Në një deklaratë të fundit, sekretari i përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, ka theksuar se Rusia po humb masovisht ushtarë në luftën kundër Ukrainës.
Sipas Rutte, vetëm në një muaj, humbjet ruse arrijnë nga 20 mijë deri në 25 mijë të vrarë.
âNuk po flas pĂ«r ata qĂ« janĂ« plagosur rĂ«ndĂ«, por pĂ«r ata tĂ« vrarĂ« - tĂ« vdekurâ, theksoi ai.
Krahasuar me luftĂ«n nĂ« Afganistan nĂ« vitet 1980, kur Rusia humbi rreth 20 mijĂ« ushtarĂ« gjatĂ« dhjetĂ« vjetĂ«ve, shifrat e luftĂ«s nĂ« UkrainĂ« janĂ« âtĂ« qarta dhe tĂ« papĂ«rballueshmeâ.
âTani po humbasin atĂ« numĂ«r - dhe mĂ« shumĂ« - nĂ« vetĂ«m njĂ« muaj. Kjo nuk Ă«shtĂ« e qĂ«ndrueshme edhe pĂ«r taâ, shtoi Rutte.
Deklarata vjen ndërkohë që forcat ukrainase vazhdojnë të tregojnë një mbrojtje të vendosur kundër agresionit rus, duke shkaktuar humbje të mëdha në radhët e ushtrisë së Moskës. /Telegrafi/
Me tensionet në rritje përgjatë kufijve të Evropës, Bashkimi Evropian ka deklaruar se masat e tij të reja mbrojtëse do të ndihmojnë bllokun të përballet me Rusinë dhe kërcënimet e tjera deri në vitin 2030. Por, a është ky një realitet i besueshëm? Dhe sa të përgatitur janë evropianët për një konflikt të mundshëm?
Pushtimi i plotë i Ukrainës nga Rusia, i kombinuar me presionin e vazhdueshëm nga Shtetet e Bashkuara, ka lënë Bashkimin Evropian me një zgjedhje të pakëndshme: të përqendrohet seriozisht në kapacitetin e tij të mbrojtjes dhe sigurisë.
Rreziqet mbeten të larta, pasi nuk ka shenja që lufta në Ukrainë të jetë pranë përfundimit. Në të njëjtën kohë, besimi në aftësitë e Evropës është i ulët, pasi kontinenti duket i cenueshëm dhe jo i përgatitur, si ushtarakisht ashtu edhe diplomatikisht, transmeton Telegrafi.
Angazhimi kryesor i Evropës është mbrojtja e vetvetes, duke vazhduar të mbështesë Ukrainën. Në muajin dhjetor të vitit të kaluar, udhëheqësit e BE-së ranë dakord për një kredi të re prej 90 miliardë eurosh për Ukrainën, ndërsa presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, njoftoi iniciativa të reja mbrojtëse në muajin tetor, të cilat i prezantoi si hapa për të forcuar mbrojtjen e Evropës ndaj Rusisë dhe kundërshtarëve të tjerë deri në vitin 2030.
Duke shtuar tensionin, presidenti rus, Vladimir Putin deklaroi mĂ« 2 dhjetor se Rusia Ă«shtĂ« e gatshme tĂ« luftojĂ« nĂ«se Ă«shtĂ« e nevojshme dhe nuk do tĂ« lĂ«rĂ« âaskĂ«nd me tĂ« cilin tĂ« negociojĂ«â.
Sekretari i PĂ«rgjithshĂ«m i NATO-s, Mark Rutte, paralajmĂ«roi se âne jemi objektivi i radhĂ«s i RusisĂ«â dhe se njĂ« sulm ndaj aleancĂ«s mund tĂ« ndodhĂ« brenda pesĂ« viteve tĂ« ardhshme.
Strategjia e sigurisĂ« kombĂ«tare e SHBA-sĂ« kritikoi EvropĂ«n dhe agjendĂ«n e saj, duke e etiketuar si njĂ« aleat tĂ« dobĂ«t. Ministri gjerman i Mbrojtjes, Boris Pistorius, i bĂ«ri jehonĂ« paralajmĂ«rimeve tĂ« historianĂ«ve ushtarakĂ« nĂ« nĂ«ntor, duke deklaruar se âtashmĂ« e patĂ«m verĂ«n tonĂ« tĂ« fundit tĂ« paqesâ.
Shqetësimi kryesor është i qartë: evropianët tani besojnë se një sulm rus ndaj NATO-s ose vendeve fqinje është gjithnjë e më i mundshëm, duke krijuar një ndjenjë të fortë urgjence për veprim.
A janë evropianët gati për luftë?
NjĂ« sondazh i fundit i Euronewspyeti se âA do tĂ« luftonit pĂ«r kufijtĂ« e BE-sĂ«?â. Rezultatet treguan hezitim tĂ« madh pĂ«rballĂ« perspektivĂ«s sĂ« luftĂ«s. Nga 9950 pjesĂ«marrĂ«s, tre nga katĂ«r (75 pĂ«r qind) thanĂ« se nuk do tĂ« ishin tĂ« gatshĂ«m tĂ« merrnin armĂ«t. NĂ«ntĂ«mbĂ«dhjetĂ« pĂ«r qind u shprehĂ«n tĂ« gatshĂ«m pĂ«r tĂ« luftuar, ndĂ«rsa 8% mbetĂ«n tĂ« pasigurt, duke reflektuar pasiguri pĂ«r gatishmĂ«rinĂ« personale dhe pĂ«r nivelin e pĂ«rgatitjes sĂ« vendit tĂ« tyre pĂ«r njĂ« konflikt tĂ« mundshĂ«m.
NjĂ« sondazh i YouGov nxori nĂ« pah se agresioni rus perceptohet si njĂ« nga kĂ«rcĂ«nimet mĂ« tĂ« mĂ«dha pĂ«r EvropĂ«n, me 51 pĂ«r qind nĂ« Poloni, 57 pĂ«r qind nĂ« Lituani dhe 62 pĂ«r qind nĂ« DanimarkĂ« qĂ« e identifikuan si shqetĂ«simin kryesor. Po ashtu, âkonfliktet e armatosuraâ u renditĂ«n si shqetĂ«simi i tretĂ« mĂ« i madh mes evropianĂ«ve.
Megjithatë, ndërsa udhëheqësit evropianë ndajnë këto shqetësime, janë kryesisht vendet baltike - Lituania, Estonia dhe Letonia - që kanë ndërmarrë hapa më të vendosur. Këto shtete ndodhen në kufirin lindor të NATO-s dhe BE-së dhe kanë një vijë kufitare me Rusinë dhe Bjellorusinë më shumë se 1000 kilometra.
Lituania ka filluar tĂ« ndĂ«rtojĂ« âmure kundĂ«r dronĂ«veâ dhe, duke bashkĂ«punuar me LetoninĂ«, po restaurojnĂ« kĂ«netat si mbrojtje natyrore. Ata kanĂ« nisur gjithashtu fushata kombĂ«tare ndĂ«rgjegjĂ«simi, ushtrime pĂ«r qĂ«ndrueshmĂ«ri dhe stĂ«rvitje televizive pĂ«r tĂ« ndihmuar qytetarĂ«t tĂ« pĂ«rgatiten mendĂ«risht pĂ«r njĂ« konflikt tĂ« mundshĂ«m.
Vitin e kaluar, Ministria e Brendshme e Lituanisë publikoi harta për strehimore dhe linja emergjence, ndërsa Letonia shtoi një kurs të detyrueshëm kombëtar të mbrojtjes në kurrikulën e arsimit publik. Polonia ndërtoi barriera përgjatë kufijve me Bjellorusinë dhe futi kurse sigurie në shkolla, përfshirë stërvitje në përdorimin e armëve për të rinjtë nga mosha 14 vjeç.
Finlanda dhe Estonia u dĂ«rguan familjeve broshura udhĂ«zuese mbi veprimet gjatĂ« luftĂ«s, duke rikthyer praktika tĂ« LuftĂ«s sĂ« FtohtĂ«. Suedia nisi njĂ« iniciativĂ« kombĂ«tare nĂ« vitin 2025 pĂ«r tĂ« shpĂ«rndarĂ« broshura tĂ« pĂ«rditĂ«suara âNĂ«se Vjen Kriza ose Luftaâ nĂ« çdo familje. TĂ« tre vendet integruan gjithashtu mbrojtjen nĂ« kurrikulat arsimore, me Estonin qĂ« prezantoi njĂ« kurs tĂ« posaçëm kombĂ«tar tĂ« mbrojtjes nĂ« shkollat e mesme nĂ« vitin 2023.
Paralelisht, ka njĂ« rritje tĂ« dukshme tĂ« interesit tĂ« qytetarĂ«ve pĂ«r gatishmĂ«rinĂ« civile. NĂ« vendet pranĂ« RusisĂ«, si Finlanda, Estonia, Polonia, Lituania dhe Suedia, kĂ«rkimet nĂ« Google gjatĂ« pesĂ« viteve tĂ« fundit pĂ«r tema si âçfarĂ« tĂ« marr me vete pĂ«r luftĂ« ose evakuimâ dhe âku janĂ« strehimoret kundĂ«r bombave pranĂ« meje?â janĂ« rritur ndjeshĂ«m, duke arritur kulmin nĂ« vitin 2025.
Buxhetet e mbrojtjes në Evropë janë rritur mbi 300 miliardë euro në vitin 2024. Propozimi i KFSH 2028-2034 i prezantuar nga Ursula von der Leyen ndan 131 miliardë euro shtesë për hapësirën ajrore dhe mbrojtjen - pesë herë më shumë se buxheti paraprak.
Plani âGatishmĂ«ria 2030â, i miratuar nga tĂ« 27 shtetet anĂ«tare, synon tĂ« mbyllĂ« boshllĂ«qet nĂ« aftĂ«si dhe tĂ« pĂ«rshpejtojĂ« reagimin ushtarak, duke mundĂ«suar lĂ«vizjen e trupave dhe pajisjeve brenda tre ditĂ«ve nĂ« kohĂ« paqeje dhe brenda gjashtĂ« orĂ«ve gjatĂ« emergjencave, pĂ«rmes krijimit tĂ« njĂ« kuadri âShengen Ushtarakâ.
BE-ja po zhvillon rrjet korridoresh të transportit ushtarak, duke përfshirë rrugë, hekurudha dhe porte të përforcuara për automjete të rënda. Rreth 500 pika infrastrukturore kritike, si ura dhe tunele, janë identifikuar për përmirësim, për të përballuar automjete mbi 60 ton.
Plani synon gjithashtu standardizimin e pajisjeve dhe procedurave logjistike tĂ« forcave tĂ« armatosura tĂ« BE-sĂ«, tĂ« cilat aktualisht funksionojnĂ« nĂ« sisteme tĂ« papajtueshme. Kostoja e kĂ«tyre pĂ«rmirĂ«simeve vlerĂ«sohet midis 70 dhe 100 miliardĂ« euro, me fonde nga buxhetet kombĂ«tare dhe programet e BE-sĂ«, si Programi âConnecting Europe Facilityâ.
Një nga mjetet kryesore është ReArm Europe, prezantuar në 2025, një platformë qendrore për koordinimin e kapacitetit industrial dhe gatishmërisë së mbrojtjes. Dy mekanizma nën këtë ombrellë janë EDIP, Programi Evropian i Industrisë së Mbrojtjes, dhe SAFE, Zarfi i Financimit të Armatimeve Strategjike.
EDIP ofron 1.5 miliard euro bashkëfinancim për projekte që përfshijnë të paktën tre shtete të BE-së ose dy plus Ukrainën. SAFE ofron një strukturë kredie prej 150 miliardë eurosh për blerje të përbashkëta armësh, duke ulur kostot dhe duke përshpejtuar prokurimin.
Këto iniciativa synojnë bashkimin e burimeve, përmirësimin e negocimeve dhe sigurinë e ndërveprueshmërisë së sistemeve të reja mbrojtëse.
Pse SHBA-të e shtyjnë Evropën drejt riarmatosjes?
Strategjia e sigurisë e administratës së presidentit amerikan, Donald Trump në muajin dhjetor të vitit 2025 kritikoi Evropën si një partner të dobët, duke i kërkuar kontinenti të marrë përsipër pjesën më të madhe të përgjegjësive të NATO-s deri në vitin 2027, përfshirë inteligjencën dhe sistemet raketore.
Strategjia e SHBA-së kritikonte gjithashtu politikat evropiane mbi migracionin, lindshmërinë, lirinë e fjalës dhe mbështetjen ndaj Ukrainës.
QĂ«llimi i Uashingtonit Ă«shtĂ« normalizimi i marrĂ«dhĂ«nieve me RusinĂ« ose ârivendosja e stabilitetit strategjikâ, duke e paraqitur RusinĂ« jo si njĂ« aleat, por as si kundĂ«rshtar tĂ« qartĂ«.
Zyrtarët evropianë, si Valdis Dombrovskis, Antonio Costa dhe Kaja Kallas, refuzuan këtë kritikë, duke theksuar vendosmërinë e BE-së për të vepruar pavarësisht paralajmërimeve të SHBA-së dhe duke mbrojtur vendimet demokratike të brendshme.
Megjithëse Evropa po riarmatoset, ekspertët paralajmërojnë se urgjenca politike nuk mjafton. Seamus Boland, president i Komitetit Ekonomik dhe Social Evropian, vuri në dukje se Evropa mbetet një objektiv i lehtë për diktaturat, pasi nuk është e detyruar të jetojë sipas të njëjtave standarde si vendet autokratike.
Pengesat strukturore vazhdojnĂ« tĂ« kufizojnĂ« pĂ«rpjekjet mbrojtĂ«se, siç theksoi Thomas Regnier nga Sovraniteti i TeknologjisĂ« dhe Mbrojtjes. Komisioni po pĂ«rshpejton ndryshimet me rregullore âmini-omnibusâ dhe plane mĂ« tĂ« gjera, pĂ«r tĂ« shkurtuar vonesat nĂ« prodhim dhe pĂ«r tĂ« pĂ«rshpejtuar prokurimin.
Industria e mbrojtjes nĂ« EvropĂ« Ă«shtĂ« konkurruese, por e fragmentuar. Koordinimi mĂ« i thellĂ« Ă«shtĂ« thelbĂ«sor pĂ«r financimin, zhvillimin, prodhimin dhe mirĂ«mbajtjen e kapaciteteve mbrojtĂ«se. SAFE dhe mekanizma tĂ« tjerĂ« synojnĂ« tĂ« pĂ«rshpejtojnĂ« prokurimin e pĂ«rbashkĂ«t dhe tĂ« zvogĂ«lojnĂ« varĂ«sinĂ« nga furnizuesit jashtĂ« BE-sĂ«, duke siguruar âpĂ«rdorim tĂ« pavarurâ tĂ« pajisjeve mbrojtĂ«se evropiane.
Planet e SAFE përfshijnë 691 projekte, me fokus kryesor prokurimin e përbashkët për mbrojtjen ajrore, raketore, dronët, sistemet anti-dronë dhe aftësitë detare, me një financim paraprak prej deri në 22.5 miliardë euro që mund të lirohet në mars 2026.
Afatet kohore janë të ngushta. Evropa duhet të modernizojë industrinë e mbrojtjes, të mbështesë Ukrainën dhe të përgjigjet ndaj paralajmërimeve të sigurisë nga NATO dhe SHBA.
Suksesi do të varet nga bashkëpunimi i thellë, mbyllja e boshllëqeve në aftësi dhe ruajtja e mbështetjes për Ukrainën. Në këtë mjedis të definuar nga urgjenca, sfida për Evropën nuk është nëse duhet të veprojë, por nëse mund të veprojë mjaftueshëm shpejt. /Telegrafi/
Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, ka paralajmëruar se nuk ka asnjë shenjë që Rusia do të ndryshojë sjelljen e saj agresive në të ardhmen e afërt, duke theksuar se kërcënimet ndaj sigurisë euroatlantike do të vazhdojnë.
Në një deklaratë të fortë, Rutte tha se Rusia po ndjek një strategji për përballje afatgjatë dhe se nuk vepron e vetme, por në bashkëpunim me Kinën, Iranin dhe Korenë e Veriut.
Sipas tij, ky realitet e bën edhe më urgjente nevojën për një angazhim më të madh nga aleatët evropianë dhe Kanadaja.
NATOâs Rutte:
The time when we conveniently let the United States carry the burden for our security is over.
The U.S. is absolutely committed to NATO, but this commitment comes with a clear and long-standing expectation that Europe and Canada take more responsibility for their⊠pic.twitter.com/b3X4vyoY0X â Clash Report (@clashreport) January 13, 2026
âKa pĂ«rfunduar koha kur ne lejonim qĂ« Shtetet e Bashkuara tĂ« mbanin barrĂ«n kryesore tĂ« sigurisĂ« sonĂ«â, u shpreh Rutte, duke nĂ«nvizuar se edhe pse SHBA-ja mbetet plotĂ«sisht e pĂ«rkushtuar ndaj NATO-s, ajo pret prej kohĂ«sh qĂ« aleatĂ«t e tjerĂ« tĂ« marrin mĂ« shumĂ« pĂ«rgjegjĂ«si.
Ai shtoi se rritja e investimeve në mbrojtje dhe forcimi i kapaciteteve ushtarake kombëtare janë thelbësore për garantimin e sigurisë kolektive të Aleancës.
âKjo Ă«shtĂ« vetĂ«m e drejtĂ«,â pĂ«rfundoi Rutte, duke theksuar nevojĂ«n pĂ«r njĂ« ndarje mĂ« tĂ« balancuar tĂ« pĂ«rgjegjĂ«sive brenda NATO-s.
Deklaratat e tij vijnë në një kohë tensionesh të shtuara gjeopolitike dhe diskutimesh intensive mes vendeve anëtare për rritjen e shpenzimeve të mbrojtjes dhe përgatitjen ndaj sfidave të reja të sigurisë. /Telegrafi/
Të hënën, Ministria e Mbrojtjes e Lituanisë raportoi se aeroplanët luftarakë të NATO-s në detyrë policimi ajror, ishin ngritur javën e kaluar për të identifikuar dy aeroplanë të veçantë rusë që fluturonin në hapësirën ajrore ndërkombëtare midis Kaliningradit dhe Rusisë kontinentale.
Aeroplanët luftarakë aleatë u ngritën në ajër për të identifikuar aeroplanët luftarakë rusë që kishin hyrë në hapësirën ajrore neutrale, pa plane të raportuara fluturimi dhe pa transponderët e tyre të aktivizuar - kundër rregullave të fluturimit në një mjedis tashmë të tensionuar në rajon, pasi një nga raketat hipersonike të Rusisë u vendos në Ukrainën perëndimore, duke ngritur zemërimin e bashkësisë ndërkombëtare, transmeton Telegrafi.
Në rastin e parë, të hënën e kaluar, një aeroplan luftarak i NATO-s u nis për të identifikuar një aeroplan luftarak shumërolësh Sukhoi-30 në rrugën nga Kaliningradi, një enklavë ruse e vendosur midis Polonisë dhe Lituanisë, drejt Rusisë kontinentale.
Në rastin e dytë, tha ministria, aeroplanët luftarakë të policimit ajror të NATO-s, u ngritën në ajër për të identifikuar një aeroplan transportues rus Antonov-26 që fluturonte në drejtim të kundërt, përsëri pa një plan fluturimi ose transponderë radari.
Polonia dhe vendet baltike kanë qenë në gatishmëri të lartë që kur një raketë Oreshnik nga Bjellorusia goditi objektiva civile në Lviv javën e kaluar, duke shkaktuar një takim urgjent në OKB të hënën, të përqendruar në sulmet e fundit të Rusisë ndaj objektivave energjetikë në Ukrainë që kanë lënë qindra mijëra njerëz pa energji elektrike në temperatura nën zero.
Bloomberg të hënën raportoi se, mes tensioneve të tilla në Evropën verilindore, NATO i ka kërkuar Turqisë të kontribuojë me aeroplanë luftarakë F-16 të prodhuar në Amerikë në misionin policor të Baltikut disa muaj përpara afatit.
Radha e Turqisë në rotacionin katërmujor të aeroplanëve të NATO-s që operojnë nga Estonia për të patrulluar pikërisht këtë lloj aktiviteti të aviacionit rus, ishte planifikuar të fillonte në gusht. /Telegrafi/
Administrata Trump ka thënë vazhdimisht se SHBA-të duhet të fitojnë kontrollin e Grenlandës, duke e justifikuar pretendimin e saj nga "pikëpamja e sigurisë kombëtare" dhe duke paralajmëruar se do të "bëjë diçka" në lidhje me territorin "pavarësisht nëse u pëlqen apo jo", shkruan The Guardian.
Kjo e vendos BE-në dhe NATO-n në një pozicion të vështirë. Grenlanda, një pjesë kryesisht vetëqeverisëse e Danimarkës, nuk është anëtare e bllokut, por Danimarka është; ndërsa ishulli Arktik mbulohet nga garancitë e aleancës mbrojtëse përmes anëtarësimit të Danimarkës, transmeton Telegrafi.
Udhëheqësit evropianë kanë mbrojtur fuqimisht sovranitetin, integritetin territorial dhe të drejtën e Grenlandës dhe Danimarkës për të vendosur për çështjet që i përkasin, por ende nuk ka një strategji të qartë se si të dekurajohet Trump - ose të reagohet nëse ai bën një veprim. Ja disa nga opsionet.
Diplomacia dhe siguria Arktike
Sekretari i Shtetit i SHBA-së, Marco Rubio, do të takohet me ministrat e Jashtëm danezë dhe të Grenlandës të mërkurën, por ambasadori i Danimarkës në SHBA, Jesper MÞller SÞrensen, dhe i dërguari i Grenlandës, Jacob Isbosethsen, kanë filluar tashmë të lobojnë te ligjvënësit amerikanë.
Përpjekjet diplomatike do të synojnë pjesërisht adresimin e shqetësimeve të sigurisë së SHBA-së, së pari duke theksuar se një traktat ekzistues i mbrojtjes SHBA-Daneze nga viti 1951, i përditësuar në vitin 2004, tashmë lejon zgjerim masiv të pranisë ushtarake amerikane në ishull, duke përfshirë baza të reja.
Në një mesazh drejtuar drejtpërdrejt republikanëve përtej rrethit Maga të Trump, ata do të nënvizojnë gjithashtu se, siç e tha kryeministrja e Danimarkës, Mette Frederiksen, një sulm i SHBA-së ndaj Grenlandës, në fakt një anëtar që kthehet kundër një tjetri, do të nënkuptonte "fundin e NATO-s".
Më konkretisht, ambasadorët e NATO-s thuhet se ranë dakord në Bruksel javën e kaluar që aleanca transatlantike duhet të lëvizë për të rritur shpenzimet ushtarake në Arktik, duke vendosur më shumë pajisje dhe duke mbajtur më shumë ushtrime dhe më të mëdha për të ndihmuar në zbutjen e shqetësimeve të sigurisë së SHBA-së.
Edhe pse pretendimet e Trump se Grenlanda "është plot me anije kineze dhe ruse kudo" janë qartësisht të ekzagjeruara, diplomatët besojnë se një lloj lëvizjeje e përbashkët perëndimore për të forcuar sigurinë e jashtme të Grenlandës mund të jetë mënyra më pak e dhimbshme për të dalë nga kriza.
Zyrtarët e BE-së kanë thënë se kjo mund të modelohet sipas Baltic Sentry, një operacion i NATO-s i nisur vitin e kaluar për të siguruar infrastrukturën në Detin Baltik, dhe Eastern Sentry, i cili e zgjeroi konceptin për të mbrojtur më gjerësisht krahun lindor të Evropës nga dronët dhe kërcënime të tjera.
Sanksionet ekonomike
Në teori, BE-ja - një treg prej 450 milionë njerëzish - ka ndikim të konsiderueshëm ekonomik mbi SHBA-në dhe mund të kërcënojë me masa hakmarrëse që variojnë nga mbyllja e bazave ushtarake amerikane në Evropë deri te ndalimi i blerjeve evropiane të obligacioneve qeveritare amerikane.
Sanksioni më i përhapur është instrumenti anti-shtrëngues i BE-së ose "bazuka tregtare", i cili i jep Komisionit Evropian fuqinë për të ndaluar mallrat dhe shërbimet amerikane nga tregu i BE-së, për të aplikuar tarifa, për t'u hequr të drejtat e pronësisë intelektuale dhe për të bllokuar investimet e tyre.
Por kjo do të kërkonte që qeveritë kombëtare të bllokut të bien dakord ta përdorin atë, gjë që - të pavullnetshme për të shkaktuar dëm ekonomik në bllok dhe të etura për të mbajtur SHBA-në në bord për çështjen e Ukrainës - ato kanë ngjarë të pamundur ta bëjnë edhe kur përballen me tarifat tregtare të kërcënuara të Trump.
"Qoftë mbrojtja e të dhënave, inteligjenca artificiale apo përditësimet e softuerëve, përfshirë mbrojtjen, Evropa mbetet në mëshirën e vullnetit të mirë amerikan", tha ai.
Për më tepër, që çdo kërcënim me sanksione ekonomike të jetë efektiv, Trump do të duhej të besonte se ishte real - gjë që, të paktën deri më tani, është shumë e qartë se nuk është.
Investoni në Grenlandë
Ekonomia e Grenlandës mbështetet shumë në subvencionet vjetore nga Danimarka, që arrijnë në total rreth 4 miliardë kuanikë (rreth 530 milionë euro) vitin e kaluar, të cilat mbulojnë afërsisht gjysmën e buxhetit të shpenzimeve publike të territorit të gjerë dhe përfaqësojnë rreth 20% të GDP-së së saj.
Premtimet e Trump për të "investuar miliarda" mund të përputhen me BE-në në një përpjekje për ta mbajtur ishullin - i cili, në një moment në të ardhmen jo shumë të largët, mendohet se ka të ngjarë të votojë në favor të pavarësisë nga Danimarka - larg kthetrave ekonomike të SHBA-së.
Një projekt-propozim i Komisionit nga shtatori sugjeron që BE-ja mund të dyfishojë angazhimet e saj ndaj Grenlandës për t'u përputhur me grantin vjetor danez, ndërsa ishulli gjithashtu mund të aplikojë për deri në 44 milionë euro fonde të BE-së për territoret e largëta të lidhura me BE-në.
Ndërsa Uashingtoni mund të ketë miliarda më shumë për të ofruar sesa Brukseli, banorët e Grenlandës, pasi të kenë fituar pavarësinë e tyre, mund të jenë të kujdesshëm që të mos i hapen korporatave grabitqare amerikane dhe të ngurrojnë të humbasin sistemin e tyre të sigurimeve shoqërore në stilin nordik.
Angazhoni trupa
Të gjitha sa më sipër do të kërkonin kohë. Për më tepër, nuk është e qartë nëse ambiciet e Trump për Grenlandën do të plotësoheshin nga traktate ose siguri e shtuar në Arktik: "Pronësia" amerikane e ishullit ishte "psikologjikisht e nevojshme për sukses", tha presidenti amerikan për New York Times.
Në një letër për organizatën me ndikim Bruegel, Moreno Bertoldi dhe Marco Buti argumentuan se qeveritë e BE-së duhet të "mbrojnë në mënyrë proaktive Grenlandën nga ekspansionizmi amerikan", duke shtuar: "BE-ja ka një kapacitet të shpejtë vendosjeje dhe duhet të aktivizohet".
Në marrëveshje me Kopenhagën dhe Nuuk-un, thanë ata, trupat evropiane duhet të vendosen në ishull "si një sinjal i angazhimit të Evropës ndaj integritetit territorial të Grenlandës". Ndërsa kjo nuk do të parandalonte aneksimin e SHBA-së, do ta bënte atë shumë më të komplikuar.
âNdĂ«rsa nuk do tĂ« kishte nevojĂ« pĂ«r njĂ« pĂ«rballje tĂ« armatosur, spektakli i SHBA-sĂ« qĂ« merr robĂ«r trupat e aleatĂ«ve tĂ« saj mĂ« tĂ« ngushtĂ« do tĂ« shkatĂ«rronte besueshmĂ«rinĂ« e SHBA-sĂ«, do tĂ« dĂ«mtonte reputacionin e saj ndĂ«rkombĂ«tar dhe do tĂ« ndikonte fuqishĂ«m nĂ« opinionin dhe Kongresin amerikanâ, argumentuan ata.
NjĂ« zĂ«dhĂ«nĂ«s i qeverisĂ« gjermane tha javĂ«n e kaluar se Berlini po punonte pĂ«r njĂ« plan âpĂ«rfshirĂ« parandalimin evropianâ nĂ«se SHBA-tĂ« pĂ«rpiqeshin tĂ« merrnin GrenlandĂ«n, ndĂ«rsa ministri i JashtĂ«m i FrancĂ«s, Jean-NoĂ«l Barrot, vitin e kaluar hodhi poshtĂ« mundĂ«sinĂ« e vendosjes sĂ« njĂ« kontingjenti ushtarak francez.
Kapaciteti i vendosjes së shpejtë të BE-së është një kornizë për vendosjen e shpejtë të deri në 5,000 trupave nga disa shtete të ndryshme anëtare, nën komandën e BE-së, për reagim ndaj krizave jashtë bllokut. Kjo mund të ndryshojë llogaritjet e SHBA-së, besojnë ekspertët dhe disa politikanë.
âAskush nuk beson se njĂ« luftĂ« midis SHBA-sĂ« dhe BE-sĂ« Ă«shtĂ« e dĂ«shirueshme ose e fitueshmeâ, tha Sergey Lagodinsky, njĂ« eurodeputet i GjelbĂ«r gjerman.
âPor njĂ« veprim ushtarak amerikan kundĂ«r BE-sĂ« do tĂ« kishte pasoja shkatĂ«rruese pĂ«r bashkĂ«punimin mbrojtĂ«s, tregjet dhe besimin global nĂ« SHBAâ, shtoi ai. /Telegrafi/
Nënkryetarja e Asamblesë Kombëtare të Francës Clemence Goette paraqiti një rezolutë që bën thirrje për tërheqjen e vendit nga Organizata e Traktatit të Atlantikut të Veriut (NATO).
âKohĂ«t e fundit, çështja e pjesĂ«marrjes sĂ« FrancĂ«s nĂ« NATO â njĂ« aleancĂ« ushtarake e udhĂ«hequr nga Shtetet e Bashkuara dhe qĂ« i shĂ«rben interesave tĂ« saj â Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« mĂ« urgjente se kurrĂ«. Po propozoj njĂ« rezolutĂ« mbi tĂ«rheqjen e planifikuar nga NATO, duke filluar me tĂ«rheqjen e komandĂ«s sĂ« bashkuarâ, shkroi deputeti nĂ« rrjetet sociale.
Clemence Goette, një përfaqësues i krahut të majtë, kritikoi gjithashtu veprimet e SHBA-së kundër Presidentit Venezuelan Nicolås Maduro dhe planet për të aneksuar Groenlandën, dhe shprehu pakënaqësi me mbështetjen e SHBA-së për Izraelin gjatë konfliktit në Rripin e Gazës.
MbĂ«shtetja pĂ«r largimin nga NATO Ă«shtĂ« nĂ« pĂ«rputhje me qĂ«ndrimin e lĂ«vizjes âFranca e PapĂ«rkulurâ, e cila deklaroi nĂ« vitin 2022 se aleanca âduhet tĂ« ishte shpĂ«rbĂ«rĂ« pas pĂ«rfundimit tĂ« LuftĂ«s sĂ« FtohtĂ«â.
Më parë, kryeministrja daneze Mette Frederiksen shprehu gjithashtu shqetësim se NATO mund të pushojë së ekzistuari, duke komentuar deklaratat e qeverisë amerikane në lidhje me Groenlandën.
Do tĂ« ishte fundi i NATO-s nĂ«se SHBA-ja do tĂ« merrte kontrollin e GroenlandĂ«s me forcĂ« dhe shtetet anĂ«tare tĂ« Bashkimit Evropian do tĂ« ishin tĂ« detyruara tâi vinin nĂ« ndihmĂ« DanimarkĂ«s nĂ«se ajo pĂ«rballej me agresion ushtarak, tha sot komisioneri i BE-sĂ« pĂ«r Mbrojtjen dhe HapĂ«sirĂ«n, Andrius Kubilius, sipas âReutersâ.
Trump tha se SHBA-ja duhej tĂ« zotĂ«ronte GroenlandĂ«n, njĂ« pjesĂ« autonome e MbretĂ«risĂ« sĂ« DanimarkĂ«s, pĂ«r tĂ« parandaluar RusinĂ« ose KinĂ«n tĂ« pushtojnĂ« territorin e Arktikut â njĂ« vend strategjik dhe tĂ« pasur me minerale, duke argumentuar se prania ushtarake amerikane nĂ« ishull nuk ishte e mjaftueshme.
Si Groenlanda ashtu edhe Danimarka thanë se Groenlanda nuk është në shitje, por Trump nuk e ka përjashtuar marrjen e saj me forcë.
âPajtohem me kryeministren daneze, Mette Frederiksen se do tĂ« jetĂ« fundi i NATO-sâ, tha komisioneri i BE-sĂ«, Andrius Kubilius nĂ« njĂ« konferencĂ« pĂ«r sigurinĂ« nĂ« Suedi.
Kubilius tha gjithashtu se neni 42.7 i Traktatit të Bashkimit Evropian i detyronte shtetet anëtare të vendoseshin në ndihmë të Danimarkës nëse përballeshin me agresion ushtarak.
âDo tĂ« varet shumĂ« nga Danimarka, se si ajo do tĂ« reagojĂ«, por padyshim qĂ« ekziston njĂ« detyrim i shteteve anĂ«tare pĂ«r tĂ« kĂ«rkuar ndihmĂ« tĂ« ndĂ«rsjellĂ« nĂ«se njĂ« shtet tjetĂ«r anĂ«tar pĂ«rballet me njĂ« agresion ushtarakâ, tha ai.
TIRANĂ, 12 janar/ATSH/ Presidentja e KosovĂ«s, Vjosa Osmani priti sot komandantin e KomandĂ«s sĂ« Forcave tĂ« PĂ«rbashkĂ«ta tĂ« NATO-s nĂ« Napoli, admiralin George M. Wikoff, me rastin e marrjes sĂ« detyrĂ«s nĂ« krye tĂ« njĂ« prej komandave mĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishme strategjike tĂ« AleancĂ«s Veriatlantike.
Gjatë takimit, presidentja Osmani e uroi admiralin Wikoff për detyrën e re dhe shprehu besimin e saj në lidershipin e tij, duke theksuar rolin kyç të komandës për sigurinë euroatlantike, stabilitetin rajonal dhe paqen ndërkombëtare.
Presidentja ritheksoi mirënjohjen e Kosovës ndaj NATO-s dhe Shteteve të Bashkuara për kontributin e tyre vendimtar në garantimin e paqes dhe sigurisë që nga viti 1999, duke vlerësuar veçanërisht misionin e KFOR-it si forcë parandaluese dhe garantuese për të gjithë qytetarët pa dallim.
Osmani konfirmoi përkushtimin për vazhdimin e bashkëpunimit me KFOR-in dhe theksoi se Kosova mbetet partner i besueshëm për sigurinë dhe stabilitetin rajonal, duke iu përkushtuar fuqishëm vlerave të paqes, demokracisë dhe sundimit të ligjit. Në këtë kontekst, Presidentja paralajmëroi edhe rreziqet nga aktet destabilizuese të Serbisë, përfshirë sulmet ndaj ushtarëve të KFOR-it në Banjskë dhe kanalin Ibër-Lepenc.
Presidentja e Republikës së Kosovës, Vjosa Osmani, priti në takim Komandantin e Komandës së Forcave të Përbashkëta të NATO-s në Napoli, Admiralin George M. Wikoff, me rastin e marrjes së detyrës së tij në krye të një prej komandave më strategjike të Aleancës Veriatlantike.
Osmani e uroi Admiralin Wikoff për detyrën e re dhe i dëshiroi suksese në udhëheqjen e komandës, duke shprehur besimin e saj të plotë në lidershipin e tij dhe në rolin kyç që kjo komandë luan për sigurinë euroatlantike, stabilitetin rajonal dhe paqen ndërkombëtare.
Gjatë takimit, Osmani ritheksoi mirënjohjen e Kosovës ndaj NATO-s dhe Shteteve të Bashkuara për kontributin e vazhdueshëm në garantimin e paqes dhe stabilitetit në vend që nga viti 1999.
Ajo shprehu vlerësim të veçantë për misionin e KFOR-it, duke e cilësuar atë si forcë të besueshme parandaluese dhe garantuese të sigurisë për të gjithë qytetarët, pa dallime.
Presidentja gjithashtu konfirmoi përkushtimin e Kosovës për vazhdimin e bashkëpunimit me KFOR-in dhe theksoi se vendi mbetet partner i besueshëm, i aftë dhe kontribuues për sigurinë dhe stabilitetin rajonal, i përkushtuar ndaj vlerave të paqes, demokracisë dhe sundimit të ligjit.
Sekretari i PĂ«rgjithshĂ«m i NATO-s, Mark Rutte tha sot se vendet aleate po diskutojnĂ« âhapat e ardhshĂ«mâ pĂ«r tĂ« siguruar sigurinĂ« nĂ« Arktik, duke pĂ«rmendur rrezikun qĂ« Rusia dhe Kina tĂ« jenĂ« âmĂ« aktiveâ nĂ« rajonin strategjikisht tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m.
âTĂ« gjithĂ« aleatĂ«t bien dakord pĂ«r rĂ«ndĂ«sinĂ« dhe sigurinĂ« e Arktikut, sepse e dimĂ« se me hapjen e rrugĂ«ve detare, ekziston rreziku qĂ« rusĂ«t dhe kinezĂ«t tĂ« jenĂ« mĂ« aktivĂ«. Dhe siç e dini, ka tetĂ« vende arktikeâ, u tha Rutte gazetarĂ«ve nĂ« Zagreb gjatĂ« njĂ« konference tĂ« pĂ«rbashkĂ«t pĂ«r mediat me kryeministrin kroat Andrej Plenkoviç.
Ai tha se shtatë nga tetë vendet arktike janë anëtare të NATO-s: SHBA-ja, Kanadaja, Danimarka, Islanda, Norvegjia, Finlanda dhe Suedia ndërsa Rusia mbetet i vetmi vend arktik jashtë aleancës. Kina shtoi ai, është bërë një lojtare gjithnjë e më aktive në rajon pavarësisht mungesës së pranisë gjeografike.
âDeri tani, Kina Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« pothuajse njĂ« lloj vendi arktik dhe jo gjeografikisht, por tĂ« paktĂ«n pĂ«r shkak tĂ« sasisĂ« sĂ« madhe tĂ« aktiviteteve dhe interesit tĂ« saj nĂ« rajonâ, tha Rutte.
Ai vuri nĂ« dukje se NATO pĂ«rfundoi diskutimet e brendshme vitin e kaluar mbi mĂ«nyrĂ«n e forcimit tĂ« bashkĂ«punimit midis anĂ«tarĂ«ve tĂ« saj nĂ« Arktik dhe tani po punon pĂ«r masa âpraktike pasueseâ.
âAktualisht, po diskutojmĂ« hapin tjetĂ«r drejt kĂ«saj, si tĂ« sigurohemi qĂ« tĂ« japim ndjekje praktike tĂ« kĂ«tyre diskutimeve pĂ«r tâu siguruar qĂ« si aleancĂ« tĂ« bĂ«jmĂ« gjithçka, kolektivisht dhe pĂ«rmes aleatĂ«ve tanĂ« individualĂ«, pĂ«r tâu siguruar qĂ« Arktiku tĂ« mbetet i sigurt, pasi tĂ« gjithĂ« pajtohemi se kjo duhet tĂ« jetĂ« njĂ« pĂ«rparĂ«siâ, tha ai.
Rutte tha se NATO Ă«shtĂ« angazhuar mĂ« shumĂ« nĂ« sigurinĂ« e Arktikut qĂ« nga viti 2025 me kĂ«rkesĂ« tĂ« shtatĂ« aleatĂ«ve tĂ« saj tĂ« Veriut tĂ« LartĂ«, duke e quajtur rajonin ânjĂ« pjesĂ« jetĂ«sore tĂ« territorit tĂ« NATO-sâ.
Komentet e tij erdhën mes raporteve se një grup vendesh evropiane, të udhëhequra nga Mbretëria e Bashkuar dhe Gjermania, po planifikojnë të zgjerojnë praninë e tyre ushtarake në Groenlandë.
âKeni parĂ« disa njoftime nga britanikĂ«t dhe gjermanĂ«tâ, tha Rutte. âSot po punojmĂ« tani sĂ« bashku pĂ«r tĂ« parĂ« se si mundemi nĂ« thelb sĂ« bashku si aleancĂ« tĂ« ndĂ«rtojmĂ« atĂ« hap tjetĂ«râ, tha ai.
âTrumpi po bĂ«n gjĂ«nĂ« e duhur pĂ«r NATO-nâ
Lidhur me marrëdhëniet me SHBA-në, Rutte hodhi poshtë shqetësimet për një krizë të brendshme brenda NATO-s, duke lavdëruar shtytjen e presidentit të SHBA-së, Donald Trump për shpenzime më të larta për mbrojtjen midis aleatëve.
âUnĂ« besoj se Donald Trump po bĂ«n gjĂ«rat e duhura pĂ«r NATO-n duke na inkurajuar tĂ« gjithĂ«ve tĂ« shpenzojmĂ« mĂ« shumĂ« pĂ«r tĂ« barazuar atĂ« qĂ« po shpenzon SHBA-jaâ, tha ai. âKur lavdĂ«roj dikĂ«, kjo bazohet nĂ« fakte dhe besoj se faktet janĂ« atyâ, shtoi ai.
Kryeministri kroat Plenkoviç tha se dialogu mbetet çelësi për zgjidhjen e tensioneve rreth statusit të Groenlandës.
âJam i bindur se me diskutim, mund tĂ« gjejmĂ« zgjidhje qĂ« do tĂ« ofrojĂ« sigurinĂ« pĂ«r SHBA-nĂ« dhe do tĂ« sigurojĂ« qĂ« Groenlanda tĂ« jetĂ« pjesĂ« e DanimarkĂ«s. Kjo Ă«shtĂ« arsyeja pse dialogu me cilĂ«si tĂ« lartĂ« Ă«shtĂ« i nevojshĂ«m dhe padyshim qĂ« mund ta zgjidhĂ« situatĂ«n nĂ« dobi tĂ« sigurisĂ« globaleâ, tha Plenkoviç.
Britania është në bisedime me aleatët evropianë për vendosjen e një force ushtarake në Grenlandë, në një përpjekje për ta bindur Donald Trumpin të mos e pushtojë ishullin e Arktikut.
Shefat ushtarakë po hartojnë plane për një mision të mundshëm të NATO-s që do të përfshinte trupa, anije luftarake dhe aeroplanë që mbrojnë territorin strategjikisht të rëndësishëm nga agresioni rus dhe kinez, sipas the Independent.
Zyrtarët britanikë kanë zhvilluar diskutime me homologët e tyre në Gjermani dhe Francë ditët e fundit, ndërsa përgatitjet për operacionin fillojnë të marrin formë, raportoi The Telegraph.
Planet, të cilat mbeten në një fazë të hershme, synojnë të bindin Trumpin që të heqë dorë nga planet e tij për të aneksuar Grenlandën , një ishull i vetëqeverisur që është pjesë e Danimarkës.
Trump ka refuzuar të përjashtojë përdorimin e forcës ushtarake për të marrë kontrollin e Grenlandës, duke përmendur shqetësimet se Rusia ose Kina mund të ndërhyjnë të parat.
Ai ka kĂ«mbĂ«ngulur: âNuk do ta kemi RusinĂ« apo KinĂ«n si fqinjĂ«.â
Ishulli është gjithashtu i pasur me burime natyrore të vlefshme, duke përfshirë bakrin, nikelin dhe mineralet e rralla të tokës që janë thelbësore për teknologjinë moderne.
Vendet evropiane tani shpresojnë të shmangin një krizë duke ofruar të stacionojnë forca në ishull.
Propozimi u diskutua në një takim të aleatëve të NATO-s në Bruksel të enjten, ku anëtarët udhëzuan Shtabin Suprem të Fuqive Aleate në Evropë që të shqyrtonte mundësitë për sigurimin e Arktikut.
Burimet thanë se operacioni i mundshëm mund të variojë nga një vendosje e plotë ushtarake deri në një kombinim ushtrimesh, shkëmbimi të inteligjencës dhe ridrejtimi i shpenzimeve të mbrojtjes.
Ădo mision ka tĂ« ngjarĂ« tĂ« veprojĂ« nĂ«n ombrellĂ«n e NATO-s dhe tĂ« jetĂ« i ndarĂ« nga operacionet ekzistuese nĂ« Baltik dhe Poloni. /Telegrafi/
LONDĂR, 11 janar /ATSH-DPA/- Britania e Madhe po punon me aleatĂ«t e NATO-s pĂ«r tĂ« forcuar sigurinĂ« nĂ« Arktik, tha sot njĂ« ministĂ«r i kabinetit pas raportimeve se trupat britanike mund tĂ« dĂ«rgohen nĂ« GroenlandĂ«.
Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, ka këmbëngulur se dëshiron kontroll mbi Groenlandën dhe nuk e ka përjashtuar mundësinë e përdorimit të forcës ushtarake për të pushtuar territorin gjysmë-autonom danez.
Ministrja britanike e Transportit, Heidi Alexander, tha se diskutimet rreth sigurimit tĂ« Veriut tĂ« EpĂ«rm kundĂ«r RusisĂ« dhe KinĂ«s ishin pjesĂ« e âpunĂ«s sĂ« zakonshmeâ tĂ« NATO-s dhe jo njĂ« pĂ«rgjigje ndaj kĂ«rcĂ«nimit ushtarak amerikan.
âSunday Telegraphâ raportoi se shefat ushtarakĂ« po hartojnĂ« plane pĂ«r njĂ« mision tĂ« mundshĂ«m tĂ« NATO-s nĂ« GroenlandĂ«, i cili mund tĂ« pĂ«rfshijĂ« ushtarĂ«, anije luftarake dhe avionĂ« britanikĂ« qĂ« do tĂ« dislokohen nĂ« ishull.
Por Alexander tha se Britania e Madhe ishte dakord me presidentin amerikan, Donald Trump se Rrethi Arktik po bëhej një pjesë gjithnjë e më e kontestuar e botës me ambiciet e presidentit rus Vladimir Putin dhe Kinës.
âNdĂ«rsa nuk i kemi parĂ« pasojat e tmerrshme nĂ« atĂ« pjesĂ« tĂ« botĂ«s qĂ« kemi parĂ« nĂ« UkrainĂ«, Ă«shtĂ« me tĂ« vĂ«rtetĂ« e rĂ«ndĂ«sishme qĂ« tĂ« bĂ«jmĂ« gjithçka qĂ« mundemi me tĂ« gjithĂ« aleatĂ«t tanĂ« tĂ« NATO-s pĂ«r tĂ« siguruar qĂ« tĂ« ndĂ«rtojmĂ« njĂ« pengesĂ« efektive nĂ« atĂ« pjesĂ« tĂ« globit kundĂ«r Putinit.
Trump tha se dëshiron të marrë kontrollin mbi Groenlandën, e cila ka një vendndodhje strategjike dhe burime natyrore.
âNĂ«se nuk e bĂ«jmĂ« nĂ« mĂ«nyrĂ«n e lehtĂ«, do ta bĂ«jmĂ« nĂ« mĂ«nyrĂ«n e vĂ«shtirĂ«â, tha Trump.
Por ish-ambasadori i BM-së në SHBA, Peter Mandelson, tha se nuk besonte se Trump do të përdorte ushtrinë kundër një aleati të NATO-s.
âPresidenti Trump nuk do tĂ« zbarkojĂ« nĂ« GroenlandĂ«, dhe ta marrĂ« GroenlandĂ«n me forcĂ«â, tha ai.
âAjo qĂ« do tĂ« ndodhĂ« Ă«shtĂ« se do tĂ« ketĂ« shumĂ« diskutime, shumĂ« konsultime, shumĂ« negociata dhe nĂ« fund tĂ« ditĂ«s, tĂ« gjithĂ« do tĂ« duhet tĂ« zgjohemi ndaj realitetit se Arktiku ka nevojĂ« tĂ« sigurohet kundĂ«r KinĂ«s dhe RusisĂ«â, theksoi Mandelson. //a.i/
Turqia po shqyrton mundĂ«sinĂ« e bashkimit me ArabinĂ« Saudite dhe Pakistanin nĂ« njĂ« aleancĂ« tĂ« re mbrojtĂ«se, tĂ« modeluar sipas NATO-s, bĂ«jnĂ« tĂ« ditur mediat turke. Ky zhvillim pritet tĂ« sjellĂ« njĂ« âarkitekturĂ« tĂ« re sigurieâ dhe tĂ« ketĂ« ndikim tĂ« konsiderueshĂ«m nĂ« ekuilibrat rajonalĂ«.
Raportimet tregojnĂ« se bisedimet pĂ«r pĂ«rfshirjen e AnkarasĂ« kanĂ« hyrĂ« nĂ« njĂ« fazĂ« tĂ« avancuar dhe se arritja e njĂ« marrĂ«veshjeje Ă«shtĂ« shumĂ« e mundshme. Nisma vjen pas nĂ«nshkrimit, nĂ« muajin shtator, tĂ« njĂ« pakti mbrojtĂ«s mes ArabisĂ« Saudite dhe Pakistanit, i cili parashikon se çdo sulm ndaj njĂ«rĂ«s palĂ« do tĂ« konsiderohet si agresion ndaj tĂ« gjithĂ«ve â njĂ« parim qĂ« pasqyron drejtpĂ«rdrejt Neninin 5 tĂ« NATO-s.
Sipas burimeve të afërta me negociatat, Turqia e sheh këtë aleancë si një mjet për të rritur sigurinë kombëtare dhe për të penguar kërcënimet potenciale. Ky orientim lidhet edhe me dyshimet në rritje mbi besueshmërinë e Shteteve të Bashkuara dhe paqartësitë rreth angazhimit të presidentit Donald Trump ndaj NATO-s, organizatë ku Turqia ka qenë anëtare për dekada.
Eksperti i sigurisë Nihat Ali Ozcan nga instituti TEPAV në Ankara vlerëson se të tre shtetet do të përfitonin ndjeshëm nga një bashkëpunim i tillë, duke marrë parasysh asetet strategjike që secili sjell.
Arabia Saudite kontribuon me kapacitete tĂ« mĂ«dha financiare falĂ« pasurisĂ« sĂ« saj energjetike; Pakistani Ă«shtĂ« i vetmi shtet mysliman i pajisur me armĂ« bĂ«rthamore, raketa balistike dhe njĂ« ushtri tĂ« konsiderueshme; ndĂ«rsa Turqia ofron pĂ«rvojĂ« tĂ« gjerĂ« luftarake dhe njĂ« industri ushtarake tĂ« avancuar, veçanĂ«risht nĂ« fushĂ«n e dronĂ«ve, si BayraktarĂ«t. âNdryshimet nĂ« dinamikat rajonale po i detyrojnĂ« shtetet tĂ« kĂ«rkojnĂ« forma tĂ« reja tĂ« partneriteteve tĂ« sigurisĂ«,â thekson Ozcan, shkruan bloomberg.
Përfshirja e mundshme e Turqisë në këtë pakt sinjalizon gjithashtu një fazë të re në marrëdhëniet mes Ankarasë dhe Riadit. Pas shpërthimit të Pranverës Arabe në vitin 2011, Turqia u rreshtua me Katarin dhe mbështeti Vëllazërinë Myslimane, çka solli përplasje me Arabinë Saudite, e cila e shpalli këtë lëvizje organizatë terroriste në vitin 2014.
Tensionet kulmuan gjatë bllokadës së Katarit në vitin 2017, të udhëhequr nga Riadi. Megjithatë, vitet e fundit janë shënuar hapa të dukshëm afrimi. Si tregues i këtij normalizimi, Ministria turke e Mbrojtjes konfirmoi se forcat detare të Turqisë dhe Arabisë Saudite zhvilluan këtë javë takimin e tyre të parë në Ankara.
Nga ana tjetër, për Pakistanin kjo aleancë vjen në një moment delikat. Pas përplasjes së shkurtër me Indinë në muajin maj dhe rritjes së tensioneve me qeverinë talebane në Afganistan në tetor, Islamabadi po kërkon mbështetje më të fortë strategjike. Autoritetet pakistaneze akuzojnë Indinë dhe Afganistanin se po mbështesin degën pakistaneze të Talibanëve (TTP), e cila ka shtuar sulmet brenda vendit, përfshirë edhe sulmet e fundit vetëvrasëse kundër një gjykate në Islamabad. /Telegrafi/
Partia e majtë franceze La France Insoumise, e udhëhequr nga Jean-Luc Melenchon, ka dorëzuar një draft-rezolutë që synon të tërheqë Francën nga NATO.
Guette shpjegon se iniciativa është përgjigje ndaj politikave të jashtme të Shteteve të Bashkuara, sidomos gjatë administratës së presidentit amerikan, Donald Trump.
Ajo akuzon SHBA-të për ndërhyrje në Venezuelë, mbështetje të dhunës dhe gjenocidit në Palestinë, kërcënim të Grenlandës dhe bombardime në shkelje të së drejtës ndërkombëtare, raportojnë mediat.
Sipas Clemence Guette, Franca duhet të rishikojë rolin e saj brenda NATO-s dhe të forcojë pavarësinë e politikës së jashtme.
âDalja nga komandimi i integruar ushtarak nuk do tĂ« thotĂ« largim nga aleanca, por njĂ« rishikim i qartĂ« i angazhimeve tona ushtarakeâ, tha ajo.
Draft-rezoluta ka shkaktuar debate të forta brenda politikës franceze. Mbështetësit e partisë e shohin si një hap drejt pavarësisë dhe drejtësisë ndërkombëtare, ndërsa kritikët paralajmërojnë rreziqet për sigurinë kombëtare dhe marrëdhëniet me aleatët e NATO-s.
Ky propozim mund të hapë një debat të ri mbi rolin e Francës në politikën globale dhe të vendosë pikëpyetje mbi të ardhmen e vendit brenda një nga aleancat më të fuqishme ushtarake në botë. /Telegrafi/
Artan Hoxha, duke komentuar deklaratat e Arben Ahmetajt nĂ« intervistĂ«n e dhĂ«nĂ« mbrĂ«mjen e djeshme nĂ« âĂim Peka Liveâ nĂ« Syri Tv, tha se ish-numri 2 i qeverisĂ« dĂ«shmoi skemĂ«n ku infrastruktura jetike e vendit rrezikon tĂ« bjerĂ« nĂ«n kontrollin e interesave ruse, pĂ«rfshirĂ« ato me lidhje tĂ« afĂ«rta me Kremlinin, duke vĂ«nĂ« nĂ« pikĂ«pyetje [âŠ]
Trump ka deklaruar se NATO është e pafuqishme pa SHBA-në, duke pretenduar se morali i tij udhëhoqi vendimet mbi veprimet ushtarake të SHBA-së.
Presidenti i SHBA-sĂ«, Donald Trump, tha se âmund tĂ« jetĂ« njĂ« zgjedhjeâ pĂ«r Uashingtonin nĂ«se do tĂ« duhej tĂ« zgjidhte midis kontrollit tĂ« GrenlandĂ«s dhe ruajtjes sĂ« aleancĂ«s sĂ« NATO-s, mes njĂ« pĂ«rpjekjeje tĂ« ripĂ«rtĂ«rirĂ« pĂ«r tĂ« pĂ«rvetĂ«suar ishullin nĂ« Rrethin Arktik.
Trump la të kuptohej gjithashtu se aleanca do të ishte pa forcë pa SHBA-në, shkruan euronews.
âMendoj se gjithmonĂ« do tĂ« shkojmĂ« mirĂ« me EvropĂ«n, por dua qĂ« ata tĂ« ndryshojnĂ«â, tha Trump.
âNĂ«se shikoni NATO-n, Rusia mund t'ju them se nuk Ă«shtĂ« aspak e shqetĂ«suar pĂ«r asnjĂ« vend tjetĂ«r pĂ«rveç neshâ, shtoi ai.
Duke folur disa ditë pasi urdhëroi operacionin që rrëzoi Nicolas Maduron e Venezuelës dhe lëshoi kërcënime kundër shumë kombeve të tjera, Trump tha në një intervistë me New York Times se ndjenja e tij personale për të drejtën dhe të gabuarën përbën kufizimin e vetëm të autoritetit të tij për të vendosur forcën ushtarake amerikane në nivel global.
"Morali im, mendja ime është e vetmja gjë që mund të më ndalojë", tha Trump kur u pyet për kufizimet në fuqitë e tij ushtarake globale.
"Nuk kam nevojë për ligjin ndërkombëtar", vazhdoi ai.
âPor nuk dua tĂ« lĂ«ndoj njerĂ«zâ, tha presidenti amerikan.
Trump ka autorizuar sulme ushtarake në Iran, Irak, Nigeri, Somali, Siri, Jemen dhe Venezuelë që nga fillimi i mandatit të tij të dytë.
Pas kapjes së Maduros, ai ka lëshuar paralajmërime për Kolumbinë dhe ka ripërtërirë kërkesat për Grenlandën, një territor autonom brenda Mbretërisë së Danimarkës, e cila është pjesë e aleancës së NATO-s. /Telegrafi/
Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, kërcënimet e të cilit të ripërtërira për të sekuestruar Grenlandën nga Danimarka, anëtare e NATO-s, kanë tronditur aleancën transatlantike, tha të mërkurën se dyshonte nëse aleatët "do të ishin aty për ne nëse do të kishim vërtet nevojë për ta".
"Ne do të jemi gjithmonë aty për NATO-n, edhe nëse ata nuk do të jenë aty për ne", shkroi ai në platformën e tij Truth Social.
Një deklaratë e tillë vjen një ditë pasi Shtëpia e Bardhë tha se nuk e përjashtonte ndërhyrjen ushtarake për të marrë Grenlandën.
Në postimin e tij, Trump përsëriti pohimin e tij të shpeshtë se shumë anëtarë të Organizatës së Traktatit të Atlantikut të Veriut nuk kishin arritur të përmbushnin angazhimet e shpenzimeve ushtarake derisa ai ndërhyri.
"SHBA-të, pa mend, po paguanin për ta! Unë, me respekt, i çova në 5% të PBB, DHE ATA PAGUAN, menjëherë", shkroi ai.
Por udhëheqësi i SHBA-së shtoi se vendet anëtare të NATO-s janë "të gjitha miqtë e mi".
Trump, i cili e ka paraqitur veten si një paqebërës global, preku gjithashtu një ankesë personale.
âUnĂ« i vetĂ«m i dhashĂ« fund 8 luftĂ«rave, dhe Norvegjia, njĂ« anĂ«tare e NATO-s, zgjodhi budallallĂ«kisht tĂ« mos mĂ« jepte Ămimin Noble pĂ«r Paqenâ, tha ai, duke shkruar gabim emrin e çmimit prestigjioz qĂ« nĂ« vend tĂ« tij i shkoi udhĂ«heqĂ«ses sĂ« opozitĂ«s venezueliane, Maria Corina Machado.
Trump pĂ«rfundoi duke thĂ«nĂ« se Rusia dhe Kina nuk kanĂ« âfrikĂ« zero nga NATOâ pa Shtetet e Bashkuara si pjesĂ« tĂ« aleancĂ«s.
Planet e Trump mbi territorin danez të Groenlandës, të pasur me minerale dhe vetëqeverisëse, kanë ndezur kambanat e alarmit midis anëtarëve evropianë të NATO-s, të cilët e shohin një veprim të tillë si një kërcënim ekzistencial për aleancën. /Telegrafi/
Eksperti i marrĂ«dhĂ«nieve ndĂ«rkombĂ«tare Ledion Krisafi, i ftuar nĂ« emisionin âWar Reportâ nĂ« ABC News, ka analizuar interesin strategjik tĂ« fuqive tĂ« mĂ«dha ndaj GroenlandĂ«s. Sipas tij, Rusia dhe Kina nuk mund tĂ« hyjnĂ« lehtĂ«sisht nĂ« GroenlandĂ« pĂ«r shkak tĂ« faktit se ajo Ă«shtĂ« pjesĂ« e NATO-s.
Krisafi theksoi se arsyeja kryesore pse Donald Trump shfaqi interes për Groenlandën lidhet me frenimin e ambicieve të Kinës për sigurimin e mineraleve të rralla, ndërsa nuk përjashtohet edhe dimensioni personal i Trump, i cili synon të hyjë në histori duke zgjeruar territorin e Shteteve të Bashkuara.
âRusia dhe Kina nuk mund tĂ« hyjnĂ« kaq lehtĂ« nĂ« GroenlandĂ« pĂ«r shkak se Ă«shtĂ« nĂ« NATO. Arsyeja pse Trump kĂ«rkon GroenlandĂ«n, Ă«shtĂ« se i hiqet njĂ« mundĂ«si KinĂ«s pĂ«r tĂ« hequr dorĂ« nga marrja e mineraleve tĂ« rralla. ĂshtĂ« edhe ky dimension i egos sĂ« Donald Trump qĂ« duhet marrĂ« nĂ« konsideratĂ«. NĂ«se Trump shton territorin me 2 milion kilometra katrore normalisht qĂ« do tĂ« futet nĂ« historiâ, tha Krisafi.
UASHINGTON, 7 janar /ATSH-AA/ â Presidenti i SHBA-sĂ«, Donald Trump, vuri nĂ« dyshim nĂ«se NATO do tâi dilte nĂ« krah Washingtonit nĂ«se vendi do tĂ« kishte realisht nevojĂ« pĂ«r ndihmĂ«n e aleancĂ«s, pavarĂ«sisht angazhimit tĂ« tij pĂ«r tĂ« mbĂ«shtetur vendet anĂ«tare.
âRusia dhe Kina nuk kanĂ« aspak frikĂ« nga NATO pa SHBA-nĂ« dhe unĂ« dyshoj nĂ«se NATO do tĂ« ishte aty pĂ«r ne nĂ«se do tĂ« kishim vĂ«rtet nevojĂ« pĂ«r taâ, shkroi Trump nĂ« platformĂ«n e tij Truth Social.
Ai tha se Washingtoni do tâi respektojĂ« detyrimet aleate pavarĂ«sisht mungesĂ«s sĂ« reciprocitetit, duke pretenduar se Rusia dhe Kina e ârespektojnĂ«â SHBA-nĂ« vetĂ«m nĂ«n udhĂ«heqjen e tij.
Trump mori gjithashtu meritën për rritjen e shpenzimeve të mbrojtjes të vendeve anëtare të NATO-s nga 2 për qind në 5 për qind të prodhimit të brendshëm bruto (PBB), duke pohuar se shumica e vendeve nuk i përmbushnin detyrimet e tyre financiare deri në ndërhyrjen e tij.
Ai tha se Amerika âmarrĂ«zishtâ po i mbulonte shpenzimet e tyre, para se ai tâi detyronte ata tĂ« paguanin âmenjĂ«herĂ«â.
Në një samit në muajin qershor në Hagë, aleatët e NATO-s ranë dakord që të rrisin objektivin e shpenzimeve të mbrojtjes në 5 për qind të PBB-së deri në vitin 2035.
Trump gjithashtu kritikoi NorvegjinĂ«, njĂ« vend anĂ«tar i NATO-s, pĂ«r mosdhĂ«nien e Ămimit Nobel pĂ«r Paqe, duke pĂ«rsĂ«ritur pretendimin e tij se ka pĂ«rfunduar i âvetĂ«mâ tetĂ« luftĂ«ra.
âPor kjo nuk ka rĂ«ndĂ«si. Ajo qĂ« ka rĂ«ndĂ«si Ă«shtĂ« se unĂ« kam shpĂ«tuar miliona jetĂ«â, shtoi ai.  /os/
Login
