Udhëheqësit e Bashkimit Evropian do të diskutojnë Bordin e diskutueshëm të Paqes për Gazën, të propozuar nga presidenti amerikan Donald Trump, gjatë samitit të jashtëzakonshëm për Grenlandën.
Disa paralajmërojnë se iniciativa e këtij bordi mund të shihet si një përpjekje për të zëvendësuar rolin e Kombeve të Bashkuara.
Evropa pĂ«rballet me njĂ« balancim tĂ« ndjeshĂ«m, duke u pĂ«rpjekur tĂ« menaxhojĂ« marrĂ«dhĂ«niet me Trumpin mbi GrenlandĂ«n, ndĂ«rsa njĂ«kohĂ«sisht po pĂ«rballet me valĂ«n e ftesave drejtuar vendeve tĂ« tjera pĂ«r tâu bashkuar nĂ« Bord.
Pyetja nëse BE-ja dhe shtetet anëtare duhet të pranojnë pjesëmarrjen në këtë bord, i krijuar fillimisht për të administruar Gazën pas luftës, do të jetë një nga temat kryesore të diskutimit gjatë samitit, që u thirr si reagim ndaj kërcënimeve të fundit të Trumpit për tarifa doganore.
DiplomatĂ«t evropianĂ« shqetĂ«sohen se çështja e Bordit tĂ« Paqes pĂ«r GazĂ«n po ndĂ«rthuret me krizĂ«n e GrenlandĂ«s, duke i detyruar tĂ« koordinohen pĂ«r vendimin nĂ«se do tĂ« pranojnĂ« apo jo pjesĂ«marrjen e vendeve tĂ« tyre â njĂ« lĂ«vizje qĂ« mund tĂ« zemĂ«rojĂ« presidentin amerikan nĂ« njĂ« moment kur tensionet kanĂ« arritur nivele tĂ« larta.
Presidentes së Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, si dhe disa qeverive të BE-së, përfshirë Francën, Gjermaninë, Italinë dhe Italinë, u është ofruar një vend në këtë bord.
Franca ka bĂ«rĂ« tĂ« qartĂ« se nuk ka ndĂ«rmend tâi bashkohet Bordit, pĂ«r shkak se statuti i tij â i cili nuk pĂ«rmend GazĂ«n â ngre dyshime mbi âparimet dhe strukturĂ«n e Kombeve tĂ« Bashkuaraâ dhe i jep kryetarit tĂ« bordit, Donald Trump, âkompetenca tĂ« gjeraâ.
Si kundĂ«rpĂ«rgjigje, Trump ka kĂ«rcĂ«nuar me vendosjen e njĂ« tarife prej 200 pĂ«r qind ndaj verĂ«s dhe shampanjĂ«s franceze, njĂ« sinjal i qartĂ« se çështja mund tĂ« shndĂ«rrohet nĂ« njĂ« tjetĂ«r konflikt nĂ« marrĂ«dhĂ«niet BEâSHBA.
Duke folur pĂ«r Euronews nĂ« Davos tĂ« martĂ«n, ministri i JashtĂ«m i BelgjikĂ«s, Maxime Prevot, e akuzoi Trumpin se po pĂ«rpiqet tĂ« âzĂ«vendĂ«sojĂ« sistemin e Kombeve tĂ« Bashkuaraâ me âbordin e tij personalâ.
Një rend i ri botëror?
Mandati i gjerë që Trump duket se po i jep Bordit, së bashku me mungesën e fokusit mbi Gazën e shkatërruar nga lufta dhe të ardhmen e saj, po shqetëson zyrtarët në Bruksel.
Zyrtarët dhe diplomatët kanë shprehur në mënyrë private shqetësime serioze mbi kuadrin e bordit, procesin e përzgjedhjes, mandatin dhe strukturën e qeverisjes, duke kërkuar që fokusi të kthehet tek Gaza, në vend që të krijohet një Këshill i Sigurimit paralel ndaj OKB-së.
Ndërkohë, një komitet teknokrat palestinez është ngarkuar me çështjet e përditshme të Gazës, por ka shqetësime për mungesën e përfaqësimit palestinez në dy panelet e larta të bordit, të cilat mbikëqyrin investimet, diplomacinë dhe qeverisjen.
Komisioneri Evropian pĂ«r Mesdheun, i cili mbikĂ«qyr politikĂ«n e BE-sĂ« pĂ«r GazĂ«n, ka kĂ«rkuar âpĂ«rfshirjen e tĂ« gjithĂ« aktorĂ«ve kryesorĂ«â nĂ« bord.
Trump gjithashtu i ka dërguar një ftesë presidentit rus, Vladimir Putin, një zhvillim që e bën pjesëmarrjen e Evropës politikisht të ndërlikuar.
Debati mbi bordin pritet të nxjerrë në pah ndarjet ekzistuese midis shteteve anëtare të BE-së në fushën e politikës së jashtme.
Ăka Ă«shtĂ« Bordi i Paqes pĂ«r GazĂ«n nĂ« tĂ« cilin u ftua Kosova?
Lideri amerikan ka formuar një trup këshillues për Gazën, i njohur si Bordi i Paqes, si pjesë e fazës së dytë të armëpushimit të arritur mes Izraelit dhe militantëve palestinezë të grupit Hamas.
Ky bord përfshin liderë botërorë që ofrojnë këshilla dhe mbështetje në negociata, por nuk ka fuqi ekzekutive ndërkombëtare si Organizata e Kombeve të Bashkuara (OKB).
Synimi i Bordit të Paqes është të mbështesë paqen dhe stabilitetin në rajon përmes dialogut dhe bashkëpunimit ndërkombëtar.
Në thelb, kjo është një iniciativë diplomatike e Trumpit, e projektuar si një bord këshillues që ndikon në negociata dhe armëpushime, duke përfshirë liderë nga vende të ndryshme për të ndihmuar në stabilizimin e rajonit.
Ftesat për pjesëmarrje kanë përfshirë edhe Kosovën dhe Shqipërinë.
Kosovën do ta përfaqësojë presidentja Vjosa Osmani, ndërsa Shqipërinë, kryeministri Edi Rama. /Telegrafi/
Dhe një veprim i tillë vjen pasi presidenti Donald Trump kërcënoi të merrte Grenlandën dhe të vendoste një tarifë shtesë prej 35% për vendet që kundërshtojnë ambiciet e tij.
"Marrëveshja BE-SHBA e ngrirë për një kohë të pacaktuar!", ka thënë Bernd Lange, kryetar i komitetit të tregtisë së Parlamentit, në një postim në X, përcjell Telegrafi.
Nuk është e qartë nëse e gjithë marrëveshja tregtare, e cila kërkonte tarifa prej 15% për mallrat e Bashkimit Europian që transportohen në SHBA, është anuluar apo nëse pjesët që kanë hyrë tashmë në fuqi do të mbeten të tilla.
đąJetzt offiziell: EU-US Deal bis auf Weiteres auf Eis gelegt! Wir haben gerade beschlossen, Arbeit von @ep_trade zur rechtlichen Umsetzung Turnberry-Deal auszusetzen. Unsere SouverĂ€nitĂ€t&territoriale IntegritĂ€t stehen auf dem Spiel. Business as usual unmöglich #Grönland#Zölle â Bernd Lange (@berndlange) January 21, 2026
BE-ja dhe SHBA-të arritën një marrëveshje paraprake në korrik, duke e vënë në fuqi pjesën më të madhe të saj para se të nënshkruhej.
Lajmi erdhi ndërsa Trump i tha Forumit Ekonomik Botëror në Davos të Zvicrës se nuk kishte ndërmend të përdorte forcën për të blerë Grenlandën.
Por ai theksoi vazhdimisht një kërkesë që Evropa t'ia jepte Grenlandën Shteteve të Bashkuara në mënyrë efektive. /Telegrafi/
Duke iu drejtuar bllokimit të vazhdueshëm me SHBA-në për Grenlandën, Ursula von der Leyen përsëriti se shtylla e parë e veprimit të BE-së në Grenlandë do të jetë një "rritje masive e investimeve".
Presidentja e Komisionit Evropian e kishte paralajmëruar tashmë këtë veprim në fjalimin e saj në Davos dje, transmeton Telegrafi.
Von der Leyen shtoi se blloku do të punojë me SHBA-në dhe të gjithë partnerët për sigurinë më të gjerë të Arktikut, por paralajmëroi se Evropa duhet të jetë e gatshme të ndryshojë edhe më shpejt për t'u bërë më e pavarur.
"Jemi në një udhëkryq. Evropa preferon dialogun dhe zgjidhjet - por ne jemi plotësisht të përgatitur të veprojmë, nëse është e nevojshme, me unitet, urgjencë dhe vendosmëri", shtoi ajo.
"Në këtë botë gjithnjë e më pa ligje, Evropa ka nevojë për levat e veta të pushtetit. Ne i njohim ato: Një ekonomi e fortë, një treg të vetëm të lulëzuar dhe një bazë industriale, një kapacitet të fortë inovacioni dhe teknologjie, shoqëri të bashkuara dhe mbi të gjitha një kapacitet të vërtetë për të mbrojtur veten", theksoi ndër tjera Von der Leyen.
Presidenti i Këshillit Evropian, Antonio Costa, i cili gjithashtu iu drejtua parlamentit, tha se tarifat e Donald Trump do të dëmtonin marrëdhëniet transatlantike dhe janë të papajtueshme me marrëveshjen tregtare midis BE-së dhe SHBA-së.
Në fjalimin e tij, Costa tha se BE është e gatshme të mbrojë veten, shtetet anëtare dhe qytetarët kundër "çdo forme shtrëngimi". /Telegrafi/
The geopolitical challenges Europe is facing may seem daunting: Russiaâs war of aggression against Ukraine; the international rules-based order undermined; core alliances questioned.
Kryeministri belg, Bart De Wever ka komentuar rreth tërheqjes së vendeve drejt Bashkimit Evropian, duke theksuar dallimin mes BE-së dhe fuqive të tjera globale.
âPopulli dĂ«shiron tĂ« bashkohet me Bashkimin Evropian. Askush nuk dĂ«shiron tĂ« bashkohet me KinĂ«n. AsnjĂ« fqinj i Shteteve tĂ« Bashkuara nuk thotĂ«: âDĂ«shirojmĂ« tĂ« bashkohemi me Shtetet e Bashkuara.â Askush nuk e dĂ«shironâ, deklaroi De Wever.
Ai shtoi se arsyeja kryesore pse vendet aspiruese synojnë BE-në është respekti që kjo bashkësi ka fituar ndërkombëtarisht.
âAta duan tĂ« bashkohen me Bashkimin Evropian thjesht sepse ne kemi respekt. Ne kemi sundimin e ligjit. Ne flasim butĂ«â, tha Kryeministri belg.
Komentet vijnë në një kohë kur integrimi evropian dhe marrëdhëniet me fuqitë globale janë në qendër të debatit politik në kontinent.
Ndryshe, SHBA-ja kërkon me këmbëngulje që një ishulli danez i Grenlandës të jetë pjesë e shtetit amerikan. /Telegrafi/
Deputetët e pavendosur në Parlamentin Evropian mund të vendosin nëse do të arrihet një marrëveshje për krijimin e zonës më të madhe të tregtisë së lirë në botë, sipas një analize të votimit të publikuar nga Politico.
Kryetarja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, dhe kryetari i Këshillit Evropian, Antonio Costa, nënshkruan marrëveshjen e shumëpritur tregtare me Argjentinën, Brazilin, Paraguain dhe Uruguain me shumë pompë gjatë fundjavës së kaluar.
Marrëveshja Mercosur, e cila është përgatitur për 25 vjet, përfshin 700 milion njerëz, dhe Brukseli e konsideron atë si një mjet kyç strategjik për të forcuar lidhjet tregtare të BE-së me Amerikën Latine, ndërsa marrëdhëniet me Shtetet e Bashkuara dhe Kinën janë përkeqësuar.
Megjithatë, mega-marrëveshja ende duhet të marrë miratimin e Parlamentit Evropian për të hyrë në fuqi, transmeton Telegrafi.
Gazetarët e Politico kontaktuan grupet e partive dhe deputetë individualë dhe përcaktuan qëllimet e votimit të 673 nga 719 deputetë të Parlamentit. Rezultatet tregojnë se marrëveshja rrezikon të ngecë.
Të paktën 301 nga këta deputetë pritet të jenë kundër marrëveshjes Mercosur kur ajo të paraqitet në Parlament, ndërsa 319 deputetë do të votonin për të.
Ky është një numër që deputetët e pavendosur dhe të paqartë mund ta ndryshojnë lehtësisht.
Ky është një moment kyç për marrëveshjen tregtare
Parlamenti nuk do të votojë për marrëveshjen vetë për disa muaj, ndoshta jo para majit. Por të mërkurën deputetët do të vendosin nëse do të dërgojnë tekstin e marrëveshjes për kontroll ligjor në Gjykatën e BE-së.
Ky proces mund të shtyjë vendimin përfundimtar deri në dy vjet.
Ky votim është në thelb një votim provë që tregon se ku do të qëndronte shumica në miratimin përfundimtar. Shumë deputetë që mbështesin marrëveshjen pritet të refuzojnë dërgimin e tekstit në Gjykatë.
Megjithatë, kjo nuk është e vërtetë për të gjithë. Për shembull, 12 deputetë nga Partia e Gjelbër gjermane mbështesin marrëveshjen, por gjithashtu mbështesin dërgimin e tekstit në Gjykatë për të kontrolluar ligjshmërinë e tij, gjë që e bën votimin edhe më të pasigurt.
Në Këshillin e BE-së, degën ndërqeveritare të bllokut, marrëveshja mori shumicë të kualifikuar pavarësisht kundërshtimit të Francës, Polonisë, Austrisë, Irlandës dhe Hungarisë. Belgjika u tërhoq, ndërsa Italia mbështeti marrëveshjen vetëm pasi siguroi mbrojtje dhe angazhime financiare për fermerët e saj.
Një votim i Parlamentit kundër marrëveshjes do të ishte një goditje e madhe për Brukselin dhe fushatën për marrëveshjen që udhëhiqet nga Gjermania.
âNuk duhet ta humbasim kĂ«tĂ« mundĂ«si. Nuk ka nevojĂ« tĂ« flasim mĂ« shumĂ« pĂ«r sovranitetin evropian ose pĂ«r aftĂ«sinĂ« e EvropĂ«s pĂ«r tĂ« vepruar nĂ«se nuk arrijmĂ« tâi çojmĂ« kĂ«to marrĂ«veshje tregtare tĂ« lira nĂ« njĂ« pĂ«rfundim pozitivâ, tha javĂ«n e kaluar ministri i JashtĂ«m Johann Wadephul, duke ftuar Parlamentin Evropian qĂ« tĂ« mbĂ«shtesĂ« marrĂ«veshjen.
KundĂ«rshtimi nĂ« Parlament vjen nga drejtime tĂ« ndryshme politike: pritet qĂ« deputetĂ«t e ekstremit tĂ« djathtĂ« âPatriots for Europeâ dhe grupet e majta tĂ« votojnĂ« kundĂ«r marrĂ«veshjes.
Grupet e tjera politike janë të ndara. Edhe brenda radhëve të Partisë Popullore Evropiane (EPP) të Ursulas von der Leyen, pritet që një e pesta e deputetëve të votojë kundër tekstit të Mercosur.
Gjithashtu ka përçarje brenda grupit liberal Renew dhe të Gjelbërve, ndërsa analiza tregon se marrëveshja tregtare ndan konservatorët dhe reformistët e djathtë evropianë në mes.
Një pyetje e madhe qëndron mbi delegacionin spanjoll brenda EPP-së. Me 22 deputetë, ata më parë konsideroheshin si një nga promovuesit kryesorë të marrëveshjes. Por, presioni i fermerëve kundër Mercosur para zgjedhjeve rajonale ka vënë në dyshim nëse ata do të qëndrojnë në kampin e marrëveshjes. Zyrtarët e lartë të EPP-së ende mbështeten në mbështetjen e tyre pavarësisht dyshimeve të fundit. /Telegrafi/
Mos u gaboni: pavarĂ«sisht pretendimeve tĂ« presidentit amerikan Donald Trump, zv/presidentit J.D. Vance dhe ithtarĂ«ve tĂ« MAGA-s, Bashkimi Evropian nuk Ă«shtĂ« nĂ« rĂ«nie. NĂ« shumĂ« aspekte, projekti i BE-sĂ« ka pasur sukses pĂ«rtej pritshmĂ«rive mĂ« optimiste tĂ« themeluesve tĂ« tij. PĂ«r herĂ« tĂ« parĂ« nĂ« historinĂ« moderne, Evropa njihet nga fuqitĂ« e tjera si njĂ« [âŠ]
Përfaqësuesit e shteteve anëtare të Bashkimit Evropian do të takohen sot në një seancë të jashtëzakonshme pasi presidenti i SHBA-së Donald Trump kërcënoi me tarifa për shkak të Grenlandës.
Anëtarë të Parlamentit Evropian dhe disa ligjvënës amerikanë ishin midis udhëheqësve politikë që shprehën kundërshtimin e tyre ndaj kërcënimeve me tarifa dhe ndaj qëllimit të Trumpit për ta vënë ishullin nën kontrollin e SHBA-së.
âMasat kundĂ«r aleatĂ«ve tĂ« NATO-s tĂ« shpallura sot nuk do tĂ« ndihmojnĂ« nĂ« sigurimin e sigurisĂ« nĂ« Arktikâ, tha Roberta Metsola e MaltĂ«s.
âAto rrezikojnĂ« tĂ« kundĂ«rtĂ«n, duke i inkurajuar armiqtĂ« tanĂ« tĂ« pĂ«rbashkĂ«t dhe ata qĂ« dĂ«shirojnĂ« tĂ« shkatĂ«rrojnĂ« vlerat dhe mĂ«nyrĂ«n tonĂ« tĂ« jetesĂ«s sĂ« pĂ«rbashkĂ«tâ, shtoi ajo.
âGrenlanda dhe Danimarka e kanĂ« bĂ«rĂ« tĂ« qartĂ«: Grenlanda nuk Ă«shtĂ« nĂ« shitje dhe sovraniteti dhe integriteti territorial i saj duhet tĂ« respektohen. AsnjĂ« kĂ«rcĂ«nim pĂ«r tarifa nuk mund ta ndryshojĂ« ose nuk do ta ndryshojĂ« kĂ«tĂ« faktâ, pĂ«rfundoi Metsola.
Disa udhëheqës politikë evropianë sinjalizuan dëshirën për të ndaluar miratimin përfundimtar të një marrëveshjeje tregtare BE-SHBA që u arrit verën e kaluar dhe tashmë është zbatuar pjesërisht, por që ende kërkon miratim në Parlamentin Evropian për t'u bërë zyrtare.
Kryesori midis tyre ishte Bernd Lange, kreu i hershëm i komitetit të tregtisë ndërkombëtare të Parlamentit Europian.
"Tarifat e reja të SHBA-së për disa vende janë të pabesueshme", tha Lange.
"Kjo nuk Ă«shtĂ« mĂ«nyrĂ« pĂ«r tĂ« trajtuar partnerĂ«t. ĂshtĂ« kaluar njĂ« vijĂ« e re. E papranueshme", shtoi ai.
Deklarata e Trumpit mbi tarifat shkaktoi reagim edhe nga ligjvënësit amerikanë.
Udhëheqësi i pakicës në Senat, Chuck Schumer, tha se demokratët do të paraqesin legjislacion për të bllokuar tarifat e presidentit ndaj vendeve evropiane, "përpara se ato të shkaktojnë dëme të mëtejshme në ekonominë amerikane dhe te aleatët në Evropë".
Senati ka miratuar më parë rezoluta të ngjashme për të frenuar tarifat e Trumpit me mbështetje dypartiake, pasi ato kanë vetëm një prag prej 51 votash.
Megjithatë, nëse miratohet në Senat, kjo masë ka shumë pak gjasa të miratohet në Dhomën e Përfaqësuesve. /Telegrafi/
Paralajmërimi i Bashkimit Evropian për largimin e tërësishëm të masave ndëshkuese ndaj Kosovës po mirëpritet nga qeveria në detyrë. Sipas tyre, lirimi i fondeve për Kosovën dhe mbështetja financiare që nga ky fillim është një vendim i duhur i BE-së, sado që, siç thonë ata, është i vonuar ky hap. Përkitazi me këtë, në ekzekutiv presin që këtë vit të ketë edhe hapa të tjerë të rëndësishëm përpara në integrimin evropian dhe avancimin në procese, siç është marrja e statusit të vendit kandidat për anëtarësim në BE.
Bashkimi Evropian të enjten për KosovaPress, konfirmoi se ka nisur heqjen e masave ndaj Kosovës, duke hapur rrugën për lirimin e mbi 400 milionë eurove këtë fillim viti, në mbështetje financiare për vendin.
Bashkimi Evropian (BE) vendosi masa ndëshkuese ndaj Kosovës më 2023. Masat u vendosën si përgjigje për shkak të tensioneve në veriun e Kosovës, të banuar me shumicë serbe, pasi kryetarët shqiptarë të katër komunave në veri morën mandatin.
Klisman Kadiu, këshilltar i zëvendëskryeministrit në detyrë për Integrime Evropiane, Besnik Bislimi, thotë për KosovaPress, se lirimi i mjeteve financiare për Kosovën nga ky fillim viti, është pozitiv për vendin, siç shton, sado i vonuar që është ky hap.
âBashkimi Evropian pĂ«rmes presidentes Ursula von der Leyen veçse ka njoftuar publikisht se do tĂ« vazhdojĂ« me heqjen e masave, pĂ«rmes sĂ« cilĂ«s do tĂ« lirohen fondet pĂ«r KosovĂ«n dhe mbĂ«shtetja financiare qĂ« nga ky fillim viti. E mirĂ«presim vendimin e Bashkimit Evropian, sado i vonuar qĂ« Ă«shtĂ« ky hap. NĂ« vijim presim qĂ« tĂ« ketĂ« edhe hapa tĂ« tjerĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m pĂ«rpara nĂ« integrimin evropian dhe avancim nĂ« procese po ashtu tĂ« vonuara, siç Ă«shtĂ« marrja e statusit tĂ« vendit kandidatâ, thuhet nĂ« pĂ«rgjigjen e Kadiut pĂ«r KosovaPress.
Zëdhënësja e Komisionit Evropian, Anitta Hipper, në një përgjigje për KosovaPress, thotë se krahas 216 milionë eurove që janë liruar në dhjetor të vitit 2025, synojnë që shumë shpejt të lirojnë edhe 205 milionë euro në fillim të këtij viti.
Ajo tha se ky vendim është marrë pas transferimit të qetë dhe të rregullt të qeverisjes lokale në veri të Kosovës, pas zgjedhjeve të fundit lokale. Derisa tregoi në detaje edhe se në cilat projekte do të përfitojë Kosova.
âKemi liruar afĂ«rsisht 50% tĂ« ndihmĂ«s financiare qĂ« arrin nĂ« rreth 216 milionĂ« euro. Kjo do tĂ« lejojĂ« nĂ«nshkrimin e kontratave pĂ«r katĂ«r projekte (qĂ« pĂ«rfaqĂ«sojnĂ« gjithsej 34.6 milionĂ« euro kontribut tĂ« BE-sĂ«) dhe fillimin e zbatimit; pĂ«r tĂ« pĂ«rfunduar programimin e tĂ« gjitha fondeve tĂ« mbetura IPA III tĂ« destinuara pĂ«r KosovĂ«n (181 milionĂ« euro; miratimi i planifikuar i vendimit tĂ« financimit tĂ« Komisionit nĂ« pranverĂ«n e vitit 2026 qĂ« do tĂ« lejonte qĂ« projektet e para tĂ« fillonin nĂ« gjysmĂ«n e dytĂ« tĂ« vitit 2026). PĂ«r mĂ« tepĂ«r, Komisioni synon tĂ« lirojĂ« shumĂ«n e mbetur prej 205 milionĂ« eurosh nĂ« fillim tĂ« kĂ«tij viti, nĂ« pĂ«rputhje me PĂ«rfundimet e PresidencĂ«s pĂ«r Zgjerimin tĂ« miratuara mĂ« 16 dhjetorâ, thuhet nĂ« pĂ«rgjigjen e zĂ«dhĂ«nĂ«ses sĂ« BE-sĂ«.
Në anën tjetër, hulumtuesja në Grupin për Studime Juridike dhe Politike (GLPS), Arbëreshë Loxha, thotë për KosovaPress, se largimi i masave karshi përfitimit të mjeteve financiare është i rëndësishëm edhe në imazhin e Kosovës në aspektin ndërkombëtar.
Sipas saj, posa të formohen institucionet e reja në vend, duhet të punohet shumë në sanimin e çdo dëmi eventual që masat i kanë bërë Kosovës.
âHeqja tashmĂ« e plotĂ« e masave tĂ« BE-sĂ« Ă«shtĂ« njĂ« hap i duhur, ndonĂ«se i vonuar. Gjithsesi, pĂ«rtej faktit qĂ« Ă«shtĂ« i vonuar, nĂ« vazhdimĂ«si ne si GLPS dhe si shtet kemi bĂ«rĂ« thirrje qĂ« tĂ« njĂ«jtat tĂ« hiqen, sidomos pas tejkalimit tĂ« krizĂ«s nĂ« veri me çështjen e zgjedhjeve. Ne konsiderojmĂ« se Ă«shtĂ« njĂ« hap i duhur dhe do tâi hapĂ« rrugĂ«n zhbllokimit tĂ« fondeve qĂ« Kosova ka rrezikuar tâi humbĂ« pĂ«r shkak tĂ« masave. TĂ« njĂ«jtat do tĂ« jenĂ« shumĂ« tĂ« dobishme nĂ« momentin qĂ« do tĂ« hyjnĂ« nĂ« ekonominĂ« e KosovĂ«s. Gjithashtu, largimi i masave Ă«shtĂ« pozitiv dhe i rĂ«ndĂ«sishĂ«m edhe sa i pĂ«rket imazhit tĂ« KosovĂ«s. Kosova nuk do tĂ« ketĂ« njĂ« barrĂ« mbi imazhin e saj nĂ« rrafshin ndĂ«rkombĂ«tar, pasi nuk ka qenĂ« e mirĂ« qĂ« Kosova ka qenĂ« e dĂ«nuar nga BE-ja. UnĂ« uroj qĂ« sa mĂ« shpejt, me krijimin e institucioneve tĂ« reja, tĂ« punohet shumĂ« nĂ« sanimin e çdo dĂ«mi eventual qĂ« masat i kanĂ« bĂ«rĂ« KosovĂ«s dhe imazhit tĂ« saj nĂ« rrafshin ndĂ«rkombĂ«tar dhe atĂ« tĂ« brendshĂ«mâ, thekson ajo.
Gjatë së enjtes, edhe Komisioni Evropian (KE) ka konfirmuar se pret heqjen e plotë të masave ndaj Kosovës në javët e ardhshme.
Jan Gert Koopman, drejtor i Drejtorisë për Zgjerim në KE, theksoi se bëhet fjalë për lirimin e më shumë se 400 milionë eurove, përfshirë edhe masat që KE-ja i kishte hequr fillimisht në dhjetor të vitit të kaluar.
Ai shpjegoi se institucionet po punojnë paralelisht në programimin e mjeteve dhe në kontraktimin e projekteve që do të financohen po punojnë paralelisht në programimin e mjeteve dhe në kontraktimin e projekteve që do të financohen.
Nuk mungojnë studime që paralajmërojnë për mungesën e karikuesve të shpejtë, veçanërisht jashtë korridoreve kryesore të trafikut dhe në zonat me popullsi më të ulët.
Megjithatë, në Europë ekziston një paradoks në infrastrukturën e karikimit, pasi ka mbi 1,1 milion pika karikimi për 15 milionë automjete, ndërkohë që shkalla e shfrytëzimit të tyre mezi arrin midis 2 për qind dhe 8 për qind.
Kompani udhëheqëse si Alpitronic dhe Ionity theksojnë se problemi i vërtetë nuk është mungesa e karikuesve, por mungesa e automjeteve elektrike për çdo pikë karikimi. Me fjalë të tjera, nuk ka më shumë karikues sepse nuk ka më shumë makina elektrike. I gjithë biznesi nuk është i leverdishëm.
Debati për karikimin elektrik në Evropë shpesh sillet rreth mungesës së pikave të karikimit dhe frikës se shoferët mund të mbeten pa energji gjatë udhëtimit për shkak se nuk ka mjaftueshëm karikues ose ata nuk funksionojnë.
Megjithatë, shifrat tregojnë një histori tjetër. Në Evropë, shkalla e shfrytëzimit të infrastrukturës publike të karikimit varion nga 30 minuta deri në 2 orë në ditë.
Shkaqet e këtij shfrytëzimi të ulët janë të shumta: 89 për qind e karikimeve ndodhin në shtëpi private, ekzistojnë probleme me dukshmërinë dhe qasjen në pikat publike, ka defekte të shpeshta teknike në karikues, automjetet zënë vendet edhe pasi karikimi ka përfunduar, si dhe koha shumë e gjatë e karikimit për hibridet plug-in dhe disa automjete elektrike.
Ionity, një aktor i rëndësishëm në biznesin e karikuesve, thekson se rrjeti aktual tejkalon ndjeshëm flotën e automjeteve elektrike dhe se, pa një përdorim më të qëndrueshëm, zgjerimi bëhet i paqëndrueshëm. /Telegrafi/
Kryetari i Aleancës për Ardhmërinë së Kosovës (AAK), Ramush Haradinaj ka pritur sot përfaqësuesin Special të BE-së për dialogun, Peter Sorensen me të cilin ka biseduar për rëndësinë e partneritetit BE -SHBA dhe për sukseset e arritura në Kosovë dhe në rajon.
Përmes një postimi në rrjetin social në Facebook Haradinaj ka shkruar se Sorensen e ka njoftuar për qëndrimin e Aleancës për të dhënë kontribut të drejtpërdrejtë në formimin sa më të shpejtë të institucioneve të reja.
âNĂ« takim çmova rolin e tij dhe tĂ« Bashkimit Evropian, duke theksuar po ashtu rĂ«ndĂ«sinĂ« e partneritetit BEâSHBA pĂ«r sukseset e arritura nĂ« KosovĂ« dhe nĂ« rajon. E njoftova Sorensen pĂ«r qĂ«ndrimin e AleancĂ«s pĂ«r tĂ« dhĂ«nĂ« kontribut tĂ« drejtpĂ«rdrejtĂ« nĂ« formimin sa mĂ« tĂ« shpejtĂ« tĂ« institucioneve tĂ« reja, tĂ« dala nga zgjedhjet, si dhe pĂ«r angazhimin tonĂ« nĂ« rikthimin e vendit nĂ« rrugĂ«n e integrimit euro-atlantik. /Telegrafi/
Kryetari i Lidhjes Demokratike tĂ« KosovĂ«s (LDK) ka pritur sot nĂ« takim PĂ«rfaqĂ«suesin e Posaçëm tĂ« BE-sĂ« pĂ«r dialogun KosovĂ«âSerbi, Peter Sorensen.
Abdixhiku përmes një postimi në rrjetin social në Facebook ka thënë se me Sorensen ka biseduar për situatën aktuale politike në vend dhe për proceset ndërkombëtare që e presin Kosovën.
âTheksova rĂ«ndĂ«sinĂ« e stabilitetit institucional dhe konsolidimit demokratik nĂ« vend, si parakushte pĂ«r funksionimin normal tĂ« institucioneve, pĂ«r besimin e qytetarĂ«ve te shteti, pĂ«r zhvillimin ekonomik, pĂ«r tĂ«rheqjen e investimeve dhe pĂ«r ruajtjen e kredibilitetit ndĂ«rkombĂ«tar tĂ« KosovĂ«sâ, ka thĂ«nĂ« Abdixhiku.
Tutje ai ka shkruar se: âNĂ« pĂ«rmbyllje tĂ« takimit, shpreha pritjen qĂ« Bashkimi Evropian tĂ« vazhdojĂ« angazhimin dhe mbĂ«shtetjen pĂ«r KosovĂ«n, si nĂ« proceset e pĂ«rgjithshme politike, ashtu edhe nĂ« rrugĂ«timin e saj drejt integrimit evropian dhe forcimit tĂ« perspektivĂ«s euroatlantike tĂ« venditâ. /Telegrafi/
Presidentja e Kosovës, Vjosa Osmani ka pritur sot në takim Përfaqësuesin e Posaçëm të Bashkimit Evropian për dialogun Kosovë-Serbi, Peter Sorensen.
Sipas njoftimit për media, bëhet e ditur se në takim u diskutuan zhvillimet e fundit politike në Kosovë, proceset zgjedhore, situata e sigurisë, marrëdhëniet me Bashkimin Evropian, si dhe e ardhmja e dialogut me Serbinë.
âProcesi i dialogut duhet tĂ« jetĂ« i pĂ«rqendruar nĂ« njohjen reciproke dhe se suksesi i dialogut varet edhe nga trajtimi barabartĂ« i palĂ«veâ, u shpreh Osmani.
Ajo gjithashtu kritikoi qëndrimet e Serbisë, duke thënë se është ajo e cila vazhdimisht shkel marrëveshjet.
âSerbia vazhdimisht e ka shkelur MarrĂ«veshjen e Brukselit dhe Aneksin e Ohrit, duke shkelur sovranitetin dhe integritetin territorial tĂ« KosovĂ«s, duke kryer akte agresioni, si dhe duke kundĂ«rshtuar anĂ«tarĂ«simin e KosovĂ«s nĂ« organizata ndĂ«rkombĂ«tareâ, ka deklaruar Osmani.
Presidentja nënvizoi nevojën për objektiva të qarta dhe rezultate të matshme në procesin e integrimit evropian:
âInterpretimi selektiv i marrĂ«veshjeve e dĂ«mton procesinâ, tha ajo.
Ajo gjithashtu informoi Sorensen për zhvillimin e suksesshëm të zgjedhjeve parlamentare dhe lokale në Kosovë.
âZgjedhjet dĂ«shmuan pjekurinĂ« demokratike tĂ« shtetit dhe funksionimin e institucioneve nĂ« pĂ«rputhje tĂ« plotĂ« me standardet evropianeâ, u shpreh Osmani.
Në lidhje me marrëdhëniet me Bashkimin Evropian, presidentja Osmani përshëndeti heqjen e masave ndaj Kosovës, duke e cilësuar këtë si një hap të rëndësishëm.
âKy Ă«shtĂ« njĂ« hap i rĂ«ndĂ«sishĂ«m drejt rivendosjes sĂ« partneritetit tĂ« plotĂ« dhe tĂ« barabartĂ« ndĂ«rmjet KosovĂ«s dhe BE-sĂ«â, u shpreh Osmani.
Duke folur për perspektivën evropiane të Kosovës, Osmani shtoi se dhënia e statusit të vendit kandidat për Bashkimin Evropian është një domosdoshmëri strategjike, jo vetëm për Kosovën, por edhe për stabilitetin e rajonit dhe kredibilitetin e vetë BE-së.
Ajo gjithashtu u zotua të vazhdojë punën me institucionet dhe shtetet anëtare të BE-së për avancimin e statusit kandidat të Kosovës.
âDo tĂ« vazhdojmĂ« tĂ« punojmĂ« pa vonesa tĂ« mĂ«tejshme pĂ«r avancimin e statusit kandidat tĂ« KosovĂ«sâ, tha Osmani. /Telegrafi/
Kryetari i PDK-sĂ«, Bedri Hamza ka pritur tĂ« dĂ«rguarin e posaçëm tĂ« BE-sĂ« pĂ«r dialogun KosovĂ«âSerbi, Peter Sorensen.
Sipas një postimi në rrjetin social në Facebook Hamza ka shkruar se me Sorensen ka diskutuar për nevojën e konstituimit të institucioneve të reja, stabilitetin institucional dhe rëndësinë e rikthimit të Kosovës në agjendën e integrimit evropian.
âPDK mbetet e pĂ«rkushtuar pĂ«r bashkĂ«punim me partnerĂ«t ndĂ«rkombĂ«tarĂ« nĂ« shĂ«rbim tĂ« paqes dhe stabilitet rajonalâ, thuhet nĂ« njoftim. /Telegrafi/
I dërguari i posaçëm i Bashkimit Evropian për dialogun Kosovë-Serbi, Peter Sorensen, ka deklaruar se pret që 2026 të sjellë përparim në procesin e dialogut dhe normalizimit të marrëdhënieve mes dy vendeve, pas mungesës së rezultateve gjatë vitit 2025.
Pas takimit me presidenten e Kosovës, Vjosa Osmani, Sorensen tha se kjo është vizita e tij e parë në Kosovë për këtë vit dhe se e ka nisur qëllimisht vitin me vizita në Prishtinë dhe Beograd.
âJam i lumtur qĂ« jam sĂ«rish nĂ« KosovĂ«, kjo Ă«shtĂ« vizita ime e parĂ« e kĂ«tij viti. Urime pĂ«r zgjedhjet, pres me interes qĂ« Kuvendi tĂ« konstituohet dhe qĂ« Qeveria tĂ« formohet. Ne vazhdojmĂ« tĂ« punojmĂ« pĂ«r çështjet e dialogut, me shpresĂ«n qĂ« viti 2026 tĂ« sjellĂ« atĂ« qĂ« 2025 nuk arriti ta japĂ«â, tha Sorensen.
Ai theksoi se synimi kryesor i Bashkimit Evropian mbetet rikthimi i palëve në tryezën e dialogut, duke nënvizuar se është e domosdoshme gjetja e një mënyre që kjo të ndodhë.
âAjo qĂ« synojmĂ« Ă«shtĂ« qĂ« tĂ« dyja palĂ«t tĂ« ulen dhe tĂ« bisedojnĂ«. Duhet tĂ« gjejmĂ« njĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« kjo tĂ« ndodhĂ«â, u shpreh ai.
Sorensen kujtoi gjithashtu se Përfaqësuesja e Lartë e BE-së i ka vizituar Kosovën dhe Serbinë vitin e kaluar dhe ka theksuar se një takim në nivel të lartë do të thirret kur kushtet të jenë të përshtatshme.
âAjo do ta thĂ«rrasĂ« takimin, palĂ«t do tĂ« marrin pjesĂ« dhe mĂ« pas do tĂ« shohim se si do tĂ« ecet pĂ«rparaâ, deklaroi Sorensen.
Pas vizitës në Kosovë, emisari evropian pritet të udhëtojë drejt Beogradit për takime me udhëheqësit serbë, në kuadër të përpjekjeve për rifillimin e dialogut të ndërmjetësuar nga BE-ja. /Telegrafi/
Me tensionet në rritje përgjatë kufijve të Evropës, Bashkimi Evropian ka deklaruar se masat e tij të reja mbrojtëse do të ndihmojnë bllokun të përballet me Rusinë dhe kërcënimet e tjera deri në vitin 2030. Por, a është ky një realitet i besueshëm? Dhe sa të përgatitur janë evropianët për një konflikt të mundshëm?
Pushtimi i plotë i Ukrainës nga Rusia, i kombinuar me presionin e vazhdueshëm nga Shtetet e Bashkuara, ka lënë Bashkimin Evropian me një zgjedhje të pakëndshme: të përqendrohet seriozisht në kapacitetin e tij të mbrojtjes dhe sigurisë.
Rreziqet mbeten të larta, pasi nuk ka shenja që lufta në Ukrainë të jetë pranë përfundimit. Në të njëjtën kohë, besimi në aftësitë e Evropës është i ulët, pasi kontinenti duket i cenueshëm dhe jo i përgatitur, si ushtarakisht ashtu edhe diplomatikisht, transmeton Telegrafi.
Angazhimi kryesor i Evropës është mbrojtja e vetvetes, duke vazhduar të mbështesë Ukrainën. Në muajin dhjetor të vitit të kaluar, udhëheqësit e BE-së ranë dakord për një kredi të re prej 90 miliardë eurosh për Ukrainën, ndërsa presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, njoftoi iniciativa të reja mbrojtëse në muajin tetor, të cilat i prezantoi si hapa për të forcuar mbrojtjen e Evropës ndaj Rusisë dhe kundërshtarëve të tjerë deri në vitin 2030.
Duke shtuar tensionin, presidenti rus, Vladimir Putin deklaroi mĂ« 2 dhjetor se Rusia Ă«shtĂ« e gatshme tĂ« luftojĂ« nĂ«se Ă«shtĂ« e nevojshme dhe nuk do tĂ« lĂ«rĂ« âaskĂ«nd me tĂ« cilin tĂ« negociojĂ«â.
Sekretari i PĂ«rgjithshĂ«m i NATO-s, Mark Rutte, paralajmĂ«roi se âne jemi objektivi i radhĂ«s i RusisĂ«â dhe se njĂ« sulm ndaj aleancĂ«s mund tĂ« ndodhĂ« brenda pesĂ« viteve tĂ« ardhshme.
Strategjia e sigurisĂ« kombĂ«tare e SHBA-sĂ« kritikoi EvropĂ«n dhe agjendĂ«n e saj, duke e etiketuar si njĂ« aleat tĂ« dobĂ«t. Ministri gjerman i Mbrojtjes, Boris Pistorius, i bĂ«ri jehonĂ« paralajmĂ«rimeve tĂ« historianĂ«ve ushtarakĂ« nĂ« nĂ«ntor, duke deklaruar se âtashmĂ« e patĂ«m verĂ«n tonĂ« tĂ« fundit tĂ« paqesâ.
Shqetësimi kryesor është i qartë: evropianët tani besojnë se një sulm rus ndaj NATO-s ose vendeve fqinje është gjithnjë e më i mundshëm, duke krijuar një ndjenjë të fortë urgjence për veprim.
A janë evropianët gati për luftë?
NjĂ« sondazh i fundit i Euronewspyeti se âA do tĂ« luftonit pĂ«r kufijtĂ« e BE-sĂ«?â. Rezultatet treguan hezitim tĂ« madh pĂ«rballĂ« perspektivĂ«s sĂ« luftĂ«s. Nga 9950 pjesĂ«marrĂ«s, tre nga katĂ«r (75 pĂ«r qind) thanĂ« se nuk do tĂ« ishin tĂ« gatshĂ«m tĂ« merrnin armĂ«t. NĂ«ntĂ«mbĂ«dhjetĂ« pĂ«r qind u shprehĂ«n tĂ« gatshĂ«m pĂ«r tĂ« luftuar, ndĂ«rsa 8% mbetĂ«n tĂ« pasigurt, duke reflektuar pasiguri pĂ«r gatishmĂ«rinĂ« personale dhe pĂ«r nivelin e pĂ«rgatitjes sĂ« vendit tĂ« tyre pĂ«r njĂ« konflikt tĂ« mundshĂ«m.
NjĂ« sondazh i YouGov nxori nĂ« pah se agresioni rus perceptohet si njĂ« nga kĂ«rcĂ«nimet mĂ« tĂ« mĂ«dha pĂ«r EvropĂ«n, me 51 pĂ«r qind nĂ« Poloni, 57 pĂ«r qind nĂ« Lituani dhe 62 pĂ«r qind nĂ« DanimarkĂ« qĂ« e identifikuan si shqetĂ«simin kryesor. Po ashtu, âkonfliktet e armatosuraâ u renditĂ«n si shqetĂ«simi i tretĂ« mĂ« i madh mes evropianĂ«ve.
Megjithatë, ndërsa udhëheqësit evropianë ndajnë këto shqetësime, janë kryesisht vendet baltike - Lituania, Estonia dhe Letonia - që kanë ndërmarrë hapa më të vendosur. Këto shtete ndodhen në kufirin lindor të NATO-s dhe BE-së dhe kanë një vijë kufitare me Rusinë dhe Bjellorusinë më shumë se 1000 kilometra.
Lituania ka filluar tĂ« ndĂ«rtojĂ« âmure kundĂ«r dronĂ«veâ dhe, duke bashkĂ«punuar me LetoninĂ«, po restaurojnĂ« kĂ«netat si mbrojtje natyrore. Ata kanĂ« nisur gjithashtu fushata kombĂ«tare ndĂ«rgjegjĂ«simi, ushtrime pĂ«r qĂ«ndrueshmĂ«ri dhe stĂ«rvitje televizive pĂ«r tĂ« ndihmuar qytetarĂ«t tĂ« pĂ«rgatiten mendĂ«risht pĂ«r njĂ« konflikt tĂ« mundshĂ«m.
Vitin e kaluar, Ministria e Brendshme e Lituanisë publikoi harta për strehimore dhe linja emergjence, ndërsa Letonia shtoi një kurs të detyrueshëm kombëtar të mbrojtjes në kurrikulën e arsimit publik. Polonia ndërtoi barriera përgjatë kufijve me Bjellorusinë dhe futi kurse sigurie në shkolla, përfshirë stërvitje në përdorimin e armëve për të rinjtë nga mosha 14 vjeç.
Finlanda dhe Estonia u dĂ«rguan familjeve broshura udhĂ«zuese mbi veprimet gjatĂ« luftĂ«s, duke rikthyer praktika tĂ« LuftĂ«s sĂ« FtohtĂ«. Suedia nisi njĂ« iniciativĂ« kombĂ«tare nĂ« vitin 2025 pĂ«r tĂ« shpĂ«rndarĂ« broshura tĂ« pĂ«rditĂ«suara âNĂ«se Vjen Kriza ose Luftaâ nĂ« çdo familje. TĂ« tre vendet integruan gjithashtu mbrojtjen nĂ« kurrikulat arsimore, me Estonin qĂ« prezantoi njĂ« kurs tĂ« posaçëm kombĂ«tar tĂ« mbrojtjes nĂ« shkollat e mesme nĂ« vitin 2023.
Paralelisht, ka njĂ« rritje tĂ« dukshme tĂ« interesit tĂ« qytetarĂ«ve pĂ«r gatishmĂ«rinĂ« civile. NĂ« vendet pranĂ« RusisĂ«, si Finlanda, Estonia, Polonia, Lituania dhe Suedia, kĂ«rkimet nĂ« Google gjatĂ« pesĂ« viteve tĂ« fundit pĂ«r tema si âçfarĂ« tĂ« marr me vete pĂ«r luftĂ« ose evakuimâ dhe âku janĂ« strehimoret kundĂ«r bombave pranĂ« meje?â janĂ« rritur ndjeshĂ«m, duke arritur kulmin nĂ« vitin 2025.
Buxhetet e mbrojtjes në Evropë janë rritur mbi 300 miliardë euro në vitin 2024. Propozimi i KFSH 2028-2034 i prezantuar nga Ursula von der Leyen ndan 131 miliardë euro shtesë për hapësirën ajrore dhe mbrojtjen - pesë herë më shumë se buxheti paraprak.
Plani âGatishmĂ«ria 2030â, i miratuar nga tĂ« 27 shtetet anĂ«tare, synon tĂ« mbyllĂ« boshllĂ«qet nĂ« aftĂ«si dhe tĂ« pĂ«rshpejtojĂ« reagimin ushtarak, duke mundĂ«suar lĂ«vizjen e trupave dhe pajisjeve brenda tre ditĂ«ve nĂ« kohĂ« paqeje dhe brenda gjashtĂ« orĂ«ve gjatĂ« emergjencave, pĂ«rmes krijimit tĂ« njĂ« kuadri âShengen Ushtarakâ.
BE-ja po zhvillon rrjet korridoresh të transportit ushtarak, duke përfshirë rrugë, hekurudha dhe porte të përforcuara për automjete të rënda. Rreth 500 pika infrastrukturore kritike, si ura dhe tunele, janë identifikuar për përmirësim, për të përballuar automjete mbi 60 ton.
Plani synon gjithashtu standardizimin e pajisjeve dhe procedurave logjistike tĂ« forcave tĂ« armatosura tĂ« BE-sĂ«, tĂ« cilat aktualisht funksionojnĂ« nĂ« sisteme tĂ« papajtueshme. Kostoja e kĂ«tyre pĂ«rmirĂ«simeve vlerĂ«sohet midis 70 dhe 100 miliardĂ« euro, me fonde nga buxhetet kombĂ«tare dhe programet e BE-sĂ«, si Programi âConnecting Europe Facilityâ.
Një nga mjetet kryesore është ReArm Europe, prezantuar në 2025, një platformë qendrore për koordinimin e kapacitetit industrial dhe gatishmërisë së mbrojtjes. Dy mekanizma nën këtë ombrellë janë EDIP, Programi Evropian i Industrisë së Mbrojtjes, dhe SAFE, Zarfi i Financimit të Armatimeve Strategjike.
EDIP ofron 1.5 miliard euro bashkëfinancim për projekte që përfshijnë të paktën tre shtete të BE-së ose dy plus Ukrainën. SAFE ofron një strukturë kredie prej 150 miliardë eurosh për blerje të përbashkëta armësh, duke ulur kostot dhe duke përshpejtuar prokurimin.
Këto iniciativa synojnë bashkimin e burimeve, përmirësimin e negocimeve dhe sigurinë e ndërveprueshmërisë së sistemeve të reja mbrojtëse.
Pse SHBA-të e shtyjnë Evropën drejt riarmatosjes?
Strategjia e sigurisë e administratës së presidentit amerikan, Donald Trump në muajin dhjetor të vitit 2025 kritikoi Evropën si një partner të dobët, duke i kërkuar kontinenti të marrë përsipër pjesën më të madhe të përgjegjësive të NATO-s deri në vitin 2027, përfshirë inteligjencën dhe sistemet raketore.
Strategjia e SHBA-së kritikonte gjithashtu politikat evropiane mbi migracionin, lindshmërinë, lirinë e fjalës dhe mbështetjen ndaj Ukrainës.
QĂ«llimi i Uashingtonit Ă«shtĂ« normalizimi i marrĂ«dhĂ«nieve me RusinĂ« ose ârivendosja e stabilitetit strategjikâ, duke e paraqitur RusinĂ« jo si njĂ« aleat, por as si kundĂ«rshtar tĂ« qartĂ«.
Zyrtarët evropianë, si Valdis Dombrovskis, Antonio Costa dhe Kaja Kallas, refuzuan këtë kritikë, duke theksuar vendosmërinë e BE-së për të vepruar pavarësisht paralajmërimeve të SHBA-së dhe duke mbrojtur vendimet demokratike të brendshme.
Megjithëse Evropa po riarmatoset, ekspertët paralajmërojnë se urgjenca politike nuk mjafton. Seamus Boland, president i Komitetit Ekonomik dhe Social Evropian, vuri në dukje se Evropa mbetet një objektiv i lehtë për diktaturat, pasi nuk është e detyruar të jetojë sipas të njëjtave standarde si vendet autokratike.
Pengesat strukturore vazhdojnĂ« tĂ« kufizojnĂ« pĂ«rpjekjet mbrojtĂ«se, siç theksoi Thomas Regnier nga Sovraniteti i TeknologjisĂ« dhe Mbrojtjes. Komisioni po pĂ«rshpejton ndryshimet me rregullore âmini-omnibusâ dhe plane mĂ« tĂ« gjera, pĂ«r tĂ« shkurtuar vonesat nĂ« prodhim dhe pĂ«r tĂ« pĂ«rshpejtuar prokurimin.
Industria e mbrojtjes nĂ« EvropĂ« Ă«shtĂ« konkurruese, por e fragmentuar. Koordinimi mĂ« i thellĂ« Ă«shtĂ« thelbĂ«sor pĂ«r financimin, zhvillimin, prodhimin dhe mirĂ«mbajtjen e kapaciteteve mbrojtĂ«se. SAFE dhe mekanizma tĂ« tjerĂ« synojnĂ« tĂ« pĂ«rshpejtojnĂ« prokurimin e pĂ«rbashkĂ«t dhe tĂ« zvogĂ«lojnĂ« varĂ«sinĂ« nga furnizuesit jashtĂ« BE-sĂ«, duke siguruar âpĂ«rdorim tĂ« pavarurâ tĂ« pajisjeve mbrojtĂ«se evropiane.
Planet e SAFE përfshijnë 691 projekte, me fokus kryesor prokurimin e përbashkët për mbrojtjen ajrore, raketore, dronët, sistemet anti-dronë dhe aftësitë detare, me një financim paraprak prej deri në 22.5 miliardë euro që mund të lirohet në mars 2026.
Afatet kohore janë të ngushta. Evropa duhet të modernizojë industrinë e mbrojtjes, të mbështesë Ukrainën dhe të përgjigjet ndaj paralajmërimeve të sigurisë nga NATO dhe SHBA.
Suksesi do të varet nga bashkëpunimi i thellë, mbyllja e boshllëqeve në aftësi dhe ruajtja e mbështetjes për Ukrainën. Në këtë mjedis të definuar nga urgjenca, sfida për Evropën nuk është nëse duhet të veprojë, por nëse mund të veprojë mjaftueshëm shpejt. /Telegrafi/
Administrata Trump ka thënë vazhdimisht se SHBA-të duhet të fitojnë kontrollin e Grenlandës, duke e justifikuar pretendimin e saj nga "pikëpamja e sigurisë kombëtare" dhe duke paralajmëruar se do të "bëjë diçka" në lidhje me territorin "pavarësisht nëse u pëlqen apo jo", shkruan The Guardian.
Kjo e vendos BE-në dhe NATO-n në një pozicion të vështirë. Grenlanda, një pjesë kryesisht vetëqeverisëse e Danimarkës, nuk është anëtare e bllokut, por Danimarka është; ndërsa ishulli Arktik mbulohet nga garancitë e aleancës mbrojtëse përmes anëtarësimit të Danimarkës, transmeton Telegrafi.
Udhëheqësit evropianë kanë mbrojtur fuqimisht sovranitetin, integritetin territorial dhe të drejtën e Grenlandës dhe Danimarkës për të vendosur për çështjet që i përkasin, por ende nuk ka një strategji të qartë se si të dekurajohet Trump - ose të reagohet nëse ai bën një veprim. Ja disa nga opsionet.
Diplomacia dhe siguria Arktike
Sekretari i Shtetit i SHBA-së, Marco Rubio, do të takohet me ministrat e Jashtëm danezë dhe të Grenlandës të mërkurën, por ambasadori i Danimarkës në SHBA, Jesper MÞller SÞrensen, dhe i dërguari i Grenlandës, Jacob Isbosethsen, kanë filluar tashmë të lobojnë te ligjvënësit amerikanë.
Përpjekjet diplomatike do të synojnë pjesërisht adresimin e shqetësimeve të sigurisë së SHBA-së, së pari duke theksuar se një traktat ekzistues i mbrojtjes SHBA-Daneze nga viti 1951, i përditësuar në vitin 2004, tashmë lejon zgjerim masiv të pranisë ushtarake amerikane në ishull, duke përfshirë baza të reja.
Në një mesazh drejtuar drejtpërdrejt republikanëve përtej rrethit Maga të Trump, ata do të nënvizojnë gjithashtu se, siç e tha kryeministrja e Danimarkës, Mette Frederiksen, një sulm i SHBA-së ndaj Grenlandës, në fakt një anëtar që kthehet kundër një tjetri, do të nënkuptonte "fundin e NATO-s".
Më konkretisht, ambasadorët e NATO-s thuhet se ranë dakord në Bruksel javën e kaluar që aleanca transatlantike duhet të lëvizë për të rritur shpenzimet ushtarake në Arktik, duke vendosur më shumë pajisje dhe duke mbajtur më shumë ushtrime dhe më të mëdha për të ndihmuar në zbutjen e shqetësimeve të sigurisë së SHBA-së.
Edhe pse pretendimet e Trump se Grenlanda "është plot me anije kineze dhe ruse kudo" janë qartësisht të ekzagjeruara, diplomatët besojnë se një lloj lëvizjeje e përbashkët perëndimore për të forcuar sigurinë e jashtme të Grenlandës mund të jetë mënyra më pak e dhimbshme për të dalë nga kriza.
Zyrtarët e BE-së kanë thënë se kjo mund të modelohet sipas Baltic Sentry, një operacion i NATO-s i nisur vitin e kaluar për të siguruar infrastrukturën në Detin Baltik, dhe Eastern Sentry, i cili e zgjeroi konceptin për të mbrojtur më gjerësisht krahun lindor të Evropës nga dronët dhe kërcënime të tjera.
Sanksionet ekonomike
Në teori, BE-ja - një treg prej 450 milionë njerëzish - ka ndikim të konsiderueshëm ekonomik mbi SHBA-në dhe mund të kërcënojë me masa hakmarrëse që variojnë nga mbyllja e bazave ushtarake amerikane në Evropë deri te ndalimi i blerjeve evropiane të obligacioneve qeveritare amerikane.
Sanksioni më i përhapur është instrumenti anti-shtrëngues i BE-së ose "bazuka tregtare", i cili i jep Komisionit Evropian fuqinë për të ndaluar mallrat dhe shërbimet amerikane nga tregu i BE-së, për të aplikuar tarifa, për t'u hequr të drejtat e pronësisë intelektuale dhe për të bllokuar investimet e tyre.
Por kjo do të kërkonte që qeveritë kombëtare të bllokut të bien dakord ta përdorin atë, gjë që - të pavullnetshme për të shkaktuar dëm ekonomik në bllok dhe të etura për të mbajtur SHBA-në në bord për çështjen e Ukrainës - ato kanë ngjarë të pamundur ta bëjnë edhe kur përballen me tarifat tregtare të kërcënuara të Trump.
"Qoftë mbrojtja e të dhënave, inteligjenca artificiale apo përditësimet e softuerëve, përfshirë mbrojtjen, Evropa mbetet në mëshirën e vullnetit të mirë amerikan", tha ai.
Për më tepër, që çdo kërcënim me sanksione ekonomike të jetë efektiv, Trump do të duhej të besonte se ishte real - gjë që, të paktën deri më tani, është shumë e qartë se nuk është.
Investoni në Grenlandë
Ekonomia e Grenlandës mbështetet shumë në subvencionet vjetore nga Danimarka, që arrijnë në total rreth 4 miliardë kuanikë (rreth 530 milionë euro) vitin e kaluar, të cilat mbulojnë afërsisht gjysmën e buxhetit të shpenzimeve publike të territorit të gjerë dhe përfaqësojnë rreth 20% të GDP-së së saj.
Premtimet e Trump për të "investuar miliarda" mund të përputhen me BE-në në një përpjekje për ta mbajtur ishullin - i cili, në një moment në të ardhmen jo shumë të largët, mendohet se ka të ngjarë të votojë në favor të pavarësisë nga Danimarka - larg kthetrave ekonomike të SHBA-së.
Një projekt-propozim i Komisionit nga shtatori sugjeron që BE-ja mund të dyfishojë angazhimet e saj ndaj Grenlandës për t'u përputhur me grantin vjetor danez, ndërsa ishulli gjithashtu mund të aplikojë për deri në 44 milionë euro fonde të BE-së për territoret e largëta të lidhura me BE-në.
Ndërsa Uashingtoni mund të ketë miliarda më shumë për të ofruar sesa Brukseli, banorët e Grenlandës, pasi të kenë fituar pavarësinë e tyre, mund të jenë të kujdesshëm që të mos i hapen korporatave grabitqare amerikane dhe të ngurrojnë të humbasin sistemin e tyre të sigurimeve shoqërore në stilin nordik.
Angazhoni trupa
Të gjitha sa më sipër do të kërkonin kohë. Për më tepër, nuk është e qartë nëse ambiciet e Trump për Grenlandën do të plotësoheshin nga traktate ose siguri e shtuar në Arktik: "Pronësia" amerikane e ishullit ishte "psikologjikisht e nevojshme për sukses", tha presidenti amerikan për New York Times.
Në një letër për organizatën me ndikim Bruegel, Moreno Bertoldi dhe Marco Buti argumentuan se qeveritë e BE-së duhet të "mbrojnë në mënyrë proaktive Grenlandën nga ekspansionizmi amerikan", duke shtuar: "BE-ja ka një kapacitet të shpejtë vendosjeje dhe duhet të aktivizohet".
Në marrëveshje me Kopenhagën dhe Nuuk-un, thanë ata, trupat evropiane duhet të vendosen në ishull "si një sinjal i angazhimit të Evropës ndaj integritetit territorial të Grenlandës". Ndërsa kjo nuk do të parandalonte aneksimin e SHBA-së, do ta bënte atë shumë më të komplikuar.
âNdĂ«rsa nuk do tĂ« kishte nevojĂ« pĂ«r njĂ« pĂ«rballje tĂ« armatosur, spektakli i SHBA-sĂ« qĂ« merr robĂ«r trupat e aleatĂ«ve tĂ« saj mĂ« tĂ« ngushtĂ« do tĂ« shkatĂ«rronte besueshmĂ«rinĂ« e SHBA-sĂ«, do tĂ« dĂ«mtonte reputacionin e saj ndĂ«rkombĂ«tar dhe do tĂ« ndikonte fuqishĂ«m nĂ« opinionin dhe Kongresin amerikanâ, argumentuan ata.
NjĂ« zĂ«dhĂ«nĂ«s i qeverisĂ« gjermane tha javĂ«n e kaluar se Berlini po punonte pĂ«r njĂ« plan âpĂ«rfshirĂ« parandalimin evropianâ nĂ«se SHBA-tĂ« pĂ«rpiqeshin tĂ« merrnin GrenlandĂ«n, ndĂ«rsa ministri i JashtĂ«m i FrancĂ«s, Jean-NoĂ«l Barrot, vitin e kaluar hodhi poshtĂ« mundĂ«sinĂ« e vendosjes sĂ« njĂ« kontingjenti ushtarak francez.
Kapaciteti i vendosjes së shpejtë të BE-së është një kornizë për vendosjen e shpejtë të deri në 5,000 trupave nga disa shtete të ndryshme anëtare, nën komandën e BE-së, për reagim ndaj krizave jashtë bllokut. Kjo mund të ndryshojë llogaritjet e SHBA-së, besojnë ekspertët dhe disa politikanë.
âAskush nuk beson se njĂ« luftĂ« midis SHBA-sĂ« dhe BE-sĂ« Ă«shtĂ« e dĂ«shirueshme ose e fitueshmeâ, tha Sergey Lagodinsky, njĂ« eurodeputet i GjelbĂ«r gjerman.
âPor njĂ« veprim ushtarak amerikan kundĂ«r BE-sĂ« do tĂ« kishte pasoja shkatĂ«rruese pĂ«r bashkĂ«punimin mbrojtĂ«s, tregjet dhe besimin global nĂ« SHBAâ, shtoi ai. /Telegrafi/
Kina dhe Bashkimi Evropian thanë të hënën se kanë rënë dakord për hapat drejt zgjidhjes së mosmarrëveshjes së tyre mbi importet e automjeteve elektrike të prodhuara në Kinë nga blloku.
Një "dokument udhëzues" i lëshuar nga BE të hënën jep udhëzime për prodhuesit kinezë të automjeteve elektrike për të bërë oferta çmimesh për eksportet e automjeteve elektrike, duke përfshirë çmimet minimale të importit dhe detaje të tjera.
BE kishte vendosur tarifa deri në 35.3% për importet kineze të automjeteve elektrike në vitin 2024 pas një hetimi kundër subvencioneve.
BE tha se ndryshimet e gjera në llojet e automjeteve e bënë të domosdoshme përcaktimin e çmimeve minimale specifike të importit "të përshtatshme për të hequr efektet dëmtuese të subvencionimit".
Siç është thënë më tej, planet e prodhuesve kinezë të automjeteve elektrike për investime brenda BE-së do të merren gjithashtu në konsideratë.
BE tha se Komisioni Evropian do të vlerësonte çdo ofertë në një "mënyrë objektive dhe të drejtë, duke ndjekur parimin e mosdiskriminimit" dhe në përputhje me rregullat e Organizatës Botërore të Tregtisë.
"Kjo është e favorshme jo vetëm për të siguruar zhvillimin e shëndetshëm të marrëdhënieve ekonomike dhe tregtare Kinë-BE, por edhe për të mbrojtur rendin tregtar ndërkombëtar të bazuar në rregulla", tha një deklaratë nga Ministria e Tregtisë e Kinës.
Dhoma e Tregtisë e Kinës në BE e mirëpriti këtë veprim, i cili tha se do të sillte një "ulje të butë" në ngërçin e automjeteve elektrike.
Sipas mediave, prodhuesit e BE-së varen shumë nga bateritë e prodhuara në Kinë, materialet e rralla të tokës dhe çipat e kompjuterëve.
Kjo kërkon "një akt balancues për të shmangur prishjen e marrëdhënieve tregtare" me Kinën, thonë ekspertët.
Zgjerimi i prodhuesve kinezë të automjeteve elektrike jashtë vendit ka alarmuar prodhuesit e automjeteve në Evropë dhe SHBA.
BE-ja vendosi tarifat për të kundërshtuar një fluks të modeleve kineze të automjeteve elektrike me çmime të përballueshme në tregjet e saj, duke thënë se prodhuesit kinezë të automjeteve kishin përfituar nga subvencione të padrejta qeveritare.
SHBA-të miratuan një tarifë prej 100% për makinat elektrike të prodhuara në Kinë në vitin 2024.
Vlera e makinave me bateri të importuara nga Evropa u rrit ndjeshëm nga 1.6 miliard dollarë në vitin 2020 në 11.5 miliardë dollarë në vitin 2023.
Shumica e importeve ishin nga prodhuesit perëndimorë të makinave me fabrika në Kinë, përfshirë Tesla dhe BMW. /Telegrafi/
Prodhuesit evropianë të automjeteve po përpiqen të ulin sa më shumë kostot e prodhimit për të bërë makinat më të përballueshme për blerësit, për shkak të konkurrencës së fortë nga kompanitë kineze dhe rritjes së shpenzimeve në prodhim në Evropë.
NĂ« vend qĂ« tĂ« pĂ«rdorin teknologji moderne si âgigacastingâ - qĂ« pĂ«rdoret nga Tesla dhe lejon prodhimin e pjesĂ«ve tĂ« mĂ«dha strukturore me mĂ« pak komponentĂ« - shumĂ« marka evropiane po zgjedhin metoda mĂ« tĂ« thjeshta dhe mĂ« tĂ« lira pĂ«r tĂ« formuar pjesĂ« tĂ« mĂ«dha tĂ« karrocerisĂ«, duke eliminuar punĂ« dhe komponentĂ« tĂ« panevojshĂ«m.
Kjo u mundëson kompanive të prodhojnë më shpejt dhe më lirë, në një kohë kur konsumatorët kërkojnë makina më të përballueshme.
Qëllimi kryesor është të shmangen rritjet e çmimeve për blerësit, ndërkohë që industria përballet me konkurrencën e jashtme dhe kostot e larta të prodhimit në Evropë, veçanërisht për automjetet me motor elektrik.
EkspertĂ«t vlerĂ«sojnĂ« se ky lloj prodhimi mĂ« efikas Ă«shtĂ« hapi i domosdoshĂ«m pĂ«r industrinĂ« evropiane tĂ« makinave pĂ«r tâu mbajtur konkurruese nĂ« tregun global. /Telegrafi/
Në disa vende të Evropës janë zhvilluar protesta të gjera të fermerëve kundër marrëveshjes tregtare mes Bashkimit Evropian dhe bllokut të Mercosurit, që përfshin Argjentinën, Brazilin, Paraguain dhe Uruguain.
Fermerët shprehin shqetësimin se marrëveshja do të hapë tregun evropian për produkte bujqësore më të lira nga Amerika e Jugut, duke vënë në rrezik prodhimin vendas dhe të ardhurat e fermerëve evropianë.
Protestat janë shoqëruar me bllokime rrugësh, marshime me traktorë dhe tubime masive në kryeqytete dhe nyje të rëndësishme rrugore. Fermerët thonë se produktet e importuara nga vendet e Mercosurit prodhohen sipas standardeve më të ulëta mjedisore dhe të sigurisë ushqimore, gjë që krijon konkurrencë të padrejtë për prodhuesit evropianë.
Në Poloni, mijëra fermerë kanë mbërritur në Varshavë për të protestuar kundër marrëveshjes, duke paralajmëruar se ajo mund të dëmtojë rëndë bujqësinë polake dhe të rrisë varësinë nga importet ushqimore. Protestuesit kërkojnë nga qeveria dhe institucionet e BE-së të mos miratojnë marrëveshjen pa garanci të forta mbrojtëse për sektorin bujqësor.
Pakënaqësi të ngjashme janë shprehur edhe në vende të tjera si Franca, Irlanda, Austria dhe Hungaria, ku fermerët kërkojnë politika tregtare më të drejta dhe mbrojtje të prodhimit lokal. Sipas tyre, pa masa konkrete, shumë ferma familjare rrezikojnë të mbyllen, duke ndikuar negativisht në sigurinë ushqimore dhe ekonominë rurale të Evropës.
Protestat e fundit janĂ« pjesĂ« e njĂ« vale mĂ« tĂ« gjerĂ« reagimesh tĂ« fermerĂ«ve evropianĂ« ndaj politikave tĂ« tregtisĂ« dhe bujqĂ«sisĂ« sĂ« Bashkimit Evropian, ndĂ«rsa debati pĂ«r marrĂ«veshjen BEâMercosur vazhdon tĂ« mbetet i ndezur. /Telegrafi/
TIRANĂ, 8 janar /ATSH/ Delegacioni i Bashkimit Evropian nĂ« TiranĂ« bĂ«ri tĂ« ditur sot se po ndjek me shqetĂ«sim situatĂ«n e pĂ«rmbytjeve nĂ« disa zona tĂ« ShqipĂ«risĂ«.
Sipas delegacionit të BE, Drejtoria e Përgjithshme e BE-së për Mbrojtjen Civile dhe Ndihmën Humanitare (DG ECHO) është në kontakt të ngushtë me autoritetet shqiptare dhe po ndan informacionin dhe pamjet përkatëse nga sateliti Copernicus.
Delegacioni shton se, së bashku me shtetet anëtare, Bashkimi Evropian është i gatshëm të mbështesë popullin shqiptar për përballimin e kushteve ekstreme atmosferike, përfshirë edhe përmes Mekanizmit të Mbrojtjes Civile të BE-së.
Login
