TIRANĂ, 30 shtator/ATSH/ Teksa kĂ«rcĂ«nimet kibernetike bĂ«hen çdo ditĂ« e mĂ« tĂ« shpeshta dhe komplekse, nevoja pĂ«r infrastrukturĂ« digjitale rezistente dhe profesionistĂ« tĂ« sigurisĂ« kibernetike, me aftĂ«sitĂ« dhe njohuritĂ« pĂ«r tâi luftuar kĂ«to kĂ«rcĂ«nime tĂ« ndryshueshme, nuk ka qenĂ« kurrĂ« kaq e ngutshme. EkspertĂ«t vĂ«rejnĂ« se inteligjenca artificiale dhe tĂ« nxĂ«nit automatik e kanĂ« shndĂ«rruar tanimĂ« tĂ« gjithĂ« dimensionin e veprimtarive kibernetike, si nga ana e sulmuesve; aktorĂ«ve keqdashĂ«s, ashtu edhe nga ana e mbrojtĂ«sve; atyre qĂ« diktojnĂ« gjurmĂ«t dhe reagojnĂ« ndaj incidenteve kibernetike.
NĂ« pĂ«rgjigje tĂ« sulmeve kibernetike nĂ« shkallĂ« tĂ« gjerĂ« qĂ« prekĂ«n Ballkanin PerĂ«ndimor nĂ« vitin 2022, Bashkimi Evropian lançoi projektin âMasat e pĂ«rgjigjes sĂ« shpejtĂ« tĂ« sigurisĂ« kibernetike pĂ«r ShqipĂ«rinĂ«, Malin e Zi, dhe MaqedoninĂ« e Veriut 2.0â, njĂ« nismĂ« e zbatuar nga Akademia e e-Qeverisjes (eGA).
Projekti ka punuar ngushtësisht me Agjencinë Kombëtare të Shoqërisë së Informacionit (AKSHI) dhe Autoritetin Kombëtar për Certifikimin Elektronik dhe Sigurinë Kibernetike (AKCESK) për të ngritur dhe për të zgjeruar kapacitetet operacionale të sigurisë kibernetike.
Të dyja institucionet luajnë një rol qendror në mbrojtjen kibernetike të Shqipërisë, duke vepruar si qendra 24/7, ku profesionistët e sigurisë kibernetike monitorojnë, diktojnë, dhe iu përgjigjen vazhdimisht kërcënimeve në kohë reale.
âNe jemi krenarĂ« qĂ«, pĂ«rmes kĂ«tij projekti, institucionet shqiptare tĂ« sigurisĂ« kibernetike, AKSHI dhe AKSK-ja, kanĂ« fituar akses nĂ« softuerĂ« tĂ« klasit botĂ«ror pĂ«r sigurinĂ« kibernetike. Instrumente, si: GreyNoise, Acunetix, dhe Cognyte Luminar, i fuqizojnĂ« pĂ«r tâi diktuar kĂ«rcĂ«nimet mĂ« shpejt, pĂ«r tĂ« reduktuar pozitivet e rreme, dhe pĂ«r tâiu pĂ«rgjigjur me efektshmĂ«ri risqeve kibernetike komplekseâ, u shpreh Merle Maigre, drejtuese e QendrĂ«s sĂ« Kompetencave tĂ« SigurisĂ« Kibernetike dhe drejtuese e ekipit tĂ« projektit âPĂ«rgjigje e shpejtĂ« ndaj sigurisĂ« kibernetike 2.0âł.
MegjithatĂ«, ajo thekson se forcimi i rezistencĂ«s kibernetike nuk realizohet vetĂ«m duke mundĂ«suar instrumente tĂ« avancuara. âAjo qĂ« ka mĂ« rĂ«ndĂ«si Ă«shtĂ« qĂ« institucionet vendore tĂ« pajisen me njohuri, aftĂ«si, dhe gatishmĂ«rinĂ« e nevojshme operacionale pĂ«r tâiu pĂ«rgjigjur kĂ«rcĂ«nimeve komplekse tĂ« ditĂ«ve tĂ« sotme. PĂ«rmes bashkĂ«punimit tĂ« ngushtĂ« me palĂ«t shqiptare tĂ« interesit, ne jo vetĂ«m kemi rritur kapacitetet teknike, por kemi pĂ«rmirĂ«suar edhe koordinimin strategjik, qĂ« mbetet thelbĂ«sor pĂ«r ruajtjen e infrastrukturĂ«s kombĂ«tare dhe rajonaleâ, shtoi Maigre.
Misioni i Autoritetit Kombëtar për Sigurinë Kibernetike (AKSK) është të garantojë një mjedis të sigurt digjital për institucionet, sektorët kritikë, dhe qytetarët shqiptarë.
âMĂ« parĂ«, analiza e hyrjes dhe ndĂ«rlidhja me incidentet realizoheshin manualisht nĂ« sisteme tĂ« shkĂ«putura, çka shpesh e vononte pĂ«rgjigjen. AnalistĂ«t duhej tĂ« mbĂ«shteteshin nĂ« instrumente tĂ« izoluara dhe kapacitet tĂ« kufizuar pĂ«r tĂ« identifikuar strukturat. Nuk ekzistonte njĂ« sistem i strukturuar pĂ«r tĂ« mbledhur informacione nga burime tĂ« hapura apo pĂ«r tĂ« monitoruar sjelljen keqdashĂ«se nĂ« rrjetin e thellĂ« dhe tĂ« errĂ«t (deep web dhe dark web), çka mund tĂ« identifikonte sulmet e mundshme mbi institucionet shqiptareâ, shpjegon Esmeralda Kazia, drejtore e DrejtorisĂ« e Monitorimit dhe Reagimit ndaj Incidenteve pranĂ« AKSK-sĂ«.
Kazia vuri në dukje se kjo infrastrukturë e re i ka mundësuar AKSK-së të kalojë nga procese të copëzuara dhe pjesërisht manuale në një sistem krejtësisht të centralizuar, që ofron monitorim të vazhdueshëm, kategorizim të hyrjeve, dhe përgjigje të shpejtë ndaj incidenteve.
Me ofrimin e katër serverëve VxRail me performancë të lartë, AKSK-ja tani ka një bazë rezistente dhe të shkallëzuar, që mbështet centralizimin e të dhënave dhe mbrojtjen e aseteve kombëtare. Projekti gjithashtu ofron akses në platformën e inteligjencës rreth kërcënimeve, Cognyte Luminar, e cila ofron vizibilitet në shtresa të shumta të rrjetit, duke iu mundësuar analistëve të gjurmojnë treguesit dhe komprometimit dhe të monitorojnë kërcënimet ose sjelljet e dyshimta.
Kështu mundësohet identifikimi i risqeve të mundshme ndaj infrastrukturës kritike dhe jepen njoftime në kohë reale lidhur me aktorët keqdashës, që shënjestrojnë hapësirën digjitale shqiptare.
Krahas kësaj, projekti ka rritur ndjeshëm kapacitetet e Agjencisë Kombëtare të Shoqërisë së Informacionit (AKSHI), duke ndihmuar në hartimin e programeve të posaçme kundër aktiviteteve keqdashëse, si dhe duke trajnuar ekspertët.
âPĂ«rmes aktiviteteve tĂ« ndryshme, si: workshop-e, simulime, dhe trajnime rajonale, projekti ka pĂ«rmirĂ«suar aftĂ«sitĂ« teknike tĂ« specialistĂ«ve tĂ« sigurisĂ« kibernetike, duke iu ofruar njohuri teorike dhe pĂ«rvojĂ« praktike. PĂ«r ta forcuar sigurinĂ« mĂ« tej, institucionit tonĂ« i janĂ« vĂ«nĂ« nĂ« dispozicion dy sisteme: Acunetix, qĂ« skanon kodin burimor tĂ« faqeve tĂ« internetit pĂ«r tĂ« identifikuar pikat e dobĂ«ta dhe tĂ« cenueshme, si dhe GreyNoise, njĂ« platformĂ« inteligjence qĂ« dikton adresat e IP-sĂ« ku vĂ«rehet aktivitet keqdashĂ«s. KĂ«to sisteme rrisin efikasitetin e stafit, integrohen me zgjidhjet ekzistuese, dhe standardizojnĂ« procesin e raportimit tĂ« incidenteveâ, thekson Enis Ylli, drejtor i DrejtorisĂ« sĂ« Monitorimit dhe Mbrojtjes Kibernetike pĂ«r Sisteme dhe InfrastrukturĂ« e-Qeveritare pranĂ« AKSHI-t.
Ylli shpjegon se GreyNoise ofron informacione gjithëpërfshirëse rreth aktorëve keqdashës duke pasuruar të dhënat me vendndodhjen dhe llojin e aktiviteteve.
âNa mundĂ«son tĂ« krijojmĂ« njĂ« mbrojtje proaktive nĂ« platformat tona SIEM/SOAR, duke u mbĂ«shtetur nĂ« pikat e dobĂ«ta tĂ« identifikuara nga Acunetix. Integrimi i tyre me zgjidhjet ekzistuese zgjeron objektin e masave mbrojtĂ«se teknike, duke mundĂ«suar pĂ«rgjigje tĂ« efektshme si ndaj aktorĂ«ve tĂ« sofistikuar, ashtu edhe ndaj atyre modestĂ«, tĂ« sponsorizuar nga shtetiâ, shtoi ai.
Sipas tij, inteligjenca artificiale përshpejton veprimet në kohë reale dhe zgjeron ndjeshëm shkallën dhe sofistikimin e sulmeve kibernetike. Kjo sjell një betejë të pareshtur, ku konfliktet ndërkombëtare i kapërcejnë kufijtë rajonalë, dhe mekanizmat mbrojtës përballen me kërcënime të panjohura dhe teknologji novatore.
Sistemet e ofruara përmes asistencës së projektit i përmirësojnë zgjidhjet ekzistuese, duke shtuar ndërveprimin dhe duke përmirësuar efikasitetin operacional.
âPĂ«rmes kĂ«saj mbĂ«shtetjeje strategjike, ShqipĂ«ria tani Ă«shtĂ« mĂ« e mirĂ«pajisur pĂ«r tĂ« siguruar frontet digjitale, nĂ« pĂ«rputhje me standardet e BE-sĂ« pĂ«r sigurinĂ« kibernetike, dhe kontribuon nĂ« shkĂ«mbimin e informacioneve nĂ« nivelin rajonal dhe ndĂ«rkufitar,â tha ndĂ«r tĂ« tjera Kazia.
Projekti âMasat e PĂ«rgjigjes sĂ« ShpejtĂ« tĂ« SigurisĂ« Kibernetike pĂ«r ShqipĂ«rinĂ«, Malin e Zi, dhe MaqedoninĂ« e Veriut 2.0â, Ă«shtĂ« njĂ« nismĂ« e lançuar nga Bashkimi Evropian dhe e zbatuar nga Akademia e e-Qeverisjes (eGA), nĂ« pĂ«rgjigje tĂ« sulmeve kibernetike nĂ« shkallĂ« tĂ« gjerĂ« qĂ« prekĂ«n Ballkanin PerĂ«ndimor nĂ« vitin 2022. Projekti u zhvillua nĂ« vazhdĂ«n e pĂ«rpjekjeve tĂ« ngjashme mĂ« parĂ«.
Duke ofruar trajnime teknike dhe konsulencĂ« pĂ«rmes ekspertĂ«ve, projekti synon tĂ« forcojĂ« rezistencĂ«n kibernetike tĂ« ShqipĂ«risĂ« dhe vendeve tĂ« tjera tĂ« Ballkanit PerĂ«ndimor, duke pĂ«rmirĂ«suar aftĂ«sitĂ« e tyre pĂ«r tâiu pĂ«rgjigjur me efektshmĂ«ri krizave kibernetike.
Në Shqipëri, projekti ka bashkëpunuar ngushtësisht me Agjencinë Kombëtare të Shoqërisë së Informacionit (AKSHI) dhe Autoritetin Kombëtar për Certifikimin Elektronik dhe Sigurinë Kibernetike (CESK) për të ngritur dhe për të zgjeruar kapacitetet operacionale të sigurisë kibernetike.
Të dyja institucionet luajnë një rol qendror në mbrojtjen kibernetike të Shqipërisë, duke vepruar si qendra 24/7, ku profesionistët e sigurisë kibernetike monitorojnë, diktojnë, dhe iu përgjigjen vazhdimisht kërcënimeve në kohë reale. /j.p/
The post AKSHI dhe AKSK, akses në softuerë të klasit botëror për sigurinë kibernetike appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.
Login
