Rreth 40 persona kanë vdekur dhe 115 të tjerë janë lënduar pas një zjarri që përfshiu një vendpushim skish në jugperëndim të Zvicrës.

Autoritetet thanë se disa kombësi ishin të përfshira me shumë gjasa në zjarrin e Ditës së Vitit të Ri, i cili ndodhi në një bar të quajtur Le Constellation në vendpushimin e Crans-Montana.

Po trajtohet si zjarr dhe nuk ka "asnjë dyshim" për sulm.

Presidenti i Zvicrës, Guy Parmelin, e ka quajtur atë "një nga tragjeditë më të këqija që vendi ka përjetuar".

Të lënduarit janë transportuar në spitale në të gjithë Zvicrën.

Një njësi djegiesh në Milano, në Italinë fqinje, është vënë gjithashtu në dispozicion.

Puna është duke vazhduar për të identifikuar viktimat dhe për t'u kthyer trupat familjeve sa më shpejt të jetë e mundur.

Por ambasadori italian në Zvicër paralajmëroi se mund të duhen javë për të identifikuar të vdekurit për shkak të djegieve të rënda.

Presidenti francez Emmanuel Macron tha se Franca ishte “e gatshme të ofronte çdo ndihmë” dhe se njerëzit e lënduar në zjarr ishin të mirëpritur të trajtoheshin në spitalet franceze.

BE-ja po ofron gjithashtu ndihmë mjekësore për viktimat, ka njoftua presidentja e bllokut Ursula von der Leyen. /Telegrafi/

Presidentja Gordana Siljanovska Davkova pret që vendi të vazhdojë të zhvillohet këtë vit, të vazhdojë procesin e reformave në disa fusha me qëllim që të shmangen dobësitë sistemike, të punojë në sundimin e ligjit, por edhe të investojë në arsim, shkencë dhe kulturë, në të cilat, siç thotë, mund të jemi më të mëdhenj se më të mëdhenjtë.

“Dëshiroj të na kuptojnë, që të mund të arrinim dëshirën tonë natyrore, nëse kemi mundur në mënyrë historike dhe kulturore të jemi, nuk mund ta ndryshojmë gjeografinë, mund ta falënderojmë, të mendojmë në mënyrë rajonale dhe evropiane, të jemi pjesë e Evropës. Është logjike që BE-ja do të jetë Evropë kur ata që janë atje ta mësojnë vërtet demokracinë nga brenda dhe shpresoj se do të bëjmë një hap drejt këtij destinacioni natyror”, tha presidentja.

Konsideron se ajo që është nisur në vend si një proces reformash duhet të vazhdojë këtë vit për të eliminuar shkaqet e dobësive sistemike.

“Çfarë na pret? Ajo që ka filluar nuk duhet të mbetet e njëjtë, por duhet të zhvillohet, sepse nëse keni filluar reformat në gjyqësor, ato duhet të vazhdojnë. Duhet të mendoni në mënyrë sistematike sepse kur analizoni problemet më tronditëse, të tmerrshme dhe tragjike si ai në Koçan, gjithmonë në fund arrijmë në përfundimin se problemi është sistemik. Nuk është një incident i lidhur me një ose disa individë. Duhet të largohen shkaqet”, tha Siljanovska Davkova.

Sipas saj prandaj është shumë i rëndësiahëm miratimi i Ligjit për Këshillin Gjyqësor i cili, siç thekson, është hapi i parë ose fillimi. Është i rëndësishëm edhe Ligji për Prokurorinë Publike, Kodi Penal, sepse sipas saj, ato mundësojnë një qasje sistematike në pozicionimin e institucioneve, kompetencës, por, siç thekson, kryesisht në rekrutimin e një profili njerëzish që besojnë në atë që është shkruar në ligje, sepse është një standard dhe praktikë evropiane dhe lidhet me sundimin e ligjit.

Sipas saj, është e nevojshme të ketë një plan kombëtar për zhvillim, përndryshe në të kundërtën, shumë vështirë do të dimë ku t’i ndajmë pratë, në çfarë të japim prioritet si shtet dhe në cilën mënyrë.

Në këtë ditë parë të vitit 2026, në një postim në rrjetin social X, Presidenti i Republikës, Bajram Begaj, përshëndeti dhe i uroi suksese e arritje Presidencës Qipriote të Bashkimit Evropian, për gjysmën e parë të vitit 2026, në një periudhë tejet të rëndësishme për Evropën dhe mbarë botën.

Kreu i Shtetit shpreh bindjen se Presidenca Qipriote, do të jetë e përqendruar në avancimin e procesit të integrimit evropian të vendeve të Ballkanit Perëndimor, duke e konsideruar këtë proces si prioritet strategjik.

Presidenti i Republikës, uron që gjatë kësaj periudhe të nisë mbyllja e kapitujve të parë të negociatave për anëtarësimin e plotë të Shqipërisë në Bashkimin Evropian, si një hap i rëndësishëm drejt realizimit të aspiratës evropiane të vendit.

Postimi i Begajt:

“Shqipëria i uron suksese dhe arritje Presidencës Qipriote të Bashkimit Evropian për gjysmën e parë të vitit 2026, në këto momente tejet të rëndësishme për Evropën dhe mbarë botën.

Jemi të bindur se Presidenca Qipriote do të jetë e fokusuar në procesin e integrimit evropian të vendeve të Ballkanit Perëndimor dhe shpresojmë që Shqipëria të nisë mbylljen e kapitujve të parë të negociatave për anëtarësimin e plotë në Bashkimin Evropian”.

The post Begaj uron Qipron për Presidencën në Bashkimin Evropian: Momente të rëndësishme, shpresojmë që Shqipëria të nisë mbylljen e kapitujve të parë për negociatat appeared first on Albeu.com.

Polonia ka kërkuar nga Komisioni Evropian të hetojë platformën TikTok pas publikimit të përmbajtjeve të gjeneruara nga inteligjenca artificiale (AI) që, përfshirë edhe thirrje për të nxjerrë Poloninë nga Bashkimi Evropian, sipas zyrtarëve, kishte të ngjarë të ishin dezinformim rus.

Në TikTok u shfaq një profil që publikonte video me gra të reja të veshura me ngjyrat kombëtare të Polonisë dhe mesazhe që inkurajonin daljen e vendit nga BE-ja. Ky profil u bë mjaft i njohur në pak kohë, por më pas u hoq nga platforma, raportojnë mediat polake.

Zëvendësministri i Digitalizimit të Polonisë, Dariusz Standerski, tha në një letër drejtuar Komisionit Evropian se përmbajtja e tillë përbënte kërcënim për rendin publik, sigurinë e informacionit dhe proceset demokratike në Poloni dhe në të gjithë Bashkimin Evropian.

Ai gjithashtu vuri në dukje se mënyra e shpërndarjes së materialeve dhe përdorimi i materialeve sintetike audiovizuale tregonin se platforma nuk po i përmbushte detyrimet e saj si një platformë shumë e madhe online (Very Large Online Platform – VLOP).

Një zëdhënës i qeverisë polake tha se përmbajtjet ishin gati sigurisht dezinformata me origjinë ruse, duke u bazuar te elemente të sintaksës së gjuhës ruse të gjetura në video.

TikTok tha se është në kontakt me autoritetet polake dhe se ka larguar përmbajtje që shkel rregullat e platformës. Përfaqësues të Komisionit Evropian dhe të ambasadës ruse në Varshavë nuk kanë dhënë komente të menjëhershme. /Telegrafi/

Polonia i ka kërkuar Komisionit Evropian të hetojë TikTok pasi platforma e mediave sociale ka pritur përmbajtje të gjeneruar nga inteligjenca artificiale, duke përfshirë thirrje që Polonia të tërhiqet nga BE-ja, tha ajo të martën, duke shtuar se përmbajtja ishte pothuajse me siguri dezinformim rus.

Një profil i TikTok që tregon video të grave të reja të veshura me ngjyrat kombëtare polake dhe që bën thirrje që Polonia të largohet nga BE-ja ka fituar popullaritet në javët e fundit. Profili tani është zhdukur nga platforma, transmeton Telegrafi.

"Përmbajtja e zbuluar përbën një kërcënim për rendin publik, sigurinë e informacionit dhe integritetin e proceseve demokratike në Poloni dhe në të gjithë Bashkimin Evropian," tha Zëvendësministri i Digjitalizimit, Dariusz Standerski në një letër dërguar Komisionit.

"Natyra e narrativave, mënyra se si ato shpërndahen dhe përdorimi i materialeve sintetike audiovizuale tregojnë se platforma nuk po përmbush detyrimet e vendosura mbi të si një Platformë Shumë e Madhe Online (VLOP)", shtoi ai.

Një zëdhënës i qeverisë polake tha të martën se përmbajtja ishte padyshim dezinformim rus pasi regjistrimet përmbanin sintaksë ruse.

"Ne kemi qenë në kontakt me autoritetet polake dhe kemi hequr përmbajtje aty ku shkel rregullat tona", tha një zëdhënës i TikTok për Reuters në një koment të dërguar me email.

Vendet e BE-së po marrin masa për të parandaluar çdo përpjekje të shtetit të huaj për të ndikuar në zgjedhje dhe politikën lokale, pasi paralajmëruan për spiunazh dhe sabotim të sponsorizuar nga Rusia. Rusia ka mohuar vazhdimisht ndërhyrjen në zgjedhjet e huaja.

Vitin e kaluar, Komisioni hapi procedura zyrtare kundër firmës së mediave sociale TikTok, në pronësi të ByteDance të Kinës, për shkak të dështimit të saj të dyshuar për të kufizuar ndërhyrjen në zgjedhje, veçanërisht në zgjedhjet presidenciale rumune në nëntor 2024.

Polonia i bëri thirrje Komisionit të fillojë procedurat në lidhje me shkeljet e dyshuara të Aktit gjithëpërfshirës të Shërbimeve Digjitale të bllokut, i cili rregullon mënyrën se si operojnë kompanitë më të mëdha të mediave sociale në botë në Evropë.

Sipas Aktit, platformat e mëdha të internetit si X, Facebook, TikTok dhe të tjera duhet të moderojnë dhe heqin përmbajtje të dëmshme si gjuha e urrejtjes, racizmi ose ksenofobia. Nëse nuk e bëjnë këtë, Komisioni mund të vendosë gjoba deri në 6% të xhiros së tyre vjetore në mbarë botën. /Telegrafi/

Kur qeveritë e Shqipërisë dhe Italisë nënshkruan në vitin 2023 marrëveshjen për kampin e Gjadrit, projekti u promovua si “zgjidhje inovative” për menaxhimin e krizës së migracionit në Mesdhe.

Premtimi nga Kryeministrja e Italisë, Giorgia Meloni, ishte i qartë: mijëra azilkërkues, të cilët do të kapeshin në det do të silleshin në Shqipëri, për t’u trajtuar dhe riatdhesuar me procedura të shpejtuara.

Ndryshe, Kryeministri i Shqipërisë Edi Rama, theksonte se vendi ynë nuk do të kishte asnjë kosto, përkundrazi do të përfitohej mbështetje politike.

Rreth dy vite më vonë, tabloja e kësaj marrëveshjeje shfaqet komplekse: numër i papërfillshëm transferimesh, kosto në rritje, kritika të forta ndërkombëtare dhe heshtje e zgjatur nga Brukseli.

Në mes qëndron vetë kampi, thuajse bosh, i kthyer tashmë në “patate të nxehtë” për Melonin sa herë shfaqen kriza të pushtetit të saj në Itali.

Nisja e tjetërsimit të “projektit Gjadër”

Fillimi i vitit 2025 e gjeti Gjadrin thuajse bosh. Organizata italiane që menaxhonte disa pjesë të procesit pezulloi shërbimet duke pushuar një numër të konsiderueshëm punonjësish.

Ky ishte një sinjal se struktura nuk po funksiononte sipas planit fillestar.

Prej vjeshtës 2024 në Gjadër ishin sjellë rreth 80 refugjatë, shumica prej të cilëve të kthyer mbrapsht në Itali pasi gjykatat lokale kundërshtuan procedurat e shpejtuara të azilit dhe vendimin e qeverisë Meloni për të njohur si vende të sigurta disa shtete që nga Bashkimi Evropian (BE) nuk konsiderohen të tilla.

Në të njëjtën kohë, ish-kryeministri Matteo Renzi, i cili vizitoi kampin, kritikoi publikisht projektin, duke folur për “rreth 1 miliard euro të humbura kot”.

Në fund të marsit, qeveria italiane ndryshoi qasje. Nga Italia u njoftua se Gjadri do të përdorej gjithnjë e më shumë si qendër deportimesh (CPR) për emigrantët pa dokumente në Itali, e jo më si pikë pritjeje dhe verifikimi të shpejtuar të kërkesave për azil nga refugjatët që kapeshin në detin Mesdhe.

Ndryshimi i strategjisë nënkuptonte, praktikisht, pranimin indirekt se modeli i parë i planifikuar në marrëveshjen “Rama-Meloni” kishte dështuar.

Në të njëjtën kohë, raportimet nga qendrat migratore italiane evidentuan se emigrantëve u thuhej se “Do t’i çonin në Shqipëri” nëse nuk bashkëpunonin, duke e përdorur kështu Gjadrin si mjet presioni. Kjo ngre pyetje serioze për shkeljen e të drejtave të njeriut.

Kritikat në rritje kundër kampit

Në fund të muajit maj, aktivistë shqiptarë u mblodhën jashtë kampit të Gjadrit për të kujtuar Hamid Badoui, emigrantin maroken që u vetëvra në një qendër në Itali, pasi kishte shprehur frikë nga transferimi drejt Shqipërisë.

Në Gjadër asokohe qenë raportuar për mbi 40 incidente që përfshinin mungesë garancish ligjore, kushte degraduese dhe vetëlëndime.

Në qershor, në Gjadër u soll kontingjenti i katërt i emigrantëve që pas ndryshimit të funksionit të kampit. Në total u sollën 15 persona me numrin e përgjithshëm të tre prurjeve të shkuara: 125.

Projekti që premtonte 3 mijë persona në muaj po operonte në kufijtë më minimalë të mundshëm.

Organizata ndërkombëtare si Human Rights Watch (HRW) kritikoi planet e BE-së për ta përdorur Evropën si “magazinë për emigrantët“.

Megjithatë, teksa legjitimiteti i kampit mbetej i paqartë dhe nën kritika, Kryeministri Edi Rama e mbrojti sërish duke e cilësuar marrëveshjen me Melonin unike dhe të veçantë. Ndryshe, kërkesën britanike për ta replikuar atë, Rama e cilësoi si “kërkesë për të hedhur emigrantët në një vend tjetër”.

Por në gusht, Gjykata Evropiane e Drejtësisë (GJED) vuri edhe më shumë në pikëpyetje marrëveshjen në fjalë. Me një vendim që pritej prej vitit 2024, ajo sqaroi se shtetet nuk mund të përdorin listat “formale” të cilësimeve “vendeve të sigurta” për të shmangur vlerësimet individuale për azil.

Mesazhi ishte i qartë: deportimi automatik është i paligjshëm. Vendimi e dobësoi politikisht projektin e Melonit, dhe me të, edhe funksionin e Gjadrit.

Por ndikimi real i vendimit të GJED-së do të shihet pas shtrirjes së funksionimit të rregullores së re të BE-së për emigracionin.

Rikthimi i protestave dhe cilësimit të Gjadrit si dështim

Nëntori riktheu protestat. Në dyvjetorin e marrëveshjes Rama-Meloni, aktivistë shqiptarë dhe italianë marshuan kundër planit, duke kërkuar shfuqizimin e kampit dhe politikave të saj lidhur me migracionin.

Banderolat kundërshtonin praktikën e qendrave migratore si “ilegjitime” dhe “kriminale”.

Pak ditë më vonë, në një analizë të Citizens.al shpjeguam se përkundër investimit rreth 100 milionë euro dhe kapacitetit për të pritur 3,000 refugjatë në muaj, kampi mbante vetëm rreth 20 persona në pritje të procedurave për deportim ose riatdhesim.

Analiza, e cila u shoqërua me një video-shpjegim, nënvizoi se modeli i Gjadrit u ndryshua dhe humbi qëllimin e tij fillestar.

Por në fund të vitit 2025, presioni u shtua. Komiteti i OKB-së kundër Torturës konstatoi mungesë transparence, hetimesh dhe mekanizmash mbikëqyrës për rastet e keqtrajtimeve dhe dhunës.

Në kritika ishte dhe Shqipëria, së cilës i theksohej se nuk ofronte të dhëna të besueshme. Qëndrimi i qeverisë shqitpare se kampi ishte nën juridiksionin italian, u cilësua i pajustifikueshëm në këtë drejtim.

Kërkesa ishte e prerë: të sigurohet akses i plotë, hetime të pavarura, ndjekje penale dhe dëmshpërblime për viktimat e mundshme.

Në të njëjtën kohë, ActionAid denoncoi parregullsi financiare duke argumentuar se fondet për projektin u rritën nga 39.2 milionë në 65 milionë euro. Ndërkohë që 61 milionë u disbursuan kryesisht me procedura të mbyllura, duke ngritur dyshime për tenderë të manipuluar dhe shpenzime të fryra.

Sipas organizatës, kampi ishte shfrytëzuar vetëm 39% deri në mars 2025, ndërsa kostoja për çdo person ishte gati trefishi i qendrave italiane.

Sot kampi i Gjadrit funksionon si pikë riatdhesimi, por me flukse minimale. Anijet nuk vijnë më rregullisht, ndërsa kritikat shtohen.

Opozita italiane e ka quajtur “obsesion ideologjik”, ndërsa kritikët në Shqipëri e shohin si precedent të rrezikshëm: një territor i dhënë hua për politikat shtrënguese të një vendi tjetër.

Në një klimë ku emigracioni mbetet temë qendrore politike për shumë vende të BE-së, viti 2025 tregoi se bashkëpunimi ndërkombëtar pa mekanizma llogaridhënieje dhe mbikëqyrjeje serioze mund të prodhojë më shumë probleme sesa zgjidhje.

Në mungesë të transparencës së plotë dhe rezultatesh të matshme nga autoritetet e të dyja palëve, Gjadri mbetet në diskutim si një model që funksionon dhe ia vlen të zgjerohet, apo një model që duhet thënë zyrtarisht që dështoi dhe të mos përsëritet më.

The post Gjadri, simbol i dështimit në politikën me migracionin appeared first on Citizens.al.

Kryetari aktual i OBRM-Popullore, Ljubço Georgievski, shprehet se nuk e kupton pse autoritetet aktuale maqedonase janë kundër “propozimit francez”, kur ai e ka shfuqizuar politikën rigide bullgare.

“Para nesh është një propozim i Bashkimit Evropian, që ne e quajmë ‘propozimi francez’, i cili është shumë i qartë, shumë i saktë dhe nuk e kuptoj pse shkohet kundër atij propozimi”, thotë Georgievski në një intervistë për portalin “Racin”.

“Nuk guxojmë të harrojmë se ai ‘propozim francez’, praktikisht dhe de facto, ishte shfuqizim i një pozicioni rigid të politikës bullgare me atë qëndrimin e pakëndshëm se deri në vitin 1945 keni qenë bullgarë, ndërsa nga viti 1945 jeni maqedonas, që ishte miratuar nga parlamenti bullgar. Në Maqedoni i jepet shumë pak rëndësi faktit se ‘propozimi francez’ praktikisht e shfuqizoi këtë ide. Ai e anuloi atë qëndrim, sepse për ‘propozimin francez’ u votua gjithashtu edhe në parlamentin bullgar dhe, në vend që kjo të interpretohej si fitore, ne e interpretojmë si humbje. Nuk e di për çfarë arsyesh, ndoshta fillimisht për arsye të politikës ditore, por më pas kjo u bë pjesë e bllokadës sonë. Bullgaria evoluoi nga ajo pozitë dhe shohim se pas propozimit francez, qëndrimet provokuese nga politikanët bullgarë janë reduktuar në minimum. Tani edhe futja e bullgarëve në Kushtetutë na paraqitet si problem. Edhe protokolli na është problem, e deri te pozicioni më i ri që po e dëgjojmë muajt e fundit, ku ne u imponojmë kushte Bashkimit Evropian dhe Bullgarisë. Tani ne jemi ata që vendosim kushte ndaj BE-së, nëse duam të ecim përpara. E gjithë kjo tregon se ata që janë kryesorët dhe përgjegjësit për rrugën tonë drejt BE-së në këtë moment, nuk kanë një politikë serioze për ta kaluar këtë pikë të fundit dhe për të filluar integrimin tonë final evropian, përveç nëse po ndodh diçka pas skenave që ne nuk e dimë”, thotë Georgievski.

Riho Terras, raportuesi i Parlamentit Evropian për Kosovën, ka komentuar rezultatet e Zgjedhjeve të Jashtëzakonshme Parlamentare, duke theksuar se ato mund të vendosin pikën përfundimtare mbi bllokadën politike që ka kushtuar vendit miliona euro nga fondet e Bashkimit Evropian.

“Rezultati i zgjedhjeve të Kosovës duhet të përfundojë më në fund bllokadën politike që i ka kushtuar vendit miliona euro fonde të BE-së”, ka shkruar Terras në një postim në rrjetin social X, raporton Telegrafi.

Ai gjithashtu nënvizoi përgjegjësinë e kryeministrit Albin Kurti, duke thënë se: “Kryeministri Albin Kurti tani ka një mandat të qartë dhe përgjegjësinë për të qeverisur në mënyrë më pragmatike”.

Raporti i Terras vjen në një moment kur Kosova shpreson për formimin e shpejtë të Qeverisë së re pas zgjedhjeve të 28 dhjetorit, që i japin mundësi vendit të rifillojë projektet dhe marrëdhëniet me partnerët ndërkombëtarë. /Telegrafi/

Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, beson se Bashkimi Evropian nuk duhet të bëhet plotësisht i pavarur nga Shtetet e Bashkuara në fushën e mbrojtjes, pavarësisht qëndrimit të marrë për këtë çështje nga qeveria e presidentit amerikan, Donald Trump.

Shtetet e Bashkuara presin që Evropa të marrë më shumë përgjegjësi dhe të shpenzojë më shumë para për mbrojtjen, tha Rutte për dpa në një intervistë të fundit, raporton tagesspiegel.

“Jam absolutisht i bindur se SHBA-ja është plotësisht e përkushtuar ndaj NATO-s. Nuk ka asnjë dyshim. Pritshmëritë janë rritur. Në të vërtetë, ne duam të shpenzojmë më shumë, Evropa do të marrë më shumë përgjegjësi”, tha ai.

Ish-kryeministri i Holandës theksoi samitin e NATO-s në Hagë në muajin qershor, ku të gjithë aleatët ranë dakord për rritjen e shpenzimeve për mbrojtjen në 5 për qind të Prodhimit të Brendshëm Bruto (PBB) deri në vitin 2035.

“Mendoj se kjo është ende një nga fitoret më të mëdha të politikës së jashtme të presidentit Trump, këto 5 për qind, një përkushtim i qartë ndaj prodhimit më të madh”, tha Rutte dhe shtoi se “shtatëdhjetë e pesë për qind e ndikimit ekonomik është ende jashtë BE-së”.

Duke pranuar rëndësinë e BE-së, ai vuri në dukje se 23 vendet e BE-së brenda NATO-s përbëjnë vetëm rreth një të katërtën e ndikimit të përgjithshëm ekonomik të aleancës.

“Shtatëdhjetë e pesë për qind është ende jashtë BE-së”, tha ai, duke iu referuar anëtarëve të NATO-s si Britania, Norvegjia, Kanadaja dhe SHBA-ja. /Telegrafi/

Presidenti francez, Emmanuel Macron, dhe Bashkimi Evropian kanë akuzuar Uashingtonin për “shtrëngim dhe frikësim”, pasi SHBA-të vendosën një ndalim vizash për pesë figura të shquara evropiane, të cilat kanë qenë në zemër të fushatës për të futur ligje që rregullojnë gjigantët amerikanë të teknologjisë.

Ndalimet e vizave u vendosën të martën për Thierry Breton, një ish-komisioner i BE-së dhe një nga arkitektët e Aktit të Shërbimeve Digjitale (DSA) të bllokut, dhe katër aktivistë kundër dezinformimit, përfshirë dy në Gjermani dhe dy në Mbretërinë e Bashkuar, transmeton Telegrafi.

Lëvizja shënjestroi gjithashtu Imran Ahmed, drejtorin ekzekutiv britanik të Qendrës për Kundërshtimin e Urrejtjes Digjitale me seli në SHBA; Anna-Lena von Hodenberg dhe Josephine Ballon të organizatës jofitimprurëse gjermane HateAid; dhe Clare Melford, bashkëthemeluese e Indeksit Global të Dezinformimit.

Duke justifikuar ndalimet e vizave, sekretari i shtetit i SHBA-së, Marco Rubio, shkroi në X: “Për një kohë shumë të gjatë, ideologët në Evropë kanë udhëhequr përpjekje të organizuara për të detyruar platformat amerikane të ndëshkojnë pikëpamjet amerikane që kundërshtojnë. Administrata Trump nuk do t'i tolerojë më këto akte të shëmtuara të censurës ekstraterritoriale”.

DSA shihet nga Uashingtoni si një formë censure, ndërsa udhëheqësit evropianë thonë se rregulloret janë të nevojshme për të kontrolluar gjuhën e urrejtjes, por debati kërcënon të bëhet pjesë e një konflikti shumë më të gjerë kulturor dhe politik midis administratës së Donald Trump dhe Evropës.

Inteligjenca Artificiale dhe teknologjitë digjitale gjithmonë kanë pasur gjasa të bëhen një teatër i madh konfrontimi midis SHBA-së dhe Evropës, pasi këto teknologji bëhen gjithnjë e më qendrore për ushtrimin e pushtetit.

Macron e dënoi ndalimin e vizave me tërbim.

“Këto masa përbëjnë frikësim dhe shtrëngim që synojnë minimin e sovranitetit digjital evropian”, shkroi ai, gjithashtu në X.

“Rregulloret digjitale të Bashkimit Evropian u miratuan pas një procesi demokratik dhe sovran nga Parlamenti Evropian dhe Këshilli. Ato zbatohen brenda Evropës për të siguruar konkurrencë të drejtë midis platformave, pa synuar asnjë vend të tretë, dhe për të siguruar që ajo që është e paligjshme jashtë linje është gjithashtu e paligjshme në internet. Rregullat që rregullojnë hapësirën digjitale të Bashkimit Evropian nuk kanë për qëllim të përcaktohen jashtë Evropës”, shtoi presidenti francez.

Ministri i Jashtëm francez, Jean-Noël Barrot, tha: “Popujt e Evropës janë të lirë dhe sovranë dhe nuk mund të lejojnë që rregullat që rregullojnë hapësirën e tyre dixhitale t'u imponohen nga të tjerët”.

Breton, një ish-ministër francez i financave dhe komisioner evropian për tregun e brendshëm nga viti 2019 deri në vitin 2024, tha: “A është kthyer gjuetia e shtrigave e McCarthy-t? Si kujtesë: 90% e parlamentit evropian - organi ynë i zgjedhur në mënyrë demokratike - dhe të gjitha 27 shtetet anëtare votuan unanimisht DSA-në. Për miqtë tanë amerikanë: censura nuk është aty ku mendoni se është”.

Një zëdhënës i Komisionit Evropian tha: “Nëse është e nevojshme, ne do të përgjigjemi shpejt dhe me vendosmëri për të mbrojtur autonominë tonë rregullatore kundër masave të pajustifikuara”.

BE-ja këmbëngul se masa e saj është projektuar për ta bërë mjedisin online më të sigurt, pjesërisht duke i detyruar gjigantët e teknologjisë të bëjnë më shumë për të luftuar përmbajtjen e paligjshme, duke përfshirë gjuhën e urrejtjes dhe materialet e abuzimit seksual me fëmijë.

Uashingtoni ka mbajtur një qëndrim të ndryshëm, duke pretenduar se BE po ndjek kufizime “të panevojshme” mbi lirinë e shprehjes në përpjekjet e saj për të luftuar gjuhën e urrejtjes, dezinformimin dhe dezinformimin, dhe se DSA synon padrejtësisht gjigantët e teknologjisë amerikane dhe qytetarët amerikanë.

Platforma X e Elon Musk u gjobit me 120 milionë euro nga BE për shkelje të rregullave të përmbajtjes online.

Breton u zëvendësua në rolin e tregut të brendshëm në BE nga një politikan tjetër francez, Stéphane Séjourné, i cili është nënkryetar ekzekutiv i Komisionit. Séjourné shprehu mbështetjen e tij për paraardhësin e tij duke thënë: “Asnjë sanksion nuk do ta heshtë sovranitetin e popujve evropianë”. Solidaritet i plotë me të dhe të gjithë njerëzit e Evropës të prekur nga kjo”. /Telegrafi/

Aleksandar Vuçiq deklaroi në Konferencën e Ambasadorëve se Serbia mbetet në rrugën evropiane dhe theksoi se Beogradi kishte pritur më shumë mbështetje nga administrata e re amerikane.

Duke folur për përparimet e pritura në marrëdhëniet me Shtetet e Bashkuara të Amerikës, presidenti serb tha se “për momentin Serbia nuk ka mundur t’i ndiejë ato, as sa i përket tarifave, as sa i përket sanksioneve ndaj Industrisë së Naftës së Serbisë”.

Ai ka porositur ambasadorët e Serbisë se duhet të përfaqësojnë politikën shtetërore sipas së cilës Kosova është pjesë e Serbisë, duke theksuar se faktorët rajonalë dhe botërorë kanë nisur një valë të re të njohjeve të pavarësisë së Kosovës, raporton N1.

“Ta dini, çfarëdo që t’ju thonë, çfarëdo që të thirren, asnjë marrëveshje nuk e respektojnë as Prishtina, as Bashkimi Evropian, as Shtetet e Bashkuara të Amerikës, madje as ato që na i kanë imponuar - për ne Kosova është pjesë e Serbisë, kështu ka qenë dhe kështu do të jetë”, tha Vuçiq.

“Ne jemi të shtypur pas murit dhe do ta mbrojmë vendin tonë”, u shpreh Vuçiq.

Ndryshe, Kosovën së fundi e ka njohur Bahamet, duke u bërë shteti i 121-të që e njeh pavarësinë e vendit tonë. /Telegrafi/

Departamenti Amerikan i Shtetit tha se do t'u mohonte vizat pesë personave, përfshirë një ish-komisioneri të BE-së, për shkak se kërkonin të "detyronin" platformat amerikane të mediave sociale të shtypnin pikëpamjet që ata kundërshtonin.

"Këta aktivistë radikalë dhe OJQ të armatosura kanë avancuar masat e censurës nga shtetet e huaja - në secilin rast duke synuar folësit amerikanë dhe kompanitë amerikane", tha Sekretari i Shtetit, Marco Rubio në një deklaratë.

Thierry Breton, ish-rregullatori kryesor i teknologjisë në Komisionin Evropian, sugjeroi se po zhvillohej një "gjueti shtrigash", transmeton Telegrafi.

Breton u përshkrua nga Departamenti i Shtetit si "mendja kryesore" e Aktit të Shërbimeve Digjitale (DSA) të BE-së, i cili imponon moderim të përmbajtjes në firmat e mediave sociale.

Megjithatë, kjo ka zemëruar disa konservatorë amerikanë që e shohin atë si një përpjekje për të censuruar mendimet e krahut të djathtë. Brukseli e mohon këtë.

Breton është përplasur me Elon Musk, njeriun më të pasur në botë dhe pronarin e X, për shkak të detyrimeve për të ndjekur rregullat e BE-së.

Komisioni Evropian së fundmi e gjobiti X me 120 milionë euro për shkak të shenjave të saj blu - gjoba e parë sipas DSA-së.

Tha se sistemi i tik-takut blu i platformës ishte "mashtrues" sepse firma nuk po "verifikonte përdoruesit në mënyrë kuptimplotë".

Në përgjigje, faqja e internetit e Musk bllokoi Komisionin nga bërja e reklamave në platformën e tij.

Duke reaguar ndaj ndalimit të vizave, Breton postoi në X: "Për miqtë tanë amerikanë: Censura nuk është aty ku mendoni se është".

Clare Melford, e cila kryeson Indeksin Global të Dezinformimit (GDI) me bazë në Mbretërinë e Bashkuar, u rendit gjithashtu.

Nënsekretarja e Shtetit e SHBA-së, Sarah B Rogers akuzoi GDI-në se përdor paratë e taksapaguesve amerikanë "për të nxitur censurën dhe listën e zezë të fjalës dhe shtypit amerikan".

Një zëdhënës i GDI-së i tha BBC-së se "sanksionet e vizave të shpallura sot janë një sulm autoritar ndaj lirisë së fjalës dhe një akt i egër i censurës qeveritare".

"Administrata Trump, edhe një herë, po përdor të gjithë peshën e qeverisë federale për të frikësuar, censuruar dhe heshtur zërat me të cilët nuk pajtohen. Veprimet e tyre sot janë imorale, të paligjshme dhe jo-amerikane", shtoi ai.

Imran Ahmed i Qendrës për Kundërshtimin e Urrejtjes Digjitale (CCDH), një organizatë jofitimprurëse që lufton urrejtjen dhe dezinformimin në internet, u ndalua gjithashtu.

Rogers e quajti Ahmed një "bashkëpunëtor kyç me përpjekjet e Administratës Biden për ta përdorur qeverinë si armë kundër qytetarëve amerikanë".

Gjithashtu subjekt i ndalimeve ishin Anna-Lena von Hodenberg dhe Josephine Ballon e HateAid, një organizatë gjermane që Departamenti i Shtetit tha se ndihmoi në zbatimin e DSA-së.

Në një deklaratë për BBC-në, dy drejtorët ekzekutivë e quajtën atë një "akt shtypjeje nga një qeveri që po shpërfill gjithnjë e më shumë sundimin e ligjit dhe po përpiqet t'i heshtë kritikët e saj me çdo mjet të nevojshëm".

"Ne nuk do të frikësohemi nga një qeveri që përdor akuza për censurë për të heshtur ata që mbrojnë të drejtat e njeriut dhe lirinë e shprehjes", shtuan ata.

Rubio tha se ishin ndërmarrë hapa për të vendosur kufizime vizash për "agjentët e kompleksit global të censurës industriale, të cilët, si rezultat, do të ndalohen përgjithësisht të hyjnë në Shtetet e Bashkuara".

"Presidenti Trump ka qenë i qartë se politika e tij e jashtme "Amerika e Para" hedh poshtë shkeljet e sovranitetit amerikan. Tejkalimi i ndikimit jashtëterritorial nga censorët e huaj që synojnë fjalimin amerikan nuk bën përjashtim", shtoi ai. /Telegrafi/

Në një samit kritik në fillim të këtij muaji, udhëheqësit evropianë iu drejtuan një mjeti që do të dukej i paimagjinueshëm vetëm pak muaj më parë për të thyer një bllokim: lëshimin e borxhit të përbashkët të mbështetur nga buxheti i përbashkët për të mbajtur Ukrainën mbi ujë ndërsa lufta vazhdonte, shkruan euronews.

Truku? Ai anashkaloi nevojën për unanimitet midis shteteve anëtare, duke mbledhur ata që donin të punonin së bashku, ndërsa mbajti Hungarinë, Sllovakinë dhe Republikën Çeke jashtë marrëveshjes si kusht që ajo të ecë përpara, transmeton Telegrafi.

Duke vepruar kështu, BE jo vetëm që arriti të siguronte 90 miliardë euro për Ukrainën për vitin 2026 dhe 2027 siç kishte premtuar, por gjithashtu tregoi një rrugë të re përpara - një rrugë ku kërkesa e unanimitetit nuk ka më nevojë të pengojë koalicionet e të vullnetshmëve.

Kjo është thjesht e jashtëzakonshme për një bashkim shpesh të kufizuar nga vendimmarrja unanime. Gjithashtu ndërton një temë që po fiton vrull në Bruksel: gjetja e alternativave për të anashkaluar vetot kombëtare, veçanërisht kur ushtrohet nga Hungaria, e cila e ka bërë të drejtën e vetos pjesën qendrore të politikës së saj të Brukselit kur bëhet fjalë për Ukrainën - nga financimi i saj deri te kandidatura e Kievit për t'u bashkuar me BE-në.

Për të emetuar borxh të përbashkët në 24 vende, duke anashkaluar Budapestin, Pragën dhe Bratislavën, BE-ja përmendi parimin e "bashkëpunimit të zgjeruar" siç parashikohet në traktatet e saj. Ky është vetëm ndryshimi i fundit ligjor që Brukseli ka përdorur për të thyer një bllokim.

Kohët e fundit, ajo përdori gjithashtu Nenin 122 të traktateve, të miratuar me shumicë të kualifikuar, për të mbajtur të bllokuara për një kohë të pacaktuar në BE asetet e ngrira ruse të mbajtura në Evropë.

Deri atëherë, asetet ishin mbajtur nën një regjim standard sanksionesh, i cili funksiononte me unanimitet dhe për këtë arsye varej nga sigurimi i një po nga Hungaria dhe Sllovakia.

Ndërsa Neni 122 është formuluar në traktate si një mjet me anë të të cilit do të adresoheshin krizat e rënda ekonomike, plani për ta përdorur atë për të zhbllokuar fondet për Ukrainën ishte qartë një mënyrë për të anashkaluar shtetet anëtare të pabindura.

Është një shembull tjetër i një strategjie që blloku po përdor gjithnjë e më shumë për të anashkaluar vetot për çështje ku ekziston një konsensus pothuajse i plotë, një qasje që po fillon të japë rezultate - por jo pa rreziqe.

“Ne shohim një angazhim të drejtpërdrejtë nga ana e udhëheqjes së BE-së për të anashkaluar vetot e mundshme që vijnë nga Hungaria dhe Sllovakia dhe për të vendosur vendime të rëndësishme në bazë të votimit me shumicë të kualifikuar”, tha për Euronews, Dániel Hegedus, një drejtor rajonal i Fondit Gjerman Marshall.

“Nga ana tjetër, nuk mendoj se kjo është e paprekshme. As ligjërisht dhe as politikisht”, shtoi ai.

Sipas një liste të përpiluar nga lektori i University College London, Michal Ovádek, që nga viti 2011, në BE janë ushtruar gjithsej 46 veto nga 15 shtete anëtare në 38 çështje.

Hungaria ka vënë veton ndaj propozimeve të BE-së më shumë se çdo shtet tjetër anëtar në historinë e kohëve të fundit, me një total prej 19.

Polonia renditet e dyta me shtatë veto, ndërsa Sllovakia, e cila gjithashtu ka qenë shpesh në titujt kryesorë në të gjithë Evropën për vendimet kontraverse të kryeministrit Robert Fico, ka bllokuar dy vendime, të dyja këtë vit.

Hungaria ka vënë veton ndaj një numri të konsiderueshëm deklaratash të përbashkëta të politikës së jashtme, por gjithashtu ka bllokuar propozime për t'i dhënë mbështetje konkrete Ukrainës dhe për të filluar bisedimet zyrtare të pranimit në BE me Kievin.

Rezultati është se shumica e deklaratave të BE-së që mbështesin Ukrainën janë lëshuar në emër të BE-26, duke përjashtuar Hungarinë. Kjo nuk e ndryshon faktin se të gjitha shtetet anëtare mund të vënë veton ndaj vendimeve që kërkojnë unanimitet për ndryshime të mëdha politike.

Mikuláš Dzurinda, kryetari i qendrës kërkimore Martens Centre dhe ish-kryeministër i Sllovakisë, i tha Euronews se udhëheqës si kancelari gjerman Friedrich Merz dhe presidenti francez Emmanuel Macron tani mbështesin ndryshimet në rregullat e votimit të bllokut.

Por çdo veprim i tillë do të kërkonte një ndryshim të traktatit, i cili ndoshta do të kundërshtohej nga Hungaria - dhe potencialisht edhe nga shtete të tjera anëtare. Megjithatë, meqenëse përdorimi sistematik i fuqisë së vetos ka paraqitur një problem për BE-në për vite me radhë, Brukseli tani po kërkon zgjidhje më krijuese.

Një diplomat i BE-së, i cili foli për Euronews në kushte anonimiteti, tha se Komisioni Evropian tani po strukturon qëllimisht propozimet e tij në mënyrë që të shmangë kërkesën për pëlqim unanim nga shtetet anëtare.

Një përpjekje për të anashkaluar veton e mundshme nga Sllovakia dhe Hungaria ndodhi në maj të këtij viti me prezantimin e planit të REpowerEU, një paketë e hartuar për të hequr gradualisht importet e karburanteve fosile ruse deri në vitin 2027.

Në vitin 2022, BE vendosi sanksione mbi importet e naftës ruse pas pushtimit të plotë të Ukrainës nga Moska, por Hungaria dhe Sllovakia morën përjashtime. Këtë herë, Komisioni Evropian ka vendosur të heqë gradualisht karburantet ruse plotësisht pavarësisht kundërshtimit të Budapestit dhe Bratislavës.

Për ta bërë këtë, blloku ka zgjedhur një strategji pa veto: vetë plani rrugor nuk është ligjërisht i detyrueshëm, por legjislacioni për uljen e importeve të naftës dhe gazit do të miratohet me shumicë të kualifikuar në Këshillin Evropian. Hungaria dhe Sllovakia do të jenë të detyruara të heqin dorë nga gazi rus kundër vullnetit të tyre.

Të dy vendet kanë sinjalizuar tashmë se do të padisin BE-në dhe do të kërkojnë që masa të anulohet.

"Kjo nuk është hera e parë që BE-ja ka riklasifikuar masa që nuk mund të fitojnë mbështetje të mjaftueshme për t'u përcaktuar si sanksione", tha eksperti i së drejtës ndërkombëtare Tamás Lattmann.

"Kjo ka qenë në agjendë për vite me radhë: nëse masat nuk mund të vendosen në prokurimin e lëndëve të para ruse me regjime sanksionesh që nuk kanë konsensus, ato mund të riklasifikohen si tregti e jashtme ose diçka tjetër, dhe kjo bëhet një kompetencë e BE-së", tha Lattmann për podkastin Pirkadat.

Një burim në Komisionin Evropian i tha Euronews se Evropa gjithashtu mund të anashkalojë kundërshtimin nga shtetet anëtare duke miratuar një model të ngjashëm me Koalicionin e të Gatshmëve, një grup vendesh me mendje të ngjashme të gatshme të mbështesin Ukrainën.

Ish-Presidenti i Bankës Qendrore Evropiane, Mario Draghi, një zë shumë me ndikim në debatin evropian, ka folur në favor të këtij modeli, duke e quajtur atë "federalizëm pragmatik", pasi kushtet politike për një bashkim të vërtetë federal nuk ekzistojnë në BE për momentin.

BE-ja ka parë shumë shembuj se si vendet me të njëjtat mendime mund të përparojnë së bashku përmes bashkëpunimit vullnetar, midis tyre projekti Shengen dhe iniciativa të ndryshme në migrim dhe financë.

Kjo metodë është politikisht opsioni më i pranueshëm për vendet më të ngurra të bllokut, dhe BE-ja tashmë po vepron si një organizatë me shumë shpejtësi.

Modeli i Koalicionit të Gatishmërisë mund të zbatohet edhe për çështje përtej Ukrainës, duke u shtrirë në mbrojtje dhe financë. Kryetarja e Fondit Monetar Ndërkombëtar, Kristalina Georgieva, foli gjithashtu në favor të tij në një intervistë me Euronews, duke iu referuar atij si një format i dobishëm kur unanimiteti nuk mund të arrihet pavarësisht përpjekjeve me mirëbesim.

Një fushë ku shumica e kualifikuar mund të luajë një rol vendimtar është zgjerimi i BE-së.

Unanimiteti kërkohet gjithmonë për të miratuar fillimin e bisedimeve të pranimit dhe për të hapur çdo kapitull negociues. Në samitin e dhjetorit 2023, Orbán e hoqi veton e tij mbi bisedimet e pranimit të Ukrainës pasi la dhomën e udhëheqësve për një pushim, ndërsa shtetet e tjera anëtare e miratuan këtë veprim. Por që atëherë, ai ka bllokuar hapjen e kapitujve negociues, duke penguar bisedimet e pranimit.

Më parë këtë vit, Presidenti i Këshillit Evropian, António Costa propozoi ndryshimin e rregullave të zgjerimit për të përshpejtuar procesin, duke eliminuar vendimin unanim të kërkuar për secilin kapitull.

Por ndryshimet do të kishin kërkuar një ndryshim të traktatit, dhe kryeministri hungarez e hodhi poshtë shpejt idenë në samitin informal të Kopenhagenit në tetor.

Tani për tani, BE po përshpejton punën teknike mbi kapitujt negociues, duke synuar që pjesa më e madhe e punës të përfundojë sapo të jepet miratimi politik.

Komisionerja e Zgjerimit, Marta Kos i tha Euronews në samitin kryesor të BE-së se Ukraina është "teknikisht e gatshme" për të hapur grupet dhe se blloku duhet të jetë krijues në gjetjen e një zgjidhjeje për të.

Por siç është situata, nëse rregullat nuk ndryshohen ose Orbán nuk mund të bindet, përpjekja e Kievit për t'u afruar me BE-në do të mbetej në harresë.

Megjithatë, disa ekspertë paralajmërojnë se anashkalimi i shteteve anëtare kundërshtare në fusha të shumta të ndryshme mund të kthehet kundër BE-së.

Hungaria dhe Sllovakia kanë sinjalizuar tashmë se do të kundërshtojnë heqjen graduale të karburanteve ruse sipas kuadrit REPowerEU sapo të miratohet legjislacioni.

Komisioni përballet me të njëjtat rreziqe në lidhje me përdorimin e Nenit 122 për të zgjatur ngrirjen e aseteve ruse; sipas Hegedűs, Hungaria ka një shans për të fituar këto dosje.

"Sigurisht, ne e dimë se një vendim mund të pritet brenda 18 deri në 24 muajsh, dhe praktikisht, ne duhet të mbijetojmë dy muajt e ardhshëm. Pra, është një problem afatgjatë, praktikisht po e prish kanaçen", tha Hegedűs.

Megjithatë, anashkalimi i unanimitetit mund të paraqesë probleme të tjera. Dhe nuk është e qartë nëse të gjitha shtetet anëtare do të donin të shihnin fuqinë e vetos të gërryer me kalimin e kohës, pasi shpesh shihet si mjeti i fundit për të mbrojtur interesat kombëtare.

Të gjitha shtetet anëtare në një moment kanë kërcënuar të përdorin veton e tyre në Këshill. Gjithashtu shërben si një barazues midis shteteve anëtare më të vogla dhe më të mëdha, pasi siguron që anëtarët e çdo madhësie të caktuar të kenë fuqi të barabartë rreth tryezës së negociatave.

"Një fuqi vetoje është vija e fundit e mbrojtjes së interesave jetësore. Çdo rast anashkalimi ka çuar në një sërë problemesh të reja, shpesh në mosfunksionimin ose diskreditimin e vetë sistemit", tha Lattmann. /Telegrafi/

Në kuadër të programit “Mbështetje për fuqizimin e menaxhimit të qëndrueshëm dhe shumëqëllimor të pyjeve për të përmirësuar jetesën në vendet rurale dhe për të adresuar ndryshimin klimatik në Kosovë”, të zbatuar nga Organizata e Kombeve të Bashkuara për Ushqim dhe Bujqësi - FAO me mbështetje nga Bashkimi Evropian dhe Suedia, është publikuar episodi i pestë i serisë së podcasteve “Duaj e Ruaj Pyjet”.

Përdorimi i sistemeve digjitale për menaxhimin e pyjeve ka ndikuar drejtpërdrejt në rritjen e transparencës, përmirësimin e monitorimit dhe forcimin e qeverisjes mjedisore në Kosovë.

- YouTube www.youtube.com

Nexhmije Kamberi, Zyrtare për biodiversitet në Agjencinë për Mbrojtjen e Mjedisit të Kosovës, tha se këto sisteme mundësojnë monitorim në kohë reale përmes imazheve satelitore dhe GIS-it.

“Sistemet digjitale lehtësojnë koordinimin institucional, rrisin transparencën dhe mundësojnë qasje në të dhëna të verifikuara,” tha Kamberi shkruan Telegrafi.

Ajo theksoi se digjitalizimi ndihmon edhe në harmonizimin e legjislacionit pyjor me standardet evropiane dhe në forcimin e bashkëpunimit ndërinstitucional.

Ajo theksoi se teknologjia mundëson monitorim më efikas të gjendjes së pyjeve.

“Monitorimi përmes imazheve satelitore dhe GIS-it mundëson analiza në kohë reale mbi ndryshimet e mbulesës pyjore,” u shpreh ajo.

Ky podcast është pjesë e serisë së podcasteve të programit “Mbështetje për fuqizimin e menaxhimit të qëndrueshëm dhe shumëqëllimor të pyjeve për të përmirësuar jetesën në vendet rurale dhe për të adresuar ndryshimin klimatik në Kosovë”, të zbatuar nga Organizata e Kombeve të Bashkuara për Ushqim dhe Bujqësi – FAO. Video është prodhuar me mbështetjen financiare të Bashkimit Evropian dhe Suedisë. Përmbajtja e saj nuk pasqyron domosdoshmërish pikëpamjet e Bashkimit Evropian dhe Suedisë./Telegrafi/.

BE-ja tha sot (të hënën) se blloku prej 27-vendesh qëndron në "solidaritet të plotë" me vendin anëtar Danimarkën, pasi Shtetet e Bashkuara emëruan një të dërguar për Grenlandën, që është territor danez.

"Integriteti dhe sovraniteti territorial janë parime themelore të së drejtës ndërkombëtare", thanë shefja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen dhe Presidenti i Këshillit Evropian, Antonio Costa në X.

"Këto parime janë thelbësore jo vetëm për Bashkimin Evropian, por edhe për kombet në mbarë botën. Ne qëndrojmë në solidaritet të plotë me Danimarkën dhe popullin e Grenlandës", thanë ata.

Ndryshe, presidenti amerikan, Donald Trump ka emëruar Guvernatorin e Luizianës, Jeff Landry (R), si të dërguarin e tij të posaçëm për Grenlandë të dielën, pasi presidenti shprehu vazhdimisht interes për blerjen e territorit autonom në fillim të këtij viti

Trump tha në Truth Social se Landry "e kupton se sa thelbësore është Grenlanda për Sigurinë tonë Kombëtare dhe do të përparojë fuqishëm Interesat e Vendit tonë për Sigurinë, Mbijetesën dhe Sigurinë e Aleatëve tanë, dhe në fakt, të Botës".

Në anën tjetër, vetë Landry ka deklaruar se është një nder të shërben në një "pozicion vullnetar për ta bërë Grenlandën pjesë të SHBA-së. /Telegrafi/

Bashkimi Evropian është gati të heqë ndalimin e shitjes së veturave të reja me motorë me djegie të brendshme.

Automjetet me motorë me djegie të brendshme do të lejohen ende përtej vitit 2035.

Megjithatë, Hyundai nuk po tërhiqet nga ofensiva e saj elektrike në kontinent.

Në janar, ajo do të prezantojë automjetin e saj elektrik më të madh ndonjëherë, megjithëse detajet mbeten të mbuluara me mister.

Sipas standardeve evropiane, Ioniq 9 është tashmë një automjet masiv.

SUV-i me tre rreshta shtrihet mbi pesë metra, gjë që ngre pyetjen se çfarë po planifikon Hyundai më pas.

Kompania në mënyrë misterioze thotë se modeli i saj elektrik i ardhshëm "plotëson linjën ekzistuese të modeleve elektrike të markës".

Kjo nuk ofron shumë, por logjika sugjeron se nuk do të jetë një tjetër SUV me përmasa gjigante. /Telegrafi/

Pyjet e Kosovës përbëjnë rreth 45 për qind të territorit të vendit, ndërsa një pjesë e konsiderueshme e tyre ndodhet brenda zonave të mbrojtura, përfshirë rezervatet strikte, parqet kombëtare dhe peizazhet e mbrojtura.

Kështu u tha në kuadër të serisë së podcasteve që pasqyrojnë rezultatet e programit “Mbështetje për fuqizimin e menaxhimit të qëndrueshëm dhe shumëqëllimor të pyjeve për të përmirësuar jetesën në vendet rurale dhe për të adresuar ndryshimin klimatik në Kosovë”, të zbatuar nga Organizata e Kombeve të Bashkuara për Ushqim dhe Bujqësi - FAO me mbështetje nga Bashkimi Evropian dhe Suedia.

Në episodin e pestë të serisë së podcasteve “Duaj e Ruaj Pyjet” mysafire ishte Nexhmije Kamberi, zyrtare për biodiversitet në Agjencinë për Mbrojtjen e Mjedisit të Kosovës, e cila tha se pyjet në zonat e mbrojtura kanë rëndësi të veçantë për ekosistemin.

“Pyjet brenda këtyre zonave karakterizohen me biodiversitet shumë të pasur dhe kanë rol të rëndësishëm në ruajtjen e stabilitetit ekologjik, mbrojnë burimet ujore dhe ndikojnë në mikroklimë,” u shpreh Kamberi shkruan Telegrafi.

- YouTube www.youtube.com

Sipas Kamberit, pavarësisht statusit ligjor, gjendja e pyjeve në zonat e mbrojtura vazhdon të jetë problematike.

“Sa i përket gjendjes së pyjeve në zonat e mbrojtura, gjendja është ende sfiduese,” tha ajo.

Ajo theksoi se kërcënimet kryesore lidhen me aktivitetet ilegale dhe faktorët klimatikë.

“Në radhë të parë, prerjet e pakontrolluara mbesin shqetësim kryesor, sepse shkaktojnë reduktimin e biodiversitetit,” theksoi Kamberi transmeton Telegrafi.

“Zjarret janë gjithashtu problematikë, ndërsa ndryshimet klimatike ndikojnë negativisht përmes rritjes së temperaturave dhe paraqitjes së thatësisë, që mundëson shfaqjen e parazitëve dhe dëmtuesve,” shtoi ajo.

Kamberi vuri në pah edhe ndikimin e ndërtimeve infrastrukturore.

“Ndërtimet infrastrukturore që po ndodhin në zonat e mbrojtura ndikojnë në defragmentimin e habitateve dhe zvogëlojnë sipërfaqet pyjore,” tha ajo.

Duke folur për menaxhimin e qëndrueshëm të pyjeve, Kamberi theksoi rëndësinë e bashkëpunimit ndërinstitucional.

“Bashkëpunimi është jashtëzakonisht i rëndësishëm, sepse mundëson shkëmbimin e njohurive dhe përmirësimin e gjendjes në terren,” u shpreh ajo.

Ajo vlerësoi edhe sistemet digjitale të të dhënave për pyje të prezantuara nga programi i FAO-s.

“Sistemet digjitale lehtësojnë koordinimin institucional dhe rrisin transparencën, duke bërë të mundur qasjen e publikut dhe institucioneve në të dhëna të verifikuara,” tha Kamberi.

“Ato përmirësojnë monitorimin e pyjeve përmes analizave në kohë reale, duke përdorur imazhe satelitore dhe GIS,” shtoi ajo.

Kamberi përmendi edhe shembuj konkretë të bashkëpunimit ndërinstitucional dhe ndërkombëtar.

“Një shembull konkret është ripyllëzimi në Komunën e Dragashit, i mbështetur nga FAO, i cili ka ndikuar pozitivisht në gjendjen e ekosistemeve pyjore,” tha ajo.

“Po ashtu, falë bashkëpunimit institucional dhe angazhimit të vullnetarëve, është arritur të parandalohet dhe menaxhohet zjarri në rajonin e Prevallës,” shtoi Kamberi.

Në mesazhin përmbyllës, Kamberi theksoi rëndësinë e pyjeve për jetën dhe shëndetin publik.

“Mjedisi natyror, biodiversiteti dhe pyjet janë pasuri e jashtëzakonshme e vendit tonë dhe ruajtja e tyre është përgjegjësi e përbashkët e të gjithë neve. Pyjet janë të rëndësishme për stabilitetin ekologjik, për shëndetin publik dhe për zhvillimin ekonomik të qëndrueshëm. Prandaj, pyjet duhet t’i ruajmë bashkërisht,” përfundoi Kamberi.

Ky podcast është pjesë e serisë së podcasteve të programit “Mbështetje për fuqizimin e menaxhimit të qëndrueshëm dhe shumëqëllimor të pyjeve për të përmirësuar jetesën në vendet rurale dhe për të adresuar ndryshimin klimatik në Kosovë”, të zbatuar nga Organizata e Kombeve të Bashkuara për Ushqim dhe Bujqësi – FAO. Video është prodhuar me mbështetjen financiare të Bashkimit Evropian dhe Suedisë. Përmbajtja e saj nuk pasqyron domosdoshmërish pikëpamjet e Bashkimit Evropian dhe Suedisë./Telegrafi/

Pa viza drejt 29 vendeve anëtare të zonës Schengen, kryesisht shtete anëtare të BE-së.

Ky lajm kishte ardhur me paralajmërimin se liberalizimi i vizave mund të përkeqësojë trendin e migrimit nga Kosova.

Dhe, gjatë vitit të parë, më 2024, kishte ndodhur pikërisht kjo, sipas të dhënave të Zyrës së Statistikave të BE-së, Eurostat.

Trendi, megjithatë, ndryshoi në vitin e dytë të mundësisë së udhëtimit pa viza.

Edhe pse janari i këtij viti shënoi numrin më të lartë të kërkesave për azil nga qytetarët e Kosovës në vendet e Bashkimit Evropian për një fillimvit, trendi ra dukshëm në muajt pasues.

Në disa muaj, ky numër ishte madje më i ulët se në vitet para liberalizimit të vizave.

Në parim, liberalizimi i vizave mundëson udhëtime pa viza vetëm deri në 90 ditë - brenda gjashtë muajsh - në cilindo nga 29 shtetet anëtare të zonës Schengen.

Udhëtimet pa viza duhet të shërbejnë kryesisht për vizita turistike, çështje familjare ose të ngjashme, dhe assesi për punë apo përfitime të tjera.

Në Kosovë kishte shqetësime se shumë të rinj mund ta shfrytëzojnë këtë mundësi për të tentuar të gjejnë punë apo për të kërkuar azil.

Edhe pse në të kaluarën kishte një numër dukshëm më të madh të burrave që kërkuan azil në BE, ky dallim pothuajse u zhduk në dy vjetët e fundit.

Këtë vit, përpos rënies së përgjithshme të numrit të azilkërkuesve, vërehet një rënie drastike edhe e numrit të azilkërkuesve nën 14 vjeç.

Ky është një lajm i mirë për kosovarët, pasi që trendi i aplikimeve më të mëdha për azil rrezikon edhe marrëveshjen për liberalizimin e vizave.

Bashkimi Evropian ka në dorë të ashtuquajturin Mekanizëm të pezullimit të vizave.

Me këtë mekanizëm, një vendi joanëtar të BE-së, si Kosova, mund t’i pezullohet përkohësisht përjashtimi nga vizat, nëse bën keqpërdorime, apo ka rritje të konsiderueshme të migrimit të parregullt.

Për më tepër, këtë muaj, Këshilli i Bashkimit Evropian e përfshiu Kosovën në listën e vende të sigurta të origjinës, në përpjekje për ta përshpejtuar kthimin e migrantëve, duke e bërë më të vështirë për qytetarët nga këto vende të kërkojnë azil në BE./REL/

Ministrja për Europën dhe Punët e Jashtme, Elisa Spiropali, do të zhvillojë një vizitë zyrtare në Republikën e Maqedonisë së Veriut në dy ditët e ardhshme, 22 dhe 23 dhjetor.

Spiropali do të pritet në Shkup nga Presidentja e Republikës së Maqedonisë së Veriut, Gordana Siljanovska-Davkova, Kryeministri Hristijan Mickoski, Kryetari i Parlamentit Afrim Gashi dhe Ministri për Punë dhe Tregti të Jashtme, Timço Mucunski.

Nesër në orën 11.30, Spiropali dhe Mucunski do të mbajnë një konferencë të përbashkët për shtyp.

Spiropali do të ketë gjithashtu edhe një darkë pune me Zëvendës Kryeministrin për Mirëqeverisje dhe Antikorrupsionin, Arben Fetai dhe Ministrin e Integrimit në detyrë, Orhan Murtezani.

Gjatë kësaj vizite ajo do të rikonfirmojë mbështetjen e fortë për integrimin europian të Maqedonisë së Veriut, duke theksuar se zgjerimi i BE-së mbetet një instrument strategjik për paqe, stabilitet dhe qëndrueshmëri demokratike në Europën Juglindore.

Në fokus të takimeve do të jetë edhe projekti i Korridorit VIII si një projekt strategjik energjetik dhe i sigurisë, që lidh Mesdheun me Detin e Zi.

Ministrja do të takohet në Tetovë me Kryetarin e Bashkimit Demokratik për Integrim, Ali Ahmeti, dhe me Kryetarin e Aleancës për Shqiptarët, Arben Taravari.

Ajo do të zhvillojë gjithashtu një takim edhe me Kryetarët e koalicionit qeveritar VLEN, Izet Mexhiti, Bilal Kasami dhe Bekim Sali.

Spiropali do të takohet me Kryetarin e Komisionit të Jashtëm të Kuvendit Musa Xhaferri, me deputetet nga të gjitha partitë politike shqiptare dhe me përfaqësues shqiptarë të pushtetit lokal.

Ministrja do të vlerësojë rolin vendimtar të faktorit shqiptar në Maqedoninë e Veriut në ruajtjen e stabilitetit dhe avancimin e proceseve euroatlantike, si dhe rëndësinë e Marrëveshjes së Ohrit si themel i harmonisë shumëetnike dhe kohezionit social.

Spiropali do të zhvillojë një vizitë në Institutin e Trashëgimisë Kulturore dhe Shpirtërore të Shqiptarëve në Shkup.

Vizita do të përmbyllet me një bashkëbisedim në Universitetin e Tetovës.

Thashetheme të shumta rreth euros digjitale kanë qarkulluar në rrjetet sociale për muaj me radhë.

Sipas disa përdoruesve, kjo valutë do të përdoret për të monitoruar transaksionet financiare ose madje mund të kërcënojë liritë individuale. “The Cube” ka hedhur poshtë disa nga këto pretendime.

Diskutimi rreth euros digjitale ka qenë në rritje të vazhdueshme që kur u njoftua për herë të parë në vitin 2021, me rrëfime kontradiktore dhe madje teori konspirative rreth kësaj valute që kanë dalë online ndër muajt që kanë kaluar, transmeton Telegrafi.

Banka Qendrore Evropiane (BQE) e përshkruan atë si një “përgjigje në një botë në ndryshim”, me veçori si privatësi e përmirësuar, pranueshmëri universale dhe përdorim themelor falas, ndërkohë që disa konsumatorë pretendojnë se është një mjet i BE-së për të kontrolluar paratë e njerëzve.

Një peticion, i cili ka mbledhur më shumë se 388 mijë nënshkrime, u publikua online në muajin nëntor, duke bërë thirrje për deputetët e Parlamentit Evropian dhe qeveritë kombëtare që të refuzojnë euros digjitale.

Por sa të vërteta janë pretendimet se euroja digjitale do t’u pengojë qytetarëve të kontrollojnë në mënyrë efektive paratë e tyre? Ekipi i verifikimit të fakteve i Euronews, “The Cube”, shqyrtoi provat.

Si do të funksionojë euroja digjitale?

Java e kaluar, BQE njoftoi planet për “t’u përgatitur për një mundës të implementimit të euros digjitale deri në vitin 2029”.

Provimet fillestare të monedhës digjitale mund të fillojnë që nga mesi i vitit 2027 - por vetëm nëse deputetët e Parlamentit Evropian miratojnë rregullat e nevojshme në 2026.

Euroja digjitale do të ishte një formë e re e parave të bankës qendrore - me fjalë të tjera, para reale të lëshuara nga Banka Qendrore Evropiane, por në formë digjitale.

Sipas situatës aktuale, mënyra e vetme që publiku mund të mbajë para të bankës qendrore është në para fizike. Euroja digjitale do të bënte të mundur mbajtjen e të njëjtave para sovrane në një portofol digjital, i qasshëm, për shembull, përmes një telefoni inteligjent.

Në terma praktikë, pagesat mund të bëhen në dyqane duke përdorur telefonin, shumë si me një kartë bankare sot. Megjithatë, pagesa me një kartë digjitale dhe pagesa me euro digjitale nuk janë e njëjta gjë.

Pagesat me kartë, qoftë fizike apo digjitale, përpunohen përmes bankave private ose ofruesve të shërbimeve të pagesave. Euroja digjitale, në kontrast, do të lëshohej direkt nga BQE - si kartëmonedhat - pa ndërmjetës.

Ky mënyrë pagesash do të jetë plotësuese ndaj parave fizike dhe nuk ka për qëllim t’i zëvendësojë ato, duke shërbyer si një zgjedhje shtesë për konsumatorët dhe bizneset.

Më pak liri në këmbim të kontrollit më të madh?

Projekti, i prezantuar nga Presidentja e BQE-së, Christine Lagarde, po merr mbështetje gjithnjë në rritje politike.

Në një samit të zonës së euros në tetor, liderët evropianë kërkuan përparim më të shpejtë për të forcuar sovranitetin monetar të Evropës, sigurinë ekonomike dhe konkurrueshmërinë në sektorin e pagesave.

Megjithatë, mbeten shqetësime mbi mbrojtjen e të dhënave të përdoruesve, veçanërisht kur shikohet nga perspektiva e Kinës, e cila ka testuar juanin digjital në shkallë të gjerë që nga viti 2020.

Në 2024, autoritetet kineze vazhduan implementimin e juanit digjital të lëshuar nga shteti, duke e përdorur si një mjet për të monitoruar dhe kufizuar aktivitetin financiar të lidhur me sektorë të paligjshëm si bixhozi, me transaksione nën mbikëqyrje përmes një sistemi qendror të kontrolluar të pagesave digjitale.

BQE-ja, për pjesën e saj, thotë se është e përkushtuar të gjejë një ekuilibër midis gjurmueshmërisë dhe privatësisë.

Rregullorja e Përgjithshme e Mbrojtjes së të Dhënave (GDPR) e BE-së pritet gjithashtu të ofrojë mbrojtje për përdoruesit e euros digjitale, prandaj nuk është e saktë të thuhet se kjo valutë do të çojë në kontroll total të BE-së mbi portofolët e konsumatorëve.

Ekonomisti belg Bruno Colmant, i cili më parë ka paralajmëruar për rreziqet potenciale të kontrollit të lidhura me euros digjitale, gjithashtu ngriti shqetësime mbi hakimin.

Ai tha për “The Cube” se “pikë-hyrja për euron digjitale është një bankë komerciale - ato që merren me individë, biznese dhe autoritete publike”. Kjo do të thotë se “edhe pa dijeninë e tyre, këto banka mund të përdoren për të gjurmuar transaksionet me euro digjitale”, shtoi ai.

Megjithatë, ai theksoi nevojën për një debat të nuancuar mbi këtë çështje.

Shuma maksimale që një individ do të lejohej të mbante në euro digjitale me BQE-në thuhet zakonisht të jetë rreth 3000 euro.

Ky kufi do të zbatohej vetëm për bilancet e euros digjitale dhe nuk është ende përfundimisht përcaktuar në legjislacion, dhe nuk kufizon pasuritë ose llogaritë bankare të një personi. Megjithatë, Colmant tha se rreziku i një kontrolli të caktuar “nuk është zero”.

“Ka një humbje të mundshme të mbrojtjes së privatësisë, sepse kjo euro digjitale mund të gjurmohet, dhe do të ishte e mundur të dihet saktësisht për çfarë po përdoret”, tha ai.

Duhet gjithashtu të theksohet se ende nuk është miratuar një kornizë ligjore e saktë për euros digjitale. Pritet që deputetët e Parlamentit Evropian të miratojnë rregulloren përkatëse deri në 2026, një kusht paraprak para se të fillojë ndonjë implementim i projektit.

Duke u larguar nga varësia ndaj kompanive të huaja të pagesave

Disa bankierë kanë shprehur shqetësime dhe skepticizëm rreth krijimit të euros digjitale.

Drejtori ekzekutiv i bankës franceze Crédit Mutuel, Daniel Baal, shkroi në LinkedIn se euroja digjitale “nuk i përgjigjet asnjë nevoje të qartë për qytetarët” dhe nuk ofron “asnjë përparësi të konsiderueshme ndaj metodave ekzistuese të pagesave”.

Michael Anseeuw, drejtori ekzekutiv i BNP Paribas Fortis Belgium, i tha medias belge L’Echo se projekti i valutës digjitale të BQE-së ishte një “ide e gabuar”, duke e përshkruar si “të tepërt”, ndërkohë që theksoi zhvillimin e alternativave të reja evropiane për pagesa, si Wero.

Megjithatë, BQE-ja thotë se një nga objektivat e kësaj monedhe plotësuese është “ulja e varësisë nga ofruesit jo-evropianë”.

Gjigantët amerikanë Visa dhe Mastercard përbëjnë rreth 70% të tregut të pagesave me kartë në Evropë. Colmant theksoi se bankat tregtare evropiane “përdorin Visa dhe Mastercard, edhe pse licenca është amerikane”.

Valdis Dombrovskis, Komisioneri Evropian për Ekonominë dhe Produktivitetin, ka nënvizuar rëndësinë e sigurimit të autonomisë strategjike të Evropës dhe shmangies së varësisë nga sistemet e huaja të pagesave, veçanërisht ndërsa tregtia online vazhdon të rritet. /Telegrafi/