Login
Organizohet tryezë diskutimi mbi rolin e inteligjencës artificiale në integritetin e informacionit
Hibrid.info ka organizuar sot njĂ« tryezĂ« diskutimi me temĂ« âRoli i inteligjencĂ«s artificiale nĂ« fushĂ«n e integritetit tĂ« informacionitâ. PĂ«rfaqĂ«sues tĂ« institucioneve publike, mediave, akademisĂ« e shoqĂ«risĂ« civile diskutuan pĂ«r ndikimin nĂ« rritje tĂ« pĂ«rmbajtjeve tĂ« gjeneruara me inteligjencĂ« artificiale (IA) nĂ« ekosistemin e informimit publik nĂ« KosovĂ«, sfidat pĂ«r median dhe boshllĂ«qet ekzistuese rregullative.
NĂ« diskutimin qĂ« u mbajt nĂ« âEurope Houseâ u trajtua problematika e zbehjes sĂ« kufirit mes pĂ«rmbajtjes sĂ« verifikuar dhe asaj sintetike, rritja e dezinformimit dhe ndikimi i kĂ«tyre zhvillimeve nĂ« besimin publik ndaj medias.
GjatĂ« diskutimit u theksua se pĂ«rhapja e pĂ«rmbajtjeve tĂ« gjeneruara me IA â pĂ«rfshirĂ« tekste, imazhe, video dhe audio â po e pĂ«rshkallĂ«zon njĂ« problem tashmĂ« ekzistues nĂ« mjedisin mediatik, veçanĂ«risht nĂ« kushte tĂ« mungesĂ«s sĂ« transparencĂ«s, standardeve editoriale dhe mekanizmave tĂ« qartĂ« tĂ« llogaridhĂ«nies.
Panelistët vlerësuan se problemi nuk qëndron te teknologjia në vetvete, por te mungesa e rregullimit dhe përgjegjësisë në përdorimin e saj.
Një pjesë e diskutimit iu kushtua edhe krahasimit me zhvillimet në Bashkimin Evropian (BE), ku përmes akteve si EU AI Act dhe Digital Services Act (DSA) janë vendosur detyrime konkrete për transparencë dhe mbikëqyrje të përmbajtjeve të gjeneruara me IA. Në kontrast, u theksua se Kosova aktualisht nuk ka një kornizë specifike ligjore për IA në media, as detyrim për etiketimin e këtyre përmbajtjeve dhe as autoritet të dedikuar mbikëqyrës.
PanelistĂ«t diskutuan rolin dhe pĂ«rgjegjĂ«sitĂ« e aktorĂ«ve tĂ« ndryshĂ«m nĂ« kĂ«tĂ« situatĂ«, duke nĂ«nvizuar se, nĂ« mungesĂ« tĂ« rregullimit ligjor, barra kryesore bie mbi vetĂ« redaksitĂ«, organet e vetĂ«rregullimit, institucionet arsimore dhe organizatat e shoqĂ«risĂ« civile. U theksua nevoja pĂ«r veprim tĂ« koordinuar dhe pĂ«r ndĂ«rtimin e standardeve profesionale qĂ« mund tâi paraprijnĂ« rregullimit formal.
Ardita Zejnullahu nga Asociacioni i Mediave të Pavarura Elektronike të Kosovës (AMPEK) tha se korniza aktuale ligjore për media është e vjetruar dhe nuk i përgjigjet zhvillimeve teknologjike. Ajo vlerësoi se Kosova është prapa në rregullimin e IA dhe se nevojitet mobilizim i aktorëve të fushës për ndërtimin e një qasjeje ligjore dhe vetërregulluese.
Nevojën për bashkëpunim më të madh ndërinstitucional dhe për vendosjen e standardeve që mbrojnë interesin publik e ka vënë në pah edhe Niman Racaj nga Komisioni i Pavarur për Media (KPM). Ai vlerësoi se IA kërkon qasje të re dhe gjithëpërfshirëse.
Roli njerëzor në gazetari duhet të ruhet, tha Xhemajl Rexha nga Asociacioni i Gazetarëve të Kosovës (AGK) i cili theksoi shqetësimet e gazetarëve lidhur me përdorimin e IA. Ai vuri theksin edhe te përdorimi i përgjegjshëm dhe etiketimi i përmbajtjeve ku përdoret kjo intelegjencë.
Muhamet Hajrullahu nga Telegrafi dhe Këshilli i Mediave të Shkruara të Kosovës (KMSHK) tha se aktorët që dezinformojnë me IA janë shpesh përpara mediave tradicionale. Ai nënvizoi përgjegjësinë e mediave ndaj publikut dhe nevojën për avancim të standardeve profesionale.
Të rëndësisë së madhe i vlerësoi përditësimin e kurrikulave dhe edukimit mediat, Alban Zeneli nga Departamenti i Gazetarisë në Universitetin e Prishtinës (UP). Ai vlerësoi se IA duhet të përfshihet në kornizat ekzistuese rregullative me parime të qarta etike dhe transparencë.
Mërgim Hoti nga Fakulteti i Inxhinierisë Elektrike dhe Kompjuterike në UP theksoi se IA nuk është rrezik në vetvete, por teknologji që përshpejton proceset ekzistuese.
Se ndërtimi i rregullativës duhet të bazohet në standardet evropiane dhe në gjithëpërfshirjen e aktorëve relevantë, e tha edhe Pajtim Gashi nga Instituti Demokratik Kombëtar (NDI).
NdĂ«rkaq, Hyrije Mehmeti nga Hibrid.info prezantoi gjetje nga raporti i fundit i publikuar âVersioni i sĂ« vĂ«rtetĂ«s sipas Chatbot-itâ, me fokus nĂ« tema qĂ« lidhen me KosovĂ«n dhe rajonin. Ajo theksoi rrezikun e trajtimit tĂ« IA si burim primar informacioni.
Nga diskutimi dolën disa rekomandime kryesore, përfshirë nxitjen e etiketimit vullnetar të përmbajtjeve të gjeneruara me IA në media, përditësimin e kodeve editoriale dhe etike, trajnime për gazetarë dhe redaktorë, si dhe ndërtimin e një modeli kombëtar të vetërregullimit për IA në media dhe bashkëpunimit ndërinstitucional. Po ashtu, u theksua rëndësia e harmonizimit gradual të Kosovës me standardet evropiane në këtë fushë.
Hibrid.info e sheh kĂ«tĂ« tryezĂ« si njĂ« nisje â ende jo tĂ« formalizuar â pĂ«r tĂ« menduar sĂ« bashku pĂ«r njĂ« qasje vetĂ«rregulluese dhe bashkĂ«punuese. NjĂ« proces ku aktorĂ« tĂ« ndryshĂ«m mund tĂ« kontribuojnĂ« nĂ« ndĂ«rtimin e standardeve etike, dokumenteve orientuese, modeleve tĂ« transparencĂ«s dhe praktikave profesionale pĂ«r pĂ«rdorimin e AI nĂ« media.
Si përfundim, IA nuk është kërcënim për median. Mungesa e rregullimit, transparencës dhe koordinimit është rreziku real. /Hibrid.info/
