Nuk mungojnë studime që paralajmërojnë për mungesën e karikuesve të shpejtë, veçanërisht jashtë korridoreve kryesore të trafikut dhe në zonat me popullsi më të ulët.
Megjithatë, në Europë ekziston një paradoks në infrastrukturën e karikimit, pasi ka mbi 1,1 milion pika karikimi për 15 milionë automjete, ndërkohë që shkalla e shfrytëzimit të tyre mezi arrin midis 2 për qind dhe 8 për qind.
Kompani udhëheqëse si Alpitronic dhe Ionity theksojnë se problemi i vërtetë nuk është mungesa e karikuesve, por mungesa e automjeteve elektrike për çdo pikë karikimi. Me fjalë të tjera, nuk ka më shumë karikues sepse nuk ka më shumë makina elektrike. I gjithë biznesi nuk është i leverdishëm.
Debati për karikimin elektrik në Evropë shpesh sillet rreth mungesës së pikave të karikimit dhe frikës se shoferët mund të mbeten pa energji gjatë udhëtimit për shkak se nuk ka mjaftueshëm karikues ose ata nuk funksionojnë.
Megjithatë, shifrat tregojnë një histori tjetër. Në Evropë, shkalla e shfrytëzimit të infrastrukturës publike të karikimit varion nga 30 minuta deri në 2 orë në ditë.
Shkaqet e këtij shfrytëzimi të ulët janë të shumta: 89 për qind e karikimeve ndodhin në shtëpi private, ekzistojnë probleme me dukshmërinë dhe qasjen në pikat publike, ka defekte të shpeshta teknike në karikues, automjetet zënë vendet edhe pasi karikimi ka përfunduar, si dhe koha shumë e gjatë e karikimit për hibridet plug-in dhe disa automjete elektrike.
Ionity, një aktor i rëndësishëm në biznesin e karikuesve, thekson se rrjeti aktual tejkalon ndjeshëm flotën e automjeteve elektrike dhe se, pa një përdorim më të qëndrueshëm, zgjerimi bëhet i paqëndrueshëm. /Telegrafi/
Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, shprehu mbështetje për Grenlandën të mërkurën, duke thënë se ishulli Arktik që presidenti i SHBA-së, Donald Trump, është zotuar ta pushtojë "i përket popullit të tij".
"Për mua është e rëndësishme që grenlandezët ta dinë dhe e dinë këtë me vepra, jo vetëm me fjalë, se ne i respektojmë dëshirat e grenlandezëve dhe interesat e tyre dhe se ata mund të mbështeten tek ne", tha ajo në një konferencë për shtyp në Bruksel.
Komentet e saj vijnë ndërsa Zëvendëspresidenti i SHBA-së, JD Vance, dhe Sekretari i Shtetit, Marco Rubio, do të presin ministrat e Jashtëm danezë dhe grenlandezë në Shtëpinë e Bardhë më vonë të mërkurën, transmeton Telegrafi.
Ministri i Jashtëm i Danimarkës, Lars Lokke Rasmussen, u tha gazetarëve se ai dhe homologia e tij grenlandez, Vivian Motzfeldt, kishin kërkuar një takim me presidentin e SHBA-së, Donald Trump, pasi ai përshkallëzoi kërcënimet e tij për të aneksuar territorin vetëqeverisës danez.
"Arsyeja jonë për të kërkuar takimin që na është dhënë tani ishte që të zhvendosnim të gjithë këtë diskutim në një sallë takimi ku mund të shohim njëri-tjetrin në sy dhe të flasim për këto gjëra", tha Rasmussen të martën në Kopenhagë.
Tensionet janë rritur ndjeshëm midis SHBA-së, Danimarkës dhe Grenlandës këtë muaj, ndërsa Trump dhe administrata e tij vazhdojnë ta shtyjnë përpara çështjen.
Presidenti amerikan ka refuzuar vazhdimisht të përjashtojë përdorimin e forcës ushtarake për të marrë ishullin.
Trump tha të mërkurën se kontrolli amerikan i Grenlandës ishte "jetik" për sistemin e tij të planifikuar të mbrojtjes ajrore dhe raketore Golden Dome.
"Shtetet e Bashkuara kanĂ« nevojĂ« pĂ«r GrenlandĂ«n pĂ«r qĂ«llime tĂ« SigurisĂ« KombĂ«tare. ĂshtĂ« jetike pĂ«r Golden Dome qĂ« po ndĂ«rtojmĂ«", shkroi Trump nĂ« njĂ« postim nĂ« mediat sociale.
"NATO bĂ«het shumĂ« mĂ« e fuqishme dhe efektive me GrenlandĂ«n nĂ« duart e Shteteve tĂ« Bashkuara. Ădo gjĂ« mĂ« pak se kjo Ă«shtĂ« e papranueshme", shtoi ai.
Ministri i Mbrojtjes i Danimarkës tha të mërkurën se do të "forcojë" praninë e saj ushtarake në territorin e Arktikut dhe ishte në dialog me aleatët në NATO.
"Ne do të vazhdojmë të forcojmë praninë tonë ushtarake në Grenlandë, por gjithashtu do të kemi një fokus edhe më të madh brenda NATO-s në më shumë ushtrime dhe një prani të shtuar të NATO-s në Arktik", tha Troels Lund Poulsen. /Telegrafi/
Kryetari i Aleancës për Ardhmërinë së Kosovës (AAK), Ramush Haradinaj ka pritur sot përfaqësuesin Special të BE-së për dialogun, Peter Sorensen me të cilin ka biseduar për rëndësinë e partneritetit BE -SHBA dhe për sukseset e arritura në Kosovë dhe në rajon.
Përmes një postimi në rrjetin social në Facebook Haradinaj ka shkruar se Sorensen e ka njoftuar për qëndrimin e Aleancës për të dhënë kontribut të drejtpërdrejtë në formimin sa më të shpejtë të institucioneve të reja.
âNĂ« takim çmova rolin e tij dhe tĂ« Bashkimit Evropian, duke theksuar po ashtu rĂ«ndĂ«sinĂ« e partneritetit BEâSHBA pĂ«r sukseset e arritura nĂ« KosovĂ« dhe nĂ« rajon. E njoftova Sorensen pĂ«r qĂ«ndrimin e AleancĂ«s pĂ«r tĂ« dhĂ«nĂ« kontribut tĂ« drejtpĂ«rdrejtĂ« nĂ« formimin sa mĂ« tĂ« shpejtĂ« tĂ« institucioneve tĂ« reja, tĂ« dala nga zgjedhjet, si dhe pĂ«r angazhimin tonĂ« nĂ« rikthimin e vendit nĂ« rrugĂ«n e integrimit euro-atlantik. /Telegrafi/
Komisioni Evropian prezantoi zyrtarisht tĂ« mĂ«rkurĂ«n njĂ« paketĂ« huaje prej 90 miliardĂ« eurosh pĂ«r UkrainĂ«n, teksa Brukseli pĂ«rshpejton pĂ«rpjekjet pĂ«r tĂ« mbĂ«shtetur luftĂ«n e Kievit pĂ«rballĂ« sulmeve gjithnjĂ« e mĂ« tĂ« ashpra ruse dhe nismave tĂ« udhĂ«hequra nga SHBA pĂ«r tâi dhĂ«nĂ« fund luftĂ«s.
Dy të tretat e paketës do të përdoren për të ofruar ndihmë ushtarake për Ukrainën, çka mund të përfshijë prokurimin e armëve dhe municioneve edhe nga jashtë BE-së, tha presidentja e Komisionit, Ursula von der Leyen. Tridhjetë miliardë eurot e mbetura do të përdoren për të mbuluar boshllëkun e pritshëm në buxhetin e Kievit.
Sipas Komisionit, Ukraina ka nevojĂ« pĂ«r 135.7 miliardĂ« euro mbĂ«shtetje ushtarake dhe buxhetore nĂ« vitet 2026 dhe 2027. Kjo pĂ«rfshin 52.3 miliardĂ« euro mbĂ«shtetje fiskale dhe 83.4 miliardĂ« euro ndihmĂ« ushtarake. Po sipas Komisionit, Kievit pritet tâi mbarojnĂ« fondet nĂ« prill.
âMe kĂ«tĂ« mbĂ«shtetje, ne sigurohemi qĂ« Ukraina, nga njĂ«ra anĂ«, tĂ« mund tĂ« forcojĂ« mbrojtjen e saj nĂ« fushĂ«betejĂ« dhe aftĂ«sitĂ« e saj mbrojtĂ«se â pra tĂ« gjitha nevojat ushtarake â dhe, nga ana tjetĂ«r, tĂ« mbajĂ« funksionimin e shtetit dhe shĂ«rbimeve bazĂ«â, tha para gazetarĂ«ve, Von der Leyen.
Ajo shtoi se mbĂ«shtetja ushtarake do tĂ« funksionojĂ« sipas njĂ« âparimi kaskadĂ«â, ku Ukraina do tĂ« furnizohet me armĂ« nga jashtĂ« bllokut vetĂ«m nĂ«se nuk ka pajisje tĂ« pĂ«rshtatshme ushtarake evropiane nĂ« dispozicion.
âPreferencĂ« evropiane sĂ« pari, dhe nĂ«se kjo nuk Ă«shtĂ« e mundur, atĂ«herĂ« blerje jashtĂ«â, pohoi ajo.
Franca ka shtyrĂ« prej kohĂ«sh âpreferencĂ«n evropianeâ nĂ« prokurimin e pajisjeve ushtarake. MegjithatĂ«, Gjermania dhe shumĂ« vende tĂ« EvropĂ«s Lindore tĂ« BE-sĂ« argumentojnĂ« se blloku duhet tĂ« mbetet i hapur pĂ«r blerjen e pajisjeve mbrojtĂ«se nga Uashingtoni, pavarĂ«sisht zbehjes sĂ« mbĂ«shtetjes amerikane pĂ«r Kievin dhe tensioneve tĂ« fundit lidhur me kĂ«rcĂ«nimet e presidentit amerikan, Donald Trump pĂ«r tĂ« pushtuar GrenlandĂ«n, njĂ« territor gjysmĂ«-autonom danez.
Huaja do tĂ« funksionojĂ« mbi bazĂ«n e âbashkĂ«punimit tĂ« pĂ«rforcuarâ mes vendeve tĂ« BE-sĂ«, duke u lejuar HungarisĂ«, ĂekisĂ« dhe SllovakisĂ« tĂ« pĂ«rjashtohen nga skema. KĂ«to tre vende janĂ« thellĂ«sisht skeptike ndaj ofrimit tĂ« ndihmĂ«s financiare pĂ«r Kievin.
NjĂ« zyrtar i lartĂ« i Komisionit tha se huaja, e mbĂ«shtetur nga buxheti afatgjatĂ« i BE-sĂ«, do tâi kushtojĂ« shteteve anĂ«tare pagesa vjetore interesi prej rreth 3 deri nĂ« 4 miliardĂ« euro. Propozimi i sĂ« mĂ«rkurĂ«s vjen gjithashtu pasi Komisioni dhe Gjermania, ekonomia mĂ« e madhe e BE-sĂ«, dĂ«shtuan vitin e kaluar ta bindnin BelgjikĂ«n tĂ« mbĂ«shteste njĂ« âhua reparacioneshâ pĂ«r Kievin duke pĂ«rdorur asetet sovrane ruse tĂ« ngrira. Belgjika mban shumicĂ«n dĂ«rrmuese tĂ« 185 miliardĂ« eurove fonde tĂ« Kremlinit tĂ« bllokuara nga BE-ja pas pushtimit tĂ« plotĂ« tĂ« UkrainĂ«s nga Moska nĂ« vitin 2022.
MegjithatĂ«, Von der Leyen sugjeroi se huaja e reparacioneve âmbetet nĂ« tryezĂ«â.
âĂshtë⊠shumĂ« e rĂ«ndĂ«sishme tâi dĂ«rgojmĂ« RusisĂ« njĂ« kujtesĂ« tĂ« fortĂ« se ne rezervojmĂ« tĂ« drejtĂ«n pĂ«r tĂ« pĂ«rdorur asetet ruse tĂ« ngrira,â tha ajo, duke shtuar se kĂ«to asete do tĂ« mbeten tĂ« bllokuara deri nĂ« pĂ«rfundimin e luftĂ«s dhe se Ukraina do tĂ« duhet ta shlyejĂ« huanĂ« vetĂ«m pasi Moska tĂ« paguajĂ« reparacione ndaj Kievit.
Presidenti ukrainas, Volodymyr Zelensky tha nĂ« rrjetet sociale se breshĂ«ria pĂ«rfshinte 113 dronĂ« sulmues si dhe tre raketa balistike âĂ«shtĂ« shumĂ« e rĂ«ndĂ«sishme tâi pĂ«rforcojmĂ« luftĂ«tarĂ«t tanĂ« taniâ.
Huaja duhet të miratohet nga Parlamenti Evropian dhe vendet e BE-së. Komisioni synon që disbursimi i parë të bëhet deri në prill, tha Von der Leyen. /Telegrafi/
Kryetari i Lidhjes Demokratike tĂ« KosovĂ«s (LDK) ka pritur sot nĂ« takim PĂ«rfaqĂ«suesin e Posaçëm tĂ« BE-sĂ« pĂ«r dialogun KosovĂ«âSerbi, Peter Sorensen.
Abdixhiku përmes një postimi në rrjetin social në Facebook ka thënë se me Sorensen ka biseduar për situatën aktuale politike në vend dhe për proceset ndërkombëtare që e presin Kosovën.
âTheksova rĂ«ndĂ«sinĂ« e stabilitetit institucional dhe konsolidimit demokratik nĂ« vend, si parakushte pĂ«r funksionimin normal tĂ« institucioneve, pĂ«r besimin e qytetarĂ«ve te shteti, pĂ«r zhvillimin ekonomik, pĂ«r tĂ«rheqjen e investimeve dhe pĂ«r ruajtjen e kredibilitetit ndĂ«rkombĂ«tar tĂ« KosovĂ«sâ, ka thĂ«nĂ« Abdixhiku.
Tutje ai ka shkruar se: âNĂ« pĂ«rmbyllje tĂ« takimit, shpreha pritjen qĂ« Bashkimi Evropian tĂ« vazhdojĂ« angazhimin dhe mbĂ«shtetjen pĂ«r KosovĂ«n, si nĂ« proceset e pĂ«rgjithshme politike, ashtu edhe nĂ« rrugĂ«timin e saj drejt integrimit evropian dhe forcimit tĂ« perspektivĂ«s euroatlantike tĂ« venditâ. /Telegrafi/
Tonino Picula, raportues i Parlamentit Evropian pĂ«r SerbinĂ«, ka reaguar ndaj njĂ« deklarate tĂ« presidentit tĂ« SerbisĂ«, Aleksandar Vuçiq, i cili tha se ashkush nĂ« shtetin serb nuk dĂ«shiron tĂ« takohet me pĂ«rfaqĂ«suesit e delegacionit tĂ« Parlamentit Evropian sepse âpo vijnĂ« pa ftuarâ nĂ« Beograd.
Picula i tha televizionit âNovaâ se nuk Ă«shtĂ« e vĂ«rtetĂ« qĂ« delegacioni i Parlamentit Evropian po shkon tĂ« paftuar nĂ« Beograd. Ai tha se ambasada e SerbisĂ« nĂ« Bruksel Ă«shtĂ« informuar dhe qĂ« delegacioni i Bashkimit Evropian nĂ« Beograd ka punuar nĂ« programin e takimit paraprakisht.
Ai shpjegoi se kjo Ă«shtĂ« praktikĂ« e zakonshme e Parlamentit Evropian dhe se nuk ka asgjĂ« tĂ« jashtĂ«zakonshme nĂ« kĂ«tĂ« vizitĂ«, pĂ«rveç reagimit tĂ« autoriteteve serbe dhe situatĂ«s nĂ« vend. QĂ«llimi i delegacionit â i pĂ«rbĂ«rĂ« nga deputetĂ« tĂ« partive tĂ« ndryshme nĂ« Parlamentin Evropian â Ă«shtĂ« tĂ« bisedojĂ« drejtpĂ«rdrejt me njerĂ«z qĂ« pĂ«rfaqĂ«sojnĂ« ndjenjat e qytetarĂ«ve tĂ« SerbisĂ« dhe tĂ« fitojĂ« njĂ« pamje mĂ« tĂ« plotĂ« tĂ« situatĂ«s nĂ« vend.
Picula tha se autoritetet serbe duket se kanë zgjedhur këtë bojkot të takimit, që ai e konsideron një mënyrë për të shmangur dialogun me ata që janë kyç për vendimmarrjen rreth anëtarësimit të Serbisë në Bashkimin Evropian.
Ai theksoi gjithashtu se dokumentet e pranimit midis BEâsĂ« dhe SerbisĂ«, si pĂ«r çdo vend kandidat, duhet tĂ« verifikohen nga Parlamenti Evropian, pĂ«r çka ky takim ka rĂ«ndĂ«si.
NĂ« vijim tĂ« intervistĂ«s, Picula shtoi se Evropa pret qĂ« ky takim tĂ« japĂ« informacione tĂ« qarta dhe njĂ« pamje mĂ« tĂ« mirĂ« tĂ« perspektivĂ«s sĂ« SerbisĂ« nĂ« rrugĂ«n drejt BEâsĂ«, si nga ata qĂ« janĂ« nĂ« pushtet, ashtu edhe nga pĂ«rfaqĂ«sues tĂ« komunitetit akademik.
Ai gjithashtu përmendi se kjo mosdakordësi për takimin nuk është diçka e re për të, por këtë herë mesazhi ka peshë më të madhe, sepse bëhet fjalë për refuzimin e bisedimeve me përfaqësues të Partisë Popullore Evropiane, e cila ka lidhje me një pjesë të partisë në pushtet në Serbi.
Ndryshe, kryetarja e parlamentit serb, Ana Brnabiq ka thĂ«nĂ« se delegacioni vjen âpa ftesĂ«â dhe se ajo nuk do tĂ« takohet me ta, pasi gjatĂ« vizitĂ«s sĂ« tyre do tĂ« jetĂ« nĂ« Estoni. /Telegrafi/
Presidentja e Kosovës, Vjosa Osmani ka pritur sot në takim Përfaqësuesin e Posaçëm të Bashkimit Evropian për dialogun Kosovë-Serbi, Peter Sorensen.
Sipas njoftimit për media, bëhet e ditur se në takim u diskutuan zhvillimet e fundit politike në Kosovë, proceset zgjedhore, situata e sigurisë, marrëdhëniet me Bashkimin Evropian, si dhe e ardhmja e dialogut me Serbinë.
âProcesi i dialogut duhet tĂ« jetĂ« i pĂ«rqendruar nĂ« njohjen reciproke dhe se suksesi i dialogut varet edhe nga trajtimi barabartĂ« i palĂ«veâ, u shpreh Osmani.
Ajo gjithashtu kritikoi qëndrimet e Serbisë, duke thënë se është ajo e cila vazhdimisht shkel marrëveshjet.
âSerbia vazhdimisht e ka shkelur MarrĂ«veshjen e Brukselit dhe Aneksin e Ohrit, duke shkelur sovranitetin dhe integritetin territorial tĂ« KosovĂ«s, duke kryer akte agresioni, si dhe duke kundĂ«rshtuar anĂ«tarĂ«simin e KosovĂ«s nĂ« organizata ndĂ«rkombĂ«tareâ, ka deklaruar Osmani.
Presidentja nënvizoi nevojën për objektiva të qarta dhe rezultate të matshme në procesin e integrimit evropian:
âInterpretimi selektiv i marrĂ«veshjeve e dĂ«mton procesinâ, tha ajo.
Ajo gjithashtu informoi Sorensen për zhvillimin e suksesshëm të zgjedhjeve parlamentare dhe lokale në Kosovë.
âZgjedhjet dĂ«shmuan pjekurinĂ« demokratike tĂ« shtetit dhe funksionimin e institucioneve nĂ« pĂ«rputhje tĂ« plotĂ« me standardet evropianeâ, u shpreh Osmani.
Në lidhje me marrëdhëniet me Bashkimin Evropian, presidentja Osmani përshëndeti heqjen e masave ndaj Kosovës, duke e cilësuar këtë si një hap të rëndësishëm.
âKy Ă«shtĂ« njĂ« hap i rĂ«ndĂ«sishĂ«m drejt rivendosjes sĂ« partneritetit tĂ« plotĂ« dhe tĂ« barabartĂ« ndĂ«rmjet KosovĂ«s dhe BE-sĂ«â, u shpreh Osmani.
Duke folur për perspektivën evropiane të Kosovës, Osmani shtoi se dhënia e statusit të vendit kandidat për Bashkimin Evropian është një domosdoshmëri strategjike, jo vetëm për Kosovën, por edhe për stabilitetin e rajonit dhe kredibilitetin e vetë BE-së.
Ajo gjithashtu u zotua të vazhdojë punën me institucionet dhe shtetet anëtare të BE-së për avancimin e statusit kandidat të Kosovës.
âDo tĂ« vazhdojmĂ« tĂ« punojmĂ« pa vonesa tĂ« mĂ«tejshme pĂ«r avancimin e statusit kandidat tĂ« KosovĂ«sâ, tha Osmani. /Telegrafi/
Kryetari i PDK-sĂ«, Bedri Hamza ka pritur tĂ« dĂ«rguarin e posaçëm tĂ« BE-sĂ« pĂ«r dialogun KosovĂ«âSerbi, Peter Sorensen.
Sipas një postimi në rrjetin social në Facebook Hamza ka shkruar se me Sorensen ka diskutuar për nevojën e konstituimit të institucioneve të reja, stabilitetin institucional dhe rëndësinë e rikthimit të Kosovës në agjendën e integrimit evropian.
âPDK mbetet e pĂ«rkushtuar pĂ«r bashkĂ«punim me partnerĂ«t ndĂ«rkombĂ«tarĂ« nĂ« shĂ«rbim tĂ« paqes dhe stabilitet rajonalâ, thuhet nĂ« njoftim. /Telegrafi/
I dërguari i posaçëm i Bashkimit Evropian për dialogun Kosovë-Serbi, Peter Sorensen, ka deklaruar se pret që 2026 të sjellë përparim në procesin e dialogut dhe normalizimit të marrëdhënieve mes dy vendeve, pas mungesës së rezultateve gjatë vitit 2025.
Pas takimit me presidenten e Kosovës, Vjosa Osmani, Sorensen tha se kjo është vizita e tij e parë në Kosovë për këtë vit dhe se e ka nisur qëllimisht vitin me vizita në Prishtinë dhe Beograd.
âJam i lumtur qĂ« jam sĂ«rish nĂ« KosovĂ«, kjo Ă«shtĂ« vizita ime e parĂ« e kĂ«tij viti. Urime pĂ«r zgjedhjet, pres me interes qĂ« Kuvendi tĂ« konstituohet dhe qĂ« Qeveria tĂ« formohet. Ne vazhdojmĂ« tĂ« punojmĂ« pĂ«r çështjet e dialogut, me shpresĂ«n qĂ« viti 2026 tĂ« sjellĂ« atĂ« qĂ« 2025 nuk arriti ta japĂ«â, tha Sorensen.
Ai theksoi se synimi kryesor i Bashkimit Evropian mbetet rikthimi i palëve në tryezën e dialogut, duke nënvizuar se është e domosdoshme gjetja e një mënyre që kjo të ndodhë.
âAjo qĂ« synojmĂ« Ă«shtĂ« qĂ« tĂ« dyja palĂ«t tĂ« ulen dhe tĂ« bisedojnĂ«. Duhet tĂ« gjejmĂ« njĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« kjo tĂ« ndodhĂ«â, u shpreh ai.
Sorensen kujtoi gjithashtu se Përfaqësuesja e Lartë e BE-së i ka vizituar Kosovën dhe Serbinë vitin e kaluar dhe ka theksuar se një takim në nivel të lartë do të thirret kur kushtet të jenë të përshtatshme.
âAjo do ta thĂ«rrasĂ« takimin, palĂ«t do tĂ« marrin pjesĂ« dhe mĂ« pas do tĂ« shohim se si do tĂ« ecet pĂ«rparaâ, deklaroi Sorensen.
Pas vizitës në Kosovë, emisari evropian pritet të udhëtojë drejt Beogradit për takime me udhëheqësit serbë, në kuadër të përpjekjeve për rifillimin e dialogut të ndërmjetësuar nga BE-ja. /Telegrafi/
Me tensionet në rritje përgjatë kufijve të Evropës, Bashkimi Evropian ka deklaruar se masat e tij të reja mbrojtëse do të ndihmojnë bllokun të përballet me Rusinë dhe kërcënimet e tjera deri në vitin 2030. Por, a është ky një realitet i besueshëm? Dhe sa të përgatitur janë evropianët për një konflikt të mundshëm?
Pushtimi i plotë i Ukrainës nga Rusia, i kombinuar me presionin e vazhdueshëm nga Shtetet e Bashkuara, ka lënë Bashkimin Evropian me një zgjedhje të pakëndshme: të përqendrohet seriozisht në kapacitetin e tij të mbrojtjes dhe sigurisë.
Rreziqet mbeten të larta, pasi nuk ka shenja që lufta në Ukrainë të jetë pranë përfundimit. Në të njëjtën kohë, besimi në aftësitë e Evropës është i ulët, pasi kontinenti duket i cenueshëm dhe jo i përgatitur, si ushtarakisht ashtu edhe diplomatikisht, transmeton Telegrafi.
Angazhimi kryesor i Evropës është mbrojtja e vetvetes, duke vazhduar të mbështesë Ukrainën. Në muajin dhjetor të vitit të kaluar, udhëheqësit e BE-së ranë dakord për një kredi të re prej 90 miliardë eurosh për Ukrainën, ndërsa presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, njoftoi iniciativa të reja mbrojtëse në muajin tetor, të cilat i prezantoi si hapa për të forcuar mbrojtjen e Evropës ndaj Rusisë dhe kundërshtarëve të tjerë deri në vitin 2030.
Duke shtuar tensionin, presidenti rus, Vladimir Putin deklaroi mĂ« 2 dhjetor se Rusia Ă«shtĂ« e gatshme tĂ« luftojĂ« nĂ«se Ă«shtĂ« e nevojshme dhe nuk do tĂ« lĂ«rĂ« âaskĂ«nd me tĂ« cilin tĂ« negociojĂ«â.
Sekretari i PĂ«rgjithshĂ«m i NATO-s, Mark Rutte, paralajmĂ«roi se âne jemi objektivi i radhĂ«s i RusisĂ«â dhe se njĂ« sulm ndaj aleancĂ«s mund tĂ« ndodhĂ« brenda pesĂ« viteve tĂ« ardhshme.
Strategjia e sigurisĂ« kombĂ«tare e SHBA-sĂ« kritikoi EvropĂ«n dhe agjendĂ«n e saj, duke e etiketuar si njĂ« aleat tĂ« dobĂ«t. Ministri gjerman i Mbrojtjes, Boris Pistorius, i bĂ«ri jehonĂ« paralajmĂ«rimeve tĂ« historianĂ«ve ushtarakĂ« nĂ« nĂ«ntor, duke deklaruar se âtashmĂ« e patĂ«m verĂ«n tonĂ« tĂ« fundit tĂ« paqesâ.
Shqetësimi kryesor është i qartë: evropianët tani besojnë se një sulm rus ndaj NATO-s ose vendeve fqinje është gjithnjë e më i mundshëm, duke krijuar një ndjenjë të fortë urgjence për veprim.
A janë evropianët gati për luftë?
NjĂ« sondazh i fundit i Euronewspyeti se âA do tĂ« luftonit pĂ«r kufijtĂ« e BE-sĂ«?â. Rezultatet treguan hezitim tĂ« madh pĂ«rballĂ« perspektivĂ«s sĂ« luftĂ«s. Nga 9950 pjesĂ«marrĂ«s, tre nga katĂ«r (75 pĂ«r qind) thanĂ« se nuk do tĂ« ishin tĂ« gatshĂ«m tĂ« merrnin armĂ«t. NĂ«ntĂ«mbĂ«dhjetĂ« pĂ«r qind u shprehĂ«n tĂ« gatshĂ«m pĂ«r tĂ« luftuar, ndĂ«rsa 8% mbetĂ«n tĂ« pasigurt, duke reflektuar pasiguri pĂ«r gatishmĂ«rinĂ« personale dhe pĂ«r nivelin e pĂ«rgatitjes sĂ« vendit tĂ« tyre pĂ«r njĂ« konflikt tĂ« mundshĂ«m.
NjĂ« sondazh i YouGov nxori nĂ« pah se agresioni rus perceptohet si njĂ« nga kĂ«rcĂ«nimet mĂ« tĂ« mĂ«dha pĂ«r EvropĂ«n, me 51 pĂ«r qind nĂ« Poloni, 57 pĂ«r qind nĂ« Lituani dhe 62 pĂ«r qind nĂ« DanimarkĂ« qĂ« e identifikuan si shqetĂ«simin kryesor. Po ashtu, âkonfliktet e armatosuraâ u renditĂ«n si shqetĂ«simi i tretĂ« mĂ« i madh mes evropianĂ«ve.
Megjithatë, ndërsa udhëheqësit evropianë ndajnë këto shqetësime, janë kryesisht vendet baltike - Lituania, Estonia dhe Letonia - që kanë ndërmarrë hapa më të vendosur. Këto shtete ndodhen në kufirin lindor të NATO-s dhe BE-së dhe kanë një vijë kufitare me Rusinë dhe Bjellorusinë më shumë se 1000 kilometra.
Lituania ka filluar tĂ« ndĂ«rtojĂ« âmure kundĂ«r dronĂ«veâ dhe, duke bashkĂ«punuar me LetoninĂ«, po restaurojnĂ« kĂ«netat si mbrojtje natyrore. Ata kanĂ« nisur gjithashtu fushata kombĂ«tare ndĂ«rgjegjĂ«simi, ushtrime pĂ«r qĂ«ndrueshmĂ«ri dhe stĂ«rvitje televizive pĂ«r tĂ« ndihmuar qytetarĂ«t tĂ« pĂ«rgatiten mendĂ«risht pĂ«r njĂ« konflikt tĂ« mundshĂ«m.
Vitin e kaluar, Ministria e Brendshme e Lituanisë publikoi harta për strehimore dhe linja emergjence, ndërsa Letonia shtoi një kurs të detyrueshëm kombëtar të mbrojtjes në kurrikulën e arsimit publik. Polonia ndërtoi barriera përgjatë kufijve me Bjellorusinë dhe futi kurse sigurie në shkolla, përfshirë stërvitje në përdorimin e armëve për të rinjtë nga mosha 14 vjeç.
Finlanda dhe Estonia u dĂ«rguan familjeve broshura udhĂ«zuese mbi veprimet gjatĂ« luftĂ«s, duke rikthyer praktika tĂ« LuftĂ«s sĂ« FtohtĂ«. Suedia nisi njĂ« iniciativĂ« kombĂ«tare nĂ« vitin 2025 pĂ«r tĂ« shpĂ«rndarĂ« broshura tĂ« pĂ«rditĂ«suara âNĂ«se Vjen Kriza ose Luftaâ nĂ« çdo familje. TĂ« tre vendet integruan gjithashtu mbrojtjen nĂ« kurrikulat arsimore, me Estonin qĂ« prezantoi njĂ« kurs tĂ« posaçëm kombĂ«tar tĂ« mbrojtjes nĂ« shkollat e mesme nĂ« vitin 2023.
Paralelisht, ka njĂ« rritje tĂ« dukshme tĂ« interesit tĂ« qytetarĂ«ve pĂ«r gatishmĂ«rinĂ« civile. NĂ« vendet pranĂ« RusisĂ«, si Finlanda, Estonia, Polonia, Lituania dhe Suedia, kĂ«rkimet nĂ« Google gjatĂ« pesĂ« viteve tĂ« fundit pĂ«r tema si âçfarĂ« tĂ« marr me vete pĂ«r luftĂ« ose evakuimâ dhe âku janĂ« strehimoret kundĂ«r bombave pranĂ« meje?â janĂ« rritur ndjeshĂ«m, duke arritur kulmin nĂ« vitin 2025.
Buxhetet e mbrojtjes në Evropë janë rritur mbi 300 miliardë euro në vitin 2024. Propozimi i KFSH 2028-2034 i prezantuar nga Ursula von der Leyen ndan 131 miliardë euro shtesë për hapësirën ajrore dhe mbrojtjen - pesë herë më shumë se buxheti paraprak.
Plani âGatishmĂ«ria 2030â, i miratuar nga tĂ« 27 shtetet anĂ«tare, synon tĂ« mbyllĂ« boshllĂ«qet nĂ« aftĂ«si dhe tĂ« pĂ«rshpejtojĂ« reagimin ushtarak, duke mundĂ«suar lĂ«vizjen e trupave dhe pajisjeve brenda tre ditĂ«ve nĂ« kohĂ« paqeje dhe brenda gjashtĂ« orĂ«ve gjatĂ« emergjencave, pĂ«rmes krijimit tĂ« njĂ« kuadri âShengen Ushtarakâ.
BE-ja po zhvillon rrjet korridoresh të transportit ushtarak, duke përfshirë rrugë, hekurudha dhe porte të përforcuara për automjete të rënda. Rreth 500 pika infrastrukturore kritike, si ura dhe tunele, janë identifikuar për përmirësim, për të përballuar automjete mbi 60 ton.
Plani synon gjithashtu standardizimin e pajisjeve dhe procedurave logjistike tĂ« forcave tĂ« armatosura tĂ« BE-sĂ«, tĂ« cilat aktualisht funksionojnĂ« nĂ« sisteme tĂ« papajtueshme. Kostoja e kĂ«tyre pĂ«rmirĂ«simeve vlerĂ«sohet midis 70 dhe 100 miliardĂ« euro, me fonde nga buxhetet kombĂ«tare dhe programet e BE-sĂ«, si Programi âConnecting Europe Facilityâ.
Një nga mjetet kryesore është ReArm Europe, prezantuar në 2025, një platformë qendrore për koordinimin e kapacitetit industrial dhe gatishmërisë së mbrojtjes. Dy mekanizma nën këtë ombrellë janë EDIP, Programi Evropian i Industrisë së Mbrojtjes, dhe SAFE, Zarfi i Financimit të Armatimeve Strategjike.
EDIP ofron 1.5 miliard euro bashkëfinancim për projekte që përfshijnë të paktën tre shtete të BE-së ose dy plus Ukrainën. SAFE ofron një strukturë kredie prej 150 miliardë eurosh për blerje të përbashkëta armësh, duke ulur kostot dhe duke përshpejtuar prokurimin.
Këto iniciativa synojnë bashkimin e burimeve, përmirësimin e negocimeve dhe sigurinë e ndërveprueshmërisë së sistemeve të reja mbrojtëse.
Pse SHBA-të e shtyjnë Evropën drejt riarmatosjes?
Strategjia e sigurisë e administratës së presidentit amerikan, Donald Trump në muajin dhjetor të vitit 2025 kritikoi Evropën si një partner të dobët, duke i kërkuar kontinenti të marrë përsipër pjesën më të madhe të përgjegjësive të NATO-s deri në vitin 2027, përfshirë inteligjencën dhe sistemet raketore.
Strategjia e SHBA-së kritikonte gjithashtu politikat evropiane mbi migracionin, lindshmërinë, lirinë e fjalës dhe mbështetjen ndaj Ukrainës.
QĂ«llimi i Uashingtonit Ă«shtĂ« normalizimi i marrĂ«dhĂ«nieve me RusinĂ« ose ârivendosja e stabilitetit strategjikâ, duke e paraqitur RusinĂ« jo si njĂ« aleat, por as si kundĂ«rshtar tĂ« qartĂ«.
Zyrtarët evropianë, si Valdis Dombrovskis, Antonio Costa dhe Kaja Kallas, refuzuan këtë kritikë, duke theksuar vendosmërinë e BE-së për të vepruar pavarësisht paralajmërimeve të SHBA-së dhe duke mbrojtur vendimet demokratike të brendshme.
Megjithëse Evropa po riarmatoset, ekspertët paralajmërojnë se urgjenca politike nuk mjafton. Seamus Boland, president i Komitetit Ekonomik dhe Social Evropian, vuri në dukje se Evropa mbetet një objektiv i lehtë për diktaturat, pasi nuk është e detyruar të jetojë sipas të njëjtave standarde si vendet autokratike.
Pengesat strukturore vazhdojnĂ« tĂ« kufizojnĂ« pĂ«rpjekjet mbrojtĂ«se, siç theksoi Thomas Regnier nga Sovraniteti i TeknologjisĂ« dhe Mbrojtjes. Komisioni po pĂ«rshpejton ndryshimet me rregullore âmini-omnibusâ dhe plane mĂ« tĂ« gjera, pĂ«r tĂ« shkurtuar vonesat nĂ« prodhim dhe pĂ«r tĂ« pĂ«rshpejtuar prokurimin.
Industria e mbrojtjes nĂ« EvropĂ« Ă«shtĂ« konkurruese, por e fragmentuar. Koordinimi mĂ« i thellĂ« Ă«shtĂ« thelbĂ«sor pĂ«r financimin, zhvillimin, prodhimin dhe mirĂ«mbajtjen e kapaciteteve mbrojtĂ«se. SAFE dhe mekanizma tĂ« tjerĂ« synojnĂ« tĂ« pĂ«rshpejtojnĂ« prokurimin e pĂ«rbashkĂ«t dhe tĂ« zvogĂ«lojnĂ« varĂ«sinĂ« nga furnizuesit jashtĂ« BE-sĂ«, duke siguruar âpĂ«rdorim tĂ« pavarurâ tĂ« pajisjeve mbrojtĂ«se evropiane.
Planet e SAFE përfshijnë 691 projekte, me fokus kryesor prokurimin e përbashkët për mbrojtjen ajrore, raketore, dronët, sistemet anti-dronë dhe aftësitë detare, me një financim paraprak prej deri në 22.5 miliardë euro që mund të lirohet në mars 2026.
Afatet kohore janë të ngushta. Evropa duhet të modernizojë industrinë e mbrojtjes, të mbështesë Ukrainën dhe të përgjigjet ndaj paralajmërimeve të sigurisë nga NATO dhe SHBA.
Suksesi do të varet nga bashkëpunimi i thellë, mbyllja e boshllëqeve në aftësi dhe ruajtja e mbështetjes për Ukrainën. Në këtë mjedis të definuar nga urgjenca, sfida për Evropën nuk është nëse duhet të veprojë, por nëse mund të veprojë mjaftueshëm shpejt. /Telegrafi/
Presidenti serb Aleksandar Vuçiq ka thĂ«nĂ« se nuk dĂ«shiron tĂ« takohet me pĂ«rfaqĂ«suesit e delegacionit tĂ« Parlamentit Evropian (PE) sepse sipas tij, ata âmbĂ«rrijnĂ« tĂ« paftuarâ nĂ« Beograd.
Sipas mediave serbe, pĂ«rcjell Telegrafi, ai u tha gazetarĂ«ve gjatĂ« vizitĂ«s sĂ« tij nĂ« Abu Dhabi se nuk do tĂ« jetĂ« nĂ« Serbi kur tĂ« arrijnĂ« parlamentarĂ«t evropianĂ«, pasi siç ka thĂ«nĂ« ai âka detyrime pĂ«r tĂ« cilat Ă«shtĂ« rĂ«nĂ« dakord mĂ« parĂ«, por se sigurisht nuk do tĂ« takohet me taâ.
"Urrejtësit e Serbisë u ulën dhe ranë dakord që do të vinin në Beograd dhe nuk na pyetën dhe as nuk na informuan. Ne nuk i thirrëm. Ata erdhën të paftuar (...) Kam edhe angazhime të tjera të planifikuara në Davos. Nuk po i shmang, por edhe nëse do të isha në Beograd, nuk do të takohesha me ta", citohet të ketë thënë Vuçiq.
Ai tha se dĂ«shiron tĂ« takohet âvetĂ«m me njerĂ«z qĂ« i dĂ«shirojnĂ« tĂ« mirĂ«n SerbisĂ« dhe se do ta bĂ«jĂ« kĂ«tĂ« nĂ« Davosâ.
âNuk po i shmang, nuk do tĂ« takohem me (Tonina) Pizzula, as me (Vladimir) Prebiliç, as me tĂ« gjithĂ« ata. Nuk mĂ« shkon ndĂ«rmend tĂ« humbas kohĂ«â, ka shtuar Vuçiq.
NdĂ«rsa i pyetur nĂ«se do tĂ« ketĂ« pasoja, Vuçiq tha: âDo tĂ« ketĂ« pasoja tĂ« tmerrshme, ata do tĂ« sjellin njĂ« deklaratĂ« ose rezolutĂ« tjetĂ«râ.
Edhe kryetarja e Parlamentit të Serbisë, Ana Brnabiq thuhet se ka thënë të hënën se delegacioni i Parlamentit Evropian po shkon në Serbi pa ftesë dhe se ajo nuk do të takohet me ta pasi ata do të jenë në Estoni.
Misioni i Parlamentit Evropian do të jetë në Beograd nga 22 deri më 24 janar, dhe në atë kohë Vuçiq do të marrë pjesë në Forumin Ekonomik Botëror në Davos. /Telegrafi/
Administrata Trump ka thënë vazhdimisht se SHBA-të duhet të fitojnë kontrollin e Grenlandës, duke e justifikuar pretendimin e saj nga "pikëpamja e sigurisë kombëtare" dhe duke paralajmëruar se do të "bëjë diçka" në lidhje me territorin "pavarësisht nëse u pëlqen apo jo", shkruan The Guardian.
Kjo e vendos BE-në dhe NATO-n në një pozicion të vështirë. Grenlanda, një pjesë kryesisht vetëqeverisëse e Danimarkës, nuk është anëtare e bllokut, por Danimarka është; ndërsa ishulli Arktik mbulohet nga garancitë e aleancës mbrojtëse përmes anëtarësimit të Danimarkës, transmeton Telegrafi.
Udhëheqësit evropianë kanë mbrojtur fuqimisht sovranitetin, integritetin territorial dhe të drejtën e Grenlandës dhe Danimarkës për të vendosur për çështjet që i përkasin, por ende nuk ka një strategji të qartë se si të dekurajohet Trump - ose të reagohet nëse ai bën një veprim. Ja disa nga opsionet.
Diplomacia dhe siguria Arktike
Sekretari i Shtetit i SHBA-së, Marco Rubio, do të takohet me ministrat e Jashtëm danezë dhe të Grenlandës të mërkurën, por ambasadori i Danimarkës në SHBA, Jesper MÞller SÞrensen, dhe i dërguari i Grenlandës, Jacob Isbosethsen, kanë filluar tashmë të lobojnë te ligjvënësit amerikanë.
Përpjekjet diplomatike do të synojnë pjesërisht adresimin e shqetësimeve të sigurisë së SHBA-së, së pari duke theksuar se një traktat ekzistues i mbrojtjes SHBA-Daneze nga viti 1951, i përditësuar në vitin 2004, tashmë lejon zgjerim masiv të pranisë ushtarake amerikane në ishull, duke përfshirë baza të reja.
Në një mesazh drejtuar drejtpërdrejt republikanëve përtej rrethit Maga të Trump, ata do të nënvizojnë gjithashtu se, siç e tha kryeministrja e Danimarkës, Mette Frederiksen, një sulm i SHBA-së ndaj Grenlandës, në fakt një anëtar që kthehet kundër një tjetri, do të nënkuptonte "fundin e NATO-s".
Më konkretisht, ambasadorët e NATO-s thuhet se ranë dakord në Bruksel javën e kaluar që aleanca transatlantike duhet të lëvizë për të rritur shpenzimet ushtarake në Arktik, duke vendosur më shumë pajisje dhe duke mbajtur më shumë ushtrime dhe më të mëdha për të ndihmuar në zbutjen e shqetësimeve të sigurisë së SHBA-së.
Edhe pse pretendimet e Trump se Grenlanda "është plot me anije kineze dhe ruse kudo" janë qartësisht të ekzagjeruara, diplomatët besojnë se një lloj lëvizjeje e përbashkët perëndimore për të forcuar sigurinë e jashtme të Grenlandës mund të jetë mënyra më pak e dhimbshme për të dalë nga kriza.
Zyrtarët e BE-së kanë thënë se kjo mund të modelohet sipas Baltic Sentry, një operacion i NATO-s i nisur vitin e kaluar për të siguruar infrastrukturën në Detin Baltik, dhe Eastern Sentry, i cili e zgjeroi konceptin për të mbrojtur më gjerësisht krahun lindor të Evropës nga dronët dhe kërcënime të tjera.
Sanksionet ekonomike
Në teori, BE-ja - një treg prej 450 milionë njerëzish - ka ndikim të konsiderueshëm ekonomik mbi SHBA-në dhe mund të kërcënojë me masa hakmarrëse që variojnë nga mbyllja e bazave ushtarake amerikane në Evropë deri te ndalimi i blerjeve evropiane të obligacioneve qeveritare amerikane.
Sanksioni më i përhapur është instrumenti anti-shtrëngues i BE-së ose "bazuka tregtare", i cili i jep Komisionit Evropian fuqinë për të ndaluar mallrat dhe shërbimet amerikane nga tregu i BE-së, për të aplikuar tarifa, për t'u hequr të drejtat e pronësisë intelektuale dhe për të bllokuar investimet e tyre.
Por kjo do të kërkonte që qeveritë kombëtare të bllokut të bien dakord ta përdorin atë, gjë që - të pavullnetshme për të shkaktuar dëm ekonomik në bllok dhe të etura për të mbajtur SHBA-në në bord për çështjen e Ukrainës - ato kanë ngjarë të pamundur ta bëjnë edhe kur përballen me tarifat tregtare të kërcënuara të Trump.
"Qoftë mbrojtja e të dhënave, inteligjenca artificiale apo përditësimet e softuerëve, përfshirë mbrojtjen, Evropa mbetet në mëshirën e vullnetit të mirë amerikan", tha ai.
Për më tepër, që çdo kërcënim me sanksione ekonomike të jetë efektiv, Trump do të duhej të besonte se ishte real - gjë që, të paktën deri më tani, është shumë e qartë se nuk është.
Investoni në Grenlandë
Ekonomia e Grenlandës mbështetet shumë në subvencionet vjetore nga Danimarka, që arrijnë në total rreth 4 miliardë kuanikë (rreth 530 milionë euro) vitin e kaluar, të cilat mbulojnë afërsisht gjysmën e buxhetit të shpenzimeve publike të territorit të gjerë dhe përfaqësojnë rreth 20% të GDP-së së saj.
Premtimet e Trump për të "investuar miliarda" mund të përputhen me BE-në në një përpjekje për ta mbajtur ishullin - i cili, në një moment në të ardhmen jo shumë të largët, mendohet se ka të ngjarë të votojë në favor të pavarësisë nga Danimarka - larg kthetrave ekonomike të SHBA-së.
Një projekt-propozim i Komisionit nga shtatori sugjeron që BE-ja mund të dyfishojë angazhimet e saj ndaj Grenlandës për t'u përputhur me grantin vjetor danez, ndërsa ishulli gjithashtu mund të aplikojë për deri në 44 milionë euro fonde të BE-së për territoret e largëta të lidhura me BE-në.
Ndërsa Uashingtoni mund të ketë miliarda më shumë për të ofruar sesa Brukseli, banorët e Grenlandës, pasi të kenë fituar pavarësinë e tyre, mund të jenë të kujdesshëm që të mos i hapen korporatave grabitqare amerikane dhe të ngurrojnë të humbasin sistemin e tyre të sigurimeve shoqërore në stilin nordik.
Angazhoni trupa
Të gjitha sa më sipër do të kërkonin kohë. Për më tepër, nuk është e qartë nëse ambiciet e Trump për Grenlandën do të plotësoheshin nga traktate ose siguri e shtuar në Arktik: "Pronësia" amerikane e ishullit ishte "psikologjikisht e nevojshme për sukses", tha presidenti amerikan për New York Times.
Në një letër për organizatën me ndikim Bruegel, Moreno Bertoldi dhe Marco Buti argumentuan se qeveritë e BE-së duhet të "mbrojnë në mënyrë proaktive Grenlandën nga ekspansionizmi amerikan", duke shtuar: "BE-ja ka një kapacitet të shpejtë vendosjeje dhe duhet të aktivizohet".
Në marrëveshje me Kopenhagën dhe Nuuk-un, thanë ata, trupat evropiane duhet të vendosen në ishull "si një sinjal i angazhimit të Evropës ndaj integritetit territorial të Grenlandës". Ndërsa kjo nuk do të parandalonte aneksimin e SHBA-së, do ta bënte atë shumë më të komplikuar.
âNdĂ«rsa nuk do tĂ« kishte nevojĂ« pĂ«r njĂ« pĂ«rballje tĂ« armatosur, spektakli i SHBA-sĂ« qĂ« merr robĂ«r trupat e aleatĂ«ve tĂ« saj mĂ« tĂ« ngushtĂ« do tĂ« shkatĂ«rronte besueshmĂ«rinĂ« e SHBA-sĂ«, do tĂ« dĂ«mtonte reputacionin e saj ndĂ«rkombĂ«tar dhe do tĂ« ndikonte fuqishĂ«m nĂ« opinionin dhe Kongresin amerikanâ, argumentuan ata.
NjĂ« zĂ«dhĂ«nĂ«s i qeverisĂ« gjermane tha javĂ«n e kaluar se Berlini po punonte pĂ«r njĂ« plan âpĂ«rfshirĂ« parandalimin evropianâ nĂ«se SHBA-tĂ« pĂ«rpiqeshin tĂ« merrnin GrenlandĂ«n, ndĂ«rsa ministri i JashtĂ«m i FrancĂ«s, Jean-NoĂ«l Barrot, vitin e kaluar hodhi poshtĂ« mundĂ«sinĂ« e vendosjes sĂ« njĂ« kontingjenti ushtarak francez.
Kapaciteti i vendosjes së shpejtë të BE-së është një kornizë për vendosjen e shpejtë të deri në 5,000 trupave nga disa shtete të ndryshme anëtare, nën komandën e BE-së, për reagim ndaj krizave jashtë bllokut. Kjo mund të ndryshojë llogaritjet e SHBA-së, besojnë ekspertët dhe disa politikanë.
âAskush nuk beson se njĂ« luftĂ« midis SHBA-sĂ« dhe BE-sĂ« Ă«shtĂ« e dĂ«shirueshme ose e fitueshmeâ, tha Sergey Lagodinsky, njĂ« eurodeputet i GjelbĂ«r gjerman.
âPor njĂ« veprim ushtarak amerikan kundĂ«r BE-sĂ« do tĂ« kishte pasoja shkatĂ«rruese pĂ«r bashkĂ«punimin mbrojtĂ«s, tregjet dhe besimin global nĂ« SHBAâ, shtoi ai. /Telegrafi/
Kina dhe Bashkimi Evropian thanë të hënën se kanë rënë dakord për hapat drejt zgjidhjes së mosmarrëveshjes së tyre mbi importet e automjeteve elektrike të prodhuara në Kinë nga blloku.
Një "dokument udhëzues" i lëshuar nga BE të hënën jep udhëzime për prodhuesit kinezë të automjeteve elektrike për të bërë oferta çmimesh për eksportet e automjeteve elektrike, duke përfshirë çmimet minimale të importit dhe detaje të tjera.
BE kishte vendosur tarifa deri në 35.3% për importet kineze të automjeteve elektrike në vitin 2024 pas një hetimi kundër subvencioneve.
BE tha se ndryshimet e gjera në llojet e automjeteve e bënë të domosdoshme përcaktimin e çmimeve minimale specifike të importit "të përshtatshme për të hequr efektet dëmtuese të subvencionimit".
Siç është thënë më tej, planet e prodhuesve kinezë të automjeteve elektrike për investime brenda BE-së do të merren gjithashtu në konsideratë.
BE tha se Komisioni Evropian do të vlerësonte çdo ofertë në një "mënyrë objektive dhe të drejtë, duke ndjekur parimin e mosdiskriminimit" dhe në përputhje me rregullat e Organizatës Botërore të Tregtisë.
"Kjo është e favorshme jo vetëm për të siguruar zhvillimin e shëndetshëm të marrëdhënieve ekonomike dhe tregtare Kinë-BE, por edhe për të mbrojtur rendin tregtar ndërkombëtar të bazuar në rregulla", tha një deklaratë nga Ministria e Tregtisë e Kinës.
Dhoma e Tregtisë e Kinës në BE e mirëpriti këtë veprim, i cili tha se do të sillte një "ulje të butë" në ngërçin e automjeteve elektrike.
Sipas mediave, prodhuesit e BE-së varen shumë nga bateritë e prodhuara në Kinë, materialet e rralla të tokës dhe çipat e kompjuterëve.
Kjo kërkon "një akt balancues për të shmangur prishjen e marrëdhënieve tregtare" me Kinën, thonë ekspertët.
Zgjerimi i prodhuesve kinezë të automjeteve elektrike jashtë vendit ka alarmuar prodhuesit e automjeteve në Evropë dhe SHBA.
BE-ja vendosi tarifat për të kundërshtuar një fluks të modeleve kineze të automjeteve elektrike me çmime të përballueshme në tregjet e saj, duke thënë se prodhuesit kinezë të automjeteve kishin përfituar nga subvencione të padrejta qeveritare.
SHBA-të miratuan një tarifë prej 100% për makinat elektrike të prodhuara në Kinë në vitin 2024.
Vlera e makinave me bateri të importuara nga Evropa u rrit ndjeshëm nga 1.6 miliard dollarë në vitin 2020 në 11.5 miliardë dollarë në vitin 2023.
Shumica e importeve ishin nga prodhuesit perëndimorë të makinave me fabrika në Kinë, përfshirë Tesla dhe BMW. /Telegrafi/
Prodhuesit evropianë të automjeteve po përpiqen të ulin sa më shumë kostot e prodhimit për të bërë makinat më të përballueshme për blerësit, për shkak të konkurrencës së fortë nga kompanitë kineze dhe rritjes së shpenzimeve në prodhim në Evropë.
NĂ« vend qĂ« tĂ« pĂ«rdorin teknologji moderne si âgigacastingâ - qĂ« pĂ«rdoret nga Tesla dhe lejon prodhimin e pjesĂ«ve tĂ« mĂ«dha strukturore me mĂ« pak komponentĂ« - shumĂ« marka evropiane po zgjedhin metoda mĂ« tĂ« thjeshta dhe mĂ« tĂ« lira pĂ«r tĂ« formuar pjesĂ« tĂ« mĂ«dha tĂ« karrocerisĂ«, duke eliminuar punĂ« dhe komponentĂ« tĂ« panevojshĂ«m.
Kjo u mundëson kompanive të prodhojnë më shpejt dhe më lirë, në një kohë kur konsumatorët kërkojnë makina më të përballueshme.
Qëllimi kryesor është të shmangen rritjet e çmimeve për blerësit, ndërkohë që industria përballet me konkurrencën e jashtme dhe kostot e larta të prodhimit në Evropë, veçanërisht për automjetet me motor elektrik.
EkspertĂ«t vlerĂ«sojnĂ« se ky lloj prodhimi mĂ« efikas Ă«shtĂ« hapi i domosdoshĂ«m pĂ«r industrinĂ« evropiane tĂ« makinave pĂ«r tâu mbajtur konkurruese nĂ« tregun global. /Telegrafi/
Në disa vende të Evropës janë zhvilluar protesta të gjera të fermerëve kundër marrëveshjes tregtare mes Bashkimit Evropian dhe bllokut të Mercosurit, që përfshin Argjentinën, Brazilin, Paraguain dhe Uruguain.
Fermerët shprehin shqetësimin se marrëveshja do të hapë tregun evropian për produkte bujqësore më të lira nga Amerika e Jugut, duke vënë në rrezik prodhimin vendas dhe të ardhurat e fermerëve evropianë.
Protestat janë shoqëruar me bllokime rrugësh, marshime me traktorë dhe tubime masive në kryeqytete dhe nyje të rëndësishme rrugore. Fermerët thonë se produktet e importuara nga vendet e Mercosurit prodhohen sipas standardeve më të ulëta mjedisore dhe të sigurisë ushqimore, gjë që krijon konkurrencë të padrejtë për prodhuesit evropianë.
Në Poloni, mijëra fermerë kanë mbërritur në Varshavë për të protestuar kundër marrëveshjes, duke paralajmëruar se ajo mund të dëmtojë rëndë bujqësinë polake dhe të rrisë varësinë nga importet ushqimore. Protestuesit kërkojnë nga qeveria dhe institucionet e BE-së të mos miratojnë marrëveshjen pa garanci të forta mbrojtëse për sektorin bujqësor.
Pakënaqësi të ngjashme janë shprehur edhe në vende të tjera si Franca, Irlanda, Austria dhe Hungaria, ku fermerët kërkojnë politika tregtare më të drejta dhe mbrojtje të prodhimit lokal. Sipas tyre, pa masa konkrete, shumë ferma familjare rrezikojnë të mbyllen, duke ndikuar negativisht në sigurinë ushqimore dhe ekonominë rurale të Evropës.
Protestat e fundit janĂ« pjesĂ« e njĂ« vale mĂ« tĂ« gjerĂ« reagimesh tĂ« fermerĂ«ve evropianĂ« ndaj politikave tĂ« tregtisĂ« dhe bujqĂ«sisĂ« sĂ« Bashkimit Evropian, ndĂ«rsa debati pĂ«r marrĂ«veshjen BEâMercosur vazhdon tĂ« mbetet i ndezur. /Telegrafi/
TIRANĂ, 8 janar /ATSH/ Delegacioni i Bashkimit Evropian nĂ« TiranĂ« bĂ«ri tĂ« ditur sot se po ndjek me shqetĂ«sim situatĂ«n e pĂ«rmbytjeve nĂ« disa zona tĂ« ShqipĂ«risĂ«.
Sipas delegacionit të BE, Drejtoria e Përgjithshme e BE-së për Mbrojtjen Civile dhe Ndihmën Humanitare (DG ECHO) është në kontakt të ngushtë me autoritetet shqiptare dhe po ndan informacionin dhe pamjet përkatëse nga sateliti Copernicus.
Delegacioni shton se, së bashku me shtetet anëtare, Bashkimi Evropian është i gatshëm të mbështesë popullin shqiptar për përballimin e kushteve ekstreme atmosferike, përfshirë edhe përmes Mekanizmit të Mbrojtjes Civile të BE-së.
Ky do tĂ« jetĂ« njĂ« vit vendimtar pĂ«r pĂ«rcaktimin e qasjes sĂ« qeverisĂ« shqiptare ndaj sistemit tĂ« drejtĂ«sisĂ«, ndĂ«rsa vendi synon tĂ« ruajĂ« progresin e arritur drejt anĂ«tarĂ«simit nĂ« BE nĂ« vitin 2025. Kryeministri Edi Rama ka kritikuar ashpĂ«r ProkurorinĂ« e Posaçme KundĂ«r Korrupsionit dhe Krimit tĂ« Organizuar, SPAK, pasi kjo e fundit kĂ«rkoi arrestimin [âŠ]
Në këtë kohë të vitit, unë gjithmonë përpiqem ta bëj një parashikim të guximshëm për vitin e ri. Për vitin 2025, parashikova se Transnistria dhe Moldavia mund të ribashkoheshin, e kjo as që u bë fjalë bile.
Prandaj, pĂ«r vitin 2026 do ta bĂ«j njĂ« parashikim edhe mĂ« tĂ« guximshĂ«m. Parashikoj se Bashkimi Evropian do tĂ« tâia dalĂ« mjaft mirĂ«.
ĂshtĂ« e drejtĂ« tĂ« thuhet se kĂ«to ditĂ« nĂ« Bruksel mbizotĂ«ron shumĂ« pesimizĂ«m. U la kryesisht nĂ« hije nĂ« bisedimet pĂ«r njĂ« zgjidhje tĂ« mundshme tĂ« luftĂ«s sĂ« RusisĂ« nĂ« UkrainĂ«, u pĂ«rball me sulme tĂ« panumĂ«rta hibride si prerja e kabllove nĂ«nujore dhe inkursionet me dronĂ«, si dhe e pĂ«rjetoi pĂ«rkeqĂ«simin e marrĂ«dhĂ«nieve transatlantike pasi ShtĂ«pi e BardhĂ« po e vĂ« hapur nĂ« dyshim bllokun. TĂ« gjitha kĂ«to e patĂ«n ndikimin e vet ndaj Brukselit.
RrallĂ«herĂ« Ă«shtĂ« vĂ«nĂ« BE-ja kaq shumĂ« nĂ« provĂ« nga tĂ« gjitha drejtimet. âNjĂ« dele nĂ« njĂ« botĂ« krejtĂ«sisht tĂ« re grabitqarĂ«shâ, siç u shpreh sĂ« fundmi njĂ« diplomat i BE-sĂ«.
Dhe, sinqerisht, as kĂ«tĂ« vit nuk pritet tĂ« jetĂ« mĂ« mirĂ«, sepse Shtetet e Bashkuara mund tĂ« tĂ«rheqin mĂ« shumĂ« trupa nga kontinenti dhe ta rrisin mbĂ«shtetjen pĂ«r parti tĂ« ndryshme euroskeptike. UkrainĂ«n ose do tĂ« detyrohet ta pranojĂ« njĂ« marrĂ«veshje poshtĂ«ruese me MoskĂ«n, ose tĂ« shtypet edhe mĂ« shumĂ« ushtarakisht nga njĂ« Rusi e ringjallur qĂ« madje mund ta testojĂ« njĂ« vend tĂ« BE-sĂ« ose tĂ« NATO-s â diçka pĂ«r tĂ« cilĂ«n zyrtarĂ«t evropianĂ« kanĂ« paralajmĂ«ruar dhe kanĂ« pranuar se nuk janĂ« realisht tĂ« pĂ«rgatitur ta pĂ«rballojnĂ« tĂ« vetĂ«m.
Por, ekziston edhe njĂ« vizion alternativ, mĂ« i ndritshĂ«m pĂ«r BE-nĂ«, njĂ« vizion shumĂ« pak i mundshĂ«m, qĂ« pĂ«rfshin disa mundĂ«si pĂ«r tâu shfrytĂ«zuar dhe shumĂ« ânĂ«seâ.
Le të fillojmë me një nga zhgënjimet kryesore në fazat përmbyllëse të vitit të kaluar: dështimin për të rënë dakord mbi një kredi reparacionesh për Ukrainën. Kjo ishte, pa dyshim, një goditje e madhe si për presidenten e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, ashtu edhe për kancelarin gjerman Friedrich Merz, të cilët po bënin trysni për përdorimin e aseteve shtetërore ruse të ngrira në bllok për të gjeneruar një kredi prej 90 miliardë eurosh për Ukrainën për dy vjetët e ardhshme.
Arsyetimi ishte: pse duhet që taksapaguesit e BE-së të paguajnë faturën për plaçkitjen e Ukrainës nga Moska, kur në vend të kësaj mund të përdoren paratë e Putinit?
MegjithatĂ«, alternativa â mbledhja e fondeve tĂ« garantuara nga buxheti i BE-sĂ« dhe tĂ« mbĂ«shtetura nga 24 shtete anĂ«tare tĂ« BE-sĂ« (Republika Ăeke, Hungaria dhe Sllovakia zgjodhĂ«n tĂ« mos marrin pjesĂ«) â nuk Ă«shtĂ« nĂ« tĂ« vĂ«rtetĂ« aq e keqe sa duket.
Por, disa liderĂ« tĂ« BE-sĂ« humbĂ«n prestigj pĂ«r shkak tĂ« kredisĂ« sĂ« reparacioneve dhe blloku u duk i pavendosur, por nĂ« fund tĂ« fundit, Kievi do tĂ« marrĂ« mjaftueshĂ«m para pĂ«r ta vazhduar luftĂ«n kundĂ«r RusisĂ« pĂ«r dy vjetĂ«t e ardhshme dhe ukrainasit nuk duhet tâi kthejnĂ« kĂ«to para derisa Rusia tĂ« paguajĂ« dĂ«mshpĂ«rblimin.
NdĂ«rkohĂ«, asetet ruse mbeten tĂ« ngrira pĂ«r aq kohĂ« sa BE-ja dĂ«shiron tâi mbajĂ« tĂ« bllokuara, duke ruajtur opsionin qĂ« tâi pĂ«rdorĂ« ato mĂ« vonĂ«. Nuk Ă«shtĂ« ideale, por Ă«shtĂ« mĂ« shumĂ« sesa po i ofron Kievit çdo vend apo organizatĂ« tjetĂ«r pĂ«r momentin.
Ka gjërat që blloku i ka bërë tashmë të cilat mund të fillojnë të japin fryte së shpejti. Merrni për shembull zgjerimin. Blloku do të vazhdojë të mbyllë kapitujt e anëtarësimit me Malin e Zi dhe Shqipërinë në vitin e ri, me të parin që tani pritet të bëhet shteti i 28-të anëtar i BE-së deri në vitin 2028.
Mendimi nĂ« Bruksel, edhe pse nĂ« kĂ«tĂ« moment mĂ« shumĂ« dĂ«shirĂ« sesa realitet, Ă«shtĂ« se shtimi i Malit tĂ« Zi dhe potencialisht edhe i ShqipĂ«risĂ« relativisht shpejt do tâi nxiste KosovĂ«n dhe SerbinĂ« tĂ« angazhohen nĂ« bisedime pĂ«r normalizimin e marrĂ«dhĂ«nieve mes tyre, tĂ« cilat kanĂ« qenĂ« tĂ« ngrira prej vitesh.
Por, duke qenĂ« se Serbia as nuk u paraqit nĂ« samitin e fundit BEâBallkani PerĂ«ndimor nĂ« Bruksel pak para Krishtlindjeve, kjo mund vĂ«shtirĂ«si se mund tĂ« arrihet.
Duke qenĂ« se BE-ja ka humbur mĂ« shumĂ« anĂ«tarĂ« sesa qĂ« ka fituar nĂ« dekadĂ«n e fundit pĂ«r shkak tĂ« Brexit-it, shtimi i njĂ«rit apo edhe i disa vendeve do tâi jepte Brukselit njĂ« shtysĂ«, duke treguar se BE-ja mbetet ende njĂ« klub tĂ«rheqĂ«s pĂ«r tĂ« tjerĂ«t.
Një referendum i mundshëm në Islandë këtë vit për të rifilluar bisedimet e anëtarësimit në BE, të pezulluara mbi një dekadë më parë, do ta përforconte më tej këtë imazh.
Pastaj është edhe heqja graduale e energjisë ruse, e cila do të përfundojë pak a shumë këtë vit dhe do ta shkëpusë bllokun nga një prej varësive të tij më të gjata ndaj Kremlinit.
Vendosur në fund të vitit 2025, ndalimi i importeve të gazit rus për kontratat afatshkurtra do të zbatohet nga 25 prilli 2026 për gazin natyror të lëngshëm (LNG) dhe nga 17 qershori 2026 për gazin përmes tubacioneve. Për kontratat afatgjata, ndërprerja është 1 janari 2027 për LNG-në dhe shtatori i po atij viti për gazin përmes tubacioneve.
NjĂ« tjetĂ«r faktor qĂ« mund ta ndihmojĂ« BE-nĂ« Ă«shtĂ« mungesa e zgjedhjeve nĂ« vitin 2026. NĂ«se Franca arrin tĂ« shmangĂ« mbajtjen e zgjedhjeve tĂ« parakohshme parlamentare â gjĂ« qĂ« aktualisht duket e mundshme â ky vit Ă«shtĂ« disi anomali, pasi asnjĂ« nga vendet e mĂ«dha nuk duhet tĂ« pĂ«rballet me votuesit nĂ« nivel kombĂ«tar.
Kjo do të thotë se presidenti francez Emmanuel Macron dhe homologët e tij në Gjermani, Itali, Holandë, Poloni, Rumani dhe Spanjë mund ta nisin vitin 2026 të përqendruar te hartimi i politikave.
Sigurisht, ka zgjedhje qĂ« do tĂ« tĂ«rheqin vĂ«mendje. PĂ«r shembull, votimet nĂ« dy rajone tĂ« ish-GjermanisĂ« Lindore, Mecklenburg-Vorpommern dhe Saksoni-Anhalt, nĂ« shtator, ku AfD pritet tĂ« dalĂ« e para. Partia e ekstremit tĂ« djathtĂ« mund, pĂ«r herĂ« tĂ« parĂ«, tĂ« jetĂ« thjesht shumĂ« e madhe pĂ«r tâu injoruar kur tĂ« nisĂ« formimi i koalicioneve (nĂ«se nuk fiton shumicĂ«n absolute). Kjo do tĂ« shkaktojĂ« reflektim tĂ« thellĂ« nĂ« Gjermani, veçanĂ«risht pasi pritet qĂ« partia tĂ« marrĂ« rreth njĂ« tĂ« pestĂ«n e votave edhe nĂ« dy palĂ« zgjedhje tĂ« tjera rajonale nĂ« pjesĂ«n perĂ«ndimore tĂ« vendit mĂ« herĂ«t gjatĂ« vitit.
Dhe nĂ« zgjedhjet parlamentare tĂ« SllovenisĂ« nĂ« mars, populisti i vjetĂ«r rebel Janez Jansa mund tĂ« rikthehet sĂ«rish nĂ« pushtet â duke iu bashkuar kritikĂ«ve tĂ« tjerĂ« tĂ« Brukselit me mendĂ«si tĂ« ngjashme qĂ« tashmĂ« janĂ« nĂ« pushtet nĂ« Ăeki, Hungari dhe Sllovaki.
Por ky kuartet mund të jetë jetëshkurtër, pasi hungarezët shkojnë në zgjedhje në fillim të prillit. Dhe ka indikacione të forta se Viktor Orban, i cili e ka drejtuar vendin që nga viti 2010, do të mposhtet nga Peter Magyar.
Ky do tĂ« ishte rezultati me mĂ« pasoja pĂ«r BE-nĂ« kĂ«tĂ« vit, pasi Hungaria e Orbanit Ă«shtĂ« parĂ« si penguese nĂ« shumĂ« çështje, veçanĂ«risht ato qĂ« lidhen me UkrainĂ«n. NdĂ«rsa Ăekia dhe Sllovakia shpesh rreshtohen me HungarinĂ«, pak kush beson se ato do tĂ« jenĂ« aq tĂ« ashpra sa tĂ« bllokojnĂ« gjĂ«rat vetĂ«, ashtu siç ka bĂ«rĂ« shpesh Hungaria.
Dhe, megjithëse Peter Magyar dhe partia e tij Tisza janë mjaft të vakëta ndaj Kievit gjithashtu, Brukseli do të priste që disa veto nga Budapesti thjesht të hiqeshin nëse ata do të vinin në pushtet. Lista është e gjatë dhe përfshin ndihmën ushtarake të BE-së për Ukrainën, e cila është bllokuar për tri vjet, negociatat e anëtarësimit në BE me Ukrainën (dhe Moldavinë), të ngrira që nga viti 2024, sanksione potencialisht më të ashpra ndaj Moskës (dhe Minskut), si dhe një gatishmëri më të madhe për të kanalizuar lloje të tjera fondesh për vendin e shkatërruar nga lufta.
NjĂ« humbje pĂ«r Orbanin mund ta bĂ«jĂ« gjithashtu disi mĂ« tĂ« lehtĂ« arritjen e njĂ« marrĂ«veshjeje pĂ«r njĂ« buxhet tĂ« ri shumĂ«vjeçar tĂ« BE-sĂ«, pasi kushtĂ«zimi i sundimit tĂ« ligjit â qĂ« do tĂ« thotĂ« se fondet e BE-sĂ« mund tĂ« ngrihen nĂ« rastet e shkeljeve tĂ« sundimit tĂ« ligjit â mund tĂ« mbetet pjesĂ« e kornizĂ«s.
Hungarisë i janë pezulluar miliona euro vitet e fundit për shkak të këtij kushtëzimi, dhe Orban ka të ngjarë të përpiqet të sabotojë çdo vazhdim të mekanizmit.
Buxheti, qĂ« mbulon vitet 2028â2034, idealisht duhet tĂ« miratohet nĂ« fund tĂ« vitit 2026. Komisioni Evropian paraqiti propozimin e tij mĂ« herĂ«t gjatĂ« vitit 2025, njĂ« plan ambicioz me vlerĂ« gati 2 trilionĂ« euro, i cili pĂ«rfshinte 100 miliardĂ« euro pĂ«r UkrainĂ«n dhe rreth 130 miliardĂ« euro pĂ«r mbrojtjen.
Marrëveshja përfundimtare sigurisht që nuk do të jetë aq ambicioze, pasi shumë nga shtetet më të pasura të BE-së e urrejnë idenë e buxheteve të Brukselit që rriten pa kontroll, ndërkohë që zakonisht u duhet të shtrëngojnë buxhetet kombëtare në vend.
Prisni që një marrëveshje përfundimtare të arrihet në vitin 2027. Megjithatë, niveli i ambicies do të japë një tregues se sa serioze është BE-ja në vazhdim, veçanërisht në mbrojtjen e vetes dhe në mbështetjen e Ukrainës përtej vitit 2027.
Dhe në fund marrëdhëniet me Shtetet e Bashkuara, për të cilat zyrtarët e BE-së shpresojnë se do të përmirësohen pas një viti 2025 të trazuar, në të cilin blloku u detyrua të pranonte një tarifë prej 15% për shumicën e importeve nga BE-ja dhe pa veten të sulmuar ashpër kur vendosi një gjobë prej 120 milionë eurosh ndaj platformës X të Elon Musk për shkelje të rregullave të transparencës.
Raste të tjera kundër gjigantëve të tjerë amerikanë të internetit janë në përgatitje, edhe pse mund të arrihen marrëveshje përpara se të vendosen gjoba. Goditja ndaj gjigantëve kinezë të internetit mund të ndihmojë gjithashtu në zbutjen e marrëdhënieve me Uashingtonin.
Frika do tĂ« mbetet nĂ« tĂ« gjithĂ« bllokun, veçanĂ«risht sa i pĂ«rket çdo vendimi pĂ«r tĂ« tĂ«rhequr njĂ« numĂ«r tĂ« madh trupash amerikane nga kontinenti dhe mundĂ«sisĂ« qĂ« sulme tĂ« tjera verbale, si reflektimet nĂ« StrategjinĂ« e SigurisĂ« KombĂ«tare mbi âzhdukjen civilizueseâ evropiane, tĂ« vazhdojnĂ« nga zyrtarĂ« amerikanĂ«.
Por, duke folur me diplomatë evropianë, ekziston gjithashtu shpresa se retorika amerikane do të jetë më e butë, duke pasur parasysh se zgjedhjet e mesmandatit po afrohen në nëntor. Ndërsa viti 2025 ishte një vit përpjekjesh diplomatike të jashtme, mendimi është se politika amerikane do të zhvendoset drejt çështjeve të brendshme teksa afrohet votimi.
Politika e jashtme rrallë renditet lart në prioritetet e votuesve kur amerikanët e zakonshëm u drejtohen qendrave të votimit, duke i lënë hapësirë marrëdhënies transatlantike të rikuperohet disi në vitin 2026./REL
Fërkimet e fundit diplomatike mes Shkupit dhe Sofjes lidhur me Planin Aksionar për mbrojtjen e pakicave në RMV, si udhërrëfyes që i hap rrugën përfshirjes së bullgarëve në Kushtetutë, sipas profesorit universitar, Mersel Bilalli, janë manipulime të kota ngase detyrimet tona rrjedhin nga vendimet Këshillit Evropian dhe kuvendit tonë dhe nuk janë më çështje bilaterale.
âAjo Ă«shtĂ« njĂ« marrĂ«veshje pra e cila ka kaluar nĂ« KĂ«shillin Evropian, organi mĂ« i lartĂ« i BE-sĂ« dhe ai tani Ă«shtĂ« obligimi yni, sĂ« dyti, ne pra pas miratimit tĂ« kĂ«saj marrĂ«veshje, ajo marrĂ«veshje ka kaluar edhe nĂ« Parlamentin e RMV-sĂ«, dhe, ne jemi tĂ« obliguar nĂ« bazĂ« tĂ« vendimit tĂ« parlamentit tonë⊠KĂ«tu Bullgaria paraqitet si faktor i tretĂ«, nuk kemi mĂ« tutje çka tĂ« ushtrojmĂ« bisedime me BullgarinĂ« por duhet ta implementojmĂ« atĂ« marrĂ«veshje, pĂ«rndryshe e shkelim tĂ« drejtĂ«n ndĂ«rkombĂ«tare.â, u shpreh pĂ«r TVM2 profesorit universitar, Mersel Bilalli.
Bilalli shton se edhe krizat e njëpasnjëshme politike në Bullgari nuk janë pengesë për vendin tonë për të hapëruar drejt BE-së, sepse ne kemi kornizë të cilës i mungon vullneti politik për ta zbatuar. Ai fton politikanët sidomos ata shqiptarë që të gjejnë metodologji dhe ta kthejnë shtetin në kursin evropian në kohën kur krizat globale shtohen dita-ditës.
âMendoj se manipulimi i politikĂ«s ditore Ă«shtĂ« ajo qĂ« nga strukturat tona herĂ« pas here potencohet se, ja, kemi fatkeqĂ«si qĂ« nĂ« Bullgari nuk ka qeveri stabile, herĂ« pas here ka qeveri politike, teknike pra kjo Ă«shtĂ« vetĂ«m njĂ« arsyetim qĂ« ta defokuson problemin se problemi Ă«shtĂ« mes MaqedonisĂ« dhe Bullgarisë⊠Politikisht kjo strukturĂ« nuk e ka fokus Unionin Evropian⊠Gjithsesi duhet shqiptarĂ«t pa dallim nĂ«se janĂ« nĂ« qeveri apo jo tĂ« fokusohen qĂ« sa mĂ« shpejt tĂ« miratojnĂ« ndryshimet kushtetuese dhe tâi zhvillojmĂ« bisedimet me BE-nĂ«.â, u shpreh Bilalli.
Shkupi dhe Sofja riaktualizuan verbalitetin diplomatik pas pĂ«rgatitjes sĂ« Planit Aksionar pĂ«r mbrojtjen e pakicave ku fqiu lindor shprehu shqetĂ«sim pĂ«r siç thanĂ«, shmangien e Shkupit nga konkluzat e vitit 2022. NdĂ«rkohĂ«, vendi ynĂ« kĂ«rkoi nga Sofja qĂ« tĂ« sillet nĂ« mĂ«nyrĂ« evropiane dhe tâia respektojĂ« gjuhĂ«n maqedonase. ZyrtarĂ« shtetĂ«ror mbrojnĂ« tezĂ«n se Plani pĂ«r pakicat Ă«shtĂ« pĂ«rgatitur nĂ« konsultim me ekspertĂ« tĂ« jashtĂ«m e tĂ« brendshĂ«m, duke respektuar edhe parimet ndĂ«rkombĂ«tare.
Kryeministri i vendit, Hristijan Mickski tha sot se po konfirmohen tezat se kërkesa që bullgarët të jenë në Kushtetutë nuk është kërkesa e vetme që e kanë ata, por ridefinim të plotë të identitetit maqedonas.
âMua kjo nuk mĂ« habitĂ«, nuk e di nĂ«se dikĂ« e habitĂ« kjo nĂ« shtet. VetĂ«m i konfirmojnĂ« ato teza tĂ« cilat i patĂ«m nga çasti i parĂ« se nuk Ă«shtĂ« vetĂ«m bullgarĂ«t nĂ« KushtetutĂ« kĂ«rkesa e vetme por ridefinim i plotĂ« i identitetit maqedonas. Por kĂ«to janĂ« ditĂ« kur duhet tĂ« falim, tĂ« bashkohemi edhe si popull edhe si komb dhe mendoj se pĂ«rfundimisht si popull do tĂ« kuptojmĂ«, pa dallim nĂ«se jemi nĂ« pushtet apo nĂ« opozitĂ« se pĂ«r disa çështje vetĂ«m duhet tĂ« jemi sĂ« bashkuâ, deklaroi kryeministri Mickoski.
Bullgaria para disa ditĂ«sh nuk e pranoi Propozim â Planin e aksionit pĂ«r pakicat sepse, siç u kumtua, ishte shkruar nĂ« gjuhĂ«n maqedonase.
Plani i aksionit për avancim të të drejtave të pakicave, që është në verzionin punues, është përgatitur në pajtim me paragrafin 35 të kornizës negociuese për vendin, e miratuar nga Këshilli i Bashkimit Evropian më 18 korrik 2022.
Login
