Bashkimi Evropian tha se arrestimi i fundit nga Serbia i një veterani të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës është “një shkelje tjetër” e obligimeve të Serbisë të Marrëveshjes për dialogun dhe drejtësinë të vitit 2015. “Sipas kësaj marrëveshjeje, Serbia është zotuar që të mos iniciojë hetime penale apo ndjeje penale për krimet që pretendohet se janë […]
PRISHTINË, 9 shkurt/ATSH/ Bashkimi Evropian tha se arrestimi i fundit nga Serbia i një veterani të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës është “një shkelje tjetër” e obligimeve të Serbisë të Marrëveshjes për dialogun dhe drejtësinë të vitit 2015.
“Sipas kësaj marrëveshjeje, Serbia është zotuar që të mos iniciojë hetime penale apo ndjeje penale për krimet që pretendohet se janë kryer në Kosovë, përveç nëse një gjë e tillë kërkohet nga autoritetet e Kosovës. Juridiksioni mbi pretendimet për krime të luftës dhe vepra të tjera serioze bie mbi institucionet e Kosovës. I bëjmë thirrje Serbisë që të respektojë zotimet e saj”, tha një zëdhënës i Komisionit Evropian për Radion Evropa e Lirë.
Më 5 shkurt, autoritetet e Serbisë arrestuan Mitehat Llozhanin me të hyrë në terrorin serb nga kufiri me Kroacinë. Ai, sipas autoriteteve, në Beograd dyshohet për krime kundër popullatës civile.
Ministria e Punëve të Jashtme dhe Diasporës ka kërkuar angazhim të bashkësisë ndërkombëtare lidhur me këtë rast.
Sipas Serbisë, i arrestuari dyshohet se ka kryer trajnime si pjesëtar i UÇK-së i Zonës Operative të Dukagjinit më 1998 dhe 1999 “pas së cilave ka marrë pjesë në sulme terroriste kundër anëtarëve të MPB-së serbe dhe ushtrisë jugosllave”. Në njoftim thuhet po ashtu se “si anëtar i grupit të komanduar nga Ramush Haradinaj, ai ka marrë pjesë në rrëmbim dhe masakrim të policëve”.
Por, nga Organizata e Veteranëve të Luftës së Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës i kanë thënë Radios Evropa e Lirë se i arrestuari ka marrë pjesë në disa stërvitje në Shqipëri, por nuk ka informacione të ketë qenë në vijat e frontit në Kosovë.
Nënkryetari i kësaj organizate të veteranëve, Gazmend Syla, ka thënë për Radion Evropa e Lirë se Llozhanit iu gjet kartela e veteranit në xhep gjatë kontrollit nga autoritetet serbe. /rel/
Bashkimi Evropian tha se arrestimi i fundit nga Serbia i një veterani të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës është “një shkelje tjetër” e obligimeve të Serbisë të Marrëveshjes për dialogun dhe drejtësinë të vitit 2015.
“Sipas kësaj marrëveshjeje, Serbia është zotuar që të mos iniciojë hetime penale apo ndjeje penale për krimet që pretendohet se janë kryer në Kosovë, përveç nëse një gjë e tillë kërkohet nga autoritetet e Kosovës. Juridiksioni mbi pretendimet për krime të luftës dhe vepra të tjera serioze bie mbi institucionet e Kosovës. I bëjmë thirrje Serbisë që të respektojë zotimet e saj”, tha një zëdhënës i Komisionit Evropian për Radion Evropa e Lirë.
Më 5 shkurt, autoritetet e Serbisë arrestuan Mitehat Llozhanin me të hyrë në terrorin serb nga kufiri me Kroacinë. Ai, sipas autoriteteve, në Beograd dyshohet për krime kundër popullatës civile.
Ministria e Punëve të Jashtme dhe Diasporës ka kërkuar angazhim të bashkësisë ndërkombëtare lidhur me këtë rast. Sipas Serbisë, i arrestuari dyshohet se ka kryer trajnime si pjesëtar i UÇK-së i Zonës Operative të Dukagjinit më 1998 dhe 1999 “pas së cilave ka marrë pjesë në sulme terroriste kundër anëtarëve të MPB-së serbe dhe ushtrisë jugosllave”. Në njoftim thuhet po ashtu se “si anëtar i grupit të komanduar nga Ramush Haradinaj, ai ka marrë pjesë në rrëmbim dhe masakrim të policëve”.
Por, nga Organizata e Veteranëve të Luftës së Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës i kanë thënë Radios Evropa e Lirë se i arrestuari ka marrë pjesë në disa stërvitje në Shqipëri, por nuk ka informacione të ketë qenë në vijat e frontit në Kosovë.
Nënkryetari i kësaj organizate të veteranëve, Gazmend Syla, ka thënë për Radion Evropa e Lirë se Llozhanit iu gjet kartela e veteranit në xhep gjatë kontrollit nga autoritetet serbe. Serbia ka arrestuar vazhdimisht shtetas të Kosovës nën pretendime për krime lufte në Kosovë më 1998-’99, dhe vetëm në vitin 2025 u regjistruan disa arrestime të tilla.
Serbia gjatë viteve ’90 e karakterizoi UÇK-në si organizatë terroriste, ndërsa për Kosovën, UÇK-ja është organizata që mbrojti popullsinë lokale nga represioni i forcave të armatosura jugosllave.
Viktor Orban i Hungarisë ka pohuar se kur lufta në Kosovë u intensifikua në vitin 1999, gjatë mandatit të tij të parë si kryeministër, ai mori një telefonatë nga presidenti i atëhershëm i SHBA-së, Bill Clinton.
Dhe sipas tij, Clinton i kërkoi Hungarisë të hapte një front të dytë dhe të sulmonte Serbinë, ose "të paktën të qëllonte mbi ta nga Hungaria përmes Vojvodinës deri në Beograd", ka thënë Orban para një audience në Szombathely, shkruajnë mediat e huaja, përcjell Telegrafi.
Megjithatë, siç pretendon ai, qeveria e tij e hodhi poshtë këtë dhe iu përgjigj kërkesës së qartë të presidentit amerikan me një "Jo, zotëri!".
"Nëse, në atë kohë, do të kishim pasur një kryeministër që dinte vetëm të thoshte 'Po, zotëri', ne do të kishim qenë deri në fyt në luftë", ka pretenduar Orban.
🕊️ In 1999, President Bill Clinton asked Hungary to get involved and open a new front in the Yugoslav war. Our answer was a clear NO. If it had been yes, our people would have suffered the consequences of conflict. Saying no is possible, if you have the courage to do so. pic.twitter.com/gg1rhv8Ley — Orbán Viktor (@PM_ViktorOrban) February 9, 2026
Sipas kryeministrit hungarez, ai e pyeti Clintonin se çfarë do të ndodhte në një situatë të tillë me 300,000 hungarezët etnikë që jetonin në Vojvodinë.
Viktor Orban tha më tej se ata kishin rënë dakord ta diskutonin çështjen personalisht në samitin e NATO-s të planifikuar për një javë më vonë, por amerikanët nuk e ngritën më kurrë çështjen, pretendon Orbán tani.
Siç kujton mediumi hungarez, Orban kishte folur për këtë edhe në vitin 2024, kur tha se “ata” donin ta tërhiqnin Hungarinë në luftë, por ai nuk e lejoi.
Megjithatë, Áron Tábor, një ekspert amerikan dhe ligjërues në Universitetin Eötvös Lóránd, ka bërë një reagim ndaj fjalëve të kryeministrit hungarez.
Ai vuri në dukje se ndërsa kishte disa plane për një operacion tokësor të NATO-s gjatë luftës së vitit 1999 në Kosovë, nuk kishte mbështetje të vërtetë politike për to dhe nuk ka prova se Hungarisë iu kërkua të sulmonte Serbinë. /Telegrafi/
Nga Zef Preçi Vetëm një javë më parë, Asambleja Kombëtare (Parlamenti) e Serbisë miratoi ndryshimet në ligjet kryesore gjyqësore, të propozuara nga një deputet i Partisë Progresive Serbe (SNS) në pushtet (U. Mrdić). Kritikët në Serbi pretendojnë se këto ndryshime, të miratuara shpejt dhe pa konsultime publike, do të kufizojnë pavarësinë e gjykatave dhe prokurorëve; dobësojnë […]
Mërgimtari nga Kosova i cili jeton në Gjermani, Rilind Krasniqi ka raportuar se është përballur me maltretim dhe bastisje gjatë një udhëtimi në Serbi.
Sipas njoftimit të tij, Krasniqi ka kaluar për rreth një orë nën kontrollin e autoriteteve serbe, të cilët kontrolluan pajisjet e tij personale dhe morën gjëra të ndryshme, përfshirë edhe 2,500 euro.
Në një postim të publikuar në rrjetet sociale, Krasniqi tha se bastisja lidhej me disa fotografi që ai kishte në telefon dhe në Facebook.
Fotografitë përfshinin imazhe të babait të tij, që ishte pjesëtar i Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, si dhe figura të njohura të luftës për liri në Kosovë, përfshirë Adem Jasharin, Vesel Arucin dhe Mujë Krasniqin.
“Ata më bastisën rreth një orë, më kontrolluan shumë dhe më morën gjëra personale, si dhe para në vlerë 2,500 euro,” shkroi Krasniqi.
Ai apelon që qytetarët të jenë të kujdesshëm dhe të shmangin udhëtimet nëpër Serbi.
Sipas Krasniqit, përvoja e tij tregon se qytetarët kosovarë, veçanërisht ata që kanë lidhje me Ushtrinë Çlirimtare të Kosovës ose figura të njohura të luftës, mund të përballen me diskriminim ose kontrolle të ashpra në territorin serb.
Ky nuk është rast i izoluar. Qytetarë të Kosovës janë përballur edhe më herët me situata të ngjashme nga autoritetet kufitare serbe. Së fundmi, qytetari Mitehat Llozhani është arrestuar nga autoritetet serbe në pikën kufitare Batrovci, në kufi me Kroacinë.
Kujtojmë se Ministria e Punëve të Jashtme ka thënë se Serbia po cenon normat dhe standardet ndërkombëtare për të drejtat e njeriut, për çka ka kërkuar nga bashkësia ndërkombëtare që të ushtroj presion ndaj saj./Telegrafi/
Për shtetasit e Kosovës, kalimi transit nga Serbia edhe më tej po vazhdon të jetë i pasigurt. Ditë më parë, autoritetet serbe arrestuan Mit'hat Llozhanin. Rasti nxiti reagimin e institucioneve vendore. Duke e parë këtë praktikë të Serbisë, nga Organizata e Veteranëve të Luftës bëjnë thirrje që mos të udhëtohet nëpërmjet shtetit serb. Ndërkaq, bashkësisë ndërkombëtare iu kërkua të jetë më e ashpër me Serbinë.
Udhëtimi transit përmes Serbisë vazhdon të mbetet i pasigurt për shumë shqiptarë të Kosovës, veçanërisht ish-pjesëtarë të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës.
Një pasaportë e Republikës së Kosovës, një emër në listat serbe, apo ndonjë simbol kombëtar, kanë mjaftuar që shqiptarët e Kosovës, të bien në prangat e autoriteteve serbe.
Me të hyrë në Serbi, në kufi me Kroacinë ditë më parë u arrestua edhe shtetasi Mit'hat Llozhani, veprim ky që vulos faktin se Serbia po vazhdon me praktikën e keqtrajtimit dhe arrestimit.
Ministria e Punëve të Jashtme ka thënë se Serbia po cenon normat dhe standardet ndërkombëtare për të drejtat e njeriut, për çka ka kërkuar nga bashkësia ndërkombëtare që të ushtroj presion ndaj saj.
Organizatat e dala nga lufta, vazhdojnë të bëjnë thirrje që veteranët e luftës mos të udhëtojnë nga shteti serb.
“Ju kemi bërë thirrje veteranëve që mos të kalojnë nga Serbia sepse Serbia ka lista dhe i ndalon njerëzit. Për ne është e papranueshme për shkak se lëvizja është e lirë në gjithë Evropën. Por ne e dimë mentalitetin e Serbisë. I ftoj veteranët e UÇK-së që mos të kalojnë nga Serbia duke e ditur se Serbia është duke i ndaluar dhe mbajtur nga 2-3 vite në burg”, tha Hysni Gucati, kryetar i OVL-UÇK-së
Ndërkohë njohës të sigurisë kërkojnë nga bashkësia ndërkombëtare të jetë më e ashpër me Serbinë.
“Duhet një herë e përgjithmonë të mendoj dhe të filloj tashmë me sankisone ose me një qasje shumë reale dhe shumë të ashpër që t'ju mundësohet të gjithëve në Ballkan që të udhëtojnë të lirë”, thotë Arben Dashevci, njohës i sigurisë.
Nën arsyetimet për krime të lufte, shtetas të Kosovës vit pas viti ndalen në pikat kufitare nga autoritetet serbe, në disa raste edhe keqtrajtohen e mbahen në paraburgim./RTK
Gjykata në Kishinjev ka shpallur fajtorë tre persona për përfshirje në një grup të organizuar kriminal, i cili gjatë vitit 2024 kishte planifikuar trazira të dhunshme masive në Moldavi, si dhe kishte organizuar trajnime jashtë vendit, konkretisht në Bosnje e Hercegovinë dhe Serbi.
Aliona Gotco, Ludmila Costenco dhe Vladimir Harcevnicov janë dënuar me burgime që variojnë nga katër deri në gati pesë vjet e gjysmë për pjesëmarrje në kampet e trajnimit gjatë vitit 2024.
Aliona Gotco është dënuar me katër vjet e një muaj burg, Ludmila Costenco me katër vjet burg, ndërsa Vladimir Harcevnicov me pesë vjet e katër muaj burg.
Të akuzuarit, Aliona Gotco, Ludmila Costenco dhe Vladimir Harcevnicov, u paraqitën për herë të parë para gjykatës në pranverën e vitit 2025. Edhe pse u deklaruan të pafajshëm ndaj aktakuzës, e cila i ngarkonte me përgatitjen e trazirave në shtet, të gjithë pranuan se kishin qëndruar në një kamp në Bosnje e Hercegovinë, raporton birn.
Të pandehurit deklaruan gjithashtu se udhëtonin shpesh në Banja Llukë të Bosnje-Hercegovinë, ku ndodheshin kampet e trajnimit. Dëshmitë përshkruan edhe trajnimet për menaxhimin e dronëve.
Trajnimi fillimisht zhvillohej përmes simulimeve, e më pas me drejtimin praktik të fluturakeve. Dronët, përveç pajisjeve standarde, ishin të pajisur me mekanizma për lëshimin e objekteve, si bomba tymuese apo shokuese.
Sipas dëshmive, instruktori përgjegjës për dronët ishte një shtetas rus dhe pjesëmarrësit e kampit e thërrisnin “Viktor”, por identiteti i tij i plotë nuk u zbulua kurrë.
Sipas një liste të shërbimit inteligjent moldavian, mercenarë rusë, të cilët më herët ishin lidhur me grupin Wagner dhe me veprime në Afrikë, përfshirë vrasje të gazetarëve, kanë pasur gjithashtu rol në trajnimin e shtetasve të Moldavisë.
Të dënuarit nuk ishin të pranishëm në shpalljen e aktgjykimit. /Telegrafi/
Një ish-pjesëtar i Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, shtetas i Kosovës, është arrestuar nga autoritetet në Serbi paraditen e 5 shkurtit, thanë nga Organizata e Veteranëve të Luftës së Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (OVL UÇK) dhe avokati Arianti Koci.
Autoritetet serbe konfirmuan se Mit'hat Lozhani u arrestua nën dyshimet për krime kundër popullatës civile.
Nënkryetari i OVL të UÇK-së, Gazmend Syla, tha se Lozhani u arrestua në kufirin mes Serbisë dhe Kroacisë dhe gjatë kontrollit i është gjetur në xhep kartela e anëtarësisë së veteranit të UÇK-së.
Syla shtoi se ai ka marrë pjesë në disa stërvitje në Shqipëri dhe nuk ka informacione të ketë qenë në vijat e frontit në Kosovë.
Ministri i Punëve të Brendshme të Serbisë, Ivica Daçiq, pretendon se ai dyshohet për krime kundër popullatës civile.
Sipas tij, Mit'hat Lozhani është dërguar në ndalim prej 48 orësh dhe më pas do të dërhohet para Zyrës së Prokurorisë për Krime Lufte ku do t'i ngrihet aktakuza.
Sipas Serbisë, ai dyshohet se ka kryer trajnime si pjesëtar i UÇK-së i Zonës Operative të Dukagjinit më 1998 dhe 1999 "pas së cilave ka marrë pjesë në sulme terroriste kundër anëtarëve të MPB-së serbe dhe ushtrisë jugosllave".
Në njoftim thuhet po ashtu se "si anëtar i grupit të komanduar nga Ramush Haradinaj, ai ka marrë pjesë në rrëmbim dhe masakrim të policëve".
Në vazhdën e këtyre akuzave, ministri serb pretendoi se Mit'hat Lozhani ishte pjesë e një grupi të komanduar nga Ramush Haradinaj dhe se kishte marrë pjesë në rrëmbime dhe vrasje të pjesëtarëve të policisë serbe.
Këto deklarata përfaqësojnë vazhdimësinë e një narrative të njohur të autoriteteve serbe, të cilat prej vitesh përpiqen të barazojnë luftën çlirimtare të UÇK-së me veprime kriminale.
Në Kosovë, raste të tilla shihen si pjesë e një strategjie politike dhe juridike të Serbisë për të kriminalizuar ish-pjesëtarët e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, përmes akuzave të pabazuara dhe procedurave selektive, ndërkohë që krimet e dokumentuara të forcave serbe ndaj civilëve shqiptarë mbeten kryesisht të pandëshkuara.
Avokati kosovar Arianti Koci tha se arrestimi ndodhi rreth orës 11:00 të 5 shkurtit.
Sipas tij, ky rast nuk është i izoluar, pasi arrestime të shtetasve të Kosovës që kalojnë nëpër Serbi po përsëriten.
Ai kërkoi nga autoritetet e Kosovës që të reagojnë për këto arrestime, pa përjashtuar edhe masa politike, “përfshirë edhe mbylljen 24-orëshe të kufirit, nëse arrestimet vazhdojnë”.
“Nga ana ime në cilësinë e avokatit, po bëhet maksimumi i mundshëm. Megjithatë, mbrojtja efektive e qytetarëve të Kosovës nuk mund të mbetet vetëm në nivel individual. Kjo është përgjegjësi e shtetit, brenda dhe jashtë kufijve të tij”, shkroi ai.
Serbia ka arrestuar vazhdimisht shtetas të Kosovës nën pretendime për krime lufte në Kosovë më 1998-’99, dhe vetëm në vitin 2025 u regjistruan disa arrestime të tilla.
Arrestime të shtetasve të Kosovës në Serbi (sipas burimeve në MPJD)
Arbnor Spahiu – Arrestuar në qershor për “vrasje të rëndë” në Banjskë – U lirua më 21 nëntor
Lulzim Halili – Arrestuar në korrik për “krime lufte” – Mbetet në paraburgim
Sasha Gjorgjeviq – Arrestuar në korrik për “bashkëpunim me SHISH përmes AKI-së” – Mbetet në paraburgim
Behar Preniqi – Arrestuar në gusht si “pjesëtar i dyshuar i UÇK-së” – Mbetet në paraburgim
Hazir Haziri – Arrestuar në shtator për “krime lufte” – U lirua në janar 2026
Avni Qenaj – Arrestuar në nëntor për “krime lufte” – Gjykata në Beograd caktoi një muaj paraburgim
Millan Vukashinoviq – Dyshohet se është rrëmbyer nga xhandarmëria serbe – Leposaviq, 1 nëntor
14 gusht – U ndaluan edhe X.E. dhe B.E. (Xhemajl dhe Bashkim Emini) në Horgosh – Dyshime për “krime lufte kundër popullsisë civile” – U liruan pas 5 ditësh.
Dhuna që Serbia po ushtronte ndaj shqiptarëve të Kosovës në fillim të vitit 1999 po shkaktonte shqetësim të madh në Shtetet e Bashkuara të Amerikës.
Situata ishte e papranueshme për presidentin amerikan të kohës, Bill Clinton, i cili e konsideronte dhunën një kërcënim serioz jo vetëm për Kosovën, por edhe për stabilitetin e rajonit.
Në këtë kontekst, Clinton nisi të diskutojë me aleatët e NATO-s mundësinë e ndërhyrjes në Kosovë. Fillimisht, ai ishte pro idesë që SHBA të dërgonte trupa në rajon, por vetëm në rast se dhuna do të ndalej dhe do të arrihej një marrëveshje e fuqishme paqësore, që pritej të diskutohej në Rambuje, dy ditë pas ngjarjeve të ashpra ku Clinton po merrte pjesë.
“Koha për ta ndalur këtë konflikt në Kosovë është tani, para se të përhapet dhe ndërkohë që mund të frenohet me një kosto të pranueshme. Ne kemi rënë dakord me aleatët tanë për një strategji që besojmë se mund të sjellë paqe dhe ta mbështesë atë strategji me forcën e NATO-s,” tha Clinton, duke theksuar se pavarësisht diskutimeve të shumta, një vendim final ende nuk ishte marrë.
Presidenti amerikan shtoi gjithashtu se nëse arrihej një marrëveshje – dhe ky ishte një “nëse” i madh – një prani e NATO-s në terren në Kosovë mund të ishte thelbësore për të dhënë të dyja palëve besimin e nevojshëm për t’u tërhequr nga përleshjet. “Nëse kjo ndodh, ne po e shqyrtojmë seriozisht mundësinë e pjesëmarrjes sonë në një forcë të tillë. Po e diskutojmë këtë tani me Kongresin dhe me aleatët tanë. Ende nuk është marrë asnjë vendim,” theksoi ai.
Edhe Sekretarja e Shtetit të SHBA, Madeleine Albright, nënvizoi interesat e qarta kombëtare të Amerikës në arritjen e paqes në Kosovë. Sipas saj, çdo mision amerikan do të varej nga një marrëveshje e fortë dhe një tërheqje e forcave serbe.
“Amerika ka interesa të qarta kombëtare në një zgjidhje paqësore të këtij konflikti, të cilat krijojnë arsye bindëse që ne ta shqyrtojmë seriozisht pjesëmarrjen amerikane. Megjithatë, gatishmëria jonë për të marrë pjesë do të varet nga arritja e një marrëveshjeje të fortë dhe efektive, ndaj së cilës palët të tregojnë se janë vërtet të përkushtuara. Forca duhet të jetë në gjendje të veprojë në një mjedis të lejueshëm, përfshirë tërheqjen e një numri të mjaftueshëm të forcave serbe të sigurisë dhe një marrëveshje që kufizon armët dhe veprimtarinë e forcave paramilitare,” deklaroi Albright.
Sekretarja e Shtetit shprehu shqetësimin se nëse dhuna nuk ndalej, konflikti në Kosovë mund të përhapej dhe të destabilizonte pjesë të tjera të rajonit.
“Përhapja e konfliktit mund të ringjallë luftimet në Shqipërinë fqinje dhe të destabilizojë Maqedoninë e brishtë. Mund të ndikojë te aleatët tanë të NATO-s, Greqia dhe Turqia, dhe mund ta mbushë rajonin me refugjatë dhe të krijojë një strehë për terroristë ndërkombëtarë, trafikantë droge dhe kriminelë. Një konflikt rajonal do të minonte besueshmërinë e NATO-s si garantuese e paqes dhe stabilitetit në Evropë. Kjo do të paraqiste një kërcënim që Amerika nuk mund ta injoronte,” paralajmëroi ajo.
Megjithatë, në anën tjetër, autoritetet jugosllave refuzuan idenë e trupave paqeruajtëse ndërkombëtare dhe deklaruan se Kosova do të mbetej nën kontrollin e Serbisë, duke krijuar kështu një pengesë të madhe për çdo marrëveshje të mundshme paqësore.
PRISHTINË, 5 shkurt/ATSH/ Një ish-pjesëtar i Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, shtetas i Kosovës, është arrestuar nga autoritetet në Serbi paraditen e 5 shkurtit, thanë nga Organizata e Veteranëve të Luftës së Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (OVL UÇK) dhe avokati Arianti Koci.
Nënkryetari i OVL të UÇK-së, Gazmend Syla, tha për Radion Evropa e Lirë se Lozhani u arrestua në kufirin mes Serbisë dhe Kroacisë dhe gjatë kontrollit i është gjetur në xhep kartela e anëtarësisë së veteranit të UÇK-së.
Syla shtoi se ai ka marrë pjesë në disa stërvitje në Shqipëri dhe nuk ka informacione të ketë qenë në vijat e frontit në Kosovë.
Ndërkaq, Koci tha se arrestimi ndodhi rreth orës 11:00 të 5 shkurtit.
Sipas tij, ky rast nuk është i izoluar, pasi arrestime të shtetasve të Kosovës që kalojnë nëpër Serbi po përsëriten.
Koci kërkoi nga autoritetet e Kosovës që të reagojnë për këto arrestime, pa përjashtuar edhe masa politike, “përfshirë edhe mbylljen 24-orëshe të kufirit, nëse arrestimet vazhdojnë”.
“Nga ana ime në cilësinë e avokatit, po bëhet maksimumi i mundshëm. Megjithatë, mbrojtja efektive e qytetarëve të Kosovës nuk mund të mbetet vetëm në nivel individual. Kjo është përgjegjësi e shtetit, brenda dhe jashtë kufijve të tij”, shkroi ai.
Nga Ministria e Punëve të Jashtme dhe Diasporës ende nuk kanë reaguar për këtë rast.
Ende nuk dihet se nën çfarë pretendimesh është arrestuar Lozhani.
Por, Serbia ka arrestuar vazhdimisht shtetas të Kosovës nën pretendime për krime lufte në Kosovë më 1998-’99, dhe vetëm në vitin 2025 u regjistruan disa arrestime të tilla.
Serbia gjatë viteve ’90 e karakterizoi UÇK-në si organizatë terroriste, ndërsa për Kosovën, UÇK-ja është organizata që mbrojti popullsinë lokale nga represioni i forcave të armatosura jugosllave. /rel/
Financimi i mediave në Ballkanin Perëndimor është kritikuar nga shoqëria civile dhe ekspertët, ndërkohë që ndikimi i Rusisë dhe Kinës në shpërndarjen e dezinformatave në rajon është në rritje.
Një pjesë e mediave në Kosovë nuk e bëjnë publik burimin e financimit, ndërsa mbi financimin e mediave kosovare as institucionet nuk ofrojnë qasje në informacione. Edhe në vende si Shqipëria, Maqedonia e Veriut dhe Serbia nuk u ofrohen publikut të dhëna mbi financimin dhe origjinën e fondeve të mediave.
Murat Mehmeti, hetues në Administratën Tatimore të Kosovës, thotë se ka media në Kosovë që pranojnë para në dorë. Sipas tij, muajt e fundit ka pasur një tendencë që të shpërndahet një dezinformatë rreth presidentit serb, Aleksandar Vuçiq, dhe ish-nënkryetarit të Listës Serbe, Milan Radoiçiq.
“Realisht unë mendoj që këto fonde vijnë në cash dhe përfundojnë te mediat që financojnë një çështje të caktuar. E di që viteve të fundit, sidomos në gjysmën e dytë të vitit të kaluar, nga Serbia kanë qenë shumë të interesuar që të fusin në media agjendën se gjoja ka një konflikt të papajtueshëm mes Vuçiqit dhe Milan Radoiçiqit,” – thotë Murat Mehmeti, hetues në ATK.
Sipas tij, synimi ka qenë që përmes njerëzve të mediave dhe influencerëve të shpërndahen lajme të tilla te lexuesit në Kosovë.
Edhe Eugen Cakolli nga Instituti Demokratik i Kosovës thotë se artikuj me përmbajtje të rreme janë shpërndarë në Kosovë mbi zhvillimet politike. Sipas tij, kjo ka ndikuar edhe në performancën e disa partive politike nga komuniteti serb në Kosovë në zgjedhjet e fundit parlamentare.
“Vetëm në zgjedhjet e fundit kemi pasur raste të panumërta të artikujve të sponsorizuar nga ‘Sputnik’ e të tjerë, qoftë nga Serbia, por edhe nga Rusia, të cilat kanë shkruar kundër kandidatëve që kanë ardhur nga, le të themi, opozita serbe lokale në Kosovë,” – thotë ai.
“Kjo ka bërë që partitë opozitare serbe të jenë pothuajse inekzistente, duke shënuar, unë besoj, një prapakthim” – shton Cakolli nga KDI.
Hulumtimet e tjera në Kosovë mbi dezinformatat që kanë burim Serbinë dhe Rusinë tregojnë qëllimin për përshkallëzim të sigurisë.
Albert Krasniqi nga organizata joqeveritare “Demokraci Plus” thotë se ndikimi i Serbisë dhe Rusisë ndaj Kosovës është dashakeq.
“Serbia dhe Rusia kanë ndikim dashakeqës në Kosovë dhe përpiqen që përmes dezinformimit të ndikojnë te qytetarët, sidomos serbët, të cilët informohen pothuajse plotësisht nga mediat që vijnë nga Serbia. Këto media më pas ripublikojnë materiale nga mediat ruse dhe përpiqen të krijojnë konflikte ndëretnike dhe të mos lejojnë integrimin e serbëve të Kosovës në jetën institucionale këtu,” – thotë Krasniqi.
Dezinformatat ruse publikohen edhe në Shqipëri. Nevila Gjata nga organizata joqeveritare për verifikim faktesh në Shqipëri, “Faktoje.al”, thotë se dezinformatat nga Rusia vijnë përmes Serbisë.
“Në rastin e Shqipërisë, ne shumicën e lajmeve dezinformuese i marrim nga Serbia. Serbia i merr nga media shtetërore ruse, ato kalojnë në Serbi, ndërsa mediat online në Shqipëri, që janë ngritur për qëllime klikimi, i marrin copy-paste nga mediat serbe dhe i botojnë në portalet shqiptare,” – thotë ajo.Edhe në Serbi mediat janë të ndikuara nga dezinformatat ruse. Lajmet e publikuara nga mediat në Serbi arrijnë edhe te lexuesit në Kosovë.
Sipas Gordana Andriq nga “BIRN Serbia”, janë disa media që publikojnë dezinformata nga Rusia.
“Mendoj se po, në kuptimin që mediat kryesore serbe e marrin përmbajtjen dhe i shtyjnë narrativat e tyre. Ne kemi dy mediume të mëdha në Serbi, ‘Politika’ dhe ‘Večernje Novosti’, të cilat dikur kanë qenë shumë të respektuara, por tani shpesh publikojnë dezinformata dhe përmbajtje që mund të karakterizohen si propagandë pro-ruse,” – thotë ajo.
Ndikimi i Kinës
Përveç Rusisë, hulumtuesit dhe shoqëria civile në Kosovë dhe rajon kanë zbuluar edhe narrativa dezinformuese me burim nga Kina.
Nevila Gjata nga “Faktoje.al” thotë se lajmet nga Kina e paraqesin Bashkimin Evropian si një vend ku nuk respektohen të drejtat e njeriut, ndërsa Kinën si një vend me perspektivë më të mirë.
“Kemi vënë re që edhe Kina ka ndikim, por me një qasje tjetër, një ‘soft disinformation’, përmes perspektivës kulturore ose fuqizimit ekonomik, si alternativë ndaj BE-së,” – deklaron Gjata.
Ndërsa Besar Likmeta nga BIRN Shqipëria thotë se materiale nga mediat kineze transmetohen edhe në televizionin publik shqiptar.
“Kina ka një marrëveshje me televizionin publik shqiptar dhe për shkak të kësaj marrëveshjeje, gjatë viteve ka pasur transmetim të materialeve propagandistike që vinin nga televizioni kinez,” – thotë ai.
Nga ana tjetër, ndikimi kinez është vërejtur edhe në Serbi.
“Mediat shtetërore kineze në Serbi kanë nënshkruar disa kontrata me mediat vendore, mes tjerash me agjencinë ‘Tanjug’, e cila për një kohë të gjatë ka qenë në pronësi të shtetit,” – thotë Milena Popoviq nga Qendra për Kërkim, Transparencë dhe Llogaridhënie.
“Propaganda kineze kryesisht bazohet në tema ekonomike. Shohim raportime pozitive për Kinën në mediat në Serbi, me tone lavdëruese për projektet ekonomike mes kompanive kineze dhe shtetit të Serbisë,” – deklaron Popoviq.
Ndikimi i politikës te mediat
Një hulumtim nga KALLXO.com mbi fushatën e fundit të zgjedhjeve lokale në Kosovë tregoi se disa portale publikuan komunikata të partive politike pa i redaktuar fare ose pa i shënuar si artikuj të sponsorizuar.
Hulumtimi tregoi se partitë politike i shkruajnë vetë komunikatat në formë artikujsh, ndërsa portalet vetëm i ripublikojnë ato. Analiza tregoi se në të paktën nëntë portale komunikatat e partive politike ishin ripublikuar pa u redaktuar apo përpunuar.
Brikenda Rexhepi nga Këshilli i Mediave të Shkruara të Kosovës thotë se një fenomen i tillë ka ekzistuar edhe më herët.
“Ka qenë një fenomen i pranishëm sidomos gjatë fushatave zgjedhore, jo vetëm në media online, por edhe në media tradicionale. Mënyra për të bërë gjëra të tilla janë gjetur gjithmonë,” – thotë Rexhepi.
Sipas saj, KMSHK ka bërë thirrje që mediat online në Kosovë të tregojnë qartë kur artikujt janë të sponsorizuar.
Nga ana tjetër, Eugen Cakolli thotë se partitë politike gjejnë donacione nga biznese të ndryshme dhe ndikimi i tyre bën që disa kandidatë për deputetë të kenë hapësirë më të madhe në media.
“Po krijohet një situatë ku kandidatët më të pasur janë ata që zgjidhen deputetë dhe fatkeqësisht kjo është vërtetuar sidomos në dy ciklet e fundit zgjedhore,” – thotë ai.
“Kandidatët me potencial më të lartë financiar, jo për shkak të pasurisë personale, por përkrahjeve nga biznese të caktuara, kanë arritur të kenë prani më të madhe mediale dhe aktivitete më të shumta të fushatës, gjë që është përkthyer në fitim mandatesh,” – përfundon Cakolli./Kallxo.
Ministri serb i Kulturës, Nikola Selakoviq, dhe tre zyrtarë të tjerë janë përballur me gjykatën nën akuza për shpërdorim detyre dhe falsifikim dokumentesh, me qëllim hapjen e rrugës për një projekt ndërtimi që duhej të financohej nga kompania e Jared Kushnerit, dhëndrit të presidentit amerikan, Donald Trump.
Projekti parashikonte ndërtimin e një kompleksi luksoz në vendin e ish-Shtabit të përgjithshëm të ushtrisë në qendër të Beogradit, por Kushner më pas u tërhoq nga investimi, raporton nova.rs.
Plani ishte mbështetur nga presidenti Aleksandar Vuçiq, i cili e paraqiti atë si një hap për forcimin e marrëdhënieve me SHBA-në, por ai u kundërshtua fuqishëm nga publiku dhe organizatat për mbrojtjen e trashëgimisë kulturore.
Ndërtesa e Shtabit të Përgjithshëm, vepër e arkitektit Nikola Dobroviq, konsiderohet monument i arkitekturës moderniste dhe është e mbrojtur ligjërisht.
Të akuzuarit dyshohet se në vitin 2024 kanë hequr në mënyrë të paligjshme statusin e mbrojtjes së objektit.
Ata rrezikojnë deri në tre vjet burg dhe janë deklaruar të pafajshëm. Gjyqi zhvillohet në një klimë tensionesh politike, protestash masive dhe shqetësimesh për cenimin e pavarësisë së drejtësisë në Serbi. /Telegrafi/
Nuk ka dyshim se presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, ka nisur sërish fushatën për të siguruar karrigen e kryeministrit.
Vuçiq ka njoftuar planin “Serbia 2035”, të cilin pritet ta prezantojë në një tubim të madh gjatë muajit mars.
Edhe pse përmbajtja e këtij plani ende nuk është bërë e ditur, fakti që Vuçiq planifikon hapur të qëndrojë në pushtet për gati edhe një dekadë tjetër, sipas Nova.rs, tregon një lloj “operacioni bjellorus” dhe ekspozon ambicien e tij për t’u shndërruar në një Aleksandar Lukashenko të ri.
Meqenëse, sipas Kushtetutës, ai nuk mund të vazhdojë më si president, Vuçiq ka vendosur të synojë edhe postin e kryeministrit.
Megjithatë, problemi kryesor mbetet pyetja se kush do të jetë kandidati i ri i Partisë Progresive Serbe (SNS) në zgjedhjet presidenciale.
Është e qartë se asnjë nga emrat që janë përmendur deri më tani në publik si kandidatë të mundshëm nuk garanton një fitore të sigurt.
Për këtë arsye, nuk do të ishte befasi nëse qeveria do të përdorte një manovër, të ngjashme me atë që udhëheqësi i radikalëve, Vojislav Sheshel, po e promovon së fundmi.
Konkretisht, ai ka propozuar një ndryshim të Kushtetutës që do t’i mundësonte pasardhësit të Vuçiqit të zgjidhej jo më përmes zgjedhjeve presidenciale, por nga Kuvendi.
Kjo do të ishte një strategji ideale daljeje për progresivët, duke pasur parasysh se ata disponojnë një shumicë prej dy të tretash në Kuvend, çka do t’u mundësonte ndryshimin e aktit më të lartë ligjor të shtetit.
Prej muajsh tashmë, ka pasur spekulime se kush do të jetë kandidati i Partisë Progresive Serbe në zgjedhjet presidenciale, pasi është më se e qartë se presidenti aktual i Serbisë ka zgjedhur të synojë postin e kryeministrit.
Deri më tani, në media janë përmendur vetëm disa emra si pasardhës të mundshëm të Vuçiqit, përfshirë Tomislav Nikoliqin, Ana Brnabiqin dhe Miloš Vuçeviqin.
Megjithatë, duke marrë parasysh rënien e ndjeshme të mbështetjes për SNS-në, e cila është evidentuar në shumë sondazhe të opinionit publik gjatë muajve të fundit, mbetet e pasigurt nëse ndonjëri nga bashkëpunëtorët e Vuçiqit do të ishte në gjendje të siguronte fitoren.
Është gjithashtu e qartë se humbja e presidencës do të ishte një goditje e madhe për Partinë Progresive Serbe, ndaj ata po bëjnë gjithçka që është në fuqinë e tyre për ta parandaluar një gjë të tillë. Kështu, për ta lind një enigmë e madhe, zgjidhja e së cilës u bë publike nga udhëheqësi radikal dhe mentor politik i Aleksandar Vuçiqit, Vojislav Sheshel.
Këtë javë, Shesheli deklaroi se Kushtetuta e Serbisë duhet të ndryshohet në mënyrë që Kuvendi të ketë të drejtën të zgjedhë Presidentin e Republikës dhe, nëse është e nevojshme, ta zëvendësojë atë.
"Kushtetuta duhet të ndryshohet dhe presidenti duhet të zgjidhet në Asamblenë Kombëtare; kjo është më demokratike. Njerëzit mendojnë se është më demokratike kur populli zgjedh, por jo – presidenti nuk mund të zëvendësohet në atë mënyrë", tha Shesheli.
Duke folur për zgjedhjet e ardhshme, ai shtoi se SRS është në një koalicion me Partinë Progresive Serbe në pushtet dhe nuk do t'u "imponohet" koalicioneve të tjera para zgjedhjeve.
"Sa i përket zgjedhjeve parlamentare, jam i bindur se nëse partitë patriotike formojnë një koalicion të unifikuar, nuk ka koalicion kundërshtar që mund të na mposhtë", vlerësoi ai.
Vuçiq: Do të paraqesim programin që do të bëjmë
Vuçiq njoftoi javën e kaluar se rreth datës 20 mars do të organizohet një tubim i madh para Asamblesë Kombëtare ose në “Trg Republike” në Beograd. Gjatë këtij eventi do të prezantohet plani “Serbia 2035”, që sipas Nova.rs tregon se Vuçiç planifikon të qëndrojë në pushtet për të paktën një dekadë tjetër.
"Ja një lajm ekskluziv për ju. Do të presim që të kalojnë të gjithë përvjetorët e tyre dhe diku më 20, 21 ose 22 mars, do t'ua prezantojmë programin 'Serbia 2035' para një numri të madh qytetarësh, për t'u treguar njerëzve se sa shumë i respektojmë dhe i duam ata, dhe atë që kemi bërë, për të paraqitur llogari, raporte dhe për të prezantuar programin e asaj që do të bëjmë", tha ai.
Më parë, lideri i SNS-it kishte bërë të ditur se plani “Serbia 2035” është punuar për një kohë të gjatë dhe se synojnë ta prezantojnë para qytetarëve deri më 1 mars, shkruan index.hr.
Një goditje për prokurorinë
Nova.rs kujton se aspiratat e presidentit serb për të qëndruar në pushtet për dekada nuk janë të reja. Sipas këtij portali, kjo shihet qartë nga lidhjet e ngushta të Vuçiqit me autokratë të shumtë evropianë dhe botërorë. Shembulli më i dukshëm është marrëdhënia midis Vuçiqit dhe presidentit bjellorus, Aleksandar Lukashenko, i cili ka qenë në pushtet për 31 vjet.
Kjo është arsyeja pse, siç shkruan Nova.rs, lind pyetja nëse Vuçiq planifikon të përfshijë një skemë për transformimin e Serbisë në një “Bjellorusi të tij” në atë që portali e quan “ekspozita para-kryeministrore”, e cila ndoshta do të prezantohet para mbështetësve të tij në mars.
Portali thekson se, ndërkohë që pritet kjo, sulmi i paprecedentë i regjimit ndaj prokurorisë tashmë po bëhet i dukshëm. Sipas disa ekspertëve, ndryshimet ligjore që janë miratuar ndryshojnë rrënjësisht kompetencat dhe strukturën e prokurorisë në Serbi dhe paralizojnë punën e Prokurorisë Publike për Krimin e Organizuar.
Amendamentet ligjore, të miratuara nga Parlamenti disa ditë më parë dhe më pas të nënshkruara nga Vuçiq, ndryshojnë gjithashtu kompetencat e Këshillit të Lartë të Prokurorëve. Sipas Nova.rs, fituesi më i madh i këtyre ndryshimeve do të jetë Nenad Stefanoviq, kryeprokurori i Zyrës së Prokurorit të Lartë Publik në Beograd, i cili do të ketë mundësinë të veprojë pa kontroll real dhe që tashmë ka treguar një prirje të qartë pro-regjimit.
"Pushteti absolut nuk braktiset kurrë vullnetarisht dhe pa arsye"
Redaktori i “New Serbian Political Thought”, Gjorgje Vukadinoviq, i tha Nova.rs se ambicia e Vuçiqit për të “sunduar për jetë” nuk është aspak befasi.
"Kjo ishte e qartë për këdo që donte ta shihte kur Vuçiq erdhi në pushtet. Tani kjo vetëm sa është thelluar. Të gjitha njoftimet dhe deklaratat se ai po tërhiqej nga politika mashtronin dhe i qetësonin kundërshtarët e tij, ndërsa mbillnin shpresa të rreme. Pushteti absolut nuk lihet kurrë vullnetarisht dhe pa arsye", pohoi Vukadinoviq.
Ai shtoi se njoftimi i planit “Serbia 2035” mund të ketë habitur disa, por në fakt Vuçiq i ka deklaruar qëllimet e tij pothuajse hapur.
"Ai mund të thotë se ky plan nuk ka të bëjë fare me të, por me Serbinë, e cila ‘duhet të përparojë’. Është e qartë se tani planifikon të jetë kryeministër dhe të ndryshojë pozicionin me rotacion, por do të ruajë pushtetin absolut që kishte si president, për të cilin nuk kishte autoritet kushtetues. Është krejtësisht e parëndësishme se si quhet pozicioni i tij; ai mund të jetë një hajdut në qeveri, por shkopi do të jetë me të", vuri në dukje Vukadinoviq.
Planet dhe vizionet afatgjata të paraqitura tashmë
Srgjan Cvijiq, ish-diplomat dhe president i Bordit Këshillimor Ndërkombëtar të Qendrës së Beogradit për Politikat e Sigurisë, gjithashtu beson se Vuçiq nuk ka ndërmend të largohet nga pushteti.
"Ata kanë frikë dhe janë të vetëdijshëm se largimi nga pushteti nuk do të thotë vetëm pension politik, por edhe procedura penale. Kjo është një lojë gjithçka ose asgjë, dhe presidenti synon të qëndrojë në pushtet për gjithë jetën", theksoi Cvijiq.
Ai shtoi se deri më tani, planet janë paraqitur si pjesë e një fushate të vazhdueshme që ka filluar që nga viti 2012.
"Është diçka që i shërben publikut, duke ditur se cila është situata në thesarin e shtetit. Ato plane nuk janë të rëndësishme për një analizë serioze; ato shërbejnë vetëm për të zgjatur qeverinë sa më gjatë të jetë e mundur", tha Cvijiq.
Bashkëbiseduesi i Nova.rs arriti në përfundimin se ka frikë se kjo qeveri nuk do të lejojë që të humbasë zgjedhjet.
Portali kujton se Serbia ka parë prezantimin e planeve dhe vizioneve afatgjata disa herë gjatë qeverisjes së Vuçiqit. Në fund të vitit 2019, u prezantua plani “Serbia 2025”, i cili, sipas deklaratave të Vuçiqit në atë kohë, kishte një vlerë totale prej 14 miliardë eurosh.
Më pas u prezantua një plan i ri, i cili shtrihej deri në vitin 2027 dhe kishte një vlerë prej 17.8 miliardë eurosh, vit në të cilin mbahet edhe ekspozita EXPO. /Telegrafi/
Presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiç, ka deklaruar se vendi i tij planifikon të prezantojë mijëra robotë të armatosur në paradën e ardhshme ushtarake, ndërsa prodhimi i tyre pritet të nisë gjatë këtij viti me mbështetjen e Kinës. Vuçiç tha se për këtë projekt do të kërkojë bashkëpunim me presidentin kinez Xi Jinping, duke theksuar se […]
Beogradi e ka prej kohësh në vëmendje fuqizimin e ushtrisë së saj, por kësaj here presidentit serb Aleksandër Vuçiç i ka “lindur” një ide e re.
Ushtria serbe do te fuqizohet shpejt me rekrutë rinj, e ata nuk do të jenë njerëz por robotë.
Sipas Vuçiç, vendi do të prezantojë mijëra robotë të armatosur në paradën e ardhshme ushtarake, pasi prodhimi i tyre do të fillojë që këtë vit, ndërsa për bërjen realitet të kësaj ideje do të kontribuoj Kina.
Vuçiç tha se do të kërkojë mbështetjen nga presidenti Xi Jingping.
Sipas presidentit serb, robotët janë të përshtatshëm sepse mund të mbajnë deri në 30 kilogramë peshë, mund ti paisësh me kamera, të bëjnë patrullime në pikat kufitare dhe gjithashtu mund ti armatosësh.
Vuçiç theksoi se Serbia mund të bëhet vendi i parë në Europë që prodhon robotë humanoid në ushtri.
Lëvizjet për forcimin e ushtrisë dhe rekrutimin e ushtarëve të rinjë, përsfhirë shërbimin e detyrueshëm ushtarak, janë të fokus të presidencës Vuçiç, ndërsa ai intensifikon edhe marrëdhëniet me Kinën.
Gazetari hulumtues kroat Domagoj Margetiq ka arritur të sigurojë intervistën me Aleksandar Liçanin i cili ishte dëshmitarë i vrasjeve nëpër Sarajevë në atë që tashmë po njihet si Sarajeva Safari.
Ai tha se është dëshmitar i asaj se çfarë kanë bërë serbët gjatë luftës në Bosnje e Hercegovinë, përfshirë Sllavoj Aleksiqin, Vojisllav Sheshelin dhe Aleksandar Vuçiqin, transmeton Telegrafi.
“E di se kanë sjellë njerëz edhe nga shtete tjera duke vepruar njëjtë – pra vrasjen e fëmijëve të pafajshëm, civilë, gra dhe të moshuar nëpër Sarajevë”, tha Liçanin, i cili shtoi se “këtë nuk po mund të durojë pasi atëherë po thuhet se të gjithë ne jemi njësoj”.
Ndërkaq kur është pyetur nga gazetari kroat se Vuçiq jo vetëm që është marrë me organizime, por se ka shtënë vetë nga snajperi nga varrezat e hebrenjve.
“Ashtu është, ekzistojnë edhe disa fotografi ku ata shihen duke bartur në shpinë pushkë snajper, kurse rrëfimi i tij se ishte ombrellë është trillim”, shtoi Liçanin.
Gjithashtu theksoi se ishte dëshmitar kur Vuçiqi dhe Shesheli organizonin turistë snajperë që shkonin në varrezat e hebrenjve.
“Njerëzit vinin nga vende të ndryshme për ta bërë këtë për para, pasi askush nuk është i çmendur që të vijë dhe ta bëjë falas”, theksoi ndër tjera dëshmitari.
Sa i përket asaj që Vuçiq mohon përfshirjen në këto vrasje, dëshmitari është pyetur se pse njerëzit po frikësohen ta flasin të vërtetën.
“Njerëzit frikësohen për veten dhe familjen, por unë jam i përkushtuar të them të vërtetën dhe dua që e vërteta të mësohet nga të gjithë. Që t’i vihet pika atij Safarit të mallkuar të Sarajevës dhe të dihet se kush çfarë ka bërë dhe kush ka shtënë mbi civilët në Grbavicë. Lokalet zbrazeshin që Aleksiq, Sheshel dhe Vuçiq të mund të qëndronin lirshëm”, tha për fund Liçanin. /Telegrafi/
Grupet për të drejtat e njeriut thonë se dhjetëra punëtorë nga Bangladeshi, të punësuar në një fabrikë gomash në verilindje të Serbisë, që është në pronësi kineze, janë përballur me abuzime në punë që mund të përbëjnë trafikim të qenieve njerëzore, duke rikthyer vëmendjen tek investimi kyç kinez që për vite me radhë është përballur me polemika lidhur me trajtimin e punëtorëve të huaj.
Prokurorët serbë konfirmuan më 28 janar se kanë marrë një raport që pretendon se ka ndodhur trafikim i njerëzve dhe shkelje të të drejtave të punëtorëve lidhur me punëtorët nga Bangladeshi në fabrikën e gomave Linglong që gjendet afër qytetit të Zrenjaninit.
Autoritetet thanë se çështja po shqyrtohet, por nuk kanë njoftuar për ndonjë aktakuzë.
“Një numër punëtorësh, me asistencë ligjore, arritën të marrin pagat e papaguara, dhe të gjithë punëtorëve iu kthyen pasaportat”, tha për Radion Evropa e Lirë Marija Andellkoviq, drejtoreshë e Astra-s, një OJQ serbe që mbështet viktimat e trafikimit të qenieve njerëzore.
Ajo shtoi se disa punëtorë u transferuan në Qendrën shtetërore të Serbisë për Mbrojtjen e Viktimave të Trafikimit të Qenieve Njerëzore.
Sipas Astra-s dhe grupeve të tjera që luftojnë trafikimin e qenieve njerëzore në Ballkan, të cilat bënë publike këto akuza gjatë një konference për media, më shumë se 40 punëtorë nga Bangladeshi shkuan në Serbi në qershor të vitit 2025 pasi u rekrutuan nga agjenci punësimi në Bangladesh.
Shumë prej tyre u futën në borxhe deri në 10.000 dollarë për të siguruar një vend pune, një praktikë që, sipas grupeve për të drejtat e njeriut, i bëri ata të cenueshëm ndaj shfrytëzimit edhe para se të arrinin në Serbi.
Shumë punëtorëve po ashtu iu konfiskuan pasaportat sapo arritën në Serbi për të punuar në fabrikë.
Këto akuza janë pjesë e fundit e një serie pretendimesh për punë me detyrim të lidhura me fabrikën Linglong, që paraqet një gur themel të partneritetit ekonomik të Serbisë me Kinën.
Akuza të ngjashme më parë përfshinin punëtorë vietnamezë dhe indianë, gjë që nxiti paralajmërime nga institucione ndërkombëtare, përfshirë Parlamentin Evropian dhe Komitetin e Kombeve të Bashkuara për të Drejtat e Njeriut.
Punëtorët nga Bangladeshi refuzuan të flasin për Radion Evropa e Lirë, duke thënë se kanë frikë për sigurinë e tyre. Kompania Linglong nuk ka kthyer përgjigje ndaj kërkesave për koment.
Shërbimi i Doganave dhe Mbrojtjes së Kufirit të SHBA-së vitin e kaluar ndaloi importet e gomave të Linglong-ut, të prodhuara në Serbi, duke u thirrur në dëshmi për punë me detyrim.
Kompania Linglong hapi zyrtarisht fabrikën e saj në Serbi në shtator të vitit 2024, pas pesë vjetësh ndërtim. Me vlerë rreth 950 milionë dollarësh, projekti u cilësua nga Qeveria serbe si një investim me rëndësi kombëtare dhe konsiderohet një shtyllë e forcimit të lidhjeve ekonomike dhe politike të Beogradit me Pekinin.
Rekrutimi, borxhet dhe pasaportat e konfiskuara
Që kur shkuan në Serbi, punëtorët u punësuan në objektet për prodhim të Linglong-ut, megjithëse kompania nuk figuron si punëdhënësi i tyre në kontratat që janë analizuar nga OJQ-të.
Në vend të kësaj, dokumentet përmendin një kompani ndërmjetëse serbe, Mega Green Plus, me seli në fshatin Basaid, rreth 30 kilometra larg nga Zrenjanini.
Kompania Mega Green Plus, e themeluar në fund të vitit 2024 dhe në pronësi të një shtetasi kinez, nuk i është përgjigjur pyetjeve të dërguara nga Radio Evropa e Lirë.
Sipas të dhënave publike, kompania raportoi një humbje të vogël financiare më 2024 dhe nuk ofron asnjë informacion tjetër për stafin ose licencat për rekrutim të punëtorëve të huaj.
Punëtorët u thanë grupeve për të drejtat e njeriut se paguheshin më pak se paga minimale në Serbi, që është rreth 660 dollarë në muaj, dhe nuk kompensoheshin për orët shtesë, gjë që është e paligjshme sipas ligjeve serbe. OJQ-të e përfshira në këtë çështje thanë po ashtu se pasaportat e punëtorëve u mbajtën nga punëdhënësi për muaj të tërë.
“Kur disa punëtorë kërkonin rrogat e papaguara ose kthimin e dokumenteve të tyre, ata u përballën me frikësim dhe kërcënime”, tha për Radion Evropa e Lirë Tara Rukeci Millivojevqc nga Zrenjanin Social Forum, një OJQ në Serbi që dokumenton për vite të tëra abuzimet me punëtorët në këtë fabrikë.
Fotografitë e ndara me Radion Evropa e Lirë nga OJQ-të tregojnë kontejnerë të ngushtë pranë fabrikës, me shumë shtretër të vendosur në një dhomë të vetme.
Aktivistët thanë se shpesh gjashtë deri në shtatë punëtorë ndanin një dhomë, duke fjetur në shtretër pa dyshek dhe duke përdorur ngrohës elektrikë gjatë dimrit, të vendosur afër shtretërve.
“Ata flenë, gatuajnë dhe lajnë rrobat në të njëjtën hapësirë”, tha Rukeci Millivojeviq, duke shtuar se punëtorët ishin ankuar për ushqim me cilësi të dobët, tualete të papastra dhe tuba që rridhnin.
Prokuroria e Lartë Publike në Zrenjanin njoftoi se policia, inspektorët e punës dhe qendra kundër trafikimit janë të përfshirë në shqyrtimin e rastit, por nuk ofroi një afat kohor se kur mund të dalë me gjetje. Institucione të tjera shtetërore nuk iu përgjigjën kërkesës së Radios Evropa e Lirë për koment.
Grupet për të drejtat e njeriut kritikuan atë që e përshkruan si një model hetimesh të vonuara ose të paplota në raste të mëparshme që lidhen me Linglong-un.
“Fakti që disa punëtorë morën pagesa të pjesshme nuk do të thotë se rasti është zgjidhur”, tha Rukeci Milivojevic. “Ka ende tregues seriozë se mund të jenë kryer vepra penale”.
Për shkak të çështjeve të diskutueshme në të kaluarën, Shërbimi i Doganave dhe Mbrojtjes së Kufirit i SHBA-së lëshoi në dhjetor të vitit 2025 një urdhër ndalimi për importet e gomave të makinave të prodhuara nga Linglong-u në Serbi, duke u thirrur në pretendime se ato ishin prodhuar përmes punës me detyrim.
Presidenti serb, Aleksandar Vuçiq, i hodhi poshtë këto pretendime pas ndalesës së vendosur nga SHBA-ja.
Grupet për të drejtat e njeriut thonë se akuzat e reja që përfshijnë punëtorë nga Bangladeshi sugjerojnë se praktikat abuzive të punës në fabrikën e Linglong-ut nuk janë incidente të izoluara, por pjesë e një sjelljeje të përsëritur.
“Kushtet çnjerëzore vazhdojnë të përsëriten”, tha Andellkoviq. “Dhe, reagimi i shtetit mbetet i pamjaftueshëm”. /REL/
Ambasadori rus në Serbi, Aleksandr Bocan Kharchenko, deklaroi se "negociatat për NIS ende nuk janë përfunduar plotësisht, por ka përparim dhe i gjithë procesi po shkon në një drejtim që u përshtatet të gjithëve, gjë që konfirmohet nga deklaratat e zyrtarëve serbë".
"Do të thosha se rezultatet aktuale të bisedimeve përputhen plotësisht me marrëdhëniet miqësore midis Rusisë dhe Serbisë. Dhe ajo që është më e rëndësishmja, ato ofrojnë një mundësi për; bashkëpunim të vazhdueshëm në fushën e energjisë dhe në çdo sferë tjetër", tha Kharchenko, në një intervistë për mediat serbe, transmeton Telegrafi.
Kur u pyet nëse e sheh vendimin e OFAK për të zgjatur licencën e NIS deri më 20 shkurt si një sinjal se pala amerikane mund të japë dritën jeshile për marrëveshjen përfundimtare për shitjen e aksioneve ruse në "Mol", apo nëse komplikimet janë ende shumë të mundshme, ai tha se është "shumë i rezervuar për këtë".
"Çështja e NIS është shumë e ndërlikuar, ekziston edhe OFAK, dhe nuk mund të përjashtojmë asnjë supozim. Kjo është bota në të cilën jetojmë. Vendimi i OFAK për të zgjatur licencën është mjaft domethënës, kryesisht për ruajtjen e funksionalitetit të NIS dhe Rafinerisë së Pançevës, sepse është një burim industrial i rëndësishëm për sigurinë energjetike të Serbisë në një kuptim më të gjerë. Me fjalë të tjera, kemi një rreze shprese", shpjegoi ambasadori rus në Serbi.
Ai deklaroi se furnizimi i Serbisë me gaz rus do të jetë i qëndrueshëm dhe me çmimet më të favorshme pas marsit.
"Po, siç ka qenë deri më tani, nuk ka dyshim për këtë. Kjo bazohet gjithashtu në marrëveshjen dhe mirëkuptimin parimor midis presidentëve të Rusisë dhe Serbisë. Sigurisht, situata tani është shumë e ndryshme nga kohët e mëparshme kur u nënshkruan kontrata afatgjata, kishim stabilitet në tregjet e energjisë dhe gazit, dhe transportin. Tani realiteti është i ndryshëm", tha Kharchenko. /Telegrafi/
Transportuesit nga Serbia dhe Bosnje-Hercegovina po i vazhdojnë bllokadat në pikat kufitare me Bashkimin Evropian për të pestën ditë me radhë.
Ndërkohë, kolegët e tyre nga Mali i Zi dhe Maqedonia e Veriut kanë hequr dorë prej këtyre masave më 29 janar, pasi Komisioni Evropian bëri të ditur se po punon në një strategji të re për viza që parasheh zgjidhjen e problemit të ditëve të kufizuara për punëtorët e vendeve të treta që duhet të hyjnë në Zonën Schengen.
Terminalet për mallra janë bllokuar në 22 pika dalëse dhe 19 pika hyrëse vetëm në Serbi.
Transportuesit e mallrave janë duke protestuar kundër atyre që i konsiderojnë procedura të ashpra për të hyrë në Zonën Schengen, të cilat, sipas tyre, ua kanë shkurtuar kohën e qëndrimit në shtetet e Bashkimit Evropian. Ata kërkojnë që periudha e qëndrimit të zgjatet nga tre në katër muaj brenda një periudhe gjashtëmujore.
Paralajmërimet fillestare ishin që bllokadat të zgjasnin për të paktën shtatë ditë, në rast se nuk arrihet ndonjë marrëveshje.
Presidenti i Dhomës së Tregtisë në Serbi, Marko Çadezh, ka thënë në ditën e parë të bllokadave se dëmi direkt ditor që u shkaktohet ekonomive të Ballkanit Perëndimor shkon në rreth 100 milionë euro.
Strategjia e re e vizave, që është miratuar nga Komisioni Evropian më 29 janar parasheh që institucioni të punojë nga afër me vendet anëtare për të gjetur “zgjidhje pragmatike” dhe të miratojë zgjatje të qëndrimit për disa kategori të shtetasve që vijnë nga shtetet e treta.
Dhoma e Tregtisë dhe Industrisë në Kosovë ka thënë të premten se mirëpret heqjen e bllokadave nga kompanitë transportuese të rajonit, referencë për Malin e Zi dhe Maqedoninë e Veriut.
“Ky është një hap pozitiv drejt normalizimit të qarkullimit të mallrave dhe funksionimit të zinxhirëve të furnizimit për bizneset kosovare, pasi këto bllokada shkaktuan vonesa të konsiderueshme në import dhe eksport, rritje të kostove operative për kompanitë dhe pasiguri për sektorë të tërë ekonomikë në vend”, ka thënë mes tjerash Dhoma e Tregtisë e Kosovës përmes një komunikate për media.
Kosova nuk ka marrë pjesë në protestë, mirëpo i ka vërejtur pasojat e saj, pasi pjesën më të madhe të importit dhe eksportit e realizon përmes transiteve nëpër këto vende.
Disa biznese kosovare me të cilat ka biseduar Radio Evropa e Lirë kanë thënë se ditëve të fundit janë përballur me vonesa, rrezikim kontratash dhe dëme financiare.
Login
