Eksperti Haxhillari shpjegon hapat që ndiqen për të përfituar rimbursim për fëmijët dhe shpenzimet arsimore
TIRANË, 17 janar /ATSH/ Prindërit që kanë fëmijë nën 18 vjeç do të përfitojnë rimbursim për shpenzimet e rritjes dhe arsimit të fëmijëve, sipas rregullave të reja të ligjit “Për tatimin mbi të ardhurat”.
Andi Haxhillari, këshilltar financiar, gjatë një interviste për Agjencinë Telegrafike Shqiptare, sqaroi se nga viti 2025 familjet mund të zbresin 48 000 lekë për çdo fëmijë dhe deri në 100 000 lekë për shpenzimet arsimore, si shkollim, libra, kurse dhe uniforma, duke ulur kështu tatimin mbi të ardhurat.
Haxhillari shpjegoi se DIVA është e detyrueshme për individët me të ardhura vjetore mbi 1,2 milionë lekë, ata që kanë pasur më shumë se një punëdhënës, ose kanë të ardhura të patatueshme.
Deklarata duhet dorëzuar online deri më 31 mars. Nëse ka tepricë tatimore, individët mund të kërkojnë rimbursim deri në 3 muaj pas dorëzimit të deklaratës.
Eksperti thotë se për të marrë zbritjet për fëmijët dhe arsimimin është e nevojshme që të ruhet dokumentacioni i shpenzimeve, si faturat e shkollimit dhe kurset e ndryshme.
Përfituesit e rimbursimit për shpenzimet arsimore dhe për fëmijët janë prindërit që janë ligjërisht të ngarkuar me fëmijë nën 18 vjeç.
Edhe prindërit që nuk kanë detyrimin për plotësimin e DIVA-s nëse duan të përfitojnë rimbursimin për fëmijët duhet të plotësojnë DIVA-n.
Çfarë është DIVA dhe pse duhet ta dorëzosh?
DIVA është Deklarata Vjetore e të Ardhurave Personale. Nëse ti ke realizuar mbi një prag të caktuar të ardhurash, ke pasur më shumë se një punëdhënës dhe ke të ardhura të cilat nuk janë tatuar, ligji të detyron ta dorëzosh këtë deklaratë brenda afatit (deri më 31 mars të vitit pasardhës). Qëllimi është që Administrata Tatimore të bëjë llogaritjen e tatimit – domethënë të krahasojë sa tatim ke paguar gjatë vitit (p.sh. të mbajtur nga paga jote çdo muaj) me sa duhej të paguaje në total, duke llogaritur të gjitha të ardhurat së bashku.
Nëse gjatë vitit ke paguar më pak tatim sesa duhej, do të dalë një detyrim për pagesë shtesë. Nëse ke paguar më shumë sesa duhej (p.sh. nëse ke përfituar zbritje tatimore shtesë), atëherë krijohet një tepricë kreditore – pra, Tatimet të kanë borxh para për t’i kthyer mbrapsht si rimbursim. Në këtë mënyrë, DIVA siguron që çdo individ në fund të vitit paguan saktësisht tatimin e ligjshëm, as më shumë e as më pak.
Kush është i detyruar të deklarojë?
Sipas ligjit, duhet të plotësosh DIVA-n nëse plotëson të paktën një nga kushtet e mëposhtme:
– Ke të ardhura bruto vjetore mbi 1,2 milionë lekë (nga çdo burim: pagë, qira, divident, interesa bankare, fitime kapitale, lojëra fati, etj.). Ky prag ishte 2 milionë lekë, por është ulur në 1,2 milionë duke filluar me të ardhurat e vitit 2024.
– Ke qenë i punësuar te më shumë se një punëdhënës njëkohësisht, pavarësisht shumës totale të të ardhurave. Edhe nëse paga jote e kombinuar është nën 1,2 milionë lekë, fakti që ke pasur dy (ose më shumë) paga paralele të detyron të deklarosh, sepse tatimi duhet rillogaritur mbi totalin.
– Ke realizuar të ardhura mbi 50 000 lekë që nuk janë tatuar në momentin e pagesës. Kjo vlen p.sh. për të ardhura nga qiraja (kur qiramarrësi është individ dhe nuk është mbajtur tatim), të ardhura nga jashtë vendit, ose çdo të ardhur tjetër ku nuk të është mbajtur tatimi në burim. Këto raste tani duhen deklaruar dhe tatuar përmes DIVA-s.
Edhe personat jorezidentë që kanë realizuar të ardhura të tatueshme në Shqipëri duhet ta dorëzojnë këtë deklaratë.
Nëse ti nuk e dorëzon fare deklaratën brenda afatit ligjor, gjobitesh me 3 000 lekë. Po ashtu, nëse nga deklarata rezulton që ke pasur tatime për të paguar dhe nuk i ke paguar në kohë, do të ngarkohesh me kamatëvonesa dhe penalitete për vonesën. Pra, është e rëndësishme ta dorëzosh në kohë DIVA-n nëse je i detyruar, jo vetëm për të shmangur gjobat, por edhe sepse përfiton rimbursimet apo zbritjet tatimore që të takojnë.
Si funksionon rimbursimi për fëmijët në ngarkim dhe shpenzimet arsimore të fëmijëve?
Lehtësitë më të reja fiskale të vendosura nga ligji, lidhen me kompensimin tatimor për familjet me fëmijë në ngarkim. Kjo skemë fillon e zbatohet për të ardhurat e vitit 2025 e në vazhdim, që do të thotë se për herë të parë do ta shohim në praktikë në deklaratën që dorëzohet në mars 2026.
Si funksionon?
Kur plotëson DIVA-n, do të kesh mundësi të deklarosh një shumë të caktuar si shpenzim i zbritshëm për çdo fëmijë nën 18 vjeç dhe për shpenzimet arsimore të tyre. Këto shpenzime të deklaruara ulen nga baza tatimore vjetore, rillogaritet tatimi i ri mbi paga, dhe krahasohet me tatimin që ke paguar gjatë vitit. Nëse tatimi i rillogaritur del më i ulët se ai që ke paguar gjatë vitit, diferenca të kthehet mbrapsht si rimbursim nga administrata tatimore.
Pra, nuk është se shteti të jep një shumë fikse parash direkt për çdo fëmijë, por të ul tatimin e paguar duke llogaritur 48 000 lekë më pak të ardhura të tatueshme për çdo fëmijë dhe deri 100 000 lekë shpenzime arsimore si të zbritshme. Kjo ulje në bazën tatimore bën që tatimi i ri i llogaritur të dalë më i vogël sesa tatimi që ishte mbajtur pa këto zbritje.
Shembull:
Nëse gjatë 2025-ës paga jote është tatuar çdo muaj normalisht, kur të deklarosh në 2026 dhe të zbresësh shpenzimet për fëmijët, mund të rezultojë që ke paguar, fjala vjen, 30 mijë lekë më shumë tatim sesa duhej. Këtë diferencë prej 30 mijë lekësh ke të drejtë ta rimarrësh nga tatimet.
Administrata Tatimore ka bërë të ditur se, pasi të plotësosh deklaratën me këto zbritje në mars, nëse rezulton tepricë kreditore, tatim i mbipaguar, mund të bësh kërkesë dhe brenda 3 muajve të marrësh paratë e rimbursimit. Pra, praktikisht, paratë që ke paguar tepër në tatim do t’i kalojnë në llogarinë tënde bankare, ose mund të zbriten nga detyrimet e tjera tatimore, sipas rregullave.
Kujdes! Rimbursimi nuk jepet automatikisht, duhet të deklarosh saktë fëmijët dhe shpenzimet për ta dhe të kërkosh rimbursimin pas konfirmimit të deklaratës. Gjithashtu, kompensimi nuk është i pakushtëzuar: duhet të keni dokumentacion që vërteton shpenzimet arsimore (fatura, mandatpagesa nga shkolla, etj.) dhe fëmija duhet të jetë realisht në ngarkimin tënd.
Kush përfiton dhe kush përjashtohet nga këto zbritje?
Përfituesit kryesorë të kësaj skeme janë prindërit rezidentë në Shqipëri, me fëmijë në ngarkim nën 18 vjeç. Ligji parashikon që çdo fëmijë nën 18 vjeç u jep prindërve të drejtën e një zbritjeje prej 48 000 lekësh në vit nga të ardhurat e tatueshme. Gjithashtu, prindërit mund të zbresin deri në 100 000 lekë në vit për shpenzimet arsimore të fëmijëve, si pagesa shkollore, libra, kurse, uniforma, etj. Megjithatë, jo të gjithë prindërit i gëzojnë njësoj këto përfitime, ka disa kufizime të rëndësishme:
Të ardhurat vjetore mbi 1,2 milionë lekë: Nëse ti ke të ardhura të larta mbi 1,2 milionë lekë/vit, përfiton vetëm zbritjen për fëmijët, pra 48 mijë lekë secili, por nuk përfiton zbritjen për shpenzimet arsimore. Logjika është se ata me të ardhura më të larta kanë përfituar tashmë një nivel zbritjeje, p.sh. ata me paga të larta paguajnë tatim më të ulët falë normave progresive të reja dhe zbritja shtesë për shkollimin u është kufizuar.
Të ardhurat vjetore deri në 1,2 milionë lekë: Prindërit me të ardhura më të ulëta ose mesatare (≤) 1.2 milionë lekë/vit i marrin të dyja përfitimet. Pra, 48 mijë lekë për çdo fëmijë dhe deri 100 mijë lekë në total për shpenzimet arsimore vjetore. Edhe nëse ke më shumë se një fëmijë, shuma maksimale për arsim mbetet 100 mijë lekë në vit, pra është fikse, pavarësisht numrit të fëmijëve.
Vetëm një prind përfiton
Nëse fëmijët janë në ngarkim të dy prindërve, zbritjet për fëmijët dhe arsimin mund t’i kërkojë vetëm njëri prej prindërve, jo të dy. Konkretisht, ligji dhe udhëzimi kërkojnë që zbritjet t’i marrë prindi me të ardhurat vjetore më të larta. Kjo për të parandaluar “dyfishimin” e përfitimit. Prindi tjetër nuk mund t’i deklarojë këto zbritje në DIVA-n e vet.
Fëmijët duhet të jenë ligjërisht “në ngarkim”: Kjo do të thotë, fëmija duhet të figurojë në certifikatën familjare të tatimpaguesit, pra, të jeni prind kujdestar ligjor i tij, dhe normalisht nën 18 vjeç gjatë vitit përkatës fiskal. Nëse fëmija ka mbushur 18 vjeç gjatë vitit, ai nuk konsiderohet më “në ngarkim” për atë vit.
Dokumentimi i shpenzimeve arsimore
Për të marrë zbritjen e 100 mijë lekëve për arsim, duhet të kesh dokumente që e provojnë se ke bërë shpenzime për arsimin e fëmijës në vitin përkatës. Administrata tatimore këshillon: ruaj faturat e pagesave për shkollë, kurse, libra, transport shkollor, etj., gjatë gjithë vitit. Pastaj, kur plotëson DIVA-n, deklaro shumën totale të këtyre shpenzimeve, deri në kufirin 100 mijë lekë. Nëse nuk ke fatura, zbritja mund të mos njihet në rast kontrolli tatimor.
Shembull
Një familje ku prindërit fitojnë 1,5 milionë lekë në vit, secili nga puna dhe kanë një fëmijë, nuk do të përfitojë uljen prej 100 mijë lekësh për shkollën, por do të përfitojë 48 mijë lekë zbritje për fëmijën. Në një familje tjetër ku të ardhurat e prindit kryesor janë 800 mijë lekë në vit dhe ka dy fëmijë, ai prind mund të deklarojë të dyja zbritjet: 2×48 000 = 96 000 lekë për fëmijët plus deri 100 000 lekë shpenzime arsimore. Kjo do t’i ulë ndjeshëm tatimin që i takon për atë vit, ndoshta deri në pikën që del me rimbursim.
Procedura e dorëzimit të deklaratës DIVA
Procesi kryhet online, përmes portalit të tatimeve në e-filing. Ti duhet të identifikohesh me NID-in tënd (Numri i Identifikimit të Tatimpaguesit) për individët rezidentë ky është numri personal i kartës ID. Deklarata plotësohet elektronikisht duke plotësuar të ardhurat në rubrikat përkatëse, paga primare, paga të tjera, qira, dividentë, interesa, etj., tatimin e mbajtur gjatë vitit për secilën, dhe zbritjet e lejuara. Formulari standard i DIVA-s përmban edhe seksione ku deklaron numrin e fëmijëve në ngarkim dhe shpenzimet arsimore (nëse ke të drejtë t’i kërkosh).
Pasi ke plotësuar të dhënat, sistemi tatimor, ose vetëllogaritjet e tua në formular, do të llogarisin automatikisht tatimin përfundimtar. Në fund, paraqitet një përmbledhje ku mund të shohësh: tatimin total të llogaritur mbi të ardhurat e deklaruara; tatimin që është paguar tashmë gjatë vitit (përmes mbajtjeve në burim nga paga, qiraja, etj.).
Rezultati final, që mund të jetë detyrim për pagesë ose tepricë për rimbursim.
Nëse del një shumë për të paguar, detyrim, atë duhet ta paguash brenda afatit ligjor që është 31 marsi i vitit pasardhës. Nëse del një shumë për t’u rimbursuar, ke të drejtë ta kërkosh këtë rimbursim me aplikim tek Drejtoria e Tatimeve brenda 3 muajve. Shuma e rimbursimit zakonisht kalohet në llogarinë bankare që ke deklaruar.
Deklarata mbi Statusin Personal
Në kuadër të lehtësirave të reja, administrata ka futur edhe konceptin e Deklaratës së Statusit Personal. Ky është një formular që i jep punëdhënësit të dhëna mbi statusin tënd (p.sh. nëse ke fëmijë në ngarkim, nëse ke punë tjetër paralelisht, etj.), në mënyrë që tatimi mujor në pagë të llogaritet drejtë gjatë vitit. Duke plotësuar këtë deklaratë te punëdhënësi, ti mund të bësh që një pjesë e zbritjeve, ato personale bazë, të aplikohen muaj për muaj, që të mos krijohet shumë diferencë në fund të vitit. Megjithatë, për zbritjet e fëmijëve dhe arsimit, aplikimi bëhet në deklaratën vjetore, pra, te DIVA.
Dorëzimi dhe konfirmimi
Pasi të kesh plotësuar DIVA-n online, e dorëzon elektronikisht dhe sistemi gjeneron një konfirmim dorëzimi. Ruaje atë konfirmim, mund ta printosh ose ta ruash si PDF, sepse është provë që ke deklaruar në afat.
Tatimet mund të kryejnë më pas verifikime të deklaratës tuaj, dhe nëse gjithçka është në rregull, deklarata konsiderohet e mbyllur. Në rast se ata konstatojnë gabime a pasaktësi, mund të të njoftojnë për saktësim ose mund ta korrigjojnë vetë, në raste specifike. Por në përgjithësi, nëse e plotëson me kujdes të dhënat, deklarata konfirmohet pa probleme.
/r.e/ /a.g/
The post Eksperti Haxhillari shpjegon hapat që ndiqen për të përfituar rimbursim për fëmijët dhe shpenzimet arsimore appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.