❌

Reading view

There are new articles available, click to refresh the page.
↗

Resorti “Blue Borgo”: BanorĂ«t pĂ«rplasen me policinĂ«, punimet vijojnĂ«

✇Citizens.al
By: Erblin Vukaj

Projekti i kompanisĂ« “Gener 2” pĂ«r tĂ« kthyer njĂ« pjesĂ« tĂ« bregdetit mes ShĂ«ngjinit dhe VelipojĂ«s nĂ« njĂ« resort luksoz me emrin “Blue Borgo” ka nxitur sĂ«rish pĂ«rplasje me banorĂ«t e zonĂ«s.

Prej së hënës dhjetëra banorë të Baks-Rrjollit në Shkodër, të cilët pretendojnë se ndërtimi po bëhet duke shkelur mbi të drejtat e tyre për pronën, janë në protestë.

Ata kërkojnë që punimet të pezullohen deri në një vendim nga gjykata. Përplasja mes tyre, policisë dhe grupit të investitorëve vijon prej vitit të shkuar, kur edhe atëherë kompania provoi të niste punimet në zonë.

Nga njëra anë qëndron një leje ndërtimi e firmosur nga qeveria dhe një investitor strategjik. Nga ana tjetër, dhjetëra familje që pretendojnë se investimi po bëhet pa pëlqimin e tyre, mbi toka të grabitura përmes dokumentesh të falsifikuara.

Përplasja me policinë dhe përshkallëzimi i çështjes

Të martën, rreth 30-40 banorë u shoqëruan në komisariat pasi bllokuan rrugën Shëngjin-Velipojë dhe u përpoqën të ndalnin punimet. Protesta vijoi edhe sot, ngjashëm, me bllokim të rrugës çka u shoqërua sërish me përplasje me policinë.

Pas rreth një ore pritjeje për ambulancë, një prej protestuesve, i cili humbi ndjenjat, u transportua me urgjencë për në spital.

BanorĂ«t paralajmĂ«ruan se tĂ« enjten do tĂ« udhĂ«tojnĂ« drejt TiranĂ«s pĂ«r t’iu drejtuar StrukturĂ«s sĂ« Posaçme Anti-Korrupsion, ku prej marsit tĂ« vitit tĂ« kaluar kanĂ« depozituar njĂ« kallĂ«zim pĂ«r çështjen e pronĂ«sisĂ«, pa marrĂ« ende njĂ« pĂ«rgjigje publike.

Paralelisht, nĂ« zonĂ«, kompania “Gener 2” vijon punimet. MakineritĂ« e saj kishin hapur trasenĂ« e rrugĂ«s dytĂ«sore pĂ«r nĂ« kantier. KamionĂ« dhe makineri tĂ« rĂ«nda po lĂ«viznin dherat, teksa njĂ« grup punonjĂ«sish qĂ«ndronin nĂ« anĂ«, pĂ«rballĂ« protestuesve.

Pas përplasjeve dhe sinjalizimeve të banorëve, buzë rrugës ishte vënë një tabelë, e cila pavarësisht se fliste për projektin, nuk shoqërohej me lejen e zbardhur dhe firmosur të Këshillit Kombëtar të Territorit dhe Ujit (KKTU).

Zona e Baks-Rrjollit në Velipojë ku pritet të ngrihet resorti Blue Borgo/Citizens.al

Tabela tregonte se investimi pĂ«rllogaritet nĂ« vlerĂ«n prej rreth 26.8 miliardĂ« lekĂ« (280 milionĂ« euro) dhe se kompania “Gener 2” kishte marrĂ« licencĂ« zbatimi pĂ«r projektin (NZ. 4586/34) mĂ« 16 shtator 2025. Kjo nĂ«nkupton se kompania kur provoi tĂ« hapte kantierin nĂ« mars 2025 nuk kishte licencĂ«.

NĂ« letĂ«r, KKTU e ka dhĂ«nĂ« lejen e ndĂ«rtimit tĂ« resortit mĂ« 17 dhjetor 2024 – e zbardhur vetĂ«m nĂ« janar 2026 nĂ« web-faqen e AgjencisĂ« sĂ« Zhvillimit tĂ« Territorit. Vendimi parashikon 33 struktura akomoduese dhe shĂ«rbimi, me objekte nga 3 deri nĂ« 10 kate mbi tokĂ« dhe njĂ« kat nĂ«ntokĂ«, pĂ«rfshirĂ« struktura hoteliere dhe sociale-kulturore.

Zona e zhvillimit parashikohet nĂ« rreth 146 hektarĂ« mes “RanĂ«s sĂ« Hedhun” dhe Rrjollit.

Sipas Agjencia KombĂ«tare e Mjedisit, pĂ«r projektin “Blue Borgo” qe zhvilluar konsultim publik nĂ« shtator 2024, nĂ« kuadĂ«r tĂ« procedurave pĂ«r VlerĂ«simin e Ndikimit nĂ« Mjedis (VNM).

Konsultimi është pasqyruar në përmbledhjen jo-teknike të raportit mjedisor, ku projekti prezantohet si zhvillim turistik me ndikim të menaxhueshëm në mjedis.

Tabela e vendosur nĂ« kantierin e resortit “Blue Borgo”/Citizens.al

NĂ« dhjetor 2024, projekti ka pĂ«rfituar statusin e investitorit strategjik pĂ«r strukturĂ« akomoduese me pesĂ« yje, duke i hapur rrugĂ« pĂ«rparĂ«sive procedurale dhe mbĂ«shtetjes institucionale. MegjithatĂ«, referuar njĂ« korrespondence tĂ« Citizens.al me AgjencinĂ« Shqiptare tĂ« Zhvillimit tĂ« Investimeve (AIDA), deri nĂ« maj 2025, “i vetmi projekt me status aktiv” ishte projekti “Dukagjini Resort” me subjekt “Dukagjini Group”.

Sidoqoftë, këto vendimmarrje janë marrë paralelisht me një konflikt të hapur pronësie në zonë, i cili po kundërshtohet nga banorët dhe është ende në proces gjyqësor, duke e kthyer projektin në një nga rastet më të debatuara të zhvillimit turistik të momentit për bregdetin në veri.

Konflikti i pronës: Ligjshmëri formale, konflikt real

Thelbi i përplasjes nuk lidhet vetëm me përmasën e projektit, por me pronësinë e tokës. Banorët pretendojnë se parcela të trashëguara prej dekadash janë regjistruar në emër të palëve të treta përmes dokumenteve të falsifikuara dhe më pas janë shitur te investitori.

Pikërisht kjo çështje është objekt i një procesi gjyqësor ende në zhvillim. Banorët kërkojnë që, në kushtet e një konflikti të hapur pronësie, punimet të ndalen deri në një vendim përfundimtar, për të shmangur një situatë të pakthyeshme.

Megjithatë, leja e ndërtimit nuk parashikon asnjë klauzolë pezullimi në rast kontestimi gjyqësor, duke e zhvendosur konfliktin nga salla e gjyqit në terren, mes banorëve dhe policisë.

Kompania “Gener 2” reagoi vitin e shkuar duke theksuar pĂ«rmes njĂ« njoftimi pĂ«r shtyp se “pretendimet janĂ« spekulime” dhe se ajo garantonte se “gjatĂ« gjithĂ« procesit, nuk ka shkelur tĂ« drejtat e pronĂ«s sĂ« askujt”.

Sipas lejes, subjekti zhvillues i projektit Ă«shtĂ« shoqĂ«ria “ABA Blue Borgo”, e themeluar nĂ« janar 2024. Por, ajo Ă«shtĂ« pjesĂ« e grupit “Gener 2”, nĂ« pronĂ«si si aksioner kryesor tĂ« sipĂ«rmarrĂ«sit Bashkim Ulaj.

Pamje e zonës bregdetare të Rrjollit dhe zona që parashikohet të merret për shfrytëzim nga resorti Blue Borgo.

Dokumentet tregojnë ndryshime të shpeshta në strukturën e ortakëve dhe transferime kuotash gjatë viteve 2024-2025, një element që banorët e përdorin si argument shtesë për të shtuar pretendimet për abuzime të mundshme.

Rasti i Rrjollit ndjek një model të njohur në zhvillimet turistike të viteve të fundit: projekte të mëdha të miratuara në nivel qendror, mbi toka me histori të paqarta pronësie, ku banorët përballen përpara faktit të kryer.

Ndërsa shteti e konsideron projektin si investim strategjik, banorët mbeten përballë vetëm një alternative: Zhvendosjes së pretendimeve në rrafshin juridik, çka nënkupton largimin nga prona.

Në mungesë të një reagimi publik nga SPAK apo nga qeveria që ka miratuar lejen, përplasja duket se do të thellohet pasi asnjë prej banorëve nuk duket se do të tërhiqet.

Lexoni gjithashtu:

The post Resorti “Blue Borgo”: BanorĂ«t pĂ«rplasen me policinĂ«, punimet vijojnĂ« appeared first on Citizens.al.

↗

Reagime: Institucione dhe organizata dënojnë gjuhën e urrejtjes në Big Brother VIP

✇Citizens.al
By: Erisa Kryeziu

Rrjeti i Organizatave tĂ« Personave me AftĂ«si tĂ« Kufizuara dĂ«noi dje gjuhĂ«n e urrejtjes sĂ« pĂ«rdorur ndaj gazetarit Stenaldo MĂ«hilli, person me aftĂ«si tĂ« kufizuar nĂ« shikim, gjatĂ« programit “Big Brother Albania VIP”.

Sipas organizatave, gjuha e pĂ«rdorur Ă«shtĂ« e papranueshme dhe pĂ«rbĂ«n shkelje tĂ« rĂ«ndĂ« tĂ« parimeve tĂ« barazisĂ« dhe dinjitetit njerĂ«zor. “PĂ«rbĂ«n ableizĂ«m, njĂ« formĂ« diskriminimi qĂ« buron nga premisa se personat me aftĂ«si tĂ« kufizuara janĂ« mĂ« pak tĂ« vlefshĂ«m se personat pa aftĂ«si tĂ« kufizuara”, thuhet nĂ« deklaratĂ«n e tyre.

Organizatat theksuan se kjo është gjithashtu gjuhë urrejtjeje, pasi nuk cenon vetëm individin, por edhe komunitetin e personave me aftësi të kufizuara.

“Duke pĂ«rcjellĂ« mesazhin se jetĂ«t tona janĂ« mĂ« pak tĂ« denja pĂ«r t’u jetuar se ato tĂ« tĂ« tjerĂ«ve, veçanĂ«risht duke marrĂ« parasysh audiencĂ«n e gjerĂ« tĂ« kĂ«tij programi”, thuhet mĂ« tej nĂ« deklaratĂ«n e organizatave.

MĂ« tej, ato theksuan se njĂ« gjuhĂ« e tillĂ« Ă«shtĂ« pĂ«rdorur historikisht pĂ«r tĂ« izoluar dhe pĂ«rjashtuar personat me aftĂ«si tĂ« kufizuara, “duke i penguar ata tĂ« marrin pjesĂ« nĂ« shoqĂ«ri nĂ« baza tĂ« barabarta me tĂ« tjerĂ«t. Ajo ushqen stigma dhe paragjykim”.

Njëjtë reagoi edhe Shoqata e të Verbërve të Shqipërisë, të cilët u shprehën se është një mesazh i rrezikshëm që cenon dinjitetin njerëzor dhe ushqen paragjykimet ndaj personave me aftësi të kufizuara.

“Shoqata e tĂ« VerbĂ«rve tĂ« ShqipĂ«risĂ« (SHVSH) dĂ«non me forcĂ« gjuhĂ«n e pĂ«rdorur ndaj konkurrentit tĂ« verbĂ«r, Stenaldo MĂ«hilli, ku verbĂ«ria u etiketua si “dĂ«nim” apo “mallkim” (“Ty tĂ« ka dĂ«nuar Zoti / tĂ« ka mallkuar Zoti”)”, u shpreh shoqata.

Rrjeti i organizatave kĂ«rkuan qĂ« produksioni i “Big Brother Albania VIP” tĂ« marrĂ« masa pĂ«r pĂ«rjashtimin e pjesĂ«marrĂ«sve qĂ« pĂ«rdorin gjuhĂ« urrejtjeje, si dhe ndĂ«rhyrjen e Autoritetit tĂ« Mediave Audiovizive (AMA).

Sipas Suela LalĂ«s, drejtuese e Fondacionit “SĂ« Bashku” qĂ« advokon pĂ«r tĂ« drejtat e personave me aftĂ«si tĂ« kufizuara, do tĂ« dĂ«rgojnĂ« brenda ditĂ«s sĂ« sotme edhe njĂ« ankesĂ« zyrtare pranĂ« Autoritetit tĂ« Mediave Audiovizive dhe Komisionerit pĂ«r Mbrojtjen nga Diskriminimi pĂ«r tĂ« marrĂ« masa administrative.

Në një reagim publik, Komisioneri për Mbrojtjen nga Diskriminimi dënoi gjuhën e përdorur dhe kërkoi vëmendje më të shtuar në transmetimin publik për të parandaluar situata që shkojnë drejt gjuhës së urrejtjes.

“KMD gjithashtu shpreh shqetĂ«simin mbi paragjykimet dhe stereotipet negative qĂ« rĂ«ndojnĂ« sidomos tek njerĂ«zit mĂ« tĂ« pamundur, prandaj kĂ«rkon nga Operatori qĂ« tĂ« garantojĂ« moscĂ«nimin e dinjitetit njerĂ«zor”, u shpreh Komisioneri pĂ«r Mbrojtjen nga Diskriminimi.

Komisioneri ftoi televizionin Top Channel dhe produksionin e “Big Brother VIP” tĂ« analizojnĂ« protokollet e formatit dhe tĂ« krijojnĂ« hapĂ«sirĂ« pĂ«r diskutim mbi personat me aftĂ«si tĂ« kufizuara dhe zĂ«rat e tyre.

The post Reagime: Institucione dhe organizata dënojnë gjuhën e urrejtjes në Big Brother VIP appeared first on Citizens.al.

↗

33 urdhĂ«r-arreste pĂ«r kontrabandĂ«n e mbetjeve “DurrĂ«s-TajlandĂ«â€

✇Citizens.al
By: Elira Kadriu

Prokuroria e Durrësit ka ndërmarrë një hap domethënës në hetimin e kontrabandës së mbetjeve të rrezikshme që kishin origjinë Shqipërinë rreth dy vite më parë, duke lëshuar 33 urdhër-arreste ndaj drejtuesve të kompanive të përfshira dhe zyrtarëve të institucioneve përgjegjëse për mbikëqyrjen mjedisore dhe doganore.

Ky Ă«shtĂ« zhvillimi mĂ« i rĂ«ndĂ«sishĂ«m nĂ« skandalin me jehonĂ«n mĂ« tĂ« madhe ndĂ«rkombĂ«tare qĂ« ka njohur ndonjĂ«herĂ« ShqipĂ«ria sa i takon çështjeve tĂ« mjedisit. Çështja nĂ« fjalĂ« Ă«shtĂ« ndjekur nĂ« vazhdimĂ«si nga Citizens.al me raportime tĂ« zgjeruara dhe dĂ«shminĂ« e plotĂ« se si u sinjalizua nĂ« fillim rasti.

Lexo: Dëshmia e plotë e Jim Puckett për mbetjet toksike

Hetimi, bazuar në ekspertimet që tashmë kanë konfirmuar natyrën e rrezikshme të mbetjeve industriale, zbuloi se sasia prej mbi 2,800 tonë mbetjeje e dërguar në mënyrë të dyshimtë përmes 102 kontejnerësh drejt Tajlandës u eksportua në shkelje të ligjit mjedisor dhe procedurave doganore.

Ekspertimi i kryer – me vonesa shqetĂ«suese – nĂ« Itali i klasifikoi kĂ«to mbetje si pluhur me pĂ«rmbajtje tĂ« lartĂ« metalike dhe substancash tĂ« dĂ«mshme tĂ« ardhura nga furrat industriale (kategoria EAFD).

Sipas njoftimit zyrtar, masat e sigurisĂ« pĂ«rfshijnĂ« drejtues dhe punonjĂ«s tĂ« kompanive “KĂŒrĂŒm International” dhe “Sokolaj shpk”, zyrtarĂ« publikĂ« dhe pĂ«rfaqĂ«sues tĂ« institucioneve qĂ« kishin detyrĂ« kontrollin mjedisor dhe doganor nĂ« Portin e DurrĂ«sit.

Prokuroria ka ngritur ndaj tyre akuza për shpërdorim detyre, falsifikim dokumentesh, transport të paligjshëm, kontrabandë dhe pastrim parash.

Nga alarmi ndërkombëtar te konkretizimi i hetimeve

Rasti u bë publik në vitin 2024, kur autoritetet tajlandeze refuzuan ngarkesën dhe kthyen mbetjet në Shqipëri, duke i bërë thirrje qeverisë shqiptare për hetime transparente dhe të pavarura.

Citizens.al raportoi se mbetjet e kthyera përfunduan në Porto Romano, ndërsa institucionet shqiptare shmangën për muaj me radhë dhënien e informacionit mbi përbërjen e tyre dhe përgjegjësitë ligjore.

Në mars 2025, Citizens.al publikoi dëshminë e Jim Puckett, drejtues i Basel Action Network (BAN), i cili paralajmëroi se Shqipëria po shfaqte shenjat e një skeme trafiku mbetjesh, pasi ky mund të mos ishte një rast i izoluar.

Puckett akuzoi autoritetet shqiptare për zvarritje të hetimeve dhe mungesë vullneti për të ndjekur zinxhirin e plotë të përgjegjësisë, përfshirë aktorët shtetërorë.

Lexo: “ShqipĂ«ria po zvarrit hetimet pĂ«r kontrabandĂ«n e mbetjeve toksike”

Gjykata, me kërkesë të Prokurorisë, miratoi më 3 shkurt 2026, rreth dy vite më vonë, 33 masa sigurie: 26 me burg dhe 7 me arrest shtëpie.

Sipas prokurorisë, kontrabanda u mundësua përmes falsifikimit të dokumenteve, shmangies së kontrolleve mjedisore dhe doganore përmes lejeve të dhëna në shkelje të ligjit.

Në fokus të hetimit janë vënë zyrtarë dhe ish-zyrtarë të Agjencisë Kombëtare të Mjedisit (AKM), Doganës së Durrësit dhe struktura të përfshira në administrimin e portit.

Mes të arrestuarve janë drejtuesja aktuale e AKM-së, Marjeta Përlala, ish-drejtuesja Arta Dollani dhe tre punonjës nga sektori i lejeve të kësaj agjencie.

Gjithashtu janë arrestuar pesë punonjës të Doganës së Durrësit, dy inspektorë të Autoritetit Portual, administratori dhe dy punonjës të koncesionarit që operon terminalin lindor të portit.

Nga kompanitĂ« e pĂ«rfshira, Ă«shtĂ« kĂ«rkuar arrestimi i administratorĂ«ve tĂ« KĂŒrĂŒm, Erdal Demir dhe Yusuf Sezai KĂŒrĂŒm, si dhe katĂ«r drejtorĂ«ve pĂ«rgjegjĂ«s tĂ« sektorit tĂ« mjedisit, prodhimit, transportit dhe shitjeve tĂ« saj.

Nga “Sokolaj shpk” janĂ« arrestuar pronarĂ«t Gjovana dhe Doni Sokolaj, si dhe kontabilistja e kompanisĂ«. Paralelisht Ă«shtĂ« kĂ«rkuar arrestimi edhe i zotĂ«ruesve, administratorĂ«ve dhe punonjĂ«sve tĂ« disa kompanive ndĂ«rmjetĂ«se si “Bajrami N”, “Joti Spedition” dhe “Alliance Resource”.

Citizens.al pati raportuar më herët për heshtjen njëvjeçare të Prokurorisë së Durrësit, duke ngritur dyshime për mungesë transparence dhe llogaridhënie në një çështje me pasoja të rënda mjedisore dhe shëndetësore.

Argumenti kryesor lidhej me zvarritjen e kryerjes së analizave të ngarkesës së 102 kontejnerëve, të cilat ishin provuar më parë në Tajlandë se përmbanin lëndë të rrezikshme.

Lexo: Një vit heshtje nga Prokuroria për kontrabandën me mbetje të rrezikshme

Lëshimi i 33 urdhër-arresteve shënon zhvillimin më të rëndësishëm për zbardhjen e kësaj çështjeje, por ajo nuk i jep fund pikëpyetjeve mbi rastin, rolin e institucioneve, kontrollin real dhe mbi të gjitha propagandën.

Gjithashtu vĂ« nĂ« diskutim njĂ« çështje tjetĂ«r: ÇfarĂ« do tĂ« bĂ«het me ngarkesĂ«n? Ku do tĂ« vendoset pĂ«rfundimisht ajo dhe si do tĂ« veprohet me tĂ«, nĂ«se do tĂ« duhet tĂ« asgjĂ«sohet?

Kujtojmë se qeveria e mohoi kategorikisht kontrabandën në fjalë dhe dha informacione për të vetëm pasi çështja mori jehonë ndërkombëtare.

TashmĂ« rasti mbetet njĂ« test pĂ«r drejtĂ«sinĂ« shqiptare, e cila ka bĂ«rĂ« hapa tĂ« konsiderueshme me strukturat e reja – Struktura e Posacme Anti-Korrupsion – por qĂ« mbetet t’i tregojĂ« konkretisht nĂ«se i ka fituar tĂ« plota standardet e drejtĂ«sisĂ«.

Lexoni gjithashtu:

The post 33 urdhĂ«r-arreste pĂ«r kontrabandĂ«n e mbetjeve “DurrĂ«s-TajlandĂ«â€ appeared first on Citizens.al.

↗

Deputetë të rastësishëm në tryezat e komisioneve!

✇Citizens.al
By: Artan Rama

NĂ« seancĂ«n e sotme plenare, Kuvendi pritet tĂ« miratojĂ« ngritjen e NĂ«nkomisionit pĂ«r Zhvillim tĂ« QĂ«ndrueshĂ«m me shtatĂ« anĂ«tarĂ«, edukimi dhe formimi arsimor i tĂ« cilĂ«ve zbulon mospĂ«rputhje tĂ« thellĂ« me fushĂ«n e pĂ«rgjegjĂ«sisĂ« sĂ« nĂ«nkomisionit. Nisma e propozuar nga deputetja Anila Denaj (PS), synon realizimin e objektivave pĂ«r zhvillim tĂ« qĂ«ndrueshĂ«m dhe agjendĂ«n 2030 tĂ« OKB-sĂ«, tĂ« tilla si ndryshimet klimatike, mbrojtja e ekosistemeve tokĂ«sore dhe mbrojtja e oqeaneve. AsnjĂ« prej deputetĂ«ve tĂ« propozuar [Ilva Gjuzi (PS), Blendi Himçi (PD), Besa Spaho (PS), Klevis Jahaj (PS), Bora Muzhaqi (PS), Klodiana Çapja (PD), Kliti Hoti (PD)] nuk rezulton tĂ« jetĂ« diplomuar, apo arsimuar nĂ« Fakultetin e Shkencave tĂ« NatyrĂ«s, ose nĂ« Universitetin BujqĂ«sor tĂ« TiranĂ«s, si tĂ« vetmet institucione qĂ« mund tĂ« ofrojnĂ« ekspertizĂ«n e duhur pĂ«r vendime tĂ« qĂ«ndrueshme dhe racionale nĂ« favor tĂ« realizimit tĂ« objektivave 2030.

Nënkomisioni i ri varet nga Komisioni i Përhershëm Parlamentar për Burimet Natyrore, Infrastrukturën dhe Zhvillimin e Qëndrueshëm, që për fat të keq manifeston të njëjtën mospërputhje të kontekstit arsimor të dymbëdhjetë deputetëve-anëtarë të tij.

Komisionet e përhershme parlamentare, krahas  shqyrtimit paraprak të projektakteve, monitorojnë dhe funksionimin e ministrive. Kësisoj, komisioni dhe nënkomisioni i përhershëm për Zhvillimin e Qëndrueshëm mbulojnë çështje të energjisë, biodiversitetit dhe mbrojtjes së mjedisit. Rrjedhimisht, funksionimi i tyre ndikohet, jo vetëm nga qëndrimet politike, por edhe nga sfondi arsimor i deputetëve-anëtarë. Nëse arsimimi i tyre nuk përputhet me fushën e ekspertizës së komisionit, ekziston rreziku i vendimmarrjeve të komanduara politikisht dhe ideologjikisht mbi çështje thellësisht dhe qartësisht shkencore dhe racionale.

Shqipëria ka një ndarje gjinore parlamentare të kënaqshme, krahasuar me disa prej vendeve te BE. Por duket se nuk ka rregulla për ndarjen e deputetëve nëpër komisione në varësi edhe të sfondit arsimor të tyre. Prej kohësh, në ligjin zgjedhor janë vendosur kuota të detyrueshme për të garantuar një përfaqësim të ekuilibruar gjinor në jetën dhe vendimmarrjen politike. Vetë Kuvendi, nëpërmjet shërbimeve të tij, ofron të dhëna për deputetët. Por këto janë të varfëra, pasi kufizohen në raportimin e statistikave sipas gjinisë dhe grup-moshave, por asnjëherë mbi formimin dhe sfondin arsimor të deputetëve.

Konkretisht, anĂ«tarĂ«t e propozuar tĂ« nĂ«nkomisionit pĂ«r Zhvillim tĂ« QĂ«ndrueshĂ«m (gjithsej shtatĂ«) qĂ« pritet tĂ« miratohet nĂ« seancĂ«n e sotme plenare (edhe si pjesĂ«marrĂ«s pĂ«r herĂ« tĂ« parĂ« nĂ« njĂ« legjislaturĂ«) janĂ« inxhinierĂ« ndĂ«rtimi, juristĂ«, arkitektĂ«, financierĂ« (mes tyre edhe njĂ« mjek). KĂ«shtu, ekspertiza e tyre nuk pĂ«rputhet me ekspertizĂ«n e nĂ«nkomisionit. Si mundet njĂ« deputet – inxhinier ndĂ«rtimi – tĂ« marrĂ« vendime tĂ« qĂ«ndrueshme pĂ«r pyjet pa i njohur ato?! Si mundet tĂ« mbrojĂ« oqeanet dhe burimet detare njĂ« financier?!

Historikisht, partitĂ« politike, por edhe organizatat jofitimprurĂ«se mbĂ«shtetĂ«se tĂ« tyre, nuk kanĂ« zhvilluar programe pĂ«r diversifikimin e formimit arsimor dhe ngritjen e pĂ«rfaqĂ«simit shkencor tĂ« listĂ«s sĂ« kandidatĂ«ve pĂ«r deputetĂ«. Listat shumĂ« emĂ«rore me renditje tĂ« fiksuar, tĂ« ashtuquajtura “tĂ« mbyllura” mund tĂ« shĂ«rbenin pĂ«r tĂ« kontrolluar personalitetin profesional tĂ« kandidatĂ«ve pĂ«r deputetĂ«, por nĂ« tĂ« vĂ«rtetĂ«, ato kanĂ« shĂ«rbyer si streha pĂ«r tĂ« grumbulluar kandidatĂ« tĂ« besuar politikĂ«. Ndaj dhe shpĂ«rndarja nĂ«pĂ«r komisione i shĂ«rben sĂ« njĂ«jtĂ«s logjikĂ«.

Monitorimi dhe vlerësimi i vazhdueshëm i formimit arsimor të deputetëve ndikon drejtpërdrejt në zbehjen e diktatit politik dhe ideologjik në vendimmarrje, duke i bërë deputetët më të pavarur dhe demokracinë më funksionale. Dhe këtu nuk është fjala që të imponosh kuota të pabazuara në meritokraci, por për të kundërtën e saj: për të mbështetur një meritokraci të papërfaqësuar. Kjo do të rrisë besimin e publikut ndaj përfaqësuesve të tyre në Kuvend.

The post Deputetë të rastësishëm në tryezat e komisioneve! appeared first on Citizens.al.

↗

Pse ligatinat janë jetike për biodiversitetin dhe klimën në Shqipëri?

✇Citizens.al
By: Citizens.al

Me rastin e Ditës Botërore të Ligatinave, që shënohet çdo 2 shkurt, Citizens.al publikon këtë opinion shkencor të profesor Aleko Mihos, pedagog dhe studiues i ekosistemeve pranë Fakultetit të Shkencave të Natyrës, Universiteti i Tiranës.

Në këtë analizë, Prof. Miho ndalet te roli jetik i ligatinave për biodiversitetin, klimën dhe zhvillimin njerëzor, duke ofruar një pasqyrë historike dhe shkencore mbi gjendjen e tyre në Shqipëri.

Ai sjell të dhëna mbi tkurrjen e këtyre ekosistemeve, shërbimet ekologjike që ofrojnë dhe presionet gjithnjë në rritje nga aktiviteti njerëzor.

Artikulli vjen si një thirrje për reflektim dhe përgjegjësi institucionale, në një kontekst ku mbrojtja dhe menaxhimi i qëndrueshëm i ligatinave mbetet një nga sfidat kryesore mjedisore në vend.

Autor: Prof. Aleko Miho | Fakulteti i Shkencave të Natyrës, Universiteti i Tiranës.

Çfarё janё ekosistemet ligatinore dhe sa tё pёrfaqёsuara janё ato nё vendin tonё?

Dy shkurti është Dita Botërore e Ligatinave (Wetlands), e cila përkon me datën e miratimit të Konventës për Ligatinat në 1971, ose Konventës RAMSAR, si njihet ajo sot rëndom, për faktin se miratimi u bë në qytetin iranian Ramsar në brigjet e Detit Kaspik.

Në kuptimin e ngushtë të fjalës, ligatinat, tokat e lagëta, ose si njihen ato shpesh, kënetat, janë hapësira që përmbyten rregullisht nga uji, qoftë dhe përkohësisht. Përmbytja bën që fundi i këtyre ekosistemeve të dallohet për mungesën e oksigjenit, dhe për proceset anaerobe.

Lexo: Një vështrim i shkurtër i arsimit të lartë në Shqipëri

Në këto kushte bimësia është e veçantë, e përshtatur në sasinë e madhe të ujit, por në kushtet e mungesës së oksigjenit. Por në kuptimin e gjerë, me termin ligatina nënkuptohen edhe gjithë hapësirat ujore që ndikojnë drejtpërdrejt në formimin, ushqimin dhe mbajtjen gjallë të zonave kënetore, si hapësirat lumore, liqenore, burimet dhe ujëmbledhësit.

Kuptimi i dytë është ai që lidhet shumë sot me rëndësinë e këtyre ekosistemeve në mbarë botën, por dhe me masat e ruajtjes, ripërtëritjes, dhe shfrytëzimit të qëndrueshëm të tyre.

Para viteve ’60, ligatinat mbulonin mĂ« shumĂ« se 2,300 km2, e barabartĂ« me rreth 8% tĂ« territorit shqiptar, kjo falĂ« pasurive tĂ« shumta ujore, reshjeve, klimĂ«s, relievit tĂ« sheshtĂ« etj.

Vlen të kujtojmë këtu hapësirat kënetore të Maliqit (Korçë), përgjatë gjithë Ultësirës Bregdetare deri në Vurg (Sarandë) etj. Mbi gjysma e kësaj hapësire kënetore u thå në vitet 1960-1970 dhe u kthye në tokë bujqësore.

U sistemuan gjithashtu gjithë rrjedhjet e lumenjve që ushqenin këto hapësira; një rrjet i gjerë kanalesh kulluese, dhe shumë stacione pompimi (hidrovorë) mbajnë edhe sot këto toka në gjendje të tharë dhe i mbrojnë ato nga përmbytja.

Megjithatë, hapësirat e lagëta në Shqipëri mbulojnë rreth 970 km2, ose rreth 3% të gjithë territorit të vendit (400 km2 në zonën bregdetare). Pjesën më të madhe të tyre e zënë liqenet, lagunat bregdetare dhe ujëmbledhësit.

Bëhet fjalë për mbi 1300 zona kënetore të shpërndara në të gjithë vendin, ku bëjnë pjesë komplekset lagunore bregdetare dhe deltat lumore; shumë zona kënetore gjenden gjithashtu përgjatë brigjeve lumore, liqenore, ujëmbledhësve, burimeve etj.

Shёrbimet ekologjike qĂ« ofrojnё ligatinat dhe rёndёsia pёr ruajtjen e larmisĂ« biologjike

Kushdo që i njeh nga afër këto lloj mjedisesh, vëren menjëherë se në to jeta gëlon.

Prodhimtaria bimore neto e këtyre ekosistemeve është ndër më të lartat në planet, duke u renditur pas pyllit tropikal të shiut.

Lexo: Ku jemi me botimin e teksteve mësimore universitare?

Prodhimtaria në zonat kënetore shkon deri në 2 kg/m2/vit (200 kv/ha/vit); kujtoj se prodhmtaria në tokat bujqësore të kujdesura mirë nga njeriu është mesatarisht më pak se 3 herë (rreth 650 g/m2/vit ose 65 kv/ha/vit).

Përveç përvetimit të bollshëm të dyoksidit të karbonit, ato ndihmojnë edhe në qarkullimin e lëndëve të tjera ushqyese (sidomos në reduktimin e azotit); për rrjedhojë këta ekosisteme ndihmojnë dukshëm edhe në zbutjen e klimës dhe të ngrohjes globale.

Pamje ajrore të Deltës së Vjosës Prill 2024 (©Joshua D. Lim) (https://fshn.edu.al/Info/delta-vjose).

Ato strehojnë habitate të pasura dhe të mbrojtura për biodiversitetin, duke ruajtur brenda një hapësire shumë të kufizuar lloje të shumta të ujërave të ëmbla, por dhe të ujërave detare dhe të njelmëta.

Si hapĂ«sira shumĂ« prodhuese, mundĂ«sojnĂ« ushqim tĂ« bollshĂ«m dhe mbrojtje pĂ«r popullata tĂ« dendura shpendĂ«sh, me shumĂ« rĂ«ndĂ«si gjatĂ« rrugĂ«ve migratore. Ligatinat janĂ« vendet ku shumohen shumĂ« lloje peshqish dhe molusqesh – tĂ« rĂ«ndĂ«sishme pĂ«r peshkimin dhe akuakulturĂ«n.

Ekosistemet kënetore janë të rëndësishme për funksionin normal të biosferës dhe kontrollin e erozionit bregdetar dhe zbutjen nga përmbytjet; janë veçanërisht të dobishme për parandalimin e humbjeve të jetës dhe pronës duke zbutur përmbytjet dhe duke mbrojtur tokën nga stuhitë.

Lexo: IUCN kërkon që Shqipëria të rishikojë ligjin për Zonat e Mbrojtura

Ligatinat janë gjithmonë zona tranzitore mes rrjedhës ujore të një lumi dhe brigjeve të tij, apo ndërmjet pasqyrës ujore të një liqeni apo deti dhe brigjeve të tyre, me një lidhje të ndërsjelltë mes tyre; si të tilla ndihmojnë në formimin, ruajtjen dhe shëndoshjen e vijës bregore të këtyre ekosistemeve; ato ndihmojnë në mbajtjen e ujit, dhe zbutjen hovit nga përmbytjet.

Ligatinat janë të vetmet mjedise ku lëndët e azotuara reduktohen në azot molekular, i cili rikthehet përsëri në atmosferë, duke ndihmuar kështu në ruajtjen e përbërjes atmosferike gjatë 400-500 milion viteve të fundit.

Ligatinat gjithashtu formojnë ujëmbledhës natyrorë dhe ndihmojnë në ruajtjen e cilësisë së dëshirueshme të ujit. Këto mjedise ndihmojnë në filtrimin e prurjeve me ujëra të ëmbla, duke mbrojtur mjedisin bregdetar dhe jetën detare.

Ndihmojnë shumë edhe në pastrimin e ujit nga lëndët ndotëse, metale të rëndë, lëndë organike etj. Kjo dukuri e njohur si fitopastrim, përdoret sot në botën e zhvilluar në pastrimin e ujërave nëpërmjet ndërtimit të kënetave artificiale.

Qytetërimi është zhvilluar shpesh në afërsi të këtyre mjediseve ujore. Për bollëkun që ato ofrojnë, njeriu gjithmonë ka ndërtuar vendbanimet e veta pranë këtyre zonave, kujtojmë këtu qytetet antike të Butrintit, Orikut, Apollonisë, Lezhës, Shkodrës, etj.

Këto zona mbeten gjithmonë si vende të tërheqëse dhe çlodhëse për shumë vizitorë vendas dhe të huaj, mjedise me rëndësi për turizmin natyror, por edhe për turizmin kulturor, në kërkim të gjurmëve të hershme të zhvillimit njerëzor.

Ndikimi i njeriut në ekosistemet ligationre

Nga ana tjetër, ekosistemet ligatinore janë sot nën ndikimin e turizmit, peshkimit dhe akuakulturës, përftimit të kripës, industrisë, veprimtarisë portuale dhe transportit detar, urbanizimit dhe bujqësisë.

Jo rrallë këto shkaktojnë ndryshime në mjedisin fizik, përfshirë dhe në gjeomorfologji ose kripësi, në vlerat e oksigjenit të tretur, etj.; sëbashku, këto mund të shkaktojnë varfërimin e biodiversitetit dhe të shërbimeve të të ekosistemit, nga  shqetësime në vijën bregdetare e deri te pakësimi i prodhimeve të detit.

Lexo: “Jo fluturime nĂ« NartĂ«â€, rikthehen protestat kundĂ«r Aeroportit tĂ« VlorĂ«s

Kjo është arsyea që zonat kënetore kanë qënë dhe mbeten ekosisteme shumë dobishme për botën e gjallë në përgjithësi, por edhe për vetë mbijetesën e njeriut. Si të tilla ato janë vende ushqimi, riprodhimi dhe strehë për një botë të pasur shtazore, veçanërisht për peshqit dhe shpendët ujorë dimërues ose migrues, disa prej tyre të rrezikuar globalisht.

Edhe shumĂ« organizma tĂ« tjerĂ« shtazorĂ« qĂ« shpesh jemi mĂ«suar t’i shohim nĂ« sterĂ©, pra larg ujit, nĂ« njĂ« mĂ«nyrĂ« ose tjetĂ«r janĂ« tĂ« detyruar tĂ« shkojnĂ« pranĂ« kĂ«tyre zonave pĂ«r tĂ« pĂ«rmbushur ndonjĂ«rĂ«n ose disa prej kĂ«tyre kĂ«rkesave.

Kuptimi i shkaqeve dhe pasojave të këtyre presioneve antropogjene ndihmon në përcaktimin e strategjive efektive të menaxhimit që minimizojnë pasojat negative dhe promovojnë përdorimin e qëndrueshëm të burimeve të vlefshme.

Për këtë njohja, dhe më tej shfrytëzimi si duhet, ruajtja dhe mbrojtja e tyre shihet me përparësi nga legjislacioni kombëtar dhe konventat ndërkombëtare, përfshirë këtu dhe Direktivën Kuadër Ujit (WFD, 60/2000), Konventën Ramsar, Konventën e Bernës, Konventën e Barcelonës, IUCN, WWF etj.

Qasja ligjore pёr mbrojtjen dhe menaxhimin e qĂ«ndrueshĂ«m tё ligatinave nё vendin tonё?

Ligatinat dallohen për larmi habitatesh me vlera natyrore dhe biologjike; por ato janë ekosisteme mjaft të ndërlikuara dhe njëkohësisht të brishta ndaj ndikimit të njeriut.

Kjo është arsyeja që ato janë në vëmendje të veçantë në Direktivën Kuadër të Ujërave (WFD, 60/2000).

Një pjesë e mirë e tyre në Shqipëri kanë sot një status mbrojtje, si Park Kombëtar (Butrinti, Divjakë-Karavasta, Prespa, Lura, Vjosa, Dajti, Thethi etj.), si Rezervate Natyrore (Kune-Vaini, Patok-Fushëkuqe,  etj.), si Peizazh i Ujor/Tokësor (Pogradeci, Rrushkulli, Pishë-Poro, Shkodra-Buna-Velipoja, Orikumi, etj.).

Lexo: Projektligji për mbetjet, mes transparencës së kufizuar dhe rrezikut për interesa private

ShqipĂ«ria ka sot 4 zona tĂ« mĂ«dha qĂ« bĂ«jnĂ« pjesĂ« nĂ« listĂ«n e KonventĂ«s Ramsar: Butrinti-Çuka-Stillo (SarandĂ«), Karavasta-Divjaka (LushnjĂ«) dhe Liqeni i ShkodrĂ«s-Lumi Buna-Velipoja (ShkodĂ«r) dhe Prespa.

Në tërësi, njohja e gjithë përbërësve biologjikë të ekosistemeve ujorë ndihmon më mirë pushtetin vendor dhe qendror në vend në shfrytëzimin e qëndrueshëm të pasurive ujore, në ruajtjen e ekosistemeve me habitate të pasura në lloje, me lloje të rralla dhe endemike, me habitate të brishta etj.

Kjo mund të ndihmojë për të shmangur shfrytëzimin e skajshëm, pa kriter, drejt një shfrytëzimi të qëndrueshëm, në sektorë të tillë si peshkimi dhe akuakultura, gjuetia, në urbanizimin e skajshëm, në vjeljen e bimëve aromatiko-mjekësore dhe produkteve të tjera, në ndërtimin e HEC-eve në lumenj etj.

Por dhe në masa mbrojtëse për të shmangur ndotjen nga urbanizimi dhe turizmi i pakontrolluar, nga përdorimi i keq i tokës dhe shpyllëzimet, nga bujqësia dhe blegtoria e pa kontrolluar, nga industria, nga trafiku dhe portet, etj.

Gjithë këto kërkesa burojnë që nga vetë Kushtetuta jonë, legjislacioni mjedisor vendas, por dhe nga shumë detyrime ndaj konventave ndërkombëtare, si dhe kërkesave të BE të miratuara nga Shqipëria.

The post Pse ligatinat janë jetike për biodiversitetin dhe klimën në Shqipëri? appeared first on Citizens.al.

↗

“SOS! Po grabitemi!”: AktivistĂ«t kundĂ«r resorteve turistike nĂ« ZvĂ«rnec dhe Sazan

✇Citizens.al
By: Elira Kadriu

“Ta shijojmĂ« Sazanin pa na e marrĂ« Ivanka!” Ă«shtĂ« kthyer nĂ« njĂ« batutĂ« tĂ« pĂ«rhapur tashmĂ« mes atyre qĂ« udhĂ«tojnĂ« drejt jugut tĂ« ShqipĂ«risĂ«. Ironia, megjithatĂ«, pasqyron njĂ« shqetĂ«sim real pĂ«r planet e zhvillimit turistik tĂ« lidhura me familjen Trump nĂ« zonat e mbrojtura tĂ« bregdetit shqiptar.

Postimet e Ivanka Trump, vajzës së Presidentit Amerikan në rrjetet sociale, shoqëruar me këngë tradicionale shqiptare, u komentuan gjerësisht në media gjatë fundit të muajit janar. Por përtej debatit mediatik dhe atij online me reagime emocionale, aksionet konkrete në terren kanë qenë të pakta.

PikĂ«risht, pĂ«r tĂ« thyer heshtjen, njĂ« grup aktivistĂ«sh dhe artistĂ«sh udhĂ«tuan tĂ« shtunĂ«n drejt ZvĂ«rnecit. NĂ« rĂ«rĂ«n pranĂ« lagunĂ«s sĂ« NartĂ«s, ata u kujdesĂ«n pĂ«r disa orĂ« qĂ« tĂ« shpalosnin njĂ« mesazh artistik me mbishkrimin “SOS, po grabitemi!”, tĂ« shoqĂ«ruar me vizatime shpendĂ«sh dhe gjallesash karakteristike tĂ« zonĂ«s sĂ« mbrojtur VjosĂ«-NartĂ« dhe Karaburun-Sazan.

Lexo: Nga vizitor në investitor strategjik, si e siguroi Sazanin Jared Kushner

Aksioni simbolik, që u ndoq nga Citizens.al, u zhvillua pranë Manastirit të Zvërnecit, në një territor ku biodiversiteti ishte i dukshëm me sy të lirë. Flamingot, çafkat e bardha dhe shpendë të tjerë migratorë e bëjnë zonën një nga pikat më të rëndësishme ekologjike në vend, mjaft të frekuentuar nga turistët e natyrës dhe ata që udhëtojnë për kamping.

Elsa Paja, një nga aktivistet, na tregoi se ideja lindi nga frika për pasojat e projekteve të paralajmëruara. Sipas saj, bashkimi i artistëve dhe aktivistëve ishte një reagim i drejtpërdrejtë ndaj ndjenjës së përjashtimit nga vendimmarrja.

“Dikush vjen nga jashtĂ« dhe tĂ« grabit tokĂ«n! Arsyet pse kjo nuk duhet tĂ« ndodhĂ« janĂ« tĂ« shumta, sa na lindi nevoja pĂ«r tĂ« bĂ«rĂ« diçka,” rrĂ«feu ajo pĂ«r Citizens.al

Komuniteti lokal: “Jemi kundĂ«r”

Por, në Zvërnec, kundërshtimi nuk vjen vetëm nga aktivistët. Blendon Mërtiri, peshkatar prej mbi 30 vitesh në Grykën e Dajlanit, e sheh zhvillimin e paralajmëruar si kërcënim për mënyrën e jetesës.

Lexo: Darka e Sazanit: Si u vu pasuria publike në tryezë

Prej një viti ai dhe peshkatarët e tjerë të zonës janë pa leje peshkimi, të pezulluara nga Ministria e Bujqësisë. Megjithatë, ai çdo ditë gjendet pranë varkave të ankoruara në lagunë.

“Me Zotin dhe me Trumpin nuk merremi. Por nĂ«se na thonĂ« tĂ« ikim se Ă«shtĂ« investim strategjik, çfarĂ« bĂ«het me ne?!” pyet ai me ironi.

Sipas MĂ«rtirit, turistĂ«t vijnĂ« nĂ« kĂ«tĂ« zonĂ« pĂ«r natyrĂ«n e egĂ«r, jo pĂ«r resorte luksoze tĂ« parashikuara pĂ«r t’u ngritur nga propozimi i paraqitur prej dhĂ«ndrit tĂ« Donald Trump, Jared Kushner.

MĂ«rtiri ngre gjithashtu shqetĂ«simin pĂ«r pronĂ«sinĂ« e tokĂ«s, duke theksuar se shumĂ« parcela tĂ« zonĂ«s sĂ« ZvĂ«rnecit janĂ« tĂ« ndara sipas ligjit “7501” dhe disa tĂ« papajisura me dokumente pronĂ«sie. ShqetĂ«simi kryesor mbetet te mĂ«nyra e shpronĂ«simit. Ai thotĂ« se deri mĂ« sot nuk ka pasur asnjĂ« informacion.

“Edhe Aeroport (Aeroporti i VlorĂ«s nĂ« AkĂ«rni), edhe resort
 do na vijĂ« e mira nĂ« derĂ«, mirĂ«qenie e madhe
” ironizoi Blendoni.

Një tjetër banore, Rita Xhaho, tha për Citizens.al se lajmin për ndërtimet e mundshme të resorteve në Zvërnec dhe Sazan e kishte mësuar nga televizioni. Për të, ndryshimi i peizazhit mjedisor do të thotë humbje e kujtimeve dhe e lidhjes personale me zonën.

Lexo: Kur natyra pĂ«rballet me betonin: Çmimi i lartĂ« i Aeroportit tĂ« VlorĂ«s

“Nga televizioni e morĂ«m vesh, qĂ« do bĂ«hen, ndĂ«rtimet, qĂ« do ti bej ajo, vajza e Trumpit,” theksoi Rita.

Zonat e Mbrojtura nën rrezik

Marina Xhaho, nga “Qendra pĂ«r Ruajtjen dhe Mbrojtjen e Mjedisit Natyror nĂ« ShqipĂ«ri” (PPNEA), e cila ishte pjesĂ« e grupit tĂ« aktivistĂ«ve, paralajmĂ«ron se çdo ndĂ«rhyrje me ndĂ«rtime rrezikon shkatĂ«rrimin e habitateve ku folezojnĂ« specie tĂ« mbrojtura.

Sipas saj, zona e mbrojtur Vjosë-Nartë strehon flamingot, pelikanët kaçurrelë, sqepbizët, kalorësit, pulëbardhat dhe dhjetëra lloje të tjera shpendësh ujorë.

Më 22 shkurt 2024, Kuvendi miratoi me votat e shumicës socialiste ndryshimet në Ligjin për Zonat e Mbrojtura, duke hapur rrugën për zhvillime turistike dhe investime në zona që më parë ishin të paprekshme. Përpjekjet për shfuqizimin e ligjit u rrëzuan nga Gjykata Kushtetuese.

Planet e propozuara nga kryeministri Rama në bashkëpunim me Kushner për Sazanin dhe Zvërnecin kanë hasur kundërshtim të gjerë: 41 organizata mjedisore nga 28 shtete i kërkuan publikisht qeverisë shqiptare pezullimin e këtyre nismave.

PPNEA ka paralajmëruar se rreth 14 kilometra vijë e egër bregdetare, aktualisht zonë e mbrojtur, rrezikon të shndërrohet në rrugë asfalti, ndriçim artificial dhe ndërtesa luksoze.

Sipas mjedisorĂ«ve, rreziku nuk kufizohet vetĂ«m nĂ« jug. Ndryshimet ligjore dhe nisma si “Paketa e Maleve” e zgjerojnĂ« logjikĂ«n e ndĂ«rhyrjes edhe nĂ« zona tĂ« tjera tĂ« mbrojtura nĂ« vend, duke vĂ«nĂ« nĂ« pikĂ«pyetje vetĂ« konceptin e mbrojtjes sĂ« aseteve natyrore.

Lexoni gjithashtu:

The post “SOS! Po grabitemi!”: AktivistĂ«t kundĂ«r resorteve turistike nĂ« ZvĂ«rnec dhe Sazan appeared first on Citizens.al.

↗

A keni marrë ndonjëherë Ozempik/Mounjaro?

✇Citizens.al
By: Citizens.al

Ky pyetësor mund të plotësohet në mënyrë anonime, të dhënat do të trajtohen me konfidencialitet dhe korrektësi nga redaksia e Citizens.al.

The post A keni marrë ndonjëherë Ozempik/Mounjaro? appeared first on Citizens.al.

↗

“Mur mĂ« mur” me çerdhen dhe kopshtin: Kulla 20 kate te “21 Dhjetori”

✇Citizens.al
By: Elira Kadriu

NĂ« zonĂ«n e “21 Dhjetorit,” nĂ« RrugĂ«n e KavajĂ«s, ngjitur me “Çerdhen Nr. 24”, “Kopshtin Nr.43” dhe “QendrĂ«n Komunitare tĂ« ShĂ«ndetit Mendor Nr.2” po ndĂ«rtohet njĂ« kullĂ« 20-katĂ«she me katĂ«r kate nĂ«ntokĂ«.

Punimet nĂ« kantier vijojnĂ«, pavarĂ«sisht se rreth tij shĂ«rbehet kujdes institucional pĂ«r fĂ«mijĂ«t dhe personat me shqetĂ«sime tĂ« shĂ«ndetit mendor. HapĂ«sira mes institucioneve dhe kantierit Ă«shtĂ« “mur mĂ« mur”.

GazetarĂ«t e Citizens.al u interesuan pĂ«r tĂ« marrĂ« informacion nĂ«se pĂ«r projektin nĂ« fjalĂ« ka pasur konsultime me institucionet. Nga çerdhja na u tha se informacionet vijnĂ« pĂ«rmes DrejtorisĂ« sĂ« Kopshteve dhe Çerdheve tĂ« TiranĂ«s.

Punonjësit pohuan se nuk mund të komentojnë publikisht projektin pa autorizim të drejtorisë, e cila nuk ishte e arritshme për koment.

Shqetësimi për ndikimin social

Kulla quhet “Nomad Building”, ajo Ă«shtĂ« projektuar nga studioja “Dalmat Architecture” dhe po zhvillohet nga kompania “Artech Group”.

Projekti mori lejen e zhvillimit nga qeveria më 2 prill 2024 dhe lejen e ndërtimit rreth një muaj më vonë. Leja theu rregullin e caktuar nga Plani i Përgjithshëm Vendor (PPV), që parashikonte një intensitet ndërtimi 2.8 për zonën dhe lartësi maksimale prej 8 katesh.

Sikurse e kemi analizuar dhe më parë në Citizens.al, norma e kritereve të PPV-së dhe PDV-ve mund të tejkalohet përmes vendimeve të Këshillit Kombëtar të Territorit dhe Ujit (KKTU), organ që drejtohet nga Kryeministri.

Me vendimet e saj KKTU-ja mund tĂ« vendosĂ« pĂ«rjashtime nga rregulloret. MirĂ«po shpeshtĂ«sia e kĂ«tyre “pĂ«rjashtimeve” ka bĂ«rĂ« qĂ« tashmĂ« normĂ« tĂ« jenĂ« vetĂ« tejkalimet e planit tĂ« pĂ«rgjithshĂ«m dhe ngritja nĂ« intensitet dhe lartĂ«si mĂ« tĂ« larta.

Lexo: Përjashtimi u bë normë, kullat në ish-bllok thyejnë kriteret e Planit Urbanistik

Në projektin e kullës intensiteti i ndërtimit është 8.8 dhe lartësia ka shkuar në 20 kate.

Zhvilluesit thonë se po i japin zgjidhje zonës që deri në vitin 2024 kishte një strukturim kaotik urban me ndërtesa kryesisht 1-katëshe dhe se në përfundim të projektit rreth 60% e sipërfaqes së truallit do të jepet për shfrytëzim si hapësirë publike.

Megjithatë shqetësues është fakti se projekti po zhvillohet krah tre institucioneve që ofrojnë shërbime shëndetësore dhe edukimi. Punimet zhvillohen me orare deri në 00:00 dhe në fazat e mëvonshme mund të ndikojë edhe më shumë me zhurmat apo nivelin e pluhurave.

Një model që po përsëritet

Ndërtimi i kullave pranë institucioneve arsimore apo shërbimeve publike nuk është më rast i izoluar në Tiranë.

NĂ« ish-Bllok, banorĂ« tĂ« tre pallateve pranĂ« shkollĂ«s 9-vjeçare “Emin Duraku” protestuan kundĂ«r njĂ« kulle 16-katĂ«she qĂ« nisi tĂ« ndĂ«rtohej aty. Çështja po ndiqet aktualisht nĂ« gjykatĂ«, ndĂ«rsa punimet nĂ« terren kanĂ« vijuar.

NĂ« Bulevardin “Bajram Curri” Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« publik gjithashtu plani pĂ«r njĂ« kullĂ« 19-katĂ«she pranĂ« shkollĂ«s 9-vjeçare “1 Maji”. NjĂ« skenar i ngjashĂ«m planifikohet tĂ« vijojĂ« edhe pranĂ« Kopshtit Nr.41 te “Rruga PjetĂ«r Budi”, ku njĂ« pallat 9-katĂ«sh pritet tĂ« ngrihet pranĂ« murit tĂ« kopshtit.

NĂ« raste tĂ« tjera, zhvillimet kanĂ« parashikuar edhe zhvendosjen e institucioneve ekzistuese. NjĂ« prej tyre Ă«shtĂ« jetimorja “Zyber Hallulli”, e cila pritet tĂ« zhvendoset nga trualli aktual dhe tĂ« riorganizohet te zona e ish-vilave gjermane.

NĂ« vend tĂ« saj planifikohet ndĂ«rtimi i tre kullave deri nĂ« 35 kate. KĂ«shtu, zhvillimet “mur mĂ« mur” me institucionet publike po kthehen nĂ« normĂ« teksa transparenca, konsultimi me komunitetin mbeten ende tĂ« paqarta.

Lexoni gjithashtu:

The post “Mur mĂ« mur” me çerdhen dhe kopshtin: Kulla 20 kate te “21 Dhjetori” appeared first on Citizens.al.

↗

Shpallet fituesi, tre kulla deri 35 kate te “Zyber Hallulli”

✇Citizens.al
By: Erblin Vukaj

Konkursi pĂ«r zhvillimin e truallit tĂ« jetimores “Zyber Hallulli” u mbyll sot me shpalljen e dy fituesve tĂ« ndarĂ«: grupi i udhĂ«hequr nga studio Rojkind Arquitectos do tĂ« zhvillojĂ« 3 kulla deri 35 kate, ndĂ«rsa grupi i udhĂ«hequr nga Hector Barroso do tĂ« zhvillojĂ« kampusin e ri tĂ« jetimores dhe zyrave tĂ« inspektorateve te ish-vilat gjermane.

Vendimi u mor pas rreth katër orësh diskutime, ku juria arriti në përfundimin se asnjë projekt-propozim nga 5 grupet finaliste nuk i trajtonte në mënyrë plotësisht të suksesshme kërkesat duke bërë kështu që fituesit të ishin të ndarë sipas funksioneve.

Pesë finalistë, e njëjta qasje vertikale

Pavarësisht ndarjes së çmimeve, prezantimet e pesë projekteve finaliste treguan një uniformitet të qartë në qasje: të gjitha studiot propozuan tre deri në katër kulla me lartësi deri në 45 kate.

Trualli i ish-jetimores u trajtua nga të gjitha ekipet si një nyje intensive zhvillimi imobiliar, ku dominoi vertikalizimi, densiteti i lartë dhe funksionet rezidenciale elitare, ndërsa hapësirat publike mbetën të kufizuara dhe kryesisht dekorative.

Projekti i Rojkind Arquitectos S.C pĂ«r kulla te “Zyber Hallulli”/KISH.

Ndryshimet mes projekteve u kufizuan në fasada, volumetri dhe gjuhë simbolike, por asnjë prej tyre nuk doli nga paradigma e zhvillimit intensiv vertikal, duke e kthyer konkursin më shumë në një garë estetike sesa në një debat real mbi alternativat e përdorimit të truallit publik.

Lexo: “Shteti si agjent imobiliar”, nga Sazani te Zyber Hallulli

Juria përbëhej nga Kryeministri Edi Rama, drejtueset e Korporatës së Investimeve Shqiptare (KISH), Agjencisë së Zhvillimit të Territorit dhe Agjencisë Kombëtare të Planifikimit të Territorit, si dhe arkitektë ndërkombëtarë.

Në këtë përbërje ra në sy mungesa e përfaqësimit të Bashkisë Tiranë, e cila në konkurse të mëparshme ishte e përfshirë drejtpërdrejt në vendimmarrje përmes kryetarit Erion Veliaj, aktualisht në paraburgim si i pandehur për akuzat e korrupsionit dhe pastrimit të parave.

Mungesa e pushtetit lokal në një projekt me ndikim të drejtpërdrejtë urban për kryeqytetin ngre pikëpyetje mbi formulën e vendimmarrjes dhe rolin e bashkisë në zhvillimet madhore të Tiranës.

ÇfarĂ« parashikonte thirrja e KISH?

Thirrja “duo pĂ«r projekt-propozim dhe investim”, e hapur mĂ« 15 shtator 2025, parashikonte shpĂ«rnguljen e jetimores dhe zyrave tĂ« shĂ«rbimeve tĂ« punĂ«s nga trualli aktual, si dhe ndĂ«rtimin e njĂ« kampusi tĂ« ri te rruga “Gramoz Pashko”, nĂ« ish-kompleksin rezidencial tĂ« diplomatĂ«ve tĂ« GjermanisĂ« Lindore.

Sipas kushteve, ndërtimi i godinave të reja për jetimoren dhe zyrat do të mbulohet nga investitori privat, ndërsa një pjesë e sipërfaqes së ndërtimit në kullat e reja do të jepet për përdorim publik.

Gara pĂ«r zhvillimin e truallit u fitua nga grupi i kryesuar prej studios Rojkind Arquitectos S.C (me bashkĂ«punĂ«torĂ« Asab, Son Engineering & Construction, dhe Julian Kasharaj). Ky grup qe angazhuar nga kompania Motus (e zotĂ«ruar nga sipĂ«rmarrĂ«si Idajet Ismailaj, aksionere nĂ« kompaninĂ« Alb-Star e njohur pĂ«r ndĂ«rtimin e stadiumit “Arena KombĂ«tare”).

“Quhet Kor, si zĂ«ri i shumĂ« njerĂ«zve” tha gjatĂ« prezantimit arkitekti meksikan tĂ« projektit qĂ« parashikon tre kulla 20-25-35 katĂ«she tĂ« lidhura me ura (korridore tĂ« pĂ«rbashkĂ«ta) dhe shfrytĂ«zim maksimal tĂ« truallit pĂ«r parking (rreth 3,500 m2). Dy prej kullave parashikohen pĂ«r rezidenca teksa fasada propozohet tĂ« jetĂ« e varur me forma unike tĂ« çrregullta.

Projekti i Taller Hector Barroso i kampusit të ri të jetimores te ish-vilat gjermane/KISH.

Ndërsa pjesa e kampusit të ri të jetimores iu dha grupit të kryesuar nga studio Taller Hector Barroso (me bashkëpunëtorë Studio B&L, Doriana Bleta, Agim Seranaj dhe Ardian Paci). Ky grup qe angazhuar nga PROGEEN (e zotëruar nga sipërmarrësi Genc Kuçuku, i cili mbetet në diskutime me KISH për të zhvilluar projektin e Void Tower në këmbim të ndërtimit të zyrave qeveritare te Komuna e Parisit).

Lexo: Darka e Sazanit, si u vu pasuria publike në tryezë

Pritet qĂ« mes dy investitorĂ«ve tĂ« paraqitet ofertĂ« ndaj KISH pĂ«r t’u vendosur mĂ« pas se cili do tĂ« jetĂ« sipĂ«rmarrĂ«si qĂ« do tĂ« pĂ«rfitojĂ« tĂ« drejtĂ«n pĂ«r ta zhvilluar kĂ«tĂ« thirrje.

Ndër grupet e tjera propozuese ishin:

  • BE-IS (e sipĂ«rmarrĂ«sit Hamz Islamaj) dhe CEBRA Arkitekter A/S, me LOFT Architects dhe Superflex Studio
  • Gruppo Koni SRL (e sipĂ«rmarrĂ«sve Nik dhe SandĂ«r Nikolli), qĂ« pĂ«rfshin Stefano Boeri Architetti, Gross.Max, AEI Progetti dhe artistin Patrick Tuttofuoco, sĂ« bashku me kontraktorĂ« lokalĂ«
  • DIAGONAL Projektim & Zbatim (e sipĂ«rmarrĂ«sit Nikolin Jaka), + ASL shpk me Carrilho da Graca Arquitectos.

Diskurs optimist, bilanc problematik

NĂ« fjalĂ«n e tij para konkursit, Kryeministri Edi Rama e paraqiti thirrjen si njĂ« mundĂ«si pĂ«r krijimin e kushteve mĂ« tĂ« mira pĂ«r fĂ«mijĂ«t jetimĂ« dhe si pjesĂ« tĂ« njĂ« serie veprash madhore arkitekturore qĂ«, sipas tij, e kthejnĂ« ShqipĂ«rinĂ« nĂ« pikĂ« referimi pĂ«r arkitektĂ«t ndĂ«rkombĂ«tarĂ« dhe nĂ« njĂ« “universitet tĂ« hapur” pĂ«r brezat e rinj.

Por përtej këtij diskursi, bilanci i KISH në konkurset për pronat publike mbetet problematik. Në më shumë se 16 thirrje të hapura prej vitit 2024, nuk është njoftuar asnjë kontratë finale e përfunduar, ndërsa në të paktën një rast investitori i shpallur fitues është tërhequr (AIBA Company te thirrja për Void Tower).

Projekti i Rojkind Arquitectos S.C pĂ«r kulla te “Zyber Hallulli”/KISH.

Edhe thirrja për Bibliotekën Kombëtare, e lidhur me ndërtimin e një kulle në të njëjtën zonë, u anulua për mungesë interesimi dhe aktualisht nuk ka një proces të ri të hapur.

Në praktikë, puna e Korporatës dhe agjencive partnere ka prodhuar kryesisht konkurse dhe projekte në formë vizualizimesh, me një faturë prej të paktën 1.4 milionë euro shpërblime për finalistët, por pa rezultate konkrete në terren.

Ndërkohë, fakti që pesë studio të ndryshme përfundojnë në të njëjtën zgjidhje urbane (3 kulla!) sugjeron se korniza e konkursit ishte e orientuar që në fillim drejt ndërtimeve shumëkatëshe (paralajmëruar nga Citizens.al që në fillim), duke lënë pak ose aspak hapësirë për modele alternative zhvillimi.

NĂ« kĂ«tĂ« kuptim, konkursi pĂ«r “Zyber Hallullin” nuk hap njĂ« debat mbi interesin publik, por e konsolidon mĂ« tej praktikĂ«n ku trualli publik shihet kryesisht si potencial ndĂ«rtimi maksimal, ndĂ«rsa funksioni social dhe ndikimi urban mbeten çështje dytĂ«sore dhe madje shpĂ«rngulen sa mĂ« larg rrugĂ«ve kryesore tĂ« kryeqytetit.

Lexoni gjithashtu:

The post Shpallet fituesi, tre kulla deri 35 kate te “Zyber Hallulli” appeared first on Citizens.al.

↗

Dekriminalizimi i pjesshĂ«m dhe rreziku i “statusit” tĂ« gazetarit

✇Citizens.al
By: Erisa Kryeziu

Në orët e para të së mërkurës, Kuvendi miratoi një paketë të gjerë ndryshimesh në Kodin Penal, të cilat qeveria i prezantoi si harmonizim me standardet evropiane.

Mes rreth 50 neneve të ndryshuara ishte edhe neni 120, që lidhet me shpifjen. Për këtë nen, organizatat e medias dhe gazetarët kishin kërkuar dekriminalizim të plotë.

Sipas tyre, dekriminalizimi i plotë do të shmangte ndjekjet penale dhe paditë SLAPP ndaj gazetarëve, mediave, aktivistëve apo qytetarëve që kritikojnë pushtetin në interes publik. Por çfarë ndodhi dhe cili ishte rezultati përfundimtar i kësaj çështjeje?

Nga dekriminalizimi i shpifjes te “rregullimi” i profesionit tĂ« gazetarit

NĂ« Komisionin Parlamentar pĂ«r Çështjet Evropiane dhe PunĂ«t e Jashtme, deputetja e PartisĂ« Demokratike, Jorida Tabaku, prezantoi njĂ« nismĂ« personale pĂ«r dekriminalizimin e shpifjes, tĂ« konsultuar me grupet e interesit. Por, propozimi i saj u rrĂ«zua.

NĂ« tĂ« njĂ«jtin komision, deputetĂ« tĂ« PartisĂ« Socialiste sollĂ«n nĂ« diskutim njĂ« tjetĂ«r element: rregullimin e profesionit pĂ«rmes “statusit” tĂ« gazetarit.

Deputeti Balla theksoi se “nĂ« asnjĂ« vend tĂ« EvropĂ«s nuk je gazetar vetĂ«m se vetĂ«shpallesh apo vĂ« njĂ« bexh”. PĂ«rmes kĂ«tij qĂ«ndrimi ai kĂ«rkoi hartimin e njĂ« ligji pĂ«r tĂ« rregulluar dhe regjistruar profesionin e gazetarit.

Deputetja Klodiana Spahiu e mbështeti këtë qasje, duke e krahasuar me rregullimin e profesioneve të tjera sikurse shëndetësia.

Organizatat e medias dhe vetë gazetarët reaguan njëzëri kundër kësaj qasjeje.

Ata kërkuan dekriminalizim të plotë të shpifjes, sikurse qe kërkuar vazhdimisht edhe nga BE-ja, si dhe heqje dorë nga çdo ide për regjistrimin e gazetarëve apo krijimin e një statusi formal.

Sipas tyre, lidhja e pĂ«rgjegjĂ«sisĂ« penale tĂ« shpifjes vetĂ«m me gazetarĂ«t “e regjistruar dhe tĂ« njohur” krijon pĂ«rjashtim dhe cenon lirinĂ« e shprehjes, veçanĂ«risht nĂ« njĂ« vend qĂ« “nuk ka dhe nuk duhet tĂ« ketĂ« njĂ« sistem ligjor pĂ«r regjistrimin e gazetarĂ«ve”.

Blerjana Bino, studiuese dhe përfaqësuese e Rrjetit të Gazetarëve të Sigurt për Shqipërinë (SafeJournalists), theksoi se gazetaria nuk është e drejtë më vete për një kategorie profesionale, por një funksion i garantuar dhe i mbrojtur nga liria e shprehjes.

“Gazetaria [
] mbrohet pĂ«r shkak tĂ« asaj qĂ« bĂ«n: informon publikun, kontrollon pushtetin dhe kontribuon nĂ« debatin mbi çështje me interes publik,” u shpreh Bino.

Sipas saj, standardet evropiane e mbrojnë gazetarinë si veprimtari, jo si profesion që kërkon njohje shtetërore. Një sistem që kushtëzon mbrojtjen ligjore me regjistrim formal rrezikon ta shndërrojë një të drejtë universale në privilegj të kushtëzuar.

Isa Myzyraj nga Asociacioni i Gazetarëve të Shqipërisë e cilësoi këtë qasje si një ndërhyrje të rrezikshme shtetërore.

“Kjo qasje [
] kur lidhet me pĂ«rfitimin e njĂ« garancie penale, nuk Ă«shtĂ« reformĂ«, por kontroll,” tha Myzyraj pĂ«r Citizens.al.

Ai vuri në dukje se Kodi Penal nuk përcakton se cili institucion do të regjistrojë gazetarët, duke hapur rrugën për një ligj të ardhshëm mbi statusin e tyre.

Sipas Myzyrajt, pĂ«rdorimi i ligjit penal pĂ«r tĂ« parapĂ«rgatitur kĂ«tĂ« terren pĂ«rbĂ«n mjet presioni ndaj medias. Ai e quajti “kornizĂ« tĂ« rrezikshme konceptuale” e cila â€œĂ«shtĂ« futur qĂ«llimisht nĂ« Kodin Penal pĂ«r t’i hapur rrugĂ« regjistrimit tĂ« gazetarĂ«ve”.

Pedagogu dhe studiuesi i medias, Elvin Luku, vlerëson se pas ndryshimeve të fundit në Kodin Penal pozicioni i gazetarit është rënduar.

“Gazetari dĂ«nohet si kur gĂ«njen me qĂ«llim, ashtu edhe kur vepron nĂ« mirĂ«besim,” u shpreh ai duke pĂ«rmendur termin ligjor “informacion nĂ« mirĂ«besim”.

Sipas ndryshimeve, në rast refuzimi për të hequr një publikim, gazetari duhet të provojë para gjykatës përpjekjet për verifikim, duke rrezikuar ekspozimin e burimeve.

Luku thotë se me ndryshimet e fundit shpifja lidhet nominalisht me gazetarin.

“PĂ«r ta pĂ«rjashtuar nga pĂ«rgjegjĂ«sia, e cenon rĂ«ndĂ« pavarĂ«sinĂ« e tij,” thekson ai.

Pedagogu Luku shton se KiE dhe Gjykata Evropiane inkurajojnĂ« dekriminalizimin e shpifjes, por ndĂ«rkohĂ« vetĂ«m 4 prej 27 vendeve tĂ« BE-sĂ« e kanĂ« kaluar shpifjen nĂ« proceset civile. Nga ana tjetĂ«r ai propozoi qĂ« rolin e regjistrimit tĂ« gazetarĂ«ve ta luajnĂ« unionet aktuale ose ato tĂ« reja “me kushtet qĂ« tĂ« jenĂ« jo mĂ« pak se tre, ose mbi tre”.

“Regjistrimi tĂ« jetĂ« njĂ« akt formal, njĂ« lloj vetĂ«deklarimi, jo diplomĂ« apo njĂ« licencĂ«,” argumentoi Luku, sipas tĂ« cilit vetĂ«rregullimi i sektorit kĂ«rkon emancipim.

Regres ligjor dhe pasiguri

AleksandĂ«r Çipa, kryetar i Unionit tĂ« GazetarĂ«ve ShqiptarĂ«, e cilĂ«son paketĂ«n e miratuar sĂ« fundmi si regres krahasuar me ndryshimet e para 14 viteve.

“Me ndryshimet [
] ne mendojmĂ« se Ă«shtĂ« rĂ«nduar penalizimi i shpifjes dhe kjo ndoshta si reagim ligjbĂ«rĂ«sish nga kĂ«rkesa populiste dhe prej disa OJQ-sh”, tha Çipa pĂ«r Citizens.al

Sipas tij, amendimet aktuale rrisin rrezikun penal, sidomos pĂ«r gazetarĂ«t investigativĂ« dhe “freelancer”-Ă«t, duke i ekspozuar ndaj kĂ«rkesave pĂ«r verifikim burimesh nga organet e drejtĂ«sisĂ« – gjithmonĂ« nĂ«se pĂ«rballen me padi pĂ«r shpifje.

Çipa ngre pyetje thelbĂ«sore mbi konceptin e statusit tĂ« gazetarit, i cili me formulimin e ri lĂ« hapĂ«sira ambigue si pĂ«r shembull pĂ«r regjistrimin: kush e certifikon, kush e pĂ«rcakton, mbi çfarĂ« baze dhe nĂ« cilin dokument zyrtar ekziston?

Ai thekson se në ligje nuk kanë vlera nënkuptimet dhe për këtë kujtoi se në Shqipëri janë debatuar shpesh dy modele: ai i Urdhrit të Gazetarëve dhe modeli evropian i vetërregullimit, por asnjëri nuk është ndërtuar realisht.

Sipas tij, vetërregullimi i strukturuar dhe gjithëpërfshirës mbetet alternativa e vetme dhe e duhur, por jo përmes presionit të Kodit Penal.

PĂ«r kĂ«tĂ« propozon mbajtjen e njĂ« “Kongresi KombĂ«tar tĂ« vetĂ«rregullimit mediatik,” i cili tĂ« zgjedhĂ« mĂ« pas njĂ« kĂ«shill me mekanizma ekzekutivĂ«.

“Kjo arkitekturĂ« mund tĂ« pĂ«rfshijĂ« çdo organizatĂ«, çdo entitet dhe grup interesi, pĂ«rfshi edhe ente apo struktura monitoruese qĂ« ka skena e shoqĂ«risĂ« sonĂ«,” u shpreh Çipa.

Lexo gjithashtu:

The post Dekriminalizimi i pjesshĂ«m dhe rreziku i “statusit” tĂ« gazetarit appeared first on Citizens.al.

↗

“Seka Hydropower” s’u paraqit, pushohet padia ndaj banorĂ«ve tĂ« Zall-Gjoçajt

✇Citizens.al
By: Erisa Kryeziu

Tre muaj pasi i paditi pĂ«r shpifje dhe fyerje, kompania qĂ« ka ndĂ«rtuar dhe operon hidrocentralet nĂ« zonĂ«n e Zall-Gjoçajt duket tĂ« jetĂ« tĂ«rhequr. Gjykata e LezhĂ«s vendosi sot tĂ« pushojĂ« çështjen ndaj tre banorĂ«ve tĂ« zonĂ«s pasi pĂ«rfaqĂ«suesit e “Seka Hydropower” nuk u paraqitĂ«n.

“Ne kĂ«rkojmĂ« drejtĂ«si dhe e drejta do tĂ« dalĂ« njĂ« ditĂ«â€, tha DhimitĂ«r Koleci, pas vendimit.

Mosparaqitja e “Seka Hydropower,” si paditĂ«se, ndodhi edhe pse ishte renĂ« dakord pĂ«r seancĂ«n e sotme nga tĂ« dyja palĂ«t.

“Gjykata vendosi pushimin e gjykimit, sepse vete kodi i procedurĂ«s penale parashikon qĂ« nĂ«se nuk paraqitet kĂ«rkuesi apo pĂ«rfaqĂ«suesi i tij ligjor gjykimi pushohet”, u shpreh pĂ«r Citizens.al Tauland Asllanaj, avokat i dy prej tre banorĂ«ve tĂ« paditur.

Të paditurit ishin Dhimitër Koleci, Adem Xhokola dhe Jorgji Locaj. Ajo bazohej në deklaratat për mediat dhe komunikimet e banorëve gjatë protestave, ku ata ngritën shqetësime për ndikimin e hidrocentraleve në lumin Flim dhe Urakë.

MĂ« 26 nĂ«ntor 2025, ishte zhvilluar seanca e pajtimit ku kompania pati kĂ«rkuar qĂ« banorĂ«t tĂ« kĂ«rkonin falje pĂ«r deklarata e tyre publike. KĂ«rkesĂ« qĂ« ishte refuzuar nga banorĂ«t, tĂ« cilĂ«t theksonin se padia ishte njĂ« pĂ«rpjekje pĂ«r t’i intimiduar pĂ«r angazhimin si aktivistĂ« kundĂ«r projekteve tĂ« hidrocentraleve.

“PalĂ«t nuk gjetĂ«n dakordĂ«sinĂ« dhe pĂ«r kĂ«tĂ« shkak u la seanca sot,” tregoi avokati Asllanaj.

“JanĂ« rregullat proceduriale qĂ« nĂ« momentin qĂ« dĂ«shton seanca e pajtimit dhe vijon gjykimi thĂ«rritet edhe njĂ« pĂ«rfaqĂ«sues i ProkurorisĂ«â€, vijoi ai.

Sipas avokatit Asllanaj kjo ishte një përpjekje për të intimiduar aktivistët. Ai argumentoi se padia ishte e targetuar te personat më të zëshëm në protesta.

“Diskutimet apo pretendimet pĂ«r shprehje fyese lidheshin thjesht me pretendimet e banorĂ«ve pĂ«r tĂ« gĂ«zuar tĂ« drejtĂ«n pĂ«r ujĂ«â€, tha avokati.

Kompania pretendonte se këto deklarata i kanë dëmtuar imazhin. Ndërkohë, banorët dhe aktivistët e shihnin çështjen si një padi tipike SLAPP, e përdorur për të frenuar protestat dhe zërin kundërshtues të komunitetit. Kjo pasi nëse ata shpallen fajtor rrezikojnë një gjobë të konsiderueshme nga 50,000 deri në 3,000,000 lekë.

“Kemi pĂ«rballĂ« njĂ« firmĂ« tĂ« fuqishme qĂ« Ă«shtĂ« e lidhur me shtetin, nuk janĂ« njerĂ«z tĂ« thjeshtĂ«â€, u shpreh DhimitĂ«r Koleci pas pushimit tĂ« çështjes.

“Rasti i kĂ«saj firme, kishte avokat atĂ« qĂ« ka Belinda Balluku. Ajo qĂ« i ka dhĂ«nĂ« licencĂ«n dhe ka formosur pĂ«r kĂ«to HEC-e,” tregoi mĂ« tej Koleci.

Për çështjen e hidrocentraleve në Zall-Gjoçaj, banorët janë në procese gjyqësore.

Kronologjia e ndjekjes së çështjes në rrugë ligjore:

‱ 2019 – Gjykata Administrative rrĂ«zoi kĂ«rkesĂ«n pĂ«r pezullimin e punimeve.
‱ 2020 – Gjykata Administrative rrĂ«zoi padinĂ« pĂ«r ndalimin e HEC-eve.
‱ 2021 – Gjykata anuloi licencĂ«n e dhĂ«nĂ« nga Enti Rregullator i EnergjisĂ« (ERE) pĂ«r HEC-in “Zajs” brenda Parkut KombĂ«tar Zall-Gjoçaj.
‱ 2021 – Gjykata rrĂ«zoi padinĂ« kundĂ«r institucioneve qĂ« dhanĂ« lejet.
‱ 2021 – Apeli lĂ« nĂ« fuqi vendimin pĂ«r anulimin e licencĂ«s sĂ« ERE-s ndaj HEC-it “Zajs”.
‱ 2022 – ERE zbaton vendimin dhe i heq licencĂ«n HEC-it “Zajs”.
‱ 2022 – Gjykata e LartĂ« konfirmon pĂ«rfundimisht heqjen e licencĂ«s kompanisĂ« “Seka HydropoĂ«er” pĂ«r njĂ« nga HEC-et.
‱ 2025 – Gjykata Administrative e Apelit lĂ« nĂ« fuqi ndĂ«rtimin e HEC-eve nĂ« Zall-Gjocaj.

Lexo gjithashtu:

The post “Seka Hydropower” s’u paraqit, pushohet padia ndaj banorĂ«ve tĂ« Zall-Gjoçajt appeared first on Citizens.al.

↗

Zvarritja e çështjes Balluku rikthen protestat përpara Kuvendit

✇Citizens.al
By: Elira Kadriu

Zvarritja e vendimmarrjes për imunitetin e zv.kryeministres Belinda Balluku riktheu sot protestat qytetare përpara Kuvendit.

Këshilli i Mandateve shtyu sërish mbledhjen, edhe pse ishte paralajmëruar se do të merrte një vendim këtë javë.

Ndërkohë, edhe Gjykata Kushtetuese nuk ka marrë një vendim përfundimtar mbi pezullimin Ballukut, e cila mban njëherësh edhe postin e ministres së Infrastrukturës.

Aktivistë dhe qytetarë e cilësuan këtë situatë si një zvarritje të qëllimshme të procesit.

Të indinjuar nga mungesa e ndëshkimit për korrupsionin e pretenduar nga hetimet e Strukturës së Posaçme Anti-Korrupsion (SPAK), dhjetëra protestues u mblodhën sot përpara hyrjes së Kryesisë së Kuvendit.

Ata shpalosĂ«n njĂ« banderolĂ« me mesazhin: “PĂ«r drejtĂ«si deri nĂ« fund!”.

“KĂ«rkojmĂ« nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« menjĂ«hershme ndĂ«rprerjen e kĂ«tij procesi farsĂ«, mbledhjen urgjente tĂ« KĂ«shillit tĂ« Mandateve dhe trajtimin e çështjes me transparencĂ« tĂ« plotĂ«,” theksoi Sidorela Vatnikaj, nga organizata “DrejtĂ«si Sociale”.

Sipas saj, çdo shtyrje tjetër përbën një akt të vetëdijshëm kundër demokracisë dhe vullnetit qytetar.

Gjatë protestës, aktivistët hodhën dhjetëra çelësa përpara hyrjes së Kryesisë si shenjë simbolike e një prej pretendimeve të ngritura, sipas së cilave dyshohet se numri dy i qeverisë ka kapitalizuar pasuri të majme nga korrupsioni dhe abuzimi me pushtetin.

“A ka hall mĂ« tĂ« madh pĂ«r qytetarin, kur prokuroria thotĂ« se njĂ« ministĂ«r Ă«shtĂ« duke vjedhur?” drejtoi si pyetje retorike Migen Qiraxhi nga QĂ«ndresa Qytetare, teksa akuzoi disa deputetĂ« se po bllokojnĂ« qĂ«llimisht procesin.

Qiraxhi pĂ«rmendi me emra Niko Peleshin, Taulant BallĂ«n, Blendi Çuçin, Ulsi ManjĂ«n dhe Blendi Çomon, duke i cilĂ«suar si pengues tĂ« drejtĂ«sisĂ«.

“Kudo nĂ« botĂ« shqiptarĂ«t mund tĂ« blejnĂ« njĂ« shtĂ«pi. I vetmi vend ku nuk munden, Ă«shtĂ« ShqipĂ«ria,” tha ai nĂ« pĂ«rmbyllje.

Aktivisti Andi Tepelena solli në vëmendje edhe pasojat sociale të qeverisjes. Ai theksoi emigrimin masiv të të rinjve duke referuar si shifër se 79% e studentëve synojnë të largohen nga vendi.

Kjo ishte protesta e dytĂ« e kĂ«tij grupimi. NĂ« dhjetor 2025, ata protestuan bashkĂ« me PartinĂ« MundĂ«sia me moton “Peshku qelbet nga koka”.

ÇfarĂ« dimĂ« deri mĂ« tani?

Që prej vjeshtës së vitit 2025, zëvendëskryeministrja Balluku është në qendër të një procesi hetimor dhe politik, që përfshin akuzat penale të SPAK, vendimet e gjykatave, si dhe ndërhyrjen institucionale të nivelit të lartë.

Në nëntor 2025, SPAK i bëri ballafaqim Ballukut dhe ish-drejtorëve të ARRSH-së, nën varësi të saj, me akuzat për shkelje të procedurave të prokurimit në projekte të mëdha, përfshirë tenderët për Tunelin e Llogarasë dhe Unazën e Madhe të Tiranës, me vlerë qindra miliona euro.

Hetimi përfshinte pretendime se një grup zyrtarësh kishte favorizuar kompani të caktuara në shkelje të ligjit të prokurimeve. SPAK kërkoi më pas pezullimin nga detyra dhe një ndalim të daljes nga vendi për Ballukun, si masa sigurie.

Më 20 nëntor 2025, Gjykata e Posaçme kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar (GJKKO) i miratoi masat e kërkuara.

Kryeministri Edi Rama reagoi publikisht kundër vendimit të GJKKO-s, duke e cilësuar ndërhyrje të paprecedentë të sistemit të drejtësisë në funksionimin e ekzekutivit dhe e çoi çështjen para Gjykata Kushtetuese.

Kjo solli një konflikt kompetencash mes institucioneve, duke reflektuar tensione rreth ndarjes së pushteteve.

Më 12 dhjetor, me shumicë votash, Gjykata Kushtetuese vendosi ta rikthejë në detyrë Ballukun, duke pezulluar përkohësisht efektet e vendimit të GJKKO-s deri në shqyrtim të mëtejshëm.

Vendimi u arrit pas një ankimi të Kryeministrit dhe u argumentua se masa e pezullimit nga detyra kishte krijuar mosmarrëveshje kompetencash në interpretimin e ligjit kushtetues mbi imunitetin dhe funksionimin e përgjithshëm të ekzekutivit, pra qeverisë.

Pas kësaj lëvizjeje, SPAK kërkoi zyrtarisht heqjen e imunitetit të Ballukut me synimin për të vendosur ndaj saj një masë më të fortë sigurie, çka nënkupton arrestimin.

MĂ« 17 dhjetor, Kuvendi i mohoi anĂ«tarĂ«ve tĂ« KĂ«shillit tĂ« Mandateve dosjen hetimore duke e argumentuar kĂ«tĂ« si informacion “sekret hetimor”. EkspertĂ«t e quajtĂ«n vendimin absurd.

Gjykata Kushtetuese njoftoi tĂ« martĂ«n se i nevojitej mĂ« shumĂ« kohĂ« pĂ«r t’u shprehur pĂ«r çështjen e pezullimit nga GJKKO-ja, qĂ«ndrim qĂ« u pĂ«rdor nga shumica socialiste si argument pĂ«r tĂ« frenuar procesin e shqyrtimit tĂ« imunitetit tĂ« Ballukut.

Lexoni gjithashtu:

The post Zvarritja e çështjes Balluku rikthen protestat përpara Kuvendit appeared first on Citizens.al.

↗

50 ndryshime, pa reformë: Kodi Penal si mjet kontrolli

✇Citizens.al
By: Erblin Vukaj

Kuvendi miratoi nĂ« orĂ«t e para tĂ« mĂ«ngjesit tĂ« sĂ« mĂ«rkurĂ«s, njĂ« paketĂ« tĂ« gjerĂ« ndryshimesh nĂ« Kodin Penal. Qeveria i paraqiti ato si “harmonizim me standardet evropiane”. Por nĂ« praktikĂ«, ndryshimet prodhuan forcim selektiv tĂ« shtetit ndĂ«shkues, pĂ«rmes njĂ« procesi tĂ« shpejtĂ« dhe politikisht tĂ« mbyllur.

Paketa u votua rreth orës 03:00 të mëngjesit, vetëm me votat e shumicës socialiste. Ajo përfshinte rreth 50 ndryshime dhe shtesa në Kodin Penal, mes tyre edhe dekriminalizimin e pjesshëm të shpifjes, përmes ndryshimit të Nenit 120.

Kodi Penal, i miratuar fillimisht në vitin 1995, ka pësuar tashmë 26 ndërhyrje në 31 vite. Dhjetë prej tyre kanë ardhur pas vendimeve të Gjykatës Kushtetuese. Frekuenca e ndryshimeve tregon për mungesën e stabilitetit dhe vizionit afatgjatë.

Ndryshimet e fundit qenë propozuar në tetor 2025. Ato pasuan draftin e një Kodi të ri Penal, prezantuar në korrik nga Ministria e Drejtësisë. Drafti i Kodit të ri u përball me kritika të forta nga juristë, akademikë, media dhe shoqëria civile dhe për rrjedhojë qeveria e tërhoqi pa e çuar në Kuvend.

Kështu, në vend të një reforme të plotë, shumica zgjodhi rrugën e arnimeve. Ndryshime të pjesshme, të shpërndara dhe pa një debat të gjerë publik. Pyetja mbetet: A përmbush kjo qasje pritshmëritë e integrimit evropian? Sipas qeverisë, po, por rruga e ndjekur nuk bind.

Edhe pse në mandatin e katërt, shumica socialiste shmang ende kostot politike të një Kodi të ri Penal. Një reformë e tillë kërkon debat, konsensus dhe balancë mes sigurisë publike dhe të drejtave themelore. Elemente që munguan në procesin e fundit të përmbyllur mëngjesin e së mërkurës.

ÇfarĂ« pĂ«rfshijnĂ« ndryshimet?

Paketa zgjeroi juridiksionin penal pĂ«r shtetasit e huaj rezidentĂ« nĂ« ShqipĂ«ri, edhe pĂ«r vepra pjesĂ«risht tĂ« kryera jashtĂ« territorit. U pĂ«rjashtuan nga parimi i “dĂ«nueshmĂ«risĂ« sĂ« dyfishtĂ«â€ disa krime tĂ« rĂ«nda, pĂ«rfshirĂ« trafikun e qenieve njerĂ«zore dhe abuzimin seksual me tĂ« mitur.

Pati rishikime dhe nene specifike për të luftuar terrorizmin. Ndërkohë, u shtuan dënime plotësuese në rastet e refuzimit të ekstradimit dhe ndalimin e ushtrimit të profesioneve që përfshijnë kontakt me fëmijët për persona të dënuar për vepra penale. U forcuan ndëshkimet për pornografinë, shfrytëzimin dhe krimet seksuale ndaj të miturve, me dënime që shkojnë deri në 20 vjet burg.

Një ndryshim domethënës ishte heqja e (pikës 7 të Nenit 28) mundësisë për ulje ose përjashtim nga dënimi për anëtarët e grupeve kriminale, edhe kur bashkëpunimi i tyre mund të jetë vendimtar për zbardhjen e veprimtarisë kriminale. Ky hap ngre pikëpyetje mbi efektivitetin e hetimeve komplekse dhe vetë luftën ndaj krimit të organizuar.

NĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n paketĂ«, u pĂ«rfshi edhe njĂ« nen i posaçëm (Neni 143/a/8) pĂ«r “Mashtrimet qĂ« prekin interesat financiare tĂ« Bashkimit Evropian”. KeqpĂ«rdorimi i fondeve tĂ« BE-sĂ« tashmĂ« dĂ«nohet me burgim deri nĂ« 5 vjet, ose deri nĂ« 10 vjet kur shuma e keqpĂ«rdorur kalon 50 mijĂ« eurot.

Por pa zbardhjen dhe ndëshkimin e rasteve konkrete, veçanërisht atyre që lidhen me fondet IPARD, ky nen rrezikon të mbetet deklarativ. Një sinjal formal drejt BE-së, më shumë sesa një mjet real llogaridhënieje.

Neni në fjalë do të mbetet si njollë e turpshme e abuzimeve.

Shpifja, gazetarët dhe parkimi dysh

Paketa dekriminalizoi pjesĂ«risht (Nenin 120) shpifjen, por vetĂ«m pĂ«r njĂ« kategori tĂ« paqartĂ« “gazetarĂ«sh tĂ« regjistruar dhe tĂ« njohur”. Fyerja do tĂ« vijojĂ« tĂ« mbetet vepĂ«r penale. KĂ«shtu qeveria duket se po synon tĂ« krijojĂ« njĂ« regjim tĂ« dyfishtĂ« mbrojtjeje duke hapur rrugĂ« pĂ«r interpretime selektive.

CilĂ«simi “i njohur” dhe me “regjistĂ«r” pĂ«r gazetarĂ«t lĂ« vend pĂ«r njĂ« zhvillim paralel nĂ« kuptimin e kĂ«rkesĂ«s sĂ« mundshme pĂ«r licencim apo tĂ« njĂ« lloji “Urdhri tĂ« gazetarit” apo “punonjĂ«sve tĂ« medias”.

Kjo shihet si njĂ« mĂ«nyrĂ« pĂ«r ta kufizuar lirinĂ« e shprehjes, pasi gazetarĂ«t e lirĂ«, ose qytetarĂ«t e angazhuar, apo sinjalizuesit qĂ« do tĂ« shprehen pĂ«r çështje tĂ« caktuara, do tĂ« vijojnĂ« tĂ« pĂ«rballen me format penale tĂ« “shpifjes”.

Paralelisht, dhuna ndaj gazetarĂ«ve tashmĂ« do tĂ« trajtohet si “goditje pĂ«r shkak tĂ« detyrĂ«s” (Neni 237), me dĂ«nime nga njĂ« deri nĂ« pesĂ« vjet burg. Sigurisht, njĂ« masĂ« pozitive, por e shoqĂ«ruar me njĂ« mekanizĂ«m problematik tĂ« pĂ«rkufizimit tĂ« gazetarit lĂ« vend pĂ«r interpretime.

Kështu, në praktikë, shteti shmang dekriminalizimin e plotë të shpifjes dhe mban sërish në dorë instrumentet e presionit ligjor.

Por problemi i paketës nuk qëndroi vetëm te çfarë nuk dekriminalizoi, por edhe te çfarë zgjodhi të kriminalizojë.

Mes ndryshimeve u përcollën dispozita që e shtrijnë dorën e Kodit Penal në sjellje të përditshme, të cilat deri dje trajtoheshin administrativisht, pra me gjoba.

(Neni 293/1) “Pushimi i mjetit nĂ« karrexhatĂ« nĂ« rresht tĂ« dytĂ«â€ tashmĂ« do tĂ« trajtohet me masa mĂ« tĂ« ashpra penale.

Në një vend ku ka mungesë të theksuar infrastrukture parkimi, rregullimi penal i këtij fenomeni u shfaq si zëvendësim i politikës edukuese dhe planeve afatgjata urbane me një politikë ndëshkuese.

Ky është thelbi i problemit: Qeveria po përdor Kodin Penal për të kompensuar dështimet e saj në administrimin publik.

NĂ« vend tĂ« zgjidhjeve strukturore, ajo zgjedh tĂ« tutelojĂ« qytetarĂ«t pĂ«rmes frikĂ«s sĂ« ndĂ«shkimit “me gjobĂ« ose njĂ« vit burg”.

Amendamenti që nuk kaloi

Në fund të seancës u diskutua propozimi i bërë një ditë më parë nga deputeti socialist Erion Braçe për ashpërsimin e (Nenit 288) ndëshkimeve ndaj shitjes së duhanit dhe cigareve elektronike për të miturit.

Amendamenti parashikonte gjoba deri në 500,000 lekë dhe burgim deri në 16 vjet në rastet kur tregtia sillte si pasojë vdekjen.

Propozimi nuk u mbështet nga shumica socialiste, e cila abstenoi. Në një paketë që nuk heziton të kriminalizojë parkimin në rresht të dytë, mbrojtja penale e shëndetit të të miturve u la jashtë.

Ky kontrast ekspozon natyrën selektive të reformës, ose mungesës së diskutimeve të gjera për ndërhyrje.

Kodi Penal nuk forcohet aty ku interesi publik është i pakontestueshëm, por aty ku shteti kërkon kontroll dhe veprim të shpejtë.

NĂ« kĂ«tĂ« panoramĂ«, ndryshimet e fundit nuk pĂ«rbĂ«jnĂ« njĂ« reformĂ« penale. Ato janĂ« njĂ« seri masash ndĂ«shkuese, tĂ« mbledhura nĂ«n flamurin e “harmonizimit evropian,” por tĂ« udhĂ«hequra nga logjika e menaxhimit politik tĂ« rrezikut.

Kodi Penal po shndërrohet gradualisht në një instrument për të mbuluar dështimet e politikave publike. Sa më pak funksionon shteti, aq më shumë zgjerohet qasja ndëshkuese me shtojca nenesh.

NĂ« kĂ«tĂ« kuptim, votimi i mĂ«ngjesit tĂ« hershĂ«m tĂ« sĂ« mĂ«rkurĂ«s nuk Ă«shtĂ« fundi i kĂ«tij debati. Kodi i ri Penal do tĂ« vijĂ« sĂ«rish pĂ«r t’u diskutuar, por arnat janĂ« sinjali se ShqipĂ«ria po vijon fazĂ«n ku ligji penal pĂ«rdoret si zĂ«vendĂ«sim i qeverisjes dhe jo si mjeti fundit i aplikimit tĂ« drejtĂ«sisĂ«.

Lexoni gjithashtu:

The post 50 ndryshime, pa reformë: Kodi Penal si mjet kontrolli appeared first on Citizens.al.

↗

Propozimi i qeverisĂ«: “GazetarĂ« me regjistĂ«r dhe dekriminalizim i pjesshĂ«m i shpifjes”

✇Citizens.al
By: Elira Kadriu

Sot, përpara nisjes së seancës plenare, për miratimin e një pakete ndryshimesh ligjore në Kodin Penal, organizata të medias dhe të shoqërisë civile kundërshtuan propozimin që ofron një lloj dekriminalizimi të pjesshëm të shpifjes.

Shumica socialiste Ă«shtĂ« shprehur vazhdimisht se po punon pĂ«r pĂ«rshtatjen e njĂ« sĂ«rĂ« projektligjesh me direktivat evropiane, kjo nĂ«n qĂ«ndrimin “konform integrimit” tĂ« vendit nĂ« Bashkimin Evropian.

Një prej këtyre ndryshimeve është thënë të jetë dhe dekriminalizimi i shpifjes për gazetarët. Konteksti penal i shpifjes dhe fyerjes është trajtuar prej vitesh si instrument presioni ndaj lirisë së shprehjes, gjë për të cilën shteti shqiptar është kritikuar vazhdimisht nga organizatat ndërkombëtare, të gazetarëve dhe shoqërisë civile.

KĂ«rkesa ka qenĂ« e njĂ«jtĂ«: dekriminalizim i plotĂ« i shpifjes. Por, me ndryshimet e propozuara nĂ« tetor 2025 – tĂ« dĂ«rguara nĂ« Kuvend pĂ«r miratim sot – qeveria ofron dekriminalizim tĂ« pjesshĂ«m dhe sinjalizon qartĂ« pĂ«r kufizim “me regjistĂ«r” tĂ« profesionit tĂ« gazetarit.

Paketa e dĂ«rguar nĂ« parlament parashikon pĂ«rjashtim penal vetĂ«m pĂ«r shpifjen. Ai vlen pĂ«r gazetarĂ« “tĂ« regjistruar dhe tĂ« njohur” teksa fyerja mbetet vepĂ«r penale si njĂ« rrugĂ« alternative pĂ«rndjekjeje dhe qĂ« ruan ende efektin frenues mbi shprehjen publike.

Sipas propozimit, (qĂ« ndryshon Nenin 120 pĂ«r Shpifjen): “NjĂ« gazetar i punĂ«suar ose i vetĂ«punĂ«suar, i regjistruar dhe i njohur si i tillĂ« nĂ« pĂ«rputhje me legjislacionin nĂ« fuqi, [
] nuk mban pĂ«rgjegjĂ«si penale pĂ«r veprĂ«n e shpifjes [
] kur:

  • qĂ«llimi Ă«shtĂ« informimi i publikut mbi çështje me interes;
  • nĂ« momentin e publikimit, nuk ka [
] dijeni se informacionet faktike janĂ« tĂ« rreme dhe ka bĂ«rĂ« pĂ«rpjekje tĂ« arsyeshme pĂ«r tĂ« verifikuar saktĂ«sinĂ« e tyre;
  • pasi tĂ« jetĂ« informuar [
] se informacionet janĂ« haptazi tĂ« rreme [
], ai vepron pa vonesĂ« pĂ«r tĂ« bĂ«rĂ« njĂ« pĂ«rgĂ«njeshtrim ose sqarim;

PavarĂ«sisht “dĂ«shirĂ«s sĂ« mirĂ«â€ siç e kanĂ« cilĂ«suar vetĂ« organizatat e medias dhe shoqĂ«risĂ« civile pĂ«rpjekjen pĂ«r mbrojtjen e gazetarĂ«ve nga shpifja, propozimi ka ngritur shqetĂ«sime serioze. Organizatat e kundĂ«rshtojnĂ« dekriminalizimin e pjesshĂ«m dhe tĂ« kushtĂ«zuar tĂ« shpifjes.

ÇfarĂ« kĂ«rkojnĂ« organizatat?

Dispozita qĂ« synon mbrojtjen e gazetarĂ«ve nga shpifja, u miratua fillimisht nga Komisioni parlamentar pĂ«r Çështjet Ligjore dhe AdministratĂ«n Publike mĂ« 21 janar.

“Ne i njohim dhe i vlerĂ«sojmĂ« hapat pozitivĂ« tĂ« ndĂ«rmarrĂ« deri tani, megjithatĂ« teksti qĂ« pritet tĂ« votohet nuk e realizon dekriminalizimin e plotĂ«â€ tha gjatĂ« njĂ« deklarate pĂ«rpara Kuvendit, drejtuesja e QendrĂ«s pĂ«r ShkencĂ« dhe Inovacion pĂ«r Zhvillim (SciDev), Blerjana Bino.

Sipas saj, liria e shprehjes duhet të mbrohet për shkak të funksionit që i shërben interesit publik dhe jo për shkak të statusit profesional të folësit.

Dispozita e propozuara, pretendon se mbrojtja do t’i sigurohet vetĂ«m gazetarĂ«ve tĂ« regjistruar apo tĂ« akredituar nga njĂ« strukturĂ«, e cila ende nuk dihet se nga kush do tĂ« pĂ«rfaqĂ«sohet. Gjithashtu fyerja mbetet vepĂ«r penale, e cila shpesh pĂ«rdoret edhe si instrument pĂ«r tĂ« intimiduar, sulmuar dhe heshtur gazetarĂ«t.

Në kritikën e saj, Bino vijoi më tej se Shqipëria nuk ka dhe nuk duhet të ketë një sistem regjistrimi të gazetarëve. Sipas saj kjo praktikë krijon pasiguri juridike dhe rrezikon të hapë rrugën për mekanizma kontrolli mbi gazetarinë, në kundërshtim me parimet themelore të lirisë dhe pavarësisë së medias.

E së treti, sipas deklaratës së mbajtur nga drejtuesja e SciDev, kjo nisëm përjashton aktorë të tjerë të rëndësishëm të interesit publik: organizata të shoqërisë civile, aktivistë, studiues, sinjalizues dhe qytetarë, të cilët luajnë një rol thelbësor në debatin dhe sistemin demokratik ku shpesh përballen me presione ligjore që kanë efekt frenues mbi shprehjen e lirë.

VetĂ« organizatat e medias dhe shoqĂ«risĂ« civile kanĂ« qenĂ« pjesĂ« e vazhdueshme e tryezave dhe konsultimeve pĂ«rpara publikimit zyrtarĂ« tĂ« kĂ«saj iniciative nga Komsioni ParlamentarĂ«, por dhe njĂ« herĂ« ata u ndjenĂ« “tĂ« prerĂ« nĂ« besĂ«â€.

“PavarĂ«sisht konsultimit qĂ« ne i bĂ«jmĂ« nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« vazhdueshme, mazhoranca Ă«shtĂ« e aftĂ« qĂ« brenda ditĂ«s, tĂ« ndryshojĂ« mendim,” tha me zhgĂ«njim Isa Myzyraj, drejtues i Asociacioni tĂ« GazetarĂ«ve tĂ« ShqipĂ«risĂ«.

Mbi këtë nisëm kanë reaguar edhe ekspertë e gazetarë të tjerë në hapësirën online.

“Nuk njoh asnjĂ« koleg profesionist qe Ă«shtĂ« ndjere i frikĂ«suar nga shpifja ne versionin aktual nĂ« Kodin Penal, ndĂ«rsa mbi amendimin e ri, ai e kriminalizon rĂ«ndĂ« shpifjen nĂ« emĂ«r tĂ« dekriminalizimit,” Ă«shtĂ« shprehur eksperti i komunikimit, Elvin Luku.

Për çështjen u shpreh edhe deputetja e Partisë Demokratike, Jorida Tabaku, e cila është kryetare e Komisionit parlamentar për të Drejtat e Njeriut dhe Mjetet e Informimit Publik. Sipas saj, Kodi Penal do të përdoret nga qeveria si kërcënim ndaj gazetarëve dhe fjalës së lirë.

“Qeveria vendosi qĂ« Nenin 119, pra fyerjen, tĂ« mos e prekĂ«. NdĂ«rkohĂ« qĂ« Neni 120 ta prekĂ« pjesĂ«risht dhe tĂ« pĂ«rcaktojĂ« grupin e individĂ«ve qĂ« do tĂ« jenĂ« jashtĂ« veprave tĂ« Kodit, pra jashtĂ« kĂ«rcĂ«nimit me burg”, tha Tabaku.

Rishikimin e  kuadrit penal që lidhet me shpifjen, e kanë kërkuar edhe me anë të një letre të hapur 18 organizata të shoqërisë civile.

The post Propozimi i qeverisĂ«: “GazetarĂ« me regjistĂ«r dhe dekriminalizim i pjesshĂ«m i shpifjes” appeared first on Citizens.al.

↗

Dekriminalizimi i shpifjes, si fund i dialogut media-qeveri

✇Citizens.al
By: Artan Rama

Kuvendi i dha fund dialogut me median, kur me forcĂ«n e kartonit shumica socialiste rrĂ«zoi, javĂ«n e shkuar, nĂ« komisionin e ligjeve njĂ« paketĂ« ndryshimesh ligjore, pĂ«rmes ndĂ«rhyrjeve nĂ« Kodin Penal, tĂ« propozuar nga gazetarĂ«t dhe grupet e shoqĂ«risĂ« civile, qĂ« synonin “dekriminalizimin e shpifjes”. PĂ«rgjatĂ« ditĂ«s sĂ« sotme Kuvendi do tĂ« miratojĂ« nĂ« seancĂ« plenare variantin e qeverisĂ«, i cili u kritikua menjĂ«herĂ« nga komuniteti mediatik, si dekriminalizim jo i plotĂ«. KĂ«shtu, si pasojĂ« e nenit 120 tĂ« Kodit Penal, lĂ«nĂ« nĂ« fuqi, aktivistĂ«t, apo tĂ« tjerĂ« pjesĂ«marrĂ«s nĂ« debatin publik qĂ« ngrenĂ« çështje tĂ« interesit tĂ« pĂ«rgjithshĂ«m, apo qĂ« kritikojnĂ« politikat e qeverisĂ« dhe punĂ«n e autoriteteve publike, mund tĂ« vijojnĂ« tĂ« pĂ«rballen mĂ« padi penale pĂ«r shpifje.

Disa organizata të shoqërisë civile janë deklaruar për dekriminalizimin e plotë të shpifjes, duke argumentuar se dënimi penal nuk përbën një masë proporcionale për mbrojtjen e reputacionit dhe se kriminalizimi i shpifjes frenon lirinë e shprehjes dhe cenon sigurinë e individëve në një shoqëri demokratike.

Por kjo përplasje ndikon edhe mbi një tjetër rrethanë: për natyrën e vërtetë të dialogut mes qeverisë dhe gazetarëve që operon, strukturalisht, qysh prej janarit të shkuar me mbështetjen e ndërkombëtarëve e që udhëhiqet nga Dekani i Fakultetit të Historisë dhe Filologjisë, në koordinim me Departamentin e Gazetarisë dhe të Komunikimit

Ajo tregoi se “aleanca” mes autoritetit dhe medias me qĂ«llim rregullimin e kĂ«saj tĂ« fundit nuk Ă«shtĂ« e natyrshme dhe se njĂ« utopi e tillĂ« nuk duhet ushqyer.

Kështu, rreth një vit më parë, qeveria dhe komuniteti i gazetarëve u përfshinë në takime të organizuara për të përmirësuar legjislacionin për lirinë e shprehjes, transparencës dhe pronësisë së medias. Takimet fituan reputacionin e një platforme të besueshme diskutimi, rezultati i së cilës, në formën e rekomandimeve të përbashkëta e të konsultuara mes palëve, iu dorëzuan Kuvendit të Shqipërisë nëntorin e shkuar.

Por, çka nisi si bashkĂ«punim me energji tĂ« mirĂ« mbaroi javĂ«n e shkuar nĂ« sallĂ«n e Komisionit tĂ« Ligjeve dhe AdministratĂ«s Publike, kur drafti i parĂ« i ndryshimeve, qĂ« kishte tĂ« bĂ«nte me dekriminalizimin e shpifjes – njĂ« aspiratĂ« e kahershme pĂ«r mbrojtjen e lirisĂ« sĂ« shprehjes dhe tĂ« gazetarĂ«ve – u rrĂ«zua e bashkĂ« me tĂ« edhe fryma e bashkĂ«punimit.

NĂ« vijim, qeveria ofroi njĂ« draft dekriminalizimi tĂ« sajĂ«n (i pakonsultuar), i cili pritet tĂ« kalojĂ« gjatĂ« ditĂ«s sĂ« sotme nĂ« seancĂ« plenare, nĂ« njĂ« sallĂ« qĂ« kontrollohet nga njĂ« shumicĂ« e cilĂ«suar socialiste. NjĂ« shumicĂ«, e cila, qoftĂ« edhe vetĂ«m pĂ«r shkak se nĂ« prag tĂ« integrimit mbi tĂ« janĂ« drejtuar tĂ« gjithĂ« prozhektorĂ«t e Brukselit, duke u treguar e butĂ«, do tĂ« mundej tĂ« pranohej mĂ« lehtĂ«sisht. Por, mĂ« shumĂ« se demonstrim force, kemi tĂ« bĂ«jmĂ« me “thyerje” pa asnjĂ« argument, pa asnjĂ« justifikim. ËshtĂ« e kuptueshme se nĂ« mungesĂ« tĂ« tyre ajo qĂ« mund tĂ« ofrojĂ« Kuvendi mbetet “dhuna” e kartonit.

Po çfarĂ« do tĂ« ndodhĂ« me rekomandimet e tjera nĂ« vijim? Shpresat pĂ«r marrjen nĂ« konsideratĂ« janĂ« tĂ« pakta. PĂ«r momentin situata Ă«shtĂ« paralizuese dhe fryma e dialogut ka rĂ«nĂ«. Duket se “Platforma” nuk u kujdes mĂ« pĂ«r to, pas dorĂ«zimit nĂ« Kuvend. Kuvendi caktoi ekspertĂ«, tĂ« cilĂ«t do tĂ« merrnin pĂ«rsipĂ«r pĂ«rshtatjen e rekomandimeve, por mori tĂ« njĂ«jtĂ«t qĂ« kishin kontribuar edhe nĂ« PlatformĂ«, duke i vĂ«nĂ« nĂ«n varĂ«sinĂ« e Kuvendit, çka krijoi mbivendosje.

Mbivendosja u zgjerua me pĂ«rfshirjen e disa organizatave tĂ« tjera pĂ«r vlerĂ«simin e rekomandimeve, duke evidentuar njĂ« ndarje nĂ« komunitetin e gazetarĂ«ve. Do tĂ« ishte mĂ« e dobishme qĂ« nĂ« kĂ«tĂ« fazĂ« ekspertiza t’i shĂ«rbente pĂ«rmirĂ«simit tĂ« teknikĂ«s legjislative e jo mbishkrimit tĂ« rekomandimeve. Nga ana tjetĂ«r nuk Ă«shtĂ« e qartĂ« se kush i cakton prioritetet dhe afatet pĂ«r pĂ«rmbushjen e rekomandimeve dhe nĂ« kĂ«tĂ« pikĂ« roli i “PlatformĂ«s” Ă«shtĂ« i zbehtĂ«. NĂ« muajt e ardhshĂ«m pritet trajtimi i padive SLAPP (Strategic lawsuit against public-participation), hartimi i njĂ« ligji tĂ« posaçëm pĂ«r shpifjen dhe fyerjen, nĂ«n procedura civile dhe ndryshimi i ligjit pĂ«r “mediat audiovizive”. Por rekomandimet shkojnĂ« pĂ«rtej.

Prej tre muajsh, ato qëndrojnë mbi tryezën e komisionit të të drejtave të njeriut në Kuvendin Shqipërisë, nën kujdesin dhe përgjegjësinë e deputeteve bashkë-drejtuese të tij: Jorida Tabaku (PD) dhe Iris Luarasi (PS). Por pritshmëritë për një mbështetje të suksesshme të rekomandimeve ranë javën e shkuar, me rrëzimin e propozimeve për dekriminalizimin e shpifjes. Znj Tabaku i prezantoi si nismë personale (të konsultuara edhe me grupet e interesit, por pa përmendur punën dhe kontributin e Fakultetit), ndërsa znj. Luarasi abstenoi miratimin e propozimeve në komision.

Akoma më befasues është fakti se edhe mendimi i ekspertëve të kontraktuar nuk u mor parasysh gjatë diskutimeve në Komision. Paketa për dekriminalizimin e shpifjes iu propozua Kuvendit nga znj. Tabaku në 12 nëntor, kur rekomandimet sapo ishin depozituar. Por ndryshimet e propozuara nuk ndryshuan as në fund, ndonëse përgjatë dy muajve në vazhdim, organizatat dhe ekspertët ofruan sugjerime dhe mendime të ndryshme, Nisur nga ky fakt, mund të ngrihet një pyetje: kujt i takojnë propozimet e 12 nëntorit, të njëjtat që iu prezantuan Komisionit javën e shkuar?

Ndonëse kjo dilemë reflekton paqëndrueshmërinë e Platformës, çka na ndihmon për të kuptuar se çfarë duhet ndrequr në të ardhmen, një gjë mbetet serioze: ndërhyrja e qeverisë, përmes një drafti alternativ ndryshimesh. A rrezikojnë rekomandimet e tjera të pësojnë njëjtin fat?

Në fillim të procesit, Gonzato dhe Rama garantuan se nuk do të kishte përplasje, por dialog. Duket, se të paktën njëri nga të dy ka ndryshuar mendje. Nëse kjo është vërtet arsyeja, kujt i shërben sot platforma e dialogut? Duke qenë e shpërfillur nga qeveria, e përdorur nga Kuvendi, me fare pak mundësi për të ndryshuar klimën e nxehtë mediatike, qoftë edhe pas një pune një-vjeçare diskutimi mes palëve, a nuk do të ishte më e moralshme që platforma të mbetej jashtë këtij operacioni që fuqizon vetëm pushtetin?

Në fund  të fundit, pse duhet të jemi ne ata që ua japim këtë pushtet?

The post Dekriminalizimi i shpifjes, si fund i dialogut media-qeveri appeared first on Citizens.al.

↗

Protestë në Kamëz kundër rritjes së biletës së urbanit

✇Citizens.al
By: Erisa Kryeziu

Qytetarë të Kamzës u mblodhën pasditen e së hënës në një protestë të thirrur para bashkisë nga Lëvizja Bashkë kundër rritjes së çmimit të biletës së transportit urban.

Prej disa muajsh, KĂ«shilli Bashkiak i KamzĂ«s ka vendosur rritjen e biletĂ«s pĂ«r linjat KamĂ«z-TiranĂ« dhe KamĂ«z-Paskuqan. Çmimi u rrit me 10 lekĂ« (25%) duke shkuar nĂ« 50 lekĂ« pĂ«r çdo udhĂ«tim.

“AnĂ«tarĂ«t e kĂ«shillit nuk janĂ« zgjedhur pĂ«r t’iu shĂ«rbyer privatĂ«ve, por qytetarĂ«ve,” u shpreh Emiljando Kita nga LĂ«vizja BashkĂ« teksa theksoi pĂ«rmes megafonit para bashkisĂ« se pensionistĂ«t dhe studentĂ«t do tĂ« duhet ta kishin transportin falas dhe jo mĂ« tĂ« shtrenjtĂ«.

Në protestë morën pjesë edhe pensionistë, të cilët ndanë për Citizens.al shqetësimet për të ardhurat e ulëta, të cilat nuk u mjaftojnë për shpenzimet minimale. Sipas tyre, rritja e biletës është një barrë shtesë për përditshmërinë.

“UnĂ« e kam shtĂ«pinĂ« te karburanti Nokia, pĂ«r tĂ« hipur deri nĂ« Institut duhet tĂ« paguaj 50 lekĂ«, ose 14 mijĂ« lekĂ« (abonoja). UnĂ« sa u bĂ« 14 mijĂ« nuk e kam marrĂ« mĂ«â€, u shpreh njĂ« pensioniste e pranishme nĂ« protestĂ«.

Protestues të tjerë vunë theksin te rritja e kostos së jetesës duke kujtuar se çmimet janë rritur ndjeshëm edhe te produktet e shportës dhe tanimë, me këtë prirje, edhe transporti publik po bëhet më i papërballueshëm, sidomos për ata të cilëve u duhet të lëvizin me dy-tre autobusë çdo ditë.

Sipas qytetarëve, vendimi është marrë pa konsultim publik dhe pa një analizë të mirëfilltë. Ata e cilësuan rritjen si kosto të drejtpërdrejtë për familjet.

“Si kryefamiljare me dy fĂ«mijĂ«, [
] kjo na kushton deri nĂ« 50 mijĂ« lekĂ« tĂ« reja nĂ« vit,” theksoi njĂ« qytetare e KamzĂ«s e pranishme nĂ« protestĂ«.

Vendimi i rritjes sĂ« çmimit tĂ« biletĂ«s u miratua me shumicĂ« tĂ« cilĂ«suar tĂ« KĂ«shillit Bashkiak: 39 votuan “pro” nga 41 gjithsej. Votat erdhĂ«n nga tĂ« dyja krahĂ«t politikĂ«.

“39 kĂ«shilltarĂ«t qĂ« ju keni votuar ju kanĂ« tradhtuar!” theksoi gjatĂ« protestĂ«s Klodi Leka nga LĂ«vizja BashkĂ«.

Sipas drejtuesit të Lëvizjes, Arlind Qori, nuk ka asnjë studim ekonomik që justifikon rritjen e dy prej linjave kryesore të Kamzës. Ai tha se mungojnë të dhënat mbi kostot dhe përfitimet e kompanisë duke nënkuptuar se vendimi favorizon kompaninë private që operon linjat.

“Nuk pati as pesĂ« minuta diskutim publik,” tha Qori. “Vendimi u mor me mospĂ«rfillje ndaj qytetarĂ«ve.”

“Me neglizhencĂ«n mĂ« tĂ« madhe [
] kanĂ« vendosur sikur pĂ«rpara tyre tĂ« mos kishin njerĂ«z, tĂ« mos kishin qytetarĂ«, por tĂ« kishin dele qĂ« ulin kokĂ«n pĂ«rpara tĂ« zotit”, theksoi Qori.

Kjo ishte protesta e dytë para Bashkisë Kamëz. Ajo pason një peticion me mbi 2 mijë firma të çuar përpara nga Lëvizja Bashkë kundër rritjes së biletës.

Pas një kërkese të Lëvizjes, Inspektoriati i Lartë i Deklarimit dhe Kontrollit të Pasurive dhe Konfliktit të Interesave (ILDKPKI) ka konstatuar konflikt interesi mes këshilltarëve bashkiak që morën pjesë në votim.

Sipas ILDKPKI-sĂ«, pjesĂ«marrja e Bardhok Osmanit nĂ« votim ishte nĂ« kundĂ«rshtim me ligjin pasi ai Ă«shtĂ« anĂ«tar i KĂ«shillit Bashkiak dhe njĂ«kohĂ«sisht administrator i kompanisĂ« “Shpresa-al” qĂ« operon tĂ« dyja linjat.

Lexoni gjithashtu:

The post Protestë në Kamëz kundër rritjes së biletës së urbanit appeared first on Citizens.al.

↗

Organizatat mjedisore thirrje për pezullim të projektit në Sazan dhe Zvërnec

✇Citizens.al
By: Erisa Kryeziu

41 organizata mjedisore nga 28 shtete iu drejtuan kryeministrit Rama me një deklaratë publike për të pezulluar çdo nismë ndërtimi në ishullin e Sazanit. Reagimi vjen pas vizitës së Ivanka Trump dhe Jared Kushner në Vlorë të mërkurën, të cilët u pritën nga Kryeministri Rama në një darkë private me një grup arkitektësh.

“Projekti “Investim Strategjik me ProcedurĂ« tĂ« VeçantĂ«â€, i miratuar nĂ« janar 2025, parashikon ndĂ«rtimin e njĂ« resorti luksoz. Zhvillimi i propozuar do tĂ« pĂ«rfshinte ndĂ«rhyrje nĂ« njĂ« sipĂ«rfaqe prej 45 hektarĂ«sh nĂ« Ishullin e Sazanit, duke ngritur shqetĂ«sime serioze pĂ«r ndikimin e tij nĂ« mjedis dhe pĂ«rputhshmĂ«rinĂ« me detyrimet ndĂ«rkombĂ«tare tĂ« ShqipĂ«risĂ«â€, thuhen nĂ« letrĂ«n drejtuar kryeministrit dhe MinistrisĂ« sĂ« Mjedisit.

Sipas deklaratës ishulli i Sazanit rrethohet nga Parku Kombëtar Detar, i klasifikuar si Park Kombëtar e po ashtu si Zonë Veçanërisht e Mbrojtur me Rëndësi për Mesdheun.

“Ishulli i Sazanit njihet si pjesĂ« e njĂ« Zone Kyçe pĂ«r Biodiversitetin (KBA)3 dhe Zone tĂ« RĂ«ndĂ«sishme pĂ«r ShpendĂ«t (IBA), brenda zonĂ«s KBA/IBA4 5 tĂ« Gjirit tĂ« VlorĂ«s, Karaburunit dhe Malit tĂ« ÇikĂ«s”, thekson mĂ« tej letra, e cila nga organizatat mjedisore shqiptarĂ« Ă«shtĂ« nĂ«nshkruar nga PPNEA (Protection and Preservation of natural Environment in Albania), Eco Albania dhe REC Albania (Resource Environmental Center Albania).

Sipas letrës publike, ujërat e Sazanit ofrojnë habitate me vlerë dhe jetike për gjitarin detar më të rrezikuar globalisht, fokën e Mesdheut.

“NdĂ«rtimi i njĂ« resorti luksoz, me ndĂ«rhyrje infrastrukturore nĂ« shkallĂ« tĂ« gjerĂ« si trafiku detar, rrugĂ«t dhe sistemet e kanalizimeve, pĂ«rbĂ«n njĂ« kĂ«rcĂ«nim serioz pĂ«r kĂ«to habitate delikate. NdĂ«rhyrje tĂ« tilla sjellin zhurmĂ«, ndriçim artificial, ndotje dhe rritje tĂ« pranisĂ« sĂ« njeriut, tĂ« cilat mund tĂ« largojnĂ« jetĂ«n e egĂ«r nga zonat kritike, pĂ«rfshirĂ« shpellat bregdetare qĂ« janĂ« thelbĂ«sore pĂ«r mbijetesĂ«n e fokĂ«s sĂ« Mesdheut”, thuhet mĂ« tej nĂ« deklaratĂ«n e organizatave.

Po ashtu, sipas deklaratës ky projekt bie edhe ndesh me angazhimet e Shqipërisë në kuadër të procesit të anëtarësimit të Bashkimit Evropian, e sidomos të hapjes së negociatave të Kapitullit 27 që përmban mjedisin dhe ndryshimet klimatike.

Ata kërkuan pezullim të menjëhershëm të cdo vendimi ekzekutiv apo parlamentar që lidhet me avancimin e këtij projekti, përfshirjen formale të pjesës tokësor të ishullit të Sazanit brenda Parkut Kombëtar Detar Karaburun-Sazan, regjistrimin zytar të ishullit si zonë kandidate Emerald, si pjesë e rrjetit ekologjik të Zonave me Interes të Vecantë për Ruajtje nën kujdesin e Këshillit të Evropës, dhe zbatim të dtyrimeve të Shqipërsië sipas konventae ndërkombëtare për mbrotjjen e natyrës dhe biodiversitetit

NĂ« një reagim tĂ« mĂ«rkurĂ«n PPNEA theksoi se “rreth 14 kilometra vijĂ« tĂ« egĂ«r bregdetare qĂ« Ă«shtĂ« zonĂ« e mbrojtur, [
] planifikohet tĂ« shndĂ«rrohet nĂ« rruge asfalti, drita tĂ« forta dhe pallate luksoze, tĂ« cilat nuk kanĂ« vend pĂ«r natyrĂ«n e egĂ«r dhe komunitetet”.

Ky zhvillim po ndodh teksa Komisioni Evropian i ka vënë kusht Shqipërisë për integrimin mbylljen e kapitullit të mjedisit me ndryshimin e ligjit për zonat e mbrojtura, i cili i pati hapur rrugë investimeve të tilla në parqet natyrore.

Lexo gjithashtu:

The post Organizatat mjedisore thirrje për pezullim të projektit në Sazan dhe Zvërnec appeared first on Citizens.al.

↗

Tranzicioni energjetik në Shqipëri, mes reformave dhe pabarazisë

✇Citizens.al
By: Erisa Kryeziu

ShqipĂ«ria duhet tĂ« pĂ«rshpejtojĂ« reformat pĂ«r t’u integruar nĂ« tregun evropian tĂ« energjisĂ«, duke vendosur nĂ« qendĂ«r tĂ« drejtat e konsumatorĂ«ve, luftĂ«n kundĂ«r varfĂ«risĂ« energjetike dhe çmimin e karbonit tĂ« emetuar.

Këto ishin disa nga mesazhet kryesore të dala nga Forumi Kombëtar i Energjisë, i organizuar nga Co-PLAN, në kuadër të projektit EFFORT dhe programit GreenAL.

Gjatë forumit, Arben Kllokoqi, drejtues i Grupit të Punës për Mbështetjen Rregullatore pranë Sekretariatit të Komunitetit të Energjisë, theksoi nevojën për ndërmarrjen e një sërë hapash që do ta afronin vendin me standardet evropiane.

“PĂ«r tu integruar nĂ« treg tĂ« BE-sĂ« kĂ«rkohet qĂ« tĂ« ketĂ« njĂ« udhĂ«zues tĂ« qartĂ« se çfarĂ« hapash ligjore dhe implementues duhet tĂ« merren deri nĂ« vitin 2030. Duhet tĂ« bĂ«het pjesĂ« e skemĂ«s sĂ« tregtimit tĂ« certifikatave tĂ« karbonit dhe ky Ă«shtĂ« proces qĂ« zgjat dhe sa mĂ« herĂ«t qĂ« tĂ« fillohet pĂ«r tu koordinuar Ă«shtĂ« mĂ« mirĂ«â€, deklaroi Kllokoqi.

Forumi solli një diskutim politikat kombëtare dhe rajonale energjetike, sfidat që dalin në zbatim në nivel vendor dhe po ashtu përvojën e komuniteteve dhe të shoqërisë civile. E gjithë kjo, me qëllim që Shqipëria të realizojë tranzicionin e saj energjetik në mënyrë gjithëpërfshirëse dhe të drejtë.

Sipas drejtueses sĂ« organizatĂ«s “Co-Plan”, Anila Bejko, vendi ka bĂ«rĂ« hapa tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m sa i pĂ«rket miratimit tĂ« ligjit pĂ«r Ndryshimet Klimatke apo rishikimi i Planit KombĂ«tar pĂ«r EnergjinĂ« dhe KlimĂ«n. MegjithatĂ«, sipas saj ka ende njĂ« hendek mes ligjeve dhe zbatimit tĂ« tyre.

“Vendi ynĂ« vazhdon tĂ« jetĂ« i varur nĂ« mbi 95% nga hidroenergjia. Kjo varĂ«si e bĂ«n sistemin energjetik tepĂ«r tĂ« brishtĂ«, ku çdo krizĂ« hidrike kthehet nĂ« krizĂ« energjetike dhe financiare. Komunitetet energjetike ende nuk kanĂ« njĂ« kuadĂ«r ligjor funksional, ndĂ«rsa konsumatorĂ«t dhe prodhuesit pĂ«rballen me procedura tĂ« ndĂ«rlikuara”, u shpreh Anila Bejko.

Sipas Bejkos në këto momente ka një nevojë për modernizim të rrjetit dhe integrim të energjisë diellore dhe të erës.

“Po aq i rĂ«ndĂ«sishĂ«m Ă«shtĂ« integrimi i planifikimit klimatik dhe energjetik nĂ« nivel lokal, sepse tranzicioni i gjelbĂ«r nuk zbatohet vetĂ«m nĂ« ministri, por nĂ« bashki”, pĂ«rfundoi Bejko.

Në forum u theksua se në këtë proces tranzitor të energjisë është e rëndësishme që të ketë bashkëpunim të ngushtë mes institucioneve, pushtetit vendor, shoqërisë civile dhe komuniteteve lokale.

“Politikat energjetike nuk adresojnĂ« pabarazitĂ« sociale”

Të pranishëm nw forum ishin edhe përfaqësues të organizatave mjedisore dhe të bashkive të vendit. Diskutimi për energjinë dhe klimën erdhi në një qasje më sociale nga Mihallaq Qirjo, pedagog dhe ekspert i mjedisit.

Sipas tij objektivat dhe zhvillimet e politikave energjetike nuk janë të qarta dhe janë ende të pa linjëzuara.

Ndërsa solli në vëmendje faktin se përpos narrativës se vendi ynë mund të përfitojë nga projekti i TAP për gazifikim, në fakt është diçka që Shqipëria nuk e përballon dot.

“NĂ«se vendi nuk ka gaz natyror i burimit tĂ« lirĂ«, BE-ja nuk e mbĂ«shtet gazifikimin pasi rrit varĂ«sinĂ« nga burimet e jashtme”, deklaroi Mihallaq Qirjo.

Në vëmendje u soll edhe energjia e rinovueshme, e cila së fundmi në vendin tonë përmes parqe fotovoltaikë ka marrë një hov të madh. Mirëpo, ende nuk flitet për ndikimet mjedisore dhe sociale që kjo lloj energjie ka për qytetarët.

“Po kthehet si njĂ« model i disa HEC-eve tĂ« vogla, ku jua merrnin ujin me zor dhe tani ju marrin kullotĂ«n banorĂ«ve pĂ«r hir tĂ« zhvillimit tĂ« energjisĂ« sĂ« rinovueshme”, u shpreh Qirjo duke iu referuar projekteve tĂ« vogla fotovoltaike qĂ« po ngrihen nĂ« kullota.

Sipas tij, fakti që jemi kritikë ndaj këtyre zhvillimeve nuk na bën kundër energjive të gjelbra, por kostoja sociale e tyre është shumë e madhe.

“AsnjĂ« nuk diskuton ndikimin mjedisor. ËshtĂ« dhĂ«nĂ« leja nga bashkitĂ« nĂ« shumĂ« kullota dhe nga njĂ« takim qĂ« kam pasur me pĂ«rfaqĂ«sues tĂ« AgjencisĂ« KombĂ«tare tĂ« Pyjeve tha ne nuk do ta lejojmĂ« se do tĂ« thotĂ« ndryshim i pĂ«rdorimit tĂ« tokĂ«s”, solli nĂ« vĂ«mendje Mihallaq Qirjo, duke shtuar mĂ« tej se kjo deklaratĂ« mesa duket ishte personale pĂ«r aq kohĂ« sa tĂ« gjitha bashkitĂ« po japin licenca pĂ«r tĂ« ndĂ«rtuar, mjafton tĂ« gjesh tokĂ«n.

Një pjesë e mirë e energjisë është e destinuar të eksportohet dhe për aq kohë sa nuk ju kthehet në të mirë qytetarëve, është e rëndësishme të qartësohet në politikat që do të ndërmerren në vijim, nënvizoi më tej Qirjo.

“Politikat energjetike nuk adresojnĂ« pabarazitĂ« sociale. ShqipĂ«ria ka 28% tĂ« familjeve shqiptare qĂ« hasin vĂ«shtirĂ«si serioze pĂ«r ngrohjen e mjediseve sipas Eurostat, ndĂ«rsa vende tĂ« tjera e kanĂ« shumĂ« mĂ« tĂ« ulĂ«t”, deklaroi Mihallaq Qirjo.

Sipas tij, ne po bëjmë investime të mëdha, por pyetja është nëse po ndihmojmë qytetarët apo vetëm disa që kanë mundësi të marrin licenca.

Në përfundim, ai nënvizoi me rëndësi edhe investimin në infrastrukturën energjetike aktuale, pasi çdo vit valët e të nxehtit në verë rrisin presionin mbi infrastrukturën.

“NjĂ« javĂ« nĂ« dimĂ«r bĂ«n mĂ« ftohtĂ« dhe rritet harxhimi i energjisĂ«, por nuk Ă«shtĂ« mĂ« dimri problem, Ă«shtĂ« vera problem qĂ« me njĂ« infrastrukturĂ« tĂ« vjetĂ«r dhe jo efikase do tĂ« kemi problematika me shpĂ«rndarjen e energjisĂ« nĂ« territor. Ndryshimet kliatike janĂ« bĂ«rĂ« problem i madh”, theksoi Mihallaq Qirjo

The post Tranzicioni energjetik në Shqipëri, mes reformave dhe pabarazisë appeared first on Citizens.al.

↗

18 organizata kërkojnë dekriminalizimin e plotë të shpifjes dhe fyerjes

✇Citizens.al
By: Elira Kadriu

18 organizata të shoqërisë civile kërkojnë rishikim të kuadrit penal që lidhet me shpifjen, duke kërkuar dekriminalizim të plotë dhe mbrojtje të barabartë të lirisë së shprehjes për të gjithë individët.

NĂ« njĂ« deklaratĂ« tĂ« pĂ«rbashkĂ«t organizatat vlerĂ«suan nismĂ«n parlamentare qĂ« synon shfuqizimin e plotĂ« tĂ« neneve 119 dhe 120 tĂ« Kodit Penal, njĂ« proces i shoqĂ«ruar edhe me konsultim publik, ku shoqĂ«ria civile u angazhua nĂ« mĂ«nyrĂ« aktive. Por shprehĂ«n tĂ« keqardhur se teksti i miratuar mĂ« 21 janar nĂ« Komisionin pĂ«r Çështjet Ligjore dhe AdministratĂ«n Publike nuk arrin tĂ« realizojĂ« dekriminalizimin e plotĂ« tĂ« shpifjes dhe fyerjes.

“Kjo qasje devijon nga objektivi fillestar i procesit konsultativ dhe nuk Ă«shtĂ« nĂ« pĂ«rputhje me rekomandimet e kahershme tĂ« shoqĂ«risĂ« civile dhe komunitetit tĂ« gazetarĂ«ve” – citohet nĂ« deklaratĂ«.

Organizatat theksojnë se mbrojtja duhet të lidhet me natyrën e shprehjes dhe interesin publik që ajo i shërben, dhe jo me statusin profesional të folësit.

“Versioni i miratuar nĂ« Komision dhe qĂ« pritet tĂ« miratohet nĂ« SeancĂ« Plenare sĂ« shpejti, pĂ«rfshin megjithatĂ« disa elemente qĂ« pĂ«rbĂ«jnĂ« hapa pĂ«rpara” – vijon deklarata.

Ndryshimet pranojnë se raportimi që bëhet për interesin publik dhe me mirëbesim nuk duhet të dënohet penalisht. Ato parashikojnë gjithashtu disa masa mbrojtëse, si përpjekja për të verifikuar informacionin, mundësia për ta sqaruar ose përgënjeshtruar atë dhe dallimi i qartë mes fakteve dhe opinioneve.

Sipas shoqërisë civile, dekriminalizimi i pjesshëm i shpifjes rrezikon të mbetet i pazbatueshëm në praktikë. Së pari, ndryshimi lidhet vetëm me shpifjen, ndërkohë që fyerja (Neni 119 i Kodit Penal) mbetet vepër penale, duke krijuar rrezikun që rastet e shpifjes të paraqiten dhe të trajtohen përmes nenit të fyerjes.

SĂ« dyti, pĂ«rjashtimi nga pĂ«rgjegjĂ«sia penale kufizohet vetĂ«m pĂ«r gazetarĂ«t “e regjistruar dhe tĂ« njohur”, nĂ« njĂ« kontekst ku ShqipĂ«ria nuk ka dhe nuk duhet tĂ« ketĂ« njĂ« sistem regjistrimi tĂ« gazetarĂ«ve, pasi kjo do tĂ« binte ndesh me standardet evropiane tĂ« lirisĂ« sĂ« shprehjes.

Për më tepër, organizatat joqeveritare, aktivistët, studiuesit, sinjalizuesit dhe qytetarët e zakonshëm nuk përfitojnë nga këto ndryshime, ndonëse ata shpesh përballen me padi dhe presione ligjore që kanë efekt kufizues mbi lirinë e shprehjes.

Për këto arsye, kërkesa e shoqërisë civile mbetet e qartë dhe e përsëritur: Kuvendi i Shqipërisë duhet të ndërmarrë dekriminalizimin e plotë të shpifjes dhe fyerjes për të gjithë individët, duke e lidhur mbrojtjen ligjore me shprehjen në interes publik dhe mirëbesimin, dhe jo me statusin profesional.

“NjĂ« reformĂ« e tillĂ« Ă«shtĂ« e domosdoshme pĂ«r pĂ«rputhjen me standardet e Bashkimit Evropian dhe tĂ« KĂ«shillit tĂ« EuropĂ«s dhe pĂ«r garantimin real tĂ« lirisĂ« sĂ« shprehjes si e drejtĂ« themelore nĂ« njĂ« shoqĂ«ri demokratike” –pĂ«rmbyll deklarata.

The post 18 organizata kërkojnë dekriminalizimin e plotë të shpifjes dhe fyerjes appeared first on Citizens.al.

↗

Darka e Sazanit: Si u vu pasuria publike në tryezë

✇Citizens.al
By: Erblin Vukaj

Ardhja e Ivanka Trump dhe bashkëshortit Jared Kushner në Vlorë të mërkurën, shoqëruar me pritje protokollare dhe një darkë private me kryeministrin Edi Rama, u paraqit publikisht si një vizitë e jashtëzakonshme.

Por, nĂ« thelb, vizita e Trump dhe Kushner – tĂ« cilĂ«t prej vitit 2023 e kanĂ« vizituar shpesh ShqipĂ«rinĂ« – ekspozon njĂ« model tĂ« konsoliduar tĂ« vendimmarrjeve tĂ« qeverisĂ« Rama: pĂ«rqendrim tĂ« pasurive publike nĂ« pak duar, tĂ« lidhura me pushtetin politik dhe financiar, tashmĂ« edhe ndĂ«rkombĂ«tar, pĂ«rmes negociatash direkte, pa transparencĂ«, pa garĂ« dhe pa llogaridhĂ«nie.

Ky model nuk është i panjohur as në profilin publik të vetë Jared Kushner. Në SHBA dhe Lindjen e Mesme, ai është përballur me kritika të vazhdueshme për ndërtimin e karrierës së tij si sipërmarrës duke përfituar nga pozicioni politik i vjehrrit, Donald Trump, veçanërisht për marrëveshje të mëdha investimi që u realizuan pas përfundimit të mandatit presidencial. 

Kritikët kanë ngritur pikëpyetje mbi konfliktet e mundshme të interesit dhe mungesën e ndarjes mes rolit publik dhe përfitimit privat, një debat që sot gjen jehonë edhe në Shqipëri.

Sazani e ZvĂ«rneci si “plaçka pĂ«r t’u falur”

Projekti i propozuar nga Kushner për ndërtimin e resorteve luksoze në Sazan dhe Zvërnec po përparon përmes një formule që shmang parimet bazë të konkurrencës, aq shumë të kërkuara dhe lavdëruara nga BE për integrimin.

Erdhi si propozim i pakërkuar. Vijoi pa diskutim publik dhe pa tender të hapur ndërkombëtar. Askush nuk di të thotë: A është oferta e Kushnerit më e mira e mundshme dhe a po shihet mundësia që të lejohen investitorë të tjerë në Sazan?

Prej janarit 2025, kur mori statusin e investitorit strategjik, qeveria po negocion drejtpĂ«rdrejt me kompaninĂ« “Affinity Partners” (zotĂ«ruese e “Atlantic Incubation Partners LLC”) tĂ« Kushnerit, e cila pritet tĂ« jetĂ« ortake, nĂ« kuota shumice, me ndĂ«rmarrjen qeveritare “Albanian State Development & Real Estate” (ASDRE), e cila u krijua nĂ« qershor.

Grupi negociator përbëhet nga përfaqësues të administratës së Zëvendëskryeministres Belinda Balluku, e vetmja ende në detyrë pas ndryshimeve qeveritare të zgjedhjeve të fundit, ministrisë së Financave, Mjedisit dhe Turizmit. 

Paralelisht grupi është përbërë edhe nga përfaqësues të Agjencisë Shqiptare të Zhvillimit të Investimeve (AIDA), dhe Korporatës së Investimeve Shqiptare (AIC). Kjo e fundit e ka përfshirë në hartën e projekteve që synon të zhvillojë.

PikĂ«risht AIC kontraktoi nĂ« shkurt 2025 pĂ«r rreth 300 mijĂ« euro zyrat ligjore “Tonucci & Partners” dhe “Nexia Consulting” pĂ«r tĂ« forcuar “pozitĂ«n e shtetit shqiptar nĂ« kĂ«tĂ« investim” pĂ«rmes njĂ« “ekspertize ligjore, financiare, teknike dhe mjedisore”.

Nga kjo qasje, kuptohet se qeveria ia dha statusin e investitorit Kushnerit, pa qenë e sigurt për pozitën e saj në propozimin e pakërkuar. Pra, pa e ditur saktë impaktin financiar dhe mjedisor.

Pikërisht për impaktin mjedisor Qendra për Ruajtjen dhe Mbrojtjen e Mjedisit Natyror në Shqipëri (PPNEA) dhe organizata të tjera mjedisore kanë apeluar disa herë shqetësimin se propozimi i Kushnerit prek zona të mbrojtura, veçanërisht Zvërnecin. 

NĂ« njĂ« reagim tĂ« mĂ«rkurĂ«n PPNEA theksoi se “rreth 14 kilometra vijĂ« tĂ« egĂ«r bregdetare qĂ« Ă«shtĂ« zonĂ« e mbrojtur, [
] planifikohet tĂ« shndĂ«rrohet nĂ« rruge asfalti, drita tĂ« forta dhe pallate luksoze, tĂ« cilat nuk kanĂ« vend pĂ«r natyrĂ«n e egĂ«r dhe komunitetet”.

Ky zhvillim po ndodh teksa Komisioni Evropian i ka vënë kusht Shqipërisë për integrimin mbylljen e kapitullit të mjedisit me ndryshimin e ligjit për zonat e mbrojtura, i cili i pati hapur rrugë investimeve të tilla në parqet natyrore.

Sidoqoftë, vlen të thuhet se për rastin konkret BE ka qendruar e heshtur, pak a shumë si në rastin e Aeroportit të Vlorës, që pritet të ndikojë tejmase në rrjetin e zonave të mbrojtura Vjosë-Nartë.

Citizens.al iu drejtuar të gjitha strukturave të grupi negociator për të marrë informacion për takimet, pozitën aktuale të bisedimeve dhe nëse ka pasur interes nga sipërmarrës të tjerë, veçanërisht kompani shqiptare.

Deri në momentin e botimit të këtij shkrimi, vetëm AIDA dhe AIC dhanë përgjigje duke u kufizuar te theksimi se Affinity Partners mbetet e interesuar ta vijojë projektin dhe se ASDRE nuk po shqyrton asnjë projekt-propozim tjetër në Sazan*.

Nga e gjithĂ« kjo tablo duket qartĂ« se qeveria po e trajton Sazanin dhe ZvĂ«rnecin thjeshtĂ« si plaçka pĂ«r t’u falur, dhe jo si pasuri publike tĂ« parikuperueshme qĂ« nevojiten tĂ« menaxhohen me rregulla.

Zyrtarisht theksi pĂ«r rastin e Kushnerit vihet te statusi “investitor strategjik”, njĂ« etiketĂ« qĂ« nĂ« praktikĂ« ka shĂ«rbyer si çelĂ«s pĂ«r tĂ« anashkaluar procedurat standarde, parlamentin, debatin publik mbi kostot, pĂ«rfitimet dhe rreziqet.

Modeli që përsëritet

Sazani dhe Zvërneci nuk qëndrojnë vetëm. Qeveria Rama ka vepruar ngjashëm duke trajtuar si plaçkë edhe Portin e Durrësit, Portin e Vlorës dhe zonën e mbrojtur përreth Aeroportit të Vlorës.

Porti i Durrësit iu dha sipërmarrësit nga Emiratet, Mohamed Ali Alabbar. Në rastin e tij u bë me ligj të posaçëm, procedurë të përshpejtuar në Kuvend dhe partneritet të paracaktuar në darkën e famshme të qeverisë në restorantin e Nusret Gökçe (njohur si Salt Bae) në Dubai (2021). 

KĂ«shtu, projekti “DurrĂ«s Yachts & Marina” me grupin e Emirateve “Eagle Hills” pati zero debat publik dhe zero konkurrencĂ«. Formula e ktheu Kuvendin nĂ« “noter” tĂ« njĂ« marrĂ«veshjeje tĂ« negociuar dhe dakordĂ«suar larg institucioneve dhe vĂ«mendjes publike.

PĂ«r Portin e VlorĂ«s, raportimet kanĂ« treguar se qeveria pĂ«rdori njĂ« kombinim tĂ« ligjit tĂ« investimeve strategjike, formulĂ«n “ShqipĂ«ria 1 euro” dhe VKM tĂ« posaçme, duke lĂ«nĂ« pa sqaruar mĂ«nyrĂ«n sesi u shmang dhe minimizua pjesĂ«marrja reale e shtetit nĂ« projektin e “Marina di Valona”.

Ngjashëm zero debat publik, zero konkurrencë.

Në rastin e Aeroportit të Vlorës, qeveria tregoi se kur do dhe ka vullnet, mund të ndjekë dhe aplikojë procedurat konkurruese të një gare me tender ndërkombëtar pas një ofertë të pakërkuar. 

Sigurisht, tjetĂ«r gjĂ« se kjo procedurĂ« ishte formale – fillimisht aeroporti iu premtua konsorciumit turk “Cengiz-Kalyon-Kolin Constr.” mĂ« pas me procedura tĂ« dyshimta iu dha ortakĂ«risĂ« “Mabetex-2A Group” tĂ« Behgjet Pacollit dhe Valon Ademit.

Rastet tregojnë qartë sesi qeveria nuk e mat interesin publik me garë dhe kushte të qarta, por me negocime dhe vendime që merren nëpër tavolina jashtë institucioneve. Për më tepër nga investimet në fjalë qeveria merr përsipër detyrimet për të siguruar infrastrukturën mbështetëse.

NĂ« kĂ«tĂ« kuptim Sazani e ZvĂ«rneci – historikisht tĂ« paurbanizuara, pa furnizimin me ujĂ« dhe energji elektrike – janĂ« thjesht plaçkat e radhĂ«s, pasi nĂ« rastin e tyre nuk po ndiqet as formalisht procedura e njĂ« tenderi apo konkursi ndĂ«rkombĂ«tar

Nga renderĂ«t 3D te “negociimi” me arkitektĂ«t e qeverisĂ«

PĂ«r Sazanin dhe ZvĂ«rnecin jo vetĂ«m qĂ« nuk po duket tĂ« ketĂ« garĂ«, por tani duket se vetĂ« projekti arkitektonik po riformatohet, me takime tĂ« raportuara mes Ivanka Trump, pĂ«rfaqĂ«suesve tĂ« qeverisĂ« dhe “50-60 arkitektĂ«â€ qĂ« nuk dihet se nga dolĂ«n dhe u shfaqĂ«n nĂ« VlorĂ«.

Foto e rrjedhur në media nga resorti ku u prit Ivanka Trump, 21 janar 2026.

Mes tyre, nga disa foto qĂ« qarkulluan nĂ« rrjet, spikati arkitekti japonez Kengo Kuma, i njohur ndĂ«rkombĂ«tarisht pĂ«r stilin modernist. Kuma ishte i ftuar nĂ« ShqipĂ«ri pĂ«r festivalin e arkitekturĂ«s “Bread and Heart” dhe Ă«shtĂ« projektues i Parkut tĂ« VizitorĂ«ve nĂ« Butrint.

Nga fotot, duket të ketë qenë e pranishme edhe Adelajda Roka, drejtuesja e Agjencisë së Zhvillimit te Territorit (AZHT), e cila nuk është pjesë e grupit negociator. 

Nga kjo dhe prezenca e Kumës, mund të kuptojmë se grupi i arkitektëve në fjalë mund të jetë organizuar nga AZHT.

Prej tetorit 2025, AZHT dhe Agjencia KombĂ«tare e Planifikimit tĂ« Territorit (AKPT) kanĂ« riorganizuar festivalin “Bread and Heart” nĂ« njĂ« fondacion. Citizens.al ka kĂ«rkuar qartĂ«si pĂ«r objektivin, arsyet dhe mĂ«nyrĂ«n e kĂ«tij tranzicioni.

Por dukshĂ«m, ky riorganizim qĂ« ka bĂ«rĂ« bashkĂ« arkitektĂ«t e preferuar tĂ« qeverisĂ«, po merr rol domethĂ«nĂ«s. Takimi me arkitektĂ«t u raportua se kishte nĂ« fokus projektet nĂ« Sazan e ZvĂ«rnec. Kjo nĂ«nkupton se tanimĂ« diskutimet kanĂ« kaluar te “si do tĂ« bĂ«het” projekti, jo mĂ« thjesht “a do tĂ« bĂ«het”.

NĂ«se propozimi fillestar i vitit 2024 ishte njĂ« “vizion” (render 3D), takimet me arkitektĂ« nĂ«nkuptojnĂ« se tani po negociohet pĂ«rmbajtja e investimit: volumet, ndĂ«rhyrjet, infrastruktura, fazat si edhe lehtĂ«sitĂ« fiskale.

Por nĂ«se projekti “po rikonceptohet” gjatĂ« negociimit, atĂ«herĂ« justifikimi pĂ«r “ofertĂ« tĂ« pakĂ«rkuar” bie, sepse nuk kemi mĂ« njĂ« ofertĂ« tĂ« pĂ«rcaktuar qĂ« vetĂ«m vlerĂ«sohet dhe trajtohet, por realisht kemi njĂ« bashkĂ«-projektim pa transparencĂ«.

Qeveria shqiptare, edhe pas kĂ«rkesave tĂ« pĂ«rsĂ«ritura pĂ«r transparencĂ«, ende nuk ka zbardhur njĂ« sĂ«rĂ« detajesh: ÇfarĂ« do tĂ« ndĂ«rtohet realisht nĂ« nĂ« Sazan dhe ZvĂ«rnec? ÇfarĂ« po ofron realisht qeveria shqiptare: truallin, infrastrukturĂ«n, trajtim preferencial apo ekskluzivitet? ÇfarĂ« kanĂ« premtuar investitorĂ«t dhe e nĂ« fund, çfarĂ« pĂ«rfitojnĂ« qytetarĂ«t ShqiptarĂ«?

*Artikulli u përditësua me përgjigjen nga AIC për Sazanin.

The post Darka e Sazanit: Si u vu pasuria publike në tryezë appeared first on Citizens.al.

❌