Nuk ka dyshim se presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, ka nisur sërish fushatën për të siguruar karrigen e kryeministrit.

Vuçiq ka njoftuar planin “Serbia 2035”, të cilin pritet ta prezantojë në një tubim të madh gjatë muajit mars.

Edhe pse përmbajtja e këtij plani ende nuk është bërë e ditur, fakti që Vuçiq planifikon hapur të qëndrojë në pushtet për gati edhe një dekadë tjetër, sipas Nova.rs, tregon një lloj “operacioni bjellorus” dhe ekspozon ambicien e tij për t’u shndërruar në një Aleksandar Lukashenko të ri.

Meqenëse, sipas Kushtetutës, ai nuk mund të vazhdojë më si president, Vuçiq ka vendosur të synojë edhe postin e kryeministrit.

Megjithatë, problemi kryesor mbetet pyetja se kush do të jetë kandidati i ri i Partisë Progresive Serbe (SNS) në zgjedhjet presidenciale.

Është e qartë se asnjë nga emrat që janë përmendur deri më tani në publik si kandidatë të mundshëm nuk garanton një fitore të sigurt.

Për këtë arsye, nuk do të ishte befasi nëse qeveria do të përdorte një manovër, të ngjashme me atë që udhëheqësi i radikalëve, Vojislav Sheshel, po e promovon së fundmi.

Konkretisht, ai ka propozuar një ndryshim të Kushtetutës që do t’i mundësonte pasardhësit të Vuçiqit të zgjidhej jo më përmes zgjedhjeve presidenciale, por nga Kuvendi.

Kjo do të ishte një strategji ideale daljeje për progresivët, duke pasur parasysh se ata disponojnë një shumicë prej dy të tretash në Kuvend, çka do t’u mundësonte ndryshimin e aktit më të lartë ligjor të shtetit.

Prej muajsh tashmë, ka pasur spekulime se kush do të jetë kandidati i Partisë Progresive Serbe në zgjedhjet presidenciale, pasi është më se e qartë se presidenti aktual i Serbisë ka zgjedhur të synojë postin e kryeministrit.

Deri më tani, në media janë përmendur vetëm disa emra si pasardhës të mundshëm të Vuçiqit, përfshirë Tomislav Nikoliqin, Ana Brnabiqin dhe Miloš Vuçeviqin.

Megjithatë, duke marrë parasysh rënien e ndjeshme të mbështetjes për SNS-në, e cila është evidentuar në shumë sondazhe të opinionit publik gjatë muajve të fundit, mbetet e pasigurt nëse ndonjëri nga bashkëpunëtorët e Vuçiqit do të ishte në gjendje të siguronte fitoren.

Është gjithashtu e qartë se humbja e presidencës do të ishte një goditje e madhe për Partinë Progresive Serbe, ndaj ata po bëjnë gjithçka që është në fuqinë e tyre për ta parandaluar një gjë të tillë. Kështu, për ta lind një enigmë e madhe, zgjidhja e së cilës u bë publike nga udhëheqësi radikal dhe mentor politik i Aleksandar Vuçiqit, Vojislav Sheshel.

Këtë javë, Shesheli deklaroi se Kushtetuta e Serbisë duhet të ndryshohet në mënyrë që Kuvendi të ketë të drejtën të zgjedhë Presidentin e Republikës dhe, nëse është e nevojshme, ta zëvendësojë atë.

"Kushtetuta duhet të ndryshohet dhe presidenti duhet të zgjidhet në Asamblenë Kombëtare; kjo është më demokratike. Njerëzit mendojnë se është më demokratike kur populli zgjedh, por jo – presidenti nuk mund të zëvendësohet në atë mënyrë", tha Shesheli.

Duke folur për zgjedhjet e ardhshme, ai shtoi se SRS është në një koalicion me Partinë Progresive Serbe në pushtet dhe nuk do t'u "imponohet" koalicioneve të tjera para zgjedhjeve.

"Sa i përket zgjedhjeve parlamentare, jam i bindur se nëse partitë patriotike formojnë një koalicion të unifikuar, nuk ka koalicion kundërshtar që mund të na mposhtë", vlerësoi ai.

Vuçiq: Do të paraqesim programin që do të bëjmë

Vuçiq njoftoi javën e kaluar se rreth datës 20 mars do të organizohet një tubim i madh para Asamblesë Kombëtare ose në “Trg Republike” në Beograd. Gjatë këtij eventi do të prezantohet plani “Serbia 2035”, që sipas Nova.rs tregon se Vuçiç planifikon të qëndrojë në pushtet për të paktën një dekadë tjetër.

"Ja një lajm ekskluziv për ju. Do të presim që të kalojnë të gjithë përvjetorët e tyre dhe diku më 20, 21 ose 22 mars, do t'ua prezantojmë programin 'Serbia 2035' para një numri të madh qytetarësh, për t'u treguar njerëzve se sa shumë i respektojmë dhe i duam ata, dhe atë që kemi bërë, për të paraqitur llogari, raporte dhe për të prezantuar programin e asaj që do të bëjmë", tha ai.

Më parë, lideri i SNS-it kishte bërë të ditur se plani “Serbia 2035” është punuar për një kohë të gjatë dhe se synojnë ta prezantojnë para qytetarëve deri më 1 mars, shkruan index.hr.

Një goditje për prokurorinë

Nova.rs kujton se aspiratat e presidentit serb për të qëndruar në pushtet për dekada nuk janë të reja. Sipas këtij portali, kjo shihet qartë nga lidhjet e ngushta të Vuçiqit me autokratë të shumtë evropianë dhe botërorë. Shembulli më i dukshëm është marrëdhënia midis Vuçiqit dhe presidentit bjellorus, Aleksandar Lukashenko, i cili ka qenë në pushtet për 31 vjet.

Kjo është arsyeja pse, siç shkruan Nova.rs, lind pyetja nëse Vuçiq planifikon të përfshijë një skemë për transformimin e Serbisë në një “Bjellorusi të tij” në atë që portali e quan “ekspozita para-kryeministrore”, e cila ndoshta do të prezantohet para mbështetësve të tij në mars.

Portali thekson se, ndërkohë që pritet kjo, sulmi i paprecedentë i regjimit ndaj prokurorisë tashmë po bëhet i dukshëm. Sipas disa ekspertëve, ndryshimet ligjore që janë miratuar ndryshojnë rrënjësisht kompetencat dhe strukturën e prokurorisë në Serbi dhe paralizojnë punën e Prokurorisë Publike për Krimin e Organizuar.

Amendamentet ligjore, të miratuara nga Parlamenti disa ditë më parë dhe më pas të nënshkruara nga Vuçiq, ndryshojnë gjithashtu kompetencat e Këshillit të Lartë të Prokurorëve. Sipas Nova.rs, fituesi më i madh i këtyre ndryshimeve do të jetë Nenad Stefanoviq, kryeprokurori i Zyrës së Prokurorit të Lartë Publik në Beograd, i cili do të ketë mundësinë të veprojë pa kontroll real dhe që tashmë ka treguar një prirje të qartë pro-regjimit.

"Pushteti absolut nuk braktiset kurrë vullnetarisht dhe pa arsye"

Redaktori i “New Serbian Political Thought”, Gjorgje Vukadinoviq, i tha Nova.rs se ambicia e Vuçiqit për të “sunduar për jetë” nuk është aspak befasi.

"Kjo ishte e qartë për këdo që donte ta shihte kur Vuçiq erdhi në pushtet. Tani kjo vetëm sa është thelluar. Të gjitha njoftimet dhe deklaratat se ai po tërhiqej nga politika mashtronin dhe i qetësonin kundërshtarët e tij, ndërsa mbillnin shpresa të rreme. Pushteti absolut nuk lihet kurrë vullnetarisht dhe pa arsye", pohoi Vukadinoviq.

Ai shtoi se njoftimi i planit “Serbia 2035” mund të ketë habitur disa, por në fakt Vuçiq i ka deklaruar qëllimet e tij pothuajse hapur.

"Ai mund të thotë se ky plan nuk ka të bëjë fare me të, por me Serbinë, e cila ‘duhet të përparojë’. Është e qartë se tani planifikon të jetë kryeministër dhe të ndryshojë pozicionin me rotacion, por do të ruajë pushtetin absolut që kishte si president, për të cilin nuk kishte autoritet kushtetues. Është krejtësisht e parëndësishme se si quhet pozicioni i tij; ai mund të jetë një hajdut në qeveri, por shkopi do të jetë me të", vuri në dukje Vukadinoviq.

Planet dhe vizionet afatgjata të paraqitura tashmë

Srgjan Cvijiq, ish-diplomat dhe president i Bordit Këshillimor Ndërkombëtar të Qendrës së Beogradit për Politikat e Sigurisë, gjithashtu beson se Vuçiq nuk ka ndërmend të largohet nga pushteti.

"Ata kanë frikë dhe janë të vetëdijshëm se largimi nga pushteti nuk do të thotë vetëm pension politik, por edhe procedura penale. Kjo është një lojë gjithçka ose asgjë, dhe presidenti synon të qëndrojë në pushtet për gjithë jetën", theksoi Cvijiq.

Ai shtoi se deri më tani, planet janë paraqitur si pjesë e një fushate të vazhdueshme që ka filluar që nga viti 2012.

"Është diçka që i shërben publikut, duke ditur se cila është situata në thesarin e shtetit. Ato plane nuk janë të rëndësishme për një analizë serioze; ato shërbejnë vetëm për të zgjatur qeverinë sa më gjatë të jetë e mundur", tha Cvijiq.

Bashkëbiseduesi i Nova.rs arriti në përfundimin se ka frikë se kjo qeveri nuk do të lejojë që të humbasë zgjedhjet.

Portali kujton se Serbia ka parë prezantimin e planeve dhe vizioneve afatgjata disa herë gjatë qeverisjes së Vuçiqit. Në fund të vitit 2019, u prezantua plani “Serbia 2025”, i cili, sipas deklaratave të Vuçiqit në atë kohë, kishte një vlerë totale prej 14 miliardë eurosh.

Më pas u prezantua një plan i ri, i cili shtrihej deri në vitin 2027 dhe kishte një vlerë prej 17.8 miliardë eurosh, vit në të cilin mbahet edhe ekspozita EXPO. /Telegrafi/

Në një fjalim në Vilnius, presidenti Volodymyr Zelensky theksoi unitetin e Polonisë, Ukrainës dhe Lituanisë, duke shtuar se Bjellorusia ende duhet të arrijë pavarësi të vërtetë.

Zelensky tha se, për momentin, qenit të bardhë Spitz të diktatorit bjellorus Alexander Lukashenko "i janë dhënë më shumë të drejta sesa popullit të Bjellorusisë".

Ai shtoi se Bjellorusia kishte një shans për ta ndryshuar këtë, duke iu referuar protestave paqësore të vitit 2020, por "në atë kohë, mbështetja për bjellorusët thjesht nuk ishte e mjaftueshme".

“Dhe tani të gjithë e ndiejmë se sa më e vështirë, sa më e kushtueshme dhe sa më e rrezikshme është bërë për të gjithë për shkak të varësisë së Bjellorusisë nga Moska – një varësi që nuk po zvogëlohet”, tha Zelensky.

Bëhet e ditur se Lukashenko lejoi forcat ruse të përdorin territorin bjellorus për të nisur sulme ndaj Ukrainës në fillim të agresionit në vitin 2022.

Rusia ende përdor industrinë, lidhjet tregtare dhe territorin bjellorus në luftën e saj kundër Ukrainës.

Zelensky tha gjithashtu se forcat ruse lëshojnë dronë kundër Ukrainës nga Bjellorusia, duke përdorur territorin për komunikime dhe udhëzime sulmuese.

"Kjo është arsyeja pse Evropa nuk duhet të humbasë asnjë komb që jeton me liri. Kjo është arsyeja pse Evropa nuk duhet të humbasë kohë. Kjo është arsyeja pse çdo ditë, të gjithë ne në Evropë duhet të punojmë për një Evropë të fortë", tha lideri ukrainas.

Ndryshe, përpara fjalimit Zelensky u takua me presidentin lituanez Gitanas Nauseda dhe diskutoi me të krizën energjitike të Ukrainës, bashkëpunimin ushtarak dhe progresin e bisedimeve të paqes. Atyre iu bashkua edhe presidenti polak Karol Nawrocki. /Telegrafi/

Presidenti i Bjellorusisë, Alexander Lukashenko nënshkroi një dekret për të miratuar krijimin dhe funksionimin e bankave të kriptomonedhave në vend.

Vendimi synon të forcojë reputacionin e vendit në fushën e teknologjisë së informacionit.

Në Bjellorusi “bankat e kriptomonedhave” do të duhet të kombinojnë aktivitetet tradicionale bankare me transaksionet kriptomonedha, sipas dekretit.

Bankat e kriptomonedhave do të duhet të regjistrohen në Parkun e Teknologjisë së Lartë të Bjellorusisë (HTP) dhe të përmbushin rregulloren e dyfishtë të Bankës Kombëtare të vendit dhe HTP.

Mes sanksioneve perëndimore kundër Rusisë, ka pasur një kërkesë në rritje për transaksione kriptomonedhash në rajon.

Në kryeqytetin e Bjellorusisë, Minsk, një burrë shpëtoi jetën e tij falë një veprimi të thjeshtë mirësie.

Ai ndaloi për të mbajtur derën hapur për një grua, dhe gjatë kësaj kohe shmangu një situatë të rrezikshme që mund të kishte pasur pasoja serioze për të.

Ngjarja tregon se një gjest i vogël mund të bëjë një ndryshim të madh. /Telegrafi/

Presidenti i Bjellorusisë, Alexander Lukashenko, u rrëzua gjatë një ndeshjeje hokeji më 28 dhjetor në Arenën Olimpike të Minskut, me pamjet që u përhapën me shpejtësi në rrjetet sociale.

Sipas përshkrimit, në video shihet momenti kur Lukashenko përplaset me një lojtar tjetër, i cili menjëherë e ndihmon të ngrihet.

Ndeshja mes ekipit të Lukashenkos dhe skuadrës së rajonit Brest përfundoi në barazim 5:5.

Pas ngjarjes, Lukashenko deklaroi se ndihej mirë dhe se po përgatitej për ndeshjen e radhës: "Gjithçka është në rregull. Kam vetëm një tendosje në shpinë. Po përgatitem për lojën tjetër".

Videoja e momentit të rrëzimit vazhdon të qarkullojë gjerësisht në rrjete sociale. /Telegrafi/

Polonia ka instaluar grupin e parë të një sistemi artilerie mbrojtëse në një kullë të re vëzhgimi në Ozierany, pranë kufirit polako-bjellorus, si pjesë e përpjekjeve për të forcuar sigurinë kundër kërcënimeve nga mjetet ajrore pa pilot, thanë zyrtarët të martën. “Është një kullë e veçantë sepse në këtë kullë po instalohet grupi i parë […]

The post Polonia rrit sigurinë, instalon sistem anti-dronë në kufirin me Bjellorusinë appeared first on BoldNews.al.

Presidenti ukrainas, Volodymyr Zelensky ka paralajmëruar udhëheqësit evropianë dhe SHBA-në për zhvendosjen e afërt të sistemit raketor Oreshnik nga Rusia në Bjellorusi.

"Ne e kuptojmë se ku do të vendoset", tha ai në X.

"Ne po e ndajmë këtë informacion me partnerët tanë. Vetë partnerët mund ta vlerësojnë këtë kërcënim dhe të kuptojnë se si t'i përgjigjen atij", ka shtuar ai, përcjell Telegrafi.

Në këtë drejtim, Zelensky paralajmëroi se raketat përbëjnë "një kërcënim për shumë vende evropiane".

"Deri tani, Oreshnik nuk mund të interceptohet nga dronë", shtoi ai.

"Ata tashmë e kanë përdorur Oreshnik kundër Ukrainës. Ne e kuptojmë se si ti kundërvihemi këtij kërcënimi".

Reagimi i tij vjen pas një vendimi të udhëheqësve të Bashkimit Evropian për të mbështetur Ukrainën me 90 miliardë euro është një garanci sigurie financiare për të gjithë në Ukrainë.

Ai shprehu mirënjohje për të gjithë ata që ndihmuan në arritjen e kësaj.

Presidenti ukrainas theksoi gjithashtu se "është e rëndësishme që asetet ruse të mbeten në Evropë dhe të mbeten të ngrira".

Presidenti falënderoi udhëheqësit evropianë, përfshirë António Costa-n, Ursula von der Leyen-in dhe të gjithë udhëheqësit shtetërorë që mbështetën Ukrainën. /Telegrafi/

Bjellorusia ka liruar 123 të burgosur politikë, mes tyre aktivisten e njohur të opozitës Maria Kolesnikova dhe fituesin e Çmimit Nobel për Paqe, Ales Bialiatski, pas një marrëveshjeje me Shtetet e Bashkuara, të cilat kanë pranuar të heqin një pjesë të sanksioneve ndaj këtij vendi. Vendimi erdhi pas bisedimeve në Minsk me të dërguarin special […]

The post Bjellorusia liron 123 të burgosur pas heqjes së sanksioneve nga SHBA appeared first on BoldNews.al.

Bjellorusia ka liruar 123 të burgosur, mes tyre edhe aktivisten e njohur të opozitës, Maria Kolesnikova, pasi Shtetet e Bashkuara ranë dakord të heqin një pjesë të sanksioneve ndaj këtij shteti.

Në mesin e të liruarve është edhe fituesi i Çmimit Nobel për Paqen, Ales Bialiatski. Lirimi i tyre erdhi pas bisedimeve të zhvilluara në Minsk me të dërguarin special të presidentit amerikan Donald Trump për Bjellorusinë, John Coale.

SHBA-ja ka pranuar të heqë sanksionet ndaj eksportit të potasit, një përbërës kyç për prodhimin e plehrave kimike dhe një nga eksportet më të rëndësishme të Bjellorusisë, e cila është aleate e ngushtë e Rusisë.

Duke folur për marrëveshjen, Coale deklaroi se “me normalizimin e marrëdhënieve mes dy vendeve, gjithnjë e më shumë sanksione do të hiqen”.

Presidenti bjellorus Alexander Lukashenko nuk njihet si president legjitim nga Bashkimi Evropian. Maria Kolesnikova ndodhej në burg që prej vitit 2020, pjesën më të madhe të kohës në izolim. Pas lirimit, ajo tha se ndiente “një lumturi të pabesueshme” që mundi të shihte dhe të përqafonte sërish njerëzit e saj të dashur.

“Është një lumturi e madhe të shoh perëndimin e parë të diellit në liri, një bukuri e jashtëzakonshme,” u shpreh ajo, duke shtuar se mendimet e saj shkojnë edhe për ata që ende ndodhen pas hekurave. “Pres momentin kur të gjithë të jemi të lirë dhe të mund të përqafohemi.”

Sipas Shtabit Koordinues të Ukrainës për Trajtimin e të Burgosurve të Luftës, Kolesnikova iu dorëzua Ukrainës së bashku me 113 të burgosur të tjerë. Autoritetet ukrainase njoftuan se, pas marrjes së ndihmës mjekësore të nevojshme, të liruarit do të transportohen drejt Polonisë dhe Lituanisë.

Liderja e opozitës bjelloruse në mërgim, Svetlana Tikhanovskaya, e cila ndodhej pranë ambasadës amerikane në Vilnius, i tha BBC-së se dërgimi i të liruarve në Ukrainë ishte një vendim i papritur dhe i marrë personalisht nga Lukashenko.

Një numër i vogël i të liruarve, përfshirë Bialiatskin, u dërgua drejtpërdrejt në kryeqytetin e Lituanisë. Pas një përqafimi me Tikhanovskayan, Bialiatski deklaroi se “mijëra njerëz kanë qenë dhe vazhdojnë të jenë të burgosur, prandaj lufta jonë vazhdon”.

Motrat e Kolesnikovës, Tatsiana Khomich, tha se fjalët e para të saj pas lirimit ishin falënderime për administratën amerikane, presidentin Trump dhe autoritetet bjelloruse për zhvillimin e negociatave.

Marrëveshja konsiderohet një sukses i rëndësishëm për Lukashenkon, i cili përfiton gjithashtu nga thyerja e izolimit ndërkombëtar. As SHBA-ja dhe as Bashkimi Evropian nuk e njohën fitoren e tij në zgjedhjet e vitit 2020, të cilat u shoqëruan me protesta masive dhe represion të dhunshëm nga policia.

Qindra persona, përfshirë Kolesnikovën, u arrestuan gjatë atyre protestave, ndërsa represioni politik ka vazhduar edhe në vitet pasuese. Sanksionet perëndimore u ashpërsuan më tej pas pushtimit të plotë të Ukrainës nga Rusia në vitin 2022, kur trupat ruse hynë në Ukrainë përmes territorit bjellorus.

Media shtetërore bjelloruse citon Coale të ketë thënë se sanksionet ndaj potasit do të hiqen menjëherë. Ai gjithashtu bëri të ditur se ka diskutuar me Lukashenkon për Ukrainën dhe për rolin që Minsk mund të luajë në bisedimet me presidentin rus Vladimir Putin.

Kjo qasje ndaj Bjellorusisë përfaqëson një ndryshim të madh në politikën amerikane, duke e vendosur Uashingtonin në kundërshtim me qëndrimin evropian, i cili vazhdon të mbështesë izolimin dhe sanksionet.

Ndër të liruarit të shtunën ishin edhe politikani opozitar Viktor Babaryko dhe Marina Zolotova, kryeredaktore e portalit të pavarur informativ Tut.by.

Duke komentuar marrëveshjen, Tikhanovskaya tha se sanksionet janë “mjet presioni për t’i detyruar diktatorët të veprojnë”. Ajo shtoi se Lukashenko nuk i liron të burgosurit nga humanizmi, por sepse kërkon përfitimin maksimal politik dhe ekonomik, duke theksuar se sanksionet amerikane mund të rikthehen nëse marrëveshjet nuk respektohen./abcnews.al

Bjellorusia ka liruar 123 të burgosur, përfshirë aktivisten e shquar të opozitës Maria Kolesnikova, pasi SHBA ra dakord të heq sanksionet ndaj vendit të Evropës Lindore.

Fituesi i Çmimit Nobel për Paqen, Ales Bialiatski, është gjithashtu midis atyre që janë liruar pas bisedimeve në Minsk me të dërguarin special të presidentit të SHBA-së, Donald Trump, për Bjellorusinë, John Coale.

SHBA ka rënë dakord të heq sanksionet mbi potashin, një përbërës kyç në plehrat kimike dhe një eksport i rëndësishëm për vendin, presidenti i të cilit, Alexander Lukashenko, është një aleat i ngushtë i presidentit rus Vladimir Putin.

"Ndërsa marrëdhëniet midis dy vendeve normalizohen, do të hiqen gjithnjë e më shumë sanksione", tha Coale.

Ndryshe, Ashtu si BE-ja, edhe SHBA nuk e njohën Lukashenkon si president pas zgjedhjeve të padrejta pesë vjet më parë, të cilat çuan në protesta masive në rrugë, të cilat u shtypën brutalisht nga policia.

Qindra njerëz u arrestuan atëherë dhe represioni i fortë politik ka vazhduar.

Sanksionet perëndimore u shtrënguan pas pushtimit të plotë të Ukrainës nga Rusia në vitin 2022, kur trupat hynë nëpërmjet Bjellorusisë dhe u lëshuan raketa nga territori i saj. /Telegrafi/

Qeveria e Lituanisë shpalli të martën gjendje të jashtëzakonshme për shkak të “balonave të kontrabanduara” me origjinë nga Bjellorusia që kanë ndërprerë aviacionin dhe i kërkoi parlamentit të lejojë ushtrinë të veprojë së bashku me policinë dhe rojet kufitare.

Aeroporti i Vilniusit është mbyllur vazhdimisht për shkak të “balonave”, të cilat Lituania thotë se dërgohen nga kontrabandistë që transportojnë cigare dhe përbëjnë një "sulm hibrid" nga Bjellorusia, një aleat i ngushtë i Rusisë.

"Gjendja e jashtëzakonshme shpallet jo vetëm për shkak të ndërprerjeve të aviacionit civil, por edhe për shkak të interesave të sigurisë kombëtare", ka thënë ministri i Brendshëm, Vladislav Kondratoviq në një takim qeveritar që u transmetua drejtpërdrejt të martën.

Bjellorusia ka mohuar përgjegjësinë për balonat dhe ka akuzuar Lituaninë për provokime, përfshirë dërgimin e një droni për të hedhur "material ekstremist", të cilin Lituania e mohon.

Qeveria lituaneze i kërkoi parlamentit t'i japë fuqi ushtarake për të vepruar në bashkëpunim me policinë, rojet kufitare dhe forcat e sigurisë gjatë gjendjes së jashtëzakonshme, tha Kondratoviq.

Nëse parlamenti bie dakord, ushtrisë do t'i jepet leje të kufizojë aksesin në një territor, të ndalojë dhe kontrollojë automjete, të kryejë kontrolle mbi njerëzit, dokumentet dhe sendet e tyre personale, si dhe të ndalojë ata që rezistojnë ose dyshohen për krime.

Ushtria do të lejohet të përdorë forcën për këto funksione, tha ministri i Mbrojtjes, Robertas Kaunas. Masat e emergjencës do të zgjasin derisa qeveria t'i tërheqë ato.

Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, tha më 1 dhjetor se situata në kufi po përkeqësohej dhe i quajti sulmet një "sulm hibrid" nga Bjellorusia që ishte "krejtësisht i papranueshëm". /Telegrafi/

Lituania shpalli gjendje të jashtëzakonshme për shkak të një kërcënimi ndaj sigurisë publike që paraqesin balonat e dërguara nga kontrabandistët nga Bjellorusia, tha qeveria lituaneze.

Lituania akuzon Bjellorusinë se po lejon kontrabandistët të përdorin balona për të kontrabanduar cigare përtej kufirit, një veprim që e ka detyruar aeroportin e Vilniusit të pezullojë vazhdimisht operacionet dhe të ndërpresë trafikun ajror.

“Gjendja e jashtëzakonshme po shpallet jo vetëm për shkak të problemeve në aviacionin civil, por edhe për arsye të sigurisë kombëtare”, tha Ministri i Brendshëm lituanez Vladislavs Kondratovics.

Gjendja e jashtëzakonshme i jep ushtrisë liri më të madhe operacionale, duke i lejuar asaj të veprojë në koordinim me policinë ose në mënyrë të pavarur, shtoi Kondratovics, megjithëse nuk dha detaje të mëtejshme.

Kryeministrja e Lituanisë ka thënë se bëhet fjalë për “një sulm hibrid” kur ka folur për qindra balona meteorologjike që fluturuan përgjatë kufirit nga Bjellorusia, duke shkaktuar kaos në aeroporte.

Por, incidentet tregojnë gjithashtu për një rrjet të gjerë dhe të vjetër kontrabande, që thuhet se ka lidhje të nivelit të lartë në Minsk.

Duke fluturuar në një lartësi prej rreth 13 kilometrash, balonat u shtuan aq shumë në fund të tetorit saqë detyruan mbylljen e disa aeroporteve, duke ndikuar në rreth 140 fluturime dhe 20 mijë udhëtarë.

Më 29 tetor, Lituania – anëtare e NATO-s dhe Bashkimit Evropian – mbylli kufirin me Bjellorusinë për një muaj, dhe kryeministrja Inga Ruginiene tha se kjo masë mund të zgjatet “për aq kohë sa të jetë e nevojshme”.

Por, vetë balonat nuk janë fenomen krejtësisht i ri.

Tregu i zi i duhanit

Shfaqja e tyre në qiellin mbi dy vendet daton që nga koha kur autoritetet lituane vendosën ta luftonin kontrabandën e cigareve me kamionë përgjatë kufirit.

Në vitin 2023, doganat lituane sekuestruan 11.9 milionë pako cigaresh. Po atë vit, ata nisën instalimin e sistemeve të reja të kontrollit me rreze X në pikat kufitare. Ishte gjithashtu viti kur shërbimi kufitar lituan raportoi për tri balona që mbërritën me cigare të kontrabanduara.

Vitin e kaluar, shifrat ndryshuan ndjeshëm: vetëm 2.3 milionë pako cigare u sekuestruan nga doganat, pasi kontrabandistët filluan të përdorin metoda të tjera si dronë, varka të vogla dhe 226 balona të raportuara.

Këtë vit, numri i balonave është rritur më tej: 546 balona u raportuan nga janari në tetor. Rojet kufitare besojnë se kjo metodë përbën tani 80 për qind të të gjithë cigareve të kontrabanduara përtej kufirit.

Syarhey Besarab, një kimist dhe popullarizues shkencor bjellorus, i tha Shërbimit bjellorus të Radios Evropa e Lirë (REL) se një balonë e aftë të mbajë një ngarkesë prej 40-50 kilogramësh kushton rreth 500 euro.

Kjo do të përkthehej në rreth 1.500 pako cigare me një vlerë në treg prej rreth 3.450 eurosh. Për më tepër, ka shumë pak mundësi që balonat të devijojnë nga rruga e fluturimit të tyre.

“Era që fryn në sipërfaqe dhe ajo në lartësi të madhe janë dy gjëra shumë të ndryshme. Lart, era është e qëndrueshme, prandaj balonat ngrihen në atë lartësi”, shpjegoi Besarab.

Këto janë balona të mëdha me helium që fluturojnë në numër të madh. Për shembull, natën midis 3 dhe 4 tetorit, Lituania raportoi mbërritjen e 25 balonave nga ana bjelloruse.

“Është e pamundur të lëshohen kaq shumë balona në masë të madhe në Bjellorusi pa u vënë re nga shërbimet speciale [të sigurisë], është fantazi”, shtoi Besarab.

Komentet e tij pasqyrojnë ato të presidentit lituan, Gitanas Nauseda, i cili muajin e kaluar tha se “është mjaft e qartë se strukturat speciale, KGB-ja bjelloruse, janë të përfshira në shitjen e cigareve nga kompani që prodhojnë produkte zyrtare, si edhe ato të destinuara për tregun e paligjshëm”.

Bjellorusia është identifikuar kamotshëm si burim i kontrabandës ndërkombëtare të cigareve.

Kush i pi cigaret bjelloruse?

Në vitin 2016, studiues nga Universiteti i Milanos në Itali publikuan një studim të titulluar “Qendra e Tregtisë së Paligjshme të Duhanit Bjellorus”. Studimi zbuloi se, përveç cigareve të falsifikuara, ekzistonte edhe një treg i lulëzuar për “të bardhat e paligjshme”, “cigare të prodhuara ligjërisht në një vend, por të destinuara për t’u kontrabanduar në vende ku nuk janë në shitje ligjërisht”.

Studimi dha një përshkrim të tregjeve kryesore ku shiteshin markat kontrabandë bjelloruse: Gjermani (30 për qind), Poloni (22.6 për qind), Britani (17.8 për qind) dhe Itali (9.7 për qind).

Gati 10 vjet më vonë, tregtia vazhdon. Burime që folën për Shërbimin bjellorus të REL-it thanë se marka bjelloruse cigaresh shiten jashtëligjshëm në Lituani, Gjermani dhe Francë.

Grupet në aplikacionin Telegram përdoren për blerje dhe shitje. Në një grup, një individ kërkonte të blinte cigare të markës bjelloruse NZ me shumicë në Helsinki, Finlandë. Grupe të tjera ishin përqendruar në Spanjë, Portugali, Gjermani dhe vende të tjera të BE-së.

Kalimi në përdorimin e balonave dhe pengesat që ka shkaktuar, e kanë bërë kontrabandën problem më të dukshëm politik. Çështja është bërë edhe më urgjente pas shkeljes së hapësirës ajrore lituane nga dy avionë ushtarakë rusë më 23 tetor, si dhe pas shfaqjes së dronëve të panjohur pranë aeroporteve.

Bjellorusia mohon çdo përfshirje në dërgimin e balonave dhe ka dënuar vendimin për mbylljen e kufirit.

Darius Antanaitis, oficer rezervist në ushtrinë lituane dhe komentator mediatik, i tha REL-it se kjo ishte mënyra më e mirë për ta detyruar liderin autoritar bjellorus, Aleksandr Lukashenko, të ndryshojë qëndrim.

“Shumë bjellorusë punojnë në Lituani dhe dërgojnë para në Bjellorusi, duke mbushur buxhetin e regjimit të Lukashenkos”, tha ai.

“Kur Lituania mbyll pikat kufitare, regjimi i Lukashenkos ndien presion social, politik dhe ekonomik”.

Presidenti i Bjellorusisë, Alekxandar Lukashenko, kërcënoi të sekuestrojë mbi 1,000 kamionë lituanezë të bllokuar në vendin e tij të hënën, pas mbylljes së kufirit pas ndërhyrjeve të përsëritura nga balonat meteorologjike që transportonin cigare kontrabandë.

Lituania, një anëtare e NATO-s dhe Bashkimit Evropian, mbylli dy pikat kufitare me Bjellorusinë më 29 tetor pasi balonat meteorologjike që fluturonin nga Bjellorusia shkaktuan ndërprerje të përsëritura të trafikut ajror në aeroportin e kryeqytetit Vilnius.

Kufiri do të mbetet i mbyllur të paktën deri në fund të nëntorit. Zyrtarët lituanezë thanë se ndërprerjet e fluturimeve ishin pjesë e aktiviteteve anti-perëndimore nga Bjellorusia aleate e Rusisë, që synonin të minonin stabilitetin.

Lituania kufizohet me Bjellorusinë, si dhe me enklavën ruse të Kaliningradit. Lukashenko e denoncoi mbylljen e kufirit si një "mashtrim të çmendur" dhe pjesë të një "lufte hibride" kundër vendit të tij.

Ai sugjeroi që vetë Vilniusi duhet të luftojë kontrabandën e mallrave të kontrabanduara.

Autoritetet bjelloruse kanë refuzuar të hapin një korridor ekskluzivisht për të evakuuar kamionët lituanezë të bllokuar, duke kërkuar që Lituania të rihapë plotësisht kufirin.

Lukashenko tha sot se deri në 1,200 kamionë lituanezë kishin ngecur në Bjellorusi për shkak të kufirit të mbyllur, dhe paralajmëroi se autoritetet mund t'i sekuestrojnë nëse Lituania nuk arrin ta rihapë atë. /Telegrafi/

Varshava tha të enjten se nuk do të rihapë më shumë kalime kufitare me aleatin e ngushtë rus, Bjellorusinë, deri të paktën në mesin e nëntorit, në një veprim që synon të tregojë solidaritet me anëtaren tjetër të NATO-s, Lituaninë, mes shqetësimeve të shtuara për sigurinë.

Polonia e mbylli kufirin e saj me Bjellorusinë gjashtë javë më parë për shkak të asaj që Varshava i quajti ushtrime ushtarake "shumë agresive" të udhëhequra nga Rusia në territorin bjellorus, disa ditë pasi 21 dronë rusë hynë në hapësirën ajrore polake, përcjell Telegrafi.

Lituania mbylli kufirin e saj tokësor me Bjellorusinë këtë javë në përgjigje të ndërprerjeve të hapësirës ajrore nga kontrabanda e “balonave” dhe tha të mërkurën se ato do të mbeten të mbyllura deri në fund të nëntorit.

Polonia që atëherë ka rihapur një kalim kufitar rrugor me Bjellorusinë për makina dhe autobusë, dhe një për kamionë mallrash, dhe kryeministri Donald Tusk tha këtë javë se Varshava do të ishte gati të rihapte dy kalime të tjera kufitare në nëntor.

Ai nuk caktoi një datë dhe, pas bisedimeve me Tuskun të mërkurën, kryeministrja lituaneze Inga Ruginiene tha se Polonia kishte rënë dakord të shtynte rihapjen e këtyre kalimeve kufitare.

"Biseda (me Tuskun) ishte shumë gjithëpërfshirëse dhe e detajuar. Dhe vendosëm që kryeministri polak do të shtyjë hapjen e kufirit (me Bjellorusinë)", ka thënë Ruginiene në një konferencë për shtyp të enjten.

"Kjo do të thotë që po koordinojmë veprimet tona. Dhe për momentin, kufijtë do të mbyllen si në Poloni ashtu edhe në Lituani". /Telegrafi/

Ministri i Jashtëm hungarez, Peter Szijjarto, arriti në Minsk dhe mbajti një fjalim në gjuhën ruse.

“Sigurisht, do të kritikohem ashpër për pjesëmarrjen time, por gjendja e sigurisë globale është kaq e keqe saqë nuk kam zgjidhje tjetër veçse të jem këtu sot”, deklaroi ai gjatë të ashtuquajturës Konferencë e Sigurisë Euroaziatike.

Ky veprim nuk është i rastësishëm. Pikërisht për këtë arsye Szijjarto vendosi të marrë pjesë në një konferencë në një shtet satelit të Rusisë - një vend që, ndër të tjera, shihet si një nga kërcënimet më të mëdha për stabilitetin e Evropës.

Pjesëmarrja e një ministri në detyrë nga një vend i Bashkimit Evropian është e jashtëzakonshme në këtë lloj ngjarjeje, pasi zakonisht në këto takime shfaqen vetëm figura periferike ose relativisht të panjohura nga Evropa.

Për rusët, prania e Szijjarto ishte një surprizë e këndshme dhe një mundësi për të treguar rëndësinë e konferencës së tyre.

Në të kaluarën, Moska shpesh ka qenë e detyruar të ftojë “miq” nga kontinente të largëta, si Afrika, vetëm për të mbushur vendet e konferencave dhe për të dhënë një ndjesi prestigji.

Këtë herë, prania e një përfaqësuesi të lartë nga një vend i BE-së i jep ngjarjes një legjitimitet dhe një vlerë të veçantë në sytë e organizatorëve rusë. /Telegrafi/

Presidenti ukrainas, Volodymyr Zelensky, ka thënë se Kievi ishte gati për bisedime paqeje kudo përveç Rusisë dhe Bjellorusisë, por theksoi se forcat ukrainase "nuk do të bëjnë asnjë hap prapa" ose nuk do të lëshojnë territor.

Në komentet e raportuara nga Reuters dhe AFP, Zelensky theksoi gjithashtu se Ukraina kishte nevojë për mbështetje financiare evropiane për të vazhduar luftën kundër forcave ruse për dy ose tre vjet të tjera, pasi plani i BE-së për të përdorur asetet e ngrira ruse për të mbështetur është bllokuar për shkak të kundërshtimit të Belgjikës.

"E theksova këtë përsëri për të gjithë udhëheqësit evropianë. U thashë atyre se nuk do të luftojmë për dekada, por ju duhet të tregoni se për njëfarë kohe do të jeni në gjendje të ofroni mbështetje të qëndrueshme financiare për Ukrainën", ka thënë presidenti ukrainas në komentet e publikuara këtë mëngjes, përcjell Telegrafi.

Veçmas, Zelensky i kërkoi gjithashtu presidentit amerikan Donald Trump të ushtrojë më shumë presion mbi udhëheqësin kinez Xi Jinping për të ulur mbështetjen e tij për Rusinë gjatë takimit të tyre këtë javë.

"Mendoj se kjo mund të jetë një nga lëvizjet e forta të [Trump], veçanërisht nëse, pas këtij hapi vendimtar sanksionesh, Kina është gati të zvogëlojë importet" nga Rusia, u tha ai gazetarëve.

Por një udhëheqës evropian, i parë si kandidati kryesor për të pritur bisedimet e mundshme në të ardhmen midis Trump dhe Vladimir Putin të Rusisë, dukej i pakënaqur me presionin në rritje të SHBA-së mbi Rusinë.

Kryeministri hungarez, Viktor Orbán, u tha gazetarëve italianë në Vatikan se mendonte se sanksionet e Trump ndaj kompanive të mëdha ruse të naftës ishin të gabuara nga pikëpamja hungareze, pasi ato mund të rrezikonin një rritje të çmimeve të energjisë.

Çuditërisht, ai duket i izoluar në pikëpamjen e tij, me ministrin finlandez të mbrojtjes, Antti Hakkanen, i cili vlerësoi sanksionet e reja, duke e quajtur këtë veprim një shenjë të madhe të vendosmërisë së presidentit amerikan kundër luftës trevjeçare të Vladimir Putin. /Telegrafi/

Kryeministrja e Lituanisë, Inga Ruginiene, ka thënë se vendi i saj do të fillojë të rrëzojë "balonat kontrabandistë" që, sipas saj, po kalonin kufirin nga Bjellorusia.

Lituania, një anëtare e NATO-s, mbylli Aeroportin e Vilniusit katër herë javën e kaluar pasi balonat hynë në hapësirën e saj ajrore.

Çdo herë, ajo mbylli përkohësisht kalimet kufitare me Bjellorusinë në përgjigje.

Aleksandër Lukashenko, presidenti i Bjellorusisë, është një aleat i ngushtë i Vladimir Putinit.

Lituania ka thënë se balonat dërgohen nga kontrabandistë që transportojnë cigare të kontrabanduara në BE.

Megjithatë, ajo fajëson gjithashtu Lukashenkon që nuk i ndaloi ata.

Raportohet se të enjten, Lituania tha se dy aeroplanë ushtarakë rusë kishin hyrë në hapësirën e saj ajrore për rreth 18 sekonda, duke shkaktuar reagim nga forcat e NATO-s.

Rusia mohoi që incidenti kishte ndodhur.

Ndryshe, Ruginiene i ka përshkruar kalimet me balona si "sulme hibride", duke shtuar se kalimet kufitare të Bjellorusisë do të mbyllen, përveç udhëtimeve të diplomatëve dhe qytetarëve të Bashkimit Evropian që largohen nga vendi fqinj.

"Sot, kemi vendosur të marrim masat më të rrepta, nuk ka rrugë tjetër", tha ajo.

Qeveria e saj mund të diskutojë aktivizimin e konsultimeve të sigurisë sipas nenit 4 të NATO-s.

Kjo i lejon një vendi anëtar të NATO-s të ngrejë një çështje shqetësuese me vendimmarrësit e aleancës ushtarake. /Telegrafi/

Lituania, një vend anëtar i NATO-s, mbylli të dielën pikat kufitare të Aeroportit të Vilniusit dhe Bjellorusisë, pasi disa objekte, të identifikuara si balona me helium, hynë në hapësirën e saj ajrore, tha Qendra Kombëtare e Menaxhimit të Krizave, incidenti i katërt i tillë këtë javë. Lituania ka thënë se balonat dërgohen nga kontrabandistë që […]

The post Balona me helium në hapësirën ajrore, Lituania mbyll aeroportin e Vilniusit dhe kufirin me Bjellorusinë appeared first on BoldNews.al.

Aeroportet e Vilniusit dhe Kaunasit në Lituani janë mbyllur për shkak të balonave që fluturonin nga Bjellorusia, ka njoftuar ministria e transportit lituanez, duke shënuar ndërprerjen e tretë të tillë këtë muaj.

Aviacioni evropian është përfshirë vazhdimisht në kaos javët e fundit nga dronët dhe ndërhyrjet e tjera ajrore, duke përfshirë ato në aeroportet e Kopenhagenit, Mynihut dhe rajonit Baltik.

Ministria e transportit e Lituanisë tha në një deklaratë se trafiku në të dy aeroportet ishte pezulluar.

Ndërkohë, Qendra Kombëtare e Menaxhimit të Krizave (NCMC) tha se "dhjetëra balonë" ishin vërejtur në radar.

Ndryshe, aeroporti i Vilniusit u mbyll të martën dhe më 5 tetor, kur balonat hynë në hapësirën ajrore të kryeqytetit duke transportuar cigare të kontrabanduara nga Bjellorusia.

Kryeministrja lituaneze, Inga Ruginiene, tha se vendi baltik do të mbyllë kufirin me Bjellorusinë nëse balonat hyjnë përsëri nga vendi fqinj. /Telegrafi/