Kina i ka lĂ«shuar njĂ« paralajmĂ«rim JaponisĂ« pasi njĂ« zyrtar i lartĂ« thuhet se sugjeroi qĂ« vendi duhet tĂ« pajiset me armĂ« bĂ«rthamore, duke deklaruar se njĂ« veprim i tillĂ« do tĂ« âsjellte pĂ«rsĂ«ri fatkeqĂ«si nĂ« botĂ«â. NjĂ« kĂ«shilltar i lartĂ« i paidentifikuar i kryeministres japoneze Sanae Takaichi thuhet se argumentoi nĂ« fund tĂ« javĂ«s [âŠ]
TEHERAN, 16 dhjetor /ATSH-AA/ â Shefi i OrganizatĂ«s sĂ« EnergjisĂ« Atomike tĂ« Iranit (IAEO) tĂ« hĂ«nĂ«n hodhi poshtĂ« kĂ«rkesat e AgjencisĂ« NdĂ«rkombĂ«tare tĂ« EnergjisĂ« Atomike (IAEA) pĂ«r tĂ« inspektuar vendet bĂ«rthamore tĂ« sulmuara nga SHBA-ja dhe Izraeli nĂ« qershor.
Sipas agjencisë së lajmeve ISNA, Mohammad Eslami tha se Teherani kishte lejuar inspektime në vendet bërthamore që nuk u sulmuan.
âDuhet tĂ« ketĂ« njĂ« protokoll nĂ« vend pĂ«r inspektimet e vendeve bĂ«rthamore qĂ« janĂ« sulmuar pĂ«rpara se tĂ« jepet lejaâ, thuhet nĂ« lajm.
Ai gjithashtu kritikoi IAEA-n për dështimin në dënimin e sulmeve ndaj objekteve bërthamore të Iranit.
âNjĂ« agjenci qĂ« nuk lĂ«shon njĂ« dĂ«nim dhe nuk ka udhĂ«zime, nuk ka tĂ« drejtĂ« tĂ« pretendojĂ« se do tĂ« inspektojĂ«â, tha ai.
Irani e ka fajësuar vazhdimisht IAEA-n për mosdenoncimin e sulmeve ndaj objekteve të saj kryesore bërthamore dhe e ka akuzuar agjencinë për dhënien e informacionit të ndjeshëm në lidhje me ato vende Izraelit.
Ai shtoi se presioni nga tre vende evropiane, SHBA-ja dhe Izraeli ânuk Ă«shtĂ« i rĂ«ndĂ«sishĂ«m pĂ«r ne dhe nuk ka ndikimâ.
Eslami tha se Drejtori i Përgjithshëm i IAEA-së, Rafael Grossi, duhet të mbahet përgjegjës, duke shtuar se objektet bërthamore iraniane kishin qenë nën mbikëqyrjen e IAEA-së para sulmeve.
âĂshtĂ« agjencia qĂ« duhet tĂ« jetĂ« pĂ«rgjegjĂ«se dhe tâi pĂ«rgjigjet botĂ«sâ, theksoi ai, duke shtuar se sulmet ndaj objekteve bĂ«rthamore mund tĂ« ndodhin nĂ« çdo vend dhe se agjencia duhet tĂ« shpjegojĂ« se çfarĂ« procedurash kishte nĂ« vend pĂ«r ngjarje tĂ« tilla.
Tensionet u përshkallëzuan në mënyrë dramatike midis Teheranit dhe Washingtonit që nga lufta e qershorit, me negociatat bërthamore që u lanë gjithashtu në plan të dytë. Irani këmbëngul se bisedimet mund të rifillojnë vetëm pasi SHBA-ja të garantojnë se procesi nuk do të prishet përsëri.
Ndërsa tensionet midis fuqive botërore thellohen, udhëheqësit evropianë dhe opinioni janë gjithnjë e më të interesuar për sisteme ushtarake të reja dhe me teknologji të lartë - duke përfshirë nëndetëset me energji bërthamore, shkruan euronews.
Një nëndetëse bërthamore është një teknologji e ndjeshme që aktualisht përdoret vetëm nga gjashtë vende: Franca, Mbretëria e Bashkuar, Shtetet e Bashkuara, Rusia, Kina dhe India, transmeton Telegrafi.
Por kohët e fundit ato kanë tërhequr më shumë vëmendje. Javën e kaluar, forcat ushtarake franceze hapën zjarr ndaj dronëve të paidentifikuar që fluturuan mbi një strukturë nëndetësesh bërthamore në Bretanjë.
Dhe në nëntor, qeveria amerikane tha se do të mbështeste Korenë e Jugut në ndërtimin e nëndetëseve bërthamore për t'iu kundërvënë Koresë së Veriut - një ndryshim i rëndësishëm në politikë, duke pasur parasysh se Uashingtoni shmangu përhapjen e teknologjisë së shtytjes bërthamore detare për dekada.
SHBA-të kanë kufizuar prej kohësh transferimin e teknologjisë së shtytjes bërthamore në Mbretërinë e Bashkuar, të cilës i kanë ofruar ndihmë që nga viti 1958. Ajo u hap për Australinë në vitin 2021.
Muajin e kaluar, Rusia gjithashtu vendosi një klasë të re nëndetësesh bërthamore të quajtur Khabarovsk.
ĂfarĂ« janĂ« nĂ«ndetĂ«set bĂ«rthamore?
Termi nëndetëse bërthamore mund t'i referohet ose një nëndetëseje që fuqizohet nga një reaktor bërthamor ose një nëndetëseje që mbart koka bërthamore, pavarësisht se si fuqizohet.
Ky kuptim i dyfishtë shpesh përdoret lirshëm dhe mund të çojë në konfuzion.
Nëndetëset me energji bërthamore përdorin nxehtësinë nga një reaktor në bord për të gjeneruar avull dhe për të rrotulluar turbinat e tyre, duke u dhënë atyre një qëndrueshmëri të jashtëzakonshme.
Ato mund të qëndrojnë nën ujë për muaj të tërë dhe duhet të dalin në sipërfaqe vetëm për furnizim me ushqim dhe ujë për ekuipazhet e tyre, gjë që i bën ato shumë më të vështira për t'u zbuluar.
"Të kesh këtë sasi të madhe energjie për një kohë të gjatë është çelësi që ato të jenë të rëndësishme për vendet që kanë nëndetëse me energji bërthamore", tha për Euronews, Hans LiwÄng, profesor në shkencën e sistemeve për mbrojtje dhe siguri në Universitetin suedez të Mbrojtjes.
Përkundrazi, një nëndetëse e armatosur me armë bërthamore nuk ka pse të jetë me energji bërthamore.
Mund të jetë një anije konvencionale me naftë-elektrike që mbart raketa bërthamore. Një platformë e armatosur me armë bërthamore mund të jetë gjithashtu me energji bërthamore, siç është rasti me nëndetëset e klasit Le Triomphant të Francës.
LiwÄng tha gjithashtu se "duhet të supozojmë se [Khabarovsk i Rusisë] mund të mbajë armë bërthamore".
A ka nevojë Evropa për më shumë nëndetëse me energji bërthamore mes agresionit rus?
Ndërsa nëndetëset me energji bërthamore mund të jenë të fuqishme në misione të fshehta dhe mbikëqyrje, ato mund të mos jenë të përshtatshme për llojet e konflikteve me të cilat po përballet Evropa sot, sipas LiwÄng.
Kur merret në konsideratë lufta në Ukrainë, për shembull, fushëbetejat më kritike për Evropën dhe aleatët e NATO-s janë toka dhe deti, të cilat zakonisht janë "më të cekëta dhe më afër bregut", tha LiwÄng.
Kjo do të thotë që zhvillimi i një "nëndetëseje me energji bërthamore nuk është aktiviteti kryesor detar", shtoi ai.
Ai tha se ujërat e cekëta dhe gjeografia e kufizuar në rajonin e Baltikut e bëjnë të vështirë që anije të tilla të operojnë pa u zbuluar. Ndërkohë, misionet në Mesdheun e thellë zakonisht nuk kërkojnë madhësinë, qëndrueshmërinë ose kompleksitetin e një nëndetëseje me energji bërthamore.
Nëndetëset me energji elektrike me naftë kanë tendencë të jenë më të vogla dhe më të lira për t'u mirëmbajtur. LiwÄng beson se Evropa është mirë pa pasur nevojë të investojë për të vendosur më shumë prej tyre.
âPĂ«r shumicĂ«n e vendeve evropiane, Ă«shtĂ« shumĂ« mĂ« e rĂ«ndĂ«sishme tĂ« kenĂ« disa nĂ«ndetĂ«se konvencionale sesa tĂ« kenĂ« specifikimet specifike qĂ« kanĂ« kĂ«to nĂ«ndetĂ«seâ, tha ai.
Nëndetëset me energji bërthamore vijnë gjithashtu me sfida praktike. Reaktorët e tyre zënë shumë hapësirë brenda anijes dhe furnizimi me karburant i tyre mund të zgjasë deri në një vit, pasi ato duhet të çmontohen për të zëvendësuar burimin e vjetër të karburantit me atë të ri.
Megjithatë, ai beson se këto nëndetëse kanë një vend në pamjen më të gjerë të mbrojtjes së Evropës - veçanërisht kur bëhet fjalë për operacione larg në Atlantik - duke pasur parasysh taktikat e luftës hibride të Rusisë që paraqesin më shumë kërcënime për territoret evropiane si Grenlanda dhe Islanda.
âUnĂ« shoh njĂ« nevojĂ« pĂ«r t'u siguruar qĂ« vendet evropiane mund tĂ« marrin njĂ« rol nĂ« mbrojtjen e Atlantikutâ, tha LiwĂ„ng.
âNĂ«ndetĂ«set me energji bĂ«rthamore mund tĂ« jenĂ« midis tyre, por ka nevojĂ« edhe pĂ«r gjĂ«ra tĂ« tjeraâ siç janĂ« nĂ«ndetĂ«set konvencionale dhe anijet sipĂ«rfaqĂ«sore, shtoi ai.
Ndërsa LiwÄng nuk i sheh nëndetëset bërthamore si një përparësi urgjente për Evropën, ai tha se zhvillimet e fundit në të gjithë botën mund të kenë efekte anësore për mjedisin e sigurisë së Evropës.
âNĂ«ndetĂ«sja me energji bĂ«rthamore Ă«shtĂ« mĂ« shumĂ« njĂ« rast i projektimit tĂ« fuqisĂ« mbi globinâ, tha ai.
âPra, vende si Rusia kanĂ« atĂ« lloj vizioni dhe sigurisht qĂ« kjo ndikon nĂ« qĂ«ndrimin e tyre ndaj SHBA-sĂ«. Dhe sigurisht, qĂ«ndrimi i RusisĂ« ndaj SHBA-sĂ« ndikon nĂ« mĂ«nyrĂ«n se si vepron SHBA-ja nĂ« EvropĂ«â, shtoi ai. /Telegrafi/
TEHERAN, 20 nĂ«ntor/ATSH-AFP/ â Ministri i JashtĂ«m iranian, Abbas Araghchi deklaroi se Agjencia NdĂ«rkombĂ«tare e EnergjisĂ« Atomike (IAEA) nuk do tĂ« ketĂ« qasje nĂ« objektet bĂ«rthamore iraniane tĂ« bombarduara gjatĂ« luftĂ«s me Izraelin derisa tĂ« arrihet njĂ« marrĂ«veshje me organizatĂ«n.
âObjektet qĂ« u sulmuan kanĂ« historinĂ« e tyre dhe derisa tĂ« merret njĂ« vendim dhe tĂ« arrihet njĂ« pĂ«rfundim midis nesh, IAEA-s dhe palĂ«ve tĂ« tjera, bashkĂ«punimi nuk Ă«shtĂ« i mundurâ, tha ai nĂ« njĂ« intervistĂ« tĂ« transmetuar sot nĂ« Telegram.
Në intervistë ministri Araghchi nuk specifikoi se çfarë do të përfshinte marrëveshja./ /Ad.Ab./
VJENĂ, 19 nĂ«ntor /ATSH-AFP/ â Shefi i AgjencisĂ« NdĂ«rkombĂ«tare tĂ« EnergjisĂ« Atomike (IAEA) pĂ«rsĂ«riti thirrjen qĂ« Irani tĂ« lejojĂ« inspektimet nĂ« sitet bĂ«rthamore kyçe qĂ« u goditĂ«n nga Izraeli dhe Shtetet e Bashkuara gjatĂ« qershorit.
Tensionet mes Iranit dhe IAEA-së janë rritur vazhdimisht gjatë viteve të fundit dhe u përshkallëzuan më tej pas luftës 12-ditore të qershorit, e cila përfshiu sulme ajrore izraelite dhe amerikane ndaj objekteve bërthamore iraniane.
QĂ« nga lufta, inspektorĂ«t e agjencisĂ« nuk janĂ« lejuar tĂ« hyjnĂ« nĂ« objektet e goditura si âFordoâ dhe âNatanzâ, ndonĂ«se kanĂ« pasur akses nĂ« disa zona tĂ« tjera.
âNe kemi kryer disa inspektime, por nuk kemi mundur tĂ« vizitojmĂ« vendet e sulmuara. Shpresoj tĂ« mundemi. NĂ« fakt, ne duhet tĂ« shkojmĂ« atje, sepse kjo Ă«shtĂ« pjesĂ« e detyrimeve tĂ« Iranitâ, tha drejtori i IAEA-sĂ«, Rafael Grossi, pas hapjes sĂ« mbledhjes sĂ« rregullt tĂ« bordit drejtues nĂ« VjenĂ«.
Britania e Madhe, Franca, Gjermania dhe SHBA-ja kanĂ« paraqitur njĂ« projektrezolutĂ« qĂ« i kĂ«rkon Iranit âbashkĂ«punim tĂ« plotĂ«â me IAEA-nĂ«. Dokumenti, i cili pritet tĂ« votohet kĂ«tĂ« javĂ«, thekson se Ă«shtĂ« âimperativeâ qĂ« Irani tĂ« pĂ«rmbushĂ« detyrimet e tij sipas traktatit pĂ«r mos-pĂ«rhapjen bĂ«rthamore dhe tâi sigurojĂ« agjencisĂ« âakses sipas kĂ«rkesĂ«sâ.
ZyrtarĂ«t iranianĂ« paralajmĂ«ruan kundĂ«r miratimit tĂ« njĂ« rezolute kundĂ«r tyre, me zĂ«vendĂ«sministrin e JashtĂ«m Kazem Gharibabadi qĂ« tha tĂ« dielĂ«n se njĂ« masĂ« e tillĂ« do ta detyronte Teheranin tĂ« ârishikonte nĂ« mĂ«nyrĂ« themeloreâ marrĂ«dhĂ«niet me agjencinĂ«.
Grossi deklaroi se nuk do tĂ« ishte âlogjikeâ qĂ« njĂ« rezolutĂ« tĂ« çonte nĂ« mĂ« pak bashkĂ«punim.
JavĂ«n e kaluar, IAEA kĂ«rkoi qĂ« Irani tâi lejojĂ« verifikimin e stokut tĂ« uraniumit tĂ« pasuruar, veçanĂ«risht sasitĂ« e uraniumit shumĂ« tĂ« pasuruar, tĂ« cilat janĂ« âprej kohĂ«sh tĂ« tejkaluaraâ pĂ«r tâu kontrolluar, sipas njĂ« raporti konfidencial.
âKa konsensus â dhe Ă«shtĂ« konfirmuar edhe nga qeveria iraniane â se stoku i uraniumit tĂ« pasuruar Ă«shtĂ« ende aty, ndaj duhet ta kontrollojmĂ«â, tha Grossi./  /Ad.Ab./
Irani ka dhĂ«nĂ« sinjale tĂ« forta se mund tĂ« jetĂ« i gatshĂ«m tĂ« bĂ«jĂ« kompromis pĂ«r çështjen bĂ«rthamore, duke deklaruar se po shqyrton mundĂ«sinĂ« e ndalimit tĂ« plotĂ« tĂ« pasurimit tĂ« uraniumit â njĂ« zhvillim qĂ« mund tĂ« ndryshojĂ« balancĂ«n nĂ« negociatat me PerĂ«ndimin. ZĂ«dhĂ«nĂ«sja e qeverisĂ«, Fatemeh Mohajerani, konfirmoi sot se aktualisht pasurimi i uraniumit nuk po kryhet, ndĂ«rsa opsioni pĂ«r taâŠ
Qeveria e KoresĂ« sĂ« Jugut njoftoi finalizimin e njĂ« marrĂ«veshjeje me Shtetet e Bashkuara pĂ«r ndĂ«rtimin e nĂ«ndetĂ«seve me energji bĂ«rthamore. Sipas njĂ« dokumenti zyrtar tĂ« publikuar tĂ« enjten nga ShtĂ«pia e BardhĂ«, SHBA ka miratuar ndĂ«rtimin e kĂ«tyre ânĂ«ndetĂ«seve sulmueseâ dhe ka rĂ«nĂ« dakord tĂ« bashkĂ«punojĂ« me Seulin pĂ«r furnizimin me karburant bĂ«rthamor. MarrĂ«veshja [âŠ]
Gjermania strehon rreth 20 armë bërthamore amerikane si pjesë e premtimit të sigurisë së Uashingtonit ndaj Evropës, por dyshimet mbi angazhimin e presidentit Donald Trump ndaj NATO-s kanë ngritur pikëpyetje në lidhje me besueshmërinë e marrëveshjes.
Bombat B61, tĂ« projektuara pĂ«r t'u dorĂ«zuar nga aeroplanĂ«t luftarakĂ«, mbahen nĂ« BazĂ«n Ajrore BĂŒchel nĂ« Rheinland-Pfalz dhe u modernizuan sĂ« fundmi, sipas ekspertĂ«ve tĂ« sigurisĂ«, shkruan Euronews, pĂ«rcjell Telegrafi.
ĂĂ«shtja doli nĂ« pah ndĂ«rsa Bundeswehr shĂ«noi 70-vjetorin e saj nĂ« Berlin tĂ« mĂ«rkurĂ«n, mes shqetĂ«simeve nĂ« rritje pĂ«r sigurinĂ« nĂ« tĂ« gjithĂ« EvropĂ«n.
"Nuk ka qenë kurrë dhe nuk mund të jetë kurrë e sigurt se SHBA-të do të vendosin armë bërthamore. Nuk është një garanci. Por gjëja e rëndësishme është që armiku nuk mund ta përjashtojë këtë mundësi", ka thënë Karl-Heinz Kamp.
Kamp, një ekspert sigurie dhe ish-president i Akademisë Federale për Politikën e Sigurisë dhe një ish-këshilltar i NATO-s dhe tani një anëtar i asociuar i Këshillit Gjerman për Marrëdhëniet me Jashtë, tha se parandalimi "ka qenë i qëndrueshëm deri më tani, për 50 vjet".
'Kushdo që qëllon i pari, vdes i dyti'
Sipas shkrimit të Euronews, përcjell Telegrafi, disa media amerikane raportuan se SHBA-të sollën armë të reja bërthamore në Evropë gjatë verës, duke përmendur rrugët e fluturimit dhe blerjet e aeroplanëve luftarakë F-35 të aftë për të mbajtur armë bërthamore taktike.
Por autoritetet amerikane nuk i kanë konfirmuar raportet.
Siç theksohet më tej, Gjermania ka porositur aeroplanë F-35 me të parët që pritet të dorëzohen në vitin 2026.
Armët bërthamore amerikane janë ruajtur në të gjithë Evropën që nga Lufta e Ftohtë për të penguar sulmuesit potencialë si Rusia.
Numri i saktë mbetet i klasifikuar, por vlerësohet në rreth 100 në Belgjikë, Holandë, Itali, Turqi dhe Mbretërinë e Bashkuar.
Presidenti rus Vladimir Putin ka kërcënuar vazhdimisht të përdorë armë bërthamore që nga nisja e pushtimit të Ukrainës. Rusia ka rreth 5,450 koka bërthamore, sipas vlerësimeve.
Megjithatë, Kamp dyshon se Putin do të jepte urdhrin për t'i përdorur ato.
"Kushdo që qëllon i pari, vdes i dyti. Kjo nuk është një gjendje e dëshirueshme".
Pozicioni i Gjermanisë?
Siç bĂ«n tĂ« ditur mĂ« tej shkrimi nĂ« fjalĂ«, Gjermania mund tĂ« stacionojĂ« mĂ« shumĂ« armĂ« amerikane nĂ« vende tĂ« ndryshme tĂ« pajisura me âkasaforta magazinimiâ, ose NATO mund t'i zhvendosĂ« ato nĂ« shtetet baltike, Poloni ose Rumani pĂ«r t'i dĂ«rguar njĂ« sinjal RusisĂ«, tha Kamp.
Por grupet anti-bërthamore, përfshirë ICAN Germany, kanë bërë thirrje për tërheqjen e armëve amerikane nga toka gjermane.
Gjermania teorikisht mund të prodhojë armët e veta bërthamore, në atë që Kamp tha se "nuk ishte shkencë raketore" për çdo komb teknologjikisht të përparuar.
Megjithatë, një veprim i tillë do të ishte politikisht katastrofik duke pasur parasysh përgjegjësinë historike të Gjermanisë.
Dy traktate e ndalojnë Gjermaninë të zotërojë armë bërthamore: Traktati Dy Plus Katër i vitit 1990 i nënshkruar pas ribashkimit dhe Traktati i Mospërhapjes Bërthamore i vitit 1969.
Gjermania mund të tërhiqet nga të dyja, por kjo është politikisht dhe shoqërisht e pamundur.
Në këtë kontekst, përmendet fakti se vetëm rreth një e treta e gjermanëve mbështesin zhvillimin e armëve bërthamore, tregojnë sondazhet.
Madje sipas analistëve, Gjermania do të mbetej e mbrojtur brenda NATO-s nga arsenalet bërthamore franceze dhe britanike edhe pa armët amerikane. /Telegrafi/
Ministri i JashtĂ«m rus Sergej Lavrov konfirmoi sot (08.11.) se po punohet pĂ«r tĂ« pĂ«rmbushur urdhrin qĂ« dha Presidenti Vladimir Putin javĂ«n e kaluar pĂ«r tĂ« pĂ«rgatitur propozime pĂ«r njĂ«Â provĂ« tĂ« mundshme armĂ«sh bĂ«rthamore ruse. AgjencisĂ« shtetĂ«rore tĂ« lajmeve TASS e citon Lavrovin me fjalĂ«t: âSa i pĂ«rket udhĂ«zimit tĂ« Presidentit Vladimir Putin nĂ« takimin e KĂ«shillit [âŠ]
BERLIN, 8 nëntor /ATSH-DPA/- Shefi i NATO-s, Mark Rutte, deklaroi se synon të theksojë më shumë në të ardhmen aftësitë bërthamore të aleancës perëndimore të mbrojtjes, kryesisht si një mjet frenues ndaj Rusisë.
âĂshtĂ« e rĂ«ndĂ«sishme qĂ« tĂ« flasim mĂ« shumĂ« pĂ«r parandalimin bĂ«rthamor me shoqĂ«ritĂ« tona, nĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« ato tĂ« kuptojnĂ« se si kjo kontribuon nĂ« sigurinĂ« tonĂ« tĂ« pĂ«rgjithshmeâ, tha sekretari i pĂ«rgjithshĂ«m i NATO-s, Mark Rutte, pĂ«r gazetĂ«n âDie Weltâ nĂ« njĂ« intervistĂ« qĂ« do tĂ« publikohet nesĂ«r.
âKur Rusia pĂ«rdor retorikĂ« tĂ« rrezikshme dhe tĂ« papĂ«rgjegjshme bĂ«rthamore, qytetarĂ«t tanĂ« duhet tĂ« dinĂ« se nuk ka arsye pĂ«r panik, sepse NATO ka njĂ« mekanizĂ«m tĂ« fortĂ« parandalimi bĂ«rthamor pĂ«r tĂ« ruajtur paqen, pĂ«r tĂ« shmangur shantazhin dhe pĂ«r tĂ« penguar agresioninâ, shtoi ai.
Rusia, një fuqi bërthamore, e sulmoi Ukrainën më shumë se tre vjet e gjysmë dhe prej asaj kohë është në luftë me vendin fqinj. Presidenti Vladimir Putin ka theksuar vazhdimisht fuqinë e armëve bërthamore ruse, duke synuar të pengojë Perëndimin që të ofrojë mbështetje më të madhe për Kievin.
Rreth dy javë më parë, Rusia zhvilloi një stërvitje të gjerë të forcave të saj strategjike bërthamore, paralelisht me një manovër  bërthamor të NATO-s që po mbahej në Evropë.
Rutte: NATO mund të mbrojë të gjithë aleatët
Rutte theksoi rĂ«ndĂ«sinĂ« e aftĂ«sive bĂ«rthamore tĂ« NATO-s: âParandalimi bĂ«rthamor i NATO-s Ă«shtĂ« garancia pĂ«rfundimtare e sigurisĂ« sonĂ«. ĂshtĂ« thelbĂ«sore qĂ« kjo aftĂ«si tĂ« mbetet e besueshme, e sigurt dhe efektiveâ, theksoi  Rutte rĂ«ndĂ«sinĂ« e aftĂ«sive bĂ«rthamore tĂ« NATO-s
âDhe Putin duhet ta dijĂ« se njĂ« luftĂ« bĂ«rthamore nuk mund tĂ« fitohet kurrĂ« dhe nuk duhet tĂ« zhvillohet asnjĂ«herĂ«â, shtoi Rutte, ish-kryeministĂ«r i HolandĂ«s. /Ad.Ab./
RrugĂ«timi im pĂ«r tĂ« pĂ«rjetuar gjithĂ« triadĂ«n bĂ«rthamore mĂ« çoi nĂ« bord tĂ« njĂ« B-52-shi dhe njĂ« bombarduesi B-2 qĂ« nuk detektohet, nĂ« thellĂ«si tĂ« njĂ« silosi tĂ« raketĂ«s balistike ndĂ«rkontinentale Minuteman dhe nĂ«n valĂ«t e oqeanit nĂ« njĂ« nĂ«ndetĂ«se me raketa balistike. Triada bĂ«rthamore - e pĂ«rbĂ«rĂ« nga raketat balistike ndĂ«rkontinentale me bazĂ« nĂ« tokĂ«, raketat balistike tĂ« lĂ«shuara nga nĂ«ndetĂ«set dhe bombarduesit me kapacitet bĂ«rthamor - Ă«shtĂ« shtylla kurrizore e parandalimit strategjik tĂ« AmerikĂ«s. Ajo siguron qĂ« asnjĂ« kundĂ«rshtar tĂ« mos jetĂ« nĂ« gjendje tĂ« eliminojĂ« aftĂ«sinĂ« e vendit pĂ«r tâiu pĂ«rgjigjur njĂ« sulmi bĂ«rthamor. Komunikimi i kĂ«saj gatishmĂ«rie Ă«shtĂ« ajo qĂ« e bĂ«n parandalimin tĂ« vlefshĂ«m. Ky Ă«shtĂ« paradoksi nĂ« zemĂ«r tĂ« stabilitetit bĂ«rthamor: PĂ«r ta mbajtur botĂ«n tĂ« sigurt, duhet tĂ« jemi tĂ« gatshĂ«m tĂ« pĂ«rdorim armĂ«t mĂ« tĂ« rrezikshme qĂ« janĂ« ndĂ«rtuar ndonjĂ«herĂ«.
Kjo gatishmëri nuk mbështetet vetëm në teknologji, por te njerëzit që janë të gatshëm ta përdorin atë - është thelbi i parandalimit. Në të tri komponentet e triadës, pashë që armët bërthamore të Amerikës nuk janë instrumente të heshtura që presin ditën më të keqe të botës; ato përdoren çdo ditë përmes një parandalimi të qetë e të vazhdueshëm që u tregon kundërshtarëve, si Rusia dhe Kina, se çdo sulm ndaj Shteteve të Bashkuara do të dështojë përpara se të fillojë. Edhe pse shumë pjesë të triadës mbeten të klasifikuara, ajo që është e qartë është kompetenca e jashtëzakonshme dhe disiplina e të rinjve dhe të rejave që operojnë me të - dhe përcjellja e këtij përkushtimi është po aq e rëndësishme sa përparimi i teknologjisë sonë.
NjĂ« tjetĂ«r veçori e pĂ«rbashkĂ«t befasuese, nĂ« tĂ« tri komponentet e triadĂ«s, Ă«shtĂ« kontrasti mes moshĂ«s sĂ« re tĂ« personelit qĂ« operon kĂ«to sisteme dhe moshĂ«s sĂ« vetĂ« makinerive. AeroplanĂ«t qĂ« ata drejtojnĂ«, nĂ«ndetĂ«set qĂ« lundrojnĂ« dhe raketat qĂ« monitorojnĂ« janĂ«, sipas çdo standardi, tĂ« vjetra. Merrni si shembull bombarduesin e padetektueshĂ«m B-2. Dizajni i tij elegant nĂ« formĂ« trekĂ«ndĂ«shi duket ende futurist, megjithatĂ« ai fluturoi pĂ«r herĂ« tĂ« parĂ« mĂ« shumĂ« se 30 vjet mĂ« parĂ«, pĂ«rpara se GPS-i tĂ« ishte funksional. Kur hipa nĂ« kabinĂ«n e tij tĂ« fluturimit, mĂ« bĂ«ri pĂ«rshtypje se sa pak moderne dukej brendĂ«sia e tij krahasuar me shumicĂ«n e aeroplanĂ«ve tĂ« sotĂ«m komercialĂ«. B-52 dhe Minuteman III janĂ« edhe mĂ« tĂ« vjetĂ«r, tĂ« krijuar nĂ« vitet e para tĂ« LuftĂ«s sĂ« FtohtĂ«. Edhe nĂ«ndetĂ«sja Ohio, ku isha, Ă«shtĂ« vĂ«nĂ« nĂ« shĂ«rbim nĂ« fillim tĂ« viteve â80 tĂ« shekullit XX. Edhe pse secili prej kĂ«tyre sistemeve Ă«shtĂ« pĂ«rditĂ«suar vazhdimisht dhe mbetet vdekjeprurĂ«s, ato janĂ« trashĂ«gimi e njĂ« epoke tjetĂ«r - dĂ«shmi se parandalimi nuk mbahet nĂ« jetĂ« vetĂ«m nga teknologjia, por nga njerĂ«zit qĂ« e bĂ«jnĂ« atĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m, tĂ« besueshĂ«m dhe gjithmonĂ« tĂ« gatshĂ«m.
Sot, ky mision i parandalimit, po vihet nĂ« provĂ« si kurrĂ« mĂ« parĂ«. VetĂ«m pak para takimit tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m me presidentin kinez Xi Jinping, presidenti Donald Trump shpalli se kishte udhĂ«zuar Pentagonin tĂ« fillonte testimet bĂ«rthamore ânĂ« tĂ« njĂ«jtin nivelâ me RusinĂ« dhe KinĂ«n, dhe se procesi do tĂ« niste menjĂ«herĂ«. âDuket se tĂ« gjithĂ« po bĂ«jnĂ« teste bĂ«rthamoreâ, u tha Trumpi gazetarĂ«ve nĂ« bordin e Air Force One. âNe nuk bĂ«jmĂ« teste, i kemi ndaluar prej vitesh. Por, meqĂ« tĂ« tjerĂ«t po bĂ«jnĂ«, Ă«shtĂ« mirĂ« qĂ« edhe ne tĂ« fillojmĂ«â.
NdĂ«rkohĂ«, njĂ« lojtar tjetĂ«r po transformon me shpejtĂ«si peizazhin bĂ«rthamor: Kina. Vitet e fundit, Pekini ka ndĂ«rmarrĂ« njĂ« zgjerim tĂ« gjerĂ« tĂ« forcave tĂ« saj bĂ«rthamore, duke ndĂ«rtuar silose tĂ« reja raketash dhe duke zhvilluar raketa tĂ« avancuara balistike tĂ« lĂ«shuara nga nĂ«ndetĂ«set. Federata e ShkencĂ«tarĂ«ve AmerikanĂ« vlerĂ«son se Kina tani ka rreth 500 koka bĂ«rthamore, afĂ«rsisht 440 prej tyre tĂ« gatshme pĂ«r tâu lĂ«shuar nga toka, deti apo ajri, dhe ajo mund ta kalojĂ« shifrĂ«n 1 000 deri nĂ« fillim tĂ« viteve 2030. Ndryshe nga Shtetet e Bashkuara apo Rusia, tĂ« cilat kanĂ« operuar pĂ«r dekada tĂ« tĂ«ra nĂ«n traktatet e kontrollit tĂ« armĂ«ve, Kina nuk pĂ«rballet me kufizime tĂ« tilla - duke sinjalizuar njĂ« epokĂ« tĂ« re tĂ« karakterizuar jo nga dy superfuqi, por nga tre rivalĂ« tĂ« barabartĂ« bĂ«rthamorĂ«.
Ky realitet e bën triadën amerikane më të rëndësishme sot sesa në çdo moment që nga Lufta e Ftohtë. Ajo është e vetmja strukturë që mund të parandalojë në mënyrë të besueshme si Rusinë, ashtu edhe Kinën njëkohësisht. Pjesa e nëndetëses garanton mbijetesën, raketat tokësore ofrojnë përgjigje të menjëhershme, dhe bombarduesit ofrojnë një parandalim të qartë dhe fleksibil. Së bashku, ato përbëjnë një shtyllë strategjike që duhet të mbetet e patundshme, pavarësisht ndryshimeve në teknologji, gjeopolitikë apo udhëheqje.
Megjithatë, pas gjithë atyre gjërave që pashë nga afër, besoj se përbërësi më jetik i triadës nuk është raketa apo makina, por njeriu. Profesionalizmi i ekuipazhit që rri në gatishmëri në nëntokën e Veriut, marinarët që lundrojnë pa u vërejtur nëpër oqeanet e errëta, dhe pilotët që përgatisin aeroplanët më të vjetër se vetë prindërit e tyre janë zemra e parandalimit amerikan. Aftësia dhe qetësia e tyre, jo titujt e gazetave apo retorika politike, janë ato që e bëjnë luftën bërthamore të paimagjinueshme.
Parandalimi është një lojë që duhet luajtur pa ndërprerje, një betejë që zhvillohet në heshtje e në hije. Nuk ka fitore, vetëm vigjilencë, sepse në këtë lojë nuk mund të fitojmë kurrë plotësisht, por nuk guxojmë kurrë të humbasim. /Telegrafi/
______________
[1] Naveed Jamali është gazetari i parë dhe i vetëm që ka dokumentuar tri komponentet e triadës bërthamore të ShBA-së. Ai është veteran i Marinës dhe ish-anëtar i komunitetit amerikan të inteligjencës, si dhe drejtues i projektit Unconventional në Newsweek.
Presidenti rus Vladimir Putin ka reaguar lidhur me deklaratat e presidentit amerikan Donald Trump për testimet bërthamore, duke thënë se duhet të shihen me shumë seriozitet dhe se nuk duhet të neglizhohen.
Megjithatë, ai ripërsëriti se Rusia nuk ka në plan të tërhiqet nga Traktati për Ndalimin e Testeve Bërthamore dhe paralajmëroi domosdoshmërinë për të reaguar nëse traktati shkelet.
Presidenti rus bëri të qartë se vendi i tij mbetet besnik i traktatit dhe se nuk ka ndërmend të tërhiqet prej tij, shkruajnë mediat ndërkombëtare.
Putin gjithashtu udhëzoi Ministrinë e Jashtme, Ministrinë e Mbrojtjes, agjencitë e inteligjencës dhe shërbimet politike që të fillojnë përgatitjet për testet e armëve bërthamore.
Më herët presidenti amerikan, Trump konfirmoi se vendi i tij do të rifillonte testimet bërthamore, por nuk dha shumë detaje.
âDo ta mĂ«soni shumĂ« shpejt, do tĂ« bĂ«jmĂ« disa testime. Vende tĂ« tjera po e bĂ«jnĂ«. NĂ«se po e bĂ«jnĂ« ato, do ta bĂ«jmĂ« edhe neâ, mĂ«sohet tĂ« ketĂ« thĂ«nĂ« Trump nĂ« njĂ« deklaratĂ« tĂ« dhĂ«nĂ« mĂ« herĂ«t pĂ«r testimet bĂ«rthamore.
Presidenti i Finlandës, Alexander Stubb, ka paralajmëruar se bota ka hyrë në "një epokë të re bërthamore", ndërsa tensionet e sigurisë globale intensifikohen dhe roli i armëve bërthamore po rritet.
Duke folur nĂ« hapjen e âFinlandâs 254th National Defence Courseâ nĂ« Helsinki tĂ« hĂ«nĂ«n, Stubb tha se mjedisi i sigurisĂ« sĂ« vendit Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« "mĂ« i ashpĂ«r nga sa do tĂ« preferonim", kryesisht pĂ«r shkak tĂ« luftĂ«s sĂ« vazhdueshme tĂ« RusisĂ« nĂ« UkrainĂ«.
"Vlerësimi i mjedisit tonë të sigurisë fillon me Rusinë, objektivat e saj dhe mjetet që përdor për të ndjekur këto objektiva", ka thënë ai, shkruajnë mediat e huaja, përcjell Telegrafi.
"Një nga këto mjete është lufta, dhe, në të vërtetë, Rusia tani është në vitin e katërt të luftës në Ukrainë", shtoi ai, duke theksuar se Ukraina "po lufton jo vetëm për ekzistencën e saj, por edhe për të gjithë Evropën dhe demokracinë".
Stubb theksoi se mbështetja e Ukrainës i sjell dobi edhe Finlandës, duke vënë në dukje se përvoja e Kievit në luftën moderne ofron mësime të vlefshme.
"Ukraina ka një kuptim të pakrahasueshëm të luftës moderne, dhe ne po mësojmë shumë prej tyre. Bashkëpunimi është një rrugë me dy drejtime", tha ai.
Ai tha se Rusia nuk përbën një kërcënim të menjëhershëm ushtarak për Finlandën, por theksoi se investimet e vazhdueshme në frenim dhe mbrojtje janë çelësi për parandalimin e rreziqeve të ardhshme.
Stubb e përshkroi botën e sotme si një botë "krizash shumëdimensionale", të nxitura nga kërcënimet hibride dhe nevoja për të mbrojtur jo vetëm infrastrukturën fizike dhe dixhitale, por edhe atë që ai e quajti "infrastrukturë mendore", qëndrueshmërinë dhe unitetin e shoqërisë.
"Ne kemi kaluar në një epokë të re bërthamore ku, për fat të keq, roli që luajnë armët bërthamore është rritur", ka shtuar ai.
Presidenti reflektoi gjithashtu mbi rolin në ndryshim të SHBA-së, duke e përshkruar bashkëpunimin ushtarak të Finlandës me Uashingtonin si "të lulëzuar", por duke pranuar se fokusi strategjik i Amerikës "po kthehet pjesërisht diku tjetër".
Duke tërhequr paralele me luftërat e kaluara, Stubb tha se lufta e Rusisë në Ukrainë i bën jehonë konflikteve të armatosura të viteve 1940, ndërsa prezanton edhe elementë modernë siç janë sistemet autonome të armëve.
âPaqja dhe liria kanĂ« njĂ« çmimâ, pĂ«rfundoi Stubb, duke iu referuar anĂ«tarĂ«simit tĂ« FinlandĂ«s nĂ« NATO, blerjes sĂ« 64 aeroplanĂ«ve luftarakĂ« F-35 dhe rritjes sĂ« shpenzimeve tĂ« mbrojtjes nga qeveria, si hapa thelbĂ«sorĂ« pĂ«r tĂ« mbrojtur sigurinĂ« kombĂ«tare dhe rajonale. /Telegrafi/
PEKIN, 3 nĂ«ntor /ATSH-AA/ â Kina i kĂ«rkoi sot SHBA-sĂ« tĂ« mbĂ«shtesĂ« moratoriumin mbi testimet bĂ«rthamore, pasi presidenti Donald Trump udhĂ«zoi Pentagonin tĂ« pĂ«rgatitej pĂ«r rifillimin e testimeve tĂ« armĂ«ve bĂ«rthamore.
âShpresojmĂ« qĂ« SHBA-ja do ta mbĂ«shtesin moratoriumin mbi testimet bĂ«rthamore dhe do tĂ« mbĂ«shtesin ekuilibrin strategjik global dhe mund tĂ« ndĂ«rmarrin veprime konkrete pĂ«r tĂ« mbĂ«shtetur regjimin ndĂ«rkombĂ«tar tĂ« çarmatimit dhe mospĂ«rhapjesâ, u tha gazetarĂ«ve nĂ« Pekin zĂ«dhĂ«nĂ«sja e MinistrisĂ« sĂ« Jashtme tĂ« KinĂ«s, Mao Ning.
Mao tha se Kina âgjithmonĂ« nis udhĂ«timin e zhvillimit paqĂ«sorâ.
âNe mbĂ«shtesim parimin e mospĂ«rdorimit tĂ« armĂ«ve bĂ«rthamore tĂ« parat dhe pĂ«rdorimit tĂ« armĂ«ve bĂ«rthamore pĂ«r mbrojtjeâ, tha ajo duke shtuar se âne jemi tĂ« gatshĂ«m tĂ« punojmĂ« me tĂ« gjitha palĂ«t pĂ«r tĂ« mbĂ«shtetur Traktatin GjithĂ«pĂ«rfshirĂ«s tĂ« Ndalimit tĂ« Testeve dhe pĂ«r tĂ« mbĂ«shtetur regjimin e mospĂ«rhapjes dhe çarmatiminâ.
Trump tha të dielën se Koreja e Veriut nuk ishte i vetmi vend që testonte armë bërthamore, duke pretenduar se Rusia dhe Kina po kryenin gjithashtu teste të tilla.
âRusia po teston, dhe Kina po teston, por ata nuk flasin pĂ«r kĂ«tĂ«â, tha Trump nĂ« njĂ« intervistĂ«.
Deklaratat e tij erdhën tre ditë pasi ai urdhëroi ushtrinë amerikane të rifillonte testimin e armëve bërthamore, gjë që do të ishte hera e parë në më shumë se 30 vjet./ /os/
Presidenti Donald Trump pretendoi të dielën se vende, përfshirë Rusinë dhe Kinën, kanë kryer teste bërthamore nëntokësore të panjohura për publikun dhe se Shtetet e Bashkuara do të ndjekin një shembull të tillë.
"Rusia po teston, Kina po teston, por ata nuk flasin për këtë", tha ai për programin "60 Minutes" të CBS, në një intervistë të publikuar të dielën, shkruajnë mediat e huaja, përcjell Telegrafi.
"Nuk dua të jem i vetmi vend që nuk teston", tha ai, duke shtuar Korenë e Veriut dhe Pakistanin në listën e kombeve që dyshohet se testojnë arsenalet e tyre.
Siç theksojnë mediat, konfuzioni ka rrethuar urdhrin e Trump që Shtetet e Bashkuara të fillojnë testimet, veçanërisht nëse ai nënkuptonte kryerjen e shpërthimit të parë bërthamor të vendit që nga viti 1992.
Republikani 79-vjeçar bëri njoftimin e tij të papritur me anë të një postimi në mediat sociale të enjten, pak minuta para se të hynte në një samit me udhëheqësin kinez Xi Jinping në Korenë e Jugut.
Njoftimi erdhi pas deklaratës së Rusisë se kishte testuar një raketë të re me energji bërthamore, Burevestnik, dhe një dron nënujor me energji bërthamore.
I pyetur drejtpërdrejt nëse planifikonte që Shtetet e Bashkuara të shpërthenin një armë bërthamore për herë të parë në më shumë se tre dekada, Trump i tha CBS: "Po them se do të testojmë armë bërthamore siç bëjnë vendet e tjera, po". /Telegrafi/
UASHINGTON, 3 nëntor /ATSH-DPA/- Testimi i armëve bërthamore i urdhëruar nga presidenti i SHBA-së Donald Trump nuk do të përfshijë shpërthime bërthamore, tha dje në mbrëmje, sekretari i Energjisë, Chris Wright.
âMendoj se testet pĂ«r tĂ« cilat po flasim tani janĂ« teste sistemiâ, tha Wright pĂ«r âFox Newsâ nĂ« njĂ« intervistĂ«.
âKĂ«to nuk janĂ« shpĂ«rthime bĂ«rthamore. KĂ«to janĂ« ato qĂ« ne i quajmĂ« shpĂ«rthime jo tĂ« rĂ«ndĂ«sishmeâ, tha ai.
âTestet e planifikuara pĂ«rfshijnĂ« tĂ« gjitha pjesĂ«t e tjera tĂ« njĂ« arme bĂ«rthamore pĂ«r tâu siguruar qĂ« ato japin gjeometrinĂ« e duhur dhe ato krijojnĂ« shpĂ«rthimin bĂ«rthamorâ, shtoi ai.
Trump shkaktoi shqetësime disa ditë më parë duke njoftuar rifillimin e menjëhershëm të testimit të armëve bërthamore, pa sqaruar se çfarë saktësisht do të testohej.
Kjo la të hapur diskutimet nëse shpërthimet nëntokësore mund të përfshiheshin. Trump e justifikoi vendimin duke thënë se edhe vende të tjera po kryenin teste.
Wright tha se modernizimi i rezervave bĂ«rthamore tĂ« SHBA-sĂ« ishte njĂ« âprioritet i rĂ«ndĂ«sishĂ«mâ.
âShumĂ« nga armĂ«t tona janĂ« shumĂ« tĂ« vjetraâ, tha ai, duke shtuar se arsenali duhej tĂ« mbahej modern dhe i azhurnuar pĂ«r tĂ« ruajtur lidershipin global.
âKjo, ishte e vetmja mĂ«nyrĂ« pĂ«r tĂ« garantuar paqen jashtĂ« vendit dhe prosperitetin nĂ« vendâ, shtoi ai.
Departamenti i Energjisë mbikëqyr shumë aspekte të arsenalit bërthamor të SHBA-së, përfshirë edhe përmes Administratës Kombëtare të Sigurisë Bërthamore (NNSA).
SHBA-ja zhvilloi për herë të fundit një test të armëve bërthamore në vitin 1992.
Së bashku me Rusinë dhe Kinën, deri më tani i janë përmbajtur një moratoriumi 10-vjeçar për shpërthimet bërthamore nëntokësore.
Uashingtoni ka një program të gjerë për të siguruar besueshmërinë e arsenalit të tij bërthamor.
Ai përfshin simulime kompjuterike, teste që përdorin materiale bërthamore që nuk shkaktojnë reaksione zinxhir dhe prova të teknologjive të raketave dhe kokave luftarake.
Sipas disa ekspertëve, masa të tilla i bëjnë testet bërthamore të panevojshme. //a.i/
Presidenti i SHBA-sĂ«, Donald Trump, ka akuzuar RusinĂ«Â dhe KinĂ«n pĂ«r testimin e armĂ«ve bĂ«rthamore: âRusia po bĂ«n teste, Kina po bĂ«n teste, por ata nuk flasin pĂ«r kĂ«tĂ«â, tha Trump nĂ« njĂ« intervistĂ« tĂ« transmetuar tĂ« dielĂ«n nĂ« CBS. âJu nuk e dini domosdoshmĂ«risht se ku po bĂ«jnĂ« teste. Ata po bĂ«jnĂ« teste shumĂ« nĂ«ntokĂ«sore, ku njerĂ«zit nuk e [âŠ]
Presidenti amerikan Donald Trump urdhĂ«roi tĂ« enjten ushtrinĂ« amerikane qĂ« tĂ« rifillojĂ« menjĂ«herĂ« testimet bĂ«rthamore, pas njĂ« ndĂ«rprerjeje prej 33 vitesh, vetĂ«m disa minuta para nisjes sĂ« takimit me Presidentin kinez Xi Jinping. Por, sa teste bĂ«rthamore janĂ« kryer deri mĂ« sot, pse u ndaluan dhe pse dikush do tĂ« donte tâi rifillonte ato? Shtetet [âŠ]
Presidenti i Shteteve tĂ« Bashkuara, Donald Trump, e ka urdhĂ«ruar ushtrinĂ« amerikane tĂ« enjten ta rifillojĂ« menjĂ«herĂ« testimin e armĂ«ve bĂ«rthamore, pas njĂ« ndĂ«rprerjeje 33-vjeçare. Trump e bĂ«ri kĂ«tĂ« njoftim tĂ« papritur nĂ« rrjetin Truth Social derisa po udhĂ«tonte nĂ« helikopterin presidencial pĂ«r tâu takuar me liderin e KinĂ«s, Xi Jinping, nĂ« Busan tĂ« KoresĂ« [âŠ]
Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, e ka urdhëruar ushtrinë amerikane të enjten ta rifillojë menjëherë testimin e armëve bërthamore, pas një ndërprerjeje 33-vjeçare.
Trump e bĂ«ri kĂ«tĂ« njoftim tĂ« papritur nĂ« rrjetin Truth Social derisa po udhĂ«tonte nĂ« helikopterin presidencial pĂ«r tâu takuar me liderin e KinĂ«s, Xi Jinping, nĂ« Busan tĂ« KoresĂ« sĂ« Jugut.
Ai tha se e kishte udhĂ«zuar Pentagonin ta testojĂ« arsenalin bĂ«rthamor tĂ« SHBA-sĂ« ânĂ« shkallĂ« tĂ« barabartĂ«â me fuqitĂ« e tjera bĂ«rthamore. âPĂ«r shkak tĂ« programeve tĂ« testimit tĂ« vendeve tĂ« tjera, kam udhĂ«zuar Departamentin e LuftĂ«s tĂ« fillojĂ« testimin e armĂ«ve tona bĂ«rthamore nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« barabartĂ«. Ky proces do tĂ« fillojĂ« menjĂ«herĂ«â, shkroi Trump.
âRusia Ă«shtĂ« e dyta, dhe Kina Ă«shtĂ« shumĂ« prapa, por do tĂ« na arrijĂ« brenda pesĂ« vjetĂ«shâ, shtoi ai.
Një ligjvënës i lartë rus tha se vendimi i Trumpit do të shënojë një epokë të re pasigurie dhe konfrontimi të hapur, raportoi agjencia shtetërore ruse RIA.
Ministria e Jashtme e Kinës bëri thirrje që SHBA-ja ta respektojë zotimin vet për pezullimin e testimeve bërthamore dhe ta ruajë ekuilibrin dhe stabilitetin strategjik global.
Nuk Ă«shtĂ« e qartĂ« nĂ«se Trump i referohej testimeve me shpĂ«rthime bĂ«rthamore â tĂ« cilat do tĂ« kryheshin nga Administrata KombĂ«tare e SigurisĂ« BĂ«rthamore â apo lĂ«shimit tĂ« raketave me koka bĂ«rthamore.
Asnjë fuqi bërthamore, përveç Koresë së Veriut, nuk ka kryer testime me shpërthime bërthamore për më shumë se 25 vjet.
Më vonë, gjatë kthimit për në Uashington, Trump tha se testimet janë të nevojshme për të siguruar që SHBA-ja të mbetet në hap me rivalët e vet bërthamorë.
âMeqĂ« tĂ« tjerĂ«t po kryejnĂ« testime, mendoj se Ă«shtĂ« e pĂ«rshtatshme qĂ« ta bĂ«jmĂ« edhe neâ, tha Trump nĂ« bordin e Air Force One, duke shtuar se vendet e testimeve do tĂ« pĂ«rcaktoheshin mĂ« vonĂ«.
Kur u pyet nĂ«se bota po hynte nĂ« njĂ« fazĂ« mĂ« tĂ« rrezikshme sa i pĂ«rket armĂ«ve bĂ«rthamore, Trump e minimizoi kĂ«rcĂ«nimin, duke thĂ«nĂ« se stoqet bĂ«rthamore tĂ« SHBA-sĂ« janĂ« âshumĂ« tĂ« sigurtaâ dhe shtoi se ai do tĂ« mirĂ«priste çarmatimin bĂ«rthamor.
âDo tĂ« doja tĂ« shihja çarmatimin bĂ«rthamor, sepse ne kemi shumĂ« armĂ«, Rusia Ă«shtĂ« e dyta dhe Kina e treta, dhe Kina do tĂ« na zĂ«rĂ« pĂ«r katĂ«r ose pesĂ« vjetâ, tha ai.
âNe, nĂ« fakt, po flasim me RusinĂ« pĂ«r kĂ«tĂ«, dhe Kina do tĂ« pĂ«rfshihet nĂ«se bĂ«jmĂ« diçkaâ, shtoi ai.
Vendimi i Trumpit për të rifilluar testimet bërthamore vjen pas zgjerimit të shpejtë të arsenalit bërthamor të Kinës vitet e fundit, dhe menjëherë pasi Rusia njoftoi se testoi me sukses një raketë lundruese me koka bërthamore, si dhe të një torpilë me fuqi bërthamore.
Trump i komentoi veprimet e RusisĂ« gjatĂ« udhĂ«timit pĂ«r nĂ« Azi mĂ« herĂ«t kĂ«tĂ« javĂ«, duke u thĂ«nĂ« gazetarĂ«ve se presidenti rus, Vladimir Putin, duhet tĂ« punojĂ« pĂ«r tâi dhĂ«nĂ« fund luftĂ«s nĂ« UkrainĂ« ânĂ« vend se tĂ« testojĂ« raketaâ.
Sipas Qendrës për Studime Strategjike dhe Ndërkombëtare (CSIS), me bazë në Uashington, Kina e ka dyfishuar arsenalin e saj në më shumë se 600 armë bërthamore në vitin 2025, nga 300 që kishte në vitin 2020.
Zyrtarë ushtarakë amerikanë vlerësojnë se deri në vitin 2030, Kina do të ketë mbi 1.000 armë bërthamore.
Një paradë e Ditës së Fitores në shtator zbuloi pesë armë bërthamore që mund ta arrijnë territorin kontinental të SHBA-së, tha CSIS.
Sipas Shoqatës së Kontrollit të Armatimeve me bazë në Uashington, Shtetet e Bashkuara kanë një stok prej 5.225 kokave bërthamore, ndërsa Rusia ka 5.580./rel
Login
