Nga Lindita Ăela
NĂ« fillim tĂ« viteve â80, Ksamili ishte njĂ« nga rezervatet mĂ« tĂ« mĂ«dha tĂ« kafshĂ«ve tĂ« egra nĂ« ShqipĂ«ri, i mbushur me derra, çakej dhe kaproj, ndĂ«rsa rruga pĂ«r tĂ« shkuar aty kalonte nĂ«pĂ«r njĂ« tunel tĂ« krijuar natyrshĂ«m nga portokallet dhe ullinjtĂ«. NĂ« kĂ«tĂ« qytezĂ«, e ndĂ«rtuar mbi bazĂ«n e punĂ«s vullnetare nga e gjithĂ« ShqipĂ«ria, jetonin rreth 500 familje, shumica e tĂ« cilave nuk kishin banesa fikse, por banonin nĂ« kapanonet e ngritura pĂ«r vullnetarĂ«t.
Ishte një parajsë mbi tokën shqiptare, ndaj dhe qeveria e Aleksandër Meksit, duke parë potencialin turistik të zonës, vendosi të mos zbatojë ligjin për ndarjen e tokës për anëtarët e ndërmarrjes bujqësore të fermës së Ksamilit, me arsyetimin se ajo do të përdorej për projekte madhore turistike.
I ndarĂ« nĂ« 96 parcela virtuale pa kufij realĂ« nĂ« terren, tĂ« dhĂ«na dikur nga MbretĂ«ria e Zogut pĂ«r familje gjirokastrite, Ksamili Ă«shtĂ« kthyer nĂ« qytezĂ«n ku zor se gjen kĂ«nd qĂ« nuk Ă«shtĂ« dyerve tĂ« gjykatĂ«s, qoftĂ« ky pretendent pĂ«r tâu shpallur pronar, apo dhe i shpallur âinvestitor strategjikâ nga qeveria.
PĂ«rgjatĂ« 35 viteve, ajo qĂ« dikur quhej âperla e jugutâ Ă«shtĂ« zhytur nĂ« paligjshmĂ«ri, kaos dhe shĂ«mti urbane. NdĂ«rtime tĂ« shĂ«mtuara, mungesĂ« uji, rrjet i degraduar kanalizimesh dhe plazhe tĂ« zaptuara janĂ« pasojat mĂ« tĂ« dukshme, ndĂ«rsa dokumentet e siguruara nga âshteg.orgâ tregojnĂ« njĂ« histori mafioze qĂ« nis me kultet fetare, sekserĂ«t e tokave, policĂ«t qĂ« marrin para pĂ«r tĂ« lejuar ndĂ«rtime, drejtorĂ« legalizimesh dhe hipotekash qĂ« zhvatin çdo gjĂ«, e gjykata shqiptare qĂ« certifikojnĂ« me lehtĂ«si vendime tapish, duke e kthyer Ksamilin nĂ« njĂ« qytezĂ« ku krimi i organizuar dhe interesat politike kanĂ« lĂ«nĂ« vulĂ«n e tyre tĂ« shĂ«mtisĂ«.
Prona, gjyqet dhe krimi i organizuar

Pas mĂ« shumĂ« se 20 vitesh tĂ« kaluara mes dyerve tĂ« gjykatave dhe zyrave tĂ« hipotekave, Lirika Ăoçoli pĂ«rjetoi njĂ« ndjesi çlirimi nĂ« maj tĂ« vitit 2022, kur hodhi firmĂ«n pĂ«r shitjen e rreth 20 hektarĂ«ve tokĂ« nĂ« Ksamil, njĂ« sipĂ«rfaqe e konsiderueshme buzĂ« detit, pranĂ« zonĂ«s sĂ« njohur si âPema e ThatĂ«â dhe resortit luksoz Arameras.
PĂ«r tĂ« finalizuar shitjen, ajo kishte arritur tĂ« bindte edhe 33 trashĂ«gimtarĂ«t e tjerĂ« tĂ« Sulo Hysen Ăoçolit, njĂ« ish-bej i njohur i zonĂ«s, tĂ« firmosnin dokumentacionin pĂ«rkatĂ«s. Frika se nuk do tĂ« arrinin kurrĂ« tĂ« gĂ«zonin pronĂ«n e tĂ« parĂ«ve, i bashkoi tĂ« gjithĂ« nĂ« njĂ« qĂ«llim tĂ« pĂ«rbashkĂ«t.
Edhe pse trashëgimtarët kishin fituar të drejtën e pronësisë përmes vendimeve gjyqësore, një pjesë e konsiderueshme prej 1320 hektarësh që ata pretendojnë se i përkiste stërgjyshit të tyre, nuk mund të regjistrohej në emrat e tyre për shkak të refuzimit të zyrës lokale të kadastrës në Sarandë.
Dokumentet tregojnë se mes palëve, institucioneve vendore dhe Avokaturës së Shtetit janë zhvilluar dhjetëra padi e kundërpadi, deri në korrik të vitit 2014, kur trashëgimtarët siguruan një titull ekzekutiv për regjistrimin e pronës.
âPrej vitesh nuk ia dolĂ«m ta regjistronim, ndĂ«rkohĂ« qĂ« prona jonĂ« filloi edhe tĂ« zaptohej jo vetĂ«m nga njerĂ«z me pushtet, por dhe nga ndĂ«rtime pa leje,â â tha pĂ«r âshteg.orgâ, njĂ« prej trashĂ«gimtarĂ«ve tĂ« kĂ«tij fisi, Edlira Barbullushi.
Pavarësisht vendimit të Gjykatës së Lartë, autoritetet zvarritën shqyrtimin e çështjes për më shumë se një dekadë, duke pretenduar për mbivendosje pronash.
âNa thoshin se kishte mbivendosje, ndaj nuk mund tĂ« regjistrohej prona. NĂ« fund, nuk na mbeti tjetĂ«r veçse ta shisnim,â â tregon Lirika Ăoçoli.
I vetmi që pranoi të merrte përsipër zgjidhjen e problemit me institucionet shtetërore ishte Klajdi Merkaj, një ndërtues i ri, atëherë i konsideruar i suksesshëm në sektorin e ndërtimit.
Kompania e tij, âMerkaj Investâ, kishte siguruar leje ndĂ«rtimi nĂ« disa nga zonat mĂ« tĂ« lakmuara tĂ« TiranĂ«s, me projekte me vlera miliona euro.
âAta morĂ«n pĂ«rsipĂ«r qĂ« brenda njĂ« periudhe tĂ« ekzekutonin vendimin e gjykatĂ«s, tĂ« nxirrnin certifikatat e pasurive pĂ«r tĂ« gjithĂ« trashĂ«gimtarĂ«t, ndaj edhe ne nĂ«nshkruam kontratĂ«n e porosisĂ« duke i pĂ«rcaktuar mirĂ« kushtet,â â thotĂ« Lirika.
Sipas kontratĂ«s sĂ« porosisĂ« qĂ« trashĂ«gimtarĂ«t nĂ«nshkruan me kompaninĂ«, Merkaj merrte pĂ«rsipĂ«r ekzekutimin e vendimit gjyqĂ«sor, nxjerrjen e certifikatave tĂ« pasurisĂ« dhe pĂ«rfundimin e procesit tĂ« regjistrimit brenda gjashtĂ« muajve. Pagesa pĂ«r tokĂ«n u caktua nĂ« 45 euro/mÂČ.
Megjithatë, sipas dëshmisë së Edlira Barbullushit, vlera reale e përfituar nga shitja ishte sa gjysma e çmimit të dakortësuar.
Pas kontratës, dyert e zyrës së kadastrës në Sarandë, të mbyllura për më shumë se një dekadë, u hapën brenda pak muajsh.
âDuke qenĂ« se nuk e regjistronim dot, nuk kishim zgjidhje tjetĂ«r veçse ta shisnim, edhe pse çmimi i dakortĂ«suar nĂ« kontratĂ« nĂ« tĂ« vĂ«rtetĂ« pĂ«rfundoi sa gjysma e tij,â â tregon Barbullushi.
Hetimet e mĂ«vonshme zbuluan se Klajdi Merkaj ishte njĂ« bashkĂ«punĂ«tor i ngushtĂ« i Franc dhe Hajdar Ăopjes, dy vĂ«llezĂ«r tĂ« njohur nĂ« botĂ«n e krimit, tĂ« akuzuar pĂ«r vrasje me pagesĂ«, trafik ndĂ«rkombĂ«tar droge dhe pastrim parash.
Sipas vendimeve tĂ« gjykatĂ«s dhe komunikimeve tĂ« pĂ«rgjuara nĂ« aplikacionin e enkriptuar Sky ECC, Merkaj identifikohet si personi qĂ« menaxhonte vlera tĂ« mĂ«dha monetare âcashâ pĂ«r llogari tĂ« Franc Gergely (Ăopja), duke bĂ«rĂ« transferime nga MbretĂ«ria e Bashkuar drejt ShqipĂ«risĂ«.
NĂ« biseda me Franc Ăopjen, Merkaj e informonte rregullisht pĂ«r ecurinĂ« e projekteve dhe kĂ«rkonte shuma tĂ« mĂ«dha parash pĂ«r âtĂ« lĂ«vizur punĂ«tâ.
âShtetasi Klajdi Merkaj evidentohet si njĂ« nga personat e besuar qĂ« mban dhe menaxhon vlera monetare tĂ« konsiderueshme cash pĂ«r llogari tĂ« shtetasit Franc Gergely,â â thuhet nĂ« vendimin e gjykatĂ«s.
Klajdi e informonte Ăopjen pĂ«r ecurinĂ« e projekteve dhe i kĂ«rkonte shuma tĂ« konsiderueshme parash sa herĂ« i dilte nevoja.
âPĂ«r tĂ« dy vendet jemi konsumuar lart pĂ«r tâu realizu. Kemi marrĂ« ok,â â i shkruan ai Franc Ăopjes, ndĂ«rkohĂ« qĂ« komunikimet e tyre u bĂ«nĂ« pjesĂ« e njĂ« dosjeje tĂ« zgjeruar tĂ« GjykatĂ«s sĂ« Posaçme mbi organizatĂ«n âĂopjaâ.
Rrjeti i Ăopjas dhe milionat qĂ« lanĂ« ShqipĂ«rinĂ«

NĂ«se dikush do tĂ« kĂ«rkonte tĂ« kuptonte sesi krimi i organizuar nĂ« ShqipĂ«ri evoluon nga rruga nĂ« institucione, nga dhuna nĂ« ndĂ«rtim, nga errĂ«sira nĂ« fasadĂ« tĂ« ndritshme urbane, mjafton tĂ« ndjekĂ« gjurmĂ«t e organizatĂ«s kriminale âĂopjaâ. E ngritur nga dy vĂ«llezĂ«r nga Elbasani, Franc dhe Hajdar Ăopja, kjo organizatĂ« u kthye nga njĂ« grup shpĂ«rndarĂ«sish tĂ« thjeshtĂ« kokaine nĂ« njĂ« rrjet tĂ« fuqishĂ«m qĂ« operonte nĂ« trafik ndĂ«rkombĂ«tar droge, vrasje me pagesĂ« dhe pastrim tĂ« sofistikuar parash pĂ«rmes sektorit tĂ« ndĂ«rtimit dhe financĂ«s nĂ« ShqipĂ«ri.
Rruga e tyre nisi nĂ« Itali, aty ku nĂ« mesin e viteve 2000, dy vĂ«llezĂ«rit nisĂ«n tĂ« shpĂ«rndanin kokainĂ« nĂ« lagje periferike. Shpejt, lidhjet me furnitorĂ«t u thelluan, rrjeti u zgjerua dhe aktiviteti kaloi kufijtĂ« e ItalisĂ«. NĂ« mĂ« pak se njĂ« dekadĂ«, emri âĂopjaâ u bĂ« i njohur nĂ« qarqet kriminale tĂ« BelgjikĂ«s, HolandĂ«s dhe BritanisĂ« sĂ« Madhe, ku organizata shquhej pĂ«r efikasitetin nĂ« trafikimin e kokainĂ«s dhe pĂ«rdorimin e dhunĂ«s pa kompromis kundĂ«r rivalĂ«ve.
NĂ« vitet 2018â2020, organizata akuzohet pĂ«r tĂ« paktĂ«n shtatĂ« vrasje dhe dy plagosje, nĂ« pĂ«rpjekje pĂ«r tĂ« eliminuar grupin rival âAlibejâ. Por ajo qĂ« e veçon kĂ«tĂ« organizatĂ« nuk Ă«shtĂ« vetĂ«m brutaliteti, por mĂ«nyra se si ajo kĂ«rkoi tĂ« ngjitej nĂ« sipĂ«rfaqe, duke âlarĂ«â paratĂ« nĂ« rrjedhĂ«n e sipĂ«rmarrjes legale, sidomos pĂ«rmes ndĂ«rtimit nĂ« TiranĂ«.
NĂ« prillin e vitit 2019, grupi u pĂ«rfshi edhe nĂ« njĂ« prej krimeve mĂ« tĂ« bujshme nĂ« vend, grabitjen me armĂ« tĂ« 4.6 milionĂ« eurove brenda pistĂ«s sĂ« aeroportit tĂ« Rinasit, njĂ« akt qĂ«, sipas SPAK, u krye nĂ«n drejtimin dhe me logjistikĂ«n e organizatĂ«s Ăopja.
NĂ« vitin 2020, Franc Ăopja u zhvendos nĂ« Dubai, njĂ« strehĂ« e preferuar pĂ«r kriminelĂ«t shqiptarĂ« qĂ« kĂ«rkojnĂ« tĂ« shmangin arrestimin apo atentatet. Prej andej, ai nisi tĂ« menaxhonte transferimin e miliona eurove nga aktivitetet e paligjshme nĂ« ndĂ«rtim, blerje pronash dhe investime qĂ« nuk do tĂ« tĂ«rhiqnin vĂ«mendje.
Vetëm gjatë atij viti, ai solli në Shqipëri të paktën 7.5 milionë euro cash, një vit më pas, në 2021, dyshohet se një shumë edhe më e madhe, rreth 15.4 milionë euro, u përdor për blerjen e lingotave të arit.
ParatĂ« pĂ«rdoreshin, zhvendoseshin, fshiheshin dhe shndĂ«rroheshin nĂ« investime legale nĂ«pĂ«rmjet njĂ« rrjeti tĂ« ndĂ«rlikuar kompanish dhe bashkĂ«punĂ«torĂ«sh. Kompania âElba Betonâ dyshohet tĂ« jetĂ« njĂ« nga ndĂ«rmjetĂ«sit mĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m tĂ« pastrimit.
E themeluar nĂ« vitin 2001 nga Arben Lamçja, njĂ« ish i dĂ«nuar nĂ« Itali pĂ«r shfrytĂ«zim prostitucioni dhe njĂ« figurĂ« e afĂ«rt me Ăopjan, kjo kompani u transferua mĂ« vonĂ« nĂ« emĂ«r tĂ« Arjan Ormenajt, por Lamçja mbeti kontrolluesi real.
NĂ« komunikimet e siguruara nga prokuroria, ai kĂ«rkon miratimin e Franc Ăopjas pĂ«r njĂ« investim ndĂ«rtimi me vlerĂ« dy milionĂ« euro.
PĂ«rveç sektorit tĂ« ndĂ«rtimit, njĂ« tjetĂ«r hallkĂ« e rĂ«ndĂ«sishme e pastrimit tĂ« parave ishin pikat e kĂ«mbimit valutor. NjĂ« nga kĂ«to pika, âB.Lika, Ăimi & Keniâ, ndodhej nĂ« zemĂ«r tĂ« TiranĂ«s, pĂ«rballĂ« BankĂ«s sĂ« ShqipĂ«risĂ«. Prokuroria ka dokumentuar se aty janĂ« mbajtur cash rreth 2.3 milionĂ« euro pĂ«r llogari tĂ« Ăopjas.
NĂ« njĂ« rast tjetĂ«r, njĂ« farmacist me emrin Dorjan Dyli ka tĂ«rhequr 121 mijĂ« euro nga kjo pikĂ« pĂ«r tĂ« paguar kĂ«stin e parĂ« tĂ« njĂ« apartamenti nĂ« njĂ« pallat tĂ« identifikuar si âme fasadĂ« tĂ« kuqeâ, pĂ«rballĂ« Fakultetit Ekonomik.
Pjesa tjetër e shumës, 236 mijë euro në total, është mbuluar me një kredi fiktive të marrë në bankë dhe më pas shlyer me para të pista.
NĂ« korrik 2023, pas hetimesh tĂ« gjata dhe bashkĂ«punimi ndĂ«rkombĂ«tar, organizata âĂopjaâ u godit nĂ« kuadĂ«r tĂ« operacionit âGorgonâ.
U arrestuan dhjetĂ«ra persona nĂ« ShqipĂ«ri, KosovĂ«, BelgjikĂ« dhe HolandĂ«. Franc Ăopja u arrestua nĂ« Dubai dhe u ekstradua nĂ« BelgjikĂ« si urdhĂ«rues i njĂ« vrasjeje qĂ« kishte lidhje me prishjen e pazareve tĂ« drogĂ«s. Lamçja u arrestua nĂ« KosovĂ« dhe u ekstradua, ndĂ«rsa Ormenaj Ă«shtĂ« ende nĂ« kĂ«rkim.
Hetimet zbuluan se organizata kishte filluar të përdorte edhe teknologjinë moderne për të shmangur gjurmët e pasurive.
Përmes përdorimit të kriptovalutave dhe skemave të sofistikuara digjitale, grupi realizonte transferta të fshehta, pagesa të koduara dhe mbante asete të mëdha në kuleta digjitale. Falë bashkëpunimit të Byrosë Kombëtare të Hetimit me EUROPOL dhe policisë së Belgjikës, Holandës dhe Spanjës, u arrit të gjurmohej dhe sekuestrohej një vlerë mbi 10 milionë dollarë amerikanë në kriptovaluta. Ky ishte sekuestrimi më i madh digjital i bërë ndonjëherë nga autoritetet shqiptare.
Më 28 nëntor 2024, Gjykata e Posaçme miratoi sekuestrimin e aseteve të organizatës, që përfshin 4 llogari bankare me afro 130 mijë euro, 4 vila me truall, një hotel në Tiranë, 14 troje ndërtimi, 4 garazhe, 5 njësi shërbimi, 3 apartamente, njëri prej tyre dublex, dhe një shoqëri tregtare me të gjitha llogaritë përkatëse.
Prokuroria e Posaçme deklaron se vetëm gjatë vitit 2022, organizata ka transferuar rreth 7.5 milionë euro në Shqipëri përmes strukturave financiare të sofistikuara që synonin pastrimin e parave të drogës përmes investimeve në ndërtim.
Prona prej 20 hektarësh në Ksamil, me tu regjistruar nga kadastra shtetërore, u shit me një vlerë prej 18 milionë eurosh.
âNa e zaptonin, nuk kishim mundĂ«si ta mbronim mĂ«. E shitĂ«m sepse nuk kishim zgjidhje tjetĂ«r,â â u shpreh njĂ« prej trashĂ«gimtarĂ«ve Ăoçoli pĂ«r âshteg.orgâ.
BlerĂ«si rezulton tĂ« jetĂ« Endri Merkaj, binjaku i Klajdit, i cili mori nĂ« pronĂ«si kompaninĂ« âMerkaj 3â sh.p.k., e themeluar nĂ« vitin 2013 me aktivitet tregtar nĂ« shitjen e gomave. Aktualisht, kompania ka kaluar nĂ« sektorin e ndĂ«rtimit.
Endri Merkaj nuk iu pĂ«rgjigj kĂ«rkesĂ«s sĂ« âshteg.orgâ pĂ«r koment deri nĂ« publikimin e kĂ«tij shkrimi, ndĂ«rsa prona nĂ« fjalĂ« nuk figuron nĂ« listĂ«n e pasurive tĂ« sekuestruara nga Prokuroria e Posaçme nĂ« lidhje me vĂ«llezĂ«rit Ăopja.
âĂĂ«shtja Ă«shtĂ« nĂ« fazĂ« hetimi dhe pĂ«r shkak tĂ« sekretit hetimor, nuk mund tĂ« bĂ«hen publike mĂ« shumĂ« informacione,â â deklaroi Prokuroria e Posaçme.
TrashĂ«gimtarĂ«t e Sulo Ăoçolit nuk janĂ« tĂ« vetmit qĂ« kanĂ« gjetur âzgjidhjeâ pĂ«rmes personave qĂ« garantojnĂ« firmosje tĂ« dokumenteve nĂ« institucionet shtetĂ«rore.
Sipas dokumenteve tĂ« siguruara nga âshteg.orgâ nĂ« Ksamil janĂ« me qindra procese gjyqĂ«sore tĂ« hapura mes trashĂ«gimtarĂ«ve tĂ« ish-çifligarĂ«ve dhe âpronarĂ«veâ tĂ« rinj qĂ« janĂ« shpallur tĂ« tillĂ« me dokumente tĂ« falsifikuara dhe tĂ« legalizuara nga vendime gjykatash apo komisione tĂ« kthimit tĂ« pronave.
Ka dyshime se mijëra hektarë tokë në Ksamil janë tjetërsuar nëpërmjet falsifikimeve.
Aq e madhe Ă«shtĂ« katrahura, sa ish-kryetari i task-forcĂ«s sĂ« QeverisĂ« Rama, Alket Hyseni, deklaroi se shteti duhet tĂ« marr detin pĂ«r tĂ« kompensuar âpronarĂ«tâ e shpallur me vendime gjykatash.
âKsamili Ă«shtĂ« 1320 hektarĂ«. PĂ«r tĂ« mbuluar tĂ« gjithĂ« âpronarĂ«tâ, na duhen 3 mijĂ« hektarĂ«, pra duhet tĂ« hyjmĂ« nĂ« det. Tani kanĂ« marrĂ« edhe Parkun e Butrintit,â â deklaroi Hyseni nĂ« cilĂ«sinĂ« e kryetarit tĂ« taks-forcĂ«s sĂ« kabinetit tĂ« parĂ« tĂ« qeverisĂ« Rama.
âPika e vogĂ«lâ qĂ« po fundos Ksamilin

Rreth 33 vjet më parë, Bashkim Dulaj u vendos në kodrën e Manastirit, në hyrje të qytezës së Ksamilit. Asokohe, në këtë zonë të izoluar, shtëpitë e banimit numëroheshin me gishta, ndërsa i vetmi objekt i mbetur ishte një repart i braktisur ushtarak.
Me punë të ndershme dhe kursime nga emigracioni, Dulaj ndërtoi një shtëpi për familjen e tij. Legalizimi i saj u bë bashkë me 500 metra katrorë tokë, ndërsa ai ruan ende çdo dokument dhe pagesë që ka bërë në emër të shtetit për të drejtën e pronësisë. Sot, ai jeton aty me fëmijët dhe familjen.
Lagjja e Manastirit numëron mbi 200 shtëpi, të ndërtuara nga banorë të ardhur kryesisht nga zonat përreth. Pjesa më e madhe e tyre nuk zotëron dokumente pronësie, përveç faturave të legalizimit.
âNe prisnim tĂ« merrnim tapitĂ« e shtĂ«pive, sepse kemi paguar çdo gjĂ« sipas ligjit. Por mĂ« pas mĂ«suam se procesi ishte pezulluar me urdhĂ«r nga lart,â â thotĂ« Bashkimi.
Pak prej tyre kanë arritur të marrin certifikata pronësie, ndonëse u janë bërë premtime të përsëritura në çdo cikël zgjedhor.
Ndërkohë që banorët kërkonin zgjidhje nga institucionet, qeveria në Tiranë kishte plane të tjera për këtë zonë të lakmuar buzë detit, një nga pjesët më të vlerësuara të bregdetit shqiptar.
NĂ« vitin 2025, KĂ«shilli KombĂ«tar i Territorit miratoi njĂ« projekt zhvillimor me vlerĂ« 28 milionĂ« euro: âKsamil Seaside Resort & Residential â The Mirrors, Faza Iâ, i financuar nga shoqĂ«ria âPremium Finance Investâ.
Resorti është i parashikuara të zhvillohet në një sipërfaqe prej 139.358 m2 ku do të ndërtohen vileta dy katëshe me një sipërfaqe ndërtimi 32.575 m2.

Dokumentet tregojnë se vendimi u mor në të njëjtën periudhë kur banorët e Manastirit u informuan për pezullimin e procesit të certifikimit të pronave të tyre, ndërsa pronarët i ofruan institucioneve lokale edhe objektet që sipas tyre ishin ndërtuar në mënyrë informale.
Projekti pĂ«r ndĂ«rtimin e resortit Ă«shtĂ« firmosur nga ish-ministrja e Turizmit Mirela Kumbaro dhe Kryeministri Edi Rama, ndĂ«rsa prona qĂ« do tĂ« ndĂ«rtohet resorti figuron tĂ« jetĂ« Ilirjana Demiraj Ăoçoli, njĂ« prej trashĂ«gimtareve tĂ« familjes Ăoçoli.
Për ironi, ndërkohë që një pjesë e qeverisë mbështeste projektin dhe e konsideronte si zhvillim strategjik turistik, një pjesë tjetër e saj përballej në gjykatë me po të njëjtët trashëgimtarë për pronësinë e tokave në zonë.
Avokatura e Shtetit, bashkĂ« me zyrat lokale, Ă«shtĂ« pĂ«rfshirĂ« nĂ« njĂ« proces tĂ« gjatĂ« gjyqĂ«sor ndaj trashĂ«gimtarĂ«ve tĂ« Isuf Ăoçolit, tĂ« cilĂ«t pretendojnĂ« pronĂ«sinĂ« mbi njĂ« sipĂ«rfaqe prej 1.320 hektarĂ«sh nĂ« Ksamil.
Sipas tyre, toka e trashĂ«guar pĂ«rfshin kufijtĂ« ânga njĂ«ra anĂ« deti, nga ana tjetĂ«r lumi Vivar, liqeni i Djallanit dhe kullota pranĂ« Manastirit tĂ« ShĂ«n Gjergjitâ.
Proceset gjyqĂ«sore janĂ« zhvilluar mbi vendime tĂ« Komisionit Vendor tĂ« Kthimit tĂ« Pronave nĂ« Qarkun VlorĂ«, dhĂ«nĂ« nĂ« vitet 2006â2007. Avokatura e Shtetit ka kundĂ«rshtuar vendimet, duke pretenduar se janĂ« dhĂ«nĂ« nĂ« shkelje tĂ« ligjit dhe cenojnĂ« pronĂ«sinĂ« shtetĂ«rore.
Sipas dokumenteve tĂ« Arkivit ShtetĂ«ror, Avokatura ka pretenduar bashkĂ«pronĂ«si tĂ« tokave tĂ« pĂ«rfshira dhe ka listuar njĂ« sĂ«rĂ« ligjesh tĂ« shkelura, pĂ«rfshirĂ« ligjin âPĂ«r pronat e paluajtshme tĂ« shtetitâ dhe ligjin âPĂ«r rezervat ujoreâ.
âProna ndodhet nĂ« njĂ« zonĂ« me pĂ«rparĂ«si pĂ«r zhvillimin e turizmit dhe pĂ«rfshin edhe bregun e detit, çka e bĂ«n vendimin e komisionit tĂ« pavlefshĂ«m,â â thuhet nĂ« njĂ« nga paditĂ« e AvokaturĂ«s.
Gjithsesi, pavarĂ«sisht pĂ«rpjekjeve, Avokatura e Shtetit e ka humbur betejĂ«n nĂ« GjykatĂ«n e LartĂ«. Ironikisht, njĂ« nga pĂ«rfitueset kryesore tĂ« kĂ«tij vendimi Ă«shtĂ« pikĂ«risht Ilirjana Demiraj Ăoçoli, trashĂ«gimtare dhe pronare e tokĂ«s mbi tĂ« cilĂ«n do tĂ« ndĂ«rtohet resorti luksoz nĂ« plazhin e Pasqyrave.
Ish-ministrja e Turizmit, Mirela Kumbaro, e ka cilĂ«suar ndĂ«rtimin e kĂ«tij resorti si njĂ« âpikĂ« tĂ« vogĂ«lâ tĂ« projektit zhvillimor tĂ« turizmit nĂ« Ksamil. Por pĂ«r banorĂ«t, kjo âpikĂ«â po shndĂ«rrohet nĂ« fundin e shtĂ«pive tĂ« tyre.
Sipas dëshmive, kompania që ka marrë lejen e ndërtimit ka vendosur tabela me planin e projektit pikërisht në zonën ku ndodhen banesat aktuale të banorëve të Manastirit.
Ky veprim ka shkaktuar protesta dhe frikë të përhapur mes familjeve, të cilat, megjithëse nuk janë zyrtarisht të njoftuar për ndonjë vendim për shembje, ndihen të kërcënuar nga çdo zhvillim i mëtejshëm.
âTabelat janĂ« sinjali i parĂ« se do tĂ« humbasim shtĂ«pitĂ« dhe jetĂ«n qĂ« kemi ndĂ«rtuar me mund nĂ« kĂ«to vite,â â deklaruan ata pĂ«r âshteg.orgâ.
Dokumentet tregojnë se, të paktën 19 banesa në Manastir janë evidentuar si ndërtime in-formale për të cilën është kërkuar shembja e banesave nga IKM-të apo mos vijimi i procedurave të legalizimit nga strukturat lokale në Sarandë.
Të gjithë të kërcënuar

Në fillimverën e vitit 2019, Ksamil u vu në qendër të vëmendjes ndërkombëtare kur ish-presidenti francez Nicolas Sarkozy dhe bashkëshortja e tij Carla Bruni qëndruan në një resort luksoz në zonë, ndërsa Bruni mbajti një koncert në Teatrin Antik të Butrintit me rastin e Ditës Ndërkombëtare të Muzikës.
MĂ« 22 qershor, Kryeministri Edi Rama publikoi qĂ«ndrimin e çiftit presidencial nĂ« rrjetet sociale, duke e cilĂ«suar eventin si âfoto e ditĂ«sâ ndĂ«rsa pamjet tregonin momente relaksimi mes dy familjeve. Media zbuloi se çifti presidencial francez qĂ«ndroi nĂ« resortin âKep Merliâ e qĂ« nga ajo kohĂ«, personazhe tĂ« njohur si vajza e Presidentit tĂ« Bashkuara tĂ« AmerikĂ«s, Ivanka Trump apo edhe Mira Murati janĂ« pĂ«rfolur se kanĂ« pushuar aty, ndĂ«rsa gjiri i Ksamilit Ă«shtĂ« cilĂ«suar nga shumĂ« si njĂ« prej mĂ« tĂ« bukurve nĂ« vend, shpesh i krahasuar me âMaldivet Shqiptareâ.
Pavarësisht luksit që gëzojnë personazhet e famshëm dhe privatësisë që ofron resorti me 63 vila, dokumentet tregojnë një realitet tjetër.
BanorĂ«t e Manastirit nuk janĂ« tĂ« vetmit qĂ« ndihen tĂ« âkĂ«rcĂ«nuarâ nga vendimet e gjykatave qĂ« njohin dhe u rikthejnĂ« pronat me dokumente tĂ« kontestueshme.
Projekti i vlerĂ«suar nga qeveria si âinvestim strategjikâ nĂ« turizĂ«m, rezulton tĂ« ketĂ« mbivendosje me pronat e rikthyera tĂ« trashĂ«gimtarĂ«ve tĂ« Isuf Ăoçolit.
Për këto prona, Avokatura e Shtetit ka ngritur një sërë pikëpyetjesh për ligjshmërinë e akteve, nëpërmjet të cilave ndër vite janë dhënë vendime nga zyrat lokale për kthimin dhe kompensimin e pronave, të cilat më pas janë ligjëruar me vendime gjykate.

Dokumentet tregojnĂ« se gjiri ku Ă«shtĂ« miratuar leja e ndĂ«rtimit, nĂ« maj tĂ« vitit 2005 ishte pronĂ« shtetĂ«rore, ndaj kompanisĂ« iu dha statusi âperson i stimuluarâ.
Ndryshimet ligjore tĂ« miratuara nĂ« vitin 2009, pĂ«r ârregullimin e pronĂ«sisĂ« mbi truallin shtetĂ«ror nĂ« zonat e zhvillimit tĂ« turizmitâ, i dhanĂ« tĂ« drejtĂ« subjekteve qĂ« kishin kĂ«tĂ« status tĂ« kalonin pronĂ«sinĂ« dhe tĂ« privatizonin truallin me tĂ« cilin mĂ« herĂ«t kishin nĂ«nshkruar marrĂ«veshje me shtetin shqiptar. Kjo e drejtĂ« parashikohet edhe nĂ« rastin kur mbi truallin zonĂ« e stimuluar ka pronarĂ« tĂ« cilĂ«t janĂ« njohur si tĂ« tillĂ« pas vendimit tĂ« dhĂ«nies sĂ« statusit âperson i stimuluarâ.
ShoqĂ«ria qĂ« qĂ«ndron pas resortit turistik âKep Merlitâ aplikoi pĂ«r privatizimin e truallit ku ishte ngritur resorti, ku sipas vendimeve gjyqĂ«sore, njĂ« sipĂ«rfaqe prej 210.469 mÂČ i ishte njohur trashĂ«gimtarĂ«ve Ăoçoli.
NjĂ« vendim qeverisĂ« Rama dhĂ«nĂ« mĂ« 2015 hapi rrugĂ«n privatizimit tĂ« pronĂ«s duke miratuar edhe shpronĂ«simin e trashĂ«gimtarĂ«ve tĂ« Isuf Ăoçolit pĂ«r kĂ«tĂ« sipĂ«rfaqe.
Por, pavarësisht vendimit te qeverisë, procesi u ndërpre papritur. Agjencia Shtetërore e Kadastrës pezulloi procedurën e privatizimit pa dhënë asnjë shpjegim zyrtar.
Në 2021 kur ASHK vijoi me lëshimin e faturës për blerjen e tokës u konstatua se kishte pasaktësi në mënyrën e llogaritjes se çmimit dhe në rilevimin topografik të zonës, pa-saktësi këto të konstatuara edhe nga Drejtoria e Apelimit dhe Bashkëqeverisjes.
Në tetor të 2021 një vendim i dalë nga ky institucion urdhëron ASHK-në të përmirësojë regjistrin kadastral dhe të vijojë procedurat e kalimit të pronësisë, por nuk është ekzekutuar nga kadastra lokale.
Deri nĂ« momentin e publikimit tĂ« kĂ«tij shkrimi, Agjencia ShtetĂ«rore e KadastrĂ«s (ASHK) nuk iu pĂ«rgjigj kĂ«rkesave pĂ«r koment mbi gjetjet e âshteg.orgâ lidhur me çështjet e regjistrimit tĂ« pasurive nĂ« Ksamil.
NdĂ«rkohĂ«, Agjencia Shqiptare e Zhvillimit tĂ« Investimeve, e cila nĂ« shtator tĂ« vitit 2019 i akordoi kompanisĂ« statusin e investitorit strategjik pĂ«r realizimin e projektit âKep Merli Eco Resortâ, me njĂ« vlerĂ« tĂ« parashikuar prej 78 milionĂ« euro dhe njĂ« sipĂ«rfaqe prej 250 mijĂ« metrash katrorĂ«, sqaroi pĂ«r âshteg.orgâ se kompetencat pĂ«r çështjet e regjistrimin e pasurisĂ« i pĂ«rkasin ASHK-sĂ«, bazuar nĂ« legjislacionin nĂ« fuqi.
Nga ana tjetër, përfaqësues të shoqërisë zhvilluese deklaruan se statusi i investitorit strategjik ka qenë më shumë formal sesa funksional.
âProcedura e dhĂ«nies sĂ« statusit tĂ« investitorit strategjik nuk ka qenĂ« as efektive dhe as funksionale nĂ« praktikĂ« pĂ«r njĂ« projekt tĂ« pĂ«rmasave dhe kompleksitetit tĂ« âKep Merliâ. Ai Ă«shtĂ« trajtuar mĂ« tepĂ«r si njĂ« formulĂ« teorike nĂ« letĂ«r sesa si njĂ« mekanizĂ«m real dhe i zbatueshĂ«m qĂ« ofron pĂ«rfitime konkrete, mbĂ«shtetje institucionale apo pĂ«rshpejtim tĂ« proceseve administrative,â â u shpreh kompania pĂ«r âshteg.orgâ.
Ligji për investimet strategjike, i miratuar nga Kuvendi në vitin 2015, synonte të nxitë investimet në turizëm dhe sektorë të tjerë të prioritarë për zhvillimin ekonomik.
Ădo investim mbi 5 milionĂ« euro, qĂ« krijon tĂ« paktĂ«n 80 vende pune, pĂ«rfiton kĂ«tĂ« status dhe pĂ«rfshin mbĂ«shtetje infrastrukturore nga shteti, si lidhje energjetike, ujĂ«sjellĂ«s, kanalizime dhe rrugĂ«.
Të dhënat tregojnë se përfitimet më të mëdha nga këto procedura të thjeshtuara dhe të përshpejtuara i kanë marrë një grusht biznesmenësh vendas.
Fillimisht, afati për aplikim për statusin përfundonte në dhjetor 2018, por është shtyrë disa herë.
Në mars 2024, afati u shty sërish deri më 31 dhjetor, mes debateve të forta politike dhe mungesës së kuorumit parlamentar.
NjĂ« studim i organizatĂ«s âQĂ«ndresa Qytetareâ nĂ« vitin 2021 tregoi se shumica e investimeve tĂ« miratuara ishin vendase, tĂ« fokusuara nĂ« sektorin e ndĂ«rtimit dhe turizmit, ndĂ«rsa transparenca dhe pĂ«rfshirja e komuniteteve lokale ka qenĂ« thuajse inekzistente.
Ekspertë dhe përfaqësues të opozitës e kanë kritikuar ligjin si mjet që lehtëson shpronësimet dhe krijon presion ndaj pronarëve legjitimë, duke favorizuar kompani të lidhura me interesat qeveritare.
Për më tepër, kritikohet fakti që ligji ndërhyn në marrëdhëniet mes pronarëve privatë dhe investitorëve, duke ushtruar presion mbi pronarët për të pranuar marrëveshje, pasi në të kundërtën, shteti mund të ndërhyjë me shpronësime, shpesh për një vlerë më të ulët sesa ajo e tregut.
Një pronë fantazmë në zemër të Ksamilit

Ndërsa banorët e Manastirit përballen me vendime të diskutueshme që u rrezikojnë pronat, një tjetër histori në Ksamil hedh dritë mbi mënyrën se si prona publike është përvetësuar përmes dokumentesh të dyshimta, aktesh noteriale dhe vendimesh gjyqësore të kontestuara.
Në maj të vitit 2006, një shtetas me emrin Rebani Bocai i dha Kryegjyshatës Botërore Bektashiane një shumë prej 2 miliardë lekësh për të blerë një pronë në Ksamil që, sipas pretendimeve të kryegjyshatës, i përkiste asaj. Në kontratën e nënshkruar mes tij dhe Komitetit Bektashian, përfaqësuar nga Baba Besnik Fekushi, thuhet se pagesa u krye jashtë zyrës noteriale. Vetëm tre muaj më vonë, Bocai nënshkroi një kontratë të dytë, kësaj here marrëveshje qiraje për të njëjtën pronë, me vlerë 100 mijë dollarë për një afat 99-vjeçar, që do të paguhej në dy këste.
BĂ«hej fjalĂ« pĂ«r njĂ« sipĂ«rfaqe prej 137 hektarĂ«sh kullotĂ« nĂ« Ksamil, njĂ« tokĂ« dikur e pĂ«rbashkĂ«t mes familjeve tĂ« mĂ«dha gjirokastrite dhe institucioneve fetare, siç Ă«shtĂ« âTeqeja e Zallitâ. Secili prej tyre kishte njĂ« pjesĂ« tĂ« caktuar tĂ« kĂ«saj pasurie virtuale. Fjala vjen âTeqeja e Zallitâ kishte 6/96 dikush tjetĂ«r 2/96 e kĂ«shtu me radhĂ«. Ata merrnin tĂ« ardhurat nga administrimi i kĂ«tyre kullotave tĂ« cilat ende nuk kishin kufij nĂ« terren, por vetĂ«m sipĂ«rfaqe virtuale.
NĂ« korrik tĂ« vitit 2006, njĂ« vendim i GjykatĂ«s sĂ« SarandĂ«s e njohu pronĂ«n nĂ« fjalĂ« si pronĂ«si tĂ« TeqesĂ«, bazuar nĂ« njĂ« âzotimâ tĂ« vitit 1927 sipas tĂ« cilit sipĂ«rfaqja ishte blerĂ« nga Zylejha dhe HanĂ«me Riza Ăoçoli.
Pavarësisht se dokumentet e zyrave të pronave përfshinin plot 8 vendime kontradiktore, prona në vitin 2009 u regjistrua përfundimisht në emër të Kryegjyshatës Bektashiane.
Pas regjistrimit, prona u nda dhe njĂ« pjesĂ« e saj, rreth 250.000 mÂČ, pĂ«rfundoi nĂ« duart e Rebani Bocait. Aty nisi njĂ« seri shitjesh me ritĂ«m tĂ« shpejtĂ«: toka kalonte nga njĂ« emĂ«r nĂ« tjetrin, pĂ«rmes kontratave, garancive bankare, noterĂ«ve dhe regjistrimeve zyrtare.
PjesĂ« tĂ« pronĂ«s iu shitĂ«n shoqĂ«risĂ« âDolaâ sh.p.k., âKsamil Investmentâ, u pĂ«rdorĂ«n pĂ«r garanci nĂ« Union Bank, kaluan nĂ« pronĂ«si tĂ« bankĂ«s Credins dhe madje pĂ«rfunduan edhe tek pĂ«rmbarues privatĂ«.
Emra të tjerë si Bujar Nurka, Shkëlqim Beshiri, Rahman Selmanllari, Erion dhe Dashnor Cenokaci dolën si pronarët e radhës të tokës që fillimisht nuk ekzistonte.
Sipas një vendimi të vitit 2012, edhe vetë Bocait iu shpronësua një pjesë e tokës, që më pas kaloi në emër të palëve të tjera.
Banorët që jetonin në ato troje, shpesh pa dokumente, nisën të merrnin njoftime qiraje nga persona të panjohur. Disa protestuan, të tjerë u ankuan në komuna, shumë heshtën.
Komuna e Ksamilit nisi një betejë ligjore, kërkoi pavlefshmërinë e vendimit nr. 188, nisi kallëzim penal dhe përmes një relacioni drejtuar KLD-së, Ministrisë së Drejtësisë dhe Prokurorisë, pretendoi se toka ishte publike, se dokumentet ishin false dhe vendimet ishin marrë në shkelje të çdo ligji.
Petrit Aliaj ishte gjyqtari qĂ« gjatĂ« viteve 2006â2009 firmosi katĂ«r vendime qĂ« e njohĂ«n tokĂ«n si pronĂ« tĂ« KryegjyshatĂ«s. Vendimet e tij filluan me njĂ« sipĂ«rfaqe tĂ« vogĂ«l, por pĂ«rmes interpretimesh gjyqĂ«sore dhe pa asnjĂ« hetim tĂ« thelluar mbi origjinĂ«n e dokumenteve, ai e zgjeroi pronĂ«n deri nĂ« 137.5 hektarĂ«.
Pas një hetimi të nisur nga Prokuroria e Vlorës në vitin 2013, Gjykata dënoi tre zyrtarë të AKKP-së Petraq Puleri (1 vit e 6 muaj burg), Besnik Dine dhe Emiljana Pandazo (me nga 6 muaj) për shpërdorim detyre.
Edhe pse çështja penale provoi se prona ishte përfituar përmes dokumenteve të falsifikuara, vendimi i kthimit të pronës nuk u shfuqizua.
Përpjekjet e dështuara të qeverisë
NĂ« kuadĂ«r tĂ« nismave pĂ«r tĂ« ndalur abuzimin me tokat publike, qeveria âRamaâ ngriti njĂ« task-forcĂ« pĂ«r verifikimin e vendimeve tĂ« dyshimta. Por prona e pĂ«rfituar nga Kryegjyshata mbeti e paprekur.
As konkluzionet e grupit të punës të drejtuar nga Kryeministri nuk mjaftuan për të rrëzuar zinxhirin e falsifikimeve që qëndronte në bazë të pronësisë.
Më 30 maj 2018, Gjykata e Sarandës, me trup gjykues të përbërë nga Pëllumb Vehbi, Pashk Gjaci dhe Sokol Pina, rrëzoi padinë e ngritur nga Këshilli i Ministrave ndaj Kryegjyshatës.
Avokatura e Shtetit solli prova qĂ« tregonin se dokumenti i vitit 1927, mbi tĂ« cilin bazohej pronĂ«sia, ishte fals. NĂ« tĂ« thuhej se toka ishte blerĂ« nga dy vajzat e Riza Ăoçolit, Zylejha dhe HanĂ«me.
Por njĂ« verifikim nĂ« regjistrat civilĂ« vĂ«rtetoi se Ăoçoli kishte vetĂ«m njĂ« vajzĂ« dhe njĂ« djalĂ«, Selfo Ăoçoli. Personazhet e aktit noterial rezultonin tĂ« sajuar.
MegjithatĂ«, gjykata refuzoi tĂ« marrĂ« nĂ« shqyrtim vĂ«rtetĂ«sinĂ« e dokumentit, duke argumentuar se ânjohja e pavĂ«rtetĂ«sisĂ« sĂ« kĂ«tij dokumenti nuk Ă«shtĂ« objekt i drejtpĂ«rdrejtĂ« i kĂ«tij gjykimi.â njĂ« dokument i lĂ«shuar nga Zyra e HipotekĂ«s nĂ« DelvinĂ« nĂ« vitin 1996, qĂ« i njihte pronĂ«sinĂ« KryegjyshatĂ«s, nuk ekziston mĂ«.
ZVRPP Sarandë konfirmoi se nuk figuron në asnjë inventar dhe nuk gjendet në librat hipotekorë.
Gjykata e justifikoi këtë mungesë duke cituar djegien e arkivit të Hipotekës së Delvinës gjatë trazirave të vitit 1997 dhe e quajti të pabazuar çdo pretendim për falsifikim.
âGabimet e nĂ«punĂ«sve nuk mund tĂ« interpretohen si falsifikim. Mungesa e dokumenteve nuk Ă«shtĂ« provĂ« pĂ«r pavlefshmĂ«ri,â thuhet nĂ« vendim.
Aktualisht, çështja ndodhet në Gjykatën e Apelit në Gjirokastër, ku Avokatura e Shtetit ka paraqitur ankim.
Ndërkohë, banorët e zonës që jetojnë në tokat e pretenduara nga Kryegjyshata janë të përfshirë në procese të ndara për të mbrojtur pronat e tyre. Por mungesa e një regjistri të qartë gjyqësor, mbivendosja e titujve dhe precedentët kontradiktorë e bëjnë pothuajse të pamundur ndjekjen e plotë të të gjithë çështjes.
Institucionet heshtin, ndërsa një pronë publike është ndarë, shitur dhe kthyer në një pasuri me pronësi të diskutueshme që sfidon çdo koncept të shtetit ligjor.
Nga njĂ« vend i ngritur me punĂ« vullnetare nĂ« vitet â80, Ksamili sot Ă«shtĂ« kthyer nĂ« njĂ« qendĂ«r kaotike, ku ligji, pronĂ«sia dhe interesi publik janĂ« deformuar nga abuzimi, korrupsioni dhe marrĂ«veshjet nĂ« prapaskenĂ«.
Qyteza e dikurshme Ă«shtĂ« sot njĂ« makth pĂ«r tĂ« gjithĂ«: pĂ«r ata qĂ« kanĂ« zaptuar, pĂ«r ata qĂ« janĂ« mashtruar, pĂ«r ish-pronarĂ«t qĂ« kanĂ« mashtruar dhe janĂ« mashtruar, dhe pĂ«r turistĂ«t qĂ« nĂ« vend tĂ« âMaldivĂ«ve tĂ« EvropĂ«sâ gjejnĂ« njĂ« fshat ku krimi i organizuar dhe interesat politike kanĂ« lĂ«nĂ« vulĂ«n e tyre tĂ« shĂ«mtisĂ«./Shteg.org
The post Zhvatja e pronave nĂ« Ksamil, ana e errĂ«t e âMaldiveve tĂ« EvropĂ«sâ appeared first on Lapsi.al.