Reading view

There are new articles available, click to refresh the page.

ITALI – Tajani: Nga Groenlanda në Ukrainë, na duhet më shumë Evropë

ROMË, 7 janar /ATSH-ANSA/ – Tani për tani kemi vërtet nevojë për më shumë Evropë. E kam thënë, kemi nevojë për një ‘’goditje elektrike’’, deklaroi zëvendëskryeministri dhe ministri i Jashtëm Antonio Tajani.

‘’Evropa duhet të llogarisë më shumë si në lidhje me çështjen e Groenlandës, çështjen Ukrainë-Rusi, ashtu edhe situatën e re gjeopolitike në botë’’, shtoi ai.

‘’Kemi nevojë për më shumë Evropë dhe duhet ta bëjmë këtë të ndodhë’’, deklaroi ai.

”Ne gjithmonë kemi thënë se nuk do të dërgojmë trupa në Ukrainë por se do të vazhdojmë ta ndihmojmë Ukrainën, siç kemi bërë gjithmonë, përmes mjeteve ushtarake, financiare dhe politike. Ne nuk jemi në luftë me Rusinë dhe nuk besojmë se është e drejtë të dërgojmë trupa italiane atje, veçanërisht pasi trupat italiane janë të vendosura në të gjithë botën”, shtoi ai.   /os/

 

The post ITALI – Tajani: Nga Groenlanda në Ukrainë, na duhet më shumë Evropë appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

Anulime fluturimesh në Europë/ Moti i keq me borë, nuk lëvizin as trenat e Eurostar

Moti i keq ka shkaktuar ndërprerje të udhëtimeve në të gjithë Europën. Aeroporti i Amsterdami, Schiphol, ka anuluar më shumë se 700 fluturime dhe të tjera mund të anulohen në vazhdim.

Në Paris aeroporti Sharl dë Gol u detyrua të anulojë 100 nga fluturimet e tij, ndërsa aeroporti Orli anuloi 40 të tjera.

Disa trena të Eurostar janë anuluar këtë të mërkurë duke përfshirë shërbimet nga Stacioni i Londrës për në Stacionin Qendror të Amsterdamit, Stacionin Qendror të Roterdamit dhe Stacionin Gar dy Nor të Parisit. Rrjeti i trenave tha se ndërprerjet do të vazhdojnë edhe të enjten.

Në Mbreterinë e Bashkuar temperaturat kanë rënë ndjeshëm dhe në Skoci është në fuqi një alarm I verdhë për reshje bore dhe ngrica si pasojë e stuhisë Goretti.

Banorët janë paralajmëruar për ndërprerje të udhëtimeve dhe energjisë elektrike.

Ndërkohë pesë persona kanë humbur jetën në Francë dhe një grua në Bosnje. Në Francë vdekjet ishin shkak i aksidenteve rrugore për shkak të ngricave, ndërsa në Sarajevë një grua humbi jetën në spital pasi u godit nga një pemë që u rrëzua nga pesha e reshjeve të borës./abcnews.al

2 janari amerikan dhe pesë mësime për Evropën!

Nga Jorgji Kote Operacioni i madh ushtarak amerikan i filluar natën e 2 Janarit dhe që u mbyll me sukses të plotë brenda tri orësh me kapjen e presidentit venezuelian Maduro dhe nxjerrjen e tij përpara gjykatës në Nju-Jork, ishte ngjarja e parë madhore e vitit që sapo hyri dhe që tronditi botën; me shumë […]

The post 2 janari amerikan dhe pesë mësime për Evropën! appeared first on BoldNews.al.

Gjashtë viktima dhe qindra fluturime të anuluara, dëbora shkakton kaos në Europë

Reshjet e dendura të dëborës dhe kushtet e rrezikshme nga akulli kanë shkaktuar ndërprerje të mëdha të udhëtimeve në mbarë Europën, me gjashtë viktima të raportuara nga moti ekstrem, sipas BBC. Pesë persona humbën jetën në Francë për shkak të aksidenteve të lidhura me rrugët e mbuluara nga akulli, ndërsa një grua vdiq në Sarajevë pasi një pemë e rënduar nga bora u rrëzua mbi të…

Source

Shqipëria, me përqindjen më të ulët të popullsisë në Europë që arrin të kursejë

✇Albeu
By: V K

Vetëm 14. 8% e shqiptarëve mbi 15-vjeç, kishin mundur të kursejnë nga të ardhurat e tyre në një bankë a në ndonjë institucion tjetër financiar, niveli më i ulët në Europë pas Moldavisë, sipas bazës së të dhënave globale Findex nga Banka Botërore që i takojnë një anketë të zhvilluar në vitin 2024 në vendin tonë.

Shqipëria ka nivel shumë të ulët të popullsisë që arrin të kursejë si në raport më Rajonin edhe me Europën sipas hartës së mëposhtme, ku ngjyra më e errët tregon nivele më të larta të kursimeve ndërsa ngjyrat e çelura tregojnë për një përdorim më të ulët të kursimeve.

Në Maqedoninë e Veriut, 32.4% e popullatës mbi 15-vjeç kishte arritur të kursente vitin e kaluar, gati dyfishi i Shqipërisë.

Në Serbi mbi 26% e popullsisë mbi 15-vjeç arriti të kursejë, në Bosnjë 24% dhe në Kosovë rreth 16%.

Gjithashtu, aftësia e shqiptarëve për të kursyer ishte shumë më e ulët se në BE ku më shumë se 55% arriti të ndajë mënjane para për t’i shpenzuar më vonë.

Shqipëria pozicionohet me shumicën e vendeve të Afrikës dhe Azisë së Jugut. Edhe pse ka një përmirësim të dukshëm të ndërgjegjësimit financiar dhe rritje të aksesit në shërbime bankare gjatë dekadës së fundit, vendi ynë vazhdon të ketë një nivel të lartë përdorimi të parasë cash dhe një prani të konsiderueshme të sektorit informal.

Të dhënat më të detajuara tregojnë se 40 për qind e popullsisë në nivelin e poshtëm te të ardhurave, kanë kapacitete më të ulëta për të kursyer, pasi vetëm 4.3 % e tyre arritën të ndanin kursime në bankë.

Në pjesën tjetër të popullsisë në 60 për qind të grupit me të ardhura më të larta aftësia për të kursyer ishte 21.7%.

Në grup-moshat e reja aftësia për të kursyer është shumë e ulët dhe gjithashtu në zonat rurale arrijnë të kursejnë shumë më pak se në ato urbane.

Shumica e familjeve shqiptare, përballen me të ardhura të ulëta dhe paga që nuk janë në përputhje me koston e jetesës.

Për shumicën e qytetarëve të ardhurat shpesh nuk mjaftojnë për ushqim, qira, energji dhe nevojat e përditshme, kështu që pothuajse nuk mbetet asgjë për kursime.

Ndërkohë, çmimet e shumë produkteve dhe shërbimeve në vend janë rritur më shpejt sesa të ardhurat.

Shqipëria kishte çmime më të larta se Rajoni dhe BE për ushqimet në 2024, por ndërkohë pagat janë shumë më të ulëta se në këto vende.

Ndërkaq, inflacioni i viteve të fundit ka ulur fuqinë blerëse dhe ka bërë që edhe ata që më parë arrinin të kursenin, tani ta kenë më të vështirë./monitor

The post Shqipëria, me përqindjen më të ulët të popullsisë në Europë që arrin të kursejë appeared first on Albeu.com.

Investigimi: Narko-shteti i Edi Ramës po kërcënon Europën, BE ka mbyllur sytë

Nga Antoine Harari, FOLLOW THE MONEY Gjatë një nate të ftohtë tetori në vitin 2013, policia ndaloi një Audi A8 të zi në Fier, një qytet në jugperëndim të Shqipërisë. Për javë me radhë, agjentët ndoqën makinën për shkak të dyshimeve se trafikantët e drogës e përdornin Audi-n. Ato natë, inspektori i policisë, Dritan Zagani, i […]

The post Investigimi: Narko-shteti i Edi Ramës po kërcënon Europën, BE ka mbyllur sytë appeared first on BoldNews.al.

Irani: Jemi në luftë totale me SHBA-në, Izraelin dhe Evropën! Po na rrethojnë në çdo aspekt

✇Albeu
By: M C

Presidenti iranian, Masoud Pezeshkian, tha në një intervistë të shtunën se Shtetet e Bashkuara, Izraeli dhe Evropa po zhvillojnë “luftë totale” kundër vendit të tij. Ai e përshkroi fushatën e presionit kundër Teheranit si më komplekse dhe dëmtuese sa lufta Iran-Irak.

“Sipas mendimit tim, ne jemi në një luftë të plotë me Shtetet e Bashkuara, Izraelin dhe Evropën; ata nuk duan që vendi ynë të qëndrojë në këmbët e veta”, tha Pezeshkian.

Ai tha se lufta aktuale është më e keqe se lufta në Irak në vitet 1980.

“Nëse dikush e kupton siç duhet, kjo luftë është shumë më komplekse dhe më e vështirë se ajo luftë. Në luftën me Irakun, situata ishte e qartë; ata qëlluan raketa dhe ishte e qartë se ku do të kundërsulmonim. Por këtu, ata tani po na rrethojnë në çdo aspekt, duke na vënë nën presion dhe në qoshe të ngushta, duke krijuar probleme – ekonomikisht, kulturorisht, politikisht dhe në aspektin e sigurisë.”, shtoi ai.

Kujtojmë që disa muaj më parë, Izraeli dhe Irani shkëmbyen sulme me raketa kundrejt njëri-tjetrit.

Po ashtu edhe SHBA goditi tre objekte bërthamore iraniane në Fordo, Natanz dhe Esfahan për të shkatërruar programin bërthamor të Iranit, pasi diplomacia dështoi ta kthente Teheranin në tavolinën e negociatave.

The post Irani: Jemi në luftë totale me SHBA-në, Izraelin dhe Evropën! Po na rrethojnë në çdo aspekt appeared first on Albeu.com.

OBSH: Një e treta e vdekjeve nga lëndimet në Europë lidhen me alkoolin

Sipas një raporti të Organizata Botërore e Shëndetësisë, rreth një e treta e vdekjeve nga lëndimet në Europë lidhen drejtpërdrejt me konsumin e alkoolit. OBSH e cilëson këtë një problem serioz të shëndetit publik, pasi alkooli dëmton gjykimin dhe koordinimin, duke rritur rrezikun për aksidente, dhunë dhe dëmtime të tjera. Të dhënat tregojnë se ndikimi […]

The post OBSH: Një e treta e vdekjeve nga lëndimet në Europë lidhen me alkoolin appeared first on BoldNews.al.

U ndaluan të futen në SHBA/ Zyrtarët europianë reagojnë ashpër: Akt represioni

HateAid, një organizatë gjermane këshillimi që lufton gjuhën e urrejtjes dhe nxitjen e urrejtjes në internet, është vendosur në shënjestër të administratë së Presidentit të SHBA-së, Donald Trump. Dy drejtorëve të organizatës jofitimprurëse, së bashku me tre evropianë të tjerë, u është ndaluar hyrja në SHBA për dyshime censurimi të platformave amerikane në internet, siç njoftoi Departamenti i […]

The post U ndaluan të futen në SHBA/ Zyrtarët europianë reagojnë ashpër: Akt represioni appeared first on BoldNews.al.

Ikja e të rinjve, 70% e emigrantëve shqiptare në Europë nën 45-vjeç

✇Albeu
By: V K

Mosha e 2,2 milionë shqiptarëve që jetojnë jashtë vendit, është mjaft e re sipas të dhënave nga Ces Hub i BE. Shumica e vendeve të BE, zhvilloi censet e popullsisë më 2021, nga të cilat u evidentua popullata e emigrantëve sipas vendeve të origjinës dhe mosha e saj.

Në total 70% e shqiptarëve që jetojnë në BE, janë deri në 45-vjeç. Mbi 60% e emigrantëve shqiptarë janë në moshë pune aktive (15–49 vjeç), me grup-moshën 30–49 vjeç që dominon fort, me 40.7% të totalit.

Kjo peshë është pothuajse identike si për meshkujt, ashtu edhe për femrat, duke treguar se emigracioni nuk është më një fenomen i kufizuar kryesisht te meshkujt, por ka marrë një karakter familjar dhe më të balancuar gjinor.

Sakaq, struktura e popullsisë rezidente në Shqipëri është dukshëm më e plakur. Brenda vendit, pesha e grup-moshave mbi 50-vjeç është rritur ndjeshëm vitet e fundit, ndërsa grup-moshat e reja dhe ato në kulmin e produktivitetit ekonomik janë tkurrur.

Përkundrazi në emigracion, grup-moshat mbi 65-vjeç përbëjnë vetëm rreth 5%, ndërsa moshat mbi 85 vjeç janë pothuajse të papërfillshme (0.3%), ç`ka tregon se emigracioni shqiptar është kryesisht një emigracion i moshave të reja dhe të mesme, jo i pensionistëve.

Edhe grup-mosha nën 15-vjeç ka një peshë të konsiderueshme në diasporë me 19%, ç`ka tregon praninë e familjeve emigrante dhe një proces më të qëndrueshëm vendosjeje jashtë vendit.

Ndërsa në Shqipëri rënia e lindshmërisë, ka ulur ndjeshëm peshën e fëmijëve në strukturën e popullsisë.

Në terma ekonomikë dhe demografikë, grafiku konfirmon se Shqipëria ka “eksportuar” në mënyrë disproporcionale kapitalin njerëzor në moshë pune, duke lënë pas një popullsi gjithnjë e më të vjetër.

Ndërsa jashtë vendit shqiptarët janë kryesisht në moshat që kontribuojnë në rritje ekonomike, brenda vendit barra mbi sistemin e pensioneve, shëndetësisë dhe financave publike është në rritje.

Sipas të dhënave të fundit nga Cens Hub, emigrimi në dekadën e fundit shënonte 56 % meshkuj në Gjermani, 53 % në Greqi dhe 51 % meshkuj në Itali.

Shtetas shqiptarë që jetojnë në Evropë figurojnë të jenë të një moshe të re, edhe në raport me strukturën e popullssisë së vendeve pritëse.

Migrimi i shqiptarëve jashtë vendit nuk është një dukuri e re. Ai është i dokumentuar të paktën që në shekujt e pesëmbëdhjetë dhe të gjashtëmbëdhjetë, me largimin e një mase të madhe banorësh nga trevat shqiptare.

Akoma vazhdon të mbetet veprues dhe të japë impaktet e tij domethënëse, si në aspektet demografike, po ashtu edhe në ato sociale dhe ekonomike të vendit. / Monitor

The post Ikja e të rinjve, 70% e emigrantëve shqiptare në Europë nën 45-vjeç appeared first on Albeu.com.

Evropianët bashkohen me ukrainasit dhe amerikanët për bisedime

Aleatët evropianë të Ukrainës po marrin pjesë në një takim tjetër në Shtetet e Bashkuara, ndërsa presidenti Donald Trump bën presion për një plan për t’i dhënë fund konfliktit me Rusinë.

I dërguari amerikan Steve Witkoff dhe dhëndri i presidentit, Jared Kushner, po organizojnë bisedime në Miami që do të përfshijnë negociatorin ukrainas, Rustem Umerov dhe përfaqësues nga Franca, Mbretëria e Bashkuar dhe Gjermania.

Bisedimet diplomatike që synojnë t’i japin fund konfliktit, i cili pritet të hyjë në vitin e tij të pestë në shkurt, janë përshpejtuar në javët e fundit pas publikimit të një plani nga administrata Trump, por ende nuk kanë rezultuar në një armëpushim.

Sekretari i Shtetit i SHBA-së, Marco Rubio tha të premten se Uashingtoni nuk do të imponojë asgjë.

“Ne nuk mund ta detyrojmë Ukrainën të arrijë një marrëveshje. Ne nuk mund ta detyrojmë Rusinë të arrijë një marrëveshje”, tha ai.

Sipas një zyrtari të Shtëpisë së Bardhë, pala amerikane është planifikuar të takohet veçmas me delegacionin rus në Florida këtë fundjavë, ndërsa përpjekjet diplomatike intensifikohen.

Si u shpërnda në mbarë Europën një gjen kanceri i rrallë?

Kur ra zilja e telefonit të gruas një mëngjes qershori, ajo nuk e dinte se lajmi që do të merrte do ta shtynte atë dhe vajzën e saj adoleshente në një “labirinth” vizitash mjekësore, analizash dhe frike.

Në anën tjetër të linjës telefonike, tha ajo, ishte drejtuesja e departamentit të fertilitetit nga një klinikë belge që ajo e kishte vizituar në vitin 2011 për t’iu nënshtruar trajtimit të fertilitetit.

Në atë kohë kjo mundësi nuk ishte e disponueshme në Francë për beqaret që dëshironin të bëheshin nëna. Pasi vajza e saj u ngjiz me sukses, tha ajo, nuk kishte dëgjuar më kurrë nga klinika belge.

Telefonuesja i tha se dhuruesi i spermës që kishte përdorur për të ngjizur vajzën e saj ishte bartës i një mutacioni të rrallë gjenetik të gjenit TP53. Në formën e tij jo-mutacion, TP53 pengon rritjen kanceroze; por forma e tij e mutuar është e lidhur me një rrezik të lartë dhe gjatë gjithë jetës të kancereve të shumëfishta – shumë prej të cilave mund të zhvillohen në një moshë shumë të hershme. Telefonuesja tha se ishte 50% mundësia që vajza e saj të trashëgonte mutacionin, për të cilin nuk ka kurë apo trajtim. I thanë se ishte “urgjente” që ajo të kontrollonte vajzën e saj për mutacionin.

“Ishte një tronditje,” tha gruaja, e cila kërkoi të mbetej anonime. “Nuk kuptova asgjë.”

Shpejt ajo do të mësonte se vajza e saj me të vërtetë ishte bartëse e mutacionit gjenetik. Në fakt, pasi u zbulua mutacioni në mostrat e tij, donatori ishte bllokuar përgjithmonë në tetor 2023 nga Banka Evropiane e Spermës (ESB), e cila kishte shitur spermën. Megjithëse klinika pohon se e kishte kontaktuar gruan “sa më shpejt të ishte e mundur”, i tha asaj se e kishte marrë telefonatën një vit e gjysmë pasi ESB zbuloi mutacionin sepse kishte migruar sistemin e saj kompjuterik dhe fillimisht kishte humbur të dhënat e saj të kontaktit.

I koordinuar nga Rrjeti i Gazetarisë Investigative të EBU-së, një hetim nga DW dhe disa transmetues të tjerë publikë evropianë zbulon, se për më shumë se 15 vjet grave në të paktën 14 vende në Evropë dhe gjetkë u është shitur spermë nga donatori 7069.

Nga Islanda në Shqipëri dhe më gjerë, të paktën 197 fëmijë u ngjizën me spermën e donatorit 7069, tregon hetimi. Është e mundur që numri të jetë shumë më i lartë – ESB ende nuk e ka zbuluar numrin total të fëmijëve të ngjizur me spermën e tij. Dhe kështu mjekët nuk janë në gjendje të thonë nëse të gjithë janë testuar në këtë pikë.

Kështu, një mutacion gjenetik i rrallë dhe potencialisht fatal iu shit familjeve në të gjithë Evropën.

Disa nga fëmijët e ngjizur me spermën nga i njëjti donator kanë zhvilluar tashmë dy lloje të ndryshme kanceri; të tjerët “kanë vdekur tashmë”, tha Edwige Kasper, një biologe e specializuar në predispozitat gjenetike ndaj kancerit. Ajo po këshillon disa nga familjet e prekura.

Ligjërisht, banka e spermës ka detyrimin të njoftojë të gjitha klinikat e fertilitetit në të cilat ka eksportuar gamete për çdo anomali gjenetike që lind. Klinikat, nga ana tjetër, informojnë prindërit.

E megjithatë, DW dhe partnerët e saj kanë mësuar për disa raste familjesh që nuk janë informuar kurrë zyrtarisht se fëmijët e tyre mund të jenë bartës.

Dorte Kellermann, një nënë beqare që jeton në Danimarkë, tha se mësoi për rastin në nëntor 2023 nga një prind tjetër që kishte përdorur donatorin. Ajo i tha DW dhe partnerëve të saj se nuk ishte kontaktuar as nga banka e spermës dhe as nga klinika e fertilitetit që kishte përdorur. Dhe, tha ajo, ishte në dijeni të familjeve të tjera – nëna beqare që kishin përdorur të njëjtin donator dhe që ishin lidhur nëpërmjet një grupi privat në Facebook. Ish-drejtori i klinikës që kishte përdorur Kellermann tha se nuk mund të komentonte për raste individuale.

Edhe pse DW nuk është në gjendje të verifikojë secilin prej llogarive të grupit në Facebook, ato janë në përputhje me ato të mjekëve dhe raportet e lëshuara nga autoritetet shëndetësore në të gjithë Evropën.

Dr. Svetlana Lagercrantz, e specializuar në kanceret trashëgimore, i tha Korporatës Daneze të Transmetimeve, një nga partnerët e DW në hetim, se disa nga pacientët e saj në Suedi nuk ishin kontaktuar kurrë. Ajo tha se ata kishin mësuar për mutacionin vetëm përmes raportimeve të medias. Ishte, tha ajo, “një zhgënjim i madh”.

Në fakt, u desh një takim i ekspertëve të kancerit të trashëguar në vitin 2024 për të kuptuar shkallën e problemit. Lagercrantz tha se një koleg francez po fliste për pacientët që kishin trashëguar mutacionin TP53 nga donatori i spermës së tyre.

Papritmas, tha ajo, mjekë nga e gjithë Evropa kuptuan se ato që ata kishin supozuar se ishin raste të veçanta, në fakt ishin të gjitha të lindura nga një donator i vetëm – duke përfshirë të gjithë kontinentin dhe madje edhe më gjerë.

Kjo e ka “tronditur” atë.

Duke përmendur shqetësime për privatësinë, ESB deri më tani ka refuzuar të japë numrin e saktë të fëmijëve të ngjizur me spermën e donatorit 7069.

“Meqenëse nuk e dimë sa gra kanë fëmijë me donatorin, vazhdon të mendosh: Por a ka edhe një fëmijë tjetër?” tha Lagercrantz. Për të dhe kolegët e saj, është “e vështirë të çlirohen nga ky mendim”.

Njerëzit që zbulohen se janë bartës të mutacionit duhet t’u nënshtrohen kontrolleve të rregullta gjatë gjithë jetës. Meqenëse kanceri është veçanërisht i rrallë tek fëmijët, tha ajo, simptomat mund të anashkalohen ose të keqinterpretohen kur mjekët nuk janë në dijeni të mutacionit.” Sa më herët ta zbuloni kancerin, aq më të mëdha janë shanset për ta kuruar atë”, tha ajo.

Uebsajti i ESB-së i ngjan një faqeje takimesh, duke u lejuar klientëve potencialë të shfletojnë profilet e donatorëve dhe — kundrejt një tarife shtesë — të dëgjojnë intervista audio dhe të shohin fotografi të fëmijërisë. Klientët mund të paguajnë mbi 1,000 euro (1,165 dollarë) për një test gjenetik më gjithëpërfshirës sesa testet rutinë të cilave duhet t’u nënshtrohen dhuruesit e spermës në Danimarkë.

DW dhe partnerët e saj hasën profilin online të donatorit 7069 të listuar për herë të parë që në vitin 2007: “Kjeld”, një burrë i gjatë i bardhë me flokë kafe të çelët dhe sy kafe, i cili ishte listuar si “Student i Ekonomisë Master”.

Paralajmërimi i parë erdhi në vitin 2020, sipas ESB-së, kur banka mori një njoftim se një fëmijë i ngjizur me spermën e Kjeld ishte diagnostikuar me mutacionin TP53. Sperma e tij u vu në karantinë deri në testime të mëtejshme gjenetike. Rezultatet dolën negative, pasi mutacioni i rrallë ndodh vetëm në disa nga qelizat e spermës së donatorit. Vetë donatori nuk shfaqi simptoma. Dhe sperma e tij u kthye në treg.

Në vitin 2023, ESB u informua për një fëmijë tjetër që mbante mutacionin TP53. Një raund i ri testimesh zbuloi se mutacioni ishte me të vërtetë i pranishëm në një pjesë të spermës së donatorit. Kjo shkaktoi një ndalim të përhershëm — dhe thirrje telefonike për prindërit në të gjithë Evropën.

Me seli në Kopenhagen, ESB është spikatur si një lojtar i rëndësishëm në tregtinë globale të fertilitetit, duke pretenduar se eksporton spermë në vende anembanë Evropës dhe deri në Afganistan dhe Bolivi. Në vitin 2023, ESB, e cila është në pronësi të firmës private të investimeve Perwyn, nxori më shumë se 60 milionë krona daneze, ose rreth 8 milionë euro, fitim, një rritje e konsiderueshme nga 35 milionë krona daneze që kishte fituar vitin e kaluar.

Biznesi është fitimprurës dhe në rritje të shpejtë, ndërsa gjithnjë e më shumë procedura mjekësore bëhen të disponueshme dhe gratë zgjedhin të kenë fëmijë më vonë në jetë, ndonjëherë vetëm ose me partnerë të të njëjtit seks.

Në Gjermani, donatorët, të cilët zakonisht dhurojnë një herë në javë për gjashtë deri në 18 muaj, marrin 80 euro për dhurim, tha për DW kreu i një banke sperme. Sperma e tyre më pas lahet, analizohet dhe paketohet në të ashtuquajturat pipeta, gypa të gjatë që ngrihen në azot të lëngshëm. Çdo pipetë shitet për 1,000 euro. Të mbetesh shtatzënë është një proces i kushtueshëm dhe potencialisht i zgjatur: Edhe pse disa gra kanë nevojë vetëm për një ose dy përpjekje, shumë prej tyre mund të kenë nevojë për 10 ose më shumë – dhe disa nuk arrijnë kurrë të mbeten shtatzënë.

Industria e fertilitetit rregullohet nga një mori rregullash dhe rregulloresh. Disa vende vendosin një kufi moshe për trajtimet ose i lejojnë ato vetëm për çiftet heteroseksuale të martuara. Disa lejojnë procedura që janë të ndaluara në vende të tjera. Disa lejojnë dhurime anonime të spermës dhe vezëve, të cilat të tjera i ndalojnë. Pacientët gjermanë, për shembull, mund të udhëtojnë në Spanjë për dhurime vezësh, të cilat janë të paligjshme në vendin e tyre të origjinës; çiftet e të njëjtit seks nga Polonia mund të udhëtojnë në Gjermani për trajtime që u mohohen në vendin e tyre.

Disa vende vendosin kufizime ligjore për numrin e fëmijëve të lindur nga një donator i vetëm. Të tjera, si Gjermania, nuk e bëjnë këtë, por bankat kanë tendencë të ndjekin udhëzimet e industrisë prej 15 familjesh për donator. Megjithëse Bashkimi Evropian miratoi rregullore të reja mbi riprodhimin e asistuar mjekësor dhe substancat me origjinë njerëzore në vitin 2024, këto nuk përfshijnë një kufi në të gjithë BE-në për numrin e fëmijëve të lindur nga një donator i vetëm. Aktualisht nuk ka një bazë të dhënash ndërkombëtare që gjurmon donatorët dhe i pengon ata të shesin spermë në disa banka.

Donatorët potencialë u nënshtrohen testeve të shumta mjekësore dhe vetëm një përqindje njëshifrore ia del t’i kalojnë me sukses ato. Procesi nuk përfshin shqyrtimin për mutacione të rralla gjenetike si TP53. Duke investuar shumë në një donator, bankat e spermës kanë orientim ekonomik për të maksimizuar fitimin duke e shitur spermën e secilit donator te disa familje.

Në faqen e saj të internetit, ESB pretendon se ka vendosur një limit të vetë-imponuar për numrin e familjeve për donator: “Shumica e donatorëve tanë kanë një limit prej 75 familjesh, por në tregje të zgjedhura (Mbretëria e Bashkuar, Irlanda, Australia dhe Holanda) ne gjithashtu u ofrojmë donatorëve një limit botëror prej 25 familjesh.” Për një tarifë shtesë, blerësit e mundshëm mund të kufizojnë numrin e familjeve; 39,000 euro blejnë ekskluzivitet.

Hulumtimi nga DW dhe partnerët e saj tregon se të paktën 197 fëmijët e ngjizur me spermën e donatorit 7069 tejkaluan qartë politikat e deklaruara të ESB-së, si dhe kufijtë kombëtarë në disa raste. Vetëm në Belgjikë, 53 fëmijë u ngjizën duke përdorur spermën e donatorit, pavarësisht ligjeve kombëtare që përcaktojnë një kufi prej gjashtë grash për donator. Kjo ka nxitur hetime nga autoritetet belge.

I përballur me gjetjet, ESB shkroi: “Jemi thellësisht të prekur nga rasti dhe ndikimi që mutacioni i rrallë TP53 ka në një numër familjesh, fëmijësh dhe donatorin. Ata kanë ngushëllimet tona më të thella.” ESB “teston dhe kryen një vlerësim mjekësor individual të të gjithë donatorëve në përputhje të plotë me praktikën dhe legjislacionin e njohur dhe shkencor”.

“Fatkeqësisht,” shkroi ESB në deklaratën e saj, “kemi identifikuar se kufijtë për numrin e familjeve për të cilat mund të përdoret një donator janë tejkaluar në disa vende si në rastin specifik në lidhje me TP53 ashtu edhe në raste të tjera. Kjo është pjesërisht për shkak të raportimit joadekuat nga klinikat, sistemeve jo të forta dhe turizmit të fertilitetit.”

Në laboratorin e saj në qendër të Berlinit, Ann-Kathrin Klym u habit kur dëgjoi numrin e fëmijëve të ngjizur me spermën e donatorit 7069. Është, tha ajo, “i jashtëzakonshëm”. Klym drejton laboratorin në Berliner Samenbank, një bankë sperme që, me 10 punonjësit e saj, është një lojtar i vogël krahasuar me ESB. Klym i tregoi DW dhomën e magazinimit të bankës: enë të mëdha të mbushura me azot të lëngshëm, i cili ngrin spermën. Kur hoqi një kapak për të treguar pipetat e vogla me spermë të ngrirë të vendosura në secilën prej tyre, nga rezervuari doli gaz azoti i bardhë-gri.

Klym tha se banka e saj i kufizon donatorët në 15 familje dhe u kërkon atyre të nënshkruajnë një deklaratë se nuk kanë shitur spermë në një bankë tjetër.

Njerëzit e ngjizur me spermë donatori dhe prindërit e tyre po bëjnë thirrje për kufizime në të gjithë Evropën dhe në nivel global për numrin e fëmijëve të lindur nga një donator. Spenderkinder, një shoqatë e fëmijëve të ngjizur nga donatorët në Gjermani, i tha DW se ajo mbështet një kufi global prej gjashtë familjesh për donator, si dhe një regjistër global të donatorëve. Kjo gjithashtu do ta bënte më të lehtë gjetjen dhe kontaktimin e familjeve në kohën e duhur nëse bankat e spermës bëhen të vetëdijshme për sëmundjet dhe mutacionet.

Nëna në Francë, e cila mori telefonatën në qershor, ka mësuar që atëherë se vajza e saj, tashmë adoleshente, e ka trashëguar mutacionin. Muaj më vonë, ajo dhe vajza e saj vazhdojnë të përballen me atë që do të thotë diagnoza: një jetë me kontrolle të rregullta mjekësore dhe frikën e vazhdueshme nga ajo që mund të konstatohet prej tyre.

Ajo tha se nuk kishte “absolutisht asnjë ndjenjë të keqe” për donatorin 7069, sperma e të cilit u ishte shitur dhjetëra familjeve në të gjithë kontinentin nga Banka Evropiane e Spermës. Në fund të fundit, tha ajo, ai nuk e dinte që ishte bartës i mutacionit: “Ai nuk është fajtor.”

Por, tha ajo, “Ndihem shumë fajtore – ta dish që për shkak se ke zgjedhur të ngjizesh në atë mënyrë dhe ke lënë pas diçka që është potencialisht kërcënuese për jetën.” Kjo është, shtoi ajo, “shumë, shumë e vështirë”./DW/

Habit sondazhi i Politico: Trump, njeriu më i fuqishëm në Europë!

Donald Trump kryeson listën e personave më të fuqishëm në kontinentin e vjetër, të hartuar nga Politico Europe. Në këtë listë, e përgatitur çdo vit nga gazeta në bashkëpunim me institutin Public First, vendi i parë i takon biznesmenit që, duket qartë, nuk ka nevojë të ulet në tryezat e Brukselit për t’i ndikuar ato: […]

The post Habit sondazhi i Politico: Trump, njeriu më i fuqishëm në Europë! appeared first on BoldNews.al.

Evropë/ Çfarë përfitimesh gëzojnë gratë kur kanë ciklin menstrual dhe në cilat vende?

Në vitet e fundit, menstruacionet kanë filluar të njihen si një çështje që kërkon politika specifike, të paktën në disa vende evropiane. Cilat janë këto? Spanja, për shembull, u bë e para në Evropë që prezantoi një leje të posaçme tre-ditore në rastet e dismenorresë.

Të tjerë ofrojnë lehtësime tatimore për produktet e ciklit menstrual, në mënyrë që t’i bëjnë ato më të përballueshme, veçanërisht për gratë nga grupet sociale dhe ekonomike të cenueshme. Cilat janë ato? Britania, Irlanda dhe Qiproja, sipas hartës më poshtë, e cila paraqet të ashtuquajturën “barazi menstruale”. Në të gjitha vendet e tjera, siç komenton grafiku, gratë “thjesht kanë ciklin e tyre”. Megjithatë, ato pak vende që kanë miratuar politika kuptimplote që na lehtësojnë nga simptomat dhe kostot financiare, ndoshta kanë ardhur në kohën e duhur për t’u bërë një shembull për t’u ndjekur dhe ato janë vonuar shumë, meqë ra fjala.

Shihni hartën për barazinë menstruale në Evropë:

 

View this post on Instagram

 

A post shared by Europe Magazine (@europe.magazine)

Jashtë Evropës, në Australi, një anketë e vitit 2021 tregoi se 1 në 5 gra përdornin letër higjienike ose alternativa të tjera të improvizuara sepse nuk kishin qasje dhe nuk mund të përballonin koston e blerjes së produkteve menstruale. Në të njëjtën anketë, pothuajse gjysma e grave pjesëmarrëse (125,000) thanë se kishin humbur të paktën një ditë shkolle për shkak të ciklit menstrual. Tani, shkollat ​​publike në shtetin e Uellsit të Ri Jugor ofrojnë produkte falas për menstruacionet për nxënësit.

Në fakt, janë instaluar mbi 4,600 makina shitëse për të mbështetur vajzat që nuk kanë qasje në produkte higjienike. Në vendin tonë, vitet e fundit, Ministria e Shëndetësisë ka zbatuar programin e Varfërisë së Periudhës, duke shpërndarë produkte menstruale për nxënëset në 200 shkolla në të gjithë vendin, me fonde nga Fondi i Rimëkëmbjes.

The post Evropë/ Çfarë përfitimesh gëzojnë gratë kur kanë ciklin menstrual dhe në cilat vende? appeared first on iconstyle.al.

Europa i përgjigjet SHBA-së: Afati i 2027-ës për të marrë drejtimin e NATO-s jorealist

Uashingtoni ka shkaktuar reagime të forta në kryeqytetet europiane pas publikimit të dokumentit të ri të strategjisë amerikane të sigurisë kombëtare, ku kërkohet që Europa të marrë plotësisht mbi vete barrën e mbrojtjes deri në vitin 2027. Kërkesa është cilësuar në BE si “krejtësisht jorealiste”, ndërsa përshkrimi i BE-së në raportin amerikan si një kontinent […]

The post Europa i përgjigjet SHBA-së: Afati i 2027-ës për të marrë drejtimin e NATO-s jorealist appeared first on BoldNews.al.

Si do ulet cash-i në ekonominë me nivelin më të lartë të parasë jashtë bankave në Europë

✇Albeu
By: V K

Ministria e Ekonomisë dhe Inovacionit, prezantoi së fundmi nismën kombëtare “Cashless Albania 2030”, një strategji afatgjatë që synon të reduktojë ndjeshëm përdorimin e parasë fizike dhe të nxisë kalimin drejt pagesave elektronike në të gjithë ekonominë.

Plani parashikon objektiva të qarta dhe mekanizma të koordinuar pune që do të shtrihen në vite, me qëllim modernizimin e sistemeve të pagesave, uljen e informalitetit dhe rritjen e transparencës.

Sipas dokumentit të prezantuar, objektivi kryesor është që deri në vitin 2028 vendi të ketë mbulim universal me terminale POS, të paktën 60% e pagesave të kryhen në mënyrë dixhitale dhe të gjitha institucionet publike të pranojnë pagesa jo-cash.

Këto synime përbëjnë bazën e transformimit drejt një ekonomie që funksionon më shumë përmes kanaleve elektronike, duke ulur përdorimin e parasë fizike që sot dominon transaksionet ditore.

Plani parashikon hartimin e 12 masave konkrete, të orientuara sipas prioriteteve që lidhen me adoptimin e teknologjive të pagesave, forcimin e infrastrukturës, ndërgjegjësimin e qytetarëve dhe detyrimet për institucionet publike.

Për zbatimin e tyre do të krijohet Këshilli për Pagesat Dixhitale, një strukturë që përfshin Ministrinë e Ekonomisë, Ministrinë e Financave, AKSHI-n, AKSK-në, Bankën e Shqipërisë, Tatimet, Postën Shqiptare, shoqatat e bankave, subjektet financiare jo banka e të parasë elektronike dhe operatorët ndërkombëtarë të kartave.

Në nivel teknik do të funksionojë një grup operativ që do të koordinojë fazat e zbatimit dhe kalendarin e matjes së progresit.

Kalendari i masave parashikon përcaktimin e afateve për secilin hap, sigurimin e koherencës strategjike mes ndryshimeve ligjore dhe fazave teknike dhe organizimin e mbledhjeve të rregullta mujore për monitorimin e objektivave dhe adresimin e sfidave.

Qeveria synon që nisma të mos mbetet vetëm një direktivë politike, por një proces i koordinuar që matet me tregues të qartë rezultateje.

Nisma vjen në një kohë kur Shqipëria ka një nga nivelet më të larta të përdorimit të parasë fizike në rajon.

Shqipëria ka nivelin më të lartë të qarkullimit të parasë jashtë bankave mes vendeve të Ballkanit, një tregues që lidhet drejtpërdrejt me informalitetin dhe me kostot e larta të administrimit të parasë fizike.

Edhe pse pagesat elektronike janë rritur vitet e fundit, ritmi i adoptimit ende mbetet më i ngadaltë krahasuar me vendet e BE-së, ku pesha e cash në ekonomi është në rënie të shpejtë.

Sipas të dhënave më të fundit të Bankës së Shqipërisë, raporti mes parasë jashtë bankave dhe agregatit M3 (para jashtë bankave dhe depozita bankare)në korrik 2025 ishte 24.3%.

Megjithatë, ky raport, në rastin e Shqipërisë ka kufizime serioze, sepse nuk përfshin valutën e huaj që qarkullon jashtë sektorit bankar; ky është element me rëndësi të konsiderueshme, duke pasur parasysh Euroizimin e lartë të ekonomisë shqiptare.

Në rast se raportin e parasë jashtë bankave me ofertën monetare do ta llogarisnim vetëm për Lekun (në raport me agregatin monetar M2), atëherë raporti është ndjeshëm më i lartë, 40.4%.

Në krahasim me Eurozonën, Shqipëria ka një shkallë shumë më të lartë të parasë cash në qarkullim.

Sipas të dhënave më të fundit të Bankës Qendrore Europiane, në gusht 2025, paraja jashtë bankave përbënte 9.3% të agregatit monetar M3 dhe afërsisht 10% të agregatit monetar M2.

Shifrat krahasuese të disponueshme për disa ekonomi të rajonit tregojnë raporte edhe më të ulëta. Në rastin e Serbisë, raporti mes parasë në qarkullim dhe agregatit M3 në gusht ishte 7.6%, por rritet ndjeshëm në raport me agregatin M2, në 14.8%.

Në Maqedoninë e Veriut, raporti mes parasë në qarkullim dhe agregatit monetar M3 ishte 9.9%, ndërsa në raport me agregatin M2 ishte lehtësisht më i lartë, në 11.1%.

Vendi më pranë Shqipërisë, por në nivele gjithsesi shumë më të ulëta, është Bosnjë-Hercegovina, ku sipas të dhënave më të fundit, raporti mes parasë në qarkullim dhe agregatit monetar M2 ishte 20.5%.

Banka e Shqipërisë ka theksuar prej vitesh se përdorimi i parasë fizike krijon kosto të drejtpërdrejta për sistemin financiar, pengon gjurmueshmërinë e transaksioneve dhe vështirëson luftën kundër informalitetit dhe evazionit.

The post Si do ulet cash-i në ekonominë me nivelin më të lartë të parasë jashtë bankave në Europë appeared first on Albeu.com.

Shqipëria renditet mes katër vendeve të Europës, vlerësim në 19 fusha kyçe të shëndetit

TIRANË, 6 dhjetor/ATSH/ Shqipëria renditet mes katër vendeve në Europë që zbatojnë versionin e ri të JEE 2021 (Vlerësimi i Jashtëm i Përbashkët).

Ministria e Shëndetësisë dhe Mirëqenies Sociale, bën të ditur se me mbështetjen e OBSH-së dhe ekspertëve ndërkombëtarë, u vlerësuan 19 fusha kyçe, nga survejanca dhe laboratorët, te biosiguria, reagimi ndaj emergjencave, komunikimi i riskut dhe siguria ushqimore.

Sipas MSHMS-së, vizitat në terren dhe diskutimet me ekipet tona multisektoriale sollën një vlerësim të plotë të kapaciteteve të vendit: pikat e forta, sfidat dhe hapat e nevojshëm për t’u përmirësuar më tej.

MSHMS cilëson se gjetjet e JEE do të shërbejnë edhe në hartimin e Planit Kombëtar të Veprimit për Sigurinë Shëndetësore, një gur themeli për një Shqipëri më të përgatitur ndaj çdo emergjence.

/e.i/ /a.g/

The post Shqipëria renditet mes katër vendeve të Europës, vlerësim në 19 fusha kyçe të shëndetit appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

Shqipëria dhe Bosnja, me nivelin më të ulët të shpenzimeve për kërkim-zhvillim në Europë

✇Albeu
By: V K

Shqipëria mbetet ndër vendet me shpenzimet më të ulëta për kërkim-zhvillim (R&D) në rajon, duke alokuar vetëm 0.20% të PBB-së për inovacion, nivel pothuajse identik me Bosnjën (0.19%), sipas të dhënave që janë bërë publike nga Eurostat, për vitin 2024, ose viti më i afërt kur janë informacionet.

Në kontrast, Serbia investon 0.93% të PBB-së dhe Maqedonia e Veriut 0.36%, duke treguar një angazhim më të lartë ndaj zhvillimit teknologjik dhe modernizimit ekonomik.

Niveli i ulët i financimit në Shqipëri kufizon rritjen e produktivitetit, inovacionin dhe transformimin e modelit ekonomik, duke e bërë më të vështirë për vendin të konkurrojë me ekonomitë e tjera në zhvillim.

Ndërkohë, panorama europiane paraqet një kontrast të fortë. Sipas Eurostat, mesatarja e Bashkimit Europian në këtë tregues është 2.24% e PBB-së, pjesa më e madhe e të cilit, rreth 67% vjen nga shpenzimet për kërkim dhe zhvillim të bizneseve (1.49% e PBB-së).

Në Shqipëri, bizneset investojnë vetëm 0.07% të PBB-së për kërkim e zhvillim. Investimet e bizneseve përbëjnë vetëm 35% të totalit të shpenzimeve për kërkim zhvillim në vend, shumë më poshtë se mesatarja europiane.

Europa

Vendet e Bashkimit Europian vazhdojnë të investojnë shumëfish më tepër në kërkim dhe inovacion, duke i konsideruar shpenzimet për R&D një shtyllë themelore të rritjes afatgjatë.

Në BE, shumë shtete anëtare shpenzojnë mbi 2% të PBB-së për kërkim-zhvillim, duke krijuar një diferencë të dukshme midis ekonomive të zhvilluara dhe vendeve të Ballkanit Perëndimor.

Vendet nordike, si Suedia, Danimarka dhe Finlanda, mbeten në krye të renditjeve, duke kombinuar investimet publike dhe private me traditën e forte universitare dhe industriale.

Ekonomitë e mëdha, si Gjermania, kontribuojnë në vlerë absolute me buxhete të konsiderueshme për teknologji, inovacion dhe shkencë, ndërsa vendet e Europës Lindore kanë rritur gradualisht investimet për të afruar standardet e BE-së dhe për të modernizuar sektorët e tyre prodhues.

Sipas Eurostat, në vitin 2024, 6 vende të BE-së regjistruan një intensitet të shpenzimeve për R&D të barabartë ose më të lartë se 3%, objektivi i BE-së i vendosur nga Këshilli Europian.

Intensiteti më i lartë i R&D-së u regjistrua në Suedi (3.6%), Belgjikë (3.4%), Austri (3.3%) dhe Finlandë (3.2%), të ndjekura nga Gjermania (3.1%) dhe Danimarka (3.0%).

Në të kundërt, 7 vende të BE-së raportuan një intensitet të shpenzimeve për R&D më të ulët ose të barabartë me 1%: Rumania dhe Malta (nga 0.5% secila), Qipro (0.7%), Bullgaria (0.8%), Letonia (0.9%), si dhe Sllovakia dhe Luksemburgu (1.0%).

67% e shpenzimeve për R&D vijnë nga sektori i biznesit

Sektori i ndërmarrjeve private vazhdoi të përbëjë pjesën më të madhe të shpenzimeve për kërkim dhe zhvillim në vitin 2024. Ai zuri 66.5% të totalit të shpenzimeve të BE-së për R&D, duke arritur në 268.1 miliardë euro. Pas tij renditet sektori i arsimit të lartë (86.1 miliardë euro; 21.4%), sektori qeveritar (43.5 miliardë euro; 10.8%) dhe sektori jofitimprurës privat (5.4 miliardë euro; 1.3%).

Komisioni Europian ka nënvizuar vazhdimisht lidhjen e drejtpërdrejtë mes investimeve në R&D dhe fuqisë konkurruese të ekonomive të BE-së.

Sipas të dhënave të Eurostat, vendet që shpenzojnë më shumë për kërkim kanë produktivitet më të lartë, sektorë teknologjikë më të zhvilluar dhe një aftësi më të madhe për të tërhequr investime të huaja.

Kjo politikë ka bërë që BE-ja të synojë rritje të vazhdueshme të shpenzimeve për R&D dhe të shtyjë sektorin privat të marrë një rol më aktiv në financimin e inovacionit.

Të dhënat tregojnë se Shqipëria është dukshëm prapa, duke rrezikuar të mbetet e shkëputur nga trendet teknologjike që po transformojnë ekonominë europiane.

Hendeku mes vendeve të BE-së dhe rajonit sa vjen e zgjerohet, ndërsa vendet me investime më të larta në R&D po rrisin pozicionin e tyre konkurrues./monitor/

The post Shqipëria dhe Bosnja, me nivelin më të ulët të shpenzimeve për kërkim-zhvillim në Europë appeared first on Albeu.com.

Zbulim tronditës: Një shpërthim vullkanik mund të ketë shkaktuar Vdekjen e Zezë në Evropë

Një shpërthim vullkanik rreth vitit 1345 mund të ketë shkaktuar një reaksion zinxhir që shkaktoi pandeminë më vdekjeprurëse të Evropës, Murtajën e Zezë, thonë shkencëtarët. Të dhënat e ruajtura në unazat e pemëve sugjerojnë se shpërthimi shkaktoi një tronditje klimatike dhe çoi në një varg ngjarjesh që sollën sëmundjen në Evropën mesjetare.

Sipas këtij skenari, hiri dhe gazrat nga një shpërthim vullkanik shkaktuan rënie ekstreme të temperaturës dhe çuan në korrje të dobëta. Për të shmangur urinë, qytet-shtetet italiane të populluara u detyruan të importonin drithëra nga zonat përreth Detit të Zi – duke sjellë pleshtat bartëse të murtajës që e çuan sëmundjen edhe në Evropë.

Hartë e titulluar “Si u përhap Murtaja e Zezë në të gjithë Evropën”, që tregon transmetimin e sëmundjes përmes rrjetit tregtar të drithërave. Harta mbulon Evropën, Mesdheun dhe Detin e Zi. Portet kryesore janë shënuar: pika të kuqe për portet e eksportit (p.sh., Tana, Aleksandri), pika blu për portet e importit (p.sh., Oslo, Mesina) dhe pika portokalli për qendrat tregtare (p.sh., Venecia, Gjenova, Piza, Kreta). Shigjetat e zeza me pika tregojnë drejtimin e përhapjes së murtajës: duke filluar nga Tana në Detin e Zi, duke lëvizur në jugperëndim drejt Kostandinopojës dhe Kretës, pastaj në perëndim drejt Mesinës në Siçili, në veri drejt Pizës dhe Gjenovas, dhe më tej në Venecia. Nga Italia, rrugët shtrihen në veriperëndim drejt Francës dhe pastaj në veri drejt Oslos. Një rrugë tjetër shkon nga Aleksandria në Egjipt deri në Kretë dhe më pas në rrjetin tregtar të Mesdheut. Një hartë e vogël me insert nxjerr në pah rajonin brenda Evropës. Burimi: Universiteti i Kembrixhit.

Kjo “stuhi e përsosur” e një tronditjeje klimatike, urisë dhe tregtisë ofron një kujtesë se si sëmundjet mund të shfaqen dhe përhapen në një botë të globalizuar dhe më të ngrohtë, sipas ekspertëve.

“Edhe pse koincidenca e faktorëve që kontribuan në Murtajën e Zezë duket e rrallë, probabiliteti i shfaqjes së sëmundjeve zoonotike për shkak të ndryshimeve klimatike dhe përkthimit në pandemi ka të ngjarë të rritet në një botë të globalizuar”, tha Dr. Ulf Büntgen i Universitetit të Kembrixhit.

Ai shtoi: “Kjo është veçanërisht e rëndësishme duke pasur parasysh përvojat tona të fundit me Covid-19.”

Sëmundja u shkaktua nga një bakter i njohur si Yersinia pestis , i përhapur nga brejtësit e egër, siç janë minjtë dhe pleshtat. Shpërthimi besohet se ka filluar në Azinë Qendrore, duke u përhapur në të gjithë botën përmes tregtisë.

Por sekuenca e saktë e ngjarjeve që sollën sëmundjen në Evropë – duke vrarë miliona njerëz – është studiuar me kujdes nga studiuesit.

Tani studiues nga Universiteti i Kembrixhit dhe Instituti Leibniz për Historinë dhe Kulturën e Evropës Lindore (GWZO) në Leipzig kanë plotësuar një pjesë të munguar të enigmës.

Ata përdorën të dhëna nga unazat e pemëve dhe bërthamat e akullit për të shqyrtuar kushtet klimatike në kohën e Murtajës së Zezë.

Provat e tyre sugjerojnë se aktiviteti vullkanik rreth vitit 1345 shkaktoi rënie të ndjeshme të temperaturave gjatë viteve të njëpasnjëshme për shkak të çlirimit të hirit vullkanik dhe gazrave që bllokuan një pjesë të dritës së diellit.

Kjo nga ana tjetër shkaktoi prishjen e të korrave në të gjithë rajonin e Mesdheut. Për të shmangur urinë, qytet-shtetet italiane tregtuan me prodhuesit e drithërave përreth Detit të Zi, duke i mundësuar pa dashje bakterit vdekjeprurës të fitonte një pikëmbështetje në Evropë.

The post Zbulim tronditës: Një shpërthim vullkanik mund të ketë shkaktuar Vdekjen e Zezë në Evropë appeared first on iconstyle.al.

Deklarata rrufe, Putin trondit Europën: Rusia nuk do luftë me ju, por nëse e kërkoni, jemi gati menjëherë!

✇Albeu
By: M C

Presidenti rus Vladimir Putin ka bërë një deklaratë të fortë këtë martë, kur ka deklaruar se Rusia nuk dëshiron një luftë me fuqitë evropiane, por nëse Evropa dëshiron një luftë, atëherë Rusia është gati tani për t’u ndeshur.

Sipas tij, fuqitë evropiane po bënin kërkesa për një zgjidhje të mundshme paqeje për Ukrainën, të cilat Moska i konsideron absolutisht të papranueshme.

Kjo deklaratë e sotme e presidentit rus vjen pak ditë pasi ai u shpreh publikisht, gjatë një samiti, se Europa mund ta bënte gjumin e qetë sepse Rusia nuk kishte plane për të sulmuar Europën, as tani dhe as në të ardhmen.

Sot, Vladimir Putin e ka akuzuar tashmë Evropën për “pengimin” e propozimeve të paqes nga Shtetet e Bashkuara, duke pretenduar se ato nuk kanë një “axhendë paqësore”. Ndërkohë presidenti ukrainas është shprehur se Putin po përgatit një “luftë të madhe” në Evropë në vitin 2029 ose 2030.

Asgjë që kanë bërë deri më tani aleatët e NATO-s – sanksionimi i Rusisë dhe dërgimi i më shumë armëve në Ukrainë, apo përpjekjet për negociata – nuk ka bërë punë për të ndaluar Vladimir Putin. Zelensky është përballë “sfidës së madhe”, ndërkohë që ajo që e pret në të ardhmen Ukrainën dhe pjesën tjetër të Evropës është një enigmë që një numër ekspertësh janë përpjekur ta zgjidhin.

Sipas ekspertëve dhe mediave europiane, Rusia parashikon të ndërmarrë një “operacion të ri ushtarak special” kundër NATO-s.

Sipas parashikimit, Rusia pushton Moldavinë, nëpërmjet qeverisë kukull të Transnistrisë, duke vendosur ushtarë të Koresë së Veriut të dërguar si një nder nga Kim Jong-un. Zelensky më parë ka paralajmëruar se Moldavia, së bashku me Lituaninë, Letoninë dhe Estoninë, mund të jenë objektivat e radhës të Putin pas Ukrainës.

The post Deklarata rrufe, Putin trondit Europën: Rusia nuk do luftë me ju, por nëse e kërkoni, jemi gati menjëherë! appeared first on Albeu.com.

❌