Login
Zgjedhjet që mund ta formësojnë gjeopolitikën evropiane në 2026
Votuesit në të gjithë kontinentin evropian do të përballen me zgjedhje të rëndësishme këtë vit, duke vendosur për të ardhmen politike dhe gjeopolitike të Bashkimit Evropian.
Euronews sjell një pasqyrë të testeve kryesore elektorale që presin BE-në dhe vendet e tjera europiane në vitin 2026.
Viti 2025 rezultoi vendimtar për zgjedhjet në shumicën e vendeve të BE-së. Rumania u përfshi në qendër të fushatave të koordinuara të ndërhyrjes së huaj në rrjetet sociale, ndërsa kryeministri i Polonisë, Donald Tusk, nuk arriti të konsolidojë pozicionin e partisë së tij kundër konservatorëve në garën presidenciale.
NdĂ«rkohĂ«, KristiandemokratĂ«t rikthyen pushtetin nĂ« Gjermani, ndĂ«rsa miliarderi i djathtĂ« Andrej BabiĆĄ u rizgjodh nĂ« RepublikĂ«n Ăeke.
Ndërsa BE-ja hyn në vitin 2026, lufta e Rusisë në Ukrainë vazhdon të dominojë skenën në krahun lindor të bllokut. Shtetet anëtare mbeten të ndara mbi mënyrën më të mirë për të mbështetur Kievin, dhe tensionet në rritje midis BE-së dhe SHBA-së shtojnë pasiguri strategjike.
Zgjedhjet kryesore të këtij viti mund të ndryshojnë përsëri ekuilibrin politik dhe gjeopolitik të Evropës, duke përcaktuar jo vetëm udhëheqësit e ardhshëm, por edhe kursin e bllokut në një kohë sfidash të shumta ndërkombëtare.
Hungaria - Fundi i epokës Orban?
Viti 2026 mund të shënojë përfundimin e periudhës më të gjatë të vazhdueshme në pushtet në Bashkimin Evropian.
Viktor Orbån shërbeu për herë të parë si kryeministër i Hungarisë midis viteve 1998 dhe 2002, dhe ka qëndruar në pushtet që nga rizgjedhja e tij në 2010. Ndërsa kërkon një mandat të gjashtë, ai përballet me një sfidues serioz: Peter Magyar, një ish-udhëheqës i brendshëm i partisë Fidesz që tashmë është bërë lider i opozitës.
Partitë e Orbånit, Fidesz, dhe të Magyarit, Tisza, nuk ndryshojnë shumë në çështjet shoqërore, si të drejtat e komunitetit LGBTQ+ apo politikat e migracionit. Megjithatë, Magyar argumenton fuqishëm për rritjen e fuqisë blerëse të qytetarëve hungarezë, e cila aktualisht është një nga më të ulëtat në Evropë, dhe për përmirësimin e marrëdhënieve me Brukselin, i cili ende lidh pagesat miliona euro të fondeve të kohezionit me respektimin e sundimit të ligjit.
Kampanja e Magyar duket se po prek zemrat e votuesve: sondazhet e fundit e vendosin partinë Tisza 13 për qind përpara. Por, pavarësisht rezultatit, zgjedhjet do të kenë pasoja shumë përtej kufijve të Hungarisë.
Orbån qëndron në qendër të kampit nacional-konservator evropian, duke u lidhur ngushtë me pikëpamjet e presidentit amerikan, Donald Trump, dhe duke sfiduar hapur qëndrimet kryesore të BE-së mbi migracionin, standardet demokratike, dhe veçanërisht mbi luftën në Ukrainë.
Ngurrimi i Budapestit për të sanksionuar Moskën ose për të mbështetur Kievin ka thelluar ndarjet brenda bllokut. Një ndryshim në udhëheqje mund të riformulojë dinamikat e pushtetit brenda Këshillit Evropian në një moment kritik për të ardhmen e Ukrainës.
Spanja, Gjermania, Franca dhe Italia â LlogaridhĂ«nie lokale pĂ«r qeveritĂ« kombĂ«tare
KatĂ«r nga fuqitĂ« mĂ« tĂ« mĂ«dha tĂ« Bashkimit Evropian po pĂ«rgatiten pĂ«r zgjedhje rajonale dhe komunale qĂ« do tĂ« tregojnĂ« sa shumĂ« po pĂ«rparon e djathta ekstreme dhe do tĂ« japin njĂ« âmatĂ«sâ tĂ« nivelit tĂ« mosbesimit ndaj autoriteteve nĂ« Madrid, Berlin, Paris dhe RomĂ«.
Në Spanjë, partia socialiste PSOE e kryeministrit, Pedro Sanchez po përballet me pasojat e humbjes në zgjedhjet rajonale të 21 dhjetorit në Extremadura, duke regjistruar rezultatin më të dobët ndonjëherë në një bastion tradicional të saj.
Ndërkohë, në Madrid, koalicioni qeverisës i Sanchez është nën presion pas disa skandaleve të korrupsionit dhe po përpiqet të miratojë një buxhet për vitin e tretë radhazi.
Zgjedhjet rajonale qĂ« po afrojnĂ« nĂ« SpanjĂ« â nĂ« Aragon mĂ« 8 shkurt, nĂ« Castilla y LeĂłn mĂ« 15 mars, dhe nĂ« Andalusia, rajoni mĂ« i madh i vendit pĂ«r nga sipĂ«rfaqja dhe popullsia, mĂ« sĂ« voni mĂ« 30 qershor â do tĂ« jenĂ« prova kyçe jo vetĂ«m pĂ«r PSOE-nĂ«, por edhe pĂ«r PartinĂ« Popullore (PP), opozita qendrore e djathtĂ«.
Pyetja kryesore është nëse PP mund të sigurojë shumicën para zgjedhjeve të përgjithshme të vitit 2027 pa u mbështetur tek partia ekstreme e djathtë Vox.
Po më 15 dhe 22 mars, francezët do të shkojnë gjithashtu në votime për të zgjedhur kryetarët e bashkive në të gjithë vendin. Ashtu si në Spanjë, këto zgjedhje lokale do të shërbejnë si një tregues i fortë për klimën politike para zgjedhjeve presidenciale të vitit 2027.
Franca përballet aktualisht me një krizë politike për shkak të paqëndrueshmërisë së gjatë të qeverisë, me mbështetje rekord të ulët për presidentin Emmanuel Macron dhe me rritjen e vazhdueshme të partisë ekstreme të djathtë, National Rally (RN), edhe pse liderja e saj, Marine Le Pen, është ndaluar të kandidojë për detyrë publike.
Në Itali, zgjedhjet komunale në qytetet kryesore si Roma, Milano, Bologna dhe Torino u shtynë gjatë pandemisë dhe janë caktuar përsëri për pranverën e vitit 2027. Për vitin 2026, votuesit do të shkojnë në kutitë e votimit vetëm në një numër më të vogël qytetesh, përfshirë Venezia, Reggio Calabria, Arezzo, Andria dhe Pistoia.
Italianët gjithashtu do të votojnë për një referendum mbi reformën kushtetuese të sistemit të drejtësisë. Ai pritet të mbahet në pranverën e ardhshme, edhe pse data ende nuk është përcaktuar. Ky referendum do të shihet si një test i mbështetjes publike për koalicionin e kryeministres, Giorgia Meloni para zgjedhjeve të përgjithshme të vitit 2027.
NĂ« Gjermani, disa lande po pĂ«rgatiten pĂ«r zgjedhje rajonale: Baden-WĂŒrttemberg dhe Rheinland-Pfalz nĂ« mars, dhe Sachsen-Anhalt, Berlini dhe Mecklenburg-Vorpommern nĂ« shtator.
Këto zgjedhje shtetërore do të testojnë popullaritetin e kancelarit Friedrich Merz, i cili është në detyrë që nga maji, dhe gjithashtu do të matin rritjen e ekstremit të djathtë jo vetëm në ish-Gjermaninë Lindore të deindustrializuar, por edhe në perëndimin më të pasur të vendit.
Suedia - Hija e ndërhyrjes së huaj
Duke shkuar drejt zgjedhjeve tĂ« pĂ«rgjithshme nĂ« muajin shtator, kryeministri suedez Ulf Kristersson shkroi nĂ« X se âkur Suedia tĂ« shkojĂ« nĂ« votime vitin e ardhshĂ«m, do ta bĂ«jmĂ« kĂ«tĂ« nĂ« njĂ« situatĂ« serioze sigurie qĂ« duhet ta marrim parasyshâ.
Kristersson po qeveris një koalicion qendror që përfshin social-demokratët, liberalët dhe Kristiandemokratët, i cili aktualisht renditet në sondazhe në nivele të ngjashme me rezultatet e zgjedhjeve të vitit 2023.
Që atëherë, Suedia ka përjetuar një rritje të kriminalitetit të dhunshëm, fenomen që ushqen retorikën e djathtë e cila dëgjohet në të gjithë Evropën, ku shpesh përdoret për të mbështetur argumente anti-migracioni.
MegjithatĂ«, âsituata serioze e sigurisĂ«â qĂ« shqetĂ«son kryeministrin nuk lidhet vetĂ«m me kriminalitetin e brendshĂ«m, por edhe me kĂ«rcĂ«nimin e ndĂ«rhyrjes sĂ« huaj.
â (@)
NĂ« muajin nĂ«ntor, Ministria e Mbrojtjes sĂ« SuedisĂ« njoftoi se kishte forcuar kapacitetet mbrojtĂ«se kibernetike dhe ishte nĂ« gatishmĂ«ri pĂ«r tĂ« pĂ«rballuar ndĂ«rhyrje elektorale tĂ« ngjashme me ato tĂ« vĂ«rejtura nĂ« Gjermani, e cila kĂ«tĂ« vit deklaroi se Rusia do tĂ« âpagojĂ« njĂ« çmimâ pĂ«r âsulmet hibrideâ ndaj infrastrukturĂ«s zgjedhore.
Operacionet e tilla të ndërhyrjes së huaj ka të ngjarë të favorizojnë partitë kritike ndaj imigracionit, skeptike ndaj integrimit në BE dhe më ambigue në qëndrimin e tyre ndaj Moskës - një prirje që pasqyrohet tek Demokratët suedezë.
Zgjedhjet në Suedi pritet të jenë gjithashtu një test i qëndrueshmërisë demokratike të BE-së, pas zbatimit të Ligjit për Shërbimet Digjitale (DSA), i cili trajton ndërhyrjen zgjedhore në rrjetet sociale, dhe Mburojës së propozuar të Demokracisë nga blloku evropian.
Danimarka - nën presion, brenda dhe jashtë vendit
Pas humbjes historike në Kopenhagen, për herë të parë që nga viti 1938, kryeministrja Mette Frederiksen dhe Social Demokratët e saj do të përballen tani me një votim kombëtar.
Analistët vënë në dukje se qëndrimi i ashpër i Frederiksen ndaj imigracionit nuk dha rezultat.
Sondazhet tregojnë se kryeministrja, e cila është në pushtet që nga viti 2019, mund të humbasë pozicionin e saj, ndërsa koalicionit qeverisës - i përbërë nga parti që shtrihen nga e majta e mesme deri tek e djathta e mesme - duket gjithnjë e më i brishtë.
Danimarka gjithashtu Ă«shtĂ« e shqetĂ«suar pĂ«r integritetin e saj territorial. NĂ« fillim tĂ« kĂ«tij muaji, presidenti amerikan, Donald Trump, pĂ«rsĂ«riti pretendimet pĂ«r âpushtiminâ e GreenlandĂ«s, njĂ« territor autonom i MbretĂ«risĂ« sĂ« DanimarkĂ«s.
Votimi duhet të zhvillohet para tetorit 2026, megjithëse data ende nuk është konfirmuar.
Bullgaria - Pa qeveri, por euroja ka ardhur
Që nga 1 janari 2026, Bullgaria ka adoptuar zyrtarisht euron si monedhën e saj.
Megjithatë, vendi ka përjetuar një paqëndrueshmëri të konsiderueshme politike që nga muaji nëntor, pas dorëheqjes së qeverisë për shkak të protestave masive në rrugë kundër korrupsionit dhe ndikimit oligarkik.
Një zgjedhje presidenciale është caktuar tashmë për më 8 nëntor, dhe pritet gjithashtu një votim parlamentar për të zgjidhur bllokadën politike në vend.
Letonia dhe Sllovenia - Krerët e ri të mundshëm të shtetit
Sllovenia dhe Letonia do të mbajnë zgjedhjet parlamentare në muajin mars, gjegjësisht në tetor.
Në Slloveni, sondazhet tregojnë se opozita qendrore e djathtë, Partia Demokratike, ka një avantazh të lehtë ndaj Lëvizjes Freedom Movement, partia qendrore e majtë që aktualisht qeveris dhe që udhëhiqet nga kryeministri Robert Golob.
Analistët parashikojnë se formimi i një qeverie pas zgjedhjeve mund të jetë i vështirë, pasi disa parti të reja dhe më të vogla po hyjnë në garë.
NĂ« Letoni, zgjedhjet do tĂ« pĂ«rcaktojnĂ« se kush do tĂ« pasojĂ« koalicionin aktual qendĂ«r-djathtas tĂ« kryeministres Evika SiliĆa.
Partia e saj aktualisht renditet e dyta në sondazhe, pak pas aleancës konservatore National Alliance.
Në fillim të vitit 2025, zgjedhjet lokale zbuluan dobësi në sistemin IT të votimeve, por Komisioni Qendror Zgjedhor i Letonisë njofton se ato janë zgjidhur përpara votimit të tetorit 2026.
SHBA-ja, Brazili, Izraeli dhe Rusia: Zgjedhje globale me ndikim në BE
BE-ja nuk është vetëm në mëshirën e votuesve të vet.
Në muajin nëntor, qytetarët amerikanë do të shkojnë në kutitë e votimit për zgjedhjet e gjysmës së mandatit kongresional, që përcaktojnë përbërjen e Dhomës së Përfaqësuesve dhe një të tretën e vendeve në Senatin amerikan.
Rezultati i këtyre zgjedhjeve mund të përcaktojë sa pushtet do të ketë administrata e Donald Trump, brenda dhe jashtë vendit. Evropianët do të ndjekin me kujdes zhvillimet.
NĂ« fillim tĂ« kĂ«tij muaji, administrata amerikane publikoi njĂ« Strategji KombĂ«tare tĂ« SigurisĂ«, ku premtoi tĂ« âkultivojĂ« rezistencĂ« ndaj rrjedhĂ«s aktuale tĂ« EvropĂ«s brenda vendeve evropianeâ pĂ«r tĂ« ndalur atĂ« qĂ« e pĂ«rshkruan si ârĂ«nien civilizueseâ.
Brazilianët do të shkojnë në kutitë e votimit në muajin tetor.
Presidenti aktual, Luiz Inacio Lula da Silva, i favorizuar në sondazhe, kërkon rizgjedhjen e tij.
Interesi i Bashkimit Evropian në këtë votim lidhet kryesisht me të ardhmen e marrëveshjes tregtare Mercosur, e cila ka mbi dy dekada që është në zbatim.
Edhe Izraeli do të mbajë zgjedhje parlamentare dhe do të votojë për kryeministrin e tij, duke pasur potencialin të ndryshojë dinamikat e pushtetit që kanë formësuar konfliktet në rajon.
Nga ana tjetër, Rusia do të zhvillojë zgjedhje parlamentare, por pritet që rezultati të manipulohet në favor të presidentit Vladimir Putin, me partitë opozitare kryesisht të heshtura dhe me një liri të shtypit gjithnjë e më të kufizuar. /Telegrafi/
