂ« 37 vajza dhe gra, ndĂ«rsa 27 prej kĂ«tyre rasteve janĂ« klasifikuar si “femicid,” pra vrasje pĂ«r shkak tĂ« gjinisĂ«.

Gjetjet janĂ« pjesĂ« e analizĂ«s sĂ« “Observatorit pĂ«r Femicidin,” njĂ« mekanizĂ«m monitorimi i ngritur nĂ« vitin 2024 me mbĂ«shtetjen e UN Women, i cili analizon rastet e dhunĂ«s ekstreme ndaj grave dhe vajzave nĂ« vend.

MegjithatĂ«, pavarĂ«sisht rritjes sĂ« vĂ«mendjes institucionale, termi “femicid” ende nuk Ă«shtĂ« i pĂ«rkufizuar nĂ« Kodin Penal shqiptar, duke e bĂ«rĂ« mĂ« tĂ« vĂ«shtirĂ« njohjen formale tĂ« motiveve gjinore nĂ« procedurat gjyqĂ«sore.

18 raste dhune ekstreme vetëm në vitin 2024

Gjatë vitit 2024, Observatori analizoi 18 raste të dhunës ekstreme ndaj grave dhe vajzave. Këto raste përfshijnë jo vetëm vrasjet, por edhe forma të tjera të dhunës që mund të çojnë në pasoja fatale.

Nga këto raste, 5 ishin vrasje të grave, ndërsa vetëm 3 prej tyre u klasifikuan si femicid. Dy nga viktimat u vranë nga bashkëshortët e tyre, ndërsa një rast përfshinte vrasjen e një gruaje nga fqinji i saj.

Sipas të dhënave të Observatorit për Femicidin, në 13 nga 18 rastet e marra në shqyrtim viktimat kishin përjetuar më parë dhunë nga autori.

“Duke konfirmuar se dhuna vdekjeprurĂ«se shpesh Ă«shtĂ« pĂ«rshkallĂ«zim i abuzimit tĂ« njohur mĂ« parĂ«â€, thuhet nĂ« tĂ« dhĂ«nat e pĂ«rpunuara nga Observatori.

Nga këto 18 raste, në 5 raste viktimat kishin kërkuar ndihmë nga policia.

“AsnjĂ« nga viktimat nuk ishte nĂ«n masa aktive mbrojtjeje nĂ« momentin e krimit”, theksojnĂ« tĂ« dhĂ«nat.

Për këto raste janë identifikuar 19 autorë, prej të cilëve 17 ishin djem ose burra, ndërsa 7 prej tyre kishin rekorde kriminale të mëparshme.

Sipas të dhënave të Observatorit, viktimat ishin nëna të 33 fëmijëve, përfshirë 9 të mitur.

“MĂ« shumĂ« se gjysma e ngjarjeve (56%) ndodhĂ«n nĂ« zona rurale, duke nxjerrĂ« nĂ« pah pasoja mĂ« tĂ« gjera sociale tĂ« dhunĂ«s ekstreme ndaj grave”, thuhet nĂ« tĂ« dhĂ«nat e mbledhura nga Observatori.

Sipas UN Women, në një tryezë të mbajtur për Ditën Ndërkombëtare të Grave, këto gjetje nxjerrin në pah boshllëqe të rëndësishme në identifikimin e hershëm të rrezikut, në parandalimin dhe në reagimin institucional ndaj dhunës ndaj grave.

“KĂ«to tĂ« dhĂ«na tregojnĂ« se vetĂ«m ligjet nuk mjaftojnĂ«. Urdhrat e mbrojtjes duhet tĂ« zbatohen nĂ« mĂ«nyrĂ« konsistente, rreziqet duhet tĂ« vlerĂ«sohen herĂ«t dhe institucionet duhet tĂ« punojnĂ« sĂ« bashku pĂ«r tĂ« parandaluar pĂ«rshkallĂ«zimin e dhunĂ«s”, thekson UN Women nĂ« njĂ« deklaratĂ« publike.

Mangësitë institucionale dhe mbrojtja ligjore

Raporti evidenton disa dobësi të vazhdueshme në reagimin institucional ndaj dhunës me bazë gjinore.

“Mungesa e njohjes sĂ« qartĂ« ligjore tĂ« femicidit vazhdon tĂ« kufizojĂ« njohjen formale tĂ« motiveve tĂ« lidhura me gjininĂ« brenda procedurave gjyqĂ«sore. NĂ« disa raste, dhuna paraprake ishte e njohur nga institucionet, megjithatĂ« nuk ishin marrĂ« masa aktive mbrojtjeje pĂ«rpara ngjarjes”, thuhet nĂ« raport.

Sipas raportit, identifikimi i vonuar i rrezikut, zbatimi dhe monitorimi i dobët i masave mbrojtëse, si dhe koordinimi i pamjaftueshëm mes policisë, gjykatave, prokurorisë dhe shërbimeve sociale e shëndetësore janë disa nga faktorët kryesorë që çojnë në mosreagim institucional ndaj dhunës me bazë gjinore.

Në një tryezë të përbashkët të organizuar nga UN Women në kuadër të Ditës Ndërkombëtare të Grave, me përfaqësues të institucioneve përgjegjëse, u bë thirrje për të garantuar që gratë dhe vajzat të kenë akses të plotë në drejtësi.

“Me gjithĂ« pĂ«rparimin e bĂ«rĂ« si rezultat i reformĂ«s nĂ« drejtĂ«si, gratĂ« vazhdojnĂ« tĂ« hasin barriera kur kĂ«rkojnĂ« drejtĂ«si nĂ« rastet qĂ« kanĂ« tĂ« bĂ«jnĂ« me dhunĂ«n me bazĂ« gjinore, zgjidhjen e martesĂ«s, mbĂ«shtetjen pĂ«r fĂ«mijĂ«t, pasurinĂ« dhe aspekte tĂ« tjera”, thuhet nĂ« reagimin e UN Women.

Sipas organizatës, kostot e larta ligjore dhe të transportit, si dhe përgjegjësitë e përkujdesit për familjen, kufizojnë aftësinë e tyre për të kërkuar dhe për të marrë zgjidhje ligjore.

“Gjykatat dhe qendrat e ndihmĂ«s ligjore shpesh janĂ« tĂ« pĂ«rqendruara nĂ« zonat urbane, duke ua bĂ«rĂ« grave nĂ« zonat rurale mĂ« tĂ« vĂ«shtirĂ« aksesin nĂ« to”, thuhet nĂ« deklaratĂ«n e UN Women nĂ« ShqipĂ«ri.

Sipas një raporti monitorimi të vitit 2025 të Qendrës për Nisma Ligjore Qytetare, janë analizuar 479 raste të dhunës në familje të gjykuara gjatë tre viteve të fundit në shtatë gjykata në vend.

Sipas raportit, 108 viktima (22%) ishin të përfaqësuara nga një avokat, ndërsa 371 gra morën pjesë në procedura ligjore pa përfaqësim ligjor.

“VetĂ«m shtatĂ« gra pĂ«rfituan ndihmĂ« juridike tĂ« financuar nga shteti”, thekson raporti.

Në rastet kur gratë kishin përfaqësim ligjor, gjykatat miratuan urdhra mbrojtjeje në çdo rast.

Sipas UN Women, kjo tregon se qasja nĂ« ndihmĂ« juridike rrit gjasat pĂ«r mbrojtje dhe se procedurat aktuale pĂ«r ndihmĂ« juridike falas duhet t’i pĂ«rgjigjen natyrĂ«s urgjente tĂ« rasteve tĂ« dhunĂ«s nĂ« familje.

Lexoni gjithashtu:

The post Femicidi në Shqipëri: 27 viktima në katër vite appeared first on Citizens.al.

10 pika pa pĂ«rgjigje pĂ«r projektin “Blue Borgo”

✇Citizens.al
By: Erblin Vukaj
4 March 2026 at 19:53

Kompania “Gener 2” publikoi tĂ« martĂ«n njĂ« tekst me titull “10 fakte mbi statusin ligjor dhe administrativ tĂ« projektit nĂ« VelipojĂ«â€, ku pretendoi se projekti “Blue Borgo” Ă«shtĂ« nĂ« pĂ«rputhje me ligjin dhe se debati mbi pretendimet pĂ«r pronat, bazohet nĂ« “keqinformime”.

Por dokumentet zyrtare të marra nga Citizens.al përmes institucioneve dhe raportimet në terren tregojnë se rreth projektit mbeten plot çështje pa përgjigje. Më poshtë janë dhjetë prej tyre.

Na takon të theksojmë se redaksia jonë iu drejtua në të paktën dy raste me kërkesa për koment, por deri në botimin e këtij shkrimi nuk pati përgjigje.

1- A ishin të ligjshme punimet e një viti më parë?

NĂ« mars 2025 banorĂ«t e Rrjollit u pĂ«rplasĂ«n me grupin e punonjĂ«sve qĂ« nisĂ«n zhvillimin e projektit “Blue Borgo”. Situata pĂ«rshkallĂ«zoi pas ndĂ«rhyrjes sĂ« policisĂ« teksa banorĂ«t denoncuan pretendimet e tyre se kompania “Gener 2” po pĂ«rpiqej t’u merrte tokat.

Kompania reagoi me një njoftim prej gjashtë rreshtash. Ajo konfirmoi se projekti kishte nisur të zhvillohej, por hodhi poshtë pretendimet duke këmbëngulur se gjithçka ishte konformë ligjit.

“Gener 2” rezulton se fitoi licencĂ« zbatimi pĂ«r projektin (NZ.4586/34) mĂ« 16 shtator 2025. NdĂ«rsa vendimi i lejes sĂ« ndĂ«rtimit u firmos mĂ« 8 gusht 2025 dhe leja u zbardh nga Agjencia e Zhvillimit tĂ« Territorit (AZHT) vetĂ«m mĂ« 15 janar 2026 (Leje ndĂ«rtimi Nr.360/1).

Kjo nënkupton se punimet paraprake të vitit 2025 ishin para përmbylljes së plotë të procedurave ligjore.

2- A është verifikuar plotësisht statusi i pronësisë?

“Gener 2” thotĂ« se ka hyrĂ« nĂ« marrĂ«dhĂ«nie kontraktuale me “palĂ«n qĂ« figuron si mbajtĂ«se e tĂ« drejtave tĂ« pronĂ«sisĂ«â€ dhe se ajo nuk ka cenuar tĂ« drejtat e askujt.

“[
] projekti Ă«shtĂ« mbĂ«shtetur vetĂ«m nĂ« vendime tĂ« formĂ«s sĂ« prerĂ«, tĂ« certifikuara nĂ« tĂ« gjitha shkallĂ«t e gjyqĂ«sorit,” thuhej nĂ« njĂ« nga reagimet.

Pamje e zonës që parashikohet të merret për shfrytëzim nga resorti Blue Borgo.

MegjithatĂ«, “Gener 2” nuk ka treguar pĂ«rmbledhje tĂ« kĂ«tyre vendimeve, titullin bazĂ« tĂ« pronĂ«sisĂ«, zinxhirin e kalimeve tĂ« pronĂ«s, apo dokumentet qĂ« provojnĂ« sigurinĂ« juridike tĂ« transaksioneve.

NĂ« planvendosjen e lejes sĂ« ndĂ«rtimit “Gener 2” shfaqet si projektues bashkĂ« me studion arkitekturore tĂ« Stefano Boerit, ndĂ«rsa si zhvillues kompania tjetĂ«r e zotĂ«ruar nga familja Ulaj “ABA Blue Borgo,” çka lĂ« tĂ« nĂ«nkuptohet se pala e tretĂ« Ă«shtĂ« po njĂ« sipĂ«rmarrje e Ulajve.

Në një projekt të kësaj përmase, transparenca mbi pronësinë është element kyç për besueshmërinë e investimit.

3- Për çfarë heton Prokuroria e Shkodrës?

Sipas “Gener 2” nuk rezulton tĂ« ekzistojĂ« as edhe njĂ« akt pezullues ndaj vijimit tĂ« projektit.

“Prona dhe procesi pĂ«rkatĂ«s kanĂ« kaluar fazat e shqyrtimit tĂ« nevojshĂ«m sipas kuadrit pĂ«rkatĂ«s, dhe mbi kĂ«tĂ« bazĂ« nuk rezulton ndonjĂ« pengesĂ« ligjore pĂ«r vijimin normal tĂ« punimeve,” thuhet nga kompania.

Por, Prokuroria e Shkodrës ka konfirmuar për Citizens.al se ekziston një procedim penal i hapur mbi këtë çështje, bazuar në materialet e referuara nga SPAK (Procedimi Nr.390/2025 referuar nga Prokuroria e Posaçme më 21 mars 2025) mbi bazën e kallëzimit të bërë nga banorët për pretendime falsifikimesh të titujve të pronësisë.

Edhe pse hetimet janë ende në zhvillim, fakti që ekziston një procedim penal tregon se disa aspekte të projektit janë ende nën verifikim nga organet e drejtësisë.

4- Pse nuk ka tabelë me lejen e zbardhur në kantier?

Pas përplasjeve dhe sinjalizimeve të banorëve, buzë rrugës Shëngjin-Velipojë u vu një tabelë, e cila pavarësisht se fliste për projektin, nuk shoqërohej me lejen e zbardhur dhe firmosur të Këshillit Kombëtar të Territorit dhe Ujit (KKTU).

Tabela tregon se investimi pĂ«rllogaritet nĂ« vlerĂ«n prej rreth 26.8 miliardĂ« lekĂ« (280 milionĂ« euro), se punimet pritet tĂ« zgjasin 5 vite (60 muaj) dhe se kur ka marrĂ« licencĂ«n e zbatimit kompania “Gener 2”.

Tabela nĂ« kantier e “Blue Borgo”/Citizens.al

Tabela nuk ka informacion për pozicionet kadastrale, pamjet 3-D të projektit, vendosjes së strukturave që do të ndërtohen, hartën topografike, treguesit teknik për parcelat e pasurive kufitare, distancave të pronës, intensitetin e ndërtimit, koeficientin e shfrytëzimit të truallit, etj.

5- Sa i informuar ishte komuniteti lokal?

Kompania thotë se projekti është prezantuar në konsultime publike dhe se nuk ka pasur kundërshtime.

Sipas Agjencia Kombëtare e Mjedisit (AKM), për projektin qe zhvilluar konsultim në shtator 2024, në kuadër të procedurave për Vlerësimin e Ndikimit në Mjedis (VNM).

Konsultimi Ă«shtĂ« pasqyruar nĂ« pĂ«rmbledhjen jo-teknike tĂ« raportit mjedisor, ku projekti prezantohet si zhvillim turistik “me ndikim tĂ« menaxhueshĂ«m nĂ« mjedis”.

Por banorët e zonës kanë deklaruar publikisht se u njohën me projektin vetëm kur filluan punimet në terren.

Kjo krijon një kontradiktë mes narrativës zyrtare dhe perceptimit të komunitetit lokal për sa kohë nuk ka pasur asnjë reagim tjetër sqarues nga institucionet publike.

6- Si u përjashtua projekti nga taksa e ndikimit në infrastrukturë?

Bashkia Shkodër ka konfirmuar për Citizens.al se projekti rezulton i përjashtuar nga pagesa e taksës së ndikimit në infrastrukturë.

MegjithatĂ«, deri mĂ« tani nuk Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« publik akti konkret administrativ qĂ« e vendos kĂ«tĂ« pĂ«rjashtim pĂ«r projektin “Blue Borgo”, as baza e detajuar ligjore qĂ« e justifikon atĂ«.

Sipas skemës së taksave vendore, për një investim turistik të kësaj përmase në Velipojë norma e taksës së ndikimit në infrastrukturë është rreth 3% e vlerës së investimit.

Projekti i resortit “Blue Borgo”.

NĂ«se merret si referencĂ« vlera e projektit qĂ« Ă«shtĂ« pĂ«rmendur publikisht – rreth 280 milionĂ« euro – atĂ«herĂ« taksa potenciale e ndikimit nĂ« infrastrukturĂ« do tĂ« arrinte nĂ« rreth 8.4 milionĂ« euro.

Derisa të publikohet dokumenti që justifikon përjashtimin, mbetet e paqartë si dhe mbi çfarë baze u fal një detyrim fiskal i kësaj përmase.

7- A e plotĂ«son projekti kriterin “brand name” pĂ«r pĂ«rjashtim nga taksa?

Ligji pĂ«r taksat vendore parashikon njĂ« pĂ«rjashtim tĂ« veçantĂ« nga taksa e infrastrukturĂ«s pĂ«r strukturat akomoduese me 5 yje, status special, por vetĂ«m nĂ«se ato operohen nga njĂ« markĂ« hotelerie ndĂ«rkombĂ«tare “brand name”.

Deri tani, as nĂ« komunikimet publike tĂ« “Gener 2” dhe as nĂ« dokumentet e bĂ«ra publike nga institucionet nuk Ă«shtĂ« pĂ«rmendur ndonjĂ« markĂ« ndĂ«rkombĂ«tare hotelerie qĂ« do tĂ« operojĂ« resortin “Blue Borgo”.

Në mungesë të këtij elementi, pyetja që mbetet është nëse projekti i plotësonte vërtetë kushtet ligjore për përjashtim nga taksa e infrastrukturës apo jo.

8- Pse projekti nuk figuron si investim strategjik?

Agjencia Shqiptare e Zhvillimit tĂ« Investimeve (AIDA) konfirmoi dy herĂ« pĂ«r Citizens.al se pĂ«r projektin “Blue Borgo” nuk rezulton asnjĂ« vendim i Komitetit tĂ« Investimeve Strategjike.

Kjo do të thotë se projekti nuk ka statusin formal të investitorit strategjik, një status që shpesh përdoret për të justifikuar lehtësi fiskale apo procedura të përshpejtuara.

Në këtë kontekst, mbetet e paqartë mbi çfarë mekanizmi tjetër ligjor është mbështetur përjashtimi nga taksa e infrastrukturës.

9- A cenon projekti zonë të mbrojtur?

Zona ku po ndĂ«rtohet resorti “Blue Borgo” ka qenĂ« pjesĂ« e Peizazhit tĂ« Mbrojtur Lumi i BunĂ«s-VelipojĂ«, konkretisht nĂ« nĂ«nzonĂ«n 1b, ku zbatohej shkalla e dytĂ« e mbrojtjes mjedisore. Kjo kategori synonte ruajtjen e biodiversitetit dhe peizazhit natyror, duke lejuar vetĂ«m aktivitete ekonomike dhe turistike qĂ« nuk cenonin objektivat e mbrojtjes.

MegjithatĂ«, ndryshimet e miratuara nĂ« vitin 2024 (kur u konceptua dhe projekti) nĂ« Ligjin pĂ«r Zonat e Mbrojtura pĂ«rfshinĂ« konceptin e “turizmit tĂ« ekselencĂ«s”, qĂ« lejon ndĂ«rtimin e strukturave akomoduese turistike me standarde tĂ« larta edhe brenda zonave tĂ« mbrojtura.

Zona 1b e peizazhit të mbrojtur Bunë-Velipojë/Citizens.al

Organizata si, Qendra për Ruajtjen dhe Mbrojtjen e Mjedisit Natyror në Shqipëri (PPNEA) kanë paralajmëruar se kjo qasje mund të hapë rrugën për zhvillime intensive turistike në territore që më parë ishin të destinuara kryesisht për konservim.

VetĂ« “Gener 2” nuk ka folur pĂ«r kĂ«tĂ« pjesĂ« dhe nuk ka garantuar qartĂ«sisht se çfarĂ« masash ka parashikuar pĂ«r tĂ« reduktuar impaktin nĂ« mjedisin e zonĂ«s.

Në këtë kuptim, konflikti në Rrjoll nuk lidhet vetëm me një resort të vetëm, por edhe me një debat më të gjerë: nëse zonat e mbrojtura duhet të mbeten hapësira prioritare për ruajtjen e natyrës apo të shndërrohen në zona zhvillimi turistik

10. Nëse dokumentet janë kaq të qarta, pse nuk publikohen të gjitha?

NĂ« reagimin e saj publik, “Gener 2” deklaron se Ă«shtĂ« e gatshme tĂ« vĂ«rĂ« nĂ« dispozicion dokumentacionin pĂ«rkatĂ«s.

MegjithatĂ«, pavarĂ«sisht edhe kĂ«rkesave nĂ« rrugĂ« elektronike tĂ« Citizens.al, deri mĂ« tani nga investitori nuk Ă«shtĂ« mbajtur asnjĂ« konferencĂ« pĂ«r shtyp dhe nuk Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« publik asnjĂ« dosje e plotĂ« qĂ« tĂ« pĂ«rfshijĂ«: aktin e pĂ«rjashtimit nga taksa e infrastrukturĂ«s, provĂ«n e ortakĂ«risĂ« “brand name” si hotelier ndĂ«rkombĂ«tar, listĂ«n e kushteve tĂ« vendosura nga KKT, dhe dokumentet qĂ« provojnĂ« pĂ«rmbushjen e tyre.

Derisa kĂ«to dokumente tĂ« bĂ«hen publike, projekti “Blue Borgo” do tĂ« vazhdojĂ« tĂ« mbetet jo vetĂ«m njĂ« investim i madh turistik, por edhe njĂ« histori me shumĂ« pyetje tĂ« hapura.

Lexoni gjithashtu:

The post 10 pika pa pĂ«rgjigje pĂ«r projektin “Blue Borgo” appeared first on Citizens.al.

❌
❌