Palestinezët kanë filluar të hyjnë në kalimin kufitar të Rafah, midis Rripit të Gazës dhe Egjiptit, pasi ai u rihap për lëvizjen e njerëzve. Kalimi kufitar ka qenë kryesisht i mbyllur që nga maji i vitit 2024, kur pala palestineze u pushtua nga forcat izraelite.
Rihapja e vonuar prej kohësh është një pjesë kyçe e fazës së parë të planit të armëpushimit të Presidentit të SHBA-së Donald Trump midis Izraelit dhe Hamasit, i cili filloi në tetor. Vetëm dhjetëra njerëz do të jenë në gjendje të kalojnë në të dy drejtimet çdo ditë. Ndihma humanitare dhe mallrat tregtare ende nuk do të lejohen.
Rreth 20,000 palestinezë të sëmurë dhe të plagosur po presin të largohen nga Gaza për trajtim. Raportet izraelite thonë se vetëm 50 pacientë – të shoqëruar nga dy të afërm – do të lejohen të dalin çdo ditë, dhe se 50 nga dhjetëra mijëra njerëz që u larguan nga Gaza gjatë luftës do të lejohen të kthehen.
Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH) do të mbikëqyrë transferimin e pacientëve nga territori nën kontrollin e Hamasit, duke i transportuar ata me autobus përmes territorit të kontrolluar nga ushtria izraelite në pikën e kalimit, sipas BBC News.
Ministri izraelit i Mbrojtjes, Israel Katz, paralajmëroi se kushdo që kalon Vijën e Verdhë, e cila shënon territorin e kontrolluar nga Izraeli sipas marrëveshjes së armëpushimit, do të “përballet me zjarr”. Kalimi i Rafah-ut do të drejtohet nga mbikëqyrës nga Bashkimi Evropian dhe stafi lokal palestinez, ndërsa Izraeli do të kryejë kontrolle sigurie në distancë.
Të dielën, autoritetet izraelite thanë se një hapje provuese e pikës së kalimit u krye dhe përfundoi. Një zyrtar palestinez i njohur me rregullimet për provën e kalimit i tha BBC-së se rreth 30 anëtarë të stafit palestinez kishin mbërritur në anën egjiptiane të pikës së kalimit, përpara fazës operative.
Plani 20-pikësh i paqes i Trump për Gazën thotë se rihapja e pikës së kalimit të Rafah-ut në të dy drejtimet do t’i nënshtrohet të njëjtit mekanizëm të zbatuar sipas një marrëveshjeje të mëparshme armëpushimi në janar të vitit të kaluar. Përpara se të pushtohej nga Izraeli në vitin 2024, ky vendkalim ishte pika kryesore e daljes për palestinezët që lejoheshin të largoheshin gjatë konfliktit dhe një pikë kyçe hyrjeje për ndihmë humanitare.
Në dhjetor, qeveria izraelite tha se vendkalimi Rafah do të hapej për t’u lejuar palestinezëve të largoheshin nga Gaza. Por Egjipti tha se vendkalimi do të hapej vetëm nëse lejohej lëvizja në të dyja drejtimet, duke mundësuar kthimin e dhjetëra mijëra palestinezëve që ikën nga Gaza.
Hapja e vendkalimit u vonua gjithashtu për shkak se qeveria izraelite e kushtëzoi gjetjen e trupit të pengut të fundit izraelit të vdekur në Gaza nga Hamasi. Javën e kaluar, ushtria izraelite tha se kishte gjetur eshtrat e oficerit të policisë, Sergeant Ran Gvili, në një varrezë në Gazën veriore.
Ai ishte një nga 251 personat e rrëmbyer nga Hamasi dhe aleatët e tij gjatë sulmit të tyre ndaj Izraelit më 7 tetor 2023, i cili vrau rreth 1,200 njerëz. Fushata ushtarake e Izraelit në Gaza, e nisur në përgjigje të sulmit, ka vrarë më shumë se 71,790 palestinezë, sipas ministrisë së shëndetësisë të drejtuar nga Hamasi në territor.