Kelmendi po shndërrohet gjithnjë e më shumë në një nga destinacionet turistike më të preferuara në veri të vendit. Bukuritë natyrore, ajri i pastër dhe traditat e ruajtura ndër breza po tërheqin çdo vit gjithnjë e më shumë vizitorë vendas dhe të huaj.
I shtrirë në zemër të Alpeve Shqiptare, Kelmendi ofron peizazhe mbresëlënëse, shtigje malore, burime natyrore dhe mikpritjen karakteristike të banorëve vendas. Turistët tërhiqen kryesisht nga aktivitetet në natyrë, kulinaria tradicionale dhe bujtinat familjare, të cilat po kthehen në një burim të rëndësishëm të ardhurash për ekonominë lokale.
Megjithatë, pavarësisht zhvillimit të turizmit, Vermoshi, një nga pikat më të frekuentuara turistike të Kelmendit, përballet ende me sfidën e largimit të banorëve.
Banoret besojnĂ« se zhvillimi i mĂ«tejshĂ«m i turistĂ«ve mund tĂ« nxisĂ« rikthimin e tĂ« rinjve, pĂ«r tĂ« investuar nĂ« shtĂ«pitĂ« e trashĂ«guara dhe pĂ«r tâi kthyer ato nĂ« bujtina qĂ« mirĂ«presin vizitorĂ« gjatĂ« gjithĂ« vitit.
Një ndikim pozitiv ka pasur edhe mbajtja e hapur e rrugës gjatë sezonit dimëror. Kjo ka mundësuar që disa bujtina të qëndrojnë funksionale edhe në muajt e ftohtë, duke e kthyer turizmin në një aktivitet gjithnjë e më të qëndrueshëm gjatë gjithë vitit./abcnews.al
Kosova ka lĂ«nĂ« gjurmĂ« tĂ« forta nĂ« Marok, nĂ« turneun ndĂ«rkombĂ«tar âCasablanca Cadet African Cup 2026â, duke konfirmuar edhe njĂ« herĂ« potencialin e madh tĂ« xhudos kosovare nĂ« arenĂ«n ndĂ«rkombĂ«tare.
Xhudisti kosovar Jon Kuka, nën drejtimin e kampiones olimpike Majlinda Kelmendi, ka arritur një sukses të rëndësishëm duke fituar medaljen e bronztë në këtë garë prestigjioze. Paraqitja e tij ishte bindëse dhe plot siguri, duke treguar rritje të vazhdueshme në nivelin garues.
Në duelin vendimtar për vendin e tretë, Kuka triumfoi me Ippon ndaj xhudistit nga Luksemburgu, Ugo Marchiori, duke e mbyllur ndeshjen në mënyrë autoritare. Rruga drejt medaljes nuk ishte e lehtë, pasi në repasazh ai mposhti po ashtu me IPPON xhudistin nikoqir El Mehdi Boudarham, duke eliminuar një rival të fortë përpara publikut maroken.
Përveç Jon Kuka, Kosova po përfaqësohet edhe nga xhudistja Arba Hasanaj, e cila gjithashtu është në garë për medaljen e bronztë dhe pritet të zhvillojë ndeshjen e saj vendimtare.
Këto rezultate dëshmojnë edhe një herë nivelin e lartë të përgatitjes dhe punës së shkollës kosovare të xhudos në arenën ndërkombëtare./Telegrafi
Kanë kaluar njëzet vjet nga shkuarja në amshim e Ibrahim Rugovës, por koha, kjo kategori filozofike që ai e njihte mirë, dëshmon se nuk e ka shndërruar në një të shkuar. Përkundrazi, koha e ka bërë më të pranishëm si mungesë, dhe mungesa, në filozofi, shpesh flet më fort se prania. Rugova sot nuk është thjesht kujtim historik, jo sepse ai është një pyetje e hapur morale drejtuar shoqërisë së Kosovës: a e kemi kuptuar lirinë për të cilën ai punoi me durim pothuaj stoik? A e kemi kuptuar ende se të përbashkuar ia dalim, për ku jemi nisur?
Kjo promemorie nuk Ă«shtĂ« vetĂ«m njĂ« pĂ«rkujtim ceremonial. ĂshtĂ« njĂ« rikthim i ndĂ«rgjegjshĂ«m te madhĂ«shtia e veprĂ«s sĂ« RugovĂ«s dhe njĂ« reflektim i thellĂ« mbi zbrazĂ«tinĂ« qĂ« ka lĂ«nĂ« pas. NĂ« njĂ« kohĂ« kur zhurma shpesh zĂ«vendĂ«son arsyen dhe nxitimi errĂ«son maturinĂ«, Rugova mbetet simbol i njĂ« politike tĂ« mendimit, tĂ« durimit dhe tĂ« dinjitetit njerĂ«zor. NĂ« ketĂ« pĂ«rvjetor nuk synohet vetĂ«m pĂ«rshkrimi i veprĂ«s sĂ« tij, sepse Ă«shtĂ« thĂ«nĂ« dhe thuhet nga ata dhe ato qĂ« e njohĂ«n dhe e çmojnĂ« veprĂ«n e tij kapitale nĂ« shĂ«rbim tĂ« popullit dhe paqes, por leximin e saj si mendim akut i filozofisĂ« nĂ« veprim. Sepse Rugova nuk ishte vetĂ«m politikan, ai ishte njĂ« mendimtar qĂ« vepronte nĂ« histori me vetĂ«dijen se historia Ă«shtĂ« e pĂ«rkohshme, ndĂ«rsa vlerat janĂ« afatgjata.
Arkitekti moral i shtetësisë dhe ontologjia e qetësisë: Rugova si kundërfigurë e dhunës
Shpesh thuhet se Rugova ishte âpresidenti historikâ. Por, ky Ă«shtĂ« njĂ« pĂ«rkufizim i pamjaftueshĂ«m. Ai ishte arkitekti moral i shtetĂ«sisĂ« sĂ« KosovĂ«s. Para se Kosova tĂ« bĂ«hej shtet juridik, u bĂ« shtet nĂ« mendjen dhe nĂ« ndĂ«rgjegjen e qytetarĂ«ve tĂ« saj. Rugova e ndĂ«rtoi kĂ«tĂ« ndĂ«rgjegje me durim, me simbolikĂ« dhe me besim tĂ« palĂ«kundur nĂ« tĂ« drejtĂ«n historike. Ai krijoi institucione paralele jo pĂ«r tĂ« sfiduar me dhunĂ«, por pĂ«r tĂ« dĂ«shmuar se njĂ« shoqĂ«ri mund tĂ« vetorganizohet edhe nĂ« kushte shtypjeje. Shkollat, universitetet, strukturat politike, tĂ« gjitha kĂ«to ishin shprehje e njĂ« vullneti kolektiv pĂ«r tĂ« mbijetuar me dinjitet.
NĂ« thelb, Rugova ndĂ«rtoi njĂ« ontologji tĂ« qetĂ«sisĂ«. Dhe, kjo nuk Ă«shtĂ« diçka qĂ« nuk shihet, apo diçka qĂ« nuk dallohet mirĂ«. NĂ« njĂ« realitet ku dhuna synonte tĂ« bĂ«hej ligj i ekzistencĂ«s, ai zgjodhi tĂ« jetojĂ« dhe tĂ« veprojĂ« sipas parimit se qenia njerĂ«zore nuk realizohet pĂ«rmes shkatĂ«rrimit tĂ« tjetrit, por pĂ«rmes ruajtjes sĂ« vetvetes. Kjo zgjedhje e tij ishte thellĂ«sisht filozofike: njĂ« refuzim i logjikĂ«s hobsiane tĂ« âluftĂ«s sĂ« tĂ« gjithĂ«ve kundĂ«r tĂ« gjithĂ«veâ dhe njĂ« afirmim i idesĂ« se shoqĂ«ria mund tĂ« ndĂ«rtohet mbi marrĂ«veshje morale, jo vetĂ«m mbi forcĂ«. Natyrisht se kĂ«saj logjike i printe fakti se forca reale e popullit shqiptar nuk ishte e atillĂ« qĂ« mund tĂ« pĂ«rballej me njĂ« luftĂ« tĂ« hershme, por natyrisht se asnjĂ«herĂ« nuk e kishte pĂ«rjashtuar ketĂ« veprim, por me kohĂ«n mĂ« tĂ« favorshme dhe ketĂ« e bĂ«ri me stil.
Rezistenca paqësore e Rugovës nuk ishte një strategji taktike e përkohshme, ajo ishte një etikë ekzistence. Ai e kuptoi se dhuna e imponuar nga pushteti shtypës synonte jo vetëm trupin, por edhe shpirtin e njeriut. Duke refuzuar dhunën, ai refuzoi ta lejonte armikun të përcaktonte mënyrën e qenies së popullit të tij.
Epistemologjia e durimit: Dija si formë rezistence
Si dijetar i formuar në letërsi dhe mendim kritik, Rugova besonte se dija është forma më e lartë e rezistencës afatgjatë. Në kuptimin epistemologjik, ai e shihte të vërtetën jo si diçka që imponohet me forcë, por si diçka që ndërtohet gradualisht, përmes argumentit, kujtesës dhe vazhdimësisë kulturore. Interesante se kjo qasje në një rajon të njohur tradicionalisht si fuqi baroti, zgjoi kërshërinë e opinionit botëror, duke u bërë një simbol universal i paqes dhe besimit në paqe.
Ai e dinte se pushtetet represive frikësohen më shumë nga mendimi i organizuar sesa nga arma e rastësishme. Prandaj, mbrojtja e shkollës, e gjuhës, e librit dhe e identitetit kulturor ishte për Rugovën një akt po aq politik sa çdo deklaratë diplomatike. Në këtë kuptim, ai ishte i bindur se një popull që mendon nuk mund të zhduket.
Etika e përgjegjësisë: Politika si shërbim, jo si sundim
Ibrahim Rugova e praktikoi politikën si etikë të përgjegjësisë, jo si art të pushtetit për pushtet. Ai nuk kërkoi kurrë dominim personal, përkundrazi, ai u përpoq të ishte instrument i një vullneti kolektiv, duke e vënë veten shpesh në pozitë të vetëpërmbajtjes dhe heshtjes. Në filozofinë morale do të quhej virtyt i maturisë (phronesis) - aftësia për të vepruar drejt në rrethana të ndërlikuara, pa rënë në ekstrem. Rugova e dinte se fitorja e menjëhershme mund të jetë humbje afatgjatë, dhe se kompromisi moral shpesh është më i rrezikshëm se kompromisi politik.
Sot, njëzet vjet pas shkuarjes së tij në amshim, Kosova është shtet. Por, pyetja thelbësore mbetet: a është ajo shtet me vizionin e Rugovës? Mungesa e tij nuk është thjesht mungesë fizike; është mungesë e etikës politike, e durimit strategjik dhe e respektit për mendimin ndryshe. Në diskursin e sotëm politik shpesh mungon qetësia e Rugovës, aftësia për të dëgjuar dhe për të pritur. Ai na mësoi se koha mund të jetë aleate, nëse di ta lexosh historinë. Sot, kur shpesh kërkohen zgjidhje të shpejta për probleme të thella, Rugova do të na kujtonte se shtetet nuk ndërtohen me ngut, por me mençuri.
Simbolika e heshtjes: Metafizika e fjalës së pashqiptuar
Heshtja e RugovĂ«s nuk ishte boshllĂ«k. Mendoj se ishte hapĂ«sirĂ« ku mendimi merrte formĂ«. NĂ« njĂ« botĂ« tĂ« zhurmshme, ai e shndĂ«rroi heshtjen nĂ« gjuhĂ«. Kjo e afron figurĂ«n e tij me traditĂ«n filozofike tĂ« mendimtarĂ«ve qĂ« besonin se jo çdo e vĂ«rtetĂ« duhet tĂ« bĂ«rtitet, sepse e vĂ«rteta e thellĂ« shpesh kĂ«rkon qetĂ«si pĂ«r tâu kuptuar. Shalli i tij, librat, mĂ«nyra e tĂ« ecurit dhe e tĂ« folurit, tĂ« gjitha kĂ«to nuk ishin rastĂ«si, por shenjĂ« e njĂ« vetĂ«dijeje simbolike. Mos tĂ« harrojmĂ« se Rugova ishte simbolist, aq sa edhe kĂ«mbĂ«ngulĂ«s nĂ« mendimet e tij racionale. Rugova e kuptonte se politika Ă«shtĂ« edhe teatĂ«r i shenjave, por ai zgjodhi njĂ« teatĂ«r pa patetizĂ«m, pa dhunĂ« vizuale, pa ekzagjerim. Ishte simbolik dhe u bĂ« simbol i njĂ« epoke.
Mungesa si kategori filozofike: Pse Rugova na mungon më shumë sot?
Pas njëzet vjetësh, mungesa e Rugovës është bërë më e thellë sepse realiteti ka ndryshuar, ndërsa nevoja për vlera jo. Sot, kur politika shpesh rrëshqet drejt cinizmit, Rugova na mungon si ndërgjegje kritike. Jo sepse ai kishte përgjigje për çdo gjë, por sepse dinte të shtrojë pyetjet e duhura.
Jeta na mëson se mungesa nuk është thjesht boshllëk, por është thirrje për përgjegjësi. Mungesa e Rugovës na pyet: a e kemi shndërruar lirinë në vlerë, apo vetëm në instrument? A kemi ndërtuar shtet, apo vetëm mekanizma pushteti? A jemi në lëkuren tone identitare, apo jemi duke u tjetërsuar?
TĂ« gjitha kĂ«to pyetje dhe tĂ« tjera tĂ« kĂ«saj natyre do tĂ« mund tâu jepnim pĂ«rgjigje, nĂ«se e njohim RugovĂ«n dhe qasjen e tij qĂ« i themi rugovizĂ«m. A kemi nevojĂ« ne si shoqĂ«ri pĂ«r ketĂ« doktrinĂ«: Po, dhe shumĂ«.
Dhe, me që ra fjala për ketë qasje, mendoj se duhet ruajtur si trashëgimi. Trashëgimia e Rugovës nuk është pronë politike, por detyrim etik kolektiv. Ajo kërkon që politika të rikthehet te mendimi, te kultura dhe te dinjiteti njerëzor. Të jesh besnik ndaj Rugovës nuk do të thotë ta idealizosh, por ta vazhdojë logjikën e tij morale në kushte të reja historike. Ai na la një ide themelore: se shteti pa etikë është strukturë e zbrazët, dhe se liria pa përgjegjësi shndërrohet në kaos. Kjo ide është sot më aktuale se kurrë.
Vëmendje
Ibrahim Rugova nuk është figurë e së kaluarës. Ai është ndërgjegje e gjallë që na sfidon edhe sot. Në çdo krizë politike, në çdo polarizim shoqëror, pyetja e pashmangshme është: çfarë do të bënte Rugova? Jo për ta idealizuar, por për të mësuar nga një mendje që dinte ta lidhte politikën me etikën. Kjo promemorie është një ftesë për reflektim. Njëzet vjet pas shkuarjes së tij në amshim, Rugova na mungon jo sepse ishte i pazëvendësueshëm, por sepse vlerat që ai mishëroi ende nuk janë bërë zakon. Derisa këto vlera të jetojnë në institucionet, në gjuhën dhe në ndërgjegjen tonë, Rugova do të vazhdojë të jetë i pranishëm, si dritë e qetë në historinë e kombëtare.
Ibrahim Rugova mbetet masë e ndërgjegjes sonë kolektive. Jo ikonë e ngrirë, por kriter i gjallë. Sa herë që politika humb dinjitetin, ai rikthehet si kujtesë. Sa herë që fjala bëhet dhunë, ai na kujton qetësinë. Sa herë që pushteti harron njeriun, ai na kujton etikën. Dhe, krejt për fund, kjo promemorie akute nuk është fund, por ftesë për vazhdim. Sepse, Rugova, në thelb, spikaste besim se historia mund të bëhet njerëzore, nëse njeriu guxon të jetë i mençur, i duruar dhe i drejtë.
Ka pak garues, e as me buxhet nuk qëndron mirë, por Kosova mund të mburret me faktin se në rajon është e para për nga potenciali i hapjes së pistave të skijimit.
Andaj kreu Federatës së Skitarisë së Kosovës, Milaim Kelmendi, është optimist se ky sport ka të ardhme, pavarësisht kostos së lartë që ka ushtrimi i tij. Kelmendi:Kosova, kampione në Ballkan me potencialin e pistave të skijimit.
âKosova ka potencialin mĂ« tĂ« madhin nĂ« Ballkan sa i pĂ«rket pistave tĂ« skijimit. Do tĂ« thotĂ« nuk asnjĂ« shtet pĂ«rreth nesh potencialin qĂ« e ka Kosova. KĂ«shtu qĂ« ne prapĂ« po e potencoj qĂ« kemi arritur ta liçencojmĂ« pistĂ«n e skijimit âArxhenaâ nĂ« Brod tri pista tĂ« skijimit, nĂ« BrezovicĂ« kemi arritur tâi liçencojmĂ« dy pista tĂ« skijimit, do tĂ« thotĂ« ku edhe i plotĂ«sojnĂ« kushtet, se pse aty hyn nĂ« rol edhe lartĂ«sia mbidetare ku Ă«shtĂ« starti dhe ku Ă«shtĂ« finishi. Do tĂ« thotĂ« kĂ«to dy qendra tĂ« skijimit i kanĂ« plotĂ«suar kushtet pĂ«r liçencimin e tyreâ, bĂ«n tĂ« ditur Kelmendi.
Por, a ka Kosova hapësirë për të hapur edhe pista të tjera për skijim?
âAbsolut po, do tĂ« thotĂ« Ă«shtĂ« Bjeshka e Belegut, Ă«shtĂ« njĂ« pjesĂ« e ShalĂ«s sĂ« BajgorĂ«s atje, Ă«shtĂ« pjesa e BrezovicĂ«s, zgjerimi i pjesĂ«s sĂ« anĂ«s sĂ« djathtĂ« atje ku mĂ« duket qĂ« mĂ« herĂ«t ka filluar edhe tĂ« bĂ«het njĂ« studim i fizibilitetit, qĂ« pat qenĂ« njĂ«herĂ« njĂ« zĂ« qĂ« po vijnĂ« disa francezĂ« pĂ«r investime nĂ« BrezovicĂ«. UnĂ« e di qĂ« janĂ« bĂ«rĂ« do studime atje pĂ«r ta zgjeruar BrezovicĂ«n nĂ« anĂ«n e djathtĂ« ku edhe lidhet me PrevallĂ«n atje. Do tĂ« thotĂ« atje janĂ« pista, kishin me qenĂ« pista tĂ« jashtĂ«zakonshme edhe mĂ« tĂ« gjata se kĂ«to qĂ« janĂ« nĂ« BrezovicĂ«â, vijon tutje Kelmendi.
Vecse, kur bëhet fjalë për përmasat e ushtrimit të këtij sporti, del se Kosova ende është prapa vendeve të tjera, si për nga numri i skitarëve, ashtu edhe i klubeve.
âI kemi tĂ« regjistruar diku 18 klube, por 12 prej tyre janĂ« aktiv. Edhe janĂ« aktiv me plot kuptimin e fjalĂ«s. KĂ«shtu qĂ« garues prapĂ« mund tĂ« themi qĂ« i kemi diku 65-70 garues, po prapĂ« Ă«shtĂ« numĂ«r i vogĂ«l sa i pĂ«rket statistikave tona, duke llogaritur edhe vendet qĂ« janĂ« mĂ« tĂ« zhvilluara qĂ« i kanĂ« nga 300, 400, 500 garues. Por edhe nĂ« ato vende tĂ« zhvilluara edhe atje Ă«shtĂ« ekonomia mĂ« e mirĂ«, mĂ« stabile, por çka Ă«shtĂ« mĂ« me rĂ«ndĂ«si do tĂ« thotĂ« Ă«shtĂ« qĂ« e kanĂ« edhe infrastrukturĂ«n. E kanĂ« infrastrukturĂ«n tamam si duhet, do tĂ« thotĂ« qĂ« ne na mungon edhe sot ajo. Qysh pas gati 28 viteve qĂ« u formuam edhe u bĂ«mĂ« si shtet, do tĂ« thotĂ« mungon infrastrukturaâ, thotĂ« fillimisht Kelmendi.
Por, a mund ta rrezikojnë këtë sport, ndryshimet klimatike dhe mungesa eventuale e borës? Kelmendi siguron se teknologjia moderne ofron alternativa artificiale, që mundësojnë skijim, madje edhe gjatë verës.
"Tani ka dalĂ« edhe metoda mĂ« e re e cila do tĂ« thotĂ« Serbia e ka arritur e vetmja njĂ«herĂ« e pĂ«r njĂ«herĂ« nĂ« Ballkan qĂ« i ka, i ka shtruar tepihat e skijimit. ĂshtĂ« njĂ« tepih, do tĂ« thotĂ«, me fibĂ«r, e cila do tĂ« thotĂ« mund ta zgjasĂ«sh sa tĂ« duash kilometra, Ă«shtĂ« e rrĂ«shqitshme edhe Ă«shtĂ« e menaxhueshme me ski. Do tĂ« thotĂ« mund nĂ« brekĂ« tĂ« shkurta, nĂ« maicĂ« edhe tĂ«rĂ« verĂ«n me bĂ«rĂ« ski. KĂ«shtu qĂ« Ă«shtĂ« njĂ« kosto tani shumĂ« mĂ« e madhe ajo, por unĂ« mendoj qĂ« mĂ« sĂ« pari ne duhet tĂ« fokusohemi te skijimi tamam origjinal me borĂ«n natyrale, nĂ«se s'kemi atĂ«herĂ« e bĂ«jmĂ« edhe artificialen sepse i patĂ«m mundĂ«sinĂ« edhe i kemi mundĂ«sitĂ«. KĂ«shtu qĂ« nĂ«se krejt kĂ«to dĂ«shtojnĂ« do tĂ« kalojnĂ« te njĂ« gjĂ« tjetĂ«r qĂ« Ă«shtĂ« artificialeâ A do tĂ« thotĂ« qĂ« nuk rrezikohet? âJo, absolut jo. Nuk e shoh tĂ« rrezikuarâ, theksoi Kelmendi.
Kelmendi pranon se skijimi është një sport shumë i shtrenjtë dhe kjo ndikon drejtpërdrejt në numrin e vogël të garuesve.
Ai shpjegon se barrĂ«n kryesore financiare e mbajnĂ« familjet, ndĂ«rsa pĂ«rgatitja sezonale e njĂ« garuesi kĂ«rkon shpenzime tĂ« konsiderueshme, çka e bĂ«n kĂ«tĂ« sport tĂ« paarritshĂ«m pĂ«r shumĂ« fĂ«mijĂ« dhe tĂ« rinj. Skijimi mund tĂ« quhet âsport i tĂ« pasurveâ.
âRealisht po, tĂ« them tĂ« drejtĂ«n po, edhe pikĂ«risht kĂ«tu e shohim ne mungesĂ«n, mangĂ«sinĂ« pak edhe tĂ« garuesve, do tĂ« thotĂ« sepse gjendja financiare edhe te prindĂ«rit sepse kĂ«tu Ă«shtĂ« familja ajo qĂ« ka mundĂ«si ta pĂ«rballojĂ«...JanĂ« njĂ« 30% qĂ« janĂ« njĂ« mesatare edhe qĂ« shpenzojnĂ« pĂ«r fĂ«mijĂ«t e tyre nĂ« sportin e skijimit, 70% tjetĂ«r janĂ« tĂ« pasur. KĂ«shtu qĂ« kĂ«ta qĂ« janĂ« mĂ« tĂ« varfĂ«r do tĂ« thotĂ« s'kanĂ« mundĂ«si absolut pĂ«r ta zhvilluar sportin e skijimit, me vetĂ« faktin qĂ« diku pĂ«r ta pĂ«rgatitur njĂ« garues tamam si duhet çdo sezon, pa e llogaritur dĂ«mtimin e pajisjeve aty, do tĂ« thotĂ« 2500 deri nĂ« 3000 euro, megjithatĂ« skija profesionale, do tĂ« thotĂ« Ă«shtĂ« sport i shtrenjtĂ«, shumĂ« e vĂ«rtetĂ«â, zbulon Kelmendi.
Vecse ky sport sjell përfitime goxha të mëdha për ata që janë të suksesshëm.
âRealisht kur ke sukses atĂ«herĂ« Ă«shtĂ« gjithmonĂ« profitabil edhe ka mundĂ«si tĂ« bĂ«hesh edhe milioner prej saj sepse suksesi yt do tĂ« thotĂ« tĂ« bĂ«n tĂ« ngritesh atje qĂ« mĂ« tĂ« paktĂ«n krejt bota tĂ« tĂ« afrojĂ« gjithĂ« ata sponzorĂ«, pĂ«r shembull qysh i ka Shiffrin-i, kjo e ShqipĂ«risĂ« tash qĂ« i ka bĂ«rĂ« tash veç milionat me sponzorĂ«. KĂ«shtu qĂ« me momentin qĂ« ti arrin kulminacionin, atĂ«herĂ« gjithĂ« sponzorĂ«t edhe vijnĂ« lehtĂ« vetĂ«â, tha nĂ« fund Kelmendi. Sipas Kelmendit, investimi nĂ« potencialin e skijimit, do tĂ« hapte rrugĂ« pĂ«r organizimin nĂ« KosovĂ« tĂ« kampionateve ballkanike e evropiane pĂ«r kĂ«tĂ« disiplinĂ« sportive.
Në diskursin politik bashkëkohor, liria dhe demokracia janë ndër fjalët më të përdorura, por paradoksalisht edhe ndër më të keqinterpretuarat. Ato artikulohen si parime universale, por lexohen, zbatohen dhe instrumentalizohen sipas interesave të pushtetit, konjukturave gjeopolitike dhe frikërave historike të shoqërive të ndryshme. Leximi i gabuar i këtyre dy nocioneve ka prodhuar jo vetëm kriza të brendshme politike, por edhe tensione ndërkombëtare, destabilizime rajonale dhe polarizime globale që sot e përcaktojnë rendin botëror.
Liria, si koncept i keqpërdorur politik në thelb, është e lidhur me përgjegjësinë, ndërsa demokracia me institucione funksionale. Por, në praktikë, shpesh liria reduktohet në mungesë kufizimesh, ndërsa demokracia në procedurë formale zgjedhore. Ky reduktim prodhon regjime që pretendojnë legjitimitet demokratik, por funksionojnë si sisteme autoritare, populiste apo oligarkike.
Në konstelacionet ndërkombëtare, liria nuk është një përvojë e barabartë. Ajo ndërtohet ndryshe në shoqëritë me traditë institucionale dhe ndryshe në shoqëritë që kanë kaluar trauma koloniale, diktatoriale apo fetare. Pikërisht këtu lind keqleximi: kur modelet eksportohen pa marrë parasysh kontekstin historik, kulturor dhe social.
Në Iran, demokracia dhe liria lexohen përmes filtrit të ideologjisë teokratike. Sistemi politik iranian nuk e mohon zgjedhjen popullore, por e kufizon atë përmes një strukture ku autoriteti fetar mbizotëron mbi vullnetin qytetar. Këtu, liria nuk shihet si e drejtë individuale, por si rrezik për kohezionin ideologjik të shtetit. Protestat qytetare, sidomos ato të udhëhequra nga gratë dhe të rinjtë, tregojnë se ekziston një përplasje e thellë midis një shoqërie në transformim dhe një elite politike që e lexon lirinë si destabilizim. Keqleximi qëndron pikërisht këtu: liria trajtohet si import perëndimor, jo si nevojë e brendshme shoqërore.
Në Venezuelë, dhe në shumë vende të Amerikës Latine, demokracia është reduktuar në legjitimitet elektoral pa llogaridhënie institucionale. Regjime të ndryshme kanë ardhur në pushtet përmes zgjedhjeve, por më pas kanë minuar ndarjen e pushteteve, median e lirë dhe ekonominë e tregut. Në këtë rajon, liria shpesh përkthehet si liri nga elitat tradicionale, por jo domosdoshmërisht si liri për individin. Populizmi e ka shndërruar demokracinë në mjet mobilizimi emocional, duke e zhveshur nga përmbajtja e saj institucionale. Kjo ka prodhuar kriza ekonomike, emigrim masiv dhe polarizim shoqëror, që më pas përdoren si arsyetim për më shumë autoritarizëm. Keqleximi këtu është i dyfishtë: nga njëra anë, pushteti e quan veten demokratik sepse fitoi zgjedhjet; nga ana tjetër, qytetari e sheh lirinë vetëm si rezistencë ndaj shtetit, jo si ndërtim të një rendi të qëndrueshëm ligjor.
Në Ballkan, liria mbetet një projekt i papërfunduar. Rajoni ka dalë nga luftëra, shpërbërje shtetesh dhe trauma kolektive, duke e bërë demokracinë më shumë një aspiratë sesa një realitet të konsoliduar. Liria shpesh identifikohet me pavarësinë kombëtare, por jo gjithmonë me lirinë e qytetarit nga korrupsioni, klientelizmi dhe kapja e shtetit. Në këtë kontekst, keqleximi i demokracisë shfaqet në formën e stabilokracisë: regjime që tolerohen ndërkombëtarisht për hir të stabilitetit, edhe pse brenda funksionojnë me standarde të dobëta demokratike. Kjo krijon një hendek të rrezikshëm midis retorikës evropiane dhe realitetit ballkanik, duke ushqyer cinizmin qytetar dhe apatinë politike.
NĂ« Serbi, populizmi patriotik Ă«shtĂ« ndĂ«rtuar si narrativĂ« shtetĂ«rore. Ai ushqehet nga ndjenja e viktimizimit historik, humbjet territoriale dhe ideja e njĂ« sovraniteti tĂ« rrethuar nga armiq. Lidershipi i fortĂ« paraqitet si mbrojtĂ«s i interesit kombĂ«tar, ndĂ«rsa demokracia reduktohet nĂ« mekanizĂ«m legjitimues pĂ«r pushtetin. Zgjedhjet zhvillohen rregullisht, por fusha politike karakterizohet nga kontroll i mediave, presion mbi opozitĂ«n dhe instrumentalizim i institucioneve. KĂ«tu, populizmi patriotik krijon njĂ« iluzion uniteti kombĂ«tar, duke e zĂ«vendĂ«suar pluralizmin me lojalitet. Demokracia nuk mohohet, por administrohet nga lart, si njĂ« proces qĂ« duhet menaxhuar pĂ«r tĂ« shmangur âkaosinâ. Ky model prodhon stabilitet relativ, por e bĂ«n shoqĂ«rinĂ« tĂ« varur nga figura e liderit dhe jo nga forca e institucioneve.
Në Kosovë, populizmi patriotik ka një natyrë tjetër. Ai buron nga një histori e freskët e rezistencës, luftës dhe shtetndërtimit. Patriotizmi këtu është më shumë mbrojtës sesa dominues, më shumë kërkesë për dinjitet sesa mjet pushteti. Megjithatë, edhe në Kosovë, ekziston tendenca për ta lidhur demokracinë me lidershipin e fortë, të perceptuar si i pakorruptuar dhe përfaqësues i vullnetit popullor. Rreziku shfaqet kur ky lidership moral fillon të shihet si zëvendësim i institucioneve. Populizmi patriotik mund të prodhojë mobilizim qytetar pozitiv, por nëse nuk shoqërohet me ndërtim institucional, ai rrezikon të krijojë pritshmëri të tepruara dhe zhgënjim të shpejtë. Demokracia kosovare mbetet e brishtë pikërisht sepse balancimi mes emocionit patriotik dhe racionalitetit institucional ende nuk është konsoliduar plotësisht. Kjo sidomos me diasporën e cila është e madhe në numër.
NĂ« ShqipĂ«ri, populizmi patriotik shfaqet mĂ« pak nĂ« formĂ« nacionaliste klasike dhe mĂ« shumĂ« si personalizim i pushtetit. Lidershipi i fortĂ« paraqitet si garant i stabilitetit, modernizimit dhe integrimit evropian. Patriotizmi shpesh pĂ«rkthehet nĂ« retorikĂ« zhvillimi dhe reformash, ku kritika ndaj pushtetit etiketohet si pengesĂ« pĂ«r interesin kombĂ«tar. NĂ« kĂ«tĂ« model, demokracia rrezikon tĂ« shndĂ«rrohet nĂ« demokraci elektorale pa konkurrencĂ« reale. Shih mandatin pĂ«r tĂ« katĂ«rtĂ«n herĂ« nga PS. Institucionet forcohen formalisht, por varen nga vullneti i liderit. Populizmi kĂ«tu nuk mobilizon kundĂ«r njĂ« armiku tĂ« jashtĂ«m, por kundĂ«r âelitave tĂ« vjetraâ ose âpenguesve tĂ« reformaveâ, duke justifikuar centralizimin e pushtetit. NĂ« tĂ« tri rastet, populizmi patriotik dhe lidershipi i fuqishĂ«m shĂ«rbejnĂ« si zĂ«vendĂ«sues tĂ« pĂ«rkohshĂ«m tĂ« demokracisĂ« institucionale. Ato mund tĂ« prodhojnĂ« stabilitet, mobilizim dhe ndjenjĂ« drejtimi, por nĂ«se shndĂ«rrohen nĂ« normĂ«, e dobĂ«sojnĂ« demokracinĂ« qĂ« pretendojnĂ« se mbrojnĂ«. Demokracia e qĂ«ndrueshme nuk ndĂ«rtohet mbi figura, por mbi institucione; jo mbi emocione patriotike, por mbi rregulla, llogaridhĂ«nie dhe besim qytetar.
Pandemitë, luftërat, krizat energjetike dhe migratore kanë nxjerrë në pah një tjetër aspekt të keqleximit të lirisë. Në momente krize, edhe demokracitë e konsoliduara kanë kufizuar liritë civile, duke e justifikuar këtë me sigurinë kolektive. Kjo ka hapur debatin: a është liria absolute apo e kushtëzuar?
Problemi lind kur këto masa të përkohshme shndërrohen në normalitet, duke u përdorur si precedent nga regjime autoritare për të justifikuar shtypjen. Në këtë mënyrë, krizat ndërkombëtare shërbejnë si laborator për deformimin e vlerave demokratike në shkallë globale.
Roli i ShBA-së në përhapjen e demokracisë dhe lirisë ka qenë historikisht vendimtar, por edhe kontradiktor. ShBA-ja është promovuar si kampione të vlerave demokratike, duke mbështetur lëvizje për liri dhe të drejta civile në mbarë botën. Megjithatë, politika e jashtme amerikane shpesh ka balancuar mes idealizmit dhe interesit strategjik. Në disa raste, mbështetja për regjime autoritare është justifikuar në emër të stabilitetit, luftës kundër terrorizmit apo rivaliteteve gjeopolitike. Kjo ka prodhuar një perceptim ambivalent: ShBA shihet njëkohësisht si garant i lirisë dhe si aktor pragmatik që toleron shkeljet demokratike kur i shërbejnë interesave të veta. Megjithatë, ndikimi amerikan mbetet thelbësor në ndërtimin e institucioneve, në mbrojtjen e rendit liberal ndërkombëtar dhe në krijimin e një narrative globale ku liria dhe demokracia janë standarde, jo përjashtime. Sfida për ShBA-në sot është rikthimi i koherencës midis diskursit dhe veprimit.
Leximi i gabuar i lirisë dhe demokracisë nuk është thjesht problem semantik, por është problem strukturor. Ai prodhon shtete të brishta, shoqëri të polarizuara dhe një rend ndërkombëtar gjithnjë e më të pasigurt. Ajo që kërkohet sot nuk është eksporti mekanik i modeleve, por ndërtimi i demokracive që marrin parasysh kontekstin lokal, pa hequr dorë nga parimet universale. Liria nuk është mungesë rregulli, por rend me kuptim. Demokracia nuk është vetëm votë, por përgjegjësi. Pa këtë lexim të ri, bota do të vazhdojë të jetojë paradoksin e saj më të madh: të flasë për liri, ndërsa frikësohet prej saj.
GjatĂ« ditĂ«s sĂ« djeshme, rrjetet sociale u pushtuan nga njĂ« fotografi ku shihej artisti Gjesti pranĂ« njĂ« vajze, imazh i cili u pĂ«rhap me shpejtĂ«si dhe u interpretua nga shumĂ« ndjekĂ«s si njĂ« paralajmĂ«rim pĂ«r rikthimin e tij nĂ« muzikĂ«. Fotoja u konsiderua nga fansat si provĂ« e xhirimeve tĂ« njĂ« videoklipi tĂ« ri, qĂ« [âŠ]
Faqja zyrtare e Unionit Evropian të Xhudos (EJU) ka publikuar episodin e parë të intervistës me trajnerin kosovar të xhudos, Driton Kuka. Nga Mittersilli drejt LA2028, Driton Kuka hap prapaskenat e një cikli të ri olimpik. Ai flet për filozofinë e tij të hekurt, sakrificat pas medaljeve dhe barrën e pritjeve që vijnë me suksesin. Një rrëfim i sinqertë për ndërtimin e kampionëve nga një shtet i vogël, ndryshimin e gjeneratave dhe nevojën për metoda të reja. Një histori për disiplinën, presionin dhe çmimin e madh të përsosmërisë olimpike.
Më poshtë e keni të përkthyer gjithë intervistën e Kukës për EJU, ndërsa gjatë ditëve të ardhshme është paralajmëruar se do të publikohen edhe dy episodet tjera.
Ndërsa fillon periudha kualifikuese për Lojërat Olimpike të Los Angeles 2028, pak trajnerë mbajnë peshën e pritjeve si Driton Kuka. I ulur për një bisedë miqësore në Kampin Stërvitor Olimpik të Mittersill, njeriu që e ka udhëhequr Kosovën drejt pesë medaljeve olimpike, përfshirë tre të arta, në tre Lojëra të njëpasnjëshme reflekton mbi atë që duhet për të mbetur në majën e xhudos ndërkombëtare.
NĂ« tĂ« parĂ«n e njĂ« serie me tre pjesĂ«, trajneri i KosovĂ«s Driton Kuka, i njohur me dashuri si âToniâ, flet hapur pĂ«r filozofinĂ« e tij unike tĂ« stĂ«rvitjes, sakrificat pas medaljes sĂ« artĂ« olimpike dhe pse ndĂ«rtimi i kampionĂ«ve nga njĂ« komb i vogĂ«l kĂ«rkon krijimin e njĂ« Ferrari nga e para.
âNe, si KosovĂ«, me njĂ« bazĂ« tĂ« vogĂ«l, me njĂ« numĂ«r tĂ« vogĂ«l atletĂ«sh, duhet tĂ« ndĂ«rtojmĂ« Ferrarin nga njĂ« atlet i vetĂ«mâ, shpjegon Toni, fjalĂ«t e tij qĂ« prekin zemrĂ«n e filozofisĂ« sĂ« tij. âPra, Ă«shtĂ« shumĂ« e vĂ«shtirĂ« tĂ« krijosh tĂ« dyja, jetĂ«n normale dhe jetĂ«n e njĂ« atleti tĂ« nivelit tĂ« lartĂ«â, transmeton Telegrafi.
Kjo metaforĂ«, ndĂ«rtimi i njĂ« Ferrari, pĂ«rmbledh gjithçka rreth qasjes sĂ« KukĂ«s. ĂshtĂ« e kujdesshme, kĂ«rkuese dhe pa kompromis. MegjithatĂ«, Ă«shtĂ« gjithashtu e vetmja mĂ«nyrĂ« se si njĂ« komb me mĂ« pak se dy milionĂ« banorĂ« ka arritur tĂ« qĂ«ndrojĂ« pĂ«rkrah superfuqive tĂ« xhudos nĂ« podiumin olimpik.
LA2028, ja ku jemiâŠ
NdĂ«rsa hyjmĂ« nĂ« periudhĂ«n kualifikuese tĂ« LA2028 pas disa muajsh, Toni Ă«shtĂ« pragmatik nĂ« mĂ«nyrĂ« karakteristike nĂ« lidhje me perspektivat e ekipit tĂ« tij. âPĂ«r kualifikimin, kemi tre atletĂ« tĂ« nivelit tĂ« lartĂ« qĂ« u kualifikuan pĂ«r nĂ« Parisâ, fillon ai. "Po pĂ«rpiqemi tĂ« zhvillojmĂ« atletĂ« tĂ« rinj qĂ« kanĂ« potencialin pĂ«r tĂ« arritur kualifikimin olimpik. PĂ«r momentin, po kryejmĂ« disa eksperimente me disa nga vajzat, si tĂ« thuash. Disa prej tyre po zbresin nĂ« njĂ« kategori peshe, dhe gjithashtu kemi disa atletĂ« tĂ« rinj qĂ« nuk kanĂ« qenĂ« tĂ« pĂ«rfshirĂ« nĂ« LojĂ«rat Olimpike nĂ« tĂ« kaluarĂ«n".
Objektivi i tij? Tre deri nĂ« pesĂ« kualifikime olimpike. âNĂ«se kĂ«ta tĂ« tre, Distria, Fazliu dhe Akili, janĂ« mirĂ« me shĂ«ndet, kualifikimi olimpik Ă«shtĂ« i sigurt. PĂ«rveç kĂ«saj, kemi tre ose katĂ«r atletĂ« tĂ« rinj qĂ« mund tĂ« jenĂ« nĂ« rrugĂ«n e kualifikimit pĂ«r nĂ« Los Angelesâ.
Megjithatë, Toni e di më mirë se kushdo tjetër se ciklet olimpike nuk mund të përsëriten. Metodologjia që i dha Majlinda Kelmendit medaljen e artë në Rio 2016 nuk do të funksiononte për Tokion dhe qasja e Tokios nuk do të mjaftonte për Parisin.
âNĂ«se e krahasoj veten si trajner pĂ«r Rion, Tokion dhe Parisin, mendoj se jam pĂ«rmirĂ«suar nĂ« çdo cikĂ«l olimpik me metoda tĂ« reja, xhudo tĂ« re dhe qasje tĂ« rejaâ, reflekton ai. âLojĂ«rat Olimpike janĂ« njĂ« periudhĂ« katĂ«rvjeçare dhe nuk mund tĂ« arrish rezultate tĂ« mira duke pĂ«rdorur tĂ« njĂ«jtat metodologji gjatĂ« gjithĂ« kohĂ«s. Kjo Ă«shtĂ« pĂ«rvoja imeâ, pĂ«rcjell Telegrafi.
ĂshtĂ« njĂ« mĂ«sim i nxjerrĂ« nĂ«pĂ«rmjet evolucionit, pĂ«rshtatjes dhe njĂ« angazhimi tĂ« konsiderueshĂ«m pĂ«r tĂ« qĂ«ndruar njĂ« hap pĂ«rpara nĂ« njĂ« sport ku investimet globale vazhdojnĂ« tĂ« pĂ«rshpejtohen.
Lidhja Japoneze
Një nga vendimet më të rëndësishme të Tonit kohët e fundit ka qenë sjellja e një trajneri japonez në skuadrën e Kosovës, një zgjedhje e jashtëzakonshme për një trajner që e ka ndërtuar reputacionin e tij duke zhvilluar talentë vendas.
âKemi njĂ« numĂ«r tĂ« madh atletĂ«sh tĂ« rinj tĂ« mirĂ«â, shpjegon ai. âAjo qĂ« shoh nĂ« punĂ«n dhe nĂ« tĂ« ardhmen e kĂ«tyre atletĂ«ve nĂ«n 18 vjeç Ă«shtĂ« se duhet ta pĂ«rmirĂ«sojmĂ« ne-Ă«azan, dhe kjo Ă«shtĂ« arsyeja pse fola me Presidentin e FederatĂ«s sonĂ« dhe me MinistrinĂ«, dhe Ă«shtĂ« njĂ« projekt i mbĂ«shtetur nga Ministriaâ.
Ky veprim pasqyron gatishmĂ«rinĂ« e Tonit pĂ«r tĂ« pranuar boshllĂ«qet dhe pĂ«r tĂ« kĂ«rkuar ekspertizĂ« aty ku Ă«shtĂ« e nevojshme. âMajlinda dhe trajnerĂ«t e tjerĂ« kanĂ« nevojĂ« pĂ«r pĂ«rvojĂ«n dhe njohuritĂ« e njĂ« trajneri japonez pĂ«r tĂ« pĂ«rmirĂ«suar mĂ« tej ne-Ă«azan. Ne-Ă«aza Ă«shtĂ« gjithashtu njĂ« pjesĂ« e fortĂ« e NorĂ«s [Gjakova] si atlete, kĂ«shtu qĂ« mendoj se ekspertiza japoneze dhe ne-Ă«aza e NorĂ«s sĂ« bashku mund ta pĂ«rmirĂ«sojnĂ« shumĂ« brezin e riâ.
ĂshtĂ« njĂ« investim strategjik nĂ« tĂ« ardhmen e KosovĂ«s, duke pranuar se, ndĂ«rsa Toni e ka zotĂ«ruar artin e ndĂ«rtimit tĂ« kampionĂ«ve olimpikĂ«, brezi i ardhshĂ«m do tĂ« kĂ«rkojĂ« mjete tĂ« reja, njohuri tĂ« reja dhe ndoshta mĂ« e rĂ«ndĂ«sishmja, perspektiva tĂ« reja.
Maratona përpara
Menaxhimi i atletëve përmes një cikli kualifikimi dyvjeçar është një maratonë, jo një sprint. Si e mban Toni ekipin e tij në formë mendore dhe të ekuilibruar emocionalisht?
âTani fillojmĂ«. Le tĂ« themi se nga ky kamp stĂ«rvitor olimpik nĂ« Mittersill, fillojmĂ« tĂ« mendojmĂ« seriozisht pĂ«r tĂ« gjitha detajetâ, thotĂ« ai. âĂshtĂ« koha pĂ«r tĂ« ngrohur motorĂ«t e secilit atlet, pĂ«r tĂ« vlerĂ«suar mundĂ«sitĂ« dhe lĂ«ndimet. TashmĂ« kemi trajtuar disa probleme dhe tani mendoj se i gjithĂ« ekipi Ă«shtĂ« i shĂ«ndetshĂ«m dhe gatiâ.
MegjithatĂ«, Ă«shtĂ« mĂ« shumĂ« sesa thjesht pĂ«rgatitje fizike. âTani Ă«shtĂ« koha pĂ«r tĂ« filluar, pĂ«r tĂ« bĂ«rĂ« njĂ« plan vĂ«rtet tĂ« mirĂ« dhe pĂ«r tĂ« krijuar njĂ« strategji sĂ« pari pĂ«r kualifikimin olimpik dhe mĂ« pas pĂ«r qĂ«llimin tonĂ« kryesor: njĂ« medalje olimpike. Pra, tani qĂ« jemi nĂ« janar tĂ« vitit 2026, dy vjet e gjysmĂ«, le tĂ« themi, para LojĂ«rave Olimpike, Ă«shtĂ« koha pĂ«r tĂ« krijuar njĂ« rrugĂ« tĂ« qartĂ« dhe njĂ« sistem tĂ« vĂ«rtetĂ« pune pĂ«r atĂ« qĂ« duam tĂ« arrijmĂ«â.
Duke vendosur objektiva të qarta afatgjata, duke kërkuar ndershmëri dhe disiplinë, si dhe duke punuar vazhdimisht në mentalitetin e atletëve, Toni siguron që ata të qëndrojnë mendërisht të fortë, emocionalisht të ekuilibruar dhe të përqendruar gjatë gjithë udhëtimit të gjatë kualifikues.
NdĂ«rsa po diskutojmĂ« pĂ«r LojĂ«rat Olimpike LA2028, poshtĂ« planifikimit strategjik fshihet njĂ« objektiv mĂ« i thellĂ« dhe mĂ« shumĂ« pĂ«rgjegjĂ«si pĂ«rpara. "QĂ«llimi im, si trajner kryesor, Ă«shtĂ« gjithashtu tĂ« ndĂ«rtoj njĂ« ekip tĂ« ri qĂ« po ndjek atletĂ«t tanĂ« mĂ« tĂ« mirĂ« edhe pĂ«r LojĂ«rat Olimpike 32 dhe 36â, transmeton Telegrafi.
Kur i kĂ«rkohet ta pĂ«rmbledhĂ« filozofinĂ« e tij si trajner nĂ« njĂ« fjali tĂ« vetme, Toni nuk ngurron: âNdonjĂ«herĂ« u them atletĂ«ve tĂ« mi tĂ« mos mendojnĂ« me mendje sepse do tĂ« ndalen. Ata duhet tĂ« vazhdojnĂ« sepse nĂ«se je shumĂ« i lodhur dhe mendon nĂ« njĂ« mĂ«nyrĂ« normale, nuk mund ta bĂ«sh. Pra, ndalo sĂ« menduari dhe puno deri nĂ« fundâ.
ĂshtĂ« njĂ« filozofi e rrĂ«njosur nĂ« realitetin e KosovĂ«s, njĂ« shtet i vogĂ«l qĂ« po vepron shumĂ« mĂ« mirĂ« se sa duhet, ku nuk ka hapĂ«sirĂ« pĂ«r gabime, nuk ka vend pĂ«r dobĂ«si mendore kur shfaqet lodhja fizike.
Si çdo gjë në jetë, kjo filozofi ka një kosto. Kur pyetet për pjesën më të vështirë të punës së tij që njerëzit nuk e shohin, përgjigjja e Tonit është papritur e dobët.
âPjesa mĂ« e vĂ«shtirĂ« pĂ«r mua Ă«shtĂ« menaxhimi i jetĂ«s sĂ« atletĂ«ve nĂ« tĂ«rĂ«si. Nuk Ă«shtĂ« e lehtĂ«, veçanĂ«risht me vajzat sepse jeta vazhdon. GjithmonĂ« ekziston njĂ« kufi midis asaj se sa jetĂ« private mund tĂ« kenĂ« dhe sa duhet t'i pĂ«rkushtohen arritjeve tĂ« nivelit tĂ« lartĂ«â.
Ai ndalet, pesha e fjalëve të tij zë vend në dhomë.
âE diâŠâ, ndalet pĂ«rsĂ«ri para se tĂ« vazhdojĂ«, âNdonjĂ«herĂ« dua tâu imponoj disiplinĂ« tĂ« hekurt, por herĂ« tĂ« tjera ndihem keq sepse dua qĂ« ata ta pĂ«rjetojnĂ« jetĂ«n nĂ« njĂ« moshĂ« tĂ« re. Kjo Ă«shtĂ« vĂ«rtet e vĂ«shtirĂ«, sepse ndonjĂ«herĂ« u them gjĂ«ra qĂ« nuk i ndiej vĂ«rtet nĂ« shpirt dhe nĂ« zemĂ«r. Ndoshta herĂ« pas here dua qĂ« ata tĂ« kenĂ« mĂ« shumĂ« jetĂ«, por nga ana tjetĂ«r u them, shikoni, ne si KosovĂ«, me njĂ« bazĂ« tĂ« vogĂ«l dhe njĂ« numĂ«r tĂ« vogĂ«l atletĂ«sh, duhet tĂ« ndĂ«rtojmĂ« njĂ« Ferrari nga njĂ« atlet i vetĂ«mâ, pĂ«rcjell Telegrafi.
Ămimi i pĂ«rsosmĂ«risĂ«
Konflikti i brendshĂ«m qĂ« pĂ«rshkruan Toni Ă«shtĂ« i prekshĂ«m. Ai flet pĂ«r burra qĂ« duan tĂ« dalin, tĂ« pinĂ«, tĂ« qĂ«ndrojnĂ« deri natĂ«n vonĂ«. Toni shikon me vĂ«mendje hapĂ«sirĂ«n e dhomĂ«s pĂ«rpara se tĂ« thotĂ«: âNdonjĂ«herĂ« kam nevojĂ« tâi ndĂ«shkoj dhe nuk ndihem mirĂ« pĂ«r kĂ«tĂ«, sepse ndonjĂ«herĂ« mendoj se kjo Ă«shtĂ« normale. Ndoshta ndonjĂ«herĂ« ata kanĂ« nevojĂ« tĂ« jenĂ« tĂ« lirĂ« tĂ« shijojnĂ« njĂ« natĂ« deri nĂ« mĂ«ngjesâ.
âPor ky Ă«shtĂ« gjithmonĂ« problemi tek unĂ«â, pranon ai. âSepse, siç thashĂ« mĂ« parĂ«, ndonjĂ«herĂ« u them gjĂ«ra kur as vetĂ« nuk jam i sigurt se po them gjĂ«rat e duhuraâ.
Si e pajton ai kĂ«tĂ« trazirĂ« tĂ« brendshme? âKur mendoj pĂ«r kĂ«tĂ«, kĂ«to pesĂ« medalje olimpike mĂ« kĂ«naqin, dhe edhe kur kam dyshime, kthehem dhe i numĂ«roj medaljet dhe them, nĂ« rregull, mund tĂ« kenĂ« humbur diçka, por kanĂ« fituar shumĂ«. Jo vetĂ«m pĂ«r veten e tyre, por edhe pĂ«r ekipin, pĂ«r mua, pĂ«r familjet e tyre dhe mĂ« e rĂ«ndĂ«sishmja pĂ«r njĂ« vend tĂ« ri qĂ« shumĂ« njerĂ«z as nuk e dinĂ« se ku ndodhetâ.
Ai pĂ«rmend ndikimin e rezultateve tĂ« MajlindĂ«s, e ndjekur nga Distria [Krasniqi], Nora [Gjakova], Akili [Gjakova], Loriana [Kuka] dhe Laura [Fazliu]. âKosova e vogĂ«l tani Ă«shtĂ« njĂ« vend i madh nĂ«pĂ«rmjet rezultateve tĂ« saj sportive dhe kjo mĂ« bĂ«n vĂ«rtet tĂ« lumturâ.
Vendime që thyejnë zemrat
Kur e pyetĂ«n nĂ«se i Ă«shtĂ« dashur ndonjĂ«herĂ« tĂ« marrĂ« njĂ« vendim qĂ« ia ka thyer zemrĂ«n, por qĂ« ka qenĂ« i duhuri pĂ«r atletin ose ekipin, pĂ«rgjigjja e Tonit Ă«shtĂ« e menjĂ«hershme: âShumĂ« herĂ«âŠ, me tĂ« vĂ«rtetĂ«, shumĂ« herĂ«. Po luftoj me veten pĂ«r kĂ«tĂ« pjesĂ« tĂ« punĂ«s sepse Ă«shtĂ« njĂ« aspekt psikologjik dhe nuk Ă«shtĂ« e lehtĂ«â.
âQĂ« nga fillimi, kemi punuar si familje dhe unĂ« nuk isha aty pĂ«r ta vetĂ«m nĂ« xhudo. ShumĂ« herĂ«, jam pĂ«rpjekur t'i ndihmoj me shkollĂ«n, problemet familjare, vĂ«shtirĂ«sitĂ« financiare, jetĂ«n nĂ« pĂ«rgjithĂ«si, sponsorĂ«t ose mbĂ«shtetjen nga qeveria dhe Komiteti Olimpik. Tani Ă«shtĂ« shumĂ« e vĂ«shtirĂ« t'u them atyre gjĂ«ra qĂ« mendoj se janĂ« tĂ« gabuara pĂ«r jetĂ«n, por tĂ« mira pĂ«r karrierĂ«n e tyreâ.
Ai nuk e di nĂ«se, vite mĂ« vonĂ«, atletĂ«t e tij do tĂ« thonĂ« se veproi mirĂ« apo gabim. âNuk e di, Ă«shtĂ« gjithmonĂ« njĂ« ekuilibĂ«r pro dhe kundĂ«r me aspektin e disiplinĂ«sâ.
Pastaj vjen njĂ« pranim i jashtĂ«zakonshĂ«m: âNdoshta do tĂ« filloj tĂ« shkruaj gjĂ«ra tĂ« rĂ«ndĂ«sishme, biseda tĂ« rĂ«ndĂ«sishme qĂ« zhvillojmĂ«, sepse kjo Ă«shtĂ« njĂ« pjesĂ« shumĂ« e rĂ«ndĂ«sishme pĂ«r trajnerĂ«t e ardhshĂ«m nĂ« 10 deri nĂ« 15 vitet e ardhshmeâ, thotĂ« ai, duke buzĂ«qeshur, sytĂ« e tĂ« cilit reflektojnĂ« nĂ« tĂ« kaluarĂ«n, ndĂ«rsa tashmĂ« shohin larg nĂ« tĂ« ardhmen.
Ndërrimi i gjeneratave
Toni e sheh sfidĂ«n me tĂ« cilĂ«n pĂ«rballen ndihmĂ«s-trajnerĂ«t e tij, veçanĂ«risht Majlinda Kelmendi, e cila ka kaluar nĂ« karrierĂ«n e saj si trajnere. âTani e shoh MajlindĂ«n si njĂ« trajnere tĂ« re. Ajo pĂ«rpiqet tĂ« jetĂ« siç isha unĂ«, por kĂ«to breza janĂ« krejtĂ«sisht tĂ« ndryshĂ«m. Dhe i them MajlindĂ«s, shiko, mos mendo se mund tĂ« bĂ«sh me atletĂ«t e tu atĂ« qĂ« bĂ«ra unĂ« me ty, NorĂ«n dhe Distrian, sepse koha fluturonâ.
'Brezi i luftĂ«s', siç i quan Toni, ata qĂ« ishin fĂ«mijĂ« gjatĂ« konfliktit tĂ« KosovĂ«s, kishin njĂ« uri tjetĂ«r, njĂ« dĂ«shirĂ« tjetĂ«r. "Tani janĂ« breza krejtĂ«sisht tĂ« ndryshĂ«m. Ata duan 90% jetĂ«â.
âPra, tani po pĂ«rpiqemi tĂ« gjejmĂ« njĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« re. GjithmonĂ« duke provuar njĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« reâ, vazhdon ai. âTani kam shumĂ« biseda me trajnerĂ« nĂ« vende me njĂ« nivel mĂ« tĂ« lartĂ« zhvillimi ekonomik dhe u kĂ«rkoj atyre tĂ« ndajnĂ« pĂ«rvojat e tyre, sepse atĂ« qĂ« bĂ«ra me tre kampionĂ«t e mi olimpikĂ«, nuk mund ta bĂ«j mĂ«. Duhet tĂ« gjej njĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« reâ.
Kjo, kĂ«mbĂ«ngul Toni, Ă«shtĂ« sfida pĂ«r ekipin e tij tĂ« trajnerĂ«ve. âAta duhet ta kuptojnĂ« se kjo Ă«shtĂ« 50% e performancĂ«s: nĂ«se arrin tâi bĂ«sh fitues nĂ« mendjet e tyre, kampionĂ« nĂ« mendjet e tyre dhe tĂ« aftĂ« tĂ« lĂ«nĂ« mĂ«njanĂ« gjithçka tjetĂ«r pĂ«r njĂ« qĂ«llim kryesor. Kjo nuk Ă«shtĂ« e lehtĂ«. TĂ« gjithĂ« mund tĂ« luajnĂ« me fjalĂ«. TĂ« gjithĂ« do tĂ« thonĂ«, po, do tĂ« jap 100% tim, por ne, si trajnerĂ«, e ndiejmĂ«. Shumica e tyre e thonĂ«, por nuk e bĂ«jnĂ«. Ata nuk punojnĂ«â.
ZhgĂ«njimi i tij Ă«shtĂ« i dukshĂ«m. âNdonjĂ«herĂ« u them atyre, hajdeni, duhet tĂ« filloni tĂ« punoni, dhe ata thonĂ«, 'Por unĂ« po punoj'. Jo, kjo nuk Ă«shtĂ« asgjĂ«. Kjo Ă«shtĂ« 30% e asaj qĂ« bĂ«ri Majlinda, 30%. Dhe pastaj thonĂ«, 'Po, por ajo Ă«shtĂ« Majlinda'. Ata duhet tĂ« kujtojnĂ« se edhe ajo Ă«shtĂ« njĂ« qenie njerĂ«zore. Edhe ajo pati shumĂ« dhimbje dhe shumĂ« vĂ«shtirĂ«si gjatĂ« stĂ«rvitjes, por shtrĂ«ngoi dhĂ«mbĂ«t dhe nuk u ndal kurrĂ«â.
Pesha e një kombi
Kosova ka fituar medalje olimpike vetëm në një sport në tre Lojëra Olimpike: xhudo. Të gjitha kanë qenë nën drejtimin e Tonit.
âNuk Ă«shtĂ« e lehtĂ«â, pranon ai kur e pyetĂ«n se si ndihet tĂ« mbartĂ«sh shpresĂ«n e njĂ« kombi tĂ« tĂ«rĂ«. âPara se tĂ« shkonim nĂ« LojĂ«rat Olimpike, ata thanĂ«, oh, sâka problem. ĂshtĂ« Toni me njĂ« ekip dhe me siguri Kosova do tĂ« fitojĂ« medalje. Kjo Ă«shtĂ« vĂ«rtet e vĂ«shtirĂ«â.
MegjithatĂ«, ai ka arritur nĂ« njĂ« pikĂ« pranimi. âTani, kur kam medalje nga tre LojĂ«ra Olimpike, jam vĂ«rtet i kĂ«naqur dhe edhe nĂ«se ndodh qĂ« tĂ« mos fitojmĂ« medalje nĂ« LojĂ«rat e ardhshme Olimpike, e di qĂ« njerĂ«zit do tĂ« thonĂ« âuauâ, por hajde tani, Ă«shtĂ« shumĂ« normaleâ.
Ai i vendos arritjet e KosovĂ«s nĂ« perspektivĂ«, duke pĂ«rmendur mungesĂ«n 20-vjeçare tĂ« medaljeve olimpike tĂ« SpanjĂ«s nĂ« xhudo . âImagjinoni SpanjĂ«n si shembull, me shumĂ« klube, shumĂ« trajnerĂ« tĂ« mirĂ« dhe mĂ« shumĂ« se 10,000 atletĂ«, dhe atyre iu desh tĂ« prisnin katĂ«r ose pesĂ« LojĂ«ra Olimpike pĂ«r njĂ« medalje. Pra, kur i sheh kĂ«to gjĂ«ra, e kupton sa e vĂ«shtirĂ« Ă«shtĂ« tĂ« fitosh njĂ« medalje nĂ« xhudoâ.
Presioni, pranon ai, Ă«shtĂ« i jashtĂ«zakonshĂ«m. âTĂ« jesh trajneri i tĂ« vetmit ekip qĂ« ka fituar njĂ« medalje olimpike pĂ«r vendin Ă«shtĂ« vĂ«rtet e vĂ«shtirĂ«. MĂ« besoni, kanĂ« qenĂ« 16 vjet me stres tĂ« madh. Tani, ndonjĂ«herĂ« u them trajnerĂ«ve tĂ« mi, ejani, merrni pak nga ky stres mbi veten tuaj, sepse jam tashmĂ« pak i lodhur nga kjo pritje e vazhdueshme dhe nga kjo qĂ« e kam gjithmonĂ« nĂ« mendjeâ. /Telegrafi/
PRISHTINĂ, 22 dhjetor/ATSH/ KĂ«shilli Prokurorial i KosovĂ«s e ka liruar Besim Kelmendin nga posti i ushtruesit tĂ« detyrĂ«s sĂ« Kryeprokurorit tĂ« Shtetit tĂ« hĂ«nĂ«n, pas kĂ«rkesĂ«s sĂ« tij me shkrim, njĂ« javĂ« pasi gjykata e lartĂ« e anuloi shkarkimin e tij qĂ« kishte nxitur polemika e kritika.
NĂ« njĂ« mbledhje tĂ« jashtĂ«zakonshme tĂ« KĂ«shillit Prokurorial, kĂ«rkesa e Kelmendit pĂ«r tâu liruar nga detyra u miratua me 6 vota pĂ«r, asnjĂ« kundĂ«r dhe asnjĂ« abstenim.
Atë do ta pasojë Agron Qalaj, i cili u ricaktua ushtrues detyre po në të njëjtën mbledhje të hënën.
Me 5 vota për dhe 1 kundër, Qalaj u riemërua deri në një vendim të radhës të Këshillit Prokurorial.
NĂ« njĂ« shkresĂ« tĂ« dorĂ«zuar nĂ« KĂ«shillin Prokurorial, Kelmendi kishte theksuar se kĂ«rkesa pĂ«r tâu liruar nga detyra ishte âpasqyrim i vullnetit tim pĂ«r ta mbĂ«shtetur reformĂ«n nĂ« Sistemin Prokurorial dhe pĂ«r tĂ« kontribuar nĂ« pĂ«rmirĂ«simin e gjendjes sĂ« krijuar nĂ« KĂ«shillâ, raportoi Betimi pĂ«r DrejtĂ«si tĂ« hĂ«nĂ«n.
Kelmendi theksoi se dĂ«shironte tĂ« largohej nga kjo detyrĂ« â tĂ« cilĂ«n e kishte mbajtur nga prilli i vitit 2022 â pas vendimeve gjyqĂ«sore pĂ«r rastin e tij dhe gjendjes sĂ« krijuar nĂ« KĂ«shillin Prokurorial.
Kërkesa e tij vjen vetëm pesë ditë pasi Gjykata Supreme e anuloi vendimin e Këshillit Prokurorial për shkarkimin e tij, duke e quajtur të kundërligjshëm.
Kelmendi ishte shkarkuar muajin e kaluar pas raportimeve se ai gjoja kishte bashkëpunuar më 1999 me një gjyqtare serbe për rastin e Masakrës së Reçakut, të cilën ajo e konsideronte ngjarje të trilluar. Ai i ka mohuar këto pretendime.
Shkarkimi i tij nxiti reagime nga bashkĂ«sia ndĂ«rkombĂ«tare dhe shkaktoi polemika pĂ«r ligjshmĂ«rinĂ« e vendimit, pasi ai u votua nga vetĂ«m pesĂ« anĂ«tarĂ« tĂ« KĂ«shillit Prokurorial. Pjesa tjetĂ«r e anĂ«tarĂ«ve vlerĂ«suan se sâkishte kuorum, dhe e quajtĂ«n vendimin âpuç institucionalâ.
Kelmendi u ankua nĂ« Supreme pasi Gjykata Themelore nuk ia pranoi ankesĂ«n kundĂ«r shkarkimit. Supremja gjeti se vendimi i KĂ«shillit Prokurorial ishte âi kundĂ«rligjshĂ«m, arbitrar dhe i pa bazĂ«â.
NĂ« shkresĂ«, Kelmendi tha se dĂ«shiron ta vazhdojĂ« karrierĂ«n si prokuror dhe u zotua se do tĂ« punojĂ« âme pĂ«rkushtim pĂ«r tĂ« mirĂ«n e sistemit prokurorialâ.
âDhe krejt nĂ« fund, unĂ«, si prokuror nĂ« ZyrĂ«n e Kryeprokurorit tĂ« Shtetit, do tĂ« punoj mĂ« pĂ«rkushtimin tim mĂ« tĂ« madh pĂ«r tĂ« mirĂ«n e Sistemit Prokurorial, i pavarur, i pa anshĂ«m dhe me profesionalizĂ«m, ashtu siç mĂ« ka vlerĂ«suar KĂ«shilli Prokurorialâ, pĂ«rfundoi ai. /rel/
Këshilli Prokurorial i Kosovës (KPK), ka njoftuar se ka mbajtur sot takimin e tij të jashtëzakonshëm, të 282-tin me radhë, nën kryesimin e Ardian Hajdaraj.
NĂ« kĂ«tĂ« takim janĂ« shqyrtuar dy pika tĂ« rendit tĂ« ditĂ«s, me çârast anĂ«tarĂ«t e KPK-sĂ« kanĂ« marrĂ« vendime lidhur me udhĂ«heqjen e institucionit tĂ« Kryeprokurorit tĂ« Shtetit.
âKPK ka aprovuar kĂ«rkesĂ«n e z. Besim Kelmendi pĂ«r lirim nga detyra e Ushtruesit tĂ« DetyrĂ«s sĂ« Kryeprokurorit tĂ« Shtetit. Po ashtu, KĂ«shilli ka ricaktuar z. Agron Qalaj nĂ« pozitĂ«n e Ushtruesit tĂ« DetyrĂ«s sĂ« Kryeprokurorit tĂ« Shtetit, vendim i cili hyn nĂ« fuqi nga dita e sotmeâ, thuhet nĂ« njoftim.
Besim Kelmendi ka paraqitur kërkesë përmes së cilës ka kërkuar që të lirohet nga pozita e ushtruesit të detyrës së Kryeprokurorit të Shtetit.
Kjo kĂ«rkesĂ« e Kelmendit tĂ« cilĂ«n e ka siguruar âBetimi pĂ«r DrejtĂ«siâ, vjen pas aktgjykimit tĂ« GjykatĂ«s Supreme, me tĂ« cilin Ă«shtĂ« anuluar vendimi i KĂ«shillit Prokurorial, me tĂ« cilin ishe shkarkuar nga kjo pozitĂ«. NdĂ«rsa, me aktvendimin e GjykatĂ«s sĂ« Apelit Ă«shtĂ« konfirmuar vendimi i Themelores, e cila ka theksuar se çështja Ă«shtĂ« e gjykuar.
âSiç jeni nĂ« dijeni mĂ« Aktgjykimin e GjykatĂ«s Supreme tĂ« KosovĂ«s A.A.nr.124/2025 tĂ« datĂ«s 16.12.2025 Ă«shtĂ« anuluar Vendimi i KĂ«shillit Prokurorial tĂ« KosovĂ«s KPK.nr.1056/20 i datĂ«s 20.11.2025, ndĂ«rsa mĂ« Aktvendimin e GjykatĂ«s sĂ« Apelit A.nr.1210/25 i datĂ«s 19.12.2025, Ă«shtĂ« konfirmuar sĂ« cĂ«shtja e ngritur sipas padisĂ« nĂ« GjykatĂ«n Themelore tĂ« PrishtinĂ«s Ă«shtĂ« cĂ«shtje e gjykuar sipas Aktgjykimit tĂ« mĂ« sipĂ«rm tĂ« GjykatĂ«s Supreme. Bazuar nĂ« vendimet e sipĂ«rcekura gjyqĂ«sore dhe nĂ« situatĂ«n e krijuar nĂ« KĂ«shillin Prokurorial pas nxjerrjes sĂ« vendimit tĂ« anuluar nga Gjykata Supreme, pĂ«rmes kĂ«tij emailit zyrtar ua pĂ«rcjellĂ« KĂ«rkesĂ«n time pĂ«r tĂ« mĂ« liruar nga Pozita e Ushtruesit tĂ« DetyrĂ«s sĂ« Kryeprokuroit tĂ« Shtetit, tĂ« cilĂ«n detyrĂ« e kam ushtruar nga data 22 prill 2022â, thuhet nĂ« kĂ«rkesĂ«.
Kelmendi ka theksuar se nuk ka aplikuar për pozitën e Kryeprokurorit të Shtetit dhe se ishte kërkesë e anëtarëve të Këshillit ta pranonte pozitën e U.D.
âPĂ«rmes kĂ«saj kĂ«rkese ua rikujtoj edhe njĂ« here, juve dhe tĂ« gjithĂ« qytetarĂ«ve, sĂ« unĂ« nuk kam aplikuar fare pĂ«r pozitĂ«n e Kryeprokurorit tĂ« Shtetit dhe sĂ« nĂ« asnjĂ« rast nuk kam shpreh interesim pĂ«r tĂ« marr as pozitĂ«n e Ushtruesit tĂ« DetyrĂ«s sĂ« Kryeprokurorit tĂ« Shtetit, pĂ«rkundrazi ishte kĂ«rkesĂ« e anĂ«tarĂ«ve tĂ« KĂ«shillit qĂ« unĂ« ta pranoja ketĂ« detyrĂ« deri nĂ« zgjedhjen e Kryeprokurorit tĂ« Shtetit dhe si rezultat i kĂ«tyre kĂ«rkesave, mĂ« datĂ« 22 prill 2022, nĂ« mĂ«nyrĂ« unanime nga tĂ« gjithĂ« anĂ«tarĂ«t e pranishĂ«m tĂ« KĂ«shillit, jam caktuar si Ushtrues i DetyrĂ«s Ă« Kryeprokuroit tĂ« Shtetitâ, thuhet mĂ« tej.
Ndërsa, ai theksoi se pas gjithë situatës së krijuar në KPK dhe pasi konsideron që me vendimin e Supremes është arritur vendosja e ligjshmërisë dhe respektimit të standardeve ligjore, kërkon të lirohet nga detyra.
âAndaj pas analizimit tĂ« te gjitha rrethanave dhe situatĂ«s sĂ« krijuar nĂ« KĂ«shillin Prokurorial, dhe nĂ« vecanti pas nxjerrjes dhe shpalljĂ«s sĂ« Aktgjykimit tĂ« GjykatĂ«s Supreme tĂ« KosovĂ«s A.A.nr.124/2025 tĂ« datĂ«s 16.12.2025, konsideroj sĂ« Ă«shtĂ« arritur vendosja e ligjshmĂ«risĂ« dhe respektimi i standardeve ligjore tĂ« parashikuara nĂ« KushtetutĂ«n e RepublikĂ«s sĂ« KosovĂ«s dhe ligjet nĂ« fuqi. Kjo arritje nuk Ă«shtĂ« vetĂ«m e imja por e tĂ« gjithĂ« individĂ«ve, shoqĂ«risĂ« civile dhe partnerĂ«ve ndĂ«rkombĂ«tar, tĂ« cilĂ«t kanĂ« kĂ«rkuar respektimin e ligjshmĂ«risĂ«. KĂ«rkesa ime pĂ«r tĂ« mĂ« liruar nga pozita e Ushtruesit tĂ« detyrĂ«s sĂ« Kryeprokurorit tĂ« Shtetit Ă«shtĂ« njĂ« reflektim i vullnetit tim pĂ«r tĂ« mbĂ«shtetur reformĂ«n nĂ« Sistemin Prokurorial dhe pĂ«r tĂ« kontribuar nĂ« pĂ«rmirĂ«simin e gjendjĂ«s sĂ« krijuar nĂ« KĂ«shill, andaj shpresoj dhe besoj sĂ« tĂ« gjithĂ« ju anĂ«tarĂ«t e KĂ«shillit do tĂ« gjeni forcĂ«n dhe vullnetin, jo vetĂ«m pĂ«r tĂ« aprovuar kĂ«rkesĂ«n time por edhe pĂ«r tĂ« krijuar kushte normale pĂ«r funksionimin e Sistemit Prokurorialâ, thuhet mĂ« tutje..
Kelmendi zotohet se do të punojë me përkushtim për të mirën e sistemit prokurorial.
âDhe krejtĂ« nĂ« fund, unĂ«, si prokuror nĂ« ZyrĂ«n e Kryeprokurorit tĂ« Shtetit, do tĂ« punoj mĂ« pĂ«rkushtimin tim mĂ« tĂ« madh pĂ«r tĂ« mirĂ«n e Sistemit Prokurorial, i pavarur, i pa anshĂ«m dhe me profesionalizĂ«m, ashtu siç mĂ« ka vlerĂ«suar KĂ«shilli Prokurorial kur mĂ« ka propozuar pĂ«r tĂ« marr çmimin mĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m tĂ« karrierĂ«s time â çmimin mĂ« emrin e heroit tonĂ« kombĂ«tar âSali Ăekajâ, si dhe nĂ« ditĂ«n kur ky KĂ«shill Prokurorial mĂ« ka caktuar si Ushtrues i DetyrĂ«s sĂ« Kryeprokurorit tĂ« Shtetitâ, thuhet nĂ« kĂ«rkesĂ«n e Kelmendit.
Këshilli Prokurorial i Kosovës (KPK) ka mbajtur sot një takim të jashtëzakonshëm, i cili është zhvilluar me dyer të mbyllura.
Me këtë rast, kryesuesi Ardian Hajdaraj njoftoi anëtarët e KPK-së për pranimin e Aktgjykimit të Gjykatës Supreme, e cila e ka shpallur të kundërligjshëm e arbitrar vendimin e KPK-së për shkarkimin e ushtruesit të detyrës së kryeprokurorit Besim Kelmendi, raporton KosovaPress.
Në njoftimin e KPK-së për media thuhet se çështjet të cilat ndërlidhen me zbatimin e këtij aktgjykimi do të trajtohen në takimin e radhës.
Gjykata Supreme të mërkurën e ka shpallur të kundërligjshëm vendimin e KPK-së për shkarkimin e Besim Kelmendit pasi ka konstatuar se nuk kishte kuorum prej gjashtë anëtarësh kur u nxor vendimi.
Shkarkimi i Kelmendit ndodhi një ditë pasi intervistimit të tij në cilësinë e dëshmitarit në Prokurorinë Speciale për hetimin e masakrës në Reçak. Kelmendi ka mohuar raportimet e mediave se ka qenë bashkëpunëtor profesional i gjyqtares serbe Danica Marinkoviq që kishte rastin e masakrës në Reçak. /Telegrafi/
Drejtori i Kulturës, Rinisë dhe Sportit në Fushë Kosovë, Ylber Kelmendi, ka reaguar për gjendjen e rënduar të Shtëpisë së Kulturës në këtë komunë, duke theksuar se objekti është lënë në harresë dhe pa mirëmbajtje për vite me radhë.
Në një postim në Facebook, Kelmendi ka bërë të ditur se shfaqja e fundit në këtë objekt është mbajtur para rreth 20 vitesh dhe se që nga ajo kohë kultura në Fushë Kosovë nuk ka pasur vëmendjen e duhur.
Sipas tij, objekti që dikur kishte jetë kulturore, sot ndodhet në gjendje të mjerueshme, me mungesë të plotë të mirëmbajtjes.
Ai ka njoftuar se Drejtoria e KulturĂ«s, RinisĂ« dhe Sportit ka ndĂ«rmarrĂ« hapin e parĂ« konkret, duke filluar me pastrimin e brendshĂ«m tĂ« objektit, njĂ« proces qĂ«, sipas tij, nuk ka ndodhur prej dekadash. âKy Ă«shtĂ« vetĂ«m fillimiâ, ka theksuar Kelmendi.
Drejtori ka paralajmĂ«ruar se ShtĂ«pia e KulturĂ«s do tâi nĂ«nshtrohet njĂ« rikonstruksioni tĂ« plotĂ« dhe se synimi Ă«shtĂ« qĂ« ajo tâu rikthehet qytetarĂ«ve si hapĂ«sirĂ« funksionale pĂ«r artin dhe kulturĂ«n. NĂ« fund, ai ka nĂ«nvizuar se FushĂ« Kosova meriton mĂ« shumĂ« dhe se kultura duhet tĂ« trajtohet me dinjitet. /Telegrafi/
Gjykata Supreme e Kosovës e ka aprovuar si të bazuar ankesën e U.D. Kryeprokurorit të Shtetit, Besim Kelmendi, duke e anuluar si të kundërligjshëm vendimin e Këshillit Prokurorial të Kosovës (KPK) për shkarkimin e tij nga detyra.
Në vendimin e saj, Gjykata Supreme ka theksuar se vendimi KPK.nr.1056/2025, i datës 20 nëntor 2025, është marrë në kundërshtim me ligjin, duke e kthyer lëndën në rishqyrtim dhe rivendosje në KPK.
âGjykata Supreme e ka aprovuar si tĂ« bazuar ankesĂ«n e paraqitur nga Besim Kelmend dhe ka anuluar vendimin si tĂ« kundĂ«rligjshĂ«mâ, thuhet nĂ« njoftimin zyrtar.
Sipas Gjykatës Supreme, pas vlerësimit të pretendimeve ankimore dhe në mbështetje të nenit 15 të Ligjit për Përgjegjësinë Disiplinore të Gjyqtarëve dhe Prokurorëve, është konstatuar se përfundimi juridik i KPK-së nuk është i drejtë.
âQĂ«ndrimi dhe pĂ«rfundimi juridik i KĂ«shillit Prokurorial tĂ« KosovĂ«s nuk Ă«shtĂ« i drejtĂ« dhe i ligjshĂ«mâ, vlerĂ«son Gjykata, duke shtuar se vendimi pĂ«r shkarkim Ă«shtĂ« i pĂ«rfshirĂ« nĂ« âshkelje thelbĂ«sore tĂ« dispozitave tĂ« procedurĂ«sâ tĂ« ligjit pĂ«rkatĂ«s dhe tĂ« Kodit tĂ« EtikĂ«s Profesionale pĂ«r ProkurorĂ«.
Vendimi për shkarkim ishte bazuar në pretendimet se Kelmendi, përmes deklarimeve në Këshill dhe në media, kishte shprehur qëndrime të njëanshme që, sipas KPK-së, kishin cenuar besimin e publikut në sistemin prokurorial.
Megjithatë, Gjykata Supreme ka konstatuar se këto pretendime nuk janë trajtuar në mënyrë të ligjshme dhe procedurale.
NĂ« arsyetim theksohet se vendimi Ă«shtĂ« âi kundĂ«rligjshĂ«m, arbitrar dhe i pa bazĂ«â, duke qenĂ« se Ă«shtĂ« kontradiktor nĂ« vetvete dhe i mbĂ«shtetur nĂ« dispozita qĂ« ânuk i japin autorizime tĂ« veprojĂ« nĂ« formĂ«n dhe mĂ«nyrĂ«n se si ka vepruar KPK-ja".
Gjykata gjithashtu ka vlerësuar se e gjithë procedura, duke përfshirë rendin e ditës, votimin, procedimin dhe rihapjen e mbledhjeve, ka qenë e pambështetur në ligj.
âĂshtĂ« procedurĂ« e pa mbĂ«shtetur nĂ« ligj deri te vendimi i atakuar pĂ«r shkarkimâ, thuhet nĂ« njoftim.
Me këtë vendim, çështja e Besim Kelmendit kthehet për rishqyrtim në Këshillin Prokurorial të Kosovës, i cili obligohet të veprojë në përputhje me gjetjet dhe udhëzimet e Gjykatës Supreme. /Telegrafi/
Pas shkarkimit të ushtruesit të detyrës së Kryeprokurorit të Shtetit, Besim Kelmendi, Këshilli Prokurorial i Kosovës emëroi në këtë pozitë prokurorin Agron Qalaj, vendim i cili ka hapur një sërë diskutimesh të brendshme dhe polemikash ligjore në mbledhjet e KPK-së.
NĂ« mbledhjen e sotme tĂ« radhĂ«s, kryesuesi i KPK-sĂ«, Ardian Hajdaraj, lexoi njĂ« letĂ«r tĂ« dĂ«rguar nga anĂ«tari i KĂ«shillit, Veton Shabani, i cili shprehu shqetĂ«sim pĂ«r, siç tha ai, âsituatĂ«n jashtĂ« kornizave tĂ« ligjshmĂ«risĂ«â, e krijuar pas vendimit pĂ«r shkarkimin e Kelmendit.
NĂ« letrĂ«n e tij, Shabani theksoi se pas mbledhjes sĂ« mbajtur menjĂ«herĂ« pas shkarkimit tĂ« Kelmendit â vet ish-kryeprokurori i kishte njoftuar se kishte paraqitur ankesĂ« nĂ« GjykatĂ«n Supreme, nĂ« pĂ«rputhje me nenin 5 tĂ« Ligjit 06/L-057.
Sipas Shabanit, kjo ankesë prodhon efekt suspensiv, që nënkupton pezullim të zbatimit të vendimit derisa gjykata të vendosë përfundimisht.
âProkurori Agron Ăalaj nuk Ă«shtĂ« dashur tĂ« marrĂ« pjesĂ« nĂ« atĂ« takim, pasi ligji pĂ«rcakton qartĂ« efektin suspensiv tĂ« vendimit. Ankesa ndaj vendimit tĂ« KPK ka efekt suspensiv dhe ndalon implementimin e atij vendimi derisa shqyrtohetâ, thuhet nĂ« letrĂ«n e tij.
Shabani akuzoi kryesuesin se ka lejuar pjesĂ«marrjen e Ăalajt nĂ« kundĂ«rshtim me ligjin, duke theksuar se nĂ« mbledhje duhej ftuar Kelmendi, jo Ăalaj.
Pas leximit të letrës, kryesuesi Hajdaraj tha se situata është e qartë nga aspekti procedural dhe se nuk ekziston ndonjë masë e përkohshme që pezullon vendimin e KPK-së, përcjell Telegrafi.
âEkziston njĂ« vendim dhe nuk ekziston njĂ« masĂ« e pĂ«rkohshme. Duhet respektuar ligjshmĂ«ria dhe KPK tĂ« vazhdojĂ« funksioniminâ, deklaroi ai, duke shtuar se duhet pasur respekt si ndaj ish-kryeprokurorit Kelmendi, ashtu edhe ndaj u.d. kryeprokurorit Ăalaj, i cili tashmĂ« ka marrĂ« detyrĂ«n.
Ai po ashtu sqaroi se shkarkimi i Kelmendit nuk lidhet me procedurë disiplinore, prandaj sipas tij, dispozitat për efektin suspensiv nuk aplikohen.
NĂ« vazhdim, Shabani pyeti sĂ«rish kryesuesin nĂ«se Ă«shtĂ« dorĂ«zuar ankesĂ« nga Kelmendi dhe nĂ«se ajo prodhon efekt suspensiv, por Hajdaraj tha se âkĂ«tĂ« çështje e ka sqaruar nĂ« mbledhjen e kaluarâ.
NĂ« mbledhje foli edhe vet Agron Ăalaj, i cili mbrojti qĂ«ndrimin se pjesĂ«marrja e tij Ă«shtĂ« plotĂ«sisht e ligjshme.
âSipas parimeve tĂ« sĂ« drejtĂ«s administrative, vendimi prodhon efekt tĂ« menjĂ«hershĂ«m. Ligji nuk parashikon asnjĂ« formĂ« tĂ« shtyrjes sĂ« hyrjes nĂ« fuqi tĂ« vendimeve. Ushtrimi i mandatit tim nuk kushtĂ«zohet me asnjĂ« procedurĂ« ankimoreâ, tha ai.
Ai theksoi se në cilësinë e u.d. të Kryeprokurorit të Shtetit është anëtar ex officio i KPK-së dhe se çdo kërkesë për përjashtimin e tij nga mbledhjet duhet të mbështetet në dispozita të qarta ligjore.
Derisa njĂ« vendim i tillĂ« tĂ« merret, KPK-ja po vazhdon punĂ«n me Agron Ăalajn si ushtrues detyre tĂ« Kryeprokurorit tĂ« Shtetit, pavarĂ«sisht kundĂ«rshtimeve tĂ« disa anĂ«tarĂ«ve tĂ« KĂ«shillit. /Telegrafi/
Kryetari i ri i Fushë Kosovës, Valon Prebreza, ka nisur formimin e kabinetit të tij drejtues, duke emëruar një sërë zyrtarësh në pozita kyçe të administratës komunale.
Në mesin e emërimeve të para, Prebreza ka prezantuar Shpend Bardiqin si Nënkryetar të Komunës. Bardiqi, i njohur si aktivist i hershëm dhe ish-kryetar i Qendrës së Fushë Kosovës, ka qenë edhe asamblist aktiv dhe një prej kontribuuesve kryesorë në fitoren e subjektit të tij në zgjedhje. Kryetari e uroi atë për detyrën e re, duke theksuar sfidat dhe proceset që presin komunën në ditët në vijim, raporton Telegrafi.
Ndërkohë, Ylber Kelmendi ka njoftuar se është emëruar Drejtor për Rini, Kulturë dhe Sport. Ai e ka cilësuar këtë pozitë si privilegj dhe përgjegjësi, duke premtuar angazhim të plotë për zhvillimin e projekteve në mbështetje të të rinjve, kulturës dhe sportit në komunë.
Pozita tjetër kyçe është ajo e Drejtorisë së Investimeve Kapitale, të cilën tashmë do ta udhëheqë Arianit Tërmkolli. Ai shprehu mirënjohjen për besimin e dhënë nga kryetari Prebreza, duke theksuar se do të punojë me profesionalizëm dhe transparencë në shërbim të qytetarëve.
Në drejtim të rendit dhe zbatimit të ligjit, Durim Hajra është emëruar Drejtor i Inspeksionit. Hajra theksoi se kjo pozitë nuk është privilegj, por përgjegjësi e madhe ndaj qytetarëve dhe institucioneve. Ai u zotua për zero tolerancë ndaj shkeljeve, inspektim profesional dhe funksionim transparent të inspektoratit.
NdĂ«r emĂ«rimet e rĂ«ndĂ«sishme Ă«shtĂ« edhe ai i Resul Makreshit, i cili Ă«shtĂ« caktuar drejtor nĂ« njĂ« nga drejtoritĂ« e komunĂ«s. Makreshi vlerĂ«soi se ky hap paraqet njĂ« moment tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m pĂ«r pĂ«rfaqĂ«simin e komuniteteve, duke potencuar se pĂ«r herĂ« tĂ« parĂ« shihet vullneti politik pĂ«r tâu dhĂ«nĂ« atyre hapĂ«sirĂ«n dhe rolin qĂ« e meritojnĂ« nĂ« qeverisjen lokale.
Me këto emërime, kryetari Valon Prebreza po konsolidon strukturën e re udhëheqëse të Fushë Kosovës, duke synuar një administratë më funksionale, përfaqësuese dhe të orientuar drejt zhvillimit. /Telegrafi/
Teksa fundi i vitit po afrohet, disa nga anĂ«tarĂ«t e KĂ«shillit Prokurorial nuk do jenĂ« mĂ« nĂ« kĂ«tĂ« pozitĂ«. KĂ«tu pĂ«rfshihet edhe kryesuesi i KPK-sĂ« Ardian Hajdaraj e katĂ«r anĂ«tarĂ« tĂ« tjerĂ«, meqĂ« u skadon mandati. Por organizatat qĂ« monitorojnĂ« punĂ«n e sistemit tĂ« drejtĂ«sisĂ« thonĂ« se âgrupiâ i Hajdarajt do mundohet tĂ« vendos njerĂ«z tĂ« vet nĂ« krye tĂ« kĂ«tij KĂ«shilli.
Me përfundimin e vitit 2025, përfundon edhe mandati për 5 anëtarë të Këshillit Prokurorial të Kosovës.
Nga 1 janari i vitit të ardhshëm, hynë në fuqi ndryshimet në ligjin për Këshillit Prokurorial të Kosovës, që parasheh zvogëlimin e numrin të anëtarëve të Këshillit, nga 13 sa ishte në 7 anëtarë.
Mandati do tâi skadojĂ« edhe kryesuesit tĂ« KPK-sĂ«, Ardian Hajdaraj ndonĂ«se nĂ« krye tĂ« kĂ«saj pozite erdhi nĂ« janar tĂ« vitit 2024, por anĂ«tarĂ« i KPK-sĂ« ishte zgjedhur mĂ« 1 janar tĂ« vitit 2021.
Nga 1 janari në KPK nuk do të jenë as zv.kryesuesja Jehona Grantolli e anëtarët Jetish Maloku, Veton Shabani, Ariana Shajkovci e Jovo Radoviq, i cili ishte pjesë e grupit të serbëve që bojkotuan institucionet e Kosovës në 2022.
Në Institutin e Kosovës për Drejtësi, thonë se skadimi i mandatit të këtyre anëtarëve nuk do shkaktojë ndonjë problem me kuorumin e Këshillit.
âPrej 1 janarit KĂ«shilli do ketĂ« nĂ« bazĂ« tĂ« asaj qĂ« Ă«shtĂ« parĂ« nĂ«se KPK-ja zbaton ligjin, do tâi ketĂ« 5 anĂ«tarĂ« tĂ« vjetĂ«r qĂ« kanĂ« marr mandatin nĂ« vitet paraprake dhe njĂ« anĂ«tare e re Elza Bajrami qĂ« ka fituar mandat nĂ« nĂ«ntor tĂ« kĂ«tij viti qĂ« u votua nga shumica e prokurorĂ«ve tĂ« prokurorive themelore tĂ« KosovĂ«s..â, ka thĂ«nĂ« Ehat Miftaraj â drejtor i IKD-sĂ«.
Duke iu referuar zhvillimeve të fundit në këtë institucion, Miftaraj thotë se mund të ketë tentime të radhës për të ndërruar kryesuesin e KPK-së.
âPa pikĂ« dyshimi e themi se Ardian Hajdari do tĂ« bĂ«jĂ« pĂ«rpjekje titanike qĂ« ta lĂ« njĂ« trashĂ«gimtarĂ« tĂ« tij dhe ky do tĂ« jetĂ« me siguri Milot Krasniqi i cili Ă«shtĂ« haptazi edhe nĂ« diskutim edhe nĂ« debat se bĂ«nĂ« pjesĂ« nĂ« kĂ«tĂ« grupin e stĂ«rvjetruar tĂ« sistemit prokurorial tĂ« KosovĂ«s e them me hĂ«ret prej 1 janarit Ardian Hajdarit dhe njĂ« numri tĂ« madh aktual tĂ« pĂ«rbĂ«rjes sĂ« stĂ«rvjetruar u pĂ«rfundon mandati dhe nĂ« ditĂ«t nĂ« vijim, do shohim edhe episoda e filma tĂ« ri ku do bĂ«het pĂ«rpjeke qĂ« tĂ« emĂ«rohet anĂ«tari gjatĂ« kĂ«tij viti qĂ« pĂ«rbĂ«rja e vjetĂ«r tĂ« vazhdojĂ« nĂ« mĂ«nyrĂ«n e njĂ«jtĂ«..â, ka thĂ«nĂ« Ehat Miftaraj â drejtor i IKD-sĂ«.
Javë më parë nga pozita e ushtruesit të detyrës së kryeprokurorit të shtetit është shkarkuar Besim Kelmendi, e kjo pozitë iu besua Agron Qalajt.
Shkarkimi i tij u kritikua nga organizatat e shoqërisë civile në Kosovë por edhe nga partnerët ndërkombëtar duke u vlerësuar si pengim i reformës në drejtësi./Tv Dukagjini
Tashmë të gjitha partitë kanë publikuar listën prej 110 deputetëve që do të garojnë në Zgjedhjet e Jashtëzakonshme Parlamentare që mbahen më 28 dhjetor.
Kosova vuajti për gati një vit për një Qeveri, pasi zgjedhjet e rregullta të mbajtura më 9 shkurt 2025, ku fituese doli Lëvizja Vetëvendosje - nuk ia doli të formonte qeverinë, madje as opozita nuk ishte e disponimit që të krijonte në anën tjetër një marrëveshje mes tyre.
Kështu, mbi dhjetë muaj, Kosova ka mbetur peng e mosmarrëveshjeve mes partive politike, duke humbur shumë grande ndërkombëtare dhe marrëveshje tjera të mëdha, raporton Telegrafi.
Vendi ynë më pas, më 12 tetor u fut në Zgjedhjet Lokale, të cilat përfunduan pas 9 nëntorit, atëherë kur u mbajtë edhe balotazhi, për të përcaktuar kryetarët për katër vitet e ardhshme.
Kur jemi te garat që zhvilluan kryetarët, në listat aktuale për deputetë, janë përfshirë edhe disa emra që ishin në garë për kryetar komune.
Nga LĂ«vizja VetĂ«vendosje, garĂ«s pĂ«r deputetĂ« i kanĂ« rihyrĂ« Hajrulla Ăeku, Artan Abrashi, Ardian Gola, Taulant Kelmendi, Rufki Suma, Ilir Qeriqi, Ali Dula.
Në total janë shtatë kandidatë për kryetarë komunash, që tani kanë vendosur të testojnë vetën edhe në garë për deputetë. /Telegrafi/
Zyra e Bashkimit Evropian në Kosovë ka bërë të ditur se gjatë takimit të zhvilluar me Këshillin Prokurorial të Kosovës (KPK), ka kërkuar nga të gjithë anëtarët që të zbatojnë plotësisht dhe në mënyrë të përbashkët reformat në këtë institucion.
Në njoftimin e BE-së theksohet se sundimi i ligjit mbetet parakusht themelor për integrimin evropian.
âZyra e BE-sĂ« nĂ« KosovĂ« u bĂ«ri sot thirrje tĂ« gjithĂ« anĂ«tarĂ«ve tĂ« KPK-sĂ« qĂ« tĂ« zbatojnĂ« plotĂ«sisht dhe sĂ« bashku reformĂ«n e KĂ«shillit, tĂ« sigurojnĂ« ligjshmĂ«rinĂ« e vendimeve tĂ« tyre, tĂ« veprojnĂ« me integritet dhe tĂ« ruajnĂ« besimin e publikut nĂ« sistemin e drejtĂ«sisĂ«â, thuhet nĂ« njoftim.
Kjo thirrje vjen pas tensioneve të fundit brenda KPK-së dhe shkarkimit të ushtruesit të detyrës së kryeprokurorit të shtetit, Besim Kelmendi. Për këto zhvillime, Zyra e BE-së kishte kërkuar një takim urgjent me anëtarët e Këshillit.
Ndërkohë, tri organizata të shoqërisë civile kanë paralajmëruar se situata e krijuar ka rritur rrezikun për vendimmarrje të kundërligjshme brenda KPK-së, duke bërë thirrje për ndërhyrje të gjykatës me qëllim garantimin e ligjshmërisë.
Zyra e Bashkimit Evropian në Kosovë ka bërë të ditur se gjatë takimit të zhvilluar me Këshillin Prokurorial të Kosovës (KPK), ka kërkuar nga të gjithë anëtarët që të zbatojnë plotësisht dhe në mënyrë të përbashkët reformat në këtë institucion.
NĂ« njoftimin e BE-sĂ« theksohet se sundimi i ligjit mbetet parakusht themelor pĂ«r integrimin evropian. âZyra e BE-sĂ« nĂ« KosovĂ« u bĂ«ri sot thirrje tĂ« gjithĂ« anĂ«tarĂ«ve tĂ« KPK-sĂ« qĂ« tĂ« zbatojnĂ« plotĂ«sisht dhe sĂ« bashku reformĂ«n e KĂ«shillit, tĂ« sigurojnĂ« ligjshmĂ«rinĂ« e vendimeve tĂ« tyre, tĂ« veprojnĂ« me integritet dhe tĂ« ruajnĂ« besimin e publikut nĂ« sistemin e drejtĂ«sisĂ«â, thuhet nĂ« njoftim.
Kjo thirrje vjen pas tensioneve të fundit brenda KPK-së dhe shkarkimit të ushtruesit të detyrës së kryeprokurorit të shtetit, Besim Kelmendi. Për këto zhvillime, Zyra e BE-së kishte kërkuar një takim urgjent me anëtarët e Këshillit.
Ndërkohë, tri organizata të shoqërisë civile kanë paralajmëruar se situata e krijuar ka rritur rrezikun për vendimmarrje të kundërligjshme brenda KPK-së, duke bërë thirrje për ndërhyrje të gjykatës me qëllim garantimin e ligjshmërisë.