Guvernatori Ismaili: Ligjet e dërguara në Kushtetuese po e mbajnë Kosovën jashtë SEPA-s

Guvernatori i Bankës Qendrore të Kosovës (BQK), Ahmet Ismaili, në një intervistë për Agjencinë e Lajmeve Ekonomia Online ka thënë se vonesat në shpalljen e tri ligjeve të kontestuar në Gjykatën Kushtetuese po e pamundësojnë aplikimin për anëtarësim të Kosovës në Zonën Unike të Pagesave në Euro (SEPA), duke i shkaktuar ekonomisë humbje të konsiderueshme financiare.
Sipas tij, vetëm nga kostot e larta të transfereve, bizneset dhe qytetarët e Kosovës po humbin rreth 55 milionë euro në vit.
Ismaili theksoi se BQK ka përmbushur të gjitha përgatitjet teknike dhe ligjore për aplikim, por procesi është bllokuar për arsye procedurale, duke e lënë Kosovën jashtë një sistemi që do të ulte ndjeshëm koston dhe kohën e pagesave me Bashkimin Evropian, partnerin kryesor tregtar të vendit.
Po ashtu Ismaili tha se përgatitjet për anëtarësim në SEPA janë kryer në kohë rekord dhe me mbështetje të Bankës Botërore, ndërsa janë marrë edhe komente joformale nga Komisioni Evropian, të cilat janë adresuar. Ai sqaroi se sapo ligjet të shpallen, BQK do të procedojë menjëherë me aplikimin final, me pritshmëri që aprovimi të mund të vijë gjatë vitit 2026.
âNjĂ« prej sfidave tĂ« radhĂ«s pĂ«r vitin 2026-tĂ« mbetet çështja e anĂ«tarĂ«simit nĂ« ZonĂ«n Unike tĂ« Pagesave nĂ« Euro â SEPA, siç e pĂ«rmendet ne kemi kryer tĂ« gjitha pĂ«rgatitjet sa i pĂ«rket tri ligjeve tĂ« cilat janĂ« tĂ« miratuara nga Kuvendi por janĂ« kontestuar nĂ« procedurĂ«, nĂ« GjykatĂ«n Kushtetuese tĂ« cilat nuk janĂ« shpallur ende dhe pĂ«r kĂ«tĂ« arsye ne nuk kemi mundur tĂ« bĂ«jmĂ« aplikimin final pĂ«r SEPA. MegjithatĂ« ne kemi kryer paraplanifikimin nĂ« dhjetor 2024, dhe kemi marrĂ« komentet joformale nga ana e Komisionit Evropian tĂ« cilat edhe i kemi adresuar. Ne presim qĂ« sapo ligjet tĂ« shpallen tĂ« mund tĂ« veprojmĂ« mĂ« tutje me aplikimin pĂ«rfundimtar i cili nĂ« rastin optimist kur ligjet shpallen dhe supozohen nĂ« fillim tĂ« vitit tĂ« ardhshĂ«m, atĂ«herĂ« do tĂ« kemi mundĂ«si tĂ« aplikojmĂ« gjatĂ« verĂ«s dhe tĂ« marrim aplikimin, apo aprovimin nĂ« vitin 2026-tĂ«. Ky do tĂ« ishte rasti i fundit, sepse fatkeqĂ«sisht pĂ«r arsye tĂ« pajustifikueshme, kĂ«to ligje u futen nĂ« paketĂ«n e ligjeve qĂ« shkuan nĂ« GjykatĂ« Kushtetuese, dhe pĂ«r rrjedhojĂ« na pamundĂ«suan qĂ« ne sot tĂ« pĂ«rfitojmĂ« nga sistemi financiar me Bashkimin Evropian qĂ« Ă«shtĂ« ishte Zona e SEPĂS do tĂ« ishim bashkĂ« me ShqipĂ«rinĂ«, Malin e Zi dhe shtetet e tjera tĂ« rajonitâ, tha ai.
Sipas guvernatorit, integrimi në SEPA nuk është vetëm çështje financiare, por një hap i drejtpërdrejtë drejt integrimit të sistemit financiar të Kosovës me atë të Bashkimit Evropian, pa kaluar nëpër procesin politik të zgjerimit.
âIntegrimi nĂ« SEPA pĂ«rveç integrimit financiar, fillimisht ka aspekt tĂ« integrimit me zonĂ«n e pagesave tĂ« Bashkimit Evropian. Ky Ă«shtĂ« njĂ« rast i veçantĂ« ku neve po na mundĂ«sohet integrimi nĂ« sistemin financiar tĂ« BE-sĂ« pa procesin e zgjerimit pa procesin e zgjerimit, si proces politik. Ky Ă«shtĂ« proces nĂ« vete dhe Ă«shtĂ« njĂ« rast shumĂ« i mirĂ« qĂ« ne tâi ndĂ«rlidhim sistemet tona tĂ« pagesave me BE, qĂ« Ă«shtĂ« partneri mĂ« i madh tregtar i KosovĂ«s. Atje ku Ă«shtĂ« diaspora jonĂ«, atje ku bizneset tona kanĂ« mĂ« sĂ« shumti shkĂ«mbime. Kjo do tâiu mundĂ«sonte qytetarĂ«ve dhe bizneseve tĂ« kryenin pagesa me kosto shumĂ« tĂ« ultĂ«, me shpejtĂ«si tĂ« lartĂ« dhe efikasitet dhe kĂ«tĂ« mĂ«nyrĂ« do tĂ« mundĂ«sonte qĂ« pĂ«rveç kostos, tĂ« ulte dhe kohĂ«n. Ju e dini qĂ« veçanĂ«risht pĂ«r bizneset Ă«shtĂ« mjaft e rĂ«ndĂ«sishĂ«m koha e kryerjes sĂ« njĂ« transaksioni. NĂ« bazĂ« tĂ« njĂ« vlerĂ«simi qĂ« ne e kemi porositur e qĂ« e ka bĂ«rĂ« grupi i ekonomistĂ«ve gjerman, âGerman EconomicTeamâ, vlera e pĂ«rfitimit, veç ka komisioni dhe tarifat e transfereve sot do tĂ« ishte rreth 55 milionĂ« euro nĂ« vit pĂ«r bizneset dhe ekonominĂ« tonĂ«. ĂshtĂ« fatkeqĂ«si me humb kĂ«tĂ« mundĂ«si tĂ« ishim anĂ«tar dhe sot ekonomia jonĂ« tĂ« merrte benefite. ĂshtĂ« e rĂ«ndĂ«sishĂ«m sepse aktiviteti jonĂ« tregtar Ă«shtĂ« me BE, edhe diaspora jonĂ«, e dhe investimet tona direkte dominohen prej shteteve tĂ« BE-sĂ«, plus duke qenĂ« vend eurozon, pra vend me euro, kjo paraqiste benifit shumĂ« tĂ« madh. Prandaj dhe pĂ«r ne ka qenĂ« fokus, prioritet, prandaj njĂ« kohĂ« rekord qĂ« nuk ka ndodhur nĂ« asnjĂ« bankĂ« tjetĂ«r Qendrore ne kemi arrit tĂ« dĂ«rgojmĂ« para aplikimin pĂ«r anĂ«tarĂ«simâ, tha ai.
Ai vlerĂ«soi se SEPA do tâu mundĂ«sonte qytetarĂ«ve dhe bizneseve pagesa mĂ« tĂ« shpejta, mĂ« tĂ« sigurta dhe me kosto dukshĂ«m mĂ« tĂ« ulĂ«t, duke qenĂ« se aktualisht qytetarĂ«t e KosovĂ«s paguajnĂ« mesatarisht rreth 6 pĂ«r qind kosto pĂ«r transfere, ndĂ«rsa kjo do tĂ« binte nĂ«n 2 pĂ«r qind.
Ismaili theksoi se rreth 40 për qind e përfitimit vjetor prej 55 milionë eurosh do të ishte kursim direkt për qytetarët, ndërsa pjesa tjetër do të ndikonte pozitivisht në bizneset dhe ekonominë në përgjithësi. Ai shtoi se humbja e kësaj mundësie është veçanërisht e dëmshme duke pasur parasysh se aktiviteti tregtar, diaspora dhe investimet direkte të Kosovës janë të lidhura kryesisht me vendet e BE-së.
âVlerĂ«simi qĂ« unĂ« iu referova 55 milionĂ« euro nĂ« vit pĂ«rmban tĂ« dy komponentĂ«t. Edhe pĂ«rfitimi Ă«shtĂ« pĂ«r biznese dhe pĂ«rftimi pĂ«r individĂ«t. Ne aktualisht sipas njĂ« studimi nĂ« bankĂ«s BotĂ«rore qĂ« Ă«shtĂ« relativisht i vjetĂ«r, qytetarĂ«t e KosovĂ«s kanĂ« paguar sa ka qenĂ« mesatarja e BE-sĂ«, rreth 6 pĂ«r qind tĂ« shumĂ«s tĂ« transferit si kosto tĂ« transaksioneve, kjo pritet tĂ« ulet relativisht shumĂ« rreth mĂ« pak se 2 pĂ«r qind. Pra , ndikimi i kĂ«tij 55 milionĂ«shit do tĂ« ishte ndoshta rreth 40 pĂ«r qind do tĂ« ishte njĂ« kontribut qĂ« do tĂ« shkonte si kursim i qytetarĂ«ve me rastin e dĂ«rgimit tĂ« transferit brenda vendit edhe pse me kalimin e viteve sistemi financiar dhe instrumentet tĂ« cilat kanĂ« dalĂ« tĂ« digjitalizimit dhe reformat qĂ« janĂ« duke u ndĂ«rmarr nĂ« digjitalizim nĂ« shĂ«rbime financiare kjo kosto Ă«shtĂ« liruar ndĂ«r vite. MegjithatĂ« SEPA Ă«shtĂ« e pakonkurrueshme, zgjidhje mĂ« e mirĂ« dhe po ashtu ne kemi bĂ«rĂ« tĂ« gjitha pĂ«rgatitjet bashkĂ« me sektorin financiar, sektorin bankar qĂ« kurdo qĂ« procesi i anĂ«tarĂ«simit tĂ« finalizohet si proces i pajtimit tĂ« kushteve formale dhe ligjore, infrastruktura tĂ« jetĂ« e zhvilluar ashtu qĂ« sa mĂ« shpejt tĂ« fitojmĂ« prej pĂ«rfitimeve. Vendeve tĂ« tjera iu janĂ« dashtĂ« rreth 6 deri nĂ« 9 muaj nga momenti kur kanĂ« marrĂ« aprovimin qĂ« janĂ« pranuar nĂ« SEPA pĂ«r me fillu me krytransaksionin e parĂ«. TĂ« paktĂ«n ne po mundohemi qĂ« kur tĂ« anĂ«tarĂ«sohemi tĂ« mos jetĂ« kjo 6 deri nĂ« 9 muaj koha kur fillojmĂ« tâia marrim benifitet. Kjo Ă«shtĂ« njĂ« prej proceseve mĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishme. Mos tĂ« harrojmĂ«, jo veç nĂ« aspektin financiar, tĂ« kostos dhe kohĂ«s sĂ« sigurisĂ« por edhe por edhe para sĂ« gjithash tĂ« integrimit tĂ« sistemit tonĂ« financiar me krejt vendet e BE-sĂ« dhe me gjerĂ«, sepse zona SEPA Ă«shtĂ« me e gjerĂ« se kaq, madje edhe me shtetet tĂ« cilat KosovĂ«n nuk e njohin si shtetâ, tha ai.
Guvernatori foli edhe për modernizimin e sistemit të pagesave në vend, duke thënë se BQK është në proces të avancimit të sistemit ekzistues dhe kalimit drejt pagesave të shpejta 24/7.
Ai sqaroi se sistemi i ri do të mundësojë kryerjen e transaksioneve në kohë reale, përfshirë fundjavat dhe ditët e festave, duke ndikuar drejtpërdrejt në rritjen e likuiditetit, uljen e kostove dhe zvogëlimin e përdorimit të parasë fizike.
âSistemi jonĂ« i pagesave Ă«shtĂ« sistem efikas dhe i sigurt. ĂshtĂ« njĂ« prej objektivave tĂ« BQK-sĂ« qĂ« tĂ« mirĂ«mbajnĂ« njĂ« sistem tĂ« sigurt dhe efikas tĂ« pagesave megjithatĂ«, reformat e fundit nĂ« kĂ«tĂ« sistem janĂ« kryer qĂ« 10 vite. Rreth vitit 2016-tĂ« kur Ă«shtĂ« implementuar (artigjiesi) nevojat e ekonomisĂ«, koha, digjitalizimi kanĂ« kĂ«rkuar qĂ« sistemi jonĂ« tĂ« avancohet. Pra megjithĂ«se e kryen detyrĂ«n, Ă«shtĂ« i aftĂ« tĂ« shĂ«rbejĂ«, dobĂ«sitĂ« ndoshta kryesore janĂ« se sesionet kur kryen ndĂ«rmjet bankave, transaksionet nuk kryhen gjatĂ« ditĂ«ve tĂ« vikendit apo tĂ« festĂ«s qĂ« Ă«shtĂ« njĂ« kufizim pĂ«r ekonominĂ« reale. Prandaj ne e kemi aktualisht nĂ« proces njĂ« APP Grate sistemit aktual i cili do tĂ« mundĂ«sojĂ« mĂ« shumĂ« sesione tĂ« pagesave, ndoshta eventualisht nĂ« ndonjĂ« ditĂ« tĂ« fundjavĂ«s dhe kjo Ă«shtĂ« veç njĂ« fazĂ« drejt kalimit nĂ« sistemin e pagesave tĂ« shpejta i cili pritet tĂ« finalizohet nĂ« fund tĂ« vitit tĂ« ardhshĂ«m e qĂ« Ă«shtĂ« investimi mĂ« i madh infrastrukturor qĂ« kemi pasĂ« qĂ« lidhet me modernizimin, digjitalizimin e sistemit tĂ« pagesave nĂ« kohĂ« reale ose nĂ« Instant. Ky sistem ka pĂ«r qĂ«llim qĂ« pagesat mes klientĂ«ve tĂ« bankave tĂ« ndryshme tâi kryejnĂ« nĂ« kohĂ« reale, çdo ditĂ« punĂ« 24/7. ky Ă«shtĂ« njĂ« angazhim i madh edhe nga na jonĂ«, Ă«shtĂ« investim jo i lehtĂ« pĂ«r tâu pĂ«rballuar sepse ndryshon komplet procedurĂ«n aktuale e cila shkon prej njĂ« kohe, le tĂ« themi prej orĂ«s 08:00-15:00, pastaj nuk ka transaksione, kjo bĂ«het 24 orĂ« dhe çdo ditĂ« tĂ« javĂ«s, pĂ«rfshirĂ« festat. KĂ«rkon edhe punĂ« me orar tĂ« zgjatur. Kjo ka me qenĂ« sfidĂ« pĂ«r tĂ« gjithĂ« ne, por nĂ« anĂ«n tjetĂ«r ka me i shĂ«rby ekonomisĂ« qĂ« transaksionet mes palĂ«ve tĂ« kryhen nĂ« çdo kohĂ«. Ndryshe Ă«shtĂ« nĂ«se paratĂ« i paguan sot, dhe i merr sot biznesi, ndryshe Ă«shtĂ« pas dy ose tre ditĂ«s. Ăka tjetĂ«r Ă«shtĂ« me rĂ«ndĂ«si Ă«shtĂ« se krahas kĂ«saj ne jemi duke investuar nĂ« infrastrukturĂ«n pĂ«rcjellĂ« tĂ« sistemit tĂ« pagesave tĂ« shpejta qĂ« Ă«shtĂ« QR code, me telefon, request paid, dhe disa shĂ«rbime tjera tĂ« cilat kanĂ« revolicionalizu dhe digjitalizu plotĂ«sisht procesin e pagesave dhe kanĂ« me bĂ«rĂ« me kosto shumĂ« mĂ« tĂ« ulĂ«t dhe mĂ« tĂ« shpejt. Ky investim po zhvillohet nga Banka Qendrore e ItalisĂ«, qĂ« Ă«shtĂ« hera e parĂ« qĂ« banka e ItalisĂ« zhvillon sistem pĂ«r ne. Pra, pĂ«r pesĂ« vendet e Ballkanit PerĂ«ndimor, Ă«shtĂ« sistem qĂ« Banka e ItalisĂ« e ka zhvilluar pĂ«r shtetet e BE-sĂ« e qĂ« Ă«shtĂ« nĂ« pĂ«rdorim nĂ« BE. Pra, Ă«shtĂ« shumĂ« me rĂ«ndĂ«si pĂ«r ne qĂ« infrastruktura e tillĂ« kritike po zhvillohet nga njĂ« shtet mik, qĂ« Ă«shtĂ« anĂ«tare e BE-sĂ« i cili ka zhvillu sistemin e pagesave tĂ« BE-sĂ« dhe nĂ« njĂ« moment kur ne tĂ« jemi nĂ« SEPA dhe pas disa vitesh kur ne tĂ« integrohemi ka me qenĂ« mjaft i lehtĂ« sistemi ynĂ« i pagesave me u integru pĂ«rfundimisht, plotĂ«sisht nĂ« BE pĂ«r shkak se Ă«shtĂ« e njĂ«jta infrastrukturĂ« qĂ« ata e pĂ«rdorin, Ă«shtĂ« i njĂ«jti ofrues qĂ« na ofron dhe neve. Sa i pĂ«rket rreziqeve gjeopolitike, sigurisĂ« kibernetike, tĂ« dhĂ«nave dhe mbrojtjes sĂ« tĂ« dhĂ«nave personave, krejt kĂ«to janĂ« rreziqe qĂ« janĂ« tĂ« verifikuara paraprakisht kur ne i kemi marrĂ«. Zgjedhja e BankĂ«s sĂ« ItalisĂ« ka qenĂ« njĂ« zgjidhej strategjike. jemi shumĂ« tĂ« kĂ«naqun, pĂ«r mbĂ«shtetjen. Gjithashtu kjo ka korrespodu me kohĂ«n e SEPA-s. PĂ«r SEPA-n, ka edhe dy grupe teknike, njĂ«ri Ă«shtĂ« nĂ« nivel tĂ« tĂ« guvernatorĂ«ve tĂ« gjashtĂ« vendeve tĂ« Ballkanit PerĂ«ndimor qĂ« udhĂ«heq vet drejtori i BE-sĂ«, kurse tjetri Ă«shtĂ« nĂ« nivel teknik ku janĂ« zĂ«vendĂ«sguvernatorĂ«t pĂ«r operacione dhe drejtorĂ«t e pagesave ku i koordinojnĂ« tĂ« gjitha çështjet. PĂ«r ne si KosovĂ«, nisja e projektit tĂ« pagesave tĂ« shpejta dhe aplikimi pĂ«r SEPA, ne i kemi bashkuar sepse kanĂ« qenĂ« tĂ« ndara por tĂ« cilat kanĂ« me sjellĂ« kontribut real dhe kanĂ« me ndiku jashtĂ«zakonisht shumĂ« edhe qarkullimin monetar brenda vendit, kanĂ« me ulĂ« pagesat nĂ« kesh, kanĂ« me rritu likuiditetin nĂ« sistem, kanĂ« me ul koston dhe kanĂ« me dhĂ«nĂ« kontribut nĂ« luftimin e ekonomisĂ« informaleâ, tha ai.
Ismaili bëri të ditur se ky investim po zhvillohet me mbështetjen e Bankës Qendrore të Italisë dhe është i harmonizuar me standardet e BE-së, çka do ta lehtësojë edhe më tej integrimin e plotë të Kosovës në sistemin financiar evropian në të ardhmen.
Ai theksoi se reformat në fushën e pagesave digjitale janë pjesë e drejtpërdrejtë e rrugëtimit të Kosovës drejt Bashkimit Evropian dhe forcimit të sigurisë financiare, përfshirë luftimin e ekonomisë informale.
âNĂ« tĂ« vĂ«rtetĂ« krejt reformat tona qĂ« jemi duke i bĂ«rĂ« nĂ« fushĂ«n e pagesave digjitalizimi qĂ« pĂ«rmendem janĂ« nĂ« frymĂ«n e integrimit drejt BE-sĂ«â.
âNĂ« fakt edhe vet aplikimi pĂ«r SEPA zhvillohet nĂ« dy institucione, e para Ă«shtĂ« FIZA qĂ« Ă«shtĂ« digji FIZMA qĂ« Ă«shtĂ« pĂ«rgjegjĂ«s pĂ«r institucionet financiare, edhe nĂ« KĂ«shillin e Pagesave tĂ« EvropĂ«s, tĂ« dyja para sĂ« gjithash shikojnĂ« se sa Ă«shtĂ« legjislacioni i KosovĂ«s dhe praktika nĂ« pĂ«rputhje me Bashkimin Evropian, gjitha kĂ«to tri ligje tĂ« kontestuar tash, edhe gjitha rregullativĂ«n, mbi 20 rregullore qĂ« janĂ« bĂ«rĂ« pĂ«r SEPA. SĂ« pari i nĂ«nshtrohen njĂ« procesi tĂ« verifikimit, a jena kompetabilĂ« me BE? NĂ«qoftĂ«se po, merret aprovimi. QĂ« i bie njĂ« proces tĂ« integrimit njĂ«farĂ« validimit tĂ« integrimit jemi duke jemi kryer ndaras nga procesi i zgjerimit dhe kjo ka me lehtĂ«su shuĂ«mfazĂ«n kur Kosova tĂ« jetĂ« anĂ«tar kandidat, tĂ« ecĂ« nĂ« hapin e kapitujve tjetĂ«r. NjĂ« mĂ«nyrĂ«, vet integrimi nĂ« SEPA Ă«shtĂ« me na hap derĂ«n neve sikur me qenĂ« vend i BE-sĂ« nĂ« kuptimin e pagesave. Si njĂ« qytetarĂ« qĂ« dĂ«rgon para nga PrishtinĂ«s nĂ« RomĂ«, Ă«shtĂ« si me qenĂ« njĂ« prej RomĂ«s nĂ« Berlin. Kjo ckakĂ«rkon? kĂ«rkon zotimin tonĂ« se sa i pĂ«rket çështjes sĂ« shpĂ«larjes sĂ« parasĂ«, financimi i terrorizimit, ne tĂ« kemi rregullativ shumĂ« tĂ« fortĂ« qĂ« tĂ« mos lejojmĂ« nĂ« asnjĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« financimet e parregullta tĂ« shfrytĂ«zohet ky kanal dhe tĂ« afektojĂ« nĂ« pagesa tĂ« BE-sĂ«, prandaj kĂ«tu Ă«shtĂ« serioziteti nĂ« pyetje dhe Ă«shtĂ« pĂ«rkushtimi qĂ« ne kemi, dhe mbĂ«shtetja e aleatĂ«ve tanĂ« qĂ« ne tĂ« garantojmĂ« qĂ« BQK ka nĂ« dorĂ«, ka kontrollin e duhur qĂ« sistemi i pagesave tĂ« KosovĂ«s nuk i prezanton kurrfarĂ« rreziku as nĂ« aspektin e sigurisĂ« kibernetike e as nĂ« aspektin e shpĂ«larjes sĂ« parasĂ«. Dhe ky Ă«shtĂ« njĂ« integrim, integrim ekonomik dhe financiar nĂ« sistemin e BE-sĂ« i cili Ă«shtĂ« njĂ« unioni, njĂ« farĂ«grumbulli i vet sistemeve financiare te vendeve tĂ« BE-sĂ«â, tha ai.
- YouTube www.youtube.com














