❌

Reading view

There are new articles available, click to refresh the page.
↗

Partia Socialiste mbron Belinda Ballukun: Imuniteti i paprekshëm

✇Citizens.al
By: Erisa Kryeziu

Shumica Socialiste e nisi mëngjesin e kësaj të hëne me një qëndrim përfundimtar kundër kërkesës së Prokurorisë së Posaçme (SPAK) për heqjen e imunitetit të ish-zëvendëskryeministres Belinda Balluku.

“Si anĂ«tarĂ« tĂ« mazhorancĂ«s nĂ« KĂ«shillin e Mandateve arrijmĂ« nĂ« pĂ«rfundimin se nuk ka vend pĂ«r dhĂ«nien e autorizimit”, u shpreh deputeti i PartisĂ« Socialiste, Ulsi Manja, teksa prezantoi raportin mbi kĂ«rkesĂ«n e SPAK.

Sipas Manjës, është e vërtetë që në një shtet të së drejtës lufta kundër korrupsionit është një objektiv legjitim dhe i domosdoshëm, por këto objektiva duhet të realizohen në përputhje me Kushtetutën.

“Ne i rekomandojmĂ« seancĂ«s plenare tĂ« rrĂ«zojĂ« kĂ«rkesĂ«n e SPAK pĂ«r autorizimin e heqjes sĂ« lirisĂ« sĂ« Ballukut,” tha Manja duke shtuar se nga shqyrtimi i materialeve shoqĂ«ruese “nuk rezulton domosdoshmĂ«ri pĂ«r vendosjen e njĂ« mase tĂ« tillĂ«.”

“Kjo nuk pengon SPAK tĂ« vazhdojĂ« hetimet,” theksoi Manja.

Në fjalën e tij si kryetar i socialistëve, Kryeministri Edi Rama u mundua të relativizojë çështjen ndaj Ballukut. Ai argumentoi se ndaj ish-zëvendëskryeministres nuk janë ngritur akuza për vjedhje, korrupsion apo vepra të rënda penale të kryer në flagrancë.

“[
] por vetĂ«m pĂ«r dyshimin e arsyeshĂ«m se, nĂ« cilĂ«sinĂ« e ish-ministres [
] ka kryer veprĂ«n penale tĂ« pabarazisĂ« nĂ« tendera publikĂ«, gjashtĂ« vite mĂ« parĂ«â€, u shpreh nĂ« fillim tĂ« fjalimit tĂ« tij Rama, duke shtuar se hetimi bazohet nĂ« disa mesazhe tĂ« gjetura vite mĂ« vonĂ« nĂ« celularin e njĂ« ish-drejtori.

“Si u marrkĂ«sha mbrapa hekurave kaq kollaj njĂ« njeri? Se folĂ«n dy veta nĂ« telefon dhe kjo Ă«shtĂ« njĂ« provĂ« e re qĂ« s’ështĂ« as e re,” u shpreh Kryeministri.

“Kur mendoj qĂ« vihet me kĂ«tĂ« kollajllĂ«k nĂ« Kuvend pĂ«r tĂ« kĂ«rkuar kokĂ«n e njĂ« tĂ« zgjedhuri, mbasi Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« gjithçka pĂ«r t’ia futur shtatĂ« pashĂ« jo nĂ«n dhe, por nĂ« llum!”, shtoi Rama.

Kryesocialisti e cilĂ«soi gjithashtu diskursin publik ndaj Ballukut si njĂ« “gjellĂ« qensh nĂ« 700 tenxheret e gjyqit politik dhe mediatik”, qĂ« sipas tij u krijua fillimisht me njĂ« “turravrap tĂ« pakuptueshĂ«m” nga prokurori dhe gjykatĂ«si i seancĂ«s paraprake.

Rama vlerësoi sërish figurën e Ballukut duke treguar se do ta mbajë me peshë të lartë politike. Ai renditi disa nga projektet infrastrukturore që sipas tij janë realizuar suksesshëm gjatë drejtimit të Ballukut, nga rrugët te projektet hekurudhore dhe ato ajrore, ndërsa theksoi se ajo do të drejtojë qarkun Fier në zgjedhjet vendore dhe nuk do të ketë më pushtet ekzekutiv.

Imuniteti i Ballukut dhe prova e shtetit të së drejtës

Vendimi i shumicĂ«s socialiste pĂ«r tĂ« rrĂ«zuar kĂ«rkesĂ«n e SPAK pĂ«r heqjen e imunitetit tĂ« – tashmĂ« – deputetes Balluku nuk Ă«shtĂ« vetĂ«m njĂ« vendim nĂ« kuadrin e njĂ« procesi parlamentar.

Ai përbën edhe një provë politike dhe institucionale për mënyrën se si funksionon shteti i së drejtës në Shqipëri dhe për raportin mes pushtetit politik dhe atij të drejtësisë.

SPAK ka ngritur akuza ndaj ish-zëvendëskryeministres, e cila mbante dhe postin e ministres së Infrastrukturës për shkelje në procedurat e prokurimit publik, lidhur me tenderët për tunelin e Llogarasë dhe Unazën e Jashtme të Tiranës, me vlerë rreth 210 milionë euro.

Prokurorët pretendojnë se përmes komunikimeve dhe ndërhyrjeve në procesin e tenderimit janë krijuar avantazhe të padrejta për një konsorcium kompanish, akuzë që Balluku e ka mohuar.

Argumenti i paraqitur nga përfaqësuesit e mazhorancës ishte se Balluku nuk ushtron më funksion ekzekutiv dhe për këtë arsye nuk ekziston rreziku i prishjes së provave apo intimidimit të dëshmitarëve.

MegjithatĂ«, pĂ«rtej argumentit juridik, vendimi ka njĂ« dimension tĂ« fortĂ« politik. Kryeministri Rama ka mbajtur njĂ« qĂ«ndrim tĂ« kujdesshĂ«m publik, duke deklaruar se vendimi duhet tĂ« bazohet nĂ« raportin e KĂ«shillit tĂ« Mandateve dhe se “mekanizmi i qeverisjes nuk mund tĂ« kurdiset dhe shkurdiset sa herĂ« bĂ«het njĂ« akuzĂ«â€.

Në një sistem ku parlamenti kontrollohet nga shumica qeverisëse, çdo vendim për imunitetin e një figure të lartë politike rrezikon të shihet si një mbrojtje politike dhe jo si një vlerësim juridik.

“Ne nuk do tĂ« bĂ«hemi pengesĂ« pĂ«r hetimin e deputetĂ«ve dhe zyrtarĂ«ve tĂ« lartĂ« tĂ« akuzuar nga drejtĂ«sia” dhe “kush ka probleme me drejtĂ«sinĂ« tĂ« pĂ«rballet vetĂ« me tĂ«â€ janĂ« disa nga deklaratat e mĂ«parshme tĂ« RamĂ«s nĂ« fillimet e pĂ«rballjeve tĂ« zyrtarĂ«ve tĂ« rrethit tĂ« tij me drejtĂ«sinĂ«.

Megjithatë, sipas një analize të Institutit të Studimeve Politike (ISP), qasja e qeverisë ndaj imunitetit të zyrtarëve të akuzuar ka ndryshuar me kalimin e viteve.

NĂ« vitet 2023 dhe 2024, Kuvendi refuzoi kĂ«rkesĂ«n e opozitĂ«s pĂ«r dĂ«rgimin nĂ« GjykatĂ«n Kushtetuese tĂ« mandatit tĂ« ish-ministres Olta Xhaçka, pasi bashkĂ«shorti i saj Artan Gaçi (ish-deputet i PS-sĂ«) ishte shpallur nga qeveria “investitor strategjik”.

Në mbrojtje u mor edhe ish-ministri i Brendshëm Saimir Tahiri. Në vitin 2017 u refuzua kërkesa e Prokurorisë së Krimeve të Rënda për heqjen e imunitetit, ndërsa në 2018 Tahiri dha dorëheqje nga mandati dhe më pas u dënua me burg.

Rastet kur Kuvendi ka miratuar heqjen e imunitetit kanë qenë kryesisht për figura më pak të fuqishme politikisht, si Tom Doshi dhe Mark Frroku në vitin 2015. Në të njëjtin vit, Kuvendi miratoi brenda dy ditësh edhe heqjen e imunitetit të Armando Prengës, figura që edhe pse nuk lidheshin direkt me Partinë Socialiste, ishin përkrahës të vazhdueshëm të saj në parlament.

Në vitin 2022, Alqi Bllako dha dorëheqje nga mandati pas akuzave të ngritura nga SPAK.

Ndërsa në vitin 2023, ndryshe nga rasti i Ballukut, ish-zëvendëskryeministri Arben Ahmetaj nuk mori të njëjtën mbrojtje politike. Brenda një jave nga kërkesa për heqjen e imunitetit, Kuvendi votoi në mbështetje të SPAK-ut.

Miratim tĂ« ngjashĂ«m pĂ«r heqjen e imunitetit pati edhe pĂ«r kreun e opozitĂ«s Sali Berisha nĂ« dhjetor 2023. NdĂ«rsa dorĂ«heqje nga mandati pati nĂ« vitin 2024 nga Jurgis Çyrbja, pĂ«r tĂ« cilin u deshĂ«n vetĂ«m 8 ditĂ«.

Në rastin e Belinda Ballukut, procesi ka nisur në dhjetor 2025 dhe pas më shumë se dy muajsh mazhoranca vendosi të refuzojë SPAK-un për heqjen e imunitetit.

NĂ« demokracitĂ« funksionale, heqja e imunitetit nuk Ă«shtĂ« njĂ« dĂ«nim, por njĂ« hap procedural pĂ«r t’i hapur rrugĂ« drejtĂ«sisĂ« tĂ« veprojĂ« pa pengesa. Refuzimi i kĂ«tij procesi krijon perceptimin se pushteti politik mund t’i vendosĂ« kufij drejtĂ«sisĂ«.

Lexoni gjithashtu:

The post Partia Socialiste mbron Belinda Ballukun: Imuniteti i paprekshëm appeared first on Citizens.al.

↗

“Offline” nĂ« shenjĂ« proteste: MotoristĂ«t e Wolt kĂ«rkojnĂ« kushte tĂ« mira pune

✇Citizens.al
By: Elira Kadriu

Motoristët që punojnë për shërbimin e shpërndarjes së porosive të kompanisë Wolt protestuan të dielën në Bulevardin e Ri, pranë ish-stacionit të Trenit, duke kërkuar përmirësim të kushteve të punës.

Herën e fundit motoristët e kësaj kompanie protestuan më 30 shtator 2024, kur u duk se arritën një mirëkuptim me përfaqësuesit menaxherialë të degës së kompanisë në Shqipëri.

MegjithatĂ«, pakĂ«naqĂ«sitĂ« u rikthyen dhe bashkĂ« me to edhe rezistenca pĂ«r tĂ« mos punuar, apo siç e pĂ«rshkruajnĂ« protestuesit me jelekĂ« blu, “pĂ«r tĂ« qĂ«ndrojnĂ« offline”.

“PĂ«rderisa ne po punojmĂ« pĂ«r 300 lekĂ« kilometri, nuk ia vlen tĂ« ndezĂ«sh motorin”, tha njĂ«ri prej motoristĂ«ve pĂ«r Citizens.

Sot, mĂ« 9 mars, motoristĂ«t i dĂ«rguan njĂ« shkresĂ« kompanisĂ« dhe zyrave tĂ« saj nĂ«nkontraktuese, ku paraqitĂ«n njĂ« sĂ«rĂ« kĂ«rkesash lidhur me kushtet e punĂ«s. NĂ« njoftim, ata shprehin pakĂ«naqĂ«si pĂ«r uljen e ndjeshme tĂ« tarifave tĂ« shĂ«rbimit dhe kĂ«rkojnĂ« qĂ« asnjĂ« prej motoristĂ«ve protestues tĂ« mos penalizohet apo tĂ« nxirret “offline” nga aplikacioni.

Mes kĂ«rkesave kryesore janĂ« rritja dhe transparenca e tarifĂ«s pĂ«r kilometĂ«r, pajisja e tĂ« gjithĂ« motoristĂ«ve me kontrata pune sipas Kodit tĂ« PunĂ«s, pagesĂ« shtesĂ« pĂ«r ngjitjen e porosive nĂ« pallate me shumĂ« kate dhe pĂ«r porositĂ« me prioritet, si dhe rikthimi nĂ« aplikacion i kategorisĂ« “motorist” pĂ«r ata qĂ« kryejnĂ« shĂ«rbimin me motor.

Po ashtu, motoristët kërkojnë që kompania të sigurojë uniformat dhe pajisjet e punës pa pagesë nga ana e tyre.

“NĂ«se je punonjĂ«s i Wolt-it prej vitesh, do ta marrĂ«sh koshin me 25 mijĂ« lekĂ«. NĂ«se je i ri, duhet tĂ« paguash 50 mijĂ« lekĂ«, ndĂ«rkohĂ« qĂ« ne realisht po mbĂ«shtesim firmĂ«n dhe po i bĂ«jmĂ« reklamĂ«â€, shpjegoi Roveno Qatipi.

Motoristët theksojnë se protestat do të vijojnë deri në plotësimin e kërkesave, ndërsa shprehin gatishmëri për dialog me përfaqësuesit e kompanisë për gjetjen e një zgjidhjeje.

Reagimi i tyre i është dërguar gjithashtu Inspektoratit Shtetëror të Punës dhe Shërbimeve Shoqërore, si dhe Ministrisë së Shëndetësisë dhe Mbrojtjes Sociale.

“Jam aksidentuar para njĂ« viti. Kam qenĂ« nĂ« njĂ« kompani tjetĂ«r, kam thyer kĂ«mbĂ«n dhe askush nuk vuri ujin nĂ« zjarr”, tha pĂ«r Citizens Klajdi Shemshiri.

Policia izolon protestën

Pas mbledhjes në Bulevardin e Ri dhe diskutimeve në grup për mënyrën se si do të vijojë rezistenca, motoristët tentuan të dilnin në qytet për ta bërë më të dukshme kundërshtinë e tyre.

Pa vonuar, forcat policore, por edhe punonjës të veshur civilë, bllokuan motorët me arsyetimin se po pengohej trafiku.

Motoristët kundërshtuan duke thënë se do ta vijojnë protestën në ditët në vijim në këmbë, duke mos i marrë motorët.

Gjatë protestës ata vunë re se çmimet e shërbimit që do të ofroheshin në ato momente do të ishin shumë më të larta se zakonisht, për shkak të bojkotit.

Ata u shprehĂ«n njĂ«zĂ«ri se do tĂ« vijojnĂ« tĂ« qĂ«ndrojnĂ« “offline” pĂ«r tĂ« shprehur rezistencĂ«n, por nuk janĂ« dakord qĂ« vetĂ« menaxherĂ«t t’i nxjerrin jashtĂ« sistemit (offline) pĂ«r shkak tĂ« kĂ«rcĂ«nimeve, si njĂ« taktikĂ« qĂ« mund t’i largojĂ« nga puna.

Filiali i “Wolt” nĂ« ShqipĂ«ri u hap mĂ« 27 nĂ«ntor 2023 nga kompania mĂ«mĂ« finlandeze “Wolt Enterprises Oy,” me kapital themeltar prej rreth 500 mijĂ« eurosh. AJo operon nĂ« ShqipĂ«ri pĂ«rmes nĂ«nkontraktorĂ«ve pĂ«r sa i pĂ«rket sigurimit tĂ« krahut tĂ« punĂ«s pĂ«r korrierĂ«t, tĂ« cilĂ«t edhe pse realisht nuk kanĂ« marrĂ«dhĂ«nie direkte me kompaninĂ«, mbajnĂ« logon e “Wolt”.

Citizens kontaktoi përfaqësues të zyrës menaxheriale të Wolt në Shqipëri, por deri në publikimin e këtij artikulli nuk pati reagim.

Lexo gjithashtu:

ÇfarĂ« po ndodh me motoristĂ«t e “Wolt”?

The post “Offline” nĂ« shenjĂ« proteste: MotoristĂ«t e Wolt kĂ«rkojnĂ« kushte tĂ« mira pune appeared first on Citizens.al.

↗

“Revoltohu motĂ«r!” Vajzat dhe gratĂ« marshojnĂ« kundĂ«r dhunĂ«s dhe patriarkatit

✇Citizens.al
By: Erisa Kryeziu

“Revoltohu motĂ«r” ishte thirrja qĂ« mblodhi mesditĂ«n e “8 Marsit” vajza, gra dhe aktivistĂ« nĂ« njĂ« protestĂ« nĂ« sheshin “NĂ«nĂ« Tereza”.

Përmes një marshimi simbolik që përshkoi rrugët kryesore të Tiranës, protestuesit kërkuan barazi, mbrojtje nga dhuna, akses në drejtësi dhe përfaqësim real në vendimmarrje.

Ata theksuan se të jesh grua në Shqipëri shpesh do të thotë të jetosh me frikë, pasi diçka më shumë se gjysma e grave në vend (53%) kanë përjetuar të paktën një formë dhune gjatë jetës së tyre.

“NĂ« vetĂ«m tre vitet e fundit janĂ« regjistruar mbi 15 mijĂ« raste dhune nĂ« familje. NĂ« kĂ«tĂ« periudhĂ« janĂ« vrarĂ« 32 gra dhe vajza”, u shpreh aktivistja Ermela Çelaku.

Marshimi u thirr nga Kolektivi Feminist nĂ« ShqipĂ«ri. OrganizatorĂ«t theksuan se femicidi nuk Ă«shtĂ« “krim pasioni,” por “rezultat i njĂ« shoqĂ«rie qĂ« ende nuk e vlerĂ«son jetĂ«n e grave si tĂ« barabartĂ«â€.

Gjatë tubimit, vajzat dhe gratë ndanë edhe histori personale mbi presionin dhe kontrollin që përjetojnë në familje shoqëri dhe në hapësirën publike.

“NĂ« moshĂ«n 18-vjeçare erdhi njĂ« valĂ« emocionesh, zemĂ«rimi dhe nevoje pĂ«r tĂ« eksploruar mĂ« shumĂ«, pĂ«r ta pĂ«rmbysur botĂ«n e vogĂ«l nĂ« tĂ« cilĂ«n jetoja,” tregoi Entenela Ndrevataj, aktiviste feministe.

“Doja t’i shpĂ«toja emĂ«rtimit tĂ« ‘vajzĂ«s sĂ« mirë’, qĂ« mĂ« kufizonte edhe gjĂ«rat bazike: lĂ«vizjen e lirĂ«, oraret me kontroll, daljet natĂ«n, mĂ«nyrĂ«n se si vishem apo rolin tim nĂ« familje dhe mjedisin pĂ«rreth,” vijoi ajo.

PĂ«r Ndrevatajn, rebelimi nisi me hapa tĂ« vegjĂ«l, pasi presioni dhe dhuna psikologjike ishin aq tĂ« forta “sa guxoja tĂ« Ă«ndĂ«rroja pĂ«r liri, por gjithmonĂ« me hijen e frikĂ«s pas”.

PĂ«r aktivisten Deni Sanxhaku, nĂ« ShqipĂ«rinĂ« e vitit 2026 tĂ« qenurit grua “nuk mjafton”.

“Duhet tĂ« jesh gruaja e dikujt, mamaja e dikujt, motra e dikujt. Duhet tĂ« jesh punĂ«tore nĂ« fabrikĂ« qĂ« tĂ« kujtojnĂ« vetĂ«m mĂ« 1 Maj. Duhet gjithmonĂ« tĂ« jesh nĂ« raport me dikĂ« tjetĂ«r qĂ« tĂ« njihen tĂ« drejtat e tua dhe tĂ« kesh mbrojtje apo solidaritet”, theksoi Sanxhaku.

Edhe puna e papaguar dhe barra e përditshme që mbajnë gratë në familje dhe në shoqëri ishte pjesë e mesazheve të marshimit, i cili përfshiu edhe përfaqësues grupimesh politike.

Aktivistja Albina Ruko, nga Lëvizja Bashkë, theksoi se gratë janë mësuar të luftojnë në heshtje.

“TĂ« jemi tĂ« zonjat nĂ« punĂ«, tĂ« jemi shtylla e familjes, tĂ« rrisim fĂ«mijĂ«t me Ă«ndrra dhe vlera. UnĂ« besoj se vajzat tona duhet tĂ« jetojnĂ« nĂ« njĂ« botĂ« mĂ« tĂ« drejtĂ« se ajo qĂ« kemi gjetur ne”, u shpreh ajo.

Në marshim pati edhe mesazhe solidariteti për gratë që përballen me forma të ndryshme diskriminimi, përfshirë gratë lesbike, biseksuale, transgjinore, rome, egjiptiane dhe gratë me aftësi të kufizuara.

Sipas aktivistes së komunitetit LGBT, Livia Zotrija, diskutimet publike të vitit të fundit rreth ligjit për barazinë gjinore kanë nxitur një klimë më armiqësore ndaj komunitetit.

“PĂ«rballĂ« sulmeve fizike, dhunĂ«s verbale, linçimit publik dhe dehumanizimit qĂ« Ă«shtĂ« ushqyer ndaj grave dhe vajzave lesbike, biseksuale dhe transgjinore. Jemi bĂ«rĂ« shĂ«njestĂ«r vetĂ«m sepse ekzistojmĂ« dhe sepse guxojmĂ« tĂ« flasim”, u shpreh Zotrija.

Marshimi u mbyll përpara Kryeministrisë. Aktivistet nuk kursyen kritikat edhe ndaj gjuhës seksiste në politikë ndaj strukturave patriarkale në pushtet.

“Kur themi patriarkat kemi nĂ« mendje fytyrĂ«n dhe fjalorin e Taulant BallĂ«s, shpĂ«rthimet e Edi RamĂ«s; dhunĂ«n shtetĂ«rore nĂ« duart e oligarkĂ«ve nga Ulaj te Mane dhe gjithçka nĂ« mes,” u shpreh Diana Malaj, aktiviste e Grupit ATA nga Kamza.

“AarrogancĂ«n e kryebashkiakĂ«ve tĂ« lirĂ« apo nĂ« burg; dhe simbolikĂ«n e ‘VilĂ«s 31’ si njĂ« art nĂ« shĂ«rbim tĂ« pushtetit”, vijoi ajo.

Përveç kërkesave për barazi dhe drejtësi për gratë në Shqipëri, protestuesit shprehën solidaritet edhe me gratë në vendet e luftës, si Palestina, Irani dhe Ukraina, të cilat sipas tyre përballen njëkohësisht me shtypje patriarkale dhe konflikte të armatosura.

Sipas të dhënave të Avokatit të Popullit, të përpunuara në vitin 2024 me mbështetjen e UN Women, gjatë periudhës 2021-2024 janë vrarë 37 vajza dhe gra në Shqipëri, ndërsa 27 prej këtyre rasteve janë klasifikuar si femicid, pra vrasje për shkak të gjinisë.

NdĂ«rkohĂ«, sipas tĂ« dhĂ«nave tĂ« Kolektivit Feminist nĂ« ShqipĂ«ri, tĂ« mbledhura pĂ«rmes platformĂ«s “Counting Dead Women”, nĂ« tre vitet e fundit janĂ« vrarĂ« 32 vajza dhe gra nga bashkĂ«shortĂ«t, partnerĂ«t, ish-partnerĂ«t apo familjarĂ«t. NĂ« kĂ«to shifra pĂ«rfshihen edhe gratĂ« shqiptare tĂ« vrara jashtĂ« vendit.

Lexo gjithashtu:

The post “Revoltohu motĂ«r!” Vajzat dhe gratĂ« marshojnĂ« kundĂ«r dhunĂ«s dhe patriarkatit appeared first on Citizens.al.

↗

BanorĂ«t e FushĂ«-BulqizĂ«s kundĂ«shtojnĂ« ndĂ«rtimin e hidrocentralit “Shytaj”

✇Citizens.al
By: Erisa Kryeziu

Banorë të fshatrave Koçaj, Dragu dhe Kodra e Danit, në Njësinë Administrative Fushë-Bulqizë, u mblodhën sot para bashkisë për të kundërshtuar ndërtimin e një hidrocentrali (HEC).

Ata hynë në sallën ku po zhvillohej mbledhja e këshillit bashkiak, ku pritej të diskutohej dhënia e një parcele toke për ndërtimin e HEC-it. Megjithatë, sipas bashkisë, çështja nuk ishte pjesë e rendit të ditës, pasi nuk ishte miratuar më parë.

“U nisĂ«n tre-katĂ«r herĂ«, jo malin, jo drutë  Tani ka shkuar puna aty ku nuk mbahet mĂ«, duke tharĂ« tre katunde. ËshtĂ« pĂ«rrua, por do t’i mbledhĂ« tĂ« gjithĂ« ujĂ«rat nĂ« njĂ« vend dhe tĂ« bĂ«het i pasur ai i zoti qĂ« do ta marrĂ«â€, u shpreh pĂ«r Citizens.al, Elez Dedja, banor i zonĂ«s.

Pasi pa që banorët hynë në sallë, kryetarja e bashkisë, Festime Mjeshtri, u largua nga mbledhja dhe u fut në zyrën e saj, e ndjekur nga banorët. Më pas ajo pranoi të takonte një përfaqësi të tyre.

“Po na e bĂ«nĂ« centralin atje pĂ«r tĂ« na marrĂ« ujin, pĂ«r tĂ« na marrĂ« shpirtin, pĂ«r tĂ« na marrĂ« gjithçka”, u shpreh Mirgjela Mera, njĂ« tjetĂ«r banore, teksa priste jashtĂ« derĂ«s sĂ« kryebashkiakes sĂ« bashku me dhjetĂ«ra banorĂ« tĂ« tjerĂ«. Sipas saj, nĂ«se uji u merret, ata nuk kanĂ« mĂ« mundĂ«si tĂ« jetojnĂ« nĂ« fshat.

Në të njëjtën linjë u shpreh edhe Ahmet Bushi, gjithashtu banor, i cili theksoi se ata do të bëjnë çmos për të mos e lejuar ndërtimin e hidrocentralit.

“Pa ujĂ«, pa drita, pa rrugĂ« nuk ka jetĂ«. Uji merret te fshati im, te shtĂ«pia ime nĂ« katund. Shytaj quhet pĂ«rroi dhe ujĂ«rat mblidhen mĂ« poshtĂ«â€, u shpreh Bushi.


Sipas Seit Hotit, nëse uji merret për hidrocentralin, banorët do të detyrohen të shpërngulen. Ai thekson se për projektin nuk është bërë konsultim me banorët.

“[Investitori]
 do ta shtrojĂ« kĂ«tu nĂ« kĂ«shillin bashkiak, tĂ« marrĂ« vendimin e kĂ«shillit, por ne kemi marrĂ« informacionet dhe nuk e pranojmĂ«. Prandaj kemi ardhur sot kĂ«tu”, tha ai.

Nadire Dedaj, një banore në moshë, u shpreh se kundërshtimi ndaj projektit vijon prej vitesh. Ajo tregoi se një situatë të ngjashme zona e kishte kaluar me protesta edhe në vitin 2019 duke ia dalë ta mbrojë ujin.

“Atje nuk mund tĂ« futen fadroma e mjete tĂ« tjera. Edhe nĂ«se firmat jepen nga Tirana apo nga kĂ«ta kĂ«tu, ata nuk hyjnĂ« dot atje. Ta kenĂ« tĂ« prerĂ« atĂ« fjalĂ«â€, theksoi ajo pĂ«r Citizens.al.

Pas përfundimit të takimit me kryebashkiaken, banorët thanë se ajo u shpreh se do të mbështeste qëndrimin e tyre nëse kërkesat rezultojnë të drejta.

“Kryebashkiakja ishte nĂ« dijeni dhe tha se e priste kĂ«tĂ« reagim,” tregoi pĂ«r Citizens.al Ismet Koka pasi doli nga takimi.

“Si pĂ«rfundim na dha njĂ« ‘ok’ dhe tha se do tĂ« jetĂ« me banorĂ«t nĂ«se Ă«shtĂ« me tĂ« drejtĂ«. NĂ«se nuk Ă«shtĂ«, atĂ«herĂ« do tĂ« merren masa tĂ« tjera.”

MĂ« herĂ«t banorĂ«t kanĂ« dorĂ«zuar edhe njĂ« peticion me rreth 350 nĂ«nshkrime kundĂ«r ndĂ«rtimit tĂ« HEC-it “Shytaj”.

Ata kërkojnë që çdo vendim për ndërtimin e hidrocentralit të merret vetëm pas publikimit të raportit të Vlerësimit të Ndikimit në Mjedis dhe pas zhvillimit të dëgjesave publike në fshatrat e prekura, për ndikimin në burimet ujore dhe në masivin pyjor.

Projekti pĂ«r ndĂ«rtimin e hidrocentralit “Shytaj” ka nisur qĂ« nĂ« vitin 2019, por nuk arriti tĂ« miratohej nĂ« kĂ«shillin bashkiak pĂ«r shkak tĂ« kundĂ«rshtimeve tĂ« banorĂ«ve.

Asokohe, banorët deklaruan se nuk ishin zhvilluar konsultime publike me komunitetin.

NĂ« vitin 2024, KĂ«shilli KombĂ«tar i Territorit vendosi miratimin me kusht tĂ« lejes sĂ« ndĂ«rtimit pĂ«r HEC-in “Shytaj”, me detyrimin pĂ«r plotĂ«simin e dokumentacionit tekniko-ligjor dhe pagesĂ«n e taksĂ«s sĂ« ndikimit nĂ« infrastrukturĂ«.

Sipas lejes sĂ« ndĂ«rtimit, shoqĂ«ria ndĂ«rtuese Ă«shtĂ« “ERIM” sh.p.k., nĂ« pronĂ«si tĂ« familjes Shyti, me aksionerĂ« Adhurim Shyti, Ervin Shyti dhe ArbĂ«r Shyti.

Lexo gjithashtu:

The post BanorĂ«t e FushĂ«-BulqizĂ«s kundĂ«shtojnĂ« ndĂ«rtimin e hidrocentralit “Shytaj” appeared first on Citizens.al.

↗

Femicidi në Shqipëri: 27 viktima në katër vite

✇Citizens.al
By: Erisa Kryeziu

Dhuna vijon tĂ« jetĂ« pĂ«rditshmĂ«ri pĂ«r gratĂ« nĂ« ShqipĂ«ri, duke marrĂ« forma ekstreme deri nĂ« humbje jete. Sipas tĂ« dhĂ«nave tĂ« Avokatit tĂ« Popullit, tĂ« pĂ«rpunuara nĂ« vitin 2024 me mbĂ«shtetjen e UN Women, gjatĂ« periudhĂ«s 2021-2024 janĂ« vrarĂ« 37 vajza dhe gra, ndĂ«rsa 27 prej kĂ«tyre rasteve janĂ« klasifikuar si “femicid,” pra vrasje pĂ«r shkak tĂ« gjinisĂ«.

Gjetjet janĂ« pjesĂ« e analizĂ«s sĂ« “Observatorit pĂ«r Femicidin,” njĂ« mekanizĂ«m monitorimi i ngritur nĂ« vitin 2024 me mbĂ«shtetjen e UN Women, i cili analizon rastet e dhunĂ«s ekstreme ndaj grave dhe vajzave nĂ« vend.

MegjithatĂ«, pavarĂ«sisht rritjes sĂ« vĂ«mendjes institucionale, termi “femicid” ende nuk Ă«shtĂ« i pĂ«rkufizuar nĂ« Kodin Penal shqiptar, duke e bĂ«rĂ« mĂ« tĂ« vĂ«shtirĂ« njohjen formale tĂ« motiveve gjinore nĂ« procedurat gjyqĂ«sore.

18 raste dhune ekstreme vetëm në vitin 2024

Gjatë vitit 2024, Observatori analizoi 18 raste të dhunës ekstreme ndaj grave dhe vajzave. Këto raste përfshijnë jo vetëm vrasjet, por edhe forma të tjera të dhunës që mund të çojnë në pasoja fatale.

Nga këto raste, 5 ishin vrasje të grave, ndërsa vetëm 3 prej tyre u klasifikuan si femicid. Dy nga viktimat u vranë nga bashkëshortët e tyre, ndërsa një rast përfshinte vrasjen e një gruaje nga fqinji i saj.

Sipas të dhënave të Observatorit për Femicidin, në 13 nga 18 rastet e marra në shqyrtim viktimat kishin përjetuar më parë dhunë nga autori.

“Duke konfirmuar se dhuna vdekjeprurĂ«se shpesh Ă«shtĂ« pĂ«rshkallĂ«zim i abuzimit tĂ« njohur mĂ« parĂ«â€, thuhet nĂ« tĂ« dhĂ«nat e pĂ«rpunuara nga Observatori.

Nga këto 18 raste, në 5 raste viktimat kishin kërkuar ndihmë nga policia.

“AsnjĂ« nga viktimat nuk ishte nĂ«n masa aktive mbrojtjeje nĂ« momentin e krimit”, theksojnĂ« tĂ« dhĂ«nat.

Për këto raste janë identifikuar 19 autorë, prej të cilëve 17 ishin djem ose burra, ndërsa 7 prej tyre kishin rekorde kriminale të mëparshme.

Sipas të dhënave të Observatorit, viktimat ishin nëna të 33 fëmijëve, përfshirë 9 të mitur.

“MĂ« shumĂ« se gjysma e ngjarjeve (56%) ndodhĂ«n nĂ« zona rurale, duke nxjerrĂ« nĂ« pah pasoja mĂ« tĂ« gjera sociale tĂ« dhunĂ«s ekstreme ndaj grave”, thuhet nĂ« tĂ« dhĂ«nat e mbledhura nga Observatori.

Sipas UN Women, në një tryezë të mbajtur për Ditën Ndërkombëtare të Grave, këto gjetje nxjerrin në pah boshllëqe të rëndësishme në identifikimin e hershëm të rrezikut, në parandalimin dhe në reagimin institucional ndaj dhunës ndaj grave.

“KĂ«to tĂ« dhĂ«na tregojnĂ« se vetĂ«m ligjet nuk mjaftojnĂ«. Urdhrat e mbrojtjes duhet tĂ« zbatohen nĂ« mĂ«nyrĂ« konsistente, rreziqet duhet tĂ« vlerĂ«sohen herĂ«t dhe institucionet duhet tĂ« punojnĂ« sĂ« bashku pĂ«r tĂ« parandaluar pĂ«rshkallĂ«zimin e dhunĂ«s”, thekson UN Women nĂ« njĂ« deklaratĂ« publike.

Mangësitë institucionale dhe mbrojtja ligjore

Raporti evidenton disa dobësi të vazhdueshme në reagimin institucional ndaj dhunës me bazë gjinore.

“Mungesa e njohjes sĂ« qartĂ« ligjore tĂ« femicidit vazhdon tĂ« kufizojĂ« njohjen formale tĂ« motiveve tĂ« lidhura me gjininĂ« brenda procedurave gjyqĂ«sore. NĂ« disa raste, dhuna paraprake ishte e njohur nga institucionet, megjithatĂ« nuk ishin marrĂ« masa aktive mbrojtjeje pĂ«rpara ngjarjes”, thuhet nĂ« raport.

Sipas raportit, identifikimi i vonuar i rrezikut, zbatimi dhe monitorimi i dobët i masave mbrojtëse, si dhe koordinimi i pamjaftueshëm mes policisë, gjykatave, prokurorisë dhe shërbimeve sociale e shëndetësore janë disa nga faktorët kryesorë që çojnë në mosreagim institucional ndaj dhunës me bazë gjinore.

Në një tryezë të përbashkët të organizuar nga UN Women në kuadër të Ditës Ndërkombëtare të Grave, me përfaqësues të institucioneve përgjegjëse, u bë thirrje për të garantuar që gratë dhe vajzat të kenë akses të plotë në drejtësi.

“Me gjithĂ« pĂ«rparimin e bĂ«rĂ« si rezultat i reformĂ«s nĂ« drejtĂ«si, gratĂ« vazhdojnĂ« tĂ« hasin barriera kur kĂ«rkojnĂ« drejtĂ«si nĂ« rastet qĂ« kanĂ« tĂ« bĂ«jnĂ« me dhunĂ«n me bazĂ« gjinore, zgjidhjen e martesĂ«s, mbĂ«shtetjen pĂ«r fĂ«mijĂ«t, pasurinĂ« dhe aspekte tĂ« tjera”, thuhet nĂ« reagimin e UN Women.

Sipas organizatës, kostot e larta ligjore dhe të transportit, si dhe përgjegjësitë e përkujdesit për familjen, kufizojnë aftësinë e tyre për të kërkuar dhe për të marrë zgjidhje ligjore.

“Gjykatat dhe qendrat e ndihmĂ«s ligjore shpesh janĂ« tĂ« pĂ«rqendruara nĂ« zonat urbane, duke ua bĂ«rĂ« grave nĂ« zonat rurale mĂ« tĂ« vĂ«shtirĂ« aksesin nĂ« to”, thuhet nĂ« deklaratĂ«n e UN Women nĂ« ShqipĂ«ri.

Sipas një raporti monitorimi të vitit 2025 të Qendrës për Nisma Ligjore Qytetare, janë analizuar 479 raste të dhunës në familje të gjykuara gjatë tre viteve të fundit në shtatë gjykata në vend.

Sipas raportit, 108 viktima (22%) ishin të përfaqësuara nga një avokat, ndërsa 371 gra morën pjesë në procedura ligjore pa përfaqësim ligjor.

“VetĂ«m shtatĂ« gra pĂ«rfituan ndihmĂ« juridike tĂ« financuar nga shteti”, thekson raporti.

Në rastet kur gratë kishin përfaqësim ligjor, gjykatat miratuan urdhra mbrojtjeje në çdo rast.

Sipas UN Women, kjo tregon se qasja nĂ« ndihmĂ« juridike rrit gjasat pĂ«r mbrojtje dhe se procedurat aktuale pĂ«r ndihmĂ« juridike falas duhet t’i pĂ«rgjigjen natyrĂ«s urgjente tĂ« rasteve tĂ« dhunĂ«s nĂ« familje.

Lexoni gjithashtu:

The post Femicidi në Shqipëri: 27 viktima në katër vite appeared first on Citizens.al.

↗

10 pika pa pĂ«rgjigje pĂ«r projektin “Blue Borgo”

✇Citizens.al
By: Erblin Vukaj

Kompania “Gener 2” publikoi tĂ« martĂ«n njĂ« tekst me titull “10 fakte mbi statusin ligjor dhe administrativ tĂ« projektit nĂ« VelipojĂ«â€, ku pretendoi se projekti “Blue Borgo” Ă«shtĂ« nĂ« pĂ«rputhje me ligjin dhe se debati mbi pretendimet pĂ«r pronat, bazohet nĂ« “keqinformime”.

Por dokumentet zyrtare të marra nga Citizens.al përmes institucioneve dhe raportimet në terren tregojnë se rreth projektit mbeten plot çështje pa përgjigje. Më poshtë janë dhjetë prej tyre.

Na takon të theksojmë se redaksia jonë iu drejtua në të paktën dy raste me kërkesa për koment, por deri në botimin e këtij shkrimi nuk pati përgjigje.

1- A ishin të ligjshme punimet e një viti më parë?

NĂ« mars 2025 banorĂ«t e Rrjollit u pĂ«rplasĂ«n me grupin e punonjĂ«sve qĂ« nisĂ«n zhvillimin e projektit “Blue Borgo”. Situata pĂ«rshkallĂ«zoi pas ndĂ«rhyrjes sĂ« policisĂ« teksa banorĂ«t denoncuan pretendimet e tyre se kompania “Gener 2” po pĂ«rpiqej t’u merrte tokat.

Kompania reagoi me një njoftim prej gjashtë rreshtash. Ajo konfirmoi se projekti kishte nisur të zhvillohej, por hodhi poshtë pretendimet duke këmbëngulur se gjithçka ishte konformë ligjit.

“Gener 2” rezulton se fitoi licencĂ« zbatimi pĂ«r projektin (NZ.4586/34) mĂ« 16 shtator 2025. NdĂ«rsa vendimi i lejes sĂ« ndĂ«rtimit u firmos mĂ« 8 gusht 2025 dhe leja u zbardh nga Agjencia e Zhvillimit tĂ« Territorit (AZHT) vetĂ«m mĂ« 15 janar 2026 (Leje ndĂ«rtimi Nr.360/1).

Kjo nënkupton se punimet paraprake të vitit 2025 ishin para përmbylljes së plotë të procedurave ligjore.

2- A është verifikuar plotësisht statusi i pronësisë?

“Gener 2” thotĂ« se ka hyrĂ« nĂ« marrĂ«dhĂ«nie kontraktuale me “palĂ«n qĂ« figuron si mbajtĂ«se e tĂ« drejtave tĂ« pronĂ«sisĂ«â€ dhe se ajo nuk ka cenuar tĂ« drejtat e askujt.

“[
] projekti Ă«shtĂ« mbĂ«shtetur vetĂ«m nĂ« vendime tĂ« formĂ«s sĂ« prerĂ«, tĂ« certifikuara nĂ« tĂ« gjitha shkallĂ«t e gjyqĂ«sorit,” thuhej nĂ« njĂ« nga reagimet.

Pamje e zonës që parashikohet të merret për shfrytëzim nga resorti Blue Borgo.

MegjithatĂ«, “Gener 2” nuk ka treguar pĂ«rmbledhje tĂ« kĂ«tyre vendimeve, titullin bazĂ« tĂ« pronĂ«sisĂ«, zinxhirin e kalimeve tĂ« pronĂ«s, apo dokumentet qĂ« provojnĂ« sigurinĂ« juridike tĂ« transaksioneve.

NĂ« planvendosjen e lejes sĂ« ndĂ«rtimit “Gener 2” shfaqet si projektues bashkĂ« me studion arkitekturore tĂ« Stefano Boerit, ndĂ«rsa si zhvillues kompania tjetĂ«r e zotĂ«ruar nga familja Ulaj “ABA Blue Borgo,” çka lĂ« tĂ« nĂ«nkuptohet se pala e tretĂ« Ă«shtĂ« po njĂ« sipĂ«rmarrje e Ulajve.

Në një projekt të kësaj përmase, transparenca mbi pronësinë është element kyç për besueshmërinë e investimit.

3- Për çfarë heton Prokuroria e Shkodrës?

Sipas “Gener 2” nuk rezulton tĂ« ekzistojĂ« as edhe njĂ« akt pezullues ndaj vijimit tĂ« projektit.

“Prona dhe procesi pĂ«rkatĂ«s kanĂ« kaluar fazat e shqyrtimit tĂ« nevojshĂ«m sipas kuadrit pĂ«rkatĂ«s, dhe mbi kĂ«tĂ« bazĂ« nuk rezulton ndonjĂ« pengesĂ« ligjore pĂ«r vijimin normal tĂ« punimeve,” thuhet nga kompania.

Por, Prokuroria e Shkodrës ka konfirmuar për Citizens.al se ekziston një procedim penal i hapur mbi këtë çështje, bazuar në materialet e referuara nga SPAK (Procedimi Nr.390/2025 referuar nga Prokuroria e Posaçme më 21 mars 2025) mbi bazën e kallëzimit të bërë nga banorët për pretendime falsifikimesh të titujve të pronësisë.

Edhe pse hetimet janë ende në zhvillim, fakti që ekziston një procedim penal tregon se disa aspekte të projektit janë ende nën verifikim nga organet e drejtësisë.

4- Pse nuk ka tabelë me lejen e zbardhur në kantier?

Pas përplasjeve dhe sinjalizimeve të banorëve, buzë rrugës Shëngjin-Velipojë u vu një tabelë, e cila pavarësisht se fliste për projektin, nuk shoqërohej me lejen e zbardhur dhe firmosur të Këshillit Kombëtar të Territorit dhe Ujit (KKTU).

Tabela tregon se investimi pĂ«rllogaritet nĂ« vlerĂ«n prej rreth 26.8 miliardĂ« lekĂ« (280 milionĂ« euro), se punimet pritet tĂ« zgjasin 5 vite (60 muaj) dhe se kur ka marrĂ« licencĂ«n e zbatimit kompania “Gener 2”.

Tabela nĂ« kantier e “Blue Borgo”/Citizens.al

Tabela nuk ka informacion për pozicionet kadastrale, pamjet 3-D të projektit, vendosjes së strukturave që do të ndërtohen, hartën topografike, treguesit teknik për parcelat e pasurive kufitare, distancave të pronës, intensitetin e ndërtimit, koeficientin e shfrytëzimit të truallit, etj.

5- Sa i informuar ishte komuniteti lokal?

Kompania thotë se projekti është prezantuar në konsultime publike dhe se nuk ka pasur kundërshtime.

Sipas Agjencia Kombëtare e Mjedisit (AKM), për projektin qe zhvilluar konsultim në shtator 2024, në kuadër të procedurave për Vlerësimin e Ndikimit në Mjedis (VNM).

Konsultimi Ă«shtĂ« pasqyruar nĂ« pĂ«rmbledhjen jo-teknike tĂ« raportit mjedisor, ku projekti prezantohet si zhvillim turistik “me ndikim tĂ« menaxhueshĂ«m nĂ« mjedis”.

Por banorët e zonës kanë deklaruar publikisht se u njohën me projektin vetëm kur filluan punimet në terren.

Kjo krijon një kontradiktë mes narrativës zyrtare dhe perceptimit të komunitetit lokal për sa kohë nuk ka pasur asnjë reagim tjetër sqarues nga institucionet publike.

6- Si u përjashtua projekti nga taksa e ndikimit në infrastrukturë?

Bashkia Shkodër ka konfirmuar për Citizens.al se projekti rezulton i përjashtuar nga pagesa e taksës së ndikimit në infrastrukturë.

MegjithatĂ«, deri mĂ« tani nuk Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« publik akti konkret administrativ qĂ« e vendos kĂ«tĂ« pĂ«rjashtim pĂ«r projektin “Blue Borgo”, as baza e detajuar ligjore qĂ« e justifikon atĂ«.

Sipas skemës së taksave vendore, për një investim turistik të kësaj përmase në Velipojë norma e taksës së ndikimit në infrastrukturë është rreth 3% e vlerës së investimit.

Projekti i resortit “Blue Borgo”.

NĂ«se merret si referencĂ« vlera e projektit qĂ« Ă«shtĂ« pĂ«rmendur publikisht – rreth 280 milionĂ« euro – atĂ«herĂ« taksa potenciale e ndikimit nĂ« infrastrukturĂ« do tĂ« arrinte nĂ« rreth 8.4 milionĂ« euro.

Derisa të publikohet dokumenti që justifikon përjashtimin, mbetet e paqartë si dhe mbi çfarë baze u fal një detyrim fiskal i kësaj përmase.

7- A e plotĂ«son projekti kriterin “brand name” pĂ«r pĂ«rjashtim nga taksa?

Ligji pĂ«r taksat vendore parashikon njĂ« pĂ«rjashtim tĂ« veçantĂ« nga taksa e infrastrukturĂ«s pĂ«r strukturat akomoduese me 5 yje, status special, por vetĂ«m nĂ«se ato operohen nga njĂ« markĂ« hotelerie ndĂ«rkombĂ«tare “brand name”.

Deri tani, as nĂ« komunikimet publike tĂ« “Gener 2” dhe as nĂ« dokumentet e bĂ«ra publike nga institucionet nuk Ă«shtĂ« pĂ«rmendur ndonjĂ« markĂ« ndĂ«rkombĂ«tare hotelerie qĂ« do tĂ« operojĂ« resortin “Blue Borgo”.

Në mungesë të këtij elementi, pyetja që mbetet është nëse projekti i plotësonte vërtetë kushtet ligjore për përjashtim nga taksa e infrastrukturës apo jo.

8- Pse projekti nuk figuron si investim strategjik?

Agjencia Shqiptare e Zhvillimit tĂ« Investimeve (AIDA) konfirmoi dy herĂ« pĂ«r Citizens.al se pĂ«r projektin “Blue Borgo” nuk rezulton asnjĂ« vendim i Komitetit tĂ« Investimeve Strategjike.

Kjo do të thotë se projekti nuk ka statusin formal të investitorit strategjik, një status që shpesh përdoret për të justifikuar lehtësi fiskale apo procedura të përshpejtuara.

Në këtë kontekst, mbetet e paqartë mbi çfarë mekanizmi tjetër ligjor është mbështetur përjashtimi nga taksa e infrastrukturës.

9- A cenon projekti zonë të mbrojtur?

Zona ku po ndĂ«rtohet resorti “Blue Borgo” ka qenĂ« pjesĂ« e Peizazhit tĂ« Mbrojtur Lumi i BunĂ«s-VelipojĂ«, konkretisht nĂ« nĂ«nzonĂ«n 1b, ku zbatohej shkalla e dytĂ« e mbrojtjes mjedisore. Kjo kategori synonte ruajtjen e biodiversitetit dhe peizazhit natyror, duke lejuar vetĂ«m aktivitete ekonomike dhe turistike qĂ« nuk cenonin objektivat e mbrojtjes.

MegjithatĂ«, ndryshimet e miratuara nĂ« vitin 2024 (kur u konceptua dhe projekti) nĂ« Ligjin pĂ«r Zonat e Mbrojtura pĂ«rfshinĂ« konceptin e “turizmit tĂ« ekselencĂ«s”, qĂ« lejon ndĂ«rtimin e strukturave akomoduese turistike me standarde tĂ« larta edhe brenda zonave tĂ« mbrojtura.

Zona 1b e peizazhit të mbrojtur Bunë-Velipojë/Citizens.al

Organizata si, Qendra për Ruajtjen dhe Mbrojtjen e Mjedisit Natyror në Shqipëri (PPNEA) kanë paralajmëruar se kjo qasje mund të hapë rrugën për zhvillime intensive turistike në territore që më parë ishin të destinuara kryesisht për konservim.

VetĂ« “Gener 2” nuk ka folur pĂ«r kĂ«tĂ« pjesĂ« dhe nuk ka garantuar qartĂ«sisht se çfarĂ« masash ka parashikuar pĂ«r tĂ« reduktuar impaktin nĂ« mjedisin e zonĂ«s.

Në këtë kuptim, konflikti në Rrjoll nuk lidhet vetëm me një resort të vetëm, por edhe me një debat më të gjerë: nëse zonat e mbrojtura duhet të mbeten hapësira prioritare për ruajtjen e natyrës apo të shndërrohen në zona zhvillimi turistik

10. Nëse dokumentet janë kaq të qarta, pse nuk publikohen të gjitha?

NĂ« reagimin e saj publik, “Gener 2” deklaron se Ă«shtĂ« e gatshme tĂ« vĂ«rĂ« nĂ« dispozicion dokumentacionin pĂ«rkatĂ«s.

MegjithatĂ«, pavarĂ«sisht edhe kĂ«rkesave nĂ« rrugĂ« elektronike tĂ« Citizens.al, deri mĂ« tani nga investitori nuk Ă«shtĂ« mbajtur asnjĂ« konferencĂ« pĂ«r shtyp dhe nuk Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« publik asnjĂ« dosje e plotĂ« qĂ« tĂ« pĂ«rfshijĂ«: aktin e pĂ«rjashtimit nga taksa e infrastrukturĂ«s, provĂ«n e ortakĂ«risĂ« “brand name” si hotelier ndĂ«rkombĂ«tar, listĂ«n e kushteve tĂ« vendosura nga KKT, dhe dokumentet qĂ« provojnĂ« pĂ«rmbushjen e tyre.

Derisa kĂ«to dokumente tĂ« bĂ«hen publike, projekti “Blue Borgo” do tĂ« vazhdojĂ« tĂ« mbetet jo vetĂ«m njĂ« investim i madh turistik, por edhe njĂ« histori me shumĂ« pyetje tĂ« hapura.

Lexoni gjithashtu:

The post 10 pika pa pĂ«rgjigje pĂ«r projektin “Blue Borgo” appeared first on Citizens.al.

↗

Gratë me aftësi të kufizuara, pa akses në institucionet e raportimit të dhunës

✇Citizens.al
By: Erisa Kryeziu

Në Shqipërinë e vitit 2026 flitet shpesh për barazi gjinore dhe për krijimin e mekanizmave mbrojtës ndaj dhunës kundrejt vajzave dhe grave. Në praktikë, situata paraqitet ndryshe dhe më pak e diskutuar mbetet dhuna me bazë gjinore ndaj vajzave dhe grave me aftësi të kufizuara.

Ato mbeten në një hapësirë të padukshme mes dhunës dhe mungesës së aksesit në institucionet ku ajo duhet të denoncohet.

NĂ« njĂ« vĂ«zhgim tĂ« kryer nga Fondacioni “SĂ« Bashku” nĂ« TiranĂ«, DibĂ«r dhe VlorĂ«, vihet re se sistemet e ndĂ«rtuara pĂ«r tĂ« mbrojtur vajzat dhe gratĂ« me aftĂ«si tĂ« kufizuara janĂ« tĂ« pamjaftueshme, tĂ« paaksesueshme, tĂ« pakoordinuara dhe fizikisht tĂ« papĂ«rshtatshme.

Sipas Suela Lalës, drejtuese e fondacionit, përzgjedhja e tre qyteteve është bërë për të krijuar një panoramë të situatës nga veriu në jug të vendit.

Në Tiranë janë vëzhguar 48 institucione që janë pjesë e zinxhirit të reagimit ndaj dhunës me bazë gjinore, si Policia e Shtetit, prokuroria, gjykatat, qendrat shëndetësore, strehëzat, qendrat e ndihmës juridike falas dhe bashkitë.

Sipas raportit tĂ« Fondacionit “SĂ« Bashku”, asnjĂ« prej kĂ«tyre institucioneve nuk Ă«shtĂ« plotĂ«sisht i aksesueshĂ«m: 35.4% qasen pjesĂ«risht, ndĂ«rsa 64.6% janĂ« tĂ« paaksesueshme.

“NĂ« disa institucione u konstatuan elementĂ« tĂ« izoluar tĂ« aksesueshmĂ«risĂ«, si rampa hyrĂ«se, por mungonin komponentĂ« tĂ« tjerĂ«, si tualetet e pĂ«rshtatura pĂ«r personat me aftĂ«si tĂ« kufizuara, parkimet e rezervuara dhe tĂ« sinjalizuara, elementĂ«t taktilĂ« orientues, ashensorĂ«t dhe sportelet nĂ« lartĂ«si tĂ« arritshme”, thuhet nĂ« raport.

Vëzhgimi përfshin edhe aksesin në komunikim dhe informacion, përfshirë komunikimin përmes platformave online. Sipas raportit, aksesueshmëria në informacion dhe komunikim në Bashkinë e Tiranës mbetet sporadike dhe jo e standardizuar.

“VetĂ«m 20.8% e institucioneve tĂ« monitoruara ofrojnĂ« njĂ« minimum aksesi nĂ« komunikim dhe informacion, por shumĂ« bazik, ndĂ«rsa 79.2% nuk ofrojnĂ« asnjĂ« formĂ« informacioni apo komunikimi tĂ« aksesueshĂ«m”, nĂ«nvizon raporti.

Këto mungesa lidhen me mangësinë në materialet Braille, versioneve audio, udhëzimeve vizuale, interpretimit në gjuhën e shenjave, si dhe me mungesën e kontrastit dhe madhësisë së përshtatshme të tekstit.

Sipas Suela Lalës, një nga pengesat kryesore është fakti se shpesh dhuna nuk arrin të identifikohet si e tillë, ndërsa një tjetër problem lidhet me varësinë e personave me aftësi të kufizuara nga njerëzit që kujdesen për ta.

â€œĂ‡Ă«shtja e ndihmĂ«sit personal mbetet problematike. Pagesat janĂ« minimale dhe personat me aftĂ«si tĂ« kufizuara shpesh mbijetojnĂ« falĂ« mbĂ«shtetjes sĂ« familjarĂ«ve, ndĂ«rkohĂ« qĂ« dhuna nĂ« shumĂ« raste vjen pikĂ«risht nga njerĂ«zit mĂ« tĂ« afĂ«rt”, tregoi Lala pĂ«r Citizens.al.

Sipas saj, edhe në strehëzat për gratë dhe vajzat e dhunuara mungon aksesi për gratë me aftësi të kufizuara.

“NĂ« raportimin e dhunĂ«s ndaj grave me aftĂ«si tĂ« kufizuara, ato janĂ« tĂ« padukshme pikĂ«risht pĂ«r shkak tĂ« kĂ«tyre barrierave, tĂ« cilat gjenden nĂ« tĂ« gjithĂ« zinxhirin e institucioneve dhe nĂ« mĂ«nyrĂ«n se si Ă«shtĂ« organizuar shoqĂ«ria jonĂ«,” shtoi Lala.

Raporti evidenton gjithashtu mungesën e kapaciteteve të stafit në këto institucione. Asnjë prej (48) institucioneve nuk kishte zhvilluar gjatë vitit të fundit trajnime mbi këtë kategori apo mbi dhunën me bazë gjinore ndaj personave me aftësi të kufizuara.

Sipas tij, institucione si Komisioneri për Mbrojtjen nga Diskriminimi (KMD), Agjencia Kombëtare e Shoqërisë së Informacionit (AKSHI), Instituti i Sigurimeve Shoqërore (ISSH) dhe Shërbimi Kombëtar i Punësimit (SHKP) ofrojnë kryesisht informacione teknike, jo në gjuhë të thjeshtë apo në formate alternative, si video apo materiale audio.

“Policia, Prokuroria dhe Gjykatat mbĂ«shteten kryesisht nĂ« komunikim verbal, por pa ofruar akses real nĂ« informacion dhe komunikim pĂ«r personat me aftĂ«si tĂ« kufizuara”, thuhet nĂ« raport.

Sipas Lalës, në disa raste mungesa e aksesit në strehëzat për gratë e dhunuara ka bërë që gratë me aftësi të kufizuara të mos mundin të vendosen në qendrat emergjente 24 apo 48-orëshe.

Si shembuj pozitivĂ« pĂ«rmenden Qendra Komunitare “Gonxhe Bojaxhi”, qendra multidisiplinare “TĂ« qĂ«ndrojmĂ« sĂ« bashku” dhe Qendra pĂ«r Personat me AftĂ«si tĂ« Kufizuara nĂ« ShkozĂ«, tĂ« cilat kanĂ« njĂ« nivel mĂ« tĂ« mirĂ« aksesueshmĂ«rie nĂ« informacion dhe komunikim.

Sipas Lalës, në shumicën e institucioneve, në rastin më të mirë ekziston vetëm një rampë hyrëse.

“Nuk ka elementĂ« tĂ« tjerĂ« aksesueshmĂ«rie brenda ndĂ«rtesave apo nĂ« shĂ«rbime tĂ« tjera. NĂ«se Tirana paraqet njĂ« situatĂ« disi mĂ« tĂ« mirĂ« nĂ« aksesueshmĂ«rinĂ« fizike, nĂ« VlorĂ« dhe DibĂ«r problemi Ă«shtĂ« edhe mĂ« i theksuar”, argumenton ajo.

Aksesi në Dibër, minimal

Në 15 institucionet e monitoruara në Dibër, asnjë nuk rezultoi plotësisht i aksesueshëm. 26.7% janë pjesërisht të aksesueshme, ndërsa 73.3% janë të paaksesueshme.

“Gjykata e Rrethit GjyqĂ«sor DibĂ«r rezulton plotĂ«sisht e paaksesueshme, me shkallĂ« tĂ« larta dhe pa rampĂ« hyrĂ«se. Policia e Shtetit, DRSSH, spitali rajonal dhe qendra shĂ«ndetĂ«sore disponojnĂ« rampa hyrĂ«se, por pa elementĂ« tĂ« tjerĂ« mbĂ«shtetĂ«s tĂ« aksesueshmĂ«risĂ«â€, thuhet nĂ« raport.

Sa i përket aksesit në informacion dhe komunikim, ai është thuajse inekzistent.

“Institucionet nuk ofrojnĂ« materiale Braille, materiale audio, formate vizuale, interpretim nĂ« gjuhĂ«n e shenjave apo gjuhĂ« tĂ« thjeshtĂ«, ndĂ«rsa mungon sinjalistika orientuese e pĂ«rshtatur pĂ«r personat me aftĂ«si tĂ« kufizuara”, citon raporti.

Po ashtu, kapacitetet e stafit mbeten të kufizuara dhe pa trajnime specifike.

“Nuk kanĂ« kapacitetet pĂ«r ta trajtuar njĂ« grua me aftĂ«si tĂ« kufizuara siç duhet. KĂ«tĂ« e tregon edhe fakti qĂ« nuk mbajnĂ« tĂ« dhĂ«na pĂ«r sa raste tĂ« tilla adresohen dhe arrijnĂ« tĂ« dalin nga situata e dhunĂ«s”, tha Lala pĂ«r Citizens.al.

Sipas saj, dhuna ndaj grave me aftësi të kufizuara është tre deri në katër herë më e lartë sesa ndaj grave të tjera.

Aksesi në Vlorë, i kufizuar

Në 31 institucionet e monitoruara në Vlorë, 19.4% rezultojnë pjesërisht të aksesueshme, ndërsa 80.6% janë të paaksesueshme. Asnjë prej tyre nuk ishte plotësisht i aksesueshëm.

“Edhe nĂ« rastet kur ekzistojnĂ« elementĂ« tĂ« pjesshĂ«m tĂ« aksesueshmĂ«risĂ«, mungojnĂ« komponentĂ«t thelbĂ«sorĂ«, pĂ«rfshirĂ« tualetet e pĂ«rshtatura, ashensorĂ«t pĂ«r katet e sipĂ«rme dhe elementĂ«t taktilĂ« pĂ«r orientimin e personave me dĂ«mtim tĂ« shikimit”, vĂ« nĂ« dukje raporti.

Sipas tij, në asnjë nga institucionet e monitoruara nuk u identifikuan materiale të aksesueshme në komunikim dhe informacion.

“Stafi nuk ka marrĂ« trajnime nĂ« komunikim gjithĂ«pĂ«rfshirĂ«s dhe nuk zotĂ«ron njohuri pĂ«r ofrimin e informacionit tĂ« pĂ«rshtatur”, thekson raporti.

Fondacioni “SĂ« Bashku” rekomandon marrjen e masave pĂ«r pĂ«rmirĂ«simin e infrastrukturĂ«s fizike, pĂ«rshtatjen e materialeve informuese nĂ« formate tĂ« aksesueshme dhe rritjen e kapaciteteve tĂ« stafit nĂ« institucionet qĂ« janĂ« pjesĂ« e zinxhirit tĂ« raportimit tĂ« dhunĂ«s me bazĂ« gjinore.

Lexoni gjithashtu:

The post Gratë me aftësi të kufizuara, pa akses në institucionet e raportimit të dhunës appeared first on Citizens.al.

↗

“Uzina Dinamo: Dy muaj, asnjĂ« kompensim pĂ«r tregtarĂ«t”

✇Citizens.al
By: Elira Kadriu

Kur nisi fillimisht zjarri në dy kapanonet kryesore të tregut të ish-Uzinës Dinamo në Tiranë, më 8 janar, Alma Subashi nuk mendoi se flakët do të arrinin biznesin e saj.

“Nuk e kap magazinĂ«n tĂ«nde” i kishin thĂ«nĂ«, por njĂ«rĂ«s zjarrfikĂ«se qĂ« erdhi e para nĂ« vendngjarje iu bllokua uji ndĂ«rsa tjetra nuk kishte karburant. Si pasojĂ« e vonesave nĂ« ndĂ«rhyrje, Subashi thotĂ« se pati dĂ«mtim dhe humbje malli nĂ« rreth 800 mijĂ« euro nga magazina, sipĂ«rmarrje nĂ« pronĂ«si tĂ« prindĂ«rve tĂ« saj.

“Kishim rreth tetĂ« kontejnerĂ« mall! Ironia e fatit qĂ« kisha marrĂ« furnizim me datĂ« 6 dhe zjarri ndodhi dy ditĂ« mĂ« pas,” tregon ajo pĂ«r Citizens.

Kur e pyeta nĂ«se ka aktualisht nĂ« treg ndonjĂ« tregtar qĂ« ka pasur humbje nĂ« vlerĂ« aq tĂ« lartĂ«, ajo mĂ« tregoi pĂ«r njĂ« tĂ« njohur, i cili pĂ«r shkak tĂ« gjendjes sĂ« rĂ«nduar psikologjike, si pasojĂ« e humbjes kolosale, “nuk del mĂ« nga shtĂ«pia dhe nuk flet me njeri”.

Në pritje të kompensimit

Subashi shpjegon se nĂ« mungesĂ« tĂ« dĂ«mshpĂ«rblimit tĂ« plotĂ«, ajo pret nga shteti qĂ« tĂ« paktĂ«n t’u sigurohet kthimi i tatimit mbi vlerĂ«n e shtuar (TVSH) qĂ« kanĂ« paguar nĂ« doganĂ« gjatĂ« kalimit tĂ« kontejnerĂ«ve, duke qenĂ« se ai mall u dogj dhe praktikisht nuk Ă«shtĂ« shitur.

“Ne atĂ« TVSH qĂ« kemi paguar duhet t’ua merrnim konsumatorit kur ta shisnim,” shpjegon ajo.

Për të takuar bizneset e dëmtuara duhet të ecësh përgjatë fundit të tregut, pasi rreth 76 sipërmarrje të dëmtuara janë strehuar në disa seksione provizore të tregut.

“Na sollĂ«n kĂ«tu nĂ« gropĂ«,” shprehet Ramadan Dollomani, njĂ« tjetĂ«r tregtar i dĂ«mtuar.

Pamje nga seksionet ku janë zhvendosur tregtarët e dëmtuar

Edhe ai njëjtë si Subashi, shprehet se ka dorëzuar bilancet e produkteve që iu dogjën nëpërmjet ekonomistes te tatimet dhe shpreson minimalisht për kthimin pas të TVSH-së.

Tregtarët janë përpjekur edhe të kenë një komunikim me Kryeministrinë, duke dorëzuar në zyrat e këtij institucioni një peticion, por deri më tani asnjë prej tyre nuk ka ndonjë informacion se kur dhe se si do të dëmshpërblehen.

NĂ« hapĂ«sirĂ«n brenda tregut janĂ« tĂ« vendosura zyrat e kompanisĂ« “Dinamo”, shoqĂ«ri aksionere prej vitit 1995, qĂ« administron tĂ« gjithĂ« subjektet tregtare. Tregu u themelua nĂ« atĂ« vit, pas privatizimit tĂ« ish-uzinĂ«s kryesisht nga familjet qĂ« iu kthyen trojet.

“Dinamo sh.a” menaxhohet si shoqĂ«ri nga rreth 120 ortakĂ«, ku kotat kryesore drejtohen nga familjet Hysa, Gjnali, Fortuzi, Çela etj. NdĂ«rkohĂ« shteti mban 13% tĂ« kuotave pĂ«rmes MinistrisĂ« sĂ« Financave dhe e EkonomisĂ«.

Jashtë godinës ku punojnë aksionerët, njëri prej tyre na komunikon se dëshirojnë të dinë se cilin qëndrim politik ka media që po i interviston, që të dinë nëse duhet të përgjigjen apo jo.

“Jemi ende nĂ« pritje tĂ« prokurorisĂ« nĂ«se arsyeja e zjarrit ishte faktor njerĂ«zor i qĂ«llimshĂ«m apo incident rastĂ«sor,” komentoi njĂ«ri prej tyre, duke mos dashur tĂ« identifikohej me emĂ«r.

Ai pĂ«rmbylli se shteti i detyrohet t’i “kthejĂ« pesĂ« lekĂ« tregtarĂ«ve”, pasi “ata kanĂ« paguar para gjithĂ« jetĂ«n,” por pĂ«rballĂ« pyetjeve nĂ«se ai dhe aksionerĂ«t e tjerĂ« ndjejnĂ« pĂ«rgjegjĂ«si pĂ«r strukturĂ«n dhe mjediset e tregut, nuk pranoi tĂ« pĂ«rgjigjej.

“Kur rreziku Ă«shtĂ« i pakontrollueshĂ«m, nuk merret nĂ« sigurim”

Sipas ekspertëve të sigurimit, zjarri në ish-Uzinën Dinamo është një shembull se pse jo çdo biznes mund të sigurohet menjëherë. Mungesa e ndarjeve kundër zjarrit, e sistemeve mbrojtëse dhe e instalimeve të sigurta, së bashku me infrastrukturën e dobët, janë disa prej arsyeve pse kompanitë e sigurimeve nuk i marrin përsipër struktura të tilla.

Dy muaj pas zjarrit, pamje nga tregu i Ish – UzinĂ«s Dinamo

“KompanitĂ« e sigurimit nuk refuzojnĂ« njerĂ«zit apo bizneset. NĂ«se masat nuk janĂ« marrĂ«, rreziku Ă«shtĂ« i pakontrollueshĂ«m dhe e thĂ«nĂ« nĂ« gjuhĂ«n e sigurimeve, Ă«shtĂ« dhe i pamarrshĂ«m nĂ« sigurim,” analizon pĂ«r Citizens Mimoza Hajdarmataj, Sekretare e PĂ«rgjithshme, Shoqata e Siguruesve tĂ« ShqipĂ«risĂ«.

Hajdarmataj si një shembull suksesi i cili ka plotësuar standardet dhe gjithashtu është marrë përsipër nga kompanitë e sigurimeve është tregu bujqësor në autostradën Tiranë-Durrës.

Ajo thekson se është i nevojshëm një reflektim i përbashkët i strukturave për të vendosur rregulla të qarta sigurie.

“Tregu i sigurimeve Ă«shtĂ« i gatshĂ«m tĂ« bashkĂ«punojĂ« me bashkitĂ« dhe autoritetet e tjera pĂ«rkatĂ«se pĂ«r tĂ« bĂ«rĂ« qĂ« kĂ«to struktura tĂ« jenĂ« tĂ« sigurueshme,” pĂ«rmbyll Hajdarmataj.

Lexoni gjithashtu:

Zjarri te ish-Uzina Dinamo shkrumbon rreth 50 biznese

The post “Uzina Dinamo: Dy muaj, asnjĂ« kompensim pĂ«r tregtarĂ«t” appeared first on Citizens.al.

↗

Integrimi pa pĂ«rfshirje nĂ« “Kapitullin 27”

✇Citizens.al
By: Artan Rama

Ministria e Mjedisit planifikon t’i kalojĂ« Kuvendit propozimin pĂ«r shfuqizimin e dispozitave tĂ« papajtueshme tĂ« ligjit “PĂ«r zonat e mbrojtura” vetĂ«m nĂ« fund tĂ« 2027-Ă«s, periudhĂ« e cila shĂ«non, njĂ«kohĂ«sisht, mbylljen e negociatave; pra, nĂ« fund tĂ« periudhĂ«s. Shfuqizimi i dispozitave, sĂ« bashku me tetĂ« çështje tĂ« tjera qĂ« lidhen me standardet dhe specifikat e politikave mjedisore, u kĂ«rkuan nga Komisioni Evropian nĂ« shtator tĂ« 2025. TĂ« njohura si piketat mbyllĂ«se (Closing Benchmarks), ato duhet tĂ« pĂ«rmbushen pĂ«rpara anĂ«tarĂ«simit tĂ« vendit nĂ« BE. Dhjetori i 2027-Ă«s Ă«shtĂ« afati i fundit, kur “Paketa e GjelbĂ«r” do t’i bashkĂ«ngjitet Traktatit tĂ« Aderimit.

Ministria paraqiti planin pĂ«r pĂ«rmbushjen e piketave nĂ« 17 shkurt, duke i njehsuar me projektaktet mjedisore qĂ« do tĂ« shqyrtohen nĂ« Kuvend pĂ«rgjatĂ« 2026-Ă«s. GjatĂ« paraqitjes pĂ«rpara ekspertĂ«ve dhe grupeve tĂ« interesit, nĂ« tĂ« ashtuquajturĂ«n “Tryeza 27”, u vu re se shfuqizimi i dispozitave nĂ« fjalĂ« ishte planifikuar nĂ« tremujorin e katĂ«rt tĂ« 2027-Ă«s. GjatĂ« takimit nuk u dha asnjĂ« mundĂ«si pĂ«r rishikimin e programit, radhĂ«s dhe afateve tĂ« pĂ«rmbushjes, ndonĂ«se ndryshimi i kuadrit ligjor i zonave tĂ« mbrojtura ka nxitur reagimin e organizatave dhe grupeve pĂ«r mbrojtjen e natyrĂ«s, brenda dhe jashtĂ« vendit.

Kjo do të thotë se përgjatë dy viteve (2026-2027) lejet për ndërtimin e resorteve turistike dhe të parqeve energjitike do të vijojnë presionin ndaj zonave të mbrojtura.

Ligji “PĂ«r zonat e mbrojtura” u ndryshua nga qeveria nĂ« fillim tĂ« 2024 pĂ«r tĂ« dobĂ«suar mbrojtjen nga agresioni i papĂ«rballueshĂ«m i projekteve zhvillimore. Ndryshimet mundĂ«sojnĂ« ndĂ«rtimin e hoteleve dhe ngritjen e paneleve tĂ« energjisĂ« sĂ« rinovueshme brenda territoreve me ndjeshmĂ«ri tĂ« lartĂ« natyrore. Organizatat e shoqĂ«risĂ« civile alarmuan opinionin publik pĂ«r rreziqet e ndryshimeve. NjĂ« grup iu drejtua GjykatĂ«s Kushtetuese, duke kĂ«rkuar shfuqizimin, por nuk ia doli. NjĂ« tjetĂ«r kĂ«rkoi ndihmĂ«n e partnerĂ«ve ndĂ«rkombĂ«tarĂ«, tĂ« cilĂ«t, kĂ«ta tĂ« fundit, iu drejtuan zyrtarĂ«ve nĂ« drejtorinĂ« e zgjerimit dhe atĂ« tĂ« mjedisit nĂ« Komisionin Evropian me qĂ«llim prapĂ«simin e ndryshimeve.

Çështjet mjedisore mbĂ«rritĂ«n nĂ« tryezĂ«n e diskutimit tĂ« Kapitullit 27 – Mjedisi dhe Ndryshimet Klimatike dhe u shqyrtuan intensivisht gjatĂ« pĂ«rgatitjes sĂ« pozicionit negociues, mes Komisionit dhe ShqipĂ«risĂ«. Pozicioni, i cili synon pĂ«rafrimin me “acquis” tĂ« Bashkimit Evropian, u rishikua disa herĂ« deri nĂ« shtator tĂ« 2025-Ă«s, kur u pĂ«rgatit drafti i parĂ« me nĂ«ntĂ« piketa mbyllĂ«se, ku ShqipĂ«ria merrte pĂ«rsipĂ«r t’i realizonte deri nĂ« datĂ«n e anĂ«tarĂ«simit. Mes tyre spikati njĂ« rezultat: dy prej piketave ishin prapĂ«suese. E para kĂ«rkonte shfuqizimin e dispozitave tĂ« papajtueshme (mĂ« “acquis”) tĂ« ligjit “PĂ«r zonat e mbrojtura”, ndĂ«rsa e dyta, dhĂ«nien fund tĂ« ligjit “PĂ«r investimet strategjike”. Qeveria ishte tĂ«rhequr!

“Piketat nuk mund tĂ« diskutohen, por vetĂ«m periudha e pĂ«rmbushjes sĂ« tyre”, –  konfirmoi ministri i Mjedisit, Sofjan Jaupaj gjatĂ« takimi tĂ« TryezĂ«s 27. Por ndĂ«rkohĂ« qĂ« barrĂ«n pĂ«r investimet strategjike ia kaloi MinistrisĂ« sĂ« EkonomisĂ«, shfuqizimit tĂ« dispozitave tĂ« papajtueshme tĂ« ligjit pĂ«r zonat e mbrojtura ia mbylli derĂ«n e diskutimit lidhur me kohĂ«n e trajtimit tĂ« tyre. Vendimmarrja mbi planifikimin e trajtimit tĂ« piketave mbeti jashtĂ« TryezĂ«s 27, duke u akaparuar nga burokratĂ«t e ministrisĂ«, pĂ«r t’u lĂ«nĂ« siç ishte parashikuar: nĂ« fund tĂ« 2027-Ă«s. Nuk pati asnjĂ« shpjegim pĂ«r kĂ«tĂ« vonesĂ«.

Mendësia përjashtuese shtrihet përtej tryezës së integrimit. Në Ministrinë e Mjedisit, Drejtoresha e Biodiversitetit dhe Zonave të Mbrojtura, znj. Klodiana Marika, ndan të njëjtën mendësi, ndonëse çështjet e biodiversiteti, njëanshmërisht të provokuara, kanë reflektuar historikisht ndjeshmëri shoqërore.

“Po i shohim njĂ«herĂ« vetĂ«â€, – justifikohet Marika. “Po marrim nĂ« konsideratĂ« tĂ« njĂ«jtat kritika qĂ« kanĂ« paraqitur organizatat mjedisore. MĂ« duhet tĂ« lexoj, rreth 500 faqe dokumentacion, pĂ«rpara se tĂ« prezantoj draftin final tĂ« ndryshimeve”, – argumenton ajo. 

Qasja e autoritetit vijon të ushqejë një model. Pasi nxituan për ndryshimet pa dëgjuar askënd, tani vonojnë prapësimin, duke i përjashtuar të gjithë. Të njëjtët që nuk u përfillën atëherë, nuk përfillen as tani. A nuk ushqejnë rrethanat dhe përvoja një mentalitet krejt të ri? A nuk duhej të ishte përfshirja e ekspertëve të pavarur një mekanizëm shpëtimi përballë volumit të madh të punëve të hapura prej Integrimit? Përse vijojnë e biem pre e teknokracisë pa rrugëdalje? Në fund të fundit, a nuk janë ndryshimet ligjore të zonave të mbrojtura simbol i dështimit të autoriteti shtetëror për mbrojtjen e natyrës?

Edhe këtë radhë palët e kanë të pamundur ndërtimin e një ure të sinqertë komunikimi. Le të imagjinojmë për një moment të kundërtën: bashkëpunimin! ǒpërfitim mund të arrihej


Vitrina 27

SĂ« fundi diçka po lĂ«viz. Ose pĂ«r tĂ« mos qenĂ« pĂ«rkrahĂ«s naivĂ« – po ngjan e tillĂ«. NĂ« janar u nxor njĂ« njoftim i pĂ«rsĂ«ritur nga Ministria e Mjedisit e cila kĂ«rkonte rekrutime tĂ« reja pĂ«r pjesĂ«marrje nĂ« “TryezĂ«n 27”. Fjala Ă«shtĂ« pĂ«r tryezat e integrimit dhe tĂ« kĂ«shillimit, tĂ« ngritura pĂ«r tridhjetetre kapituj, çdonjĂ«ri nga tĂ« cilĂ«t pĂ«rfaqĂ«son fushat e legjislacionit evropian. 27-a ka tĂ« bĂ«jĂ« mĂ« politikat dhe legjislacionin mjedisor. Tryeza Ă«shtĂ« njĂ« mekanizĂ«m pĂ«r tĂ« demokratizuar vendimmarrjen e gjelbĂ«r: njĂ« togfjalĂ«sh nĂ« modĂ«. PĂ«r herĂ« tĂ« fundit tryeza ishte mbledhur fillim tĂ« 2025-Ă«s, por ndonĂ«se njĂ« vit i ngarkuar me negociatat pĂ«r integrimin, nuk u mblodh deri nĂ« fund tĂ« vitit.

Pothuajse në të njëjtën kohë me tryezat e integrimit (2019), Këshilli i Ministrave miratoi ngritjen e tryezave ndërinstitucionale të punës, sipas së njëjtës ndarje: nga një për secilin kapitull; kryesisht, me pjesëmarrjen të nëpunësve të administratës. Të tilla struktura burokratike kanë realizuar një portofol të pasur takimesh gjatë dy viteve të fundit: rreth një takim për çdo muaj.

Vihet re se tryezat e integrimit nuk kanĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n ngarkesĂ«, pasi shumëçka Ă«shtĂ« pĂ«rgatitur nga grupet ndĂ«rinstitucionale, tĂ« mbĂ«shtetura edhe nga njĂ« rreth i ngushtĂ« jofitimprurĂ«sesh. Por ky nuk Ă«shtĂ« tipari i vetĂ«m i strukturĂ«s integruese tĂ« Kapitullit 27. Koha e pamjaftueshme dhe volumi i lartĂ« i punĂ«s rrezikon shtimin e tensionit gjatĂ« miratimit tĂ« paketave tĂ« shumta ligjore, çka mund t’i reduktojĂ« diskutimet dhe konsultimet nĂ« seanca formale.

“Koha Ă«shtĂ« e shkurtĂ«r, por jo e pamundur”, – konstatoi Jaupaj nĂ« takimin e 17 shkurtit nĂ« tryezĂ«n e integrimit. “PĂ«rfshirja e Komisionit Evropian dhe e ekspertĂ«ve vendas nuk do tĂ« krijojĂ« diskutime mbi legjitimitetin e akteve tĂ« planifikuara pĂ«r t’u miratuar, – konkludoi ai.

Tryeza e 17 shkurtit ishte e para në 2026, ndërkohë që për vendin ka filluar numërimi mbrapsht drejt Bashkimit Evropian. Tryeza ishte masive në pjesëmarrje, por e varfër në ekspertizë. Më shumë sesa ekspertë, të pranishmit ishin menaxherë fondesh, kryesisht mjedisore. Media nuk ishte e pranishme, por ministria ishte kujdesur të kontraktonte operatorë dhe fotografë, editimet e të cilëve i kontrollon. Pjesëmarrja e përfaqësuesve të medias në tryezë ishte e parëndësishme, çka nënkupton se raportimet e pavarura nuk mund të përcillen lehtë.

Prodhimtaria e tryezës duket e zymtë. 27-a nuk është vetëm kapitulli më i vështirë e më i kushtueshëm për Shqipërinë, por dhe një model i qëndrueshëm e demokratik për menaxhimin e burimeve natyrore. Në fund të fundit, rendja drejt Evropës nuk është vetëm aksion politik, por, në thelbin e saj, aspiratë.

Më shumë takime, më pak përfaqësues

JavĂ«n e shkuar, siç ministri Jaupaj kishte premtuar, u zhvillua tryeza pĂ«r prezantimin e strategjisĂ« kombĂ«tare tĂ« ajrit, sĂ« bashku me planin e veprimit. Takimi ishte i hapur pĂ«r pĂ«rfaqĂ«suesit e biznesit, por prania e tyre regjistroi jo mĂ« shumĂ« se dy-tre persona, pĂ«rfaqĂ«sues kompanish nafte. Askush nuk u shqetĂ«sua. “Checkbox”-et u plotĂ«suan, sĂ« bashku me listĂ«-prezencĂ«n prej dyzetekatĂ«r pjesĂ«marrĂ«sish, pothuajse tĂ« gjithĂ« punonjĂ«s nĂ« administratĂ«n publike.

CilĂ«sia e ajrit, krahas kuadrit ligjor, pĂ«rbĂ«n njĂ« prej periudhave kalimtare (transition period) tĂ« negociuara pĂ«r t’u pĂ«rafruar me “acquis” edhe mĂ« vonĂ« se pranimi i ShqipĂ«risĂ« nĂ« Bashkimin Evropian. Dhe natyrisht, nga mĂ« tĂ« kushtueshmet. NjĂ« pjesĂ« e kostos bie mbi kompanitĂ« e naftĂ«s, pikave tĂ« furnizimit me karburant, tĂ« pĂ«rpunimit tĂ« metaleve etj. PĂ«rveç ajrit, ShqipĂ«ria ka kĂ«rkuar periudha kalimtare edhe pĂ«r cilĂ«sinĂ« e ujĂ«rave, menaxhimin e mbetjeve dhe shkarkimet industriale. Fusha e mjedisi ka numrin mĂ« tĂ« lartĂ« tĂ« periudhave kalimtare tĂ« kĂ«rkuara pranĂ« Komisionit Evropian..

“JanĂ« trembĂ«dhjetĂ« tĂ« tilla”, – informon Artenida Duraku, Drejtore e Integrimit dhe Projekteve tĂ« Huaja nĂ« MinistrinĂ« e Mjedisit. “Dhe kemi planifikuar realizimin e tyre, nĂ« pĂ«rputhje me kĂ«rkesat e BE”, – siguron ajo.

TĂ« krijohet pĂ«rshtypja se Integrimi po ecĂ«n dhe se mbizotĂ«ron optimizmi. Zbatimi i direktivave Ă«shtëçështje kohe; periudhat kalimtare njĂ«soj, si vetĂ« fjala. Por megjithĂ«se nĂ« fushĂ«n e biodversitetit nuk kemi asnjĂ« periudhĂ« tĂ« tillĂ«, pra, asnjĂ« pengesĂ«, sĂ«rish shfuqizimi i dispozitave ligjore pĂ«r zonat e mbrojtura u la pĂ«r nĂ« fund. Ç’tregon kjo?! NĂ«se nuk kemi ende njĂ« pĂ«rgjigje tĂ« qartĂ«, tĂ« paktĂ«n kemi ngritur njĂ« pyetje tĂ« drejtĂ«.

Lexoni gjithashtu:

The post Integrimi pa pĂ«rfshirje nĂ« “Kapitullin 27” appeared first on Citizens.al.

↗

Një ishull tërësisht privat: Përmasat reale të projektit në Sazan

✇Citizens.al
By: Erblin Vukaj

Kryeministri Edi Rama po negocion Sazanin, një pasuri të Shqipërisë, përmes një qasjeje arbitrare të mbështetur kryesisht në marrëdhënie personale për hir të pushtetit, duke anashkaluar standardet ligjore dhe institucionale.

QĂ« prej vitit 2024, kur Jared Kushner – dhĂ«ndri i Presidentit amerikan Donald Trump – shpalli interesin pĂ«r ta kthyer ishullin nĂ« njĂ« resort luksoz privat, narrativa publike pĂ«r Sazanin Ă«shtĂ« mbushur me premtime pĂ«r zhvillim ekonomik, investime elitare dhe rritje tĂ« imazhit tĂ« vendit.

Por pas dy vitesh, bilanci është ky: Kushner ka fituar marketing falas për portofolin e tij ndërkombëtar imobiliar. Rama ka fituar simpati dhe afërsi me familjen Trump, duke forcuar pozitat politike në planin e brendshëm. Ndërsa shqiptarët dhe vetë shteti shqiptar nuk kanë fituar asgjë konkrete.

PĂ«rkundrazi. ËshtĂ« shĂ«nuar njĂ« tjetĂ«r precedent i rrezikshĂ«m ku njĂ« njĂ«si territoriale e vendit po ofrohet pĂ«r zhvillim nĂ« mungesĂ« gare, transparence dhe pa garanci tĂ« qarta ligjore dhe ekonomike.

Dokumente tĂ« siguruara nga Citizens.al tregojnĂ« se negociatat po zhvillohen formalisht nĂ« institucione dhe janĂ« shtyrĂ« pa afat qĂ« prej 13 nĂ«ntorit 2025. Zyrtarisht, nuk ka plan pĂ«r ZvĂ«rnecin, ndĂ«rsa planet tregojnĂ« se i gjithĂ« ishulli i Sazanit do tĂ« privatizohet – nĂ« kontrast me narrativĂ«n fillestare se do tĂ« prekej “vetĂ«m 8% e sipĂ«rfaqes”.

Në fakt, 45.6 hektarë (8%) nga 570 hektarë tokë janë sipërfaqja që do zihet nga ndërtimi, ndërsa projekti tregon se Sazani kthehet në ishull privat.

Përmasat reale të projektit të propozuar

Deri mĂ« tani, publiku Ă«shtĂ« njohur me vetĂ«m tre imazhe tĂ« publikuara nga Jared Kushner mĂ« 15 mars 2024 nĂ« platformĂ«n “X”: vila tĂ« shpĂ«rndara nĂ« shpatet e Sazanit dhe njĂ« vizion ndĂ«rtimesh masive mbi zonĂ«n ligatinore tĂ« ZvĂ«rnecit. Ato kanĂ« qarkulluar thuajse nĂ« tĂ« gjitha raportimet qĂ« flasin pĂ«r projekt-propozimin.

Por harta e përmbledhjes fazore të projektit, të cilën Citizens.al e disponon, tregon një realitet të ndryshëm për fatin e ishullit.

Fazat e ndërtimeve sipas fazave në ishullin e Sazanit/Citizens.al

Sipas dokumentacionit tĂ« analizuar, Sazani Ă«shtĂ« propozuar tĂ« ndahet nĂ« tre rajone tĂ« pĂ«rgjithshme, tĂ« organizuara sipas fazave tĂ« zhvillimit me rreth 448,000 mÂČ ndĂ«rtime pĂ«r afĂ«rsisht 970 njĂ«si rezidenciale/hotelerie. Ishulli konceptohet si njĂ« tĂ«rĂ«si e integruar, ku i gjithĂ« rrjeti i rrugĂ«ve dhe i qarkullimit do tĂ« jetĂ« nĂ« funksion tĂ« ndĂ«rtimeve.

Me fazĂ«n e parĂ« privatizohet zemra e ishullit: Porti dhe zona qendrore – pikĂ«risht nyja funksionale tĂ« Sazanit ku aktualisht janĂ« dhe godinat e vjetra tĂ« ish-reparteve ushtarake, dhe Ă«shtĂ« e vetmja pikĂ« hyrĂ«se pĂ«r nĂ« ishull.

Lexo: Nga vizitor në investitor strategjik, si e siguroi Sazanin Jared Kushner

NĂ« zonĂ«n “Marina Area” parashikohen 1,000 mÂČ ambiente shĂ«rbimi (amenities) dhe 18,000 mÂČ hapĂ«sira shĂ«rbimesh. Rreth saj, nĂ« “North Valley” parashikohen 39,000 mÂČ ndĂ«rtim me 56 vila dhe 11 apartamente (condo).

“South Valley” shton 22,000 mÂČ me 144 vila hoteliere. NdĂ«rsa nĂ« “Central Ridge” parashikohen 63,000 mÂČ me 56 vila dhe 26 “condo”. “West Valley” pĂ«rfshin 8,000 mÂČ me 25 vila hoteliere dhe “West Estates” 5,000 mÂČ me 8 rezidenca private.

Kjo fazë e parë nuk duket si fazë pilotimi, pasi vendos themelet e një infrastrukture të plotë rezidenciale dhe hoteliere që e shndërron qendrën e ishullit në një kompleks të mbyllur funksionalisht.

Faza e dytë përhapet te shpatet dhe skajet bregdetare. Zhvillimi zgjerohet në skajet veri-jug dhe në kodrat e ishullit me hapësira më të mëdha imobiliare që duket se ofrohen si rezidenca.

“North Point” pĂ«rfshin 30,000 mÂČ me 35 vila. “North Ridge Estate” shton 35,000 mÂČ me 35 “estates”. “West Estates” parashikon 23,000 mÂČ me 20 “estates”. “South Ridge Estates” 14,000 mÂČ me 13 “estates”. “South Point” 18,000 mÂČ me 16 vila.

Kjo fazĂ« prek pikĂ«risht zonat panoramike dhe shpatet me vlerĂ«n mĂ« tĂ« lartĂ« tĂ« peizazhit. Nga njĂ« perspektivĂ« zhvillimi, kĂ«to duket se janĂ« segmentet “Premium” tĂ« projektit. Nga njĂ« perspektivĂ« publike, ato janĂ« pjesĂ«t qĂ« deri mĂ« sot kanĂ« qenĂ« hapĂ«sirĂ« e lirĂ« natyrore dhe tĂ« paprekura.

Projekti vijon me njĂ« fazĂ« tĂ« tretĂ« tĂ« lĂ«nĂ« si mundĂ«si zgjerimi nĂ« vijim. Ky Ă«shtĂ« dhe aspekti mĂ« domethĂ«nĂ«s, pasi Ă«shtĂ« zona e etiketuar si “Potential Future Phase” dhe pĂ«rqendrohet me njĂ« zhvillim mĂ« masiv nĂ« nĂ« perĂ«ndim tĂ« zonĂ«s portuale.

Ajo parashikon 172,000 mÂČ zhvillim me 525 njĂ«si (qĂ« nĂ«nkupton apartamente).

Kjo shifër e vetme ndryshon përmasën e diskutimit. Nëse realizohet, faza e tretë do ta çojë ishullin drejt një densiteti ndërtimi që praktikisht e përmbyll të gjithë hapësirën e disponueshme për projekte të tjera.

Në terma planifikimi territorial, kjo nënkupton se Sazani propozohet si një zhvillim ekskluziv dhe i vetëm, pa hapësirë për iniciativa të tjera publike apo private jashtë këtij projekti.

KĂ«shtu, narrativa fillestare e “8% tĂ« sipĂ«rfaqes” qĂ« kishte krijuar perceptimin e njĂ« ndĂ«rhyrjeje tĂ« kufizuar Ă«shtĂ« tjetĂ«r gjĂ« kur qaset kjo hartĂ« e propozuar. Projekti nuk Ă«shtĂ« i izoluar nĂ« njĂ« cep tĂ« ishullit, por shtrihet nĂ« qendĂ«r, nĂ« kreshta dhe nĂ« skajet bregdetare.

Edhe nëse raporti i ndërtimit mbi sipërfaqen totale mbetet formal, dinamika e zhvillimit tregon se ishulli do të funksionojë si një kompleks i vetëm privat.

Kontrasti i ndërtimeve të propozuara dhe relievit që ka Sazani/Citizens.al

Me këtë plan, Sazani nuk është thjesht një resort. Ai është një territor i projektuar për një përdorim ekskluziv, të integruar dhe të centralizuar nën një operator të vetëm.

Dhe kjo presupozohet ta zhvendosĂ« debatin nga “sa pĂ«rqind ndĂ«rtohet” te pyetja se “çfarĂ« mbetet realisht publike”?

Grupi negociator ekziston vetĂ«m si “formalitet”

Citizens.al ka mësuar se grupi negociator që ka diskutuar dhe firmosur dokumente për Sazanin nga 13 janari deri më 27 tetor 2025 është mbledhur gjithsej 10 herë.

Grupi prej nëntë anëtarësh përbëhej nga:

  • Elira Kokona, drejtuese e KorporatĂ«s sĂ« Investimeve Shqiptare (KISH);
  • Ermal Nufi (sot ministĂ«r i Mbrojtjes), atĂ«herĂ« pĂ«rfaqĂ«sues i Kabinetit tĂ« ZĂ«vendĂ«skryeministrisĂ«;
  • Sofjan Jaupaj (sot ministĂ«r i Mjedisit), atĂ«herĂ« zĂ«vendĂ«sministĂ«r i Turizmit dhe Mjedisit;
  • Ami Kozeli (sot drejtor i ARRSH), atĂ«herĂ« zĂ«vendĂ«sministĂ«r i InfrastrukturĂ«s dhe EnergjisĂ«;
  • Enkelejd Musabelliu, zĂ«vendĂ«sministĂ«r i EkonomisĂ«, KulturĂ«s dhe Inovacionit;
  • Eldi Çondi, drejtor kabineti nĂ« MinistrinĂ« e Financave;
  • Aleks Marku, sekretar i MinistrisĂ« sĂ« Mbrojtjes;
  • Alban Binaj, administrator i Albanian Seasports Development (ASD);
  • Fiona Beqiri, drejtuese projektesh nga Agjencia Shqiptare e Zhvillimit tĂ« Investimeve (AIDA).

Ky grup u ngrit si strukturë teknike pas vendimit të Komitetit të Investimeve Strategjike në fund të vitit 2024, i cili i dha statusin e investitorit strategjik propozimit të Kushnerit.

Në teori, ky është mekanizmi standard: Shteti krijon një trup negociues dhe përmes tij diskuton kushtet me investitorin. Por në praktikë, dokumentet tregojnë tjetër gjë.

Lista e mbledhjeve pĂ«rfshin prezantime, plane veprimi, diskutime mbi njĂ« memorandum mirĂ«kuptimi dhe – nĂ« fund – diskutime pĂ«r shtyrjen e afatit tĂ« negociatave.

Nuk ka të dhëna të qarta të botuara për takime të përbashkëta intensive me investitorin. Nuk ka procesverbale që dokumentojnë negociata konkrete mbi territorin, të drejtat e përdorimit apo detyrimet ekonomike.

Sipas AIDA-s, investitori Ă«shtĂ« pĂ«rfaqĂ«suar “nĂ« rrugĂ« zyrtare” nga Asher Abehsera si administrator. Por nuk sqarohet se cilin subjekt juridik ka pĂ«rfaqĂ«suar ai konkretisht, teksa nuk janĂ« publikuar dokumentet e autorizimeve.

Kryeministri Rama dhe Ivanka Trump gjatë takimit në Vlorë, janar 2026/Citizens.al

Kjo lĂ« tĂ« hapur mundĂ«sinĂ« qĂ« negociatat tĂ« jenĂ« zhvilluar kryesisht pĂ«rmes shkresave apo ndĂ«rmjetĂ«simeve tĂ« tjera informale, me gjasĂ« edhe tĂ« njĂ« pĂ«rfaqĂ«suesi, apo bashkĂ«punĂ«tori lokal, qĂ« mund tĂ« ketĂ« parakontrata pĂ«r t’u angazhuar si nĂ«nkontraktor nĂ« zhvillimin e projektit.

Ndërkohë, jashtë institucioneve, raportimet mediatike tregojnë një angazhim shumë më intensiv: vizita, dreka, darka dhe pritje të nivelit të lartë, ku projekti është diskutuar me praninë e drejtpërdrejtë të Kryeministrit Rama.

Lexo: Darka e Sazanit: Si u vu pasuria publike në tryezë

Në këtë dualitet, grupi teknik duket më shumë si një artificë procedurale sa për të përmbushur një detyrim ligjor, teksa vendimmarrja e vërtetë duket se është në varësi të qejfit dhe ecurisë së marrëdhënieve personale të Kryeministrit me familjarët e Trumpit.

Negociata pa afat dhe pa shpjegim

Negociatat pĂ«r zhvillimin e Sazanit duhet tĂ« pĂ«rfundonin mĂ« 13 nĂ«ntor 2025, por kjo datĂ« nuk u respektua dhe u shty pa afat. AIDA pranoi pĂ«r Citizens.al se shtyrja Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« “me dakordĂ«si tĂ« palĂ«ve”, por nuk dha arsye konkrete dhe asnjĂ« datĂ« pĂ«rfundimtare tĂ« re, pavarĂ«sisht kĂ«mbĂ«nguljes sĂ« Citizens.

Në negociatat për investime strategjike, shtyrjet zakonisht lidhen me pengesa reale si statusi juridik i tokës, konfliktet e pronësisë, kushtet gjeologjike, mosdakordësitë financiare etj. Por asnjë prej këtyre arsyeve nuk është përmendur.

NdĂ«rkohĂ«, dihet se ishulli nuk ka infrastrukturĂ« bazĂ« – mungojnĂ« uji dhe energjia elektrike – elemente thelbĂ«sore pĂ«r njĂ« zhvillim tĂ« qĂ«ndrueshĂ«m.

AIDA deklaron se detajet do të bëhen publike vetëm kur marrëveshja të përfundojë. Me fjalë të tjera, qytetarët do të informohen pasi Rama të ketë shërbyer darkën e radhës dhe vendimi të jetë praktikisht i pakthyeshëm.

Zyrtarisht, AIDA deklaron se projekti përfshin vetëm Sazanin dhe nuk ka asnjë aplikim për Zvërnecin. Megjithatë, gjatë janarit, delegacioni i lidhur me Ivanka Trump vizitoi edhe atë zonë dhe zhvilloi një takim me arkitektë dhe zyrtarë të lartë.

Lexo: “Shteti si agjent imobiliar”, nga Sazani te Zyber Hallulli

Pse njĂ« zonĂ« qĂ« “nuk Ă«shtĂ« pjesĂ« e projektit” pĂ«rfshihet nĂ« itinerarin e pritjeve atĂ«herĂ«? Ose ZvĂ«rneci pĂ«rdoret pĂ«r tĂ« zgjeruar narrativĂ«n e zhvillimit dhe pĂ«r tĂ« forcuar jehonĂ«n e portofolit tĂ« Jared Kushner – pra si marketing, – ose ekziston njĂ« plan paralel qĂ« nuk Ă«shtĂ« formalizuar ende.

Në të dy rastet, komunikimi publik nuk përputhet me dokumentet zyrtare dhe ata që humbin janë po qytetarët shqiptarë, institucionet dhe sundimi i ligjit.

Agjencia e Zhvillimit tĂ« Territorit (AZHT) pranoi pĂ«r Citizens.al se pĂ«rfaqĂ«suesit e saj kanĂ« qenĂ« tĂ« pranishĂ«m nĂ« aktivitetet e zhvilluara gjatĂ« vizitĂ«s sĂ« Ivanka Trump nĂ« VlorĂ«. Por kjo agjenci theksoi se roli i saj ka qenĂ« “orientues institucional” se “nuk ka qenĂ« organizatore” dhe as “nuk di kush e ka organizuar aktivitetin”.

Pamje nga ishulli i Sazanit/Citizens.al

Kjo krijon një situatë paradoksale. Një institucion shtetëror merr pjesë në një aktivitet që lidhet me një investim strategjik në territor, por nuk ka informacion bazë për organizatorin apo strukturën e tij.

Në praktikë, kjo sugjeron një model abuziv dhe tejet arbitrar vendimmarrjeje ku takimet private kanë praninë e shtetit, por jo përgjegjësinë administrative të tij.

Diplomacia e investimeve dhe “ShtĂ«pia Trump”

Historia e Sazanit shkon pĂ«rtej njĂ« projekti turistik. Ajo prek mĂ«nyrĂ«n se si ShqipĂ«ria – njĂ« vend kandidat pĂ«r Bashkimin Evropian – administron pasuritĂ« publike dhe ndĂ«rton marrĂ«dhĂ«nie me aktorĂ« tĂ« fuqishĂ«m ndĂ«rkombĂ«tarĂ«.

Një nga standardet themelore të BE-së është konkurrenca e hapur dhe transparenca në menaxhimin e pronës publike. Projekti i Sazanit nuk është rezultat i një gare ndërkombëtare, por i një negocimi të drejtpërdrejtë.

Në raste të tjera me oferta të pakërkuara, është hapur të paktën një garë formale. Me Sazanin, pas dy vitesh, ende negociohet pa përfundim.

Në një rajon ku mbështetja ndërkombëtare shihet si garanci sigurie politike, investimet mund të marrin edhe dimension diplomatik. Por kjo ngre një pyetje thelbësore: A po përdoret zhvillimi ekonomik si instrument për afërsi politike? Nëse po, me çfarë çmimi?

Sepse debati nuk Ă«shtĂ« mĂ« vetĂ«m pĂ«r njĂ« resort. ËshtĂ« pĂ«r mĂ«nyrĂ«n se si njĂ« shtet i vogĂ«l negocion me aktorĂ« tĂ« mĂ«dhenj: PĂ«rmes ndjekjes sĂ« ligjit, procedurave tĂ« hapura dhe konkurruese, apo pĂ«rmes marrĂ«dhĂ«nieve tĂ« privilegjuara qĂ« premtojnĂ« jo vetĂ«m kapital, por edhe afĂ«rsi me fuqinĂ« e “ShtĂ«pisĂ« Trump”.

Në fund kush do ta gëzojë këtë afërsi politike dhe sa do të zgjasë ajo, do ta gëzojë shteti shqiptar apo kryeministri aktual.

Lexoni gjithashtu:

The post Një ishull tërësisht privat: Përmasat reale të projektit në Sazan appeared first on Citizens.al.

↗

Burgjet nën trysni: Më pak policë, më shumë të burgosur

✇Citizens.al
By: Citizens.al

Autore: Dallandyshe Xhaferri | Elbasan | Citizens.al

Sistemi i burgjeve përballet me mbi 300 vende vakante për policë dhe oficerë teksa mosha mesatare e punonjësve aktual është 48 vjeç. Të rinjtë e refuzojnë këtë punë për shkak të pagave të ulëta dhe kushteve të vështira. Ndërkohë, ashpërsimi i Kodit Penal ka rritur mundësinë e ndëshkimeve me burg edhe për shkelje me rrezikshmëri të ulët duke shtuar numrin e të dënuarve.

Vakumi në punonjës

Çdo ditĂ«, nĂ« orĂ«n 05:00 tĂ« mĂ«ngjesit, dhjetĂ«ra policĂ« nga Elbasani nisen me furgonĂ« drejt burgut tĂ« sigurisĂ« sĂ« lartĂ« nĂ« Peqin pĂ«r tĂ« marrĂ« turnin e parĂ«. TĂ« ulur nĂ« sediljet e tyre, ata hezitojnĂ« tĂ« flasin pĂ«r situatĂ«n nĂ« prani tĂ« kolegĂ«ve, por nĂ« anonimitet pranojnĂ« se problematikat janĂ« tĂ« shumta.

Ylberi* prej më shumë se dy dekadash punon si polic në këtë institucion të shlyerjes së dënimit dhe e përshkruan përditshmërinë me probleme kryesisht prej mbipopullimit dhe mungesës personelit.

“NĂ« sektorĂ«t e sigurisĂ« sĂ« lartĂ« ndodhen deri dy persona nĂ« dhomĂ«, ose dhe katĂ«r kur dhoma Ă«shtĂ« mĂ« e madhe. Por 30-40 tĂ« dĂ«nuar nĂ« njĂ« sektor vĂ«zhgohen vetĂ«m nga njĂ« polic,” thotĂ« ai, duke shtuar se gardianĂ«t punojnĂ« mbi 22 ditĂ« nĂ« muaj pĂ«r tĂ« mbuluar shĂ«rbimin.

“Problematike Ă«shtĂ« gjendja nĂ« paraburgim. JanĂ« tĂ« tejmbushura. NĂ« njĂ« dhomĂ« me kapacitet pĂ«r katĂ«r persona qĂ«ndrojnĂ« tetĂ«,” pĂ«rfundon ai.

Të dhënat zyrtare konfirmojnë mungesën e personelit në të gjithë sistemin e shlyerjes së dënimeve. Drejtoria e Përgjithshme e Burgjeve tha për Citizens.al, nevojiten 307 punonjës: 236 policë të rolit bazë dhe 71 oficerë.

Aktualisht në burgje punojnë 288 oficerë dhe 3,146 policë, ndërsa numri i të paraburgosurve dhe të dënuarve arrin në 4,560 që e bën raportin mesatar në rreth një polic për dy të burgosur.

Sipas Valentin Macajt, kryetar i Sindikatës së Shërbimeve Policore, problemi kryesor nuk është vetëm mbipopullimi, por demotivimi i punonjësve dhe mungesa e investimeve për kushte më të mira pune.

“Polici shĂ«rben 8-12 orĂ«, Ă«shtĂ« 24 orĂ« nĂ« gatishmĂ«ri dhe asnjĂ« vakt ushqimi nuk mbulohet nga shteti,” thotĂ« si shembull ai pĂ«r tĂ« treguar edhe neglizhencĂ«n nga ana e qeverisĂ« pĂ«r kĂ«tĂ« sektor.

Punë e papreferuar nga të rinjtë

Sipas DrejtorisĂ« sĂ« Burgjeve, mosha mesatare e policĂ«ve Ă«shtĂ« 48 vjeç. NdĂ«rkohĂ«, Macaj thotĂ« se tĂ« rinjtĂ« refuzojnĂ« t’i bashkohen sistemit si policĂ« burgjesh pĂ«r shkak tĂ« presionit dhe kushteve tĂ« rĂ«nda.

“AspirantĂ«t e rinj paguhen sa 80% e gradĂ«s sĂ« inspektorit, rreth 46 mijĂ« lekĂ« nĂ« muaj, pra mĂ« pak se paga minimale,” shpjegon ai.

Kreu i sindikatës shton se mungesa e të drejtave në punë dhe të ardhurat e ulëta e bëjnë këtë profesion të mos jetë tërheqës dhe i sigurt për të rinjtë.

Ndërkohë, punonjësit aktual janë të ekspozuar përballë presioneve që vijnë nga të dënuarit, por edhe ndikimet apo stereotipet që përhapen ndaj uniformës për shkak të rasteve me të implikuar në korrupsion.

“JanĂ« tĂ« frustruar nĂ«n presionin e eksponentĂ«ve tĂ« fuqishĂ«m tĂ« krimit qĂ« gjenden pas hekurave, dhe nuk kanĂ« as besim te kolegĂ«t, qĂ« fatkeqĂ«sisht disa kanĂ« rezultuar tĂ« implikuar dhe nĂ« korrupsion,” shprehet Macaj.

Sipas tij, edhe ligji i vitit 2023 për Policinë e Burgjeve nuk e përmirësoi situatën sepse u miratua pa konsultim me grupet e interesit.

“AsnjĂ« ligj nuk ka pĂ«rcaktuar qartĂ« procedurĂ«n e rekrutimit: si trajtohet kandidati nĂ« trajnim dhe sa paguhet gjatĂ« kursit tre-mujor?” shton ai.

Kola*, një tjetër polic, thotë se deri në vitin 2024 paguanin vetë transportin dhe uniformat.

“UniformĂ«n, stemat, gjithçka e blinim me paratĂ« tona. Ndryshe nga Policia e Shtetit, ne ende nuk pĂ«rfitojmĂ« trajtim ushqimor,” theksoi ai.

Kodi Penal dhe rritja e të burgosurve

Më 28 janar Parlamenti miratoi me 85 vota ndryshime në Kodin Penal. Paketa përfshinte ashpërsimin e dënimeve për ndërtimet pa leje, zjarrvëniet dhe edhe parkimin e dysh, i cili tashmë mund të dënohet me gjobë ose deri në 1 vit burg.

Qeveria e paraqiti si përafrim me legjislacionin e BE-së. Por juristi Jordan Daci nuk pajtohet me këtë qëndrim. Ai thotë se ndryshimet ashpërsojnë ligje në një qasje që nuk përshtaten me standardet e Evropës dhe rrjedhimisht rrisin numrin e të burgosurve.

“JanĂ« ligje ‘tĂ« egra’. Kodi i ri ka trefish mĂ« shumĂ« vepra penale. NĂ«se dje rrezikoje burg pĂ«r 3 shkelje, sot rrezikon pĂ«r 9,” thotĂ« ai.

Sipas tij, shumë kundërvajtje administrative janë kriminalizuar dhe ndërhyrja prek edhe sferën e të drejtës private.

“Shkelje civile pa rrezikshmĂ«ri po trajtohen si vepra penale,” ngre me shqetĂ«sim Daci, i cili paralajmĂ«ron se disa vepra mund tĂ« dĂ«nohen mĂ« rĂ«ndĂ« se vrasja me dashje, e cila mbetet 5-10 vjet burg.

Sipas tij, kjo qasje do të rrisë ndjeshëm numrin e të burgosurve dhe do të krijojë probleme organizative për sistemin penitenciar, i cili tashmë operon në kufijtë e kapaciteteve.

*Emrat janë ndryshuar për të ruajtur anonimatin.

Lexoni gjithashtu:

The post Burgjet nën trysni: Më pak policë, më shumë të burgosur appeared first on Citizens.al.

↗

“Edhe ne njerĂ«z jemi,” lagjja RrapishtĂ« nĂ« Elbasan kĂ«rkon rrugĂ« dhe kushte dinjitoze

✇Citizens.al
By: Citizens.al

Autore: Bardha Nergjoni | Elbasan | Citizens.al

NĂ« javĂ«t e para tĂ« kĂ«tij viti, tĂ« cilat ishin me reshje tĂ« vazhdueshme, nĂ« RrapishtĂ«, pjesĂ« e lagjes “5 Maji” tĂ« qytetit tĂ« Elbasanit, rrugĂ«t u mbushĂ«n me gropa uji dhe baltĂ«.

Banorët u përpoqën të kalojnë pellgjet me çizme, me fëmijët në krahë ose me biçikleta që mezi lëviznin, të zhgënjyer edhe këtë vit nga premtimet e pambajtura ata theksojnë se kjo situatë përsëritet shpesh.

“KĂ«shtu Ă«shtĂ« prej vitesh”, thotĂ« Paqizja, njĂ« banore e vjetĂ«r e lagjes, duke treguar me dorĂ« rrugĂ«n e pashtruar.

“Kemi kĂ«rkuar shumĂ« herĂ«, kam folur kudo. Na thonĂ« do ta bĂ«jmĂ«, do ta bĂ«jmë  dhe pastaj heshtje. VetĂ«m zona jonĂ« Ă«shtĂ« kĂ«shtu. Pse? Se jemi romĂ«.”

NĂ« kĂ«tĂ« zonĂ« tĂ« “Rajonit 6,” qĂ« prej vitit 2005 banorĂ«t dĂ«gjojnĂ« se “rruga do tĂ« bĂ«het”. KanĂ« bĂ«rĂ« kĂ«rkesa me shkrim, janĂ« mbledhur gjatĂ« procesit tĂ« Buxhetimit me PjesĂ«marrje (njĂ« proces qĂ« pĂ«rfshin qytetarĂ«t nĂ« pĂ«rcaktimin e buxhetit) dhe kanĂ« marrĂ« pjesĂ« nĂ« takime publike.

“E kemi bĂ«rĂ« me qindra herĂ« kĂ«rkesĂ«n. Duam qĂ« kĂ«tĂ« rrugĂ«n tonĂ« ta bĂ«jnĂ«. Lagjja jonĂ« Ă«shtĂ« katastrofĂ«â€, thotĂ« njĂ« tjetĂ«r banore.

“Kemi 20 vjet qĂ« presim tĂ« na rregullohen rrugĂ«t, tĂ« pastrohet Manasderja dhe tĂ« kemi mĂ« shumĂ« kosha. QĂ« nga 2005 kjo situatĂ« Ă«shtĂ« kĂ«tu dhe rrugĂ«t shtrohen kudo, vetĂ«m te ne jo”, thotĂ« Kimete Ademi, e cila ka qenĂ« e pranishme nĂ« shumĂ« takime me bashkinĂ« pĂ«r tĂ« kĂ«rkuar ndĂ«rhyrje nĂ« sistemimin e rrugĂ«ve dhe pastrimit tĂ« lagjes.

NĂ« tetor 2025, nĂ« shkollĂ«n “Qemal Haxhihasani” u zhvillua takimi pĂ«r buxhetimin me pjesĂ«marrje pĂ«r “Rajonin 6.”

Sipas procesverbalit zyrtar, ndĂ«r prioritetet e votuara nga banorĂ«t e lagjes “5 Maji, RrapishtĂ«â€ ishin asfaltimi i rrugĂ«ve “Hysen Alikopili” dhe “Kamber Xherija”. Emrat e rrugĂ«ve u hodhĂ«n nĂ« letĂ«r dhe kĂ«rkesat u renditĂ«n si prioritare.

Ndërkohë, Doris Madhi, këshilltare e opozitës në Këshillin Bashkiak, prezantoi peticionin e banorëve me firmat e tyre, i cili iu dërgua me e-mail të gjithë këshilltarëve, por kjo nuk mjaftoi për të siguruar financimin e rrugëve të kërkuara nga komuniteti rom.

Lagjja Rrapishtë Elbasan/Citizens.al

Kryetari i BashkisĂ«, Gledian Llatja, gjatĂ« mbledhjes pĂ«r miratimin e buxhetit prezantoi listĂ«n e investimeve nĂ« rrugĂ« dhe infrastrukturĂ«. Ai pĂ«rmendi edhe rrugĂ«t “Xhaferr Belgu” dhe “Hysen Alikopili” si investime tĂ« ardhshme.

Megjithatë, sipas një përgjigjeje zyrtare që banorët kanë marrë nga bashkia, disa prej këtyre rrugëve nuk rezultojnë në planin aktual të investimeve.

“Procesi i konsultimit, nĂ«se nuk merren parasysh prioritetet e banorĂ«ve, nuk ka vlerĂ«â€, thotĂ« Ervis Çota, drejtues i LĂ«vizjes Rinore Egjiptiane Rome, i cili ka ndjekur tĂ« gjitha hapat institucionalĂ« me banorĂ«t pĂ«r tĂ« bĂ«rĂ« realitet kĂ«to investime.

“KĂ«rkesat tona pasqyrohen nĂ« listĂ«, por kur vjen puna te fondet, na thuhet se nuk ka plan pĂ«r investime ose se do tĂ« ketĂ« financime nga fonde tĂ« tjera dhe jo nga buxheti i bashkisĂ«.”

Ai ka shoqëruar banorët në disa procese vendimmarrjeje, por tashmë bashkë me ta shprehet i zhgënjyer për mungesën e finalizimit të investimit.

Në Rrapishtë, infrastruktura nuk është luks, por nevojë bazike: rrugë të shtruara që të mos përmbyten sa herë bie shi.

“Edhe ne njerĂ«z jemi”, thotĂ« Nazmi Kallku, njĂ« burrĂ« i moshuar, duke parĂ« fĂ«mijĂ«t qĂ« luajnĂ« pranĂ« njĂ« pellgu balte. “Nuk duhet tĂ« vuajmĂ« kĂ«shtu.”

Ndërsa kërkojnë rrugë të shtruara dhe kanalizime funksionale, banorët e komunitetit rom në lagjen Rrapishtë ngrenë shqetësime edhe për shkollën e zonës.

Godina arsimore ndodhet në gjendje të degraduar, me infrastrukturë të amortizuar dhe kushte që, sipas tyre, nuk garantojnë një mjedis dinjitoz për fëmijët. Deri më tani nuk ka pasur investim konkret për rikonstruksionin.

Nga ana tjetër, bashkia deklaron se investimet për lagjen Rrapishtë pritet të mbulohen nga Fondi Shqiptar i Zhvillimit dhe se së shpejti do të ketë një përgjigje konkrete për ndërhyrjet e planifikuara. Banorët mbeten në pritje, me shpresën se premtimet do të përkthehen në investime reale që do të përmirësojnë jetesën dhe kushtet e arsimimit.

Dhe sa herë bie shi, Rrapishta rikujton se premtimet, pa asfalt dhe pa kanalizime, nuk thahen kurrë.

Lexo gjithashtu:

The post “Edhe ne njerĂ«z jemi,” lagjja RrapishtĂ« nĂ« Elbasan kĂ«rkon rrugĂ« dhe kushte dinjitoze appeared first on Citizens.al.

↗

Mes renderëve dhe realitetit, në kërkim të Parkut të Besimit në Petrelë

✇Citizens.al
By: Erblin Vukaj

Ditëve të javës, kodrat e Petrelës vijojnë një përgjumje të gjatë e të heshtur, kryesisht për shkak të mungesës së vizitorëve. Kjo heshtje nis nga ullishtat, vazhdon mbi muret e kalasë dhe humbet në kthesat e rrugicave që lidhin qendrën e fshatit me rrugën kryesore drejt Tiranës.

Në një ditë të kthjellët, kryeqyteti duket pranë. Zhurmat e makinave në rrugën për në Elbasan dëgjohen deri lart. Një horizont vilash, pallatesh dhe kullash gri të kujton se metropoli është vetëm 15 minuta larg. Por në shtigjet e këtyre kodrave, ndjesia e afërsisë humbet shpejt.

Petrela mbetet një vend që duket sikur është gjithmonë pranë diçkaje, një zhvillimi të madh që mbetet në pritje prej kohësh, por që nuk ka ardhur kurrë.

NĂ« hyrje tĂ« fshatit, pak pasi kalon restorantet e para, njĂ« tabelĂ« e gjelbĂ«r e rrĂ«zuar pĂ«rtokĂ« bĂ«n me shenjĂ« pĂ«r te “Faith Park” (Parku i Besimit). SipĂ«r saj, njĂ« tabelĂ« tjetĂ«r drejton pĂ«r te “Kengo Art Park”. MĂ« tutje, dy tabela tĂ« tjera tĂ« bĂ«jnĂ« konfuz (foto; foto).

Tabelat e rrugës për në Petrelë/Citizens.al

Ato duket se ngatĂ«rrojnĂ« edhe vetĂ« banorĂ«t, tĂ« cilĂ«t nuk dinĂ« tĂ« thonĂ« me siguri se cila Ă«shtĂ« e saktĂ«, ku Ă«shtĂ« “Parku i Besimit” dhe ku “Kengo Art Park”.

NĂ« fakt, “Parku i Besimit” nuk ekziston, sĂ« paku pĂ«r momentin. NdĂ«rsa “Kengo Art Park” Ă«shtĂ« duke u ndĂ«rtuar. Por ka qenĂ« njĂ« ditĂ« kur tĂ« dy kĂ«to emra parqesh ishin i njĂ«jti vend.

Ngjan si lojë fjalësh, por kjo është zanafilla e këtij reportazhi, dy projekte parqesh që ekzistojnë njëkohësisht si ide arkitekturore dhe si paqartësi lokale. Projekte që në prezantime shfaqen futuristike, ndërsa në terren ndeshin rrugë me gropa, mbetje urbane, ndërtime të braktisura dhe një komunitet që nuk ka informacion.

Konkursi ndërkombëtar në një ish-repart ushtarak

Më 11 tetor 2025, një varg makinash me zyrtarë dhe arkitektë të huaj u ngjit në anën perëndimore të Petrelës. Destinacioni nuk ishte kalaja, as restorantet e njohura buzë kodrës.

Ishin kapanonet e njĂ« ish-reparti ushtarak, poshtĂ« rrugĂ«s “Sheh Mehmet Kuqi”, tĂ« cilat prej gushtit 2024 ishin kthyer nĂ« kantier ndĂ«rtimi pĂ«r atĂ« qĂ« zyrtarisht njihet si “Parku Tematik Kulturor Tirana Art Garden”.

Aty u prezantuan projektet finaliste pĂ«r thirrjen e KorporatĂ«s sĂ« Investimeve Shqiptare pĂ«r “Parkun e Besimit” (Faith Park), njĂ« koncept-ide qĂ« synon tĂ« materializohet nĂ« kodrat verilindore mes PetrelĂ«s dhe zonĂ«s sĂ« PĂ«rsqopit, njĂ« sit arkeologjik ilir.

Pamje nga kodrat e Petrelës/Citizens.al

Sipas konceptit fitues – nga studioja daneze e Bjarke Ingels – “Parku i Besimit” nuk Ă«shtĂ« thjesht park rekreativ. Ai Ă«shtĂ« menduar si hapĂ«sirĂ« ndĂ«rfetare, njĂ« kompleks qĂ« pĂ«rfaqĂ«son bashkĂ«jetesĂ«n mes besimeve, njĂ« ide qĂ« politika shqiptare e pĂ«rdor shpesh pĂ«r prezantim ndĂ«rkombĂ«tar.

Ingels Ă«shtĂ« njĂ« arkitekt i diskutueshĂ«m pĂ«r impaktin qĂ« projektet e tij kanĂ« pasur mbi trashĂ«giminĂ« kulturore nĂ« ShqipĂ«ri, pĂ«rfshirĂ« debatin mbi Teatrin KombĂ«tar dhe kullĂ«n “Pixel”.

Lexo: Bjarke Ingels nĂ« PetrelĂ«: “Parku i Besimit” mbi zonĂ«n antike tĂ« PĂ«rsqopit

Ai propozoi zhvillimin e kodrave me njĂ« sistem shtigjesh tĂ« gjarpĂ«ruara bimĂ«sie nĂ« formĂ«n e njĂ« “peme tĂ« jetĂ«s”, qĂ« pĂ«rfshin besimet me vlerat, simbolet dhe konceptet e tyre. Zona, sipas tij, zhvillohet njĂ«kohĂ«sisht si park, muze, vend pelegrinazhi, meditimi dhe rekreacioni.

“NjĂ« hartĂ« e evolucionit tĂ« rrugĂ«timit shpirtĂ«ror tĂ« njerĂ«zimit mbi topografinĂ« e kĂ«tij shpati mali qĂ« pĂ«rshkohet deri nĂ« qiell,” u shpreh Ingels gjatĂ« prezantimit nĂ« tetor.

“KremtojmĂ« harmoninĂ« e besimeve fetare,” vijoi ai teksa nĂ« renderĂ« shfaqeshin pemĂ« dhe shkurre tropikale si palma apo frangipani.

Krahas kësaj ideje disi utopike, parashikohen edhe një fshat ekologjik, hotel, bare dhe restorante për akomodim, pra zhvillim imobiliar me një total investimi që kërkon rreth 23.5 milionë euro.

“Kengo Art Park” nĂ« fazĂ« ndĂ«rtimi, shkurt 2026/Citizens.al

Në renderët e prezantimit, Petrela dukej si një peizazh mesdhetar i kuruar: ndërtesa shumëngjyrëshe të shkrira në relievin e gjelbëruar kodrinor.

Por nĂ« terren, nĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n ditĂ«, pranĂ« kapanonit ku zhvillohej konkursi, punĂ«torĂ«t e kompanisĂ« “Salillari” vazhdonin punĂ«n pĂ«r parkun artistik “Tirana Art Garden”, i cili pak javĂ« mĂ« vonĂ« kur atĂ« e vizitoi sĂ«rish Kryeministri Rama, u prezantua zyrtarisht “Kengo Art Park”, pjesĂ« e njĂ« investimi rreth 3.5 milionĂ« euro pĂ«r transformimin e ish-bazĂ«s ushtarake nĂ« destinacion kulturor.

KĂ«shtu, projekti i sĂ« ardhmes “Faith Park” u prezantua mbi njĂ« projekt tĂ« sĂ« tashmes “Kengo Art Park,” qĂ« ende nuk ishte realizuar dhe madje ndryshoi emrin pa u hapur – u quajt nĂ« nder tĂ« arkitektit japonez Kengo Kuma.

“Kengo Art Park” duhej tĂ« kishte pĂ«rfunduar nĂ« shkurt, por punimet pritet tĂ« zgjasin deri nĂ« shtator 2026.

Një projekt që Petrela e mësoi nga televizioni

Në sheshin e vogël pranë kalasë, dy lokalet e vetme kanë punë kryesisht pasditeve, prej muajit të Ramazanit.

Teksa binte muzg, dy burra rreth tĂ« pesĂ«dhjetave prisnin qĂ« e zonja e njĂ« prej lokaleve t’u sillte kafenĂ«. Pasi u prezantuam, i pyeta nĂ«se dinin gjĂ« pĂ«r “Parkun e Besimit” dhe nĂ«se po, se ku do tĂ« zhvillohej.

“E morĂ«m vesh vetĂ«m nga televizori, qĂ« erdhi Rama andej poshtĂ«,” tha njĂ«ri prej tyre. “Por se ku do bĂ«het dhe çfarĂ« Ă«shtĂ« fiks, nuk dimĂ«.”

Pak mĂ« poshtĂ«, njĂ« banor i zonĂ«s po krasiste pemĂ«t buzĂ« rrugĂ«s. Edhe ai nuk e kishte tĂ« qartĂ« pĂ«r çfarĂ« bĂ«hej fjalĂ« pĂ«r “Parkun e Besimit”.

“MĂ« kanĂ« thĂ«nĂ« [se do tĂ« bĂ«het] nga ana tjetĂ«r, poshtĂ«, nga ullishtat, afĂ«r zip-line,” tregoi ai. “Por s’na ka pyetur njeri, s’dimĂ« gjĂ«.”

Sheshi “Mamica,” PetrelĂ«/Citizens.al

Prej tetorit 2025, askush në qendrën e fshatit nuk kishte informacione të tjera për projektin veç faktit se zonën e kishte vizituar dy herë Rama dhe se vizitat e tij i kishin parë në televizor.

Ky është dhe paradoksi i zakonshëm i zhvillimeve të mëdha në vendin tonë ku komuniteti që preket nga projektet është shpesh i fundit që merr informacion.

Në dokumente, informimi nis pas studimeve të fizibilitetit dhe vijon me konsultimet publike. Në praktikë, ai nis vetëm pasi projekti bëhet lajm në media.

Turizmi që erdhi vetë

Ndryshe nga burrat e fshatit, Xhulio, një i ri në të tridhjetat, e sheh ndryshimin si mundësi. Ai është ndër të kthyerit nga emigracioni dhe prej një viti drejton një biznes turizmi aventuror me ture quadbike në kodrat përreth Petrelës.

“Zona Ă«shtĂ« ideale, me terren tĂ« pĂ«rshtatshĂ«m dhe peizazh fantastik,” thotĂ« ai. “AfĂ«r TiranĂ«s, por duket si larg.”

Sipas Xhulios, vizitorĂ«t kĂ«rkojnĂ« mĂ« shumĂ« se njĂ« destinacion dhe Petrela mundet t’ua ofrojĂ« atĂ«, pra kalanĂ«, shtigjet, restorantet, natyrĂ«n dhe ndjesinĂ« e njĂ« pĂ«rvoje tĂ« pĂ«rzier nĂ« njĂ« vend tĂ« vetĂ«m.

“Sa mĂ« shumĂ« aktivitete tĂ« ketĂ«, aq mĂ« mirĂ« pĂ«r tĂ« gjithĂ« sepse rrit ofertĂ«n turistike dhe kohĂ«n e qĂ«ndrimit tĂ« vizitorĂ«ve,” thotĂ« ai.

Edhe Xhulio tha se nuk kishte informacion të zgjeruar për projektin, por u shpreh optimist se nëse ndërhyrjet e zotuara bëhen pa dëmtuar mozaikun historik e kulturor të zonës, do të sjellin zhvillim ekonomik.

Sipërmarrja e Xhulios, e cila ndërthur edhe risitë e tekonologjisë me rezervimet online, është në kontrast me hotelet dhe restorantet e kodrave përtej, që kanë mbyllur aktivitetin prej vitesh dhe shfaqen si relike të një turizmi që nuk u konsolidua kurrë.

Rruga ku fillon projekti

PĂ«r tĂ« parĂ« zonĂ«n ku parashikohet ndĂ«rtimi i “Parkut tĂ« Besimit” duhet tĂ« ndjekĂ«sh rrugĂ«n e Durishtit nĂ« verilindje tĂ« PetrelĂ«s.

Asfalt nuk ka. Segmenti është me çakull dhe në disa pjesë i dëmtuar nga rrëshqitjet e dheut (foto; foto; foto). Anash shfaqen ndërtesa gjysmë të braktisura: dy hotele dhe një tjetër i papërfunduar në majë të kodrës (foto).

Një nga shtigjet e devijuara prej rrëshqitjet e tokës/Citizens.al

Më tej shihen pirgje mbeturinash dhe inerte, ndërsa në thellësi një pjesë e kodrës është zhveshur nga bimësia. Kjo të sjell ndërmend zotimin që Ingels bëri gjatë prezantimit:

“TĂ« gjitha ndĂ«rtimet do tĂ« bĂ«hen nĂ« zona ku ka pasur gĂ«rmime. Nuk do tĂ« gĂ«rmojmĂ« thuajse fare dhe nuk do tĂ« heqim asnjĂ« pemĂ«.”

Por të gjitha janë gjurmët e një optimizmi të vjetër, të asaj vale investimesh të viteve 2000-2010 kur Petrela shihej si periferia turistike e ardhshme e Tiranës, por që u tradhtua nga infrastruktura që nuk erdhi kurrë deri këtu.

Sot ato ndërtesa janë monumente të një zhvillimi që nuk u mbështet dhe nuk u materializua.

Dhe pikĂ«risht mbi kĂ«tĂ« terren planifikohet njĂ« projekt qĂ« entuziazmon edhe arkitektĂ« me reputacion ndĂ«rkombĂ«tar si Bjarke Ingels, i cili e quan gjendjen aktuale si “njĂ« plagĂ«â€ qĂ« duhet shĂ«ruar.

Por projekti i parkut përfshin edhe të paktën tetë parcela pronash private, dhe këtu nisin pyetjet kryesore.

Zona e Përsqopit njihet edhe për gjurmë arkeologjike ilire dhe mbetet e paqartë nëse preket zona e mbrojtur apo dhe ajo buferike. Pyetjet për këto shqetësime drejtuar Ministrisë së Kulturës, Institutit të Trashëgimisë Kulturore dhe Korporatës së Investimeve nuk morën përgjigje.

Heshtja institucionale shpesh është forma më konkrete e informimit në projekte të tilla.

“Parku i Besimit” Ă«shtĂ« ende njĂ« ide. Por nĂ« PetrelĂ« ideja duket se ka nisur tĂ« ndikojĂ« realitetin pĂ«rpara se tĂ« ekzistojĂ« fizikisht: nĂ« biseda, pritshmĂ«ri, çmime toke dhe vilash qĂ« reklamohen pĂ«r shitje, si dhe nĂ« mĂ«nyrĂ«n sesi banorĂ«t e imagjinojnĂ« tĂ« ardhmen.

Mes kĂ«tyre dy kohĂ«sh, kohĂ«s sĂ« projektit dhe kohĂ«s fizike, do tĂ« vendoset nĂ«se vĂ«rtetĂ« “Parku i Besimit” do tĂ« bĂ«het zhvillim, apo thjesht njĂ« tjetĂ«r premtim nĂ« rrethinat e TiranĂ«s.

Deri atĂ«herĂ«, tabela e rrugĂ«s nĂ« PetrelĂ« do tĂ« vazhdojĂ« tĂ« tregojĂ« njĂ«kohĂ«sisht edhe “Faith Park” edhe “Kengo Art Park”, por askush nuk do ta dijĂ« se ku fillon njĂ«ri dhe ku mbaron tjetri.

Lexoni gjithashtu:

The post Mes renderëve dhe realitetit, në kërkim të Parkut të Besimit në Petrelë appeared first on Citizens.al.

↗

TID Durrës: Rivitalizim apo fshirje historie?

✇Citizens.al
By: Elira Kadriu

Projekti TID i DurrĂ«sit duket se ka hyrĂ« nĂ« njĂ« fazĂ« “stand by”, pavarĂ«sisht deklaratave tĂ« kryeministrit Edi Rama se ai do tĂ« vijojĂ«. Aktualisht po rishikohen jo vetĂ«m vlerat historike tĂ« disa objekteve, por edhe çmimet e kompensimit tĂ« propozuara pĂ«r banorĂ«t, sipas vlerave tĂ« referencĂ«s.

Mirëkuptimin për kërkesat e banorëve e ka shprehur edhe drejtuesi i Albanian-American Development Foundation (AADF), Martin Mata, i cili për Citizens.al ka pranuar se fillimisht duhet të adresohen problemet e ngritura, për të siguruar më pas një vijueshmëri të suksesshme të projektit.

Megjithatë, ai ka theksar qartë se përgjegjësia për zgjidhjen e këtyre çështjeve u takon qeverisë dhe Bashkisë Durrës.

NjĂ« “VelierĂ«â€ e dytĂ« mbi AmfiteatĂ«r

NĂ« njĂ« tur ecjeje me arkitekten Entela Spahivogli dhe urbanistin Artan Kacani, identifikuam disa objekte tĂ« cilat, sipas projektit TID (Transformational Integrated Development; Zhvillim Transformues i Integruar), do tĂ« shemben, duke u zhdukur pĂ«rgjithmonĂ« nga historia kulturore e qytetit, ndĂ«rsa disa tĂ« tjera do tĂ« shemben dhe do tĂ« rindĂ«rtohen – proces, i cili sipas tyre, nuk e kthen dot kurrĂ« sitin nĂ« gjendjen fillestare.

KĂ«shtu, njĂ« objekt qĂ« Ă«shtĂ« nĂ« listĂ«n e shembjeve Ă«shtĂ« “Muri i PeriudhĂ«s Turke”, i cili, sipas ekspertĂ«ve, qĂ« nĂ« tabelĂ«n hyrĂ«se Ă«shtĂ« pĂ«rcaktuar gabim, pasi nĂ« vitin 1502 Turqia nuk ekzistonte si shtet modern.

“ËshtĂ« rasti tipik kur projekti vĂ« gishtin mbi objekte pa studiuar gjendjen faktike”, thekson arkitektja Spahivogli.

Sipas saj, pasi vlera e murit u soll në debat, është përfolur se do të prishet objekti dhe jo muri, dhe ende sot pronarët dhe grupet e oponencës nuk e dinë se çfarë ka ndërmend projekti të bëjë me këtë aset kulturor.

Urbanisti Kacani sjell ndërmend një nga godinat ku jetonteEsat Pashë Toptani, saraje të vendosura në një formë U-je, ku ka shpëtuar vetëm një pjesë e tyre, kurse pjesa tjetër është bombarduar në 1914 nga një oficer i PrincVidi. Edhe kjo godinë historike është planifikuar për shembje.

“Plani i rindĂ«rtimit mbi zonĂ«n e Amfiteatrit parashikon njĂ« llamarinĂ« tĂ« madhe hekuri, pak a shumĂ« si Veliera, nĂ« tĂ« njĂ«jtat dimensione, duke ngulur kunjat mbi zemrĂ«n e kishĂ«s sĂ« vogĂ«l, tĂ« shek. V, dhe duke krijuar njĂ« pasazh pĂ«r njerĂ«z qĂ« kalojnĂ« mbi arenĂ«,” tregon Kacani.

Pamje nga Muri Otoman/Citizens.al

Kacani vijon se ky projekt krijon njĂ« “tabula rasa,” (rrafshim/nisje nga e para), pasi nuk dihet se kush do tĂ« jenĂ« njerĂ«zit qĂ« do tĂ« ndĂ«rtojnĂ«, se kush do tĂ« jenĂ« ata qĂ« do tĂ« marrin kafenĂ« apo hotelet qĂ« do tĂ« ndĂ«rtohen nĂ« lagjen e Amfiteatrit.

“BanorĂ«t humbasin banesĂ«n e tyre dhe mundĂ«sinĂ« qĂ« tĂ« tregojnĂ« njĂ« vijueshmĂ«ri urbane, popullore brenda lagjes sĂ« KalasĂ«,” pĂ«rmbledh ai.

Si erdhëm deri këtu?

Në janar të 2021, postimi i parë në faqen online të AADF-së pasqyron një vizitë në Durrës të Elva Margariti dhe Ervin Matës, të cilët prezantojnë planet e transformimit dhe rivitalizimit.

Leja e zhvillimit e “Rikualifikimit Urban tĂ« Parkut Arkeologjik DurrĂ«s”, faza e parĂ«, Ă«shtĂ« miratuar me vendim tĂ« KKT-sĂ«, me firmĂ«n e Margaritit dhe tĂ« kryeministrit, mĂ« 24 nĂ«ntor 2021.

Urbanisti Kacani e paralelizon ndërhyrjen në zonën e Amfiteatrit me lagjen 5 Maji në Tiranë, pasi ky rindërtim i fazës së parë është përcaktuar nëpërmjet Planit të Detyruar Vendor dhe i vendosur menjëherë pas tërmetit.

Artana Kacani/Citizens.al

NĂ« mbledhjen e muajit prill 2024, KĂ«shilli KombĂ«tar i Territorit miratoi vendimin nr. 07 pĂ«r “Miratimin e Lejes sĂ« Zhvillimit pĂ«r objektin: Restaurimi dhe rikualifikimi urban i zonĂ«s perspektive TID, e vendosur nĂ« Parkun Arkeologjik tĂ« DurrĂ«sit”, me zhvillues Bashkia DurrĂ«sdhe porositĂ«s AADF.

AADF ka dhuruar 6.7 milionë dollarë për projektin, projekt i cili në total mendohet se është rreth 24 milionë dollarë dhe pjesa tjetër do të paguhet nga taksapaguesit shqiptarë.

Sipas arkitektes Spahivogli, në fazën e parë të TID janë shpronësuar 12 familje, fazë e cila është përmbyllur në vitin 2023.

Në fazën e dytë bëhet fjalë për 74 familje, ku 34 janë banesa dhe diferenca janë troje. Ndërsa në fazën e tretë dhe finale përfshihen rreth 100 familje.

Altin Xhogu, një prej banorëve që kundërshtojnë projektin, i tha Citizens se të treja alternativat e ofruara nga kryeministri Rama në takimin e 14 shkurtit, pra edhe përshtatja e vlerës së kompensimit me çmimet e referencës, ndërtimi i një pallati apo banesat sociale, në thelb janë opsione të imponuara.

Edhe pse banorëve u është kërkuar të lirojnë shtëpitë e tyre në datat 15-16 shkurt, ata shprehen të bindur për të mos i liruar banesat, ndërkohë që situata edhe nga vetë institucionet dhe financuesit duket të ketë mbetur përkohësisht pezull.

Shpresë apo pengesë për UNESCO

“Objektivi pĂ«r hyrjen e kĂ«saj zone nĂ« listĂ«n e trashĂ«gimisĂ« botĂ«rore tĂ« UNESCO e çon kĂ«tĂ« projekt pĂ«rtej dimensionit kombĂ«tar, e bĂ«n njĂ« detyrim ndĂ«rkombĂ«tar,” u shpreh kryeministri Rama nĂ« podkastin e tij “Flasim”.

Nga ana tjetër, urbanisti Artan Kacani shprehet për Citizens se projekti TID nuk do ta ndihmojë përfshirjen e Durrësit në UNESCO, përkundrazi.

Sipas tij, lagjja e Amfiteatrit nuk mund të përfshihet në listën e UNESCO-s për kapriço politike, por vetëm mbi bazën e metodologjive shkencore të sakta, të cilat duhet të kërkojnë dhe të dokumentojnë vijimësinë historike të zonës: nga Amfiteatri antik, te banesat mesjetare, më pas periudha e Revolucionit Industrial dhe deri te lufta për pavarësi e popullit shqiptar.

“Shembja e banesave, shembja e vijimĂ«sisĂ« sĂ« themeleve tĂ« kĂ«tyre banesave me nĂ«ntokĂ«n dhe njĂ«kohĂ«sisht ndryshimi i morfologjisĂ« urbane do tĂ« bĂ«jnĂ« qĂ« qyteti nesĂ«r jo vetĂ«m tĂ« mos njihet, por njĂ«kohĂ«sisht tĂ« mos ketĂ« asnjĂ« lloj mundĂ«sie pĂ«r t’u futur nĂ« dosjet e UNESCO-s,” pĂ«rmbyll ai.

NĂ« kĂ«tĂ« pikĂ«, projekti TID i DurrĂ«sit qĂ«ndron mes premtimit pĂ«r “rivitalizim” dhe frikĂ«s reale pĂ«r humbje tĂ« pakthyeshme tĂ« trashĂ«gimisĂ« urbane dhe sociale tĂ« qytetit.

Çdo ndĂ«rhyrje rrezikon tĂ« kthehet nga projekt zhvillimi nĂ« njĂ« akt fshirjeje historike, qĂ« jo vetĂ«m cenon identitetin e lagjeve tĂ« DurrĂ«sit, por e largon edhe mĂ« shumĂ« qytetin nga çdo pretendim serioz pĂ«r pĂ«rfshirje nĂ« listĂ«n e UNESCO.

Lexoni gjithashtu:

The post TID Durrës: Rivitalizim apo fshirje historie? appeared first on Citizens.al.

↗

Largimi i Ballukut, riorganizim kabineti apo menaxhim kostosh politike?

✇Citizens.al
By: Erblin Vukaj

Pasi i ofroi për rreth katër muaj mbrojtje politike ndaj kërkesave të SPAK-ut për ta arrestuar, Kryeministri Edi Rama vendosi të enjten të shkarkojë Belinda Ballukun si zëvendëskryeministre dhe ministre e Infrastrukturës dhe Energjisë.

Ajo ishte e pezulluar me vendim të Gjykatës së Posaçme, vendim i cili mbeti në fuqi pavarësisht ankimit që qeveria i bëri në Gjykatën Kushtetuese.

A u tërhoq vërtetë Rama nga Balluku?

Largimi i Ballukut nga qeveria nuk erdhi si një lëvizje e zakonshme riorganizimi të kabinetit.

Njoftimi u bë pas një mbledhjeje të gjatë me grupin parlamentar të Partisë Socialiste, të dominuar nga kritikat ndaj Prokurorisë së Posaçme dhe sistemit të drejtësisë, çka e zhvendosi menjëherë këtë zhvillim nga një vendim administrativ në një zhvillim institucional.

Në të njëjtën mbrëmje, portofoli i Infrastrukturës dhe Energjisë nuk iu besua një figure të re politike apo teknike nga jashtë, por një vartësi të drejtpërdrejtë të Ballukut: Enea Karakaçi, i cili drejtonte Operatorin e Sistemit të Shpërndarjes së Energjisë Elektrike (OSSHE).

Ky detaj është ndoshta më domethënësi. Rama ndryshoi ministren (dhe ministri të tjera), por jo strukturën që drejton sektorin më të madh financiar të qeverisë.

Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë përqendron projektet më të mëdha publike: rrugët kombëtare, koncesionet, energjetikën, aeroportet dhe portet. Në praktikë, aty kalon pjesa më e madhe e investimeve kapitale të qeverisë, po ashtu edhe kostot politike.

Për këtë arsye, çdo ndryshim në drejtimin e saj zakonisht shoqërohet me ndryshim kursi, qasje të politikave, investimeve, ose rishikim kontratash. Por në rastin konkret, asnjë nga këto nuk ka ndodhur.

Përkundrazi, Balluku lavdërohet edhe në ikje si ministrja më e suksesshme e qeverisë.

Ndaj, vendimi duket më shumë si distancim nga një figurë sesa si rishikim i politikave që drejtonte Balluku, pavarësisht se Rama nuk e shprehu qartësisht këtë gjë të enjten.

Qeveria ruajti aparatin administrativ dhe vazhdimësinë e projekteve, duke lënë të kuptohet se nuk kemi të bëjmë me një përgjegjësi politike për mënyrën e qeverisjes së sektorit, por me një menaxhim të kostos së saj publike.

Kjo përforcohet  nga ngritja në postin e ministrit të Mbrojtjes (në vend të Pirro Vengut) të Ermal Nufit, i cili më herët ka qenë drejtor kabineti për zëvendëskryeministren Balluku.

Konteksti i bën këto zhvillime edhe më të rëndësishme. Largimi i Ballukut bëhet në një moment tensioni të hapur mes ekzekutivit dhe SPAK-ut. Për herë të parë, kritikat ndaj drejtësisë nuk kanë qenë thjesht deklarata të izoluara politike, por pjesë e një komunikimi institucional qeveritar.

NĂ« kĂ«tĂ« kuptim, lĂ«vizja duket mĂ« pak si njĂ« reagim ndaj performancĂ«s si ministre – vĂ«nĂ« seriozisht nĂ« diskutim pas dĂ«mtimeve serioze nĂ« disa rrugĂ« kombĂ«tare tĂ« vendit – dhe mĂ« shumĂ« si njĂ« reagim ndaj rrezikut juridik qĂ« prodhon hetimi penal ndaj saj nĂ« nivele tĂ« larta.

Pak ditĂ« mĂ« parĂ«, qeveria propozoi ndryshime nĂ« Kodin e ProcedurĂ«s Penale qĂ« synojnĂ« tĂ« kufizojnĂ« pezullimin e zyrtarĂ«ve tĂ« lartĂ« nga detyra gjatĂ« hetimeve – njĂ« prej mjeteve kryesore qĂ« SPAK pĂ«rdori pĂ«r tĂ« parandaluar mundĂ«sinĂ« e prishjes sĂ« provave nga Balluku.

Me rastin “Balluku”, reforma nĂ« drejtĂ«si ka krijuar pĂ«r herĂ« tĂ« parĂ« njĂ« rrezik real penal pĂ«r qeveritarĂ«t, dhe politika duket se po pĂ«rshtatet me kĂ«tĂ« realitet tĂ« ri.

Ky “lĂ«shim” i Ballukut nga qeveria nuk e zhvesh atĂ« nga imuniteti si deputete. Pra SPAK nuk mund ta arrestojĂ« gjithsesi.

Me këtë zhvillim, qeveria nënkupton se pezullimi apo largimi i saj nga postet e larta janë të mjaftueshme për të mos-penguar hetimet, megjithëse SPAK ka raportuar në Këshillin e Mandateve se dëshmitarë në çështje janë kërcënuar.

Lexoni gjithashtu:

The post Largimi i Ballukut, riorganizim kabineti apo menaxhim kostosh politike? appeared first on Citizens.al.

↗

Heshtja e detyruar: Personat me aftësi të kufizuar në dëgjim mbeten jashtë informacionit publik

✇Citizens.al
By: Erisa Kryeziu

Rreth 39,000 persona me aftësi të kufizuar në dëgjim nuk kanë akses të plotë në informacion, edhe pse ligji ua garanton. Sipas raportit të Institutit për Zhvillim dhe Inisiativa Qytetare, problematikë mbetet zbatimi.

“ËshtĂ« njĂ« target grup mĂ« i vogĂ«l, rreth 5 mijĂ« vetĂ« qĂ« nuk dĂ«gjojnĂ« dhe nuk flasin nĂ« mĂ«nyrĂ« totale dhe kanĂ« nevojĂ« urgjente pĂ«r interpretĂ« tĂ« gjuhĂ«s sĂ« shenjave jo vetĂ«m nĂ« media, por edhe nĂ« shĂ«rbimet e tjera publike”, u shpreh Danjela Burnazi, drejtuese e Institutit pĂ«r Zhvillim dhe Inisiativa Qytetare.

Sipas Burnazit, mungesa e aksesueshmërisë shkon përtej medias, në institucione publike, sistemin shëndetësor, atë gjyqësor dhe në jetën e përditshme.

Raporti është bazuar në të dhëna të gjeneruara nga fokus grupet dhe pyetësorët me personat me aftësi të kufizuar në dëgjim, si dhe të dhënat zyrtare nga institucionet. Aktualisht në Shqipëri janë vetëm tre interpretë të licencuar, duke e bërë të vështirë dhënien e këtij shërbimi në të gjitha shërbimet.

Sipas Ardita Kerajt, ekspertja që është marrë me raportin, sipas ligjit nr. 97/2013 për Mediat Audiovizive, ka një detyrim ligjor për transmetuesit audiovizivë për të rritur aksesueshmërinë e personave me aftësi të kufizuar në dëgjim, duke përfshirë interpretët, titrat apo forma të tjera.

“QĂ« nga vitit 2013 deri sot ka pĂ«rmirĂ«sime, por ka nevojĂ« pĂ«r mĂ« shumĂ« akses nĂ« informacion, edhe pĂ«rtej edicioneve tĂ« lajmeve”, u shpreh Ardita Keraj.

Sipas Kerajt, janë katër televizione sikurse RTSH, TV Klan, Top Channel dhe Vizion Plus që japin edicionin e lajmeve me interpretë në ditë të caktuara, dhe këto mbulohen nga vetëm tre interpretë.

Sipas të dhënave të raportit, burimet kryesore të informacionit për personat me aftësi të kufizuar në dëgjim janë televizioni, YouTube dhe rrjetet sociale.

“MegjithatĂ« njĂ« numĂ«r i madh pjesĂ«marrĂ«sish deklarojnĂ« se informohen pĂ«rmes familjarĂ«ve ose personave tĂ« tjerĂ« tĂ« afĂ«rt”, u shpreh Ardita Keraj.

Ajo çfarë shihet me shqetësim nga pjesëmarrësit në fokus grupe është fakti se nuk ka një orar të qëndrueshëm të transmetimit të lajmeve me interpretë, gjë e cila redukton ndjekjen e rregullt të lajmeve.

Disa nga pjesëmarrësit në fokus grup dhe pyetësorë u shprehën se edhe në ato raste kur ndjekin lajmet me interpretë, madhësia e interpretit në ekran është shumë e vogël për tu parë, ndriçimi është i dobët dhe ritmi i informacionit është i shpejtë.

Në përditshmëri, ata janë shprehur se informohen nga familjarët, duke ndikuar kësisoj në marrjen e informacionit në mënyrë të pavarur dhe kohë reale, ashtu sikurse edhe shpesh të ndikuar nga interpretimi subjektiv për çështje të caktuara.

Televizionet e kanë nisur transmetimin në gjuhën e shenjave në dhjetor të vitit 2023, 10 vite pasi ishte miratuar ligji. Sipas AMA-s në atë kohë, kjo ka ardhur si pasojë e mungesës së interpretëve të gjuhës së shenjave.

Sipas nenit 67, pika 2/dh tĂ« ligjit “PĂ«r mediat audiovizive nĂ« RepublikĂ«n e ShqipĂ«risĂ«â€ pĂ«rfshirja e interpretit tĂ« gjuhĂ«s sĂ« shenjave nĂ« edicionet informative Ă«shtĂ« njĂ« detyrim ligjor.

Mungesë informacioni në kohë emergjencash

Sipas të dhënave nga raporti vihet re se në media ka mungesë të të dhënave apo informacioneve sa i takon shëndetësisë, programeve edukative, emisioneve sociale si dhe mungesën e interpretëve edhe në seancat plenare dhe institucionet qeveritare.

“Ata deklaruan se mungesa e informacionit tĂ« aksesueshĂ«m bĂ«n qĂ« tĂ« ndihen nĂ« rrezik, tĂ« pasigurt ose tĂ« papĂ«rgatitur gjatĂ« situatave urgjente” theksoi Keraj.

Për këtë arsye, një ndër sugjerimet kryesore ishte që autoritetet publike dhe mediat të garantojnë komunikim të aksesueshëm në kohë reale gjatë emergjencave, në përputhje me standardet ndërkombëtare për të drejtat e personave me aftësi të kufizuar.

Personat me aftësi të kufizuar në dëgjim u shprehën në fokus grupe se duan një rritje të pranisë së interpretëve në gjuhën e shenjave, sidomos për edicionet infomative ditore, për njoftimet publike dhe programet me interes të gjerë shoqëror.

Ata theksuan nevojën për titra të sinkronizuara dhe të lexueshme, pasi titrat ekzistuese janë të pjesshme, lëvizin shpejt dhe vështirë të ndiqen.

Po ashtu, ata kërkuan përfshirje më të madhe të personave me aftësi të kufizuar në dëgjim në programe televizive, jo vetëm si audiencë përfituese, por edhe si pjesëmarrës aktivë në debate, programe edukative dhe emisione sociale.

Sipas Ardita Kerajt, tanimë hap pozitiv është se një grup studentësh me aftësi të kufizuar në dëgjim po studiojnë gjuhën shqipe të shenjave në Universitetin e Tiranës.

Mirëpo, ka ende një diferencë mes studimit dhe licensimit, pasi duhet shumë punë që të shkosh deri të licensimi.

Citizens.al, ka realizuar një dokumentar dedikuar sfidave të komunitetit të personave që nuk dëgjojnë.

Lexo gjithashtu:

The post Heshtja e detyruar: Personat me aftësi të kufizuar në dëgjim mbeten jashtë informacionit publik appeared first on Citizens.al.

↗

“Together for Life” kĂ«rkon qasje urgjente nĂ« shĂ«rbimet shĂ«ndetĂ«sore pĂ«r juglindjen

✇Citizens.al
By: Erisa Kryeziu

Organizatat “Together for Life”, e cila advokon pĂ«r mbrojtjen e tĂ« drejtave tĂ« njeriut i bĂ«ri sot thirrje ministrisĂ« sĂ« ShĂ«ndetĂ«sisĂ« dhe MirĂ«qĂ«nies Sociale pĂ«r tĂ« reaguar menjĂ«herĂ« dhe me plan konkret pĂ«r garantimin e shĂ«rbimit pĂ«r pacientĂ«t qĂ« jetojnĂ« nĂ« juglindje, tĂ« cilĂ«t kanĂ« mbetur tĂ« bllokuar pĂ«r shkak tĂ« shembjes sĂ« rrugĂ«s.

“Bllokimi i kĂ«tij aksi ka ndĂ«rprerĂ« aksesin e qindra pacientĂ«ve drejt shĂ«rbimeve tĂ« specializuara shĂ«ndetĂ«sore nĂ« TiranĂ«, duke vĂ«nĂ« nĂ« rrezik serioz shĂ«ndetin dhe jetĂ«n e tyre”, thuhet nĂ« reagimin e organizatĂ«s.

Sipas “Together for Life” mĂ« tĂ« rrezikuarit nga kjo situatĂ« janĂ« ata qĂ« kĂ«rkojnĂ« hospitalizim dhe ndjekje tĂ« vazhdueshme si pĂ«r shembull ata qĂ« vuajnĂ« nga sĂ«mundje kronike, ata me sĂ«mundje tĂ« rĂ«nda onkologjikĂ«, dhe ata qĂ« kanĂ« nevojĂ« apo kanĂ« kryer ndĂ«rhyrje kirurgjikale.

“Çdo vonesĂ« nĂ« trajtim pĂ«r kĂ«to kategori pacientĂ«sh pĂ«rkthehet nĂ« pĂ«rkeqĂ«sim tĂ« gjendjes shĂ«ndetĂ«sore, rritje tĂ« riskut pĂ«r ndĂ«rlikime serioze dhe, nĂ« ndonjĂ« rast, rrezik pĂ«r jetĂ«n”, thuhet nĂ« reagimin e “Together for Life”.

Në këtë situatë, organizata i kërkon ministrisë hartimin dhe publikimin urgjent të planit të masave për menaxhimin e situatës.

Në këtë pikë ata kërkojnë mirë-organizim për transport të dedikuar mjekësor për pacientët me trajtime të planifikuar jetike sikurse hemodializa, kimioterapia dhe ndërhyrjet kirurgjikale.

Po kështu organizata kërkon angazhimin e strukturave të urgjencës kombëtare dhe vendore për garantimin e aksesit të shpejtë në shërbime dhe informim transparent dhe të përditësuar.

Sipas “Together for Life” shĂ«ndeti Ă«shĂ« njĂ« e drejtĂ« themelore dhe Ă«shtĂ« detyra e shteitt tĂ« garantojĂ« veçanĂ«risht nĂ« raste emergjence, askes tĂ« plotĂ« nĂ« shĂ«rbime shĂ«ndetĂ«sore.

“NĂ« kushtet kur njĂ« zonĂ« e tĂ«rĂ« e vendit mbetet e izoluar, reagimi institucional nuk mund tĂ« jetĂ« i vonuar. Çdo orĂ« dhe ditĂ« qĂ« kalon rrit rrezikun real pĂ«r jetĂ«n e pacientĂ«ve”, pĂ«rfundon nĂ« reagimin e saj publik “Together for Life”.

Prej fundjavës, rrëshqitja e dherave dhe dëtmimi i një ure në zonën e Dragostunjës ka sjellë bllokimin e rrugës Librazhd-Përrenjas duke ua vështirësuar lëvizjet fshatrave përreth, por dhe qyteteve që përdorin këtë rrugë për të lëvizur drejt Tiranës.

Korça, Pogradeci, Përrenjasi dhe vetë Librazhdi janë vënë përballë zgjidhjeve alternative për të përshkuar rrugë më të gjata dhe të pasigurta, teksa autoritetet nuk kanë mundur të japin ende një bilanc dhe afat konkret se kur mundet që kjo situatë të zgjidhet.

Lexo gjithashtu:

The post “Together for Life” kĂ«rkon qasje urgjente nĂ« shĂ«rbimet shĂ«ndetĂ«sore pĂ«r juglindjen appeared first on Citizens.al.

↗

Lumi Shkumbin mes “oreksit” pĂ«r inerte me dhe pa leje

✇Citizens.al
By: Erisa Kryeziu

Në segmentin Librazhd-Përrenjas, shtrati i Shkumbinit nuk ngjan më me një ekosistem natyror: makineritë hyjnë vazhdimisht në rrjedhën e tij duke marrë inerte teksa brigjet e lumit janë gërryer.

Mes lejeve, gjobave dhe versioneve kontradiktore të institucioneve, vijon të mbetet e diskutueshme nëse pasojat janë vetëm mjedisore apo mund të ndikojnë edhe në infrastrukturë dhe projekte madhore siç është projekti i zgjerimit të rrugës Elbasan-Qafë Thanë, pjesë e Korridorit VIII.

Deklaratat kontradiktore të institucioneve

Zyrtarisht, Agjencia e Menaxhimit të Burimeve Ujore (AMBU) i ka thënë Citizens.al se në basenin e Shkumbinit janë të pajisura me leje vetëm tre kompani, Alb-Building, ANK dhe 4A-M, me afat deri në tre vjet dhe se për këto subjekte nuk janë konstatuar shkelje.

Megjithatë raportime nga banorë dhe organizata lokale të mjedisit kanë ngritur disa herë shqetësimin për ndërhyrje abuzive në shtratin e lumit dhe pasojat e mundshme që ky aktivitet mund të shkaktojë.

Por, në një deklaratë për mediat, kreu i Autoritetit Rrugor Shqiptar (ARRSH), Ami Kozeli, nxitoi të theksonte se dëmet në urën e Dragostunjës nuk lidheshin me këto pretendime.

Ai tha se pas verifikimeve tĂ« bĂ«ra nga autoriteti i tij, ka rezultuar se kompanitĂ« qĂ« kanĂ« marrĂ« pĂ«rsipĂ«r punimet nĂ« atĂ« zonĂ« kanĂ« pasur leje shfrytĂ«zimi me dokumentacion tĂ« plotĂ« dhe se “ndĂ«rhyrjet kanĂ« qenĂ« tĂ« rregullta sipas koordinatave tĂ« caktuara”.

Kuzeli deklaroi se analizat paraprake të kryera tregonin si shkaqe kryesore të rrëshqitjes reshjet intensive, erozionin dhe saturimin e masivit të tokës.

Megjithatë, në një përgjigje për Citizens.al, Agjencia Kombëtare e Mjedisit (AKM) ka pranuar se për projektin e rrugës Elbasan-Qafë Thanë janë konstatuar edhe shfrytëzime inertesh pa leje.

“Nga inspektimi i kryer rezultoi se subjekti Geci sh.p.k. shfrytĂ«zonte inerte nga shtrati i lumit Shkumbin pa lejen pĂ«rkatĂ«se nga organet e administrimit dhe menaxhimit tĂ« burimeve ujore”, tha AKM pĂ«r Citizens.al, por pa specifikuar datĂ« dhe vendndodhje.

Për këtë shkelje ndaj kompanisë është vendosur gjobë prej 1 milion lekësh dhe pezullim urgjent i veprimtarisë së marrjes së inerteve lumore.

Citizens.al kërkoi të dhëna shtesë. Në pritje të një përgjigje zyrtare, rasti tregon gjithsesi se institucionet kanë qenë në dijeni të ndërhyrjeve abuzive në lum.

“Problemi nis te pĂ«rzgjedhja e pikĂ«s sĂ« shfrytĂ«zimit tĂ« inerteve”

Për ekspertin e mjedisit dhe drejtuesin e ECO Albania, Olsi Nika, problemi është më i thellë sesa një rast i izoluar shfrytëzimi pa leje.

“E para Ă«shtĂ« mĂ«nyra se si pĂ«rcaktohen pikat [koordinatat] ku merren inertet. QĂ« kĂ«tu fillon problemi”, thotĂ« ai, duke theksuar se leja mjedisore jepet nga AKM, ndĂ«rsa leja pĂ«r marrjen e inerteve nga AMBU pĂ«rmes KĂ«shillave tĂ« Basenit Lumor.

Foto nga marrja e inerteve në lumin Shkumbin/Citizens.al

“TĂ« dyja kĂ«to institucione nuk janĂ« tĂ« specializuara si Agjencia KombĂ«tare e Burimeve Natyrore [AKBN] se kemi tĂ« bĂ«jmĂ« me shfrytĂ«zim burimesh dhe normalisht do tĂ« duhej tĂ« ketĂ« ekipe [ekspertize] tĂ« pĂ«rbĂ«ra mĂ« sĂ« shumti nga gjeologĂ«â€, analizoi Nika pĂ«r Citizens.al.

Sipas tij, në praktikë kompanitë kanë aplikuar për shfrytëzim inertesh pranë kantierit të rrugës ku po punojnë për të minimizuar kostot e transportit nga një vend më i largët.

“Pra, pĂ«r shembull: do tĂ« ndĂ«rtojmĂ« rrugĂ«n nĂ« Pishkash dhe inertet do t’i marrim nĂ« Pishkash. Kjo bĂ«het gjithmonĂ« pĂ«r tĂ« ulur kostot. QĂ« kĂ«tu nis problemi i parĂ«â€, argumentoi mĂ« tej Nika.

Material i gabuar për qëllim të gabuar

Një tjetër kritikë lidhet me përdorimin e zhavorrit të lumit për ndërtimin e trasesë së rrugëve automobilistike.

“Nuk pĂ«rdoret zalli i lumit pĂ«r shtresĂ«n bazĂ« tĂ« rrugĂ«ve, sepse nuk krijon stabilitet dhe rruga rrĂ«shqet. Edhe qĂ«llimi pĂ«rse merren Ă«shtĂ« i gabuar. Edhe po tĂ« copĂ«tohet, materiali i lĂ«muar nuk krijon stabilitet”, shpjegon drejtuesi i ECO Albania.

Sipas Nikës, përzgjedhja e pikave është problematike, pasi marrja e inerteve është bërë në zona delikate të lumit.

“Shpesh nuk zgjidhen zonat ku lumi depoziton mĂ« shumĂ« inerte, por nĂ« zona tĂ« [rrezikuara] tĂ« gĂ«rryerjes”, tha ai.

Nika shton se sasia e inerteve është po aq e rëndësishme dhe kërkon përfshirjen jo vetëm të gjeologëve, por edhe të hidrologëve.

“NĂ«se merret mĂ« shumĂ« material sesa lumi Ă«shtĂ« nĂ« gjendje tĂ« rikuperojĂ«, prishet balanca natyrore mes sedimentit qĂ« lumi sjell dhe atij qĂ« hiqet”, theksoi eksperti i mjedisit.

Sipas tij, në zonat e Librazhdit dhe Përrenjasit lumi i Shkumbinit e ka të vështirë rikuperimin, ndryshe nga Elbasani ku ka më shumë energji transportuese të sedimenteve.

Biodiversitet i dëmtuar

Ndërhyrjet në shtratin e lumit të Shkumbinit kanë shkatërruar habitatet dhe kanë prishur vazhdimësinë ekologjike të lumit.

“Nga Librazhdi nĂ« PĂ«rrenjas Ă«shtĂ« njĂ« korridor natyror migrimi pĂ«r specie si trofta dhe ngjala, tĂ« cilat lĂ«vizin sipas rrjedhĂ«s dhe kundĂ«r-rrjedhĂ«s pĂ«r ciklin jetĂ«sor. Ky korridor Ă«shtĂ« ndĂ«rprerĂ«â€, shpjegon me shqetĂ«sim Nika.

Përveç ndërhyrjes për të marrë inerte, gërryerja e sedimenteve ka sjellë edhe thellimin e shtratit të lumit.

“Lumi thellohet duke humbur lidhjen gjatĂ«sore dhe tĂ«rthore, qĂ« ndikojnĂ« drejtpĂ«rdrejt nĂ« biodiversitet: te peshqit, bimĂ«t, gjitarĂ«t dhe fauna qĂ« jeton nĂ« zall”, pĂ«rfundoi ai.

Zyrtarisht, 26 organizata i kanë kërkuar qeverisë ndërhyrje të menjëhershme për mbrojtjen e lumit Shkumbin.

Sipas tyre, ndërhyrjet kanë ndryshuar morfologjinë natyrore të lumit, kanë ulur shtratin dhe kanë rritur shpejtësinë e rrjedhës, duke destabilizuar brigjet dhe tokat përreth.

Më herët, Citizens.al dokumentoi me pamje ndërhyrjet në shtratin e lumit dhe paralajmëroi për pasoja të pakthyeshme në biodiversitet.

Lexo gjithashtu:

The post Lumi Shkumbin mes “oreksit” pĂ«r inerte me dhe pa leje appeared first on Citizens.al.

↗

Katër muaj nga bllokimi i monopatinave, asnjë zgjidhje

✇Citizens.al
By: Elira Kadriu

Prej mĂ« shumĂ« se katĂ«r muajsh, mbi dy mijĂ« monopatina janĂ« konfiskuar nga Policia e Shtetit, sipas vendimit tĂ« 13 tetorit 2024 tĂ« MinistrisĂ« sĂ« Brendshme. TĂ« mĂ«rkurĂ«n, “QĂ«ndresa Qytetare” mbajti protestĂ«n e dytĂ« kundĂ«r kĂ«saj vendimmarrjeje, e cila vijon tĂ« penalizojĂ« qytetarĂ«t nĂ« transportin e pĂ«rditshĂ«m.

Edhe pse autoritetet kishin premtuar masa konkrete për rregullimin e këtij sektori, përfshirë hartimin e një kuadri ligjor, deri më tani nuk është ndërmarrë asnjë veprim i dukshëm nga institucionet përgjegjëse.

Kjo mungesë reagimi ka lënë qytetarët në pasiguri dhe konfuzion, ndërsa situata në terren mbetet e pandryshuar, me konfiskime të vazhdueshme dhe pa alternativa reale për transportin e përditshëm.

NjĂ« qytetare nĂ« protestĂ« i tha Citizens se familja e saj ka pĂ«suar rreth njĂ« milion lekĂ« tĂ« vjetra dĂ«m, pĂ«r shkak tĂ« “rrĂ«mbimit,” siç e cilĂ«soi ajo, tĂ« dy monopatinave nga ana e policisĂ«: njĂ« herĂ« nipit dhe sĂ« fundmi vajzĂ«s sĂ« saj.

“Ministria gĂ«njeu”

Rigels Xhemollari nga “QĂ«ndresa Qytetare” pĂ«rgĂ«njeshtroi ministren Albana Koçiu, e cila kishte deklaruar se monopatinat do tĂ« mbaheshin tĂ« konfiskuara vetĂ«m pĂ«r 30 ditĂ« dhe mĂ« pas do tĂ« ktheheshin.

“Na tha se do tĂ« nxirrte rregulla qĂ« tĂ« mbani skafandĂ«r, qĂ« tĂ« ulni shpejtĂ«sinĂ«. Mashtrim!” pohoi Xhemollari.

Ai shpjegoi gjithashtu se çështja e shumëdebatuar e faturave është e pavërtetë. Sipas ministrisë, qytetari duhet të jetë i pajisur me faturën e mjetit për ta rimarrë, por Xhemollari theksoi se, sipas ligjit, fatura kërkohet vetëm në një distancë prej 30 metrash nga dyqani.

Protesta qytetare u mbështet edhe nga përfaqësues të partive politike. Erald Kapri nga Partia Mundësia pohoi se ai personalisht ka depozituar një projektligj në Parlament, sipas praktikave të vendeve evropiane.

NdĂ«rsa avokati i “DrejtĂ«sisĂ« Sociale”, Gentian Sejrani, theksoi se i gjithĂ« procesi Ă«shtĂ« ndĂ«rmarrĂ« dhe ka vijuar nĂ« paligjshmĂ«ri. Sipas tij, bllokimi i patinave ka nisur mĂ« datĂ« 9, ndĂ«rsa udhĂ«zimi i ministres Ă«shtĂ« publikuar nĂ« Fletoren Zyrtare mĂ« 13 tetor.

“TĂ« na sqarojĂ« qartĂ« Ministria se cila Ă«shtĂ« arsyeja e bllokimit tĂ« monopatinave: Ă«shtĂ« motiv ligjor apo infrastrukturor?” pyeti Sejrani.

Në protestë u ironizua edhe situata e bllokimit të rrugëve dhe lëvizja e kryeministrit me helikopter, ndërsa qytetarëve u kërkohet të ecin në këmbë.

“PĂ«rfaqĂ«soj njĂ« biznes tĂ« vogĂ«l pĂ«r riparimin e skuterave elektrikĂ« dhe, logjikisht, duhet tĂ« marrim kredi, sepse njĂ« ditĂ« tĂ« bukur, pa asnjĂ« lajmĂ«rim paraprak, ministria pezulloi aktivitetin tonĂ«,” tha njĂ« vajzĂ« gjatĂ« protestĂ«s.

Monopatinat problem, vetëm kur përdoren pa rregulla

Sipas të dhënave të një ankete të zhvilluar nga Citizens.al me 40 qytetarë të prekur drejtpërdrejt nga aksioni policor, 90% e tyre e përdornin monopatinën për lëvizje të përditshme drejt punës, ndërsa 10% për shërbime delivery.

Kjo tregon se këto mjete janë kthyer në një alternativë reale transporti urban.

Shumica e të anketuarve (59%) raportuan se gjatë bllokimit nuk iu dha asnjë dokument zyrtar, ndërsa 65% u ndaluan në orët e mëngjesit, rrugës për në punë, duke e bërë ndërhyrjen një goditje direkte në rutinën e tyre të përditshme.

Pothuajse të gjithë (90%) e konsideruan aksionin të tepruar dhe të padrejtë, ndërsa asnjë nuk e vlerësoi si të drejtë apo të nevojshëm, çka nxjerr në pah hendekun mes perceptimit qytetar dhe justifikimeve institucionale.

Mungesa e monopatinës ka sjellë kosto të shtuara në kohë dhe para për 93% të të anketuarve, të cilët janë detyruar të përdorin transportin urban, ecjen apo taksitë.

Ndërkohë, 62% besojnë se monopatinat bëhen problem vetëm kur përdoren pa rregulla, ndërsa vetëm 20% i shohin si rrezik serioz. Në të njëjtën linjë, shumica mbështesin përdorimin e tyre në korsitë e biçikletave, por me kufizime dhe rregullore të qarta.

Lexoni gjithashtu:

Qytetarët në protestë për monopatinat, policia: Do të mbahen 30 ditë bllokuar

“U zgjuam ilegalĂ«â€, konfiskimi i monopatinave pa procedura tĂ« qarta

The post Katër muaj nga bllokimi i monopatinave, asnjë zgjidhje appeared first on Citizens.al.

↗

Alternativat që shmangin rrugën e bllokuar Elbasan-Qafë Thanë

✇Citizens.al
By: Erblin Vukaj

Bllokimi i aksit Elbasan-Qafë Thanë, pranë Dragostunjës në Librazhd, ka nxjerrë në pah varësinë e pothuajse gjithë juglindjes së vendit nga një korridor i vetëm rrugor.

Prej fundjavĂ«s, rrĂ«shqitja e dherave dhe dĂ«mtimi i urĂ«s nĂ« zonĂ«n e njohur si “Arrat e GurrĂ«s” ka ndĂ«rprerĂ« lidhjen kryesore me TiranĂ«n pĂ«r Korçën, Pogradecin, Prrenjsin, Librazhdin dhe rrethinat e tij.

E njëjta zonë është edhe pjesë e punimeve të Korridorit VIII. Ndërhyrjet në shtratin e lumit Shkumbin kanë krijuar tension mjedisor dhe social, të raportuar më herët nga Citizens.al dhe organizatat mjedisore.

Por, si arrihet sot juglindja nga kryeqyteti dhe anasjelltas? Banorët e zonave pranë vendit ku ndodhi shembja, por dhe linjat e udhëtarëve dhe transportit të mallrave po përballen me kosto dhe kohë më të larta udhëtimi.

Më poshtë Citizens.al sjell disa nga alternativat që po përdoren aktualisht për të qasur juglindjen me Tiranën.

Duhet theksuar se shumica e rrugëve alternative janë në gjendje të vështirë, nuk përballojnë fluksin e shtuar dhe ofrojnë pak ose aspak siguri dhe mbështetje për: pika karburanti, vende pushimi apo shërbime bazë përgjatë udhëtimit.

Rruga juglindore dhe devijimi lokal

Korçë-Maliq-Lozhan-Moglicë-Gramsh-Elbasan-Tiranë

Kjo është ndër rrugët më të përdorura aktualisht. Distanca është rreth 170 kilometra dhe mund të përshkohet për 3-5 orë udhëtim në varësi të fluksit të trafikut.

Segmentet malore dhe kthesat e shumta, sidomos në zonën e Moglicës, e bëjnë të lodhshme dhe të rrezikshme, veçanërisht gjatë natës.

Rruga nga Moglica dhe alternativa tjetër me devijimin nga fshatrat e zonës.

NdĂ«rkohĂ« po pĂ«rdoret edhe njĂ« devijim pĂ«rmes fshatrave lokal dhe vijimit pĂ«rgjat njĂ« segmenti tĂ« ish-rrugĂ«s “Egnatia”.

Kjo rrugë devijon nga aksi kryesor për të shmangur Dragostunjën dhe urën e dëmtuar. Nis nga Librazhdi, kalon nga fshatrat si Spathari, Dardha dhe del në Hotolisht, me një gjatësi rreth 170 kilometra dhe kërkon rreth 4-6 orë udhëtim.

Pjesa e devijimit ka rrugë të ngushta, të paasfaltuara, me çakull e baltë dhe pjerrësi të forta. Përdoret kryesisht nga automjetet private, por tashmë po krijon radhë të gjata dhe trafik të rënduar.

Rruga jugore

Korçë-Ersekë-Leskovik-Përmet-Tepelenë-Fier-Durrës-Tiranë

Konsiderohet alternativa mĂ« e sigurt pĂ«r tĂ« shmangur segmentin QafĂ« ThanĂ«-Elbasan (dhe anasjelltas). NĂ« praktikĂ« Ă«shtĂ« njĂ« “devijim kombĂ«tar”: juglindja lidhet me TiranĂ«n pĂ«rmes jugut tĂ« vendit.

Ajo parashikon rreth 370 kilometra rrugë e cila mund të përshkohet për rreth 6-8 orë udhëtim.

Rruga nga jugu dhe me kalimet nga RMV.

Megjithëse relativisht e sigurt, distanca dhe koha është thuajse e dyfishtë duke e bërë pak të konsiderueshme për udhëtarët.

Ajo këshillohet për autobusët interurbanë, mjetet e rënda dhe udhëtimet jo urgjente.

Rruga ndërkufitare me Maqedoninë e Veriut

Korçë-Pogradec-Qafë Thanë/Tushemisht-Strugë/Ohër-Dibër-Bllatë-Rruga e Arbrit-Tiranë

Kjo rrugë prej rreth 220-240 kilometrash mund të përshkohet për 4-6 orë udhëtim.

Konsiderohet alternativë praktike, por njëkohësisht si një treguese e fortë e situatës: për të shkuar në Tiranë nga Korça duhet të dalësh jashtë Shqipërisë.

Kalimi bëhet nga pikat kufitare të Qafë Thanës ose Tushemishtit drejt Strugës apo Ohrit në Maqedoninë e Veriut dhe rikthimi në Shqipëri nga Bllata, për të vazhduar në Maqellarë dhe më pas në Rrugën e Arbrit.

Ia vlen vetëm nëse rrugët e tjera janë të mbingarkuara dhe udhëtarët kanë dokumentet e nevojshme. Në orët e pikut, pritjet në doganë e bëjnë kohën e mbërritjes të paparashikueshme.

Alternativat e rrugëve më sipër nuk janë thjesht një lajm për trafikun, por panoramë e qartë se planifikimi i zhvillimit të infrastrukturës në vend ka probleme serioze.

Një korridor kombëtar i shoqëruar me projekte strategjike të zgjerimit hasi dëmtime dhe rrëshqitje dherash aq sa të izolojë një rajon të tërë.

Lexoni gjithashtu:

The post Alternativat që shmangin rrugën e bllokuar Elbasan-Qafë Thanë appeared first on Citizens.al.

❌