TIRANĂ, 30 dhjetor/ATSH/ Administratori i Operatorit tĂ« ShpĂ«rndarjes sĂ« EnergjisĂ« Elektrike (OSHEE), Enea Karakaçi, deklaroi sot se janĂ« marrĂ« tĂ« gjitha masat pĂ«r garantimin e furnizimit tĂ« pandĂ«rprerĂ« me energji elektrike gjatĂ« festave tĂ« fundvitit, pĂ«rmes njĂ« plani tĂ« posaçëm masash nĂ« tĂ« gjithĂ« vendin.
Karakaçi theksoi se OSHEE e mbyll vitin 2025 me rezultate të mira financiare dhe teknike, duke vijuar uljen e humbjeve në rrjet me rreth 1%, ndërsa parashikohet që niveli i tyre të mbyllet në 16,9% në 2025-ën.
Sipas tij, kompania ka arritur nivelet më të larta të arkëtimeve, në masën 100%, ndërkohë që parashikohet që viti 2025 të mbyllet me rreth 70 milionë euro fitim, një rezultat i konsideruar shumë i mirë për kompaninë.
Administratori i OSHEE-së bëri të ditur gjithashtu se kjo performance do të mundësojë edhe indeksimin e pagave për punonjësit me 6,1%, si dhe rritje page për elektricistët.
Në kuadër të planit të masave për fundvitin, Karakaçi nënvizoi se për shkak të rritjes së konsumit është konstatuar një nivel i lartë i kërkesës për energji, ku vetëm më 29 dhjetor konsumi ka shënuar rritje prej 29,2 milionë kilovat-orë. Ai shtoi se nuk janë evidentuar problematika të theksuara në rrjet apo në furnizim.
âQĂ«llimi ynĂ« Ă«shtĂ« qĂ«, pĂ«rmes kĂ«tij plani masash, tĂ« sigurojmĂ« furnizim tĂ« qĂ«ndrueshĂ«m dhe tĂ« pandĂ«rprerĂ« me energji elektrike pĂ«r tĂ« gjithĂ« qytetarĂ«tâ, u shpreh Karakaçi.
Sipas tij, rreth 1600 punonjës të OSHEE-së janë angazhuar në terren gjatë kësaj periudhe, ndërsa linjat e komunikimit mbeten të hapura për raportimin e çdo problematike nga qytetarët. /j.p/r.e/
Zyra e Rregullatorit pĂ«r Energji (ZRRE) e KosovĂ«s ka vendosur tĂ« ulĂ« çmimin e ngrohjes pĂ«r konsumatorĂ«t e ndĂ«rmarrjeve publike nĂ« PrishtinĂ« dhe GjakovĂ«. Sipas njoftimit, çmimi i ngrohjes me matje pĂ«r konsumatorĂ«t e âTermokosâ-it nĂ« kryeqytet Ă«shtĂ« ulur me 3.8 pĂ«r qind, ndĂ«rsa pĂ«r konsumatorĂ«t nĂ« GjakovĂ« ulja Ă«shtĂ« 5 pĂ«r qind. Vendimi u [âŠ]
Pretendimi: Bashkimi Europian skualifikon qeverinë shqiptare nga Ministeriali i Energjisë si pasojë e skandaleve dhe aferave të Ministres së Energjisë Belinda Balluku
NĂ« 23 dhjetor 2025, mediat shqipfolĂ«se (link, link, link, link) raportuan se Bashkimi Evropian skualifikoi ShqipĂ«rinĂ« nga Ministeriali i Komunitetit tĂ« EnergjisĂ«. Si arsye pĂ«r kĂ«tĂ« masĂ« penalizuese kĂ«to lajme pĂ«rmendin skandalet e ministres sĂ« InfrastrukturĂ«s dhe EnergjisĂ« Belinda Balluku si dhe projektin pĂ«r ndĂ«rtimin e njĂ« TEC nĂ« Roskovec apo marrĂ«veshjen pĂ«r prodhimin e energjisĂ« nga TEC-e lundruese tĂ« ankoruara nĂ« VlorĂ«.Â
Artikujt i referohen një vendimi të datës 18 dhjetor të Këshillit Ministerial të Komunitetit të Energjisë, një organizmi ndërkombëtar që bashkon prej vitit 2005 Bashkimin Evropian dhe 9 vende fqinje kandidate ose kandidate potenciale për në BE, për të krijuar një treg të integruar rajonal të energjisë bazuar në një kuadër ligjërisht të detyrueshëm. Vendet antare, mes tyre dhe Shqipëria janë zotuar që të ndjekin rregulloret e përbashkëta të Bashkimit Evropian në sektorin e energjisë edhe pa qënë vend anëtar i BE-së. Monitorimi i strukturave të Komunitetit të Energjisë shërben si një mundësi për të vlerësuar zbatimin e zotimeve të marra nga vendi ynë në sektorin e energjisë dhe mjedisit në kuadër të integrimit në tregun e përbashkët evropian dhe është i lidhur ngushtësisht me integrimin në Bashkimin Evropian.
Faqja e parë e vendimit
Megjithatë, në dokumentin 2-faqësh nuk deklarohet se Shqipëria është përjashtuar nga ministeriali, mbledhja e ministrave të energjisë së vendeve antare të Komunitetit të Energjisë. Njësoj, aferat për të cilat Balluku akuzohet nga SPAK nuk përmenden në vendim.
Në vendim konstatohet mosrespektimi nga ana e Shqipërisë i detyrimeve të lindura nga 31 dhjetori 2023, si pjesë e Traktatit të Komunitetit të Energjisë, duke mos adoptuar dhe aplikuar një sërë direktivash lidhur me rregullat e përbashkëta për tregun e brendshëm të elektricitetit, përgatitjen për emergjenca në sektorin elektrik, dhe hartimin e një numër udhëzuesish.
MĂ« konkretisht, Rregulloren (BE) 2019/941 â PĂ«rgatitja ndaj rrezikut nĂ« sektorin e energjisĂ« elektrike, dhe Rregulloren (BE) 2017/2196 â Kodi i Rrjetit pĂ«r EmergjencĂ«n dhe Restaurimin e EnergjisĂ« Elektrike (NC ER), tĂ« cilat pĂ«rcaktojnĂ« njĂ« paketĂ« masash tĂ« detyrueshme pĂ«r shtetet anĂ«tare me qĂ«llim garantimin e funksionimit tĂ« sigurt tĂ« sistemit elektronik nĂ« gjendjen e emergjence, blackout-i dhe restaurimi.
Vendimi urdhĂ«ron ShqipĂ«rinĂ« tĂ« marrĂ« masat e duhura pĂ«r tĂ« ndrequr shkeljet e identifikuara dhe tĂ« raportojĂ« rregullisht nĂ« sekretariat nĂ« lidhje me masat e marra deri nĂ« korrik 2026, si njĂ« afat kur mund tĂ« ndĂ«rmerren masa tĂ« mĂ«tejshme ndaj vendit tonĂ«.Â
Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë lëshoi një deklaratë për mediat më 24 dhjetor ku hidhte poshtë pretendimet se Shqipëria ishte përjashtuar nga Komuniteti i Energjisë.
âDiskutimet e zhvilluara sĂ« fundmi kanĂ« qenĂ« vetĂ«m nĂ« nivelin e Sekretariatit tĂ« EnergjisĂ«, njĂ« strukturĂ« teknike e krijuar posaçërisht pĂ«r tĂ« asistuar vendet jo-anĂ«tare dhe nxitur zhvillimin e sektorit energjetik nĂ« linjĂ« me standardet e vendeve te BE,â deklaroi MIE. âGjatĂ« mbledhjes sĂ« Sekretariatit tĂ« EnergjisĂ« tĂ« mbajtur javĂ«n e kaluar, janĂ« identifikuar masa tĂ« pĂ«rgjithshme qĂ« duhet tĂ« pĂ«rmbushen nga tĂ« gjitha vendet anĂ«tare (tĂ« kĂ«tij Traktati) deri nĂ« korrik 2026. NĂ« rastin e ShqipĂ«risĂ«, kĂ«rkesa konsiston nĂ« pĂ«rafrimin e ligjit pĂ«r sektorin e energjisĂ« me Rregulloret e BE.â
PavarĂ«sisht panoramĂ«s pozitive qĂ« transmeton deklarata e MIE, verifikimi i dokumentacionit zyrtar tĂ« sekretariatit tĂ« Komunitetit tĂ« EnergjisĂ«, konfirmon se vendi ynĂ« ka marrĂ« paralajmĂ«rimin e fundit pĂ«r pezullim apo ngrirje tĂ« statusit si vend anĂ«tar i kĂ«tij organizmi tĂ« iniciuar dhe financuar nga Bashkimi Evropian. Pasi ka dĂ«shtuar prej dy vitesh pĂ«r tĂ« paraqitur njĂ« plan kombĂ«tar dhe koordinuar me vendet fqinje nĂ« rajon shpalljen e emergjencave tĂ« furnizimit me energji elektrike, sipas direktivave tĂ« BE-sĂ«, lajmet pĂ«r masa ndĂ«shkuese mund tĂ« bĂ«hen realitet nĂ« korrikun e ardhshĂ«m.Â
Vlen të theksohet se vendi ynë shpalli gjendjen e emergjencës prej 23 nëntor 2021, duke thjeshtuar procedurat e detyrueshme në blerjen dhe furnizimin e energjisë elektrike në tregjet ndërkombëtare. Kjo situatë emergjence u shty disa herë deri në 31 dhjetor 2023 edhe pse kriza energjitike botërore kishte frenuar pasojat e saj në bursat e shitjes së energjisë.
OSLO, 28 dhjetor /ATSH-DPA/ â NjĂ« stuhi dimĂ«rore ka lĂ«nĂ« dhjetĂ«ra mijĂ«ra familje pa energji elektrike nĂ« Suedi, raportuan autoritetet dhe media.
âNĂ« qytetin Sandviken, njĂ« burrĂ« u vra pasi u godit nga njĂ« degĂ« peme qĂ« po binteâ, raportoi agjencia suedeze e lajmeve TT.
Një shpejtësi ere që i afrohej forcës së uraganit u regjistrua në disa pjesë të vendit.
âRreth 40 000 familje mbetĂ«n pa energji elektrike nĂ« Suedi dhe shumĂ« shĂ«rbime treni u anuluanâ, tha TT.
Moti shkaktoi ndërprerje të transportit dhe anulime të trageteve.
Stuhia u shtri në të gjithë rajonin, duke goditur Finlandën, ku erërat e forta ndërprenë trafikun ajror dhe shkaktuan ndërprerje të energjisë.
Ndërprerje u raportuan edhe në Norvegji./ a.jor.
KIEV, 27 dhjetor /ATSH-ANSA/ â Forcat ruse sulmuan disa rrethe nĂ« rajonin e Kievit, duke dĂ«mtuar ndĂ«rtesa banimi, kantiere ndĂ«rtimi dhe biznese si dhe duke shkaktuar lĂ«ndime, shkruan il messaggero.it.
Në këtë sulm u përdorën 500 dronë dhe 40 raketa
Shpërthime të fuqishme tronditën Kievin gjatë natës ndërsa autoritetet paralajmëruan se kryeqyteti ukrainas ishte nën kërcënimin e sulmit me raketa.
âShpĂ«rthime nĂ« kryeqytet. Forcat e mbrojtjes ajrore janĂ« nĂ« operacion. QĂ«ndroni nĂ« strehimoreâ, tha kryetari i bashkisĂ« sĂ« Kievit, Vitali Klitschko, nĂ« Telegram.
âE gjithĂ« Ukraina Ă«shtĂ« nĂ«n kĂ«rcĂ«nimin e raketave! Ngritje e regjistruar e MiG-31K. Vendi terrorist vazhdon tĂ« bĂ«jĂ« luftĂ« kundĂ«r popullsisĂ« civile. Armiku po sulmon qĂ«llimisht infrastrukturĂ«n kritike dhe shtĂ«pitĂ«â, thuhet nĂ« postim. /os/
Dhjetorin e shkuar Kosova u përfshi nga një krizë e madhe energjitike. Kriza paraqiti një numër problemesh dhe dobësish të cilat duhen zgjidhur sa më parë. Konkretisht, akti terrorist në Kanalin Iber Lepenc (KIL) me 29 nëntor 2024 vuri në dukje faktin se termocentralet në Kosovë kanë rezerva tëpër të vogla të ujit për ftohje. Vetëm dy orë ujë rezervë për Tec Kosova B. Kosova është vendi që ka më pak ujë se çdo shtet në Evropë. Një rezervuar shtesë që do të ndërtohej dhe operohej me ndihmë të Bankës Boterore pas shumë vitesh vonesë tanimë raportohet se është në shfrytëzim[i]. Megjithatë, sulmi terrorist i ne KIL tregoi se duhen muaj për të ndrequr dëmtime të atij lloji e si rrjedhoje duhen rezerva më të mëdha për sigurinë energjitike. Uji dhe energjia janë sektorë strategjikë të sigurisë shtetërorë në çdo vend, edhe më shumë në Kosovë. Kjo temë mbi krizën e madhe për ujë në Kosovë, përfshirë propozimin e porositur nga Presidenti Trump për Ujmanin është cak i një analize tjetër në të cilën do të paraqes zgjidhje afatgjatë e të përhershme.
Kthehemi te kriza energjitike 2024, lëshimi i dytë që u shfaq ishte njerëzor. Fushata për shfrytëzimin e fondeve nga BE për subvencionim të paisjeve efiçiente për ngrohje[ii] u përdor masivisht për blerje të kondicionerëve në krahasim me opsione të tjera për financim, bie fjala izolim të banesave e shtëpive. Moti më i butë viteve të fundit dhe përparimi i teknologjisë inverter dhe pompa të nxehtësisë bën të mundur ngrohjen në mënyrë më të mirë dhe kosto të ulët për ambjentin dhe xhepin nëpërmjet përdorimit të kondicionerëve. Por të gjitha 5 thirrjet për zëvendësim me mjete ngrohjeje me efiçensë energjie nuk parashikonin në kushtet e tyre dorëzimin e paisjeve të vjetra. Kjo shkaktoi një rritje prej rreth 200MW konsum/ngarkesë shtesë në rrjet (~40mijë përfitues x 5MWp). Siç analizoj në këtë postim[iii], ky 200MW konsum ekstra nuk ishte e mundur as të prodhohej dhe as të importohej. Ky elektrifikim i ngrohjes dhe kërkesë shtesë për konsum vuri në vështirësi KOSTT & KEDS të cilët u gjendën të papërgatitur për këto nivele të transmetimit dhe që u pasuan me investime përmirësuese si në në Ferizaj e Prizren. Ndërkohe që shkruaj me 22 dhjetor, në orarin 17:00-18:00 prodhimi ne Kosovë është në maksimum 850MW[iv] (përmirësimet në Tec-e prunë 50MW shtesë në krahasim me vjet). Importi është 402MW nga Shqipëria, 444MW nga Mali i Zi prej të cilave 260MW tranzit drejt MV dhe SR. Kështu jemi shumë pranë konsumit maksimal që u vërejt gjatë krizës vjet prej ~1500MW[v][vi] i cili me siguri do të arrihet me uljen e temperaturave nën 0 prej datës 27 dhjetor.
Problemi i tretë ka të bëjë pikërisht me mosrealizimin e ndërtimit të burimeve të reja gjeneruese sipas planit. Strategjia e Energjisë e Kosovës 2022-2031[vii] nuk parashikon ndërtim të kapaciteteve shtesë të prodhimit të rrymës nga thëngjilli por ndërtime në energji të rinovueshme të cilat nuk janë realizuar plotësisht[viii]. Vetëm në dhjetor 2025 u organizua një proçes ankandi për 100MW energji elektrike nga era, po ashtu nga dielli, si dhe pak më herët ka filluar puna për një sistem të depozitimit të rrymës në bateri (BESS)[ix] por kjo e fundit në mungesë të gjenerimit të energjisë nga burime të rinovueshme rrezikon të mbushet me energji nga termocentralet cka do te ishte groteske si memet e Teslave që ngarkohen nga gjeneratorë nafte.
Problemi i katërt që doli në pah nga kriza energjitike e vitit 2024 ishte supozimi në Strategjinë e Energjisë se Kosova do të mund të importojë energji pa problem për shkak të lidhjeve tepër të mira transmetuese me vendet fqinje. Kosova vërtet është e mirë ndërlidhur me vendet fqinje por vetëm sivjet Kosova paraqiti para Sekretariatit të Komunitetit të Energjisë faktin se një pjesë e madhe e kapacitetit ndërlidhës me Serbinë mbahet e bllokuar nga transmetuesi serb EMS[x]. Mbetet të shihet nëse ankesa do të marrë zgjidhje pasiqë është paraqitur edhe më herët por pa rezultat.[xi] Pamundësia për të importuar rrymë nga rajoni shtohet sidomos në rast të thatësirave gjatë vjeshtës dhe muajit dhjetor në Shqipëri. Ky ishte rasti në 2024. Siç analizova më herët të gjitha vendet e rajonit ishin importuese në dhjetor 2024[xii]. Edhe nëse do të paguante çfarëdo çmimi Kosova nuk do të mund të gjente rrymë për të blerë. Do të duhej të importonte në Hungari ose përtej, gjithmonë në varësi të hapësirave të lira në linjat e transmetimit.
Problemi i pestë është strukturor. Konsumi në Kosovë (dhe Shqipëri) dominohet nga konsumi familjar dhe jo nga ai industrial çka është rasti në vende të tjera. Ky lloj konsumi shkakton kërkesë tepër të lartë në periudha festive siç është fundi i vitit. Kështu 19-31 dhjetor 2024 një numër i madh mërgimtarësh gjendeshin në Kosovë duke rritur tejmase konsumin. Këta të fundit, tanimë të mësuar me shtëpi të ngrohta njëtrajtësisht në diasporë, me siguri kanë shfaqur konsum më dorëlëshuar çka është jashtë sjelljes normale për banorët vendas të cilët kategorizohen si të varfër energjitikisht respektivisht 35% në Kosovë dhe 38% në Shqipëri.[xiii] Fatmirësisht, në periudha festive dhe fundjavë, çmimet e energjise elektrike në import janë më të ulëta në vende të tjera duke qenë se atje konsumi është në masë më të madhe industrial e ndërmarrjet janë pushim.
Termocentrali Kosova C u kontestua[xiv] dikur nga një numër i madh i aktorëve dhe politikës në Kosovë dhe jashtë saj. Nëse do të ishte miratuar ndërtimi i tij në 2019 tanimë do të ishte në operim. Një nga kontestimet kryesore kishte të bënte me çmimin prej 80eur/MWh me të cilin do të mund të gjenerohej rryma nga Kosova C. Prej atëherë, kosto mesatare e importit të energjisë nga Kosova sipas ERO ka qenë 120Eur/MWh ne 2021, 268Eur/MWh ne 2022, 106 dhe 181 ne 2023 dhe 2024. Lufta në Ukrainë, rëndësia kombëtare e sigurisë energjitike për Kosovën kërkon një rivlerësim të të gjithë burimeve të mundshme të energjisë. Aq më tepër që shumë vende evropiane do të vazhdojnë të përdorin qymyr përtej vitit 2050. Edhe arsyet politike të atyre vendimeve nuk qëndrojnë më. Mbështetësit e mëdhenj të Kosovës në Partinë e Gjelbër Gjermane (Baerbock) tanimë nuk janë në pushtet. Më kryesorja, BE tanimë po pezullon disa aspekte të Direktivës për Energjinë e Rinovueshme çka do të mundësonte rishikimin konstruktiv të Strategjisë së Energjisë së Kosovës. Gjithashtu, depërtimi i gazit Azer në Maqedoninë e V. mund të lehtësojë leverdisshmërinë dhe shpejtësinë e përdorimit të këtij burimi në Kosovë. Sigurisht, edhe progresi në ndërtimin e burimeve RES është i mirëpritur megjithë mangësitë deri më tani.
Shqipëria dhe Kosova janë bashkuar për sa i përket sektorit elektro-energjitik, një projekt i udhëhequr nga USAID. Kështu që mbarëvajtja e sistemeve energjitike ndikon dhe është në interes të të dy vëndeve. Paramendimi i saktë për këtë bashkim bazohet të përputhja e Teceve me thëngjill të Kosovës dhe prodhimit nga Hidrocentralet e Shqipërisë. Por siç argumentuam, mungesa e reshjeve të shiut gjatë vjeshtës dhe në dhjetor pamundëson përfitime nga ky bashkim. Përmirësimi i këtij problemi mund të zgjidhet vetëm nga rritja e kapaciteteve të gjenerimit nga thëngjilli në Kosovë, duke shtuar gjenerimin nga era në Kosovë dhe Shqipëri, duke vleresuar mundësinë e përdorimit të gazit në Kosovë dhe përshpejtuar përdorimin në Shqipëri. Prodhimi nga panelet fotovoltaike patjetër ka peshën e tij, por prodhimi prej tyre në muajt mars-tetor në orarin 8-17 tanimë po i afrohet maturimit dhe gjendet pranë ngarkesës minimale Kosovë-Shqipëri prej rreth 700MW. Në Shqipëri pranë kufirit me Kosovën po ndërtohen kapacitete gjeneruese nga era prej 600MW por me gjasë edhe këto nuk do të mjaftojnë për sigurinë energjitike dhe për transformimin e Shqipërisë dhe Kosovës në vende eksportuese neto.
NĂ« pĂ«rfundim, kĂ«tĂ« analizĂ« nuk e botova vjet me qĂ«llim tĂ« mos ndikimit nĂ« zgjedhjet e shkurtt 2025. Po e botoj kĂ«tĂ« herĂ« pĂ«rpara zgjedhjeve pĂ«r tre arsye. E para, siguria energjitike Ă«shtĂ« siguri kombĂ«tare qĂ« duhet vleresuar si e tillĂ« pĂ«rpara çdo konkurence politike. E dyta, me qĂ«llim qĂ« tĂ« merren masa dhe populli i KosovĂ«s dhe mĂ«rgimtarĂ«t tĂ« mund tĂ« kalojnĂ« mirĂ« pranĂ« familjeve tĂ« tyre. E treta, me gjasĂ«, votuesit nĂ« KosovĂ« nuk ndikohen shumĂ« nga kriza afatshkurta sado tĂ« rĂ«nda tĂ« jenĂ« ato. Kujtesa e luftĂ«s sĂ« tmerrshme Ă«shtĂ« tepĂ«r e gjallĂ« pĂ«r tĂ« demoralizuar elektoratin e atjeshĂ«m ndaj problemeve tĂ« tilla afatshkurta si mungesa e rrrymĂ«s âqoftĂ« edhe pĂ«r disa ditĂ«â. NdĂ«rkohĂ« qĂ« shkruaj nĂ« KosovĂ« kanĂ« filluar ndĂ«rprerjet e energjisĂ« âpĂ«r shkak tĂ« riparimeveâ. Si gjithmonĂ«, me siguri edhe kĂ«tĂ« herĂ« proçesi elektoral nĂ« KosovĂ« do tĂ« jetĂ« shembullor dhe kampion i demokracisĂ« nĂ« rajon. Tani mbetet qĂ« edhe nĂ« lami tĂ« tjera performanca tĂ« jetĂ« e tillĂ«.
Shfrytëzimi i burimeve ujore për prodhim energjie elektrike ka qenë një nga të paktat politika të pandryshuara gjatë dekadës së fundit në Shqipëri.
Premtimet për të frenuar ndërtimin e hidrocentraleve, sidomos në zonat e mbrojtura, janë kaluar me një valë kontratash, projektesh të zvarritura dhe përplasjesh me komunitetet.
Citizens sjell një hartë të plotë të shpërndarjes së hidrocentraleve që u ndërtuan në 15 vitet e fundit.
Kush fiton dhe kush humbet nga ndërtimi i tyre? Përvoja tregon se komunitetet përreth digave nuk fitojnë gjë, përkundrazi.
Qeveritë ndërrohen, hidrocentralet vazhdojnë
Ndërsa qeveria e Kryeministrit Edi Rama, në pushtet prej vitit 2013, vazhdon ta paraqesë zhvillimin e hidrocentraleve si politikë të qëndrueshme energjitike, bilanci real mbetet i paqartë.
Pasi mori pushtetin, Rama e konsideroi âkorrupsion shkatĂ«rrimtarâ prirjen e qeverisĂ« sĂ« shkuar tĂ« drejtuar nga Sali Berisha (2005-2013) pĂ«r dhĂ«nien e lejeve tĂ« hidrocentraleve nĂ« zonat e mbrojtura.Â
Ai tha se nĂ« kĂ«to zona ishin dhĂ«nĂ« 113 leje, prej tĂ« cilave theksoi se 55 ânuk kanĂ« pĂ«r tĂ« filluar punĂ«â si zotim i tij se âpolitika me hidrocentraletâ do tĂ« ndryshonte.
Enti Rregullator i Energjisë (ERE) raportonte asokohe se vendi kishte 80 hidrocentrale private (2013) me kapacitet të përgjithshëm rreth 240 megavat (MW).
Pas kësaj, qeveria Rama shqyrtoi 103 kontrata koncesionare në një proces të gjatë, pas së cilit në vitin 2019 deklaroi anulimin e 27 prej tyre, që parashikonin ndërtimin e 80 HEC-eve.
Në këtë periudhë (2019) ERE raportonte për shumfishim të hidrocentraleve private: 197 me fuqi 827 MW.
Qeveria doli me gjykimin e përgjithshëm se hidrocentralet e vegjël ishin të padobishëm në aspektin energjetik dhe të dëmshëm në raport me mjedisin dhe komunitetet.
Makineritë të bllokuara në anën e lumit të Lusës, Kurdari/Citizens.al
âNuk do ketĂ« mĂ« nĂ« ShqipĂ«ri, leje pĂ«r asnjĂ« HEC nĂ«n 2 MW dhe nuk do lejohet mĂ« kurrĂ« qĂ« nĂ« emĂ«r tĂ« prodhimit tĂ« energjisĂ« tĂ« preken zona me rĂ«ndĂ«si nga pikĂ«pamja natyrore dhe turistike, apo komunitete, duke arritur deri nĂ« pikĂ«n qĂ« tubat e HEC-it tĂ« futen nĂ« burimin e ujit,âu zotua Rama asokohe.
Por koha tregoi se ky zotim nuk u mbajt. Qeveria vijoi të jepte leje për HEC-et e vogla, madje ajo ndërhyri edhe në ligjin e zonave të mbrotjura duke i tkurrur edhe territoret e parqeve kombëtare në favor të dhënies së burimeve ujore për HEC-e.
Rastet konkrete janĂ« HEC-et nĂ« Zall-Gjoçaj apo dhe nĂ« Kurdari ku âHEC Domaâ po ndĂ«rtohet pavarĂ«sisht kontestimeve tĂ« komunitetit dhe faktit se ka njĂ« kapacitet prej mĂ« pak se 2 MW.
Një rritje me 41 HEC-e (17.2%) krahasuar me vitin 2019 kur qeveria u zotua për qasje të kontrolluar, 158 HEC-e (66.3%) prej vitit 2013 kur socialistët morën pushtetin.
Më shumë se gjysma e këtyre impianteve (58%; 138 HEC-e) prodhojnë energji minimale (me kapacitete 2 ose më pak se 2 MW), dhe janë ndërtuar pavarësisht dëmeve ndaj mjedisit, burimeve ujore dhe komuniteteve.
Rrjeti i hidrocentraleve në Shqipëri
Në 15 vitet e fundit, ndërtimi i hidrocentraleve në Shqipëri është shtrirë në gjithë territorin. Kjo ka prekur shumicën e bashkive duke krijuar një rrjet të dendur tubash dhe digash në rrjedhat e lumenjve kryesorë të vendit.
Sipas të dhënave të siguruara nga Citizens.al nga 61 bashkitë e vendit, gjatë kësaj periudhe u vunë në punë 211 hidrocentrale, ndërkohë 24 të tjerë janë në proces ndërtimi.
Ky zgjerim ka ndodhur përmes kontratave të lidhura në periudha të ndryshme, shpesh edhe një dekadë më parë, që vijojnë të mbahen aktive pavarësisht zvarritjeve, proceseve gjyqësore apo kundërshtimit nga komunitetet lokale.
Ndërkohë, shpërndarja e hidrocentraleve nuk është e njëtrajtshme.
Bashki si Librazhdi (21), Dibra (19), Korça (15), Maliqi (15), Skrapari (13), Mirdita (12) dhe Klosi (12) përqendrojnë numrin më të lartë të hidrocentraleve në funksion, ndërsa në disa prej tyre vijojnë projekte të reja, shpesh të shoqëruara me protesta dhe konflikte ligjore.
Ndryshe, 30 bashki të tjera nuk kanë pasur zhvillime hidrocentralesh gjatë kësaj periudhe kryesisht për shkak të mungesës së burimeve ujore të qëndrueshme, duke nxjerrë në pah varësinë e modelit energjetik nga lumenjtë malorë.
Shtrirja e hidrocentraleve në Shqipëri/Citizens.al
Megjithatë në zona të ndryshme si Kukësi (13), Fushë-Arrëzi (10), Mati (8) dhe Tepelena (5) janë raportuar për projekte në proces. Shumica e këtyre projekteve janë kontestuar, veçanërisht në bashkinë Tepelenë, ku prej vitit 2017 ka nisur njëproces gjyqësor kundër ndërtimit të një HEC-i në lumin e Nivicës.
Të dhënat që ofrojnë autoritetet publike janë shpesh kontradiktore, megjithatë, ato tregojnë se qasja për ndërtimin e hidrocentraleve mbetet e pandryshuar që prej vitit 2010 dhe se ndërtimi i HEC-eve ka vijuar edhe pas premtimeve për ndalimin e lejeve të reja ndërsa roli i bashkive mbetet kryesisht administrativ, pa ndikim të drejtpërdrejtë në vendimmarrjen.
AgjencisĂ« KombĂ«tare tĂ« Burimeve Natyrore (AKBN), tha pĂ«r Citizens.al se aktualisht janĂ« mbi 150 projekte HEC-esh nĂ« procedura pĂ«r âplotĂ«sim dokumentacioniâ apo âmarrje lejeshâ. Kjo agjenci, nĂ« kĂ«tĂ« pikĂ«, mban tĂ« arkivuar si projekte nĂ« proces edhe rastet e rrĂ«zuara me vendime gjykatash apo vendosjes sĂ« lumenjve nĂ« zona tĂ« mbrojtura, si pĂ«r shembull: Kalivaçi, Shushica dhe Poçemi.
Në mungesë të një vlerësimi të plotë kombëtar për ndikimin mjedisor dhe social të këtij modeli zhvillimi, rrjeti i hidrocentraleve është konsoliduar tashmë si një realitet i pakthyeshëm, duke u shoqëruar me pikëpyetje mbi qëndrueshmërinë afatgjatë të burimeve ujore dhe marrëdhënien mes investimeve private, komuniteteve lokale dhe interesit publik.
Kaçinari: âUji nĂ« tubaâ dhe njĂ« komunitet nĂ« revoltĂ«
NĂ« Kaçinar tĂ« MirditĂ«s, tensioni i mbledhur ndĂ«r vite shpĂ«rtheu nĂ« fundin e muajit mars nĂ« njĂ« protestĂ« tĂ« mirĂ«filltĂ«. Qindra banorĂ« nga fshatrat pĂ«rreth, por dhe diaspora u mblodhĂ«n pĂ«r tĂ« kundĂ«rshtuar ndĂ«rtimin e katĂ«r hidrocentraleve tĂ« koncesionarit âShpĂ«rdhaza-Energjiâ.
Komuniteti i Mirditës në protestë kundër HEC-eve/Citizens.al
Banorët e konsiderojnë cenim kryesor për jetën e tyre futjen në tuba e disa prej përrenjve malorë, të cilët historikisht janë përdorur nga fshatrat.
Rruga e vështirë drejt Qafës së Vorres, rreth 40 minuta larg nga Rrësheni, ku u zhvillua protesta, tregonte njëkohësisht degradimin e territorit dhe tensionin e autoriteteve: postblloqe policore, kontrolle makinash dhe prezencë e pajustifikuar efektivësh.
âKĂ«tu kĂ«tĂ« popull e kanĂ« grabitur,â pĂ«rshkroi revoltĂ«n Arben Gega, njĂ« prej protestuesve, âpor kur sâna ka bĂ«rĂ« turku tĂ« ikim, kĂ«ta jo se jo, nuk do tâia arrijnĂ«!â.
Gjok Beqiri, nga fshati Simon, tregoi se projekti prek shtatë fshatra me mbi 3,000 familje.
Kabina e rojeve dhe kamerat e sigurisë të vendosura përreth kantierit kishin krijuar një ambient të denjë për zonë ushtarake, ndërsa banorët, në mungesë informacioni dhe të vënë përballë faktit të kryer, ngritën dyshimet se dokumentacioni i kompanisë nuk është i rregullt.
Këtë shqetësim ndanë për Citizens.al disa prej tyre, të cilët thanë se nuk ishin njoftuar kurrë për dëgjesa publike, pavarësisht pretendimeve të kompanisë.
NĂ« muajin prill, makineritĂ« e kompanisĂ« âShpĂ«rdhaza-Energjiâ hynĂ« nĂ« pyllin aty pranĂ«, njĂ« zonĂ« me njĂ« peizazh tĂ« larmishĂ«m buzĂ« rrugĂ«s, pĂ«r tĂ« cilĂ«n banorĂ«t druajnĂ« se mund tĂ« vuajĂ« pasoja nga hidrocentralet.
Pasi konstatuan pemët e para të rrëzuara nga punimet ata organizuan protesta të tjera, një prej së cilës edhe në Tiranë, para ministrisë së Infrastrukturës.
Kryetari i fshatit Simon, Gjergj Deda, ngriti dyshimet se punimet po kryheshin pa lejet e nevojshme âsepse kĂ«rkonin dhe shoqĂ«roheshin nga policia çdo ditĂ«â.
PĂ«r komunitetin, uji Ă«shtĂ« thelbi i jetesĂ«s: mullinjtĂ«, tokat dhe historinĂ« e tyre. âVllaut sâia fal, jo mĂ« tĂ« huajit,â kanĂ« theksuar disa prej tyre.
Ndaj ata i janĂ« drejtuar drejtĂ«sisĂ«. NĂ« shtator, Gjykata e LezhĂ«s vendosi tâia kalojĂ« çështjen StrukturĂ«s sĂ« Posaçme Anti-Korrupsion (SPAK) duke shpallur moskompetencĂ«.
Komuniteti i Mirditës në protestë kundër HEC-eve/Citizens.al
NdĂ«rsa nĂ« 16 dhjetor, Gjykata e Posaçme KundĂ«r Korrupsionit dhe Krimit tĂ« Organizuar (GJKKO) vendosi tâia delegojĂ« çështjen GjykatĂ«s sĂ« LartĂ«, e cila do tĂ« pĂ«rcaktojĂ« gjykatĂ«n kompetente pĂ«r shqyrtimin e kallĂ«zimit tĂ« bĂ«rĂ« nga 13 banorĂ« tĂ« Kaçinarit, kallĂ«zim i kryer prej 25 nĂ«ntor-it 2019.
Kurdaria: NjĂ« verĂ« e nxehtĂ« kundĂ«r HEC-it âDomaâ
NĂ« Kurdari tĂ« Matit, vera shĂ«noi nisjen e punimeve pĂ«r HEC-in âDomaâ, njĂ« projekt i âGlobal Interprise Groupâ qĂ« pritet tĂ« shfrytĂ«zojĂ« lumin e LusĂ«s dhe tĂ« hapĂ« njĂ« trase tĂ« re rruge prej 4.4 km.
Për banorët, ky projekt vjen në një kohë kur ata vuajnë për ujë, pavarësisht investimeve në ujësjellës.
Erind Saliaj, administrator i NjĂ«sisĂ« Administrative Suç, shpjegoi pĂ«r Citizens.al se pesĂ« fshatrat e zonĂ«s â Kurdari, SkĂ«nderaj, Kurqelaj, Suç dhe Kujtim â nuk kanĂ« furnizim tĂ« rregullt dhe se ndĂ«rtimi i njĂ« hidrocentrali Ă«shtĂ« âabsurdâ nĂ« kĂ«to kushte.
Tregues për situatën ishte gjendja në kafenenë më popullore të fshatit, e cila shërbente vetëm ujë të ambalazhuar, teksa çezma e oborrit të saj ishte tharë.
Procesi i dëgjesave publike ka qenë pika kryesore e tensioneve në këtë çështje, e cila është shoqëruar me protesta dhe përplasje me kompaninë.
Një ekskavator dhe furgon me gomë të çarë qëndronin të braktisur në fund të trasesë së hapur si dëshmi e përplasjeve. Ato ruheshin nga një kamerë, e cila për ironi furnizohej me panel diellor.
Sipas banorëve, dëgjesa e parë, e vitit 2018, tregoi se shumica ishin kundër hidrocentraleve, por ndryshe, në procesverbal u paraqit si shprehje dakordësie.
Rexhep Kuleni, një nga zërat më të fortë të komunitetit, tha se ky veprim përbën shkelje penale, për të cilën duhet gjetur përgjegjësia.
Ai kujton dëgjesën e dytë të mbajtur në vitin 2020, kur rreth 500 banorë u mblodhën dhe kërkuan që përfaqësuesi i kompanisë që interesohej për hidrocentralin të largohej.
Komuniteti i Kurdarisë në protestë kundër HEC-eve/Citizens.al
Por pavarësisht kundërshtive dhe premtimeve se nuk do të rikthehej në zonë, koncesionari u shfaq sërish, duke marrë firma në mënyrë të veçuar, pa pjesëmarrje lajmëruar të komunitetit apo autoriteteve.
âMarrin ca firma nĂ« mĂ«nyrĂ« abuzive, ku njĂ« pjesĂ« e madhe nuk e dinĂ« çfarĂ« kanĂ« firmosur,â tha Kuleni, sipas sĂ« cilit nĂ« kĂ«to dĂ«gjesa nuk ka pasur pĂ«rfaqĂ«sues tĂ« bashkisĂ«.
Banorët thonë se mungon transparenca, të dhënat, dhe mbi të gjitha mungon uji. Për ta, hidrocentrali është kërcënim ekzistencial dhe social, jo një projekt energjetik.
Zona, e njohur dhe si âhambari i Matitâ pĂ«r prodhimet bujqĂ«sore Ă«shtĂ« zotuar se nuk do ta lĂ«rĂ« projektin e hidrocentralit qĂ« tĂ« zbatohet duke vijuar ndalimin e makinerive tâi bashkohen kantierit.
âNuk do ta lĂ«mĂ«, me firma tĂ« vjedhura, me firma tĂ« blera, populli nuk pranon,â theksoi Enver Dava, tokat e tĂ« cilit bien krah trasesĂ« sĂ« hidrocentralit.
Më 22 tetor 2025, duke marrë parasysh tensionin mes banorëve dhe përfaqësuesve të firmës ndërtuese të hidrocentralit një grup pune nga AKBN-ja mbërriti në terren.
Në procesverbalin e mbajtur u konstatua hapje e trasesë për të pasur akses për punimet për hidrocentralin.
âNĂ« momentin e monitorimit shoqĂ«ria nuk po arrinte dot tĂ« kryente punimet ndĂ«rtimoreâ, thuhet nĂ« procesverbalin e mbajtur nga grupi i punĂ«s sĂ« AKBN-sĂ«.
Paralelisht, banorët e kanë adresuar kundërshtinë e tyre edhe në rrugë gjyqësore. Në tetor, Gjykata Administrative e Shkallës së Parë nuk i ndali punimet, ndërsa deri në një vendim në themel të çështjes, por pavarësisht kësaj banorët mbeten me shpresë për një vendim të drejtë.
Zall-Gjoçaj: HEC-et u ndërtuan, por beteja kundër tyre vazhdon
NĂ« Zall-Gjoçaj, hidrocentralet âSekĂ«â dhe âZaisâ morĂ«n formĂ« mes polemikave, por qĂ«ndresa e komunitetit atje vijon prej mĂ« shumĂ« se shtatĂ« vitesh.
Reportazhet e emisionit âOpinionâ nga Blendi Fevziu dhe portali Lexo.al nga Flogert Muça, promovuan me kĂ«rshĂ«ri gjatĂ« muajve shtator-tetor investimet nĂ« hidrocentralet e Zall-Gjoçajt.
Materialet u pĂ«rpoqĂ«n tâi jepnin njĂ« dimension tjetĂ«r investimit privat tĂ« sipĂ«rmarrĂ«sit italian Fabio Scuero. Sipas tyre tre HEC-et e ngritura nĂ« basenin e UrakĂ«s me kapacitet 30 MĂ, janĂ« shoqĂ«ruar me investime pĂ«r njĂ« rrjet ujĂ«sjellĂ«si pĂ«r 17 fshatra dhe rreth 90 km rrugĂ«.
Por reportazhet ngjallën zemëratën e banorëve të Zall-Gjoçajt, të cilët prej vitit 2018 kanë protestuar kundër HEC-eve.
NĂ« njĂ« deklaratĂ« tĂ« pĂ«rbashkĂ«t aktivistĂ«t e cilĂ«suan atĂ« reklamĂ« duke kujtuar se Zall-Gjoçaj Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« simbol rezistence pikĂ«risht sepse HEC-et u ndĂ«rtuan brenda Parkut KombĂ«tar âLurĂ«-Mali i DejĂ«sâ, njĂ« zonĂ« e mbrojtur qĂ« u tkurr me njĂ« vendim tĂ« qeverisĂ« nĂ« vitin 2022 pĂ«r tâi hapur rrugĂ« projektit tĂ« HEC-it âZaisâ.
Prej vitesh, banorë si Abdi Toçi, Dhimitër Koleci dhe Adem Gjokolaj kanë protestuar, kallëzuar zyrtarë publikë dhe kanë çuar çështjen e Zall-Gjoçajt në disa procese gjyqësore.
Në tetor, Gjykata Administrative e Apelit la në fuqi vendimin që legjitimonte ndërtimin e HEC-eve, duke rrëzuar padinë për shfuqizimin e kontratave dhe akteve administrative.
Avokati i tyre, Franc Terihati, tha për Citizens.al se çështja do të shkojë në Gjykatën e Lartë, ndërsa Koleci tha se një padi tjetër po hetohet nga SPAK, dhe një padi penale mbetet e hapur për dëmet e shkaktuara gjatë punimeve, nga prishja e kanalit të ujit e deri te hedhja e inertëve në varreza.
Ndërkohë, kompania ka paditur vetë aktivistë e banorë për shpifje, gjë që komuniteti e sheh si formë presioni për të heshtur rezistencën.
Solidariteti i aktivistëve për tre banorët e paditur nga Seka Hydropower/Citizens.al
Në terren, pasojat sipas banorëve janë të prekshme: uji është i gjithi në tuba, burimet e fshatit janë shteruar dhe lumi nuk ka më prurjen e mëparshme. Banorët thonë se gjatë verës nuk kishin ujë as për të fikur zjarret, ndërsa bagëtia dhe bletët kanë pësuar dëme të pakthyeshme.
Për Zall-Gjoçajn, beteja nuk ka të bëjë vetëm me një projekt energjetik, por me të drejtën për të ekzistuar brenda peizazhit të tyre.
Edhe pse hidrocentralet u ndërtuan, çështjet ligjore, pasojat mjedisore dhe mosbesimi ndaj institucioneve vazhdojnë ta mbajnë fshatin në një konflikt të hapur me modelin kombëtar të zhvillimit hidroenergjetik.
Lufaj njësoj si Zall-Gjoçajt përballë thatësirës
NĂ« Lufaj tĂ« MirditĂ«s, banorĂ«t pĂ«rballen me tĂ« njĂ«jtin model tĂ« ndĂ«rtimit tĂ« hidrocentraleve â devijim burimesh ujore pa transparencĂ« dhe pa dĂ«gjesa me komunitetin.
NĂ« korrik ata protestuan kundĂ«r kompanisĂ« âSeka HydropoĂ«erâ, me pretendimin se ajo nuk respektonte kontratĂ«n e shfrytĂ«zimit tĂ« burimeve ujore tĂ« zonĂ«s duke mos lĂ«shuar rrjedhĂ« pĂ«r nevojat e tyre.
Zona me një peizazh të mrekullueshëm, nuk ndihmohej aspak nga rruga, e cila ishte në gjendje të amortizuar. Devijimi i prurjeve kishte ulur ndjeshëm burimet duke detyruar disa familje të merrnin ujë gjetkë me mjete të improvizuara.
Banorët thanë për Citizens.al se ata kishin qenë kundër ndërtimit të HEC-ve që para vitit 2017, por që zëri i tyre nuk ishte dëgjuar.
âAs nuk na ka pyetur njeri, as nuk kemi qenĂ« dakord,â tha Agron Kaçarri, banor.
Lufaj e lidh drejtpërdrejt fatin e saj me Zall-Gjoçajt, ku hidrocentralet u ndërtuan brenda Parkut Kombëtar të Lurës dhe Malit të Dejës, duke sjellë konflikt të gjatë me komunitetin, ndërhyrje policore dhe pasoja të pakthyera në ekosistem.
âEnergji e gjelbĂ«râ me kosto tĂ« errĂ«t
Modeli i hidrocentraleve nĂ« ShqipĂ«ri Ă«shtĂ« shitur si ânjĂ« model i gjelbĂ«râ, por nĂ« realitet ka sjellĂ« dĂ«me tĂ« pakthyeshme ekologjike dhe ekonomike nĂ« nivele lokale, por edhe kombĂ«tare.
Biologu Olsi Nika, i cili drejton organizatĂ«n mjedisore âEco Albaniaâ, thekson pĂ«r Citizens.al se shumĂ« projekte hidroenergjetike janĂ« miratuar mbi leje tĂ« diskutueshme dhe pa analiza tĂ« plota tĂ« ndikimit, duke krijuar njĂ« zinxhir pasojash qĂ« shkon nga shpyllĂ«zimi te shkatĂ«rrimi i habitateve ujore.
Sipas tij, devijimi i ujĂ«rave, rezervuarĂ«t e mĂ«dhenj, ndotja, ndryshimi i temperaturĂ«s dhe oksigjenit kanĂ« çuar nĂ« humbje speciesh, eutrofikim dhe homogjenizim tĂ« biodiversitetit â njĂ« proces qĂ« shumĂ« zona nuk e rikuperojnĂ« kurrĂ«.
Rast konkret përmendet trofta apo dhe peshq të tjerë migratorë, të cilët nuk arrijnë zonat e shumimit për shkak të devijimeve të lumit apo dhe vetë impianteve hidroenergjetike.
Studimi për Zall-Gjoçajn i biologut Melitjan Nezaj nga Qendra për Ruajtjen dhe Mbrojtjen e Mjedisit Natyror në Shqipëri (PPNEA) e konkretizon problemin.
Paraqitje grafike e botimit shkencor për Zall-Gjoçajn/Citizens.al
Me lënien e një sasie minimale të ujit ekologjik, shtrati i lumit thahet pak qindra metra larg veprave të marrjes.
âNĂ« shtratin tashmĂ« pa ujĂ« kanĂ« nisur tĂ« shfaqen bimĂ« tĂ« mjediseve tĂ« thata, njĂ« shenjĂ« e qartĂ« e mungesĂ«s afatgjatĂ« tĂ« ujit,â thekson Nezaj.
Kjo ka zhdukur faunën nënujore, ka degraduar bimësinë dhe ka goditur bujqësinë e banorëve, të cilët varen nga uji për prodhim dhe blegtori.
Ndërtimet kanë lënë pas inertë, kanale të dëmtuara dhe masa rehabilituese të dështuara, shpesh me bimësi jovendase dhe vendkalime peshqish që nuk funksionojnë.
Të dy ekspertët vlerësojnë se këto dëme nuk janë thjesht teknike, por strukturore: një model zhvillimi që shpërfill ligjin dhe zonat e mbrojtura, mungesën e konsultimeve, ndikimet afatgjata dhe transparencën.
âShumĂ« komunitete,â thekson Nika, âmĂ«suan pĂ«r projektet e HEC-eve vetĂ«m kur kishin nisur punimetâ.
Konfliktet për ujërat janë bërë tipike nga Rapuni te Kaçinari, Kurdaria, Zall-Gjoçaj e Lufaj duke treguar se përfitimet i shkojnë pak aktorëve, ndërsa kostoja bie mbi komunitete dhe ekosisteme të cenueshme.
Ata qĂ« fitojnĂ« nga ky model mbeten disa kompani, disa prej tĂ« cilave me kapitale tĂ« huaja. NdĂ«rsa komunitetet humbasin tĂ« tjera burime dhe mundĂ«si zhvillimi duke pasur njĂ« arsye mĂ« shumĂ« pĂ«r tâu larguar.
Në plan më të gjerë, ekspertët argumentojnë se hidrocentralet e vogla me fuqi të ulët kanë efikasitet të diskutueshëm dhe shpesh gjurmë të larta karboni, përfshirë prodhimin e metanit nga rezervuarët.
PĂ«r biologun Nika, energjia hidroelektrike nĂ« ShqipĂ«ri duhet parĂ« si âme karbon tĂ« ulĂ«t, por me ndikim tĂ« lartĂ«â, ndĂ«rsa zhvillimi i qĂ«ndrueshĂ«m kĂ«rkon orientim te burimet qĂ« nuk fragmentojnĂ« lumenjtĂ«: kryesisht energjia diellore dhe ajo e erĂ«s.
Gjykata e LezhĂ«s pushoi padinĂ« e kompanisĂ« âShpĂ«rdhaza-Energjiâ ndaj dy banorĂ«ve tĂ« zonĂ«s sĂ« Kaçinarit nĂ« MirditĂ«, tĂ« cilĂ«t qenĂ« akuzuar pĂ«r shpifje dhe prishje imazhi. Vendimi mbyll njĂ« proces tĂ« konsideruar gjerĂ«sisht nga grupet kundĂ«r hidrocentraleve si pĂ«rpjekje pĂ«r tĂ« heshtur rezistencĂ«n e komuniteteve.
Padia ishte ngritur ndaj Gjergj DedĂ«s, kryeplak i fshatit Simon, dhe Gjon Ndojt, pas deklaratave kundĂ«r ngritjes sĂ« katĂ«r hidrocentraleve nga âShpĂ«rdhaza-Energjiâ nĂ« fshatrat e MirditĂ«s.
Padia qe depozituar më 17 mars dhe lidhej me qëndrimet e shprehura nga dy banorët në një mbledhje të Këshillit Bashkiak të Mirditës, që ishte mbajtur tre javë më përpara, më 24 shkurt.
âKam thĂ«nĂ« sâkanĂ« dokumente, sâkanĂ« leje mjedisore, ujore,â tha Deda pĂ«r Citizens.al, sipas sĂ« cilit kompania ka vepruar nĂ« kundĂ«rshtim me ligjin.
Sipas avokatit të banorëve, Marash Logu, kompania i cilësoi deklaratat si të pavërteta dhe cenuese për reputacionin e saj.
Mirëpo, pas rreth nëntë muajsh, gjykata ka vendosur ta pushojë çështjen. Shkak është bërë mosparaqitja e vazhdueshme e përfaqësuesve ligjorë të kompanisë. Si rrjedhojë procesi nuk avancoi kurrë në shqyrtim themelor.
Paditë SLAPP si mënyra për të heshtur banorët
PaditĂ« e tilla, tĂ« cilat synojnĂ« kryesisht frikĂ«simin dhe stepjen e zĂ«rave kundĂ«rshtues, njihen shkurtimisht si âSLAPPâ.
Rasti i Kaçinarit nuk Ă«shtĂ« i izoluar. NĂ« tetor 2025, banorĂ«t e Zall Gjoçajt qĂ« prej vitesh protestojnĂ« kundĂ«r hidrocentraleve nĂ« atĂ« zonĂ« u gjendĂ«n tĂ« paditur pĂ«r shpifje dhe fyerje nga kompania âSeka Hydropowerâ.
Kompania pretendon se tre banorĂ«t e paditur gjatĂ« organizimit tĂ« njĂ« proteste nĂ« Lufaj tĂ« MirditĂ«s nĂ« korrik 2025, i kanĂ« dĂ«mtuar figurĂ«n, pĂ«rmes komunikimit qĂ« kanĂ« pasur pĂ«r mediat. ĂĂ«shtja vijon tĂ« trajtohet nga gjykata e LezhĂ«s.
Organizata dhe juristë vërejnë se paditë SLAPP po përdoren shpesh nga kompani private për të intimiduar komunitetet që kundërshtojnë projekte me ndikim mjedisor.
Këto padi nuk synojnë domosdoshmërisht suksese ligjore, por lodhjen psikologjike dhe financiare të aktivistëve, përmes proceseve të gjata gjyqësore.
Diana Malaj, juriste dhe përfaqësuese e grupit ATA, i cili ka mbështetur vazhdimisht komunitetet në kundërshtimin e projekteve të HEC-eve, theksoi për Citizens.al se pasojat janë të thella dhe afatgjata.
âMund tĂ« shoqĂ«rohet mĂ« demotivim tĂ« aktivistĂ«ve, stres e depresion, [âŠ] me njĂ« presion tĂ« jashtĂ«m e periferik, qĂ« mund tâu vijĂ« nga persona tĂ« tjerĂ« tĂ« rrethit tĂ« tyre familjar apo miqĂ«sor,â analizon Malaj.
âMundet tâi rĂ«ndojĂ« shpirtĂ«risht fakti qĂ« bĂ«hen pjesĂ« e njĂ« procesi penal, pra ndihen tĂ« kriminalizuarâ, vijoi ajo.
Në Shqipëri nuk ekziston ende një kuadër i posaçëm ligjor kundër padive SLAPP. Megjithatë, sipas Malajt, janë planifikuar ndryshime deri në verën e vitit 2027, përfshirë transpozimin e Direktivës Anti-SLAPP të Bashkimit Evropian.
Ndërkohë, Kushtetuta garanton lirinë e shprehjes dhe të drejtën e protestës, të cilat shpesh sprovohen përmes këtyre padive.
Por, sipas Malajt, efektet e padive SLAPP mund të jenë edhe të kundërta.
âAto mund tĂ« riaktivizojnĂ« solidaritetin dhe tĂ« forcojnĂ« kĂ«mbĂ«nguljen pĂ«r tĂ« protestuar e folur publikisht,â tha ajo teksa nĂ«nvizoi se kĂ«to efekte shpesh anashkalohen nga paditĂ«sit.
BanorĂ«t e Kaçinarit kundĂ«rshtojnĂ« projektin e katĂ«r hidrocentraleve tĂ« âShpĂ«rdhaza-Energjiâ qĂ« prej vitit 2019. Ata pretendojnĂ« mungesĂ« konsultimi publik, shkelje ligjore dhe falsifikim tĂ« firmave tĂ« banorĂ«ve.
Protestat janë zhvilluar në bjeshkë, para Ministrisë së Infrastrukturës, por edhe para Gjykatës së Lezhës.
Shqetësimi kryesor mbetet devijimi i burimeve ujore dhe dëmet mjedisore, që sipas banorëve mund të jenë të pakthyeshme nëse punimet vijojnë.
Shqipëria nuk ka ende një plan gatishmërie, për të garantuar sigurinë energjetike sipas parimeve që përcaktojnë direktivat e Bashkimit Europian.
Sekretariati i Komunitetit të Energjisë, vërën se afatet për të plotësuar disa kërkesa të lidhura me rregulloren përkatëse që mbulon këtë çështje kanë mbaruar prej vitesh tashmë, por përafrimi mbetet ende në faza diskutimi.
âShqipĂ«ria nuk ka transpozuar ende Rregulloren (BE) 2019/941 dhe as ka caktuar njĂ« autoritet kompetent pĂ«r pĂ«rgatitjen ndaj rreziqeve, pavarĂ«sisht se afatet pĂ«rkatĂ«se kanĂ« pĂ«rfunduar mĂ« 31 dhjetor 2023 dhe 5 janar 2023.
NjĂ« version pune i projektligjit pĂ«r Sektorin e EnergjisĂ« Elektrike, i shqyrtuar nga Sekretariati nĂ« korrik 2025, synon tĂ« transpozojĂ« disa dispozita tĂ« Rregullores (BE) 2019/941. Ky projektligj parashikon qĂ« ministria pĂ«rgjegjĂ«se pĂ«r sektorin e energjisĂ« elektrike tĂ« jetĂ« autoriteti kompetent dhe vendos detyrimin qĂ« ky autoritet tĂ« miratojĂ« njĂ« plan pĂ«rgatitjeje ndaj rreziqeveâ, thuhet nĂ« raport.
Ky i fundit nënvizon se megjithatë, transpozimi i plotë dhe zbatimi i Rregullores do të kërkojnë përpjekje të mëtejshme për hartimin dhe miratimin e legjislacionit parësor dhe atij dytësor përkatës.
Rregullorja (BE) 2017/2196 gjithashtu nuk është transpozuar ende. Shqipëria nuk ka paraqitur Deklaratat e Sigurisë së Furnizimit me Energji Elektrike pranë Sekretariatit, pavarësisht detyrimit të saj sipas nenit 29 të Traktatit.
âZhvillimet kryesore nĂ« fushĂ«n e sigurisĂ« kibernetike nĂ« ShqipĂ«ri pĂ«rfshijnĂ« miratimin nĂ« vitin 2024 tĂ« Ligjit tĂ« ri gjithĂ«pĂ«rfshirĂ«s nr. 25/2024, i cili Ă«shtĂ« pjesĂ«risht i harmonizuar me DirektivĂ«n e BE-sĂ« pĂ«r SigurinĂ« e Rrjeteve dhe Sistemeve tĂ« Informacionit (NIS2) dhe pasqyron standarde mĂ« tĂ« gjera evropiane. PĂ«rveç kĂ«saj, Ă«shtĂ« krijuar Autoriteti KombĂ«tar pĂ«r Certifikimin Elektronik dhe SigurinĂ« Kibernetike (AKCESK), pĂ«r tĂ« mbikĂ«qyrur dhe koordinuar pĂ«rpjekjet e vendit nĂ« fushĂ«n e sigurisĂ« kibernetikeâ, vlerĂ«son raporti.
Ky dokument, analizon edhe ecurinë s ai takon sigurisë së furnizimit me gaz dhe atë të furnizimit me naftë dy çështje që mbeten secila në hallka të ndryshme të zbatimit të kërkesave, ku më e avancuar ajo e gazit teksa ajo e naftës me një realizim vetëm 23 për qind të planit të përafrimit./Monitor
Bizneset e lidhur në tension 6 kilovolt do të duhet të sigurojnë të vetëm energjinë në tregun e lirë nga një furnizues privat.
Pas njĂ« seri njoftimesh nga kompanitĂ« qĂ« janĂ« pjesĂ« e OSHEE Group edhe Enti Rregullator i EnergjisĂ« kĂ«rkoi qĂ« kĂ«ta tĂ« fundit tĂ« marrin masa pĂ«r tâju pĂ«rshtatur kĂ«saj etape tĂ« fundit tĂ« liberalzimit.
âNga data 1 janar 2026, klientĂ«t e lidhur nĂ« nivelin e tensionin 6 kV, qĂ« gjithashtu plotĂ«sojnĂ« kriteret ligjore dhe teknike pĂ«r tĂ« dalĂ« nĂ« tregun e liberalizuar tĂ« furnizimit me energji elektrike, kanĂ« detyrimin tĂ« gjejnĂ« furnizuesin e tyre nĂ« treg tĂ« lirĂ«.
Lidhur me sa mĂ« sipĂ«r, sjellim nĂ« vĂ«mendje tĂ« tĂ« gjithĂ« konsumatorĂ«ve qĂ« i pĂ«rkasin kĂ«saj kategorie, por edhe çdo konsumatori tjetĂ«r qĂ« ka plotĂ«suar kriteret pĂ«r daljen nĂ« tregun e lirĂ« tĂ« energjisĂ«, qĂ« tĂ« marrĂ« masat pĂ«r tĂ« gjetur e kontraktuar furnizuesin e tij nga lista e furnizuesve tĂ« licencuar nga ERE nĂ« kĂ«tĂ« veprimtariâ, thuhet nĂ« njoftimin e Entit.
Ky i fundit bën me dije se në faqen e tij të internetit mund të gjenden furnizuesit e licencuar si dhe modalitetet e kontaktimit dhe kontraktimit të tyre.
âPo ashtu, ju sjellim nĂ« vĂ«mendje se, nĂ« platformĂ«n e krahasimit tĂ« çmimeve PCT (Price Comparison Tool), tĂ« ndĂ«rtuar nga ERE https://pct.ere.gov.al/, mund tĂ« kĂ«rkoni dhe gjeni ofertat me tĂ« mira tĂ« furnizimit pĂ«r kategorinĂ« sĂ« cilĂ«s i pĂ«rkisniâ nĂ«nvizon ERE.
Rregullatori nĂ«nvizon se tĂ« gjithĂ« konsumatorĂ«t qĂ« kanĂ« plotĂ«suar kriteret pĂ«r daljen nĂ« treg tĂ« lirĂ« dhe qĂ« nuk kanĂ« mundur tĂ« kontraktojnĂ« vetĂ« njĂ« furnizues ose kanĂ« humbur furnizuesin e tyre, mund tĂ« pĂ«rfitojnĂ« nga furnizimi nĂ«pĂ«rmjet âFurnizuesit tĂ« MundĂ«sisĂ« sĂ« Funditâ i cili Ă«shtĂ« njĂ« furnizues i caktuar nĂ« pĂ«rputhje me dispozitat e ligji tĂ« sektorit tĂ« energjisĂ« elektrike, dhe qĂ« ofron pĂ«r njĂ« periudhĂ« tĂ« kufizuar kohe (60 ditĂ«) shĂ«rbimin e furnizimit, nĂ« kushte tĂ« rregulluara.
Ndërkohë në çdo rast subjektet mund të ndryshojnë pa pagesë furnizuesin pasi kjo është një e drejtë që ua njeh ligji.
Procesi i liberalizimit nisi nga viti 2018 kur dolën në treg të lirë bizneset e lidhura në tension 35 kv. Nga ajo kohë e në vazhdim liberalizimi ka ecur me faza duke nxjerrë më pas në treg të lirë bizneset në tension 20 kilovolt dhe më pas ata në 10 kilovolt.
Në këtë fazë të fundit janë rreth 2300 subjekte të verifikuar në tension 6 kilovolt të cilët do të dalin në treg të lirë teksa një pjesë tjetër janë në faza verifikimi për shkak të detyrimeve që kanë ndaj furnizuesit aktual./ N.Maho
Në studion e Abc së Mëngjesit, inxhinieri elektrik Azmer Dulevic ngriti alarmin për rreziqet elektrike që i kanosen banesave gjatë ditëve të pushimeve, kur shtëpia mbetet bosh. Mbingarkesat dhe shkëndijat elektrike janë ndër shkaqet kryesore të dëmtimeve apo zjarreve, sidomos në impiante të vjetra ose të pa certifikuara.
Sipas tij, nuk është gjithmonë e nevojshme të fiket energjia totale, por patjetër duhet të shkëputen nga priza pajisjet e panevojshme. Pajisje si ngrohëset, bojleri, mikrovala, lavatriçja dhe karikuesit duhen hequr gjithmonë nga rrjeti.
Dulevic paralajmĂ«ron se nga ora 18:00 deri nĂ« 22:00 Ă«shtĂ« ora e âpikutâ, kur nuk rekomandohet vĂ«nia nĂ« punĂ« e tĂ« gjitha pajisjeve njĂ«kohĂ«sisht. âRrezikoni tĂ« dĂ«mtoni linjĂ«n e furnizimit, sidomos nĂ« pallate ku pĂ«rdoret tel 4 mm, qĂ« Ă«shtĂ« shumĂ« i hollĂ« pĂ«r ngarkesa tĂ« mĂ«dhaâ, shprehet ai. NĂ«se automati nuk Ă«shtĂ« i duhuri, rreziku i shkĂ«ndijave elektrike rritet ndjeshĂ«m. Zgjidhja, sipas inxhinierit, Ă«shtĂ« shpĂ«rndarja e ngarkesĂ«s dhe kontrolli profesional i impiantit.
Në ditët me shi dhe mot të keq, pajisjet duhet të hiqen menjëherë nga priza nëse vërehen luhatje të energjisë. Vetëm pasi rryma stabilizohet, pajisjet më të nevojshme duhen rikthyer gradualisht në punë.
PĂ«rtej profesionit, Azmer Dulevic Ă«shtĂ« edhe njeriu pas peticionit qĂ« ndryshoi pĂ«rshkrimin e SkĂ«nderbeut nĂ« Muzeun e VjenĂ«s. Brenda dy muajsh, njĂ« tabelĂ« e re e prezanton qartĂ« heroin si udhĂ«heqĂ«s shqiptar, me identitet dhe origjinĂ« tĂ« plotĂ« historike. â
Shqipëria nuk ka një plan gatishmërie për të garantuar sigurinë energjetike sipas parimeve që përcaktojnë direktivat e Bashkimit Europian.
Sekretariati i Komunitetit të Energjisë vërën se afatet për të plotësuar disa kërkesa të lidhura me rregulloren përkatëse që mbulon këtë çështje kanë mbaruar prej vitesh tashmë por përafrimi mbetet ende në faza diskutimi.
âShqipĂ«ria nuk ka transpozuar ende Rregulloren (BE) 2019/941 dhe as ka caktuar njĂ« autoritet kompetent pĂ«r pĂ«rgatitjen ndaj rreziqeve, pavarĂ«sisht se afatet pĂ«rkatĂ«se kanĂ« pĂ«rfunduar mĂ« 31 dhjetor 2023 dhe 5 janar 2023.
NjĂ« version pune i projektligjit pĂ«r Sektorin e EnergjisĂ« Elektrike, i shqyrtuar nga Sekretariati nĂ« korrik 2025, synon tĂ« transpozojĂ« disa dispozita tĂ« Rregullores (BE) 2019/941. Ky projektligj parashikon qĂ« ministria pĂ«rgjegjĂ«se pĂ«r sektorin e energjisĂ« elektrike tĂ« jetĂ« autoriteti kompetent dhe vendos detyrimin qĂ« ky autoritet tĂ« miratojĂ« njĂ« plan pĂ«rgatitjeje ndaj rreziqeveâ, thuhet nĂ« raport.
Ky i fundit nënvizon se megjithatë, transpozimi i plotë dhe zbatimi i Rregullores do të kërkojnë përpjekje të mëtejshme për hartimin dhe miratimin e legjislacionit parësor dhe atij dytësor përkatës. Rregullorja (BE) 2017/2196 gjithashtu nuk është transpozuar ende. Shqipëria nuk ka paraqitur Deklaratat e Sigurisë së Furnizimit me Energji Elektrike pranë Sekretariatit, pavarësisht detyrimit të saj sipas nenit 29 të Traktatit.
âZhvillimet kryesore nĂ« fushĂ«n e sigurisĂ« kibernetike nĂ« ShqipĂ«ri pĂ«rfshijnĂ« miratimin nĂ« vitin 2024 tĂ« Ligjit tĂ« ri gjithĂ«pĂ«rfshirĂ«s nr. 25/2024, i cili Ă«shtĂ« pjesĂ«risht i harmonizuar me DirektivĂ«n e BE-sĂ« pĂ«r SigurinĂ« e Rrjeteve dhe Sistemeve tĂ« Informacionit (NIS2) dhe pasqyron standarde mĂ« tĂ« gjera evropiane. PĂ«rveç kĂ«saj, Ă«shtĂ« krijuar Autoriteti KombĂ«tar pĂ«r Certifikimin Elektronik dhe SigurinĂ« Kibernetike (AKCESK), pĂ«r tĂ« mbikĂ«qyrur dhe koordinuar pĂ«rpjekjet e vendit nĂ« fushĂ«n e sigurisĂ« kibernetikeâ, vlerĂ«son raporti.
Ky dokument analizon edhe ecurinë s ai takon sigurisë së furnizimit me gaz dhe atë të furnizimit me naftë dy çështje që mbeten secila në hallka të ndryshme të zbatimit të kërkesave ku më e avancuar ajo e gazit teksa ajo e naftës me një realizim vetëm 23 për qind të planit të përafrimit.
Operator Sistemi, Transmisioni dhe Tregu ka bĂ«rĂ« tĂ« ditur se konsumi i energjisĂ« elektrike nĂ« KosovĂ« Ă«shtĂ« tejkaluar dhe rekordet e mĂ«parshme tĂ« ngarkesĂ«s sĂ« regjistruar nĂ« sistem. Kosova po pĂ«rballet me njĂ« situatĂ« tĂ« rĂ«nduar energjetike, pasi konsumi i energjisĂ« elektrike ka tejkaluar tĂ« gjitha rekordet e mĂ«parshme. TashmĂ« kur ka nisur edhe stina [âŠ]
SAN FRANCISKO, 21 dhjetor /ATSH/- NjĂ« ndĂ«rprerje e madhe e energjisĂ« elektrike ka prekur rreth 130,000 shtĂ«pi dhe biznese nĂ« San Francisko, sipas âPacific Gas and Electric Coâ, raportoi AP.
Ndërprerja filloi në pjesën veriore të qytetit, duke përfshirë lagjet Richmond dhe Presidio, si dhe zonat përreth Golden Gate Park, dhe u përhap dje shpejt gjatë gjithë pasdites.
Ndërprerja preku rreth një të tretën e klientëve të PG&E, në qytet.
Raportet ne media sociale treguan mbyllje të restoranteve dhe dyqaneve dhe semaforë të fikur.
Departamenti i Menaxhimit të Emergjencave paralajmëroi për ndërprerje të mëdha te energjise elektrike në transportin publik dhe u bëri thirrje banorëve të shmangnin udhëtimet jo thelbësore dhe të ishin të kujdesshëm në semaforët me katër drejtime.
Zyrtarët e zjarrfikësve konfirmuan se një pjesë e ndërprerjes së energjisë ishte shkaktuar nga një zjarr në një nënstacion të PG&E dje rreth orës 15:15 pasdite.
Rreth orës 16:00 pasdite, PG&E tha se rrjeti ishte stabilizuar dhe se nuk pritej të kishte ndërprerje të mëtejshme. //a.i/
PRISHTINĂ, 20 dhjetor/ATSH/ Prodhimi i energjisĂ« elektrike nĂ« KosovĂ« ka shĂ«nuar rritje tĂ« konsiderueshme gjatĂ« dekadĂ«s sĂ« fundit, duke arritur nivelet mĂ« tĂ« larta nĂ« vitet 2022â2024, sipas tĂ« dhĂ«nave zyrtare tĂ« KorporatĂ«s Energjetike tĂ« KosovĂ«s (KEK), qĂ« mbulojnĂ« periudhĂ«n 1962â2024.
Sipas të dhënave zyrtare, prodhimi i energjisë elektrike ka filluar në vitin 1962 me kapacitete shumë të kufizuara, kryesisht nga njësitë e Termocentralit Kosova A. Gjatë dekadave në vijim, prodhimi ka shënuar rritje graduale, me zgjerimin e kapaciteteve prodhuese dhe vënien në funksion të njësive të reja.
NjĂ« rritje e dukshme vĂ«rehet pas vitit 1984, kur prodhimi realizohej nga pesĂ« njĂ«sitĂ« e TPP Kosova A dhe dy njĂ«sitĂ« e TPP Kosova B, duke arritur mbi 5.600 GWh nĂ« fund tĂ« viteve â80. MegjithatĂ«, periudha e viteve â90 dhe fillimi i viteve 2000 karakterizohet nga luhatje dhe rĂ«nie tĂ« prodhimit, si pasojĂ« e faktorĂ«ve teknikĂ« dhe zhvillimeve tĂ« pĂ«rgjithshme ekonomike.
Nga viti 2009 e tutje, prodhimi i energjisë elektrike hyn në një fazë të re rritjeje, me funksionimin e tri njësive të TPP Kosova A dhe dy njësive të TPP Kosova B. Kulmi është arritur në vitin 2022, me një prodhim prej rreth 6.663 GWh, ndërsa nivele të larta mbi 6.000 GWh janë ruajtur edhe në vitet pasuese.
NĂ« kĂ«tĂ« grafik mund tĂ« shihni njĂ« pasqyrim tĂ« prodhimit tĂ« energjisĂ« elektrike gjatĂ« viteve 1962â2024:
Duke njoftuar se më 17 Dhjetor piku i konsumit të rrymës ka arritur në 1468 megavatë/orë, KOSTT-i paralajmëroi mundësinë e reduktimeve dhe kërkoi nga qytetarët që të kursejnë. Kjo situatë, nga njohës të sektorit, vlerësohet është pasojë e mungesës së investimeve në rrjet dhe në kapacitete prodhuese.
Pak ditĂ« pa nisur stina e dimrit, Operatori i Sistemit, Transmisionit dhe Tregut â KOSTT paralajmĂ«roi mundĂ«sinĂ« e âreduktimeveâ nĂ« furnizimin me energji elektrike, duke thĂ«nĂ« se diçka e tillĂ« mund tĂ« imponohet nga mbingarkesa.
Teksa njoftoi se konsumi i rrymĂ«s ka shĂ«nuar rritje prej 14.33% dhe se piku veçse ka arritur nĂ« 1468 megavatĂ«/orĂ«, KOSTT-i kĂ«rkoi nga qytetarĂ«t qĂ« tĂ« âkursejnĂ« dhe zhvendosin konsuminâ nĂ« orĂ« tjera, pĂ«rtej intervaleve 16-20 dhe 22-23.
Këtë situatë dhe mundësinë e rëndimit të saj, ish-ministri i Tregtisë dhe Industrisë Ismet Mulaj e lidhi me mos-përmbushjen e obligimeve nga operatorët e licencuar në sektorin e energjisë.
âKjo ka ardhur si pasojĂ« e investimeve jo tĂ« bollshme nĂ« rrjetin e shpĂ«rndarjes sĂ« energjisĂ« elektrike, si atĂ« nĂ« domenin e KOSTT-it ashtu dhe atĂ« tĂ« KEDS-itâ, ka thĂ«nĂ« Ismet Mulaj, Ish-ministĂ«r i TregtisĂ« dhe IndustrisĂ«.
Teksa në këtë kontekst përmendi edhe mungesën e investimeve për kapacitet të reja prodhuese të rrymës, Mulaj tha se pasojat e dështimit të akterëve rregullues i vuajnë qytetarët.
âNdoshta pĂ«r mungesĂ« tĂ« kapacitetit, ndoshta pĂ«r jo-profesionalizĂ«m, ose nĂ« raste tĂ« caktuara edhe pĂ«r favorizim tĂ« operatorĂ«ve nĂ« treg, realisht kanĂ« krijuar njĂ« lloj problematike tĂ« jashtĂ«zakonshme, qĂ« qytetarĂ«t, konsumatorĂ«t nĂ« KosovĂ« sot, edhe nuk kanĂ« energji tĂ« bollshme, edhe cilĂ«sia e energjisĂ« nuk Ă«shtĂ« e ajo qĂ« kĂ«rkohet, por edhe fatura ju vjen shumĂ« e lartĂ«â, ka thĂ«nĂ« â Ismet Mulaj, Ish-ministĂ«r i TregtisĂ« dhe IndustrisĂ«.
Pos njoftimeve për ndërprerje në emër të punimeve në rrjet, në 12 zona në rajonet Prishtinë, Prizren, Gjakovë e Ferizaj, KEDS-i nuk u përgjigj në pyetjet e televizionit. Përgjigje lidhur me furnizimin nuk dha as KESCO./Tv Dukagjini/
Sekretariati i Komunitetit të Energjisë vëren se Shqipëria duhet të përmirësojë kuadrin ligjor sa i takon vlerësimit të ndikimit në mjedis për projektet që zbatohen dhe kjo përfshin dhe forcimin e kapaciteteve njerëzore ne këtë rast kriteret e certifikimit të ekspertëve.
Konkretisht në raportin vjetor që analizon ecurinë e përafrimit ligjor sipas disa fushave, Sekretariati shprehet se janë hedhur disa hapa por avancimi i tyre ka qenë i ngadaltë.
âShqipĂ«ria ka nisur hartimin e rregullave dhe procedurave pĂ«r VlerĂ«simin e Ndikimit nĂ« Mjedis (VNM) nĂ« njĂ« kontekst ndĂ«rkufitar, siç kĂ«rkohet nga neni 7 i DirektivĂ«s sĂ« VNM-sĂ«. Gjithashtu Ă«shtĂ« raportuar progres nĂ« lidhje me krijimin e njĂ« skeme certifikimi pĂ«r ekspertĂ«t e VNM-sĂ«. MegjithatĂ«, kjo skemĂ« mbetet e vonuar dhe e papĂ«rfunduar, ndĂ«rsa kriteret pĂ«r certifikimin e ekspertĂ«ve tĂ« VNM-sĂ«, ekspertizĂ«n mjedisore dhe auditimin mjedisor ende nuk janĂ« plotĂ«sisht tĂ« pĂ«rcaktuara, duke dobĂ«suar kuadrin institucional tĂ« nevojshĂ«m pĂ«r zbatimin efektiv tĂ« DirektivĂ«s sĂ« VNM-sĂ«â thuhet nĂ« raport.
I njëjti parashtron se nuk janë ndërmarrë hapa të mëtejshëm për të adresuar mangësitë e evidentuara në Raportet e mëparshme të Zbatimit të Sekretariatit. Si rezultat, sipas raportit, Shqipëria vazhdon të jetë në mospërputhje me nenet 8 dhe 8a të Direktivës së VNM-së. Ligji aktual për VNM-në mbetet i pamjaftueshëm, pasi nuk kërkon që vendimet për dhënien e lejes së zhvillimit të përfshijnë përfundimin e arsyetuar të VNM-së, kushtet mjedisore, masat zbutëse dhe detyrimet për monitorim. Për më tepër, kriteret e përzgjedhjes (screening) nuk janë në përputhje me Aneksin III të Direktivës së VNM-së.
âShqipĂ«ria ka raportuar se VNM-ja Ă«shtĂ« e integruar nĂ« sistemin âone-stop-shopâ pĂ«r dhĂ«nien e lejeve tĂ« ndĂ«rtimit. Kapacitetet institucionale pĂ«r kryerjen e VNM-ve mbeten tĂ« kufizuara dhe tĂ« pamjaftueshme pĂ«r tĂ« siguruar njĂ« proces tĂ« harmonizuar pĂ«r VNM-nĂ« dhe vlerĂ«simet e tjera tĂ« lidhura (vlerĂ«simi i biodiversitetit/vlerĂ«simi i pĂ«rshtatshĂ«m dhe vlerĂ«simi i ndikimit nĂ« ujĂ«ra).
GjatĂ« periudhĂ«s raportuese, ShqipĂ«ria ka raportuar mbi 50 VNM pĂ«r projekte energjetike, kryesisht pĂ«r projekte fotovoltaike dhe hidroenergjetike, si dhe njĂ« park tĂ« madh eolik me kapacitet 120 MĂ. Sekretariati ka marrĂ« njĂ« ankesĂ« lidhur me procedurĂ«n e VNM-sĂ« pĂ«r termocentralin me kapacitet 170 MĂ nĂ« Roskovec. ShqetĂ«simet vazhdojnĂ« nĂ« lidhje me projektet hidroenergjetike nĂ« lumenjtĂ« VjosĂ« dhe ValbonĂ«, si dhe pĂ«r projektin e SkavicĂ«sâ thuhet nĂ« raport.
Sekretariati nĂ«nvizon se Direktiva pĂ«r VlerĂ«simin Strategjik Mjedisor (VSM/SEA) Ă«shtĂ« transpozuar kryesisht nĂ« legjislacionin kombĂ«tar, por zbatimi i saj mbetet i pamjaftueshĂ«m. âRishikimi i planifikuar i Planit KombĂ«tar tĂ« EnergjisĂ« dhe KlimĂ«s (NEKP/NECP), i cili duhet tĂ« pĂ«rfshijĂ« njĂ« raport tĂ« pĂ«rditĂ«suar tĂ« VSM-sĂ« pĂ«r tĂ« siguruar integrimin e plotĂ« tĂ« konsideratave mjedisore, ishte parashikuar pĂ«r kĂ«tĂ« periudhĂ« raportimi, por Ă«shtĂ« shtyrĂ« sĂ«rish, pa njĂ« udhĂ«rrĂ«fyes tĂ« qartĂ« se kur do tĂ« realizohet rishikimiâ thuhet nĂ« dokument./ N.Maho
Nevojat për kapacitete të reja energjetike pritet të plotësohen me investime shtesë që në dy vitet e ardhshme pritet të jetë të vrullshme ose të paktën kështu e parashikon program i reformave ekonomike 2026-2028.
Drafti i nxjerrë për konsultim nënvizon se janë të paktën 600 MW kapacitete të instaluara që parashikohet të plotësohen nga investimet private duke u afruar në vlerën rreth 1 miliardë eurove.
Kështu sipas dokumentit ankandet e zhvilluara për projektet e energjisë ishin hallka e parë për kapacitetin e burimeve të rinovueshme dhe zhvillimin e tregut.
âPlani i ankandit bazuar nĂ« sasi pĂ«r burimet e ripĂ«rtĂ«ritshme tregon vĂ«mendje tĂ« kujdesshme ndaj kapacitetit tĂ« pĂ«rthithjes sĂ« tregut dhe sfidave tĂ« integrimit tĂ« sistemit. Shtimi i planifikuar prej tĂ« paktĂ«n 600 MW kapacitet tĂ« ri tĂ« ripĂ«rtĂ«ritshĂ«m Ă«shtĂ« kalibruar pĂ«r tâu pĂ«rputhur me zhvillimin e rrjetit dhe pjekurinĂ« e tregut.
Ndikimi ekonomik i kĂ«saj reforme pĂ«r periudhĂ«n afatmesme pĂ«rqendrohet kryesisht nĂ« nevojat pĂ«r investime pĂ«r tĂ« gjeneruar kapacitetet e synuara (600 MW). PĂ«r tĂ« arritur kĂ«tĂ« objektiv tĂ« investimeve shtesĂ« nĂ« kapacitetet e gjenerimit tĂ« energjisĂ« diellore dhe tĂ« erĂ«s, nevojiten investime private prej rreth 914 milionĂ« euroâ thuhet nĂ« program.
I njëjti nënvizon se vlerësimet e investimeve gjenerohen duke përdorur kostot e Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë së Rinovueshme (IRENA) për investimet në energjinë e rinovueshme.
âKy investim shtesĂ« Ă«shtĂ« planifikuar tĂ« ndodhĂ« nĂ« vitet 2026 dhe 2027 dhe Ă«shtĂ« futur si njĂ« shok i jashtĂ«m nĂ« skenarin bazĂ« makroekonomikâ thuhet nĂ« program.
Programi prek gjithashtu reformën e tarifave duke nënvizuar nevojën për balancimin mes nevojës së tregut dhe mbrojtjes sociale.
âMasat kundĂ«r varfĂ«risĂ« energjetike shkojnĂ« pĂ«rtej subvencioneve tĂ« thjeshta pĂ«r tĂ« pĂ«rfshirĂ« pĂ«rmirĂ«simet e eficiencĂ«s energjetike dhe mbĂ«shtetjen e zgjidhjeve tĂ« burimeve tĂ« ripĂ«rtĂ«ritshme tĂ« shpĂ«rndara.
Kjo qasje gjithëpërfshirëse synon trajtimin e shkaqeve rrënjësore të varfërisë energjetike duke mbështetur njëkohësisht objektivat e gjerë të tranzicionit energjetik.
Programi pĂ«rfshin mbĂ«shtetje tĂ« synuar pĂ«r rinovime ndĂ«rtesash, pajisje efiçente dhe instalime tĂ« vogla tĂ« burimeve tĂ« ripĂ«rtĂ«ritshme pĂ«r ekonomitĂ« familjare vulnerabĂ«lâ, sqaron nĂ« mĂ«nyrĂ« mĂ« tĂ« detajuar dokumenti i qeverisĂ« i nxjerrĂ« pĂ«r konsultim./ N.Maho
TIRANĂ, 17 dhjetor/ATSH/ Enti Rregullator i EnergjisĂ« (ERE) vendosi qĂ« çmimet e shitjes me pakicĂ« tĂ« energjisĂ« elektrike pĂ«r klientĂ«t fundorĂ« qĂ« furnizohen nga Furnizuesi i ShĂ«rbimit Universal (FSHU) tĂ« mbeten nĂ« fuqi deri mĂ« 31 dhjetor 2026.
Vendimi u mor në mbledhjen e Bordit të ERE-s, pas vlerësimit të treguesve financiarë dhe ekonomikë të FSHU sh.a., nga të cilët rezulton se çmimet në fuqi mbulojnë kostot e aktivitetit dhe garantojnë funksionimin normal të shërbimit edhe për vitin 2026.
Po ashtu, ERE shtyu deri në fund të vitit 2026 edhe vlefshmërinë e çmimit të energjisë elektrike për karikimin e makinave elektrike në pikat/stacionet me fuqi të instaluar mbi 11 kW, të lidhura në nivelin e tensionit 0,4 kV.
Ămimi i energjisĂ« elektrike nĂ« pika/stacione karikimi tĂ« makinave elektrike me fuqi tĂ« instaluar mbi 11 kW, tĂ« lidhura nĂ« nivelin e tensionit 0,4 kV Ă«shtĂ« 22 lekĂ«/kWh, ndĂ«rsa nĂ« orarin pik Ă«shtĂ« 25,3 lekĂ«/kWh.
ERE thekson se, në rast se pas rishikimit të tarifave të shpërndarjes së energjisë elektrike do të ketë ndryshime në kostot përkatëse, këto do të reflektohen më pas në çmimet me pakicë për klientët e shërbimit universal, sipas kuadrit ligjor në fuqi.
Tre aplikime të reja për ndërtimin e impianteve fotovoltaike janë dorëzuar pranë Ministrisë së Infrastrukturës dhe Energjisë me një kapacitet total të instaluar prej 135 MW.
Bëhet fjalë për projekte që nuk janë objekt koncesioni e për rrjedhojë nuk përfitojnë nga masat mbështetëse çka do të thotë se energjia e tyre do të shitet në tregun e lirë si prodhues të pavarur.
Por cilat janë këto projekte dhe specifikat e tyre rast pas rasti sipas aplikimit?
I pari Ă«shtĂ« njĂ« impiant fotovolatik me kapacitet tĂ« instaluar 25 MW, si interes i shprehur nga shoqĂ«ria âI&N ENERGYâ sh.p.k. me vendndodhje nĂ« ZonĂ«n Kadastrale 1451, Fshati DarĂ«zezĂ«, NjĂ«sia Administrative DĂ«rmenas, Bashkia Fier.
Projekti i dytĂ« Ă«shtĂ« ai i njĂ« impianti fotovoltaik me kapacitet tĂ« instaluar 50MĂ si aplikim i shoqĂ«risĂ« âPARK SOL ENERGYâ sh.p.k. me vendndodhje nĂ« ZonĂ«n Kadastrale 8642, NjĂ«sia Administrative SarandĂ«, Bashkia SarandĂ«, Qarku VlorĂ«.
Projekti i tretĂ« Ă«shtĂ« ai pĂ«r njĂ« impiant fotovolatik me kapacitet tĂ« instaluar 60 MW si aplikim i shoqĂ«risĂ« âHD SOLARâ sh.p.k. me vendndodhje nĂ« NjĂ«sia Administrative QendĂ«r LibohovĂ«, Bashkia LibohovĂ«, Qarku GjirokastĂ«r.
Sipas procedurës standarde aplikimet janë afishuar për të pritur komente nga palët e interesuara për një periudhë prej 15 ditësh përpara kalimit të tyre në hallkat e tjera procedural.
Interesi për investime në projekte fotovoltaikësh të një shkalle të gjerë mbetet i lartë ku gjithmonë e më shumë bizneset e sektorëve të ndryshëm po diversifikohen edhe drejt energjisë. Pavarësisht interes që kulmoi në periudhën e krizës së energjisë 2021-2022 vetëm një pjesë e vogël e këtyre projekteve është finalizuar dhe ka hyrë në prodhim ndërsa pjesa tjetër mbeten ende në faza dokumentacioni ose zbatimi.
Impianti më i madh në prodhim është ai i Karavastasë me kapacitet 140 MW ndërkohë që janë edhe një seri impiantesh të tjera që kanë hyrë në prodhim si SPV Blue apo Nova Solar System.
TĂ« dhĂ«nat e Bilancit tĂ« EnergjisĂ« publikuar nga INSTAT tregonin se deri nĂ« 6 mujorin e parĂ« tĂ« kĂ«tij viti, grupi âtĂ« tjerĂ« prodhuesâ, ku pĂ«rfshihen edhe fotovoltaikĂ«t, prodhoi 288 GWh energji elektrike, krahasuar me 125 GWh nĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n periudhĂ« tĂ« vitit tĂ« kaluar. Prodhimi neto vendas ishte 1757 GWh deri nĂ« fund tĂ« qershorit./ N.Maho
Login
