Presidentja moldave, Maia Sandu, ka thënë se do të votonte në favor të bashkimit me Rumaninë, anëtare të Bashkimit Evropian dhe NATO-s, nëse do të zhvillohej një referendum për të ndihmuar në mbrojtjen e demokracisë së saj të brishtë kundër presionit rus.
Sandu, partia qeverisëse pro-BE e së cilës fitoi një mandat të ri shtatorin e kaluar, e ka akuzuar vazhdimisht Rusinë për ndërhyrje në Moldavi, një ish-republikë sovjetike me rreth 2.4 milionë banorë me shumicë rumanishtfolëse dhe pakicë rusishtfolëse.
"Nëse do të kishim një referendum, do të votoja për bashkimin me Rumaninë", tha ajo në një intervistë për podkastin britanik "The Rest is Politics", të transmetuar të dielën, shkruan Reuters, përcjell Telegrafi.
"Shikoni se çfarë po ndodh në botë. Po bëhet gjithnjë e më e vështirë për një vend të vogël si Moldavia të mbijetojë si demokraci, si vend sovran dhe sigurisht t'i rezistojë Rusisë", ka shtuar ajo.
Rreth 1.5 milionë moldavë kanë shtetësi rumune, por sondazhet e fundit kanë treguar se vetëm rreth një e treta mbështesin ribashkimin me Bukureshtin.
Sandu theksoi se ajo e pranoi që shumica e moldavëve nuk e mbështesin qëndrimin e saj, duke shtuar se integrimi në BE ishte një "objektiv më realist".
Qeveria e saj ka synim anëtarësimin në BE deri në vitin 2030, por do të duhet të zbatojë reforma të vështira përballë kundërshtimit nga Rusia.
Socialistët pro-rusë të Moldavisë ishin në pushtet vetëm në vitin 2020.
Moldavia, e cila kufizohet gjithashtu me Ukrainën, ishte pjesë e Rumanisë në periudhën midis dy luftërave botërore, por u aneksua nga Bashkimi Sovjetik gjatë Luftës së Dytë Botërore. Ajo fitoi pavarësinë në vitin 1991, ndërsa ndodhi shpërbërja e Bashkimit Sovjetik. /Telegrafi/
Rumania dhe Kroacia kanë njoftuar zyrtarisht se do të bashkohen në programin e NATO-s PURL, një iniciativë për blerjen e armëve nga Shtetet e Bashkuara për të mbështetur Ukrainën në luftën e saj kundër agresionit.
Ky program synon të sigurojë pajisje ushtarake dhe armë moderne për ushtritë e vendeve anëtare të NATO-s që mbështesin Ukrainën, duke rritur kapacitetin mbrojtës dhe efektivitetin e tyre në terren.
Sipas njoftimit, Rumania dhe Kroacia do të blejnë armë me vlerë 80 milionë dollarë për dërgesën e parë, duke përfshirë armë të ndryshme që mund të përdoren në frontin ukrainas.
BREAKING:
Romania and Croatia announce that they are joining the NATO PURL program of buying weapons from USA for Ukraine.
The two countries will buy weapons for $80 million in the first batch đ·đŽđđ·đșđžđșđŠ pic.twitter.com/0ZTZmp7VPa â VisegrĂĄd 24 (@visegrad24) December 31, 2025
Ky vendim vjen si pjesë e përpjekjeve të koordinuara të NATO-s dhe aleatëve perëndimorë për të forcuar mbrojtjen e Ukrainës dhe për të treguar angazhimin e tyre të vazhdueshëm ndaj sovranitetit dhe integritetit territorial të saj.
Ekspertët ushtarakë shprehin se blerja e këtyre armëve nga dy vendet mund të ketë një ndikim të konsiderueshëm në rritjen e kapaciteteve të Ukrainës për të përballuar presionin ushtarak dhe për të mbrojtur qytetarët e saj.
Ky është gjithashtu një mesazh i qartë i bashkëpunimit ndërkombëtar dhe i solidaritetit të NATO-s ndaj situatës së tensionuar në rajonin e Europës Lindore.
Në fakt, bashkimi i këtyre dy vendeve në këtë program nënvizon edhe rolin aktiv të Rumanisë dhe Kroacisë si anëtare të NATO-s që kontribuojnë drejtpërdrejt në stabilitetin dhe sigurinë rajonale. /Telegrafi/
Të hash rrush, të lejosh një brune të kalojë nëpër derën e shtëpisë ose të bësh sa më shumë zhurmë të jetë e mundur për të mbajtur larg demonët e këqij, janë disa nga mënyrat se si njerëzit shpresojnë të sjellin fat të mirë në vitin e ri.
Ja një vështrim në traditat e festuara nga vendet në mbarë botën, transmeton Telegrafi.
Thyerja e pjatave - Danimarkë
Nëse do të zgjoheshit ditën e Vitit të Ri dhe do të gjenit një tufë pjatash të thyera në pragun tuaj, do të konsideroheshit shumë me fat sipas standardeve të Danimarkës.
ĂshtĂ« njĂ« traditĂ« tĂ« hedhĂ«sh pjata nĂ« dyert e pĂ«rparme tĂ« miqve dhe fqinjĂ«ve tuaj pĂ«r t'u sjellĂ« atyre fat gjatĂ« vitit tĂ« ardhshĂ«m.
Të hash 12 kokrra rrush - Spanjë
Në Spanjë, njerëzit festojnë fundin e vitit duke ngrënë një rrush me çdo tingull të orës në mesnatë - 12 kokrra rrush në total.
Në vitet e fundit, trendet virale kanë parë njerëz që e përqafojnë këtë traditë, por në vend të kësaj hanë frutat e vogla nën një tavolinë.
Disa pretendojnë se kjo ju ndihmon të takoni shpirtin tuaj binjak në vitin e ri.
"Hyrja e parë", siç njihet në Skoci, është një supersticion se personi i parë që hyn në një shtëpi në vitin e ri do të vendosë për fatin që keni.
Një person i parë "me fat" konsiderohet të jetë një burrë me flokë të errët.
Në një botë ideale, ata do të sillnin uiski, një copë qymyr, një copë bukë dhe një monedhë.
Besohet se ideja vjen nga koha kur Vikingët pushtuan, kur një burrë me flokë të verdhë në derën tuaj mund të kishte qenë një shenjë rreziku.
Ngrënia e thjerrëzave - Itali
ĂshtĂ« njĂ« traditĂ« nĂ« Itali tĂ« hash thjerrĂ«za si pjesĂ« e festimeve pĂ«r tĂ« sjellĂ« fat tĂ« mirĂ« nĂ« vitin e ri.
Sa më shumë thjerrëza të hani, aq më shumë fat të mirë do të keni, sipas zakonit.
Të veshësh si ari - Rumani
Në Rumani, disa njerëz vishen si arinj vallëzues për të mirëpritur fatin e mirë në vitin e ri.
Vendasit thonë se ky zakon daton që para Krishterimit, kur besohet se kafshët e egra i mbronin njerëzit nga fatkeqësitë dhe rreziku, sipas Associated Press.
Pra, arinjtë vallëzues shkojnë në shtëpitë e njerëzve në natën e Vitit të Ri për të trokitur në dyert e tyre dhe për t'u sjellë fat të mirë.
RĂ«nia e kambanave - Japoni
Joya no kane është një ceremoni tradicionale e rënies së kambanave që ndodh në natën e Vitit të Ri në Japoni.
Duke festuar fundin e vitit, ndërsa njëkohësisht mirëpresim edhe fundin e vitit të ri, tradita sheh kambanat e tempullit të bien gjithsej 108 herë. /Telegrafi/
Në vitin 2024, përdorimi i inteligjencës artificiale (AI) nga mësuesit ndryshonte ndjeshëm në Evropë, me Shqipërinë dhe Kosovën që udhëhiqnin në rajon ndërsa vendet e Evropës Perëndimore zakonisht shënonin nivele më të ulëta.
Përdorimi i inteligjencës artificiale (AI) nga mësuesit ndryshon shumë nëpër Evropë, me disa vende që ndjekin një qasje më të kujdesshme.
Shumica e mësuesve e përdorin kryesisht për përgatitje ndërsa ekspertët presin që përdorimi i saj të rritet, por paralajmërojnë se duhet shfrytëzuar në mënyrë të përgjegjshme, transmeton Telegrafi.
Inteligjenca artificiale po bëhet pjesë e jetës së përditshme. Mjetet dhe mundësitë që ofrojnë kompanitë kryesore të AI-së janë rritur shpejt në vitet e fundit, raporton euronews.
Arsimi nuk bën përjashtim. Autoritetet, mësuesit ose studiuesit tregojnë se si nxënësit përdorin mjete të tilla si ChatGPT për të përfunduar detyrat e shtëpisë, duke përfshirë ese. Në të njëjtën kohë, AI-ja ofron edhe mbështetje të vlefshme për mësuesit.
Sa gjerësisht po e përdorin mësuesit IA-në në Evropë? Cilat vende janë përpara? Dhe për çfarë mbështeten më shumë mësuesit tek AI?
Sipas AnketĂ«s NdĂ«rkombĂ«tare tĂ« MĂ«simdhĂ«nies dhe MĂ«simit tĂ« OrganizatĂ«s pĂ«r BashkĂ«punim dhe Zhvillim Ekonomik (OECD) â TALIS, pĂ«rdorimi i AI-sĂ« nga mĂ«suesit ndryshon ndjeshĂ«m nĂ« EvropĂ« nĂ« vitin 2024.
Nga 32 vende, pjesa e mësuesve të shkollave të mesme të ulëta që përdorin AI-në ndryshon nga 14 për qind në Francë deri në 52 për qind në Shqipëri në vitin 2024. Mesatarja është 32 për qind në Bashkimin Evropian (EU-22), ndërsa në OECD (27 vende) është 36 për qind.
Në anketë, përdorimi i AI-së përfshin parashikime, sugjerimin e vendimeve ose gjenerimin e tekstit.
Ai përfshin përdorimin e AI-së në mësimdhënie ose për të lehtësuar të nxënit e nxënësve gjatë 12 muajve para anketës.
Modelet rajonale të forta nuk shfaqen qartë, megjithatë, përgjithësisht, vendet e Evropës Perëndimore kanë tendencë të kenë një përdorim më të ulët të AI-së nga mësuesit krahasuar me Ballkanin Perëndimor dhe Evropën Lindore.
Përveç Shqipërisë, pjesa e mësuesve që përdorën AI-në të paktën një herë arriti në dy nga pesë ose më shumë në tetë vende/ekonomi.
PĂ«rqindjet e tyre ishin: Malta (46%), Ăekia (46%), Rumania (46%), Polonia (45%), Kosova (43%), Maqedonia e Veriut (42%), Norvegjia (40%) dhe rajoni flaman i BelgjikĂ«s (40%).
Vendete që përdorën më pak AI-në në shkolla ishin: Bullgaria (22%), Hungaria (23%), rajoni francez i Belgjikës (23%), Turqia (24%), Italia (25%), Finlanda (27%), Mali i Zi (28%) dhe Sllovakia (29%).
Pse ndryshon shumë përdorimi i AI-së?
Një zëdhënës i Organizatës së Kombeve të Bashkuara për Edukim, Shkencë dhe Kulturë (UNESCO) vuri në dukje se qeveritë kanë miratuar politika të ndryshme politike për AI-në në arsim, gjë që mund të ndikojë në vetëdijen dhe përdorimin e AI-së nga mësuesit në Evropë.
âDisa vende kanĂ« qenĂ« mĂ« proaktive nĂ« zhvillimin e strategjive kombĂ«tare pĂ«r AI-nĂ«, qĂ« pĂ«rfshijnĂ« edhe sektorin e arsimit, ndĂ«rsa tĂ« tjerat kanĂ« marrĂ« njĂ« qĂ«ndrim mĂ« tĂ« kujdesshĂ«m ndaj AI-sĂ« dhe pĂ«rdorimit tĂ« AI-sĂ« gjeneruese nĂ« shkollĂ«, duke vendosur rregulla mĂ« tĂ« rrepta sipas moshĂ«s sĂ« nxĂ«nĂ«sveâ, tha zĂ«dhĂ«nĂ«si pĂ«r Euronews Next.
Ruochen Li, menaxher i lartĂ« i projektit nĂ« OECD, vuri nĂ« dukje se âinfrastruktura, kufizimet teknologjike siç janĂ« âfirewallâ-et, qĂ«ndrimet shoqĂ«rore ndaj pĂ«rdorimit tĂ« teknologjisĂ« nĂ« shkolla dhe politikat qĂ« mund tĂ« nxisin ose dekurajojnĂ« mĂ«suesit tĂ« pĂ«rdorin AI-nĂ«â mund tĂ« shpjegojnĂ« dallimet mes vendeve.
âNe shohim njĂ« lidhje tĂ« fortĂ« nĂ« nivel vendi midis sasisĂ« sĂ« trajnimeve tĂ« ofruara pĂ«r pĂ«rdorimin e AI-sĂ« dhe pĂ«rdorimit tĂ« sajâ, tha ai pĂ«r Euronews Next.
Ben Hertz dhe Antoine Bilgin, menaxherë pedagogjikë dhe kërkimorë në European Schoolnet, theksuan se ndryshimet e mëdha në përdorimin e AI-së pasqyrojnë mjedisin politik dhe kulturën arsimore të secilit vend, disa prej të cilëve marrin një qëndrim më të kujdesshëm kombëtar.
âQasja nĂ« mbĂ«shtetje praktike si trajnimi dhe infrastruktura Ă«shtĂ« gjithashtu njĂ« faktor thelbĂ«sor pĂ«r pĂ«rshpejtimin. TĂ« dhĂ«nat e TALIS konfirmojnĂ« se nĂ« sistemet me pĂ«rdorim mĂ« tĂ« lartĂ« tĂ« AI-sĂ«, mĂ«suesit kanĂ« mĂ« shumĂ« gjasa tĂ« kenĂ« marrĂ« mĂ«sim profesional mbi kĂ«tĂ« temĂ«â, thanĂ« Hertz dhe Bilgin pĂ«r Euronews Next.
Për shembull, Franca filloi këtë vit të ofrojë trajnime kombëtare për AI-në në shkollat publike, pas mbledhjes së të dhënave të TALIS.
âKujdesi, rregulla tĂ« paqarta dhe infrastruktura e kufizuar janĂ« faktorĂ« qĂ« mund tĂ« shpjegojnĂ« adoptimin mĂ« tĂ« ngadaltĂ«, veçanĂ«risht nĂ« njĂ« fushĂ« tĂ« re dhe tĂ« debatueshme si AI-jaâ, shtuan ata.
Shkaktarë të mundshëm për këtë hendek janë prania dhe cilësia e trajnimeve, ngarkesa e punës, mungesa e mësuesve, motivimi personal dhe kurioziteti, sipas Martinas Di Ridolfo, koordinatore politike në Komitetin Evropian të Sindikatave për Arsim (ETUCE).
Për çka e përdorin mësuesit AI-në?
Nga mësuesit që përdorin AI-në, mesatarisht në Bashkimin Evropian (EU-22), pothuajse dy të tretat (65 për qind) thonë se e përdorin për të mësuar në mënyrë efikase dhe për të përmbledhur një temë, dhe 64 për qind përdorin AI-në për të gjeneruar plane mësimore ose aktivitete.
Dy përqindjet më të larta tregojnë se AI-ja përdoret kryesisht për përgatitjen e mësuesve vetë.
Mbështesin nxënësit me nevoja të veçanta arsimore (40%)
Rregullojnë automatikisht vështirësinë e materialeve mësimore sipas nevojave të nxënësve (39%)
Gjenerojnë tekste për vlerësime të nxënësve ose komunikime me prindër/përkujdes (31%)
Rishikojnë të dhëna mbi pjesëmarrjen ose performancën e nxënësve (29%)
Vlerësojnë ose notojnë punën e nxënësve (26%)
Këto gjetje sugjerojnë se përdorimi i drejtpërdrejtë në klasë ose drejtuar nxënësve është më pak i zakonshëm.
Mësuesit kryesisht mbështeten te AI për përgatitjen e tyre personale, ndërsa detyrat e vlerësimit janë ato që përdoren më pak.
Hertz dhe Bilgin sugjeruan se shumĂ« mĂ«sues ka gjasa tĂ« pĂ«rdorin AI-nĂ« kryesisht âprapa skenaveâ tani dhe nĂ« tĂ« ardhmen e afĂ«rt.
Ruochen nga OECD sugjeroi se AI mund tâi mbĂ«shtesĂ« mĂ«suesit nĂ« punĂ«t administrative, dhe kjo mund tâu lirojĂ« kohĂ« dhe energji pĂ«r detyra tĂ« tjera mĂ« tĂ« lidhura drejtpĂ«rdrejt me mĂ«simdhĂ«nien.
Ăka do tĂ« sjell nĂ« ardhmen AI nĂ« shkolla?
Ekspertët bien dakord se përdorimi i AI-së në arsim po rritet vazhdimisht dhe do të vazhdojë të zgjerohet. Ata gjithashtu paralajmërojnë se përdorimi me përgjegjësi, udhëzimet e qarta dhe vetëdija për dobësitë e mundshme duhet të jenë pjesë e këtij përparimi.
Hertz dhe Bilgin nga European Schoolnet vunë re se me kalimin e kohës, sistemet e AI-së mund të ndërveprojnë më shpesh direkt me nxënësit, për shembull duke propozuar aktivitete të personalizuara ose duke ofruar reagime në kohë reale.
âPor mĂ«suesit duhet tĂ« mbeten ndĂ«rmjetĂ«sit kryesorĂ« midis nxĂ«nĂ«sit dhe teknologjisĂ«, pĂ«r tĂ« ruajtur autoritetin, mbikĂ«qyrjen etike dhe rolin e kujdestaritâ, thanĂ« ata.
UNESCO thekson rolin qendror të mësuesve ndërsa përdorimi i AI-së në arsim zgjerohet.
âVeglat e AI-sĂ« duhet tĂ« plotĂ«sojnĂ«, jo tĂ« zĂ«vendĂ«sojnĂ«, mĂ«suesit, dhe pĂ«rdorimi i tyre duhet tĂ« jetĂ« nĂ« pĂ«rputhje me standardet etike dhe objektivat arsimore, duke ruajtur autonominĂ« dhe privatĂ«sinĂ« e mĂ«suesve dhe nxĂ«nĂ«sveâ, tha njĂ« zĂ«dhĂ«nĂ«s i UNESCO-s.
Duke pritur qĂ« pĂ«rdorimi i AI-sĂ« tĂ« rritet tek mĂ«suesit dhe nxĂ«nĂ«sit, veçanĂ«risht me veglat gjeneruese, Di Ridolfo ngriti njĂ« shqetĂ«sim tjetĂ«r âduke marrĂ« parasysh mungesĂ«n e theksuar tĂ« mĂ«suesve qĂ« kemi nĂ« EvropĂ«, shohim rreziqe konkrete pĂ«r de-kualifikim dhe humbje tĂ« aftĂ«sive profesionaleâ.
Ajo gjithashtu tërhoqi vëmendjen mbi një kufizim të studimit të OECD-së: të dhënat nuk japin informacion mbi frekuencën e përdorimit. Nuk tregohet nëse mësuesit kanë përdorur AI-në rregullisht apo vetëm disa herë për testim. /Telegrafi/
Ministri rumun i Mbrojtjes, IonuÈ MoÈteanu, dha dorĂ«heqje pĂ«r shkak tĂ« pretendimeve tĂ« rreme nĂ« biografinĂ« e tij, duke shĂ«nuar herĂ«n e dytĂ« nĂ« pak javĂ« qĂ« njĂ« vend i NATO-s pranĂ« RusisĂ« detyrohet tĂ« ndryshojĂ« ministrin e mbrojtjes.
âRumania dhe Evropa janĂ« nĂ«n sulmin e RusisĂ«. Siguria jonĂ« kombĂ«tare duhet tĂ« mbrohet me çdo çmim. Nuk dua qĂ« debatet rreth arsimit tim dhe gabimeve qĂ« kam bĂ«rĂ« shumĂ« vite mĂ« parĂ« tĂ« shpĂ«rqendrojnĂ« ata qĂ« sot udhĂ«heqin vendin nga misioni i tyre i vĂ«shtirĂ«â, tha ai.
Sipas mediave lokale, MoÈteanu kishte deklaruar nĂ« biografinĂ« zyrtare se ishte diplomuar nĂ« Universitetin Ateneum nĂ« Bukuresht, edhe pse nuk kishte ndjekur kurrĂ« atĂ« shkollĂ«, raporton euronews.ro.
Ai gjithashtu kishte shtuar në bigorafinë personale Fakultetin e Automatizimit në Universitetin Politeknik të Bukureshtit, megjithëse kishte ndërprerë studimet.
DorĂ«heqja e MoÈteanut, vetĂ«m disa muaj pas marrjes sĂ« detyrĂ«s, vjen pas shkarkimit tĂ« DovilÄ Sakaliene nga posti i ministres sĂ« Mbrojtjes sĂ« LituanisĂ« pĂ«r shkak tĂ« njĂ« mosmarrĂ«veshjeje mbi buxhetin e mbrojtjes sĂ« shtetit baltik, dhe nĂ« njĂ« kohĂ« kur Evropa po shqyrton se si tĂ« pĂ«rgjigjet ndaj sulmeve tĂ« intensifikuara hibride ruse.
Ministri rumun i EkonomisĂ«, Radu MiruÈa, pritet tĂ« marrĂ« pĂ«rkohĂ«sisht drejtimin e ministrisĂ« sĂ« Mbrojtjes, njoftoi qeveria.
Largimi i MoÈteanut ndodh nĂ« njĂ« kohĂ« kur Rumania pĂ«rballet me depĂ«rtime tĂ« rregullta tĂ« dronĂ«ve rusĂ«. Bukureshti gjithashtu Ă«shtĂ« 48 orĂ« larg afatit nĂ« tĂ« cilin vendet e BE-sĂ« duhet tâi dorĂ«zojnĂ« Komisionit Evropian planin se si do tĂ« shpenzojnĂ« fondet nga programi SAFE i BE-sĂ«, i bazuar nĂ« hua pĂ«r blerjen e armĂ«ve.
Rumania pritet të jetë përfituesi i dytë më i madh i këtij programi, me të drejtë për një pjesë të fondit prej 16.6 miliardë eurosh. /Telegrafi/
Ministria e Mbrojtjes e RumanisĂ« tha se do tĂ« blejĂ« sisteme franceze tĂ« mbrojtjes ajrore, Mistral, nĂ« vlerĂ« prej mbi 626 milionĂ« eurosh, si pjesĂ« e njĂ« marrĂ«veshjeje tĂ« pĂ«rbashkĂ«t prokurimi me disa shtete tĂ« tjera tĂ« Bashkimit Evropian. Ministria tha se e ka nĂ«nshkruar marrĂ«veshjen me MinistrinĂ« franceze tĂ« Mbrojtjes tĂ« martĂ«n pĂ«r blerjen [âŠ]
Ministria e Mbrojtjes e Rumanisë thotë se ka ngritur aeroplanë luftarakë, pasi dy dronë shkelën hapësirën ajrore të saj.
Shkelja u zbulua pranë kufirit prej 380 miljesh të anëtarit të NATO-s me Ukrainën, transmeton Telegrafi.
Dy aeroplanë luftarakë rumunë F-16 dhe dy Eurofighter nga misioni i policisë ajrore të Gjermanisë në Rumani u ngritën.
Aeroplanët luftarakë u ngritën për herë të fundit në Rumani, kur një dron fluturoi në hapësirën ajrore të saj më 13 shtator gjatë një sulmi rus ndaj infrastrukturës ukrainase.
Numri i ndërhyrjeve me dronë rusë dhe shkeljeve të hapësirës ajrore në vendet evropiane të NATO-s është rritur, në atë që është quajtur "luftë hibride" nga presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen.
Belgjika, Gjermania, Republika Ăeke, Spanja, Norvegjia dhe Danimarka kanĂ« raportuar tĂ« gjitha ndĂ«rhyrje ose shikime tĂ« fundit me dronĂ«.
Rreth 20 dronë rusë hynë në hapësirën ajrore të Polonisë vetëm natën e 9 shtatorit.
Tre aeroplanë ushtarakë rusë shkelën hapësirën ajrore të Estonisë për 12 minuta më 19 shtator, përpara se avionët luftarakë italianë t'i shoqëronin ata jashtë.
Lituania tha më 23 tetor se dy avionë luftarakë rusë kishin hyrë në hapësirën e saj ajrore. /Telegrafi/
Me pensionet, strehimin social, përfitimet e papunësisë, kujdesin mjekësor dhe mbështetjen për personat me aftësi të kufizuara, Evropa ka një nga sistemet më të mira të mbrojtjes sociale në botë.
Por, cilat vende të BE-së janë më bujare kur bëhet fjalë për shpenzimet publike?
Të gjitha vendet e BE-së rritën shpenzimet për mirëqenie në vitin 2024, sipas të dhënave të Eurostat-it, me një rritje globale prej gati 7 për qind, duke çuar buxhetin total social të bllokut në pothuajse 5 trilion euro.
Në krahasim me GDP-në e tyre, shpenzimet mesatare për përfitimet sociale janë tani rreth 27 për qind në të gjithë bllokun.
Por, normat ndryshojnë shumë nga një vend në tjetrin, raporton euronews.
Finlanda, Franca dhe Austria janë anëtarët më bujarë të BE-së, secili duke shpenzuar rreth 32 për qind të GDP-së së tyre për përfitimet sociale.
Shpenzimet e parashikuara të PBB-së për mirëqenie dhe përfitime sociale
Irlanda renditet e fundit me vetëm 12 për qind, një shifër më e ulët se disa vende jashtë BE-së si Bosnja-Hercegovina (20 për qind) dhe Serbia (18 për qind), sipas Eurostat. Por, sipas ekspertëve, ka arsye për këtë, përfshirë demografinë e vendit.
Shoqëria irlandeze është ende relativisht e re krahasuar me ekonomitë e tjera, dhe për këtë arsye shpenzimet për pensione, kujdes afatgjatë dhe kujdes shëndetësor të lidhur me moshën janë më të ulëta, tha profesori Bernhard Ebbinghaus, kryetar i makrosociologjisë në Universitetin e Mannheimit, për Europe in Motion.
"Për më tepër, GDP-ja është paksa e fryrë në Irlandë - si në Luksemburg - për shkak të kompanive ndërkombëtare që përdorin vendin për qëllime tatimore. Për Irlandën, PNP-ja (të ardhurat totale të fituara nga banorët) është një tregues më i mirë se GDP-ja për të kuptuar standardet e jetesës së banorëve të saj", shtoi ai.
Megjithatë, Irlanda nuk është shpenzuesi më i vogël për të gjitha përfitimet sociale: ajo renditet e dyta në BE për sa i përket shpenzimeve për strehim social, proporcionalisht me GDP-në e saj.
Pensionet, papunësia, strehimi - ku janë përfitimet më të mëdha?
Në përgjithësi, pensionet përbëjnë pjesën më të madhe të shpenzimeve sociale të BE-së: 2 trilion euro nga totali i shpenzimeve të bllokut për përfitimet sociale.
Sëmundja dhe kujdesi shëndetësor renditen të dytat me gati 1.5 trilion euro, të ndjekura nga masat e mbështetjes për familjet dhe fëmijët me 0.4 trilion euro dhe mbështetja për personat me aftësi të kufizuara me 0.3 trilion euro.
Pavarësisht reformës së fundit të diskutueshme të pensioneve (aktualisht e pezulluar), e cila kishte për qëllim të kufizonte shpenzimet qeveritare për pensionet, Franca nuk është shpenzuesi më i madh i BE-së për përfitimet e moshës së tretë, duke i kushtuar vetëm 13 për qind të GDP-së së saj.
Tre vendet kryesore janë në fakt Austria (14.7 për qind), Italia (14.6 për qind) dhe Finlanda (14.5 për qind).
Sa i përket kujdesit shëndetësor dhe sëmundjes, Gjermania investon më shumë (9.9 për qind), e ndjekur nga Franca dhe Holanda (9.5 për qind).
Sa i përket mbështetjes për strehimin, Finlanda mban vendin e parë (0.99 për qind e GDP-së), duke kaluar Irlandën (0.72 për qind) dhe Gjermaninë (0.63 për qind), por duket se evropianët do të vlerësonin një rritje të mëtejshme të shpenzimeve në këtë drejtim.
NĂ« njĂ« sondazh Eurobarometer tĂ« vitit 2025, mungesa e strehimit tĂ« pĂ«rballueshĂ«m u identifikua si problemi mĂ« âi menjĂ«hershĂ«m dhe urgjentâ nĂ« BE, tĂ« theksuar nga 40 pĂ«r qind e tĂ« anketuarve (51 pĂ«r qind mes atyre qĂ« jetojnĂ« nĂ« qytete).
Bumi i mirëqenies në Estoni - sa lidhet me inflacionin?
Pavarësisht ndarjes lindje-perëndim, shumë nga vendet që shpenzojnë më pak duket se po afrohen me shpenzuesit më të mëdhenj.
Vitit të kaluar, Estonia rriti shpenzimet e saj për mirëqenie me gati 20 për qind - ritmi më i shpejtë në të gjitha vendet e BE-së - e ndjekur nga Kroacia me gati 18 për qind dhe Rumania me 17.5 për qind.
Megjithatë, rritja e shpenzimeve sociale në Estoni është kryesisht rezultat i indeksimit të pensioneve së bashku me rritjen e fortë të pagave, dhe jo për shkak të një ndryshimi politik drejt zgjerimit të shtetit të mirëqenies, sipas Laurit Triin, profesoreshë e politikave publike krahasuese në Universitetin e Tallinn-it.
âIndeksi i pensioneve pĂ«r vitin 2024 u rrit ndjeshĂ«m pĂ«r shkak tĂ« inflacionit tĂ« lartĂ« tĂ« mĂ«parshĂ«m dhe pagave qĂ« rriteshin shpejtâ, tha ajo pĂ«r Europe in Motion dhe shtoi se âme njĂ« popullsi tĂ« konsiderueshme pensionistĂ«sh, kjo automatikisht rrit shpenzimetâ.
âPĂ«rfitimet prindĂ«rore nĂ« Estoni bazohen nĂ« paga, kĂ«shtu qĂ« kur pagat mesatare u rritĂ«n rreth 10 pĂ«r qind, edhe kostoja totale e kĂ«tyre pĂ«rfitimeve u rrit. Ndryshimet nĂ« pragun e tĂ« ardhurave pa taksa dhe presionet e pĂ«rgjithshme tĂ« kostos sĂ« jetesĂ«s i shtojnĂ« kĂ«tij efektiâ, deklaroi Triin.
A do të vazhdojë Gjermania të shpenzojë?
Në të njëjtën kohë, rritjet më të ngadalta u panë në Greqi (+3.2 për qind), Suedi (+3.9 për qind), Itali dhe Danimarkë (+4.3 për qind secila), por, në përgjithësi, të gjitha vendet e BE-së rritën shpenzimet për përfitimet sociale.
Sipas vlerësimeve të hershme, rritja e shpenzimeve sociale të Gjermanisë - rreth 6.5 për qind - ishte relativisht e vogël krahasuar me shumicën e vendeve të tjera të BE-së, por ekspertët dyshojnë se vendi do të mbyllë fuqimisht thesarin publik në një të ardhme të afërt.
âNĂ« Gjermani janĂ« ndĂ«rmarrĂ« reforma tĂ« pensioneve dhe po diskutohen hapa tĂ« mĂ«tejshĂ«m, por nĂ« 2024, kostot shtesĂ« pĂ«r shkak tĂ« refugjatĂ«ve nga Ukraina dhe ngadalĂ«simi ekonomik (pra rritje mĂ« e ulĂ«t e PBB-sĂ« dhe mĂ« shumĂ« papunĂ«si) kanĂ« shkaktuar presion mĂ« tĂ« madh mbi shpenzimetâ, tha Ebbinghaus. /Telegrafi/
Autoritetet evakuuan banorët e Plauru, një fshat rumun pranë kufirit ukrainas, pasi një dron rus goditi një anije me gaz të lëngshëm pranë portit ukrainas të Izmail, shkruan Digi24.
Anija, që mbante 4,000 ton gaz të lëngshëm, ndodhet afërsisht 500 metra larg fshatit në anën ukrainase të kufirit, sipas Horia Todorescu, kreut të qarkut rumun që përfshin Plauru, transmeton Telegrafi.
"Për shkak të afërsisë me Rumaninë dhe ngarkesës së rrezikshme, autoritetet lokale në koordinim me Ministrinë e Punëve të Brendshme vendosën të evakuojnë njerëzit dhe kafshët nga territori i afërt deri në eliminimin e plotë të rrezikut", raportoi Departamenti i Situatave të Emergjencave i Rumanisë.
Sipas raporteve, 100-150 persona u evakuuan nga fshati së bashku me kafshët e tyre.
Zëvendëskryeministri ukrainas për Rindërtim dhe Ministri i Zhvillimit të Komuniteteve dhe Territoreve, Oleksii Kuleba dhe Administrata e Porteve Detare të Ukrainës raportuan se forcat ruse sulmuan portin e Izmail me dronë gjatë natës më 17 nëntor. Sulmi dëmtoi pajisjet e portit dhe disa anije civile të ankoruara. /Telegrafi/
Romania has ordered residents to evacuate from the village of Plauru near the Danube River on the border with Ukraine, as a fire burns aboard the Turkish-flagged liquid natural gas tanker, M/T ORINDA, following a Russian drone strike on the Ukrainian Port of Izmail. pic.twitter.com/nE3agLo0hM â OSINTdefender (@sentdefender) November 17, 2025
Europol ka realizuar një operacion të madh për të shkatërruar një rrjet kriminal ndërkombëtar që furnizohej me kimikate kyçe për prodhimin e metamfetaminës dhe vepronte në disa vende evropiane.
NĂ« hetim ishin pĂ«rfshirĂ« autoritetet nga Bullgaria, Republika Ăeke, Hungaria, Rumania dhe Moldavia, me mbĂ«shtetjen e Europolit.
Eurojust formoi dhe financoi njĂ« ekip hetimor bashkĂ«punues qĂ« pĂ«rfshinte hetues nga Ăekia, Rumania dhe Moldavia, gjĂ« qĂ« i dha mundĂ«si qĂ« tĂ« monitoronin rrjedhĂ«n e lĂ«ndĂ«ve ilegale dhe komunikimet kriminale dhe tĂ« mblidhnin prova.
NĂ« total u arrestuan 11 persona nĂ« Ăeki, 2 nĂ« Hungari dhe Moldavi dhe 1 nĂ« Bullgari.
Gjithashtu, u zbuluan dhe shkatĂ«rruan tre laboratorĂ« sekretĂ« droge â dy nĂ« Moldavi dhe njĂ« nĂ« Hungari.
U sekuestruan:
Mbi 5 kg metamfetaminë
Klix.ba
Rreth 40 kg tableta që përmbanin efedrin
Klix.ba
50 litra toluen (një kimikat)
Klix.ba
0.5 kg fosfor
Klix.ba
280 kg mbetje kimike nga prodhimi i metamfetaminës
Klix.ba
Pajisje specializuese për prodhim droge
Klix.ba
Gjithashtu u konfiskuan dy automjete që përdorej për transport të drogës, pajisje elektronike dhe para.
Sipas hetimeve, anëtarët e rrjetit ishin të përfshirë në çdo fazë të zinxhirit të prodhimit të drogës - nga importi i kimikateve, prodhimi i lëndëve sintetike, deri te kontrabanda në mënyra që të shmangnin kapjen (p.sh. në aeroplanë dhe në pjesë të fshehura të automjeteve).
Hetimi zgjati më shumë se dy vjet, dhe veprimi final i policisë u zhvillua më 4 dhe 5 nëntor 2025, kur u kryen bastisje dhe u arrestuan persona.
Gjatë aksionit, autoritetet konfiskuan 67 mijë euro para të gatshme në Hungari.
Sipas hetimeve, kimikatet ishin transportuar nga Kina nĂ« porte si Hamburg dhe Rotterdam, dhe pastaj anĂ«tarĂ«t e rrjetit i grumbullonin kĂ«to kimikate pĂ«r tâi dĂ«rguar nĂ« Hungari pĂ«r prodhim.
Gjithashtu, ata kishin kapacitet për të prodhuar sasie të mëdha droge dhe kishin infrastrukturë që u mundësonte tyre të furnizonin rrjete të mëdha. /Telegrafi/
Ministria e Mbrojtjes e Rumanisë tha të martën se fragmente të dyshuara të droneve u gjetën 5 km brenda territorit të saj, pas një sulmi rus gjatë natës në portet ukrainase të lumit Danub.
Anëtari i BE-së dhe NATO-s ndan një kufi tokësor prej 650 km me Ukrainën, dhe ka pasur dronë që kanë shkelur hapësirën e saj ajrore dhe fragmente që kanë rënë në territorin e saj në mënyrë të përsëritur që kur Rusia filloi të sulmonte portet e Kievit përtej Danubit nga Rumania.
Kushtet e motit nuk lejuan që Rumania të ngrinte aeroplanë luftarakë gjatë natës dhe popullsia në zonë u njoftua për t'u strehuar, shtoi ministria.
Fragmentet e dyshuara u gjetën pranë Grindu në qarkun juglindor të Tulceas pranë Danubit, tha ministria, transmeton Telegrafi.
Rumania ka marrë një sistem të avancuar të mbrojtjes ajrore nga Shtetet e Bashkuara, i cili mund të rrisë aftësinë e saj për t'u mbrojtur nga dronë që hyjnë në hapësirën e saj ajrore, tha ministria e Mbrojtjes muajin e kaluar. /Telegrafi/
Një furgon që transportonte nëntë emigrantë që hynë ilegalisht në Bullgari u përplas ndërsa ndiqej nga policia pranë bregdetit lindor të Detit të Zi të vendit, duke vrarë gjashtë persona.
Incidenti ndodhi pranë qytetit të Burgasit, ndërsa policia u përpoq të ndalonte automjetin i cili kishte targa rumune, njoftoi Shefi i Policisë Kufitare Anton Zlatanov.
Ai tha se shoferi refuzonte vazhdimisht të ndalonte në sinjalet e dhëna dhe u përpoq të shmangte shiritat me thumba të vendosur nga policia.
Shoferi humbi kontrollin dhe furgoni doli nga rruga, u përmbys dhe u zhyt në një liqen pranë autostradës, duke vrarë gjashtë migrantë.
Katër të tjerë, përfshirë shoferin rumun, pësuan lëndime të lehta dhe iu dha ndihma e parë në vendngjarje dhe më pas u dërguan në spital.
Ndryshe, Bullgaria, një vend ballkanik me 6.5 milionë banorë, ndodhet në atë që dikur ishte një rrugë kryesore për migrantët nga Lindja e Mesme dhe Afganistani në Evropë, duke kaluar nëpër Iran dhe Turqi.
Popullariteti i kësaj rruge ka rënë vitet e fundit.
Më shumë se 21,000 migrantë të parregullt mbërritën në BE nëpërmjet rrugës së Ballkanit Perëndimor, një rënie prej 78% krahasuar me shifrat e vitit 2021, sipas agjencisë së kontrollit kufitar të BE-së, Frontex .
Vetëm një numër i vogël i tyre planifikojnë të qëndrojnë në anëtarin e BE-së, duke përdorur Bullgarinë si një korridor tranziti në rrugën e tyre drejt perëndimit.
Zlatanov tha se gjatë dy viteve të fundit janë neutralizuar deri në 20 grupe të organizuara kriminale të përfshira në trafikimin e emigrantëve.
"Migrimi zero nuk është i mundur sepse këto janë procese globale. Megjithatë, ne e kemi ulur presionin e migracionit me rreth 70% krahasuar me vitin e kaluar." /Telegrafi/
Qyteti rumun, Ramnicu Sarat tërhoqi vëmendjen e opinionit të gjerë për një arsye krejt bizare - rruga ku janë vendosur 11 kalime për këmbësorë.
Edhe pse kjo rrugë në qytetin juglindor të Rumanisë nuk është e njohur për trafikun e madh, autoritetet vendosën të vendosin gjithsej 11 kalime për këmbësorë në një segment prej 250 metrash.
Këshilltarët e qytetit thonë se kjo u bë për sigurinë e banorëve, dhe se projekti i tërë është financuar nga fondet e Bashkimit Evropian.
Megjithatë, banorët nuk bien dakord me këtë ide, raportojnë mediat.
âKanĂ« pasur shumĂ« bojĂ« dhe nuk dinin ku ta pĂ«rdornin. NjĂ« rrugĂ« e tillĂ« nuk ka nĂ« tĂ« gjithĂ« botĂ«n. Nuk kam parĂ« kurrĂ« diçka tĂ« tillĂ« mĂ« parĂ«â, tha njĂ« nga banorĂ«t.
Zëvendëskryetari i bashkisë thotë se projekti është menduar për të ndaluar shpejtësinë e tejkaluar.
âTĂ« gjithĂ« e dimĂ« qĂ« kufizimi ligjor i shpejtĂ«sisĂ« nuk respektohet gjithmonĂ« nĂ« rrugĂ«t brenda ose jashtĂ« zonave tĂ« banuara. MorĂ«m kĂ«rkesa pasi rehabilituam njĂ« rrugĂ« tjetĂ«r, dhe ditĂ«n tjetĂ«r morĂ«m kĂ«rkesa pĂ«r vendosjen e shenjave tĂ« shpejtĂ«sisĂ«. Mund tĂ« duket si shumĂ« kalime pĂ«r kĂ«mbĂ«sorĂ«, por rregulloret kĂ«rkojnĂ« qĂ« çdo kryqĂ«zim tĂ« ketĂ« kalim pĂ«r kĂ«mbĂ«sorĂ«â, tha zĂ«vendĂ«skryetari Florian Nicolae.
Përveç kalimeve për këmbësorë, në rrugë do të vendosen gjithsej edhe 22 shenja rrugore për secilin nga këto kalime.
âNĂ« atĂ« zonĂ« nuk ka kopshte, shkolla apo stacione transporti publik qĂ« tĂ« justifikojnĂ« kaq shumĂ« shenja; rruga nĂ« fund Ă«shtĂ« e bllokuar, dhe shoferĂ«t nuk vozisin me shpejtĂ«si tĂ« madhe. Situata ngre pyetje mbi mĂ«nyrĂ«n se si janĂ« respektuar rregulloret dhe logjika e rrugĂ«s,â raportojnĂ« mediat rumune.
Shefi i NATO-s, Mark Rutte, të mërkurën u përpoq të minimizonte shqetësimet mbi tërheqjen e pjesshme të trupave amerikane në Rumani gjatë një vizite në vend, duke këmbëngulur se Uashingtoni mbetet i përkushtuar për të mbrojtur krahun lindor të aleancës.
"Rregullimet nĂ« pozicionin e forcave amerikane nuk janĂ« tĂ« pazakonta", u tha Rutte gazetarĂ«ve gjatĂ« njĂ« konference pĂ«r shtyp sĂ« bashku me presidentin rumun NicuĆor Dan.
"Dhe edhe me këtë rregullim, pozicionimi i forcave amerikane në Evropë mbetet më i madh se sa ka qenë për shumë vite. Ka ende shumë më tepër forca amerikane në kontinent sesa para vitit 2022", shtoi ai.
"Unë me të vërtetë mendoj se po e teprojmë pak" me tërheqjen, tha Rutte, shkruajnë mediat e huaja, përcjell Telegrafi.
SHBA-të njoftuan javën e kaluar se do të tërhiqnin një brigadë me rotacion që aktualisht është e stacionuar në vend dhe nuk do ta zëvendësonin atë, duke këmbëngulur në një deklaratë se kjo është "një shenjë pozitive e rritjes së aftësisë dhe përgjegjësisë evropiane".
Ata thanë gjithashtu se vazhdojnë të mbajnë një "prani të fortë" në të gjithë Evropën dhe për këtë arsye aftësinë për të përmbushur angazhimet e tyre ndaj NATO-s.
Siç vënë në pah mediat, SHBA-të kanë midis 80,000 dhe 100,000 trupa të vendosura në të gjithë Evropën në çdo kohë të caktuar, varësisht nga operacionet dhe ushtrimet.
Shefi i NATO-s kërkoi të jepte një deklaratë të ngjashme qetësuese të mërkurën, duke u thënë gazetarëve se Uashingtoni mbetet i përkushtuar ndaj mbrojtjes së krahut lindor dhe se aleanca në tërësi ka planet në vend për të mbrojtur vendet e vijës së frontit.
Kjo pĂ«rfshin âEastern Sentryâ, operacionin e NATO-s tĂ« nisur nĂ« mesin e shtatorit nĂ« pĂ«rgjigje tĂ« inkursioneve me dronĂ« nĂ« disa shtete anĂ«tare, si dhe "planet nĂ« vend pĂ«r t'u siguruar qĂ« ne mbrojmĂ« çdo centimetĂ«r tĂ« territorit aleat".
Ai tha gjithashtu se stërvitja e këtij muaji "Dacian Fall" në Rumani dhe Bullgari, në të cilën do të marrin pjesë rreth 5,000 trupa nga 10 vende të NATO-s, tregon se "ne jemi në gjendje, sa herë që është e nevojshme, të sigurojmë menjëherë të gjitha trupat në Rumani të nevojshme për të sjellë forcat tokësore të përparuara në nivelin ku ato mund të ndihmojnë në mbrojtjen e Rumanisë".
Presidenti rumun tha gjithashtu se nuk ka "asnjë shqetësim" për tërheqjen e trupave amerikane nga vendi.
Operacioni Eastern Sentry dhe "stërvitja ushtarake që po zhvillohet tani është provë se ne po koordinohemi për lëvizje të mëdha të trupave ushtarake", ka thënë Dan. /Telegrafi/
Fansat e Eurovision Song Contest mund të gëzohen, pasi edicioni i 70-të i festivalit që do të mbahet në Vjenë, do të shënojë rikthimin e tre shteteve të dashura: Bullgarisë, Rumanisë dhe Moldavisë.
Edhe pse jemi ende herët në rrugëtimin drejt 'Eurovision 2026', tashmë kemi disa detaje zyrtare: qytetin pritës (Vjena), datat e tre netëve finale (12, 14 dhe 16 maj), vendin e mbajtjes (Wiener Stadthalle) dhe, së fundmi, tre televizioni që kanë konfirmuar se do të rikthehen në garë pas disa viteve mungesë, shkruan Eurovision.tv.
Bullgaria me BNT (pjesĂ«marrja e fundit: Torino 2022), Rumania me TVR (pjesĂ«marrja e fundit: Liverpool 2023) dhe Moldavia me TRM (qĂ« pushoi vetĂ«m pĂ«r njĂ« vit pas Malmö 2024) do tâi bashkohen edicionit tĂ« madh tĂ« vitit 2026.
Drejtori i Eurovision Song Contest, Martin Green CBE, u shpreh: âĂshtĂ« fantastike tâi mirĂ«presim sĂ«rish BNT, TVR dhe TRM nĂ« Eurovision. Rikthimi i tyre Ă«shtĂ« dĂ«shmi e fuqisĂ« sĂ« qĂ«ndrueshme tĂ« kĂ«tij festivali, i forcĂ«s sĂ« komunitetit tonĂ« dhe i asaj çfarĂ« do tĂ« thotĂ« vĂ«rtet tĂ« jemi tĂ« bashkuar pĂ«rmes muzikĂ«sâ.
Bullgaria â rikthime tĂ« fuqishme dhe hite qĂ« mbeten
Foto: Thomas Hansen / EBU
BNT debutoi në Eurovision në vitin 2005, ndërsa në finalen e madhe u paraqit për herë të parë në Helsinki 2007, ku Elitsa Todorova & Stoyan Yankoulov siguruan një Top 5 mbresëlënës me këngën Water.
Suksesi mĂ« i madh bullgar erdhi nĂ« Kiev 2017 me Kristian Kostov dhe kĂ«ngĂ«n Beautiful Mess, e cila u rendit e dyta me 615 pikĂ« â njĂ« ndĂ«r rezultatet mĂ« tĂ« larta nĂ« historinĂ« e festivalit.
Edhe disa prej këngëve që nuk arritën finalen kanë mbetur të dashura për fansat, si Love Unlimited (2012) dhe DJ, Take Me Away (2008). Ndërkohë, Poli Genova, pas një tentimi të dështuar në 2011, u rikthye fuqishëm në 2016 me If Love Was A Crime, duke i dhënë Bullgarisë vendin e katërt.
Rumania â argĂ«tim, energji dhe dy herĂ« vendi i tretĂ«
Foto: Thomas Hansen / EBU
Rumania u bashkua për herë të parë në Dublin 1994. Pas një rezultati modest, vendi u përmirësua ndjeshëm në vitet në vijim, duke siguruar gjashtë renditje në Top 10.
Dy sukseset më të mëdha janë vendet e treta të arritura në vitin 2005 (Let Me Try) dhe 2010 (Playing With Fire).
Rumania Ă«shtĂ« e njohur pĂ«r performanca tĂ« paharrueshme â nga festa e Balkan Girls (2009), te jodeli i vitit 2017, e deri te hiti plot ritĂ«m Zaleilah (2012). AsnjĂ« festĂ« Eurovisioni nuk duket e plotĂ« pa Tornero (2006) apo LlĂĄmame (2022).
Moldavia â kthime tĂ« suksesshme dhe njĂ« vend i tretĂ« historik
Foto: Corinne Cumming / EBU
Eurovisioni 2026 do të shënojë pjesëmarrjen e 20-të të Moldavisë.
Debutimi i vendit ndodhi nĂ« Kiev 2005, ku Zdob Èi Zdub siguruan vendin e gjashtĂ« me Boonika Bate Toba. Popullariteti i tyre i madh bĂ«ri qĂ« grupi tĂ« rikthehej edhe dy herĂ« tĂ« tjera: mĂ« 2011 dhe nĂ« vitin 2022 me TrenuleÈul, qĂ« arriti vendin e shtatĂ«.
Moldavia njihet edhe pĂ«r artistĂ« qĂ« rikthehen: Natalia Barbu (2024, 2007), Pasha Parfeni (2023, 2012) dhe Natalia Gordienko (2021, 2006). NdĂ«rsa Sunstroke Project u kthyen pas suksesit viral tĂ« Run Away (2010), pĂ«r tĂ« arritur rezultatin mĂ« tĂ« mirĂ« tĂ« vendit deri mĂ« sot â vendin e tretĂ« me Hey Mamma nĂ« vitin 2017.
TRM ka njoftuar se pĂ«rzgjedhja kombĂ«tare pĂ«r Eurovisionin 2026 do tĂ« mbahet mĂ« 17 janar nĂ« ChiÈinÄu Arena. /Telegrafi/
Pas njĂ« pauze dyvjeçare, Rumania ka konfirmuar rikthimin nĂ« skenĂ«n e madhe tĂ« âEurovision Song Contest 2026â, qĂ« do tĂ« mbahet nĂ« VjenĂ«, Austri. Lajmi u zyrtarizua nga televizioni publik rumun TVR, duke i dhĂ«nĂ« fund periudhĂ«s sĂ« mungesĂ«s qĂ« nisi pas vitit 2023.
Sipas burimeve zyrtare, vendimi për të mos marrë pjesë në vitet 2024 dhe 2025 ishte marrë për shkak të sfidave financiare dhe dëshirës për të rishikuar qasjen ndaj garës, pas disa rezultateve të dobëta në edicionet e fundit.
Drejtuesit e TVR-sĂ« theksuan se pauza ka shĂ«rbyer pĂ«r reflektim dhe pĂ«rgatitje, me synimin qĂ« rikthimi i RumanisĂ« nĂ« Eurovision tĂ« jetĂ« âmĂ« i fortĂ« dhe mĂ« i suksesshĂ«mâ.
âRikthimi i RumanisĂ« nuk Ă«shtĂ« vetĂ«m njĂ« kthim simbolik, por njĂ« pĂ«rpjekje pĂ«r tĂ« ndĂ«rtuar njĂ« projekt tĂ« denjĂ« qĂ« pĂ«rfaqĂ«son muzikĂ«n dhe kulturĂ«n tonĂ« nĂ« mĂ«nyrĂ«n mĂ« tĂ« mirĂ« tĂ« mundshme,â â thuhet nĂ« deklaratĂ«n e TVR-sĂ«.
Edhe pse detajet për përzgjedhjen e përfaqësuesit ende nuk janë bërë publike, pritet që televizioni rumun të kombinojë një seleksionim të brendshëm me përfshirje publike, për të siguruar transparencë dhe cilësi artistike.
Rikthimi Ă«shtĂ« pritur me entuziazĂ«m nga fansat e Eurovisionit nĂ« tĂ« gjithĂ« EvropĂ«n. Rumania ka njĂ« histori tĂ« gjatĂ« nĂ« kĂ«tĂ« kompeticion, me paraqitje tĂ« paharrueshme si ajo e LuminiÈa Anghel me âLet Me Tryâ (2005) dhe Ovidiu Anton me âMoment of Silenceâ (2016), qĂ« mbeten tĂ« dashura pĂ«r publikun.
Ky rikthim pritet të sjellë energji të re dhe interes të ringjallur nga publiku rumun për një nga eventet muzikore më të ndjekura në botë.
Eurovision 2026 do të shënojë edicionin e 70-të jubilar të festivalit, duke premtuar spektakël, emocione dhe shumë rikthime të mëdha në skenë.
Rumania do të rikthehet në skenën e Eurovision Song Contest në vitin 2026. Më 30 tetor 2025, bordi i televizionit publik TVR miratoi pjesëmarrjen në edicionin e 70-të të Festivalit Europian të Këngës, i cili do të zhvillohet në Vjenë, Austri.
Vitet e fundit nuk kanë qenë të lehta për përfaqësimin rumun: në vitin 2023, kënga e Rumanisë nuk arriti të kualifikohej në finale dhe përfundoi me zero pikë në gjysmëfinale. Për këtë arsye, televizioni publik vendosi të tërhiqej nga gara në vitin 2024, duke përmendur arsye financiare dhe organizative.
Presidenti dhe Drejtori i PĂ«rgjithshĂ«m i TVR, Dan-Cristian TurturicÄ, tha se pauza dyvjeçare i ka ndihmuar tĂ« kuptojnĂ« se çfarĂ« duhet ndryshuar: âE propozuam rikthimin e RumanisĂ« nĂ« Eurovision sepse, gjatĂ« dy viteve mungesĂ«, patĂ«m kohĂ«n pĂ«r tĂ« kuptuar mĂ« mirĂ« se çfarĂ« nuk ka funksionuar nĂ« marrĂ«dhĂ«nien mes TVR-sĂ«, industrisĂ« muzikore dhe krijuesve. MĂ«suam çfarĂ« duhet tĂ« ndryshojmĂ« nga ana jonĂ« pĂ«r tĂ« pasur njĂ« proces pĂ«rzgjedhĂ«s mĂ« konkurrues dhe njĂ« show qĂ« i pĂ«rshtatet madhĂ«shtisĂ« sĂ« festivalitâ.
Ai theksoi se rikthimi Ă«shtĂ« rezultat i njĂ« bashkĂ«punimi tĂ« gjerĂ«: âPjesĂ«marrja nĂ« Eurovision Ă«shtĂ« punĂ« ekipore. Kemi kaluar shumĂ« kohĂ« duke harmonizuar pritshmĂ«ritĂ« dhe angazhimin e tĂ« gjithĂ« atyre qĂ« duhet tĂ« bashkĂ«punojnĂ« pĂ«r tĂ« siguruar pĂ«rfaqĂ«simin mĂ« tĂ« mirĂ« tĂ« mundshĂ«m tĂ« RumanisĂ«. VlerĂ«sojmĂ« edhe mirĂ«kuptimin e Unionit Europian tĂ« Transmetuesve, i cili pĂ«rshtati ftesĂ«n pĂ«r rikthimin e TVR, duke marrĂ« parasysh sfidat me tĂ« cilat po pĂ«rballet institucioni ynĂ«â.
TurturicÄ shtoi se pjesĂ«marrja synon tĂ« forcojĂ« edhe industrinĂ« muzikore nĂ« vend: âMe vendimin e sotĂ«m, TVR rikonfirmon angazhimin pĂ«r tĂ« mbĂ«shtetur artistĂ«t rumunĂ«, pĂ«r tĂ« çmuar potencialin kreativ tĂ« industrisĂ« muzikore dhe pĂ«r tĂ« promovuar RumaninĂ« nĂ« njĂ« nga skenat mĂ« prestigjioze ndĂ«rkombĂ«tareâ.
TVR ende nuk ka zbuluar mënyrën se si do të përzgjidhet kënga përfaqësuese. Detaje të tjera pritet të publikohen në muajt në vijim.
Rumania debutoi nĂ« Eurovision nĂ« vitin 1994 dhe ka marrĂ« pjesĂ« 23 herĂ« deri mĂ« sot. Edhe pse nuk ka fituar kurrĂ«, vendi ka arritur dy herĂ« vendin e tretĂ«: nĂ« vitin 2005 me Luminita Anghel & Sistem â âLet Me Tryâ, dhe nĂ« vitin 2010 me Paula Seling & Ovi â âPlaying With Fireâ. Rezultati mĂ« i dobĂ«t mbetet ai i vitit 2023, me zero pikĂ« nĂ« gjysmĂ«finale.
Që nga futja e gjysmëfinaleve në vitin 2004, Rumania është kualifikuar në finalen e madhe 14 herë nga 18 pjesëmarrje. /Telegrafi/
Ky është momenti prekës kur një ari i vogël kafe, u shpëtua pasi një fuçi e kaltër i ngeci në kokë në Rumani.
Arushi dy vjeç e gjysmë thuhet se po vraponte drejt gardheve dhe pemëve, "e paaftë të shihte ose të merrte frymë siç duhet" ndërsa përpiqej të çlirohej.
Stafi në shtigjet Hipparion në Gheorgheni njoftoi autoritetet, të cilat arritën ta ndihmonin kafshën e shqetësuar, transmeton Telegrafi.
Pamjet e shpërndara në internet kanë nxitur një lumë komentesh, ku disa prej tyre thoshin se raste të tilla nuk janë të rralla.
Në video shihet ariu të cilin tentojnë ta qetësojnë, pasi i kanë larguar çliruar kokën. Për ta shikuar videon klikoni këtu. /Telegrafi/
Ky është momenti i tmerrshëm kur një kamion i madh del jashtë kontrollit përpara se të përplaset me një makinë që po vinte përballë.
Sipas mediave të huaja, përcjell Telegrafi, dy persona u gjetën të vdekur midis rrënojave pasi kamioni papritmas u përplas ndërsa po zvarritej në një rrugë të mbuluar nga shiu.
Pamjet e tmerrshme tregojnĂ« momentin kur ndodhi aksidenti vdekjeprurĂ«s nĂ« njĂ« rrugĂ« midis DrÄguĆenit dhe IaĆit nĂ« Rumani.
Një makinë e zezë mund të shihet duke udhëtuar në korsinë e djathtë në atë që duket të jetë një rrugë e qetë.
Në korsinë e kundërt, një kamion i madh mund të shihet tashmë duke lëvizur në mes të rrugës.
Dhe brenda sekondash, kamioni fillon të rrëshqasë me shoferin 54-vjeçar që lufton për të mbajtur kontrollin.
Pjesa e përparme e kamionit mbetet e pozicionuar në korsinë e duhur, por pjesa e pasme e tij mund të shihet në të djathtën ekstreme të korsisë së kundërt.
A deadly crash occurred on the outskirts of DrÄguÈeni, Romania
A truck skidded on the wet road, overturned, and slammed into an oncoming car.
The 42-year-old driver of the car and his passenger were killed in the collision.
Duke vënë re rrezikun e afërt, shoferi i makinës së zezë frenon.
Por, ndërsa ndalet, rrotat e përparme djathtas të kamionit që po vinte bien nga trotuari i ngritur pranë rrugës.
Të dy burrat në makinë, shoferi, 42 vjeç, dhe pasagjeri i tij, 39 vjeç, u gjetën të vdekur kur mbërritën ekipet e emergjencës.
Në anën tjetër, shoferi i kamionit mbijetoi në mënyrë të jashtëzakonshme pa lëndime të rënda.
Pavarësisht përplasjes së madhe, pjesa e përparme e kamionit mbeti relativisht e paprekur, që do të thotë se shoferi shpëtoi dhe mbeti i vetëdijshëm.
Atij iu bë alko-testi në vendngjarje dhe rezultati ishte negativ.
Shoferi refuzoi të dërgohej në spital pasi pretendoi se ishte mirë.
Hetimet janë duke vazhduar me policinë që po shqyrton nëse duhet të ngrihet një padi penale për vrasje të paqëllimshme. /Telegrafi/
Sulmet brutale shkatërruan sistemin e ngrohjes dhe energjisë së vendit në Kiev, me dhjetëra të tjerë të plagosur pas sulmeve, transmeton Telegrafi.
NATO u detyrua të ngrinte në ajër dy aeroplanë luftarakë F-16 nga Borcea, Rumani, ndërsa sulmet iu afruan kufirit të lumit Danub.
Dy aeroplanë luftarakë gjermanë Eurofighter Typhoon u nisën gjithashtu nga baza ajrore rumune për të kryer misione të 'policimit të përmirësuar ajror'.
Ministria rumune e mbrojtjes tha në një deklaratë: 'Incidente të tilla demonstrojnë mungesën e respektit të Federatës Ruse për normat e së drejtës ndërkombëtare dhe rrezikojnë jo vetëm sigurinë e qytetarëve rumunë, por edhe sigurinë kolektive të NATO-s'.
Sulmet erdhën pas zemërimit të Vladimir Putinit për përdorimin nga Ukraina të raketave Storm Shadow të furnizuara nga Britania për të shkatërruar fabrikën në Bryansk, e cila prodhon barut, eksplozivë dhe përbërës të karburantit për raketa.
Putini e ka kthyer vëmendjen e tij përsëri në Ukrainë pasi shtyu një samit të planifikuar paqeje me Donald Trump, duke e zemëruar udhëheqësin e SHBA-së.
âNuk dua tĂ« kem njĂ« takim tĂ« humbur, nuk dua tĂ« humb kohĂ«â, tha Trump.
Ukraina pas sulmit të saj me raketa Storm Shadow në Bryansk goditi një fabrikë të madhe ruse eksplozivësh në Saransk.
Një depo nafte në Makhachkala, në Detin Kaspik, u godit nga dronë që fluturonin më shumë se 700 milje për të goditur objektivat e tyre.
Sulmet e fundit janë disa nga më të mëdhatë në objektet ruse të naftës, të cilat kanë thelluar trazirat ekonomike të Putinit duke rritur çmimet e benzinës dhe duke shkaktuar mungesa të karburantit në të gjithë vendin.
Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky tha se sulmet ishin një shenjë e mungesës së vendosmërisë nga Perëndimi, për t'i siguruar vendit të tij raketat me rreze të gjatë veprimi që i nevojiten për t'iu kundërpërgjigjur Rusisë. /Telegrafi/
Login
Foto: Thomas Hansen / EBU
Foto: Thomas Hansen / EBU
Foto: Corinne Cumming / EBU
