Intervistë / Albi Gjenerali, Administrator i Furnizuesit të Tregut të Lirë
Â
Bizneset e lidhur në tension 6 kilovolt prej 1 janarit janë në tregun e lirë dhe pjesa më e madhe e tyre po furnizohen nga Furnizuesi i Tregut të Lirë (FTL).
Albi Gjenerali, administrator i kompanisĂ«, nĂ« njĂ« intervistĂ« pĂ«r âMonitorâ sqaron hapat qĂ« u ndoqĂ«n pĂ«r tranzicionin e kĂ«tyre subjekteve nga tregu i rregulluar nĂ« atĂ« tĂ« liberalizuar.
Kjo është faza e katërt dhe e fundit për këtë proces të parashikuar në legjislacion një dekadë më parë.
Â
Tashmë është mbyllur faza përfundimtare e procesit të liberalizimit të tregut të energjisë elektrike, ku janë përfshirë subjektet e lidhura në nivelin e tensionit 6 kV. A mund të japim disa detaje për këtë grup klientësh?
Rreth 2,600 subjekte jofamiljare u përfshinë më herët në proces verifikimi, nga të cilat afërsisht 2,300 janë identifikuar dhe konfirmuar si konsumatorë të lidhur në tension 6 kV.
NdĂ«rkohĂ«, rreth 300 subjekte mbeten pĂ«rkohĂ«sisht jashtĂ« kĂ«tij procesi pĂ«r shkak tĂ« detyrimeve financiare tĂ« papaguara ndaj âFurnizuesit tĂ« ShĂ«rbimit Universalâ SH.A.
Në përputhje me kuadrin ligjor dhe rregullator në fuqi, këta konsumatorë nuk mund të ndryshojnë furnizuesin pa shlyer më parë detyrimet kontraktuale ndaj furnizuesit aktual.
Â
Cilat janë karakteristikat kryesore të këtyre konsumatorëve për sa i përket nivelit të tensionit dhe shpërndarjes territoriale?
Konsumatorët e lidhur në rrjetin e tensionit 6 kV janë kryesisht subjekte të vendosura në zona rurale, periferike ose informale. Nuk evidentohet një profil sektorial i unifikuar, pasi këta konsumatorë ushtrojnë veprimtari në sektorë të ndryshëm të ekonomisë.
Faktori përcaktues për përfshirjen e tyre në këtë fazë të liberalizimit është niveli i tensionit dhe jo natyra e aktivitetit ekonomik. Zonat urbane kryesore furnizohen kryesisht në tension 20 kV, ndërsa zonat rurale dhe periferike në nivelet 10 kV dhe 6 kV.
Konsumatorët e lidhur në 10 kV kanë kaluar tashmë në tregun e lirë gjatë vitit 2025, duke e bërë këtë fazë përfundimtare të procesit të liberalizimit për konsumatorët e mbetur në nivelin 6 kV.
Këto zona përfshijnë kryesisht territore bregdetare ose malore dhe nuk përfshijnë qendrat urbane kryesore.
Â
Si ka funksionuar procedura institucionale e njoftimit për kalimin në tregun e lirë?
Procedura është realizuar përmes një koordinimi të strukturuar ndërmjet shoqërive të OSHEE Group, në përputhje me detyrimet ligjore dhe rregullatore në fuqi.
Furnizuesi aktual (FSHU/FMF) ka njoftuar konsumatorët se, duke filluar nga data 1 janar 2026, nuk kishte më detyrimin për furnizim në kuadër të shërbimit si Furnizues i Mundësisë së Fundit (FMF) dhe se konsumatorët duhet të lidhnin kontratë me një furnizues në tregun e lirë.
NĂ« vijim, âOperatori i Sistemit tĂ« ShpĂ«rndarjesâ SH.A ka informuar konsumatorĂ«t se, nĂ« rast se deri mĂ« 31 dhjetor 2025 nuk deklaronin njĂ« furnizues tĂ« ri, furnizimi me energji elektrike do tu ndĂ«rpritej, me qĂ«llim shmangien e konsumit pa subjekt faturues.
Paralelisht, âFurnizuesi i Tregut tĂ« LirĂ«â SH.A paraqiti ofertĂ«n e tij komerciale, duke informuar konsumatorĂ«t mbi kushtet e furnizimit dhe çmimin pĂ«rkatĂ«s prej 18.34 lekĂ«/kWh pa TVSH.
Në praktikë, konsumatorët kanë marrë njoftime nga tre burime të ndryshme: furnizuesi që kishin, operatori i rrjetit dhe furnizuesi potencial që ishim ne. Kjo qasje është zbatuar në mënyrë të njëtrajtshme për të gjitha kategoritë e konsumatorëve të përfshirë në procesin e liberalizimit.
Â
Cilat janë efektet kryesore strukturore dhe financiare të liberalizimit të tregut të energjisë?
SĂ« pari, liberalizimi ka ulur ndjeshĂ«m barrĂ«n financiare dhe ekspozimin ndaj riskut tĂ« âFurnizuesit tĂ« ShĂ«rbimit Universalâ SH.A, i cili mĂ« parĂ« ishte i detyruar tĂ« furnizonte konsumatorĂ«t me çmime tĂ« rregulluara nga Enti Rregullator i EnergjisĂ« (ERE).
Së dyti, liberalizimi ka përmirësuar disiplinën financiare të konsumatorëve jofamiljarë, përmes vendosjes së afateve më të shkurtra të pagesës (30 ditë), duke eliminuar praktikat e mëparshme që lejonin vijimin e furnizimit edhe në kushtet e vonesave të zgjatura në pagesa.
Së treti, tregu i energjisë elektrike po hyn në një fazë konsolidimi, ku pas përmbylljes së fazave të liberalizimit, fokusi zhvendoset drejt stabilizimit të mekanizmave të tregut, rritjes së transparencës dhe përmirësimit të vazhdueshëm të eficiencës operacionale.
Â
FTL ushtron funksionin e Operatorit të Energjisë së Rinovueshme (OER). Si zbatohet kjo skemë në praktikë?
ShoqĂ«ria âFurnizuesi i Tregut tĂ« LirĂ«â SH.A ushtron funksionin e Operatorit tĂ« EnergjisĂ« sĂ« Rinovueshme (OER), deri nĂ« momentin kur kjo strukturĂ« do tĂ« funksionojĂ« si njĂ« entitet i pavarur.
Procesi i ndarjes institucionale Ă«shtĂ« i ndĂ«rlidhur ngushtĂ« me funksionimin e plotĂ« dhe likuid tĂ« BursĂ«s Shqiptare tĂ« EnergjisĂ« Elektrike (ALPEX), e cila pĂ«rbĂ«n njĂ« parakusht thelbĂ«sor pĂ«r zbatimin e skemĂ«s sĂ« kontratave pĂ«r diferencĂ« (Contracts for Difference â CfD).
Në kuadër të kësaj skeme, prodhuesit e energjisë elektrike zgjedhin të tregtojnë energjinë e prodhuar në bursë, me çmimin që rezulton nga tregu.
NĂ« rastet kur çmimi nĂ« BursĂ«n Shqiptare tĂ« EnergjisĂ« Elektrike (ALPEX) rezulton mĂ« i lartĂ« se çmimi i mbĂ«shtetjes, diferenca regjistrohet si kredit pĂ«r tâu kompensuar nĂ« transaksionet pasuese; nĂ« tĂ« kundĂ«rt, Operatorit tĂ« EnergjisĂ« sĂ« Rinovueshme i lind detyrimi pĂ«r tĂ« mbuluar diferencĂ«n pĂ«rkatĂ«se, nĂ«pĂ«rmjet tarifĂ«s sĂ« burimeve tĂ« rinovueshme, e cila mblidhet nga konsumatorĂ«t pĂ«rmes furnizuesve tĂ« energjisĂ« elektrike.
Aktualisht, deri nĂ« njĂ« vlerĂ«sim pozitiv tĂ« (ALPEX), zbatohet njĂ« skemĂ« kalimtare, sipas sĂ« cilĂ«s sasia e energjisĂ« sĂ« prodhuar nga hidrocentralet dhe impiantet fotovoltaike qĂ« pĂ«rfitojnĂ« nga skema e mbĂ«shtetjes pĂ«rdoret fillimisht pĂ«r mbulimin e humbjeve nĂ« rrjetin e shpĂ«rndarjes, mĂ« pas pĂ«r nevojat e furnizimit tĂ« klientĂ«ve tĂ« âFTLâ SH.A., ndĂ«rsa tepricat depozitohen pranĂ« shoqĂ«risĂ« publike tĂ« prodhimit âKESHâ SH.A.
Â
Cili është kapaciteti i instaluar i Prodhuesve me Përparësi të Energjisë Elektrike (PPEE)?
Kapaciteti total i instaluar i impianteve fotovoltaike me status Prodhues me PĂ«rparĂ«si tĂ« EnergjisĂ« Elektrike (PPEE) Ă«shtĂ« rreth 70 MĂ, ndĂ«rsa kapaciteti i instaluar i hidrocentraleve me kĂ«tĂ« status arrin nĂ« afĂ«rsisht 694 MĂ.
Â
A ka pasur subjekte PPE që kanë dalë në tregun e lirë dhe si adresohen disbalancat?
âFurnizuesi i Tregut tĂ« LirĂ«â SH.A. Ă«shtĂ« i ngarkuar me detyrimin e shĂ«rbimit publik pĂ«r blerjen e energjisĂ« elektrike nga Prodhuesit me PĂ«rparĂ«si tĂ« EnergjisĂ« Elektrike (PPEE), nĂ« kuadĂ«r tĂ« skemĂ«s sĂ« mbĂ«shtetjes, pĂ«r njĂ« periudhĂ« 15-vjeçare.
Pas përfundimit të këtij afati, prodhuesit me përparësi e tregtojnë energjinë e prodhuar në tregun e lirë, në përputhje me çmimet dhe rregullat e tregut.
Për sa u përket disbalancave, ato trajtohen në përputhje me parimin e përgjegjësisë individuale të palëve, sipas kuadrit ligjor dhe rregullator në fuqi.
Si âFTLâ SH.A., kemi arritur tĂ« menaxhojmĂ« nĂ« mĂ«nyrĂ« efektive disbalancat pĂ«rmes njĂ« portofoli tĂ« diversifikuar prodhimi, qĂ« pĂ«rfshin burime hidro dhe fotovoltaike, si dhe pĂ«rmes koordinimit dhe menaxhimit tĂ« subjekteve brenda OSHEE Group.
Â
ĂfarĂ« peshe tĂ« konsumit nĂ« tregun e lirĂ« mbulohet nga energjia e marrĂ« nga PPEE?
Rreth 90% e konsumit tĂ« klientĂ«ve qĂ« furnizohen nĂ« tregun e lirĂ« nga âFTLâ SH.A. mbulohet nga energjia elektrike e prodhuar nga Prodhuesit me PĂ«rparĂ«si tĂ« EnergjisĂ« Elektrike (PPEE).
Kjo ka kontribuar nĂ« njĂ« ulje tĂ« ndjeshme tĂ« sasive tĂ« depozituara pranĂ« shoqĂ«risĂ« âKESHâ sh.a., nga rreth 990 TWh nĂ« vitin 2023, nĂ« rreth 405 TWh nĂ« vitin 2024, si dhe nĂ« rreth 200 TWh pĂ«r vitin 2025.
Kombinimi i burimeve hidrike dhe fotovoltaike mundëson optimizimin e portofolit energjetik dhe rritjen e eficiencës operacionale, ndërkohë që energjia e depozituar përdoret në mënyrë selektive, duke u akumuluar në periudha me tepricë prodhimi dhe duke u shfrytëzuar në periudha me rritje të konsumit.
Â
Lexoni edhe:
Tregu i energjisĂ«, liberalizimi mbyll fazĂ«n finale Â
The post âMbi 2300 biznese tĂ« lidhur nĂ« 6 kv po furnizohen nga FTL, pĂ«rfitimet qĂ« vijnĂ« nga liberalizimiâ appeared first on Revista Monitor.