ROMĂ, 7 shkurt /ATSH-ANSA/ â Siguria digjitale Ă«shtĂ« kthyer nĂ« njĂ« nga temat mĂ« urgjente nĂ« mbarĂ« botĂ«n, duke shtyrĂ« gjithnjĂ« e mĂ« shumĂ« shtete tĂ« kufizojnĂ« aksesin e hershĂ«m tĂ« tĂ« miturve nĂ« rrjetet sociale.
Franca ka shpallur ndalimin për fëmijët nën 15 vjeç, Spanja po përgatit një masë të ngjashme për nën 16-vjeçarët, ndërsa Australia ka bërë hapin e parë me një ligj pionier që vendos detyrime të rrepta për gjigantët e teknologjisë si Facebook, Instagram, TikTok dhe YouTube.
KĂ«to zhvillime pĂ«rkojnĂ«  me publikimin e edicionit 2026 tĂ« observatorit âIndifesaâ, realizuar nga âTerre des Hommesâ nĂ« bashkĂ«punim me komunitetin âScomodoâ, i cili synon tĂ« dĂ«gjojĂ« zĂ«rin e tĂ« rinjve mbi dhunĂ«n, bullizmin dhe sigurinĂ« nĂ« internet.
Raporti, i publikuar me rastin e DitĂ«s KundĂ«r Bullizmit dhe Kiberbullizmit dhe âSafer Internet Dayâ (10 shkurt), ka mbledhur opinionet e mbi 2 000 tĂ« rinjve italianĂ« nĂ«n moshĂ«n 26 vjeç.
Sipas të dhënave, 1 në 2 të rinj deklaron se ka përjetuar të paktën një akt dhune gjatë jetës së tij, ndërsa interneti perceptohet si vendi më i rrezikshëm.
Vajzat raportojnë përjetim më të lartë dhune krahasuar me djemtë (57% kundrejt 42%), ndërsa përqindja më e lartë regjistrohet tek personat jo binarë (67%).
Vajzat identifikojnë si kontekste të rrezikshme edhe hapësirat publike të pakontrolluara dhe marrëdhëniet intime e familjare, ndërsa për djemtë peshojnë më shumë shkolla dhe rrethi shoqëror.
Rreziqet në internet janë të njohura për adoleshentët: rreth 80% e tyre janë kontaktuar nga të panjohur.
Sipas 59% tĂ« tĂ« rinjve, kĂ«rcĂ«nimi kryesor Ă«shtĂ« ârevenge pornâ, pra shpĂ«rndarja pa pĂ«lqim e imazheve intime.
Edhe pse 79% e konsiderojnë të rrezikshme ndarjen e materialeve intime dhe janë të informuar për të drejtën e denoncimit dhe heqjes së përmbajtjes, ka më pak ndërgjegjësim për manipulimin e imazheve nga palë të treta, një praktikë që shpesh është e vështirë të identifikohet.
Një tjetër përvojë e përbashkët është kontakti nga persona të panjohur, që shkakton emocione negative ose të përziera.
Vajzat raportojnë më shumë bezdi, pasiguri dhe frikë, ndërsa tek djemtë shfaqet në masë më të madhe kureshtja.
Për djemtë, veçanërisht më të rinjtë, rreziku kryesor në internet mbetet kiberbullizmi , i deklaruar nga 45% e tyre .
Kur përballen me bullizëm apo kiberbullizëm, të rinjtë priren ta ndajnë përvojën fillimisht me miqtë dhe më pas me prindërit, sidomos në moshat më të vogla.
Një kapitull i veçantë i raportit i kushtohet inteligjencës artificial gjysma e të rinjve pranon se i është drejtuar të paktën një herë një chatboti për këshilla, kryesisht për probleme sentimentale (24%), shëndetësore (22%) ose për mbështetje psikologjike (21%).
Raporti ndalet edhe tek bisedat në grupe ku komentohet pamja fizike e të tjerëve: rreth një e treta e të rinjve thotë se ka qenë dëshmitare e këtyre praktikave.
Reagimet variojnë nga diskutimi me persona të besuar (40%), te heshtja apo largimi nga biseda, deri te raportimi i përmbajtjeve.
Vajzat priren më shumë drejt ndërhyrjes aktive, ndërsa djemtë drejt normalizimit ose shpërfilljes.
Së fundi, shumica e të rinjve e konsideron të papranueshëm kontrollin e telefonit, edhe pse 69% ndajnë fjalëkalimet me të tjerët për arsye sigurie.
Sipas âTerre des Hommesâ dhe âScomodoâ, tĂ« rinjtĂ« janĂ« tĂ« vetĂ«dijshĂ«m pĂ«r rreziqet, por kanĂ« nevojĂ« pĂ«r mjete konkrete mbrojtjeje.
Institucionet dhe shoqĂ«ria, theksojnĂ« autorĂ«t e studimit, duhet tĂ« veprojnĂ« nĂ« mĂ«nyrĂ« aktive pĂ«r tâi pajisur me informacion dhe mbĂ«shtetje, duke marrĂ« parasysh edhe dimensionin gjinor qĂ« i bĂ«n vajzat veçanĂ«risht tĂ« ekspozuara ndaj dhunĂ«s online./ /Ad.Ab./ a.jor.
The post FOKUS â NjĂ« nĂ« dy tĂ« rinj italianĂ« i kĂ«rkon IA-sĂ« kĂ«shilla pĂ«r probleme sentimentale, shĂ«ndeti dhe psikologjike appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.