DASHI Nuk mund të pretendosh më sikur nuk po ndodh asgjë: nëse një situatë nuk të përfaqëson më, ajo duhet të ndryshojë. Ke energji, ide dhe guxim, por rrezikon t’i shpërdorosh ato nëse vazhdon të luftosh beteja që nuk janë të tuat. Në dashuri, ke nevojë për qartësi: jo më gjysmëfjalë, jo më heshtje strategjike. […]
Media italiane ANSA raporton se deri më tani 52 vende nga e gjithë bota janë ftuar për të marrë pjesë në Bordin e Paqes, por vetëm shtatë prej tyre kanë konfirmuar zyrtarisht pranimin e ftesës. Sipas ANSA-s, vendet që kanë dhënë përgjigje pozitive janë Argjentina, Hungaria, Kazakistani, Uzbekistani, Shqipëria dhe Vietnami. Shumica e qeverive që […]
Nuk është vetëm Krahu Lindor i Shtëpisë së Bardhë ai që është shkatërruar nga presidenti amerikan Donald Trump.
Në vitin e tij të parë pas rikthimit në detyrë, ai ka cenuar institucione dhe norma amerikane që kanë ekzistuar për breza dhe që kanë formësuar funksionimin e qeverisë federale. Ritmi i këtyre ndryshimeve ka qenë aq i shpejtë, saqë edhe vëzhguesit më të përvojë të Uashingtonit kanë pasur vështirësi t’i ndjekin zhvillimet.
Që nga inaugurimi i tij një vit më parë, presidenti 79-vjeçar ka shpërbërë në mënyrë të njëanshme agjenci federale, ka vënë në shënjestër kundërshtarë politikë, ka pezulluar financime federale dhe ka përmbysur marrëdhëniet e tregtisë globale.
Ai ka dhënë gjithashtu falje të përgjithshme për kryengritësit e 6 janarit, të cilët sulmuan Kongresin amerikan në përpjekje për të kundërshtuar rezultatet e zgjedhjeve presidenciale të vitit 2020.
Për më tepër, ka dërguar Gardën Kombëtare dhe dhjetëra agjentë të Agjencisë së Imigracionit dhe Zbatimit të Doganave (ICE) në rrugët e qyteteve amerikane, si dhe ka ndërmarrë veprime ushtarake në disa vende.
Sipas ekspertëve, të marra së bashku, këto veprime tregojnë një prirje të qartë dhe të qëndrueshme: përpjekjen për të konsoliduar dhe zgjeruar pushtetin presidencial.
— (@)
Kritikuesit e shohin këtë si një goditje të drejtpërdrejtë ndaj sistemit kushtetues të kontrolleve dhe balancave.
Norman Ornstein, studiues në Institutin Amerikan të Ndërmarrjeve, i tha The Independent se viti i kaluar përfaqësonte “një sprint drejt një autokracie”.
Nga ana tjetër, mbështetësit kundërshtojnë këto akuza, duke argumentuar se presidenti po rimerr me të drejtë kontrollin nga një klasë burokratësh të pazgjedhur dhe të rrënjosur në sistem.
“Trump do të hyjë në histori si presidenti më i suksesshëm dhe më i rëndësishëm në jetën tonë”, u shpreh Drejtori i Komunikimit i Shtëpisë së Bardhë, Steven Cheung, kur u pyet nga The Independent.
“Arritjet e tij në shërbim të popullit amerikan do të nguliten në strukturën e Amerikës dhe do të ndihen nga çdo administratë e ardhshme e Shtëpisë së Bardhë”, shtoi ai.
Më poshtë paraqitet një pasqyrë e disa prej veprimeve të Trump që, sipas kritikëve, kanë tejkaluar kufijtë institucionalë.
Shkatërrimi i agjencive, ngrirja e fondeve
Në frontin e brendshëm, shenjat e para të qasjes së zgjeruar të Trumpit ndaj autoritetit ekzekutiv u shfaqën menjëherë pas inaugurimit të tij. Ai krijoi Departamentin e Efiçiencës së Qeverisë, një strukturë e fokusuar në shkurtimin e kostove.
Ky grup i dha kompetenca të gjera mega-donatorit Elon Musk, njeriut më të pasur në botë, duke e autorizuar të mbyllte agjenci të tëra, përfshirë USAID-in. Si pasojë, rreth 300 mijë punonjës u detyruan të largoheshin nga qeveria federale.
Trump ngriti gjithashtu miliarda dollarë fonde të miratuara nga Kongresi për universitete, kërkime mjekësore dhe ndihmë të huaj. Shumica e këtyre fondeve ishin të destinuara për shtete të udhëhequra nga demokratët.
“Pushteti më qendror dhe më i palëkundur i Kongresit është pushteti i portofolit. Dhe Donald Trump ka refuzuar të shpenzojë paratë që janë miratuar”, tha për The Independent, Larry Jacobs, drejtor i Qendrës për Studimin e Politikës dhe Qeverisjes në Universitetin e Minesotës.
Shumë vëzhgues argumentojnë se veprimet gjithëpërfshirëse të Trumpit përfaqësojnë një ndryshim të thellë krahasuar me mandatin e tij të parë. Sipas tyre, arsyeja kryesore lidhet me ndryshimet në personel.
Gjatë administratës së parë, ai ishte i rrethuar nga njerëz “që punuan për të zbutur impulset e tij më të egra”, tha për The Independent profesoresha e Fakultetit të Drejtësisë në Yale, Oona Hathaway. “Këtë herë, ai e ka lënë mënjanë pjesën më të madhe të establishmentit dhe e ka mbushur Shtëpinë e Bardhë me besnikë”, shtoi ajo.
Një mori urdhrash ekzekutivë dhe faljesh
Gjatë 100 ditëve të tij të para, Trump lëshoi një numër rekord prej 124 urdhrash ekzekutivë. Disa prej tyre u konsideruan jokushtetues nga kritikët dhe gjykatat.
Mes tyre ishte një urdhër që synonte të hiqte shtetësinë bazuar në të drejtën e lindjes dhe një tjetër që kërkonte vërtetim të shtetësisë për regjistrimin e votuesve.
“Këto urdhra janë të jashtëzakonshëm, jo vetëm për numrin e tyre, por edhe për gjerësinë e ndikimit”, tha në prill Rory Little, profesor i drejtësisë në Universitetin e Kalifornisë, San Francisko.
Në mandatin e dytë, Trump ka përdorur në mënyrë agresive fuqinë e tij të faljes.
Ai i ka dhënë mëshirë mijëra njerëzve, përfshirë pothuajse të gjithë 1600 personat e akuzuar për trazirat e 6 janarit në Kapitol, si dhe figura të shumta të dënuara për mashtrim, ryshfet dhe evazion fiskal.
Shumë nga ata që përfituan nga faljet kanë lidhje politike me presidentin.
Përveç kësaj, ai ka përdorur fuqinë e tij për të armatosur Departamentin e Drejtësisë kundër armiqve politikë.
Duke e armatosur Departamentin e Drejtësisë kundër armiqve politikë
Në një tjetër shkelje të dukshme të normave presidenciale, Trump ka ushtruar publikisht presion mbi Departamentin e Drejtësisë për të hetuar kundërshtarët e tij politikë.
Në shtator, ai kritikoi ashpër Prokuroren e Përgjithshme, Pam Bondi, për mungesën e akuzave kundër ish-drejtorit të FBI-së, James Comey, të cilin e quajti “fajtor të tmerrshëm”. Ai sulmoi gjithashtu Prokurores e Përgjithshme të Nju Jorkut, Letitia James, dhe Senatorin Adam Schiff, duke shkruar në Truth Social: “DREJTËSIA DUHET TË VENDOSET.”
Menjëherë pas këtyre deklaratave, si Comey ashtu edhe James u përballën me padi nga juritë e mëdha federale, me akuza për dhënie deklaratash të rreme dhe vepra të tjera penale.
Vendosja e Gardës Kombëtare dhe bastisjet e gjera të imigracionit
Vitin e kaluar, presidenti 79‑vjeçar vendosi Gardën Kombëtare në disa qytete të SHBA‑s si pjesë të një përpjekjeje për të goditur kriminalitetin. Këto masa, shpesh të ndërmarra pa mbështetjen e zyrtarëve shtetërorë ose lokalë, kanë pak precedent historik, sipas The New York Times.
Ai gjithashtu ka rritur ndjeshëm operacionet e ICE‑s, veçanërisht në shtetet e udhëhequra nga demokratët. Të enjten, ai kërcënoi të përdorë Aktin e Kryengritjes – një fuqi emergjente që nuk është përdorur për më shumë se 30 vjet – për të vendosur ushtrinë në Minesota pas protestave kundër veprimeve të ICE‑s atje.
Duke përmbledhur këtë seri veprimesh që tejkalojnë kufijtë tradicionalë, Larry Jacobs tha se “presidenca perandorake është zhvendosur me vendosmëri dhe plotësisht në sferën e politikës së brendshme.”
Megjithatë, për mbështetësit e tij, centralizimi i pushtetit nga Trump nuk shihet si një defekt, por si një tipar pozitiv. Russ Vought, drejtori i Zyrës së Menaxhimit dhe Buxhetit, ka argumentuar se liberalët “e shtrembëruan rrënjësisht” strukturën e qeverisë, duke fuqizuar “ekspertët e karrierës” të pazgjedhur në agjencitë federale.
Sipas tij, zgjidhja është përqendrimi i më shumë pushtetit në ekzekutiv, në përputhje me teorinë e ekzekutivit unitar.
John Bolton, një mbështetës i një ekzekutivi më të fuqishëm, tha se ai beson se shumë nga veprimet e Trump kanë qenë “legjitime”. Por ai shtoi se “përpjekja për të zgjeruar pushtetin mbi jetën e përditshme — si përmes asaj që ai po bën me ICE dhe kështu me radhë — është diçka shumë e ndryshme”.
Nga ana tjetër, Yuval Levin, bashkëpunëtor i lartë në American Enterprise Institute (AEI), mori një qëndrim më nuancues. Ai i tha The New York Times se administrata ka ndërmarrë “shumë veprime”, por ka prodhuar pak “ndryshim të qëndrueshëm në politikat publike”.
Duke nënkuptuar një mandat të tretë jokushtetues
Edhe pse nuk është një veprim zyrtar, Trump ka lënë të kuptohet vazhdimisht se mund të përpiqet për një mandat të tretë në detyrë — diçka që Kushtetuta e Shteteve të Bashkuara e ndalon qartë.
“Shumë njerëz duan që unë ta bëj këtë,” tha presidenti në mars. Në dhjetor, ai deklaroi se një prej donatorëve të tij i kishte ofruar 250 milionë dollarë për të nisur një garë për vitin 2028.
Në një intervistë në janar, teksa fliste për arritjet e tij, Trump tha se “kur e mendon, nuk duhet të kemi as zgjedhje.” Shtëpia e Bardhë më vonë sqaroi se ai po e shprehte këtë në humor.
Konflikte të huaja
Disa vëzhgues thonë se Donald Trump ka shtyrë gjithashtu kufijtë e pushtetit presidencial në politikën e jashtme, duke ndërmarrë veprime ushtarake dhe kërcënuese pa miratimin e Kongresit ose pa konsensus të gjerë ndërkombëtar.
Presidentët amerikanë historikisht kanë ushtruar një liri të konsiderueshme në veprimet ushtarake jashtë vendit, veçanërisht pa një deklaratë zyrtare lufte, dhe shpesh kanë nisur sulme pa autorizim formal nga Kongresi. Megjithatë, kritikët e veprimeve të Trump thonë se ai ka tejkaluar edhe këto precedentë, duke përfshirë ndërhyrjen ushtarake të shkallës së madhe në Venezuelë, transmeton Telegrafi.
Në fillim të janarit 2026, Shtetet e Bashkuara njoftuan se forcat e tyre ushtarake kishin kryer një operacion në Venezuelë, ku presidenti Nicolás Maduro dhe bashkëshortja e tij, Cilia Flores, u kapën dhe u dërguan në New York për t’u gjykuar për akuza federale, përfshirë lidhje me narkotikë dhe terrorizëm.
Kjo ndërhyrje, e koduar si Operacioni Absolute Resolve, përfshiu sulme ajrore dhe operacione tokësore brenda territorit venezuelian dhe përbën një ndërhyrje ushtarake direkte shumë të diskutueshme nga ana e U.S. Presidentit Trump. Kritikët brenda dhe jashtë SHBA-së kanë argumentuar se ky veprim përbën një shkelje të së drejtës ndërkombëtare dhe se ai është kryer pa autorizim të qartë të Kongresit, gjë që ka nxitur debate serioze për kufijtë e pushtetit presidencial në politikën e jashtme.
Administrata gjithashtu ka kryer veprime ushtarake dhe ndërhyrje në Detin Karaibe, duke përfshirë goditje kundër anijeve që SHBA i konsideron të lidhura me trafikun e drogës dhe sekuestrimin e cisternave të naftës përkatëse. Këto masa janë kritikuar si shkelje të së drejtës ndërkombëtare dhe si përdorim të njëanshëm të forcës.
Përveç Venezuelës, Trump ka kërcënuar me veprime të ashpra ndaj Iranit, duke paralajmëruar për “veprime shumë të forta” nëse Teherani ndërmerr veprime represive ndaj protestuesve, dhe duke lënë të kuptohet se SHBA mund të ndërmarrë masa më të gjera kundër regjimit iranian.
Një tjetër çështje që ka ngjallur debat është interesimi i Trump për Grenlandën, të cilën e ka përmendur si objektiv strategjik dhe nuk ka përjashtuar përdorimin e forcës për të siguruar kontrollin e ishullit. Kjo ka shkaktuar shqetësime se një veprim i tillë mund të dëmtonte aleancat historike, përfshirë marrëdhëniet brenda NATO‑s.
Tarifa gjithëpërfshirëse
Një nga lëvizjet më të jashtëzakonshme të politikës së jashtme të Trump ka qenë vendosja e tarifave “reciproke” për dhjetëra vende, duke aplikuar një normë bazë prej 10 për qind për të gjitha importet.
Që nga hyrja e tyre në prill, këto tarifa janë ndaluar, anuluar dhe rivendosur vazhdimisht, duke krijuar një situatë të paparashikueshme në tregjet globale.
Ky vendim përfaqëson një ndryshim të rëndësishëm krahasuar me epokën pas Luftës së Dytë Botërore, kur tarifat zakonisht synonin industri ose vende të veçanta, dhe jo të gjitha importet në përgjithësi.
Michael Kazin, historian në Universitetin Georgetown, tha për The Independent se Trump madje nuk ka përpjekur të fitojë miratimin e Kongresit për shumë nga aktet e tij më të rëndësishme, përfshirë rritjen e tarifave, të cilat zakonisht kërkojnë miratimin e legjislativit.
Vetë Trump e ka bërë të qartë se nuk sheh kufizime të jashtme për pushtetin e tij në arenën ndërkombëtare. Kur u pyet nga The New York Times se me çfarë kufizimesh përballet, ai u përgjigj se “morali im. Mendja ime. Është e vetmja gjë që mund të më ndalojë”.
Publiku duket i kujdesshëm ndaj kësaj agjende të guximshme: një sondazh i fundit i Quinnipiac tregon se 54 për qind e të anketuarve besojnë se Trump ka tejkaluar autoritetin e tij.
Veprimet e administratës Trump në politikën e jashtme kanë nxitur kritika të forta edhe jashtë SHBA-së. Zyrtarë dhe udhëheqës ndërkombëtarë, përfshirë ministrin e Jashtëm rus, Sergey Lavrov kanë akuzuar Shtetet e Bashkuara për shkatërrim të rendit ndërkombëtar dhe për veprime që dëmtojnë besueshmërinë dhe sigurinë globale.
Po ashtu, figura të larta fetare në SHBA kanë shprehur shqetësime morale lidhur me përqendrimin e politikës së jashtme në përdorim të forcës, duke vënë në dukje se diplomacia po merr më pak hapësirë, dhe paralajmëruar për pasoja negative globale.
Në përgjithësi, kritikët paralajmërojnë se këto veprime mund të çojnë vendin drejt një pozicionimi më të ashpër dhe të paqëndrueshëm në arenën ndërkombëtare, ndërsa mbështetësit zakonisht i arsyetojnë ato me nevoja të sigurisë kombëtare dhe mbrojtjes së interesave amerikane.
Përgjigje e heshtur nga Kongresi dhe Gjykata Supreme
Deri më tani, shumë prej këtyre masave dramatike kanë hasur pak kundërshtime - ose madje janë mbështetur - nga Kongresi i kontrolluar nga republikanët, dega e qeverisë që themeluesit e kombit kishin synuar të luante rolin më të fuqishëm të kontrollit dhe balancës.
“Kongresi Republikan nuk ka mbajtur asnjë seancë dëgjimore mbikëqyrëse për asnjë nga mizoritë që kanë ndodhur, dhe kjo përfshin kërcënimet për të pushtuar aleatët tanë të NATO‑s, krimet e qarta të luftës që po ndodhin me sulmet ndaj Venezuelës ose abuzimet e ICE‑s”, tha Norman Ornstein, një vëzhgues i njohur i jetës politike amerikane.
“Ideja se ekziston një Kongres që mundëson gjithçka është e dukshme”, tha Barbara Comstock, ish‑kongresiste republikane. “Ka një frikë të dukshme brenda Kongresit Republikan - veçanërisht në Dhomën e Përfaqësuesve - nga baza e tyre MAGA”, shtoi ajo.
Si shembuj të mosveprimit të Kongresit, ekspertët kanë përmendur disa rezoluta të dështuara lidhur me fuqitë e luftës, të cilat synonin të rivendosnin kontrollin e Capitolit mbi presidentin në politika si ajo ndaj Venezuelës dhe Iranit, por që nuk morën mbështetje të mjaftueshme për t’u miratuar.
Megjithatë, shumë analistë vënë në dukje se një ndryshim mund të vijë pas zgjedhjeve të mesit të mandatit, të cilat historikisht kanë rezultuar në humbjen e vendeve në Kongres nga partia e presidentit.
Gjykata e Lartë ka vepruar gjithashtu me kujdes mes fluksit të veprimeve të profilit të lartë të Trumpit. Në raste të shumta, ajo ka vendosur në favor të administratës, përfshirë lejimin e një ngrirjeje të përkohshme të ndihmës së huaj.
“Gjykata Supreme në thelb i dha atij një leje të lirë,” tha Norman Ornstein.
John Bolton vuri në dukje se procesi gjyqësor ka qenë gjithmonë i ngadaltë:
“Gjykatat janë ende shumë prapa Trumpit, por në mënyrë të pashmangshme, ato fillojnë të arrijnë ritmin.”
Në muajt e ardhshëm, gjykata e lartë pritet të marrë një sërë vendimesh të profilit të lartë, duke përfshirë çështje mbi fuqitë tarifore të Trump dhe urdhrin ekzekutiv mbi shtetësinë në lindje.
Megjithatë, duke marrë parasysh pasigurinë që rrethon këto vendime dhe rezultatin e zgjedhjeve të mesit të mandatit, mbetet e paqartë nëse gjykata dhe Kongresi do të vendosin kufizime domethënëse mbi presidentin. Në fund të fundit, mbeten edhe tre vjet të mandatit të tij. /Telegrafi/
Kryeministri belg, Bart De Wever ka komentuar rreth tërheqjes së vendeve drejt Bashkimit Evropian, duke theksuar dallimin mes BE-së dhe fuqive të tjera globale.
“Populli dëshiron të bashkohet me Bashkimin Evropian. Askush nuk dëshiron të bashkohet me Kinën. Asnjë fqinj i Shteteve të Bashkuara nuk thotë: ‘Dëshirojmë të bashkohemi me Shtetet e Bashkuara.’ Askush nuk e dëshiron”, deklaroi De Wever.
Ai shtoi se arsyeja kryesore pse vendet aspiruese synojnë BE-në është respekti që kjo bashkësi ka fituar ndërkombëtarisht.
“Ata duan të bashkohen me Bashkimin Evropian thjesht sepse ne kemi respekt. Ne kemi sundimin e ligjit. Ne flasim butë”, tha Kryeministri belg.
Komentet vijnë në një kohë kur integrimi evropian dhe marrëdhëniet me fuqitë globale janë në qendër të debatit politik në kontinent.
Ndryshe, SHBA-ja kërkon me këmbëngulje që një ishulli danez i Grenlandës të jetë pjesë e shtetit amerikan. /Telegrafi/
Një nga themeluesit e parkut fiktiv DURANA ka arritur që të fitojë një tender të majmë nga Agjencia Kombëtare e Shoqërisë së Informacionit, në një kohë që Prokuroria e Posaçme ka nën hetim tenderët e AKSHI-t dhe vetë parkun në Xhafzotaj të Shijakut. Bëhet fjalë për Armand Sharan, që konsiderohet si “truri” i DURANA-s, i […]
Mbrëmjen e sotme në BBV, Mateo ka folur hapur për raportin e tij me Brikena, duke treguar një ngjarje që, sipas tij, i ka mbetur ende “peng”. Brikena sqaroi fillimisht versionin e saj, duke theksuar se mes tyre ka pasur vetëm një takim disa vite më parë, pa përputhje dhe pa vazhdim. Ajo tha se […]
Këshilli i Lartë Gjyqësor (Këshilli i Lartë Gjyqësor) ka reaguar mbrëmjen e sotme lidhur me informacionet e publikuara për gjyqtaren e GJKKO-së, Irena Gjoka, sipas të cilave ajo rezulton e dënuar në Greqi për falsifikim dokumentesh. Në një njoftim zyrtar për mediat, KLGJ bën të ditur se deri në orën 20:30 të datës 20 janar […]
Mijëra fermerë nga disa vende të Bashkimit Evropian u mblodhën këtë të martë para Parlamenti Evropian në Strasburg, në shenjë proteste kundër marrëveshjes tregtare mes BE-së dhe Mercosur, në prag të votimit për apelin në institucionet evropiane. Fermerë nga Franca, Italia, Belgjika dhe Polonia mbërritën në zonë që në orët e mesditës, shumë prej tyre […]
Një ngjarje e rëndë është shënuar mbrëmjen e së martës në Përmet. Rreth orës 19:00, një 31-vjeçar është gjetur pa shenja jete në banesën e tij, në fshatin Skutaraq të Njësisë Administrative Petran. Sipas informacioneve paraprake, i riu është konstatuar nga familjarët, të cilët kanë njoftuar menjëherë autoritetet. Dyshohet se ai i ka dhënë fund […]
Presidenti i SHBA‑s, Donald Trump, në platformën e tij Truth Social ka publikuar një fotografi të një mesazhi privat që, sipas tij, i është dërguar Mark Rutte, kryeministrit të Holandës dhe sekretarit të përgjithshëm të NATO‑s.
Në këtë mesazh, Rutte e lavdëron Trump për rezultatet e arritura nga administrata e tij në Siri dhe thekson se do të përdorë paraqitjet e tij në mediat ndërkombëtare gjatë forumit të Davosit për të nxjerrë në pah punën dhe angazhimin e SHBA‑s në Siri, në Gazë dhe në Ukrainë.
Gjithashtu, Rutte shpreh gatishmërinë e tij për të gjetur një zgjidhje lidhur me Grenlandën, një temë që ka qenë e diskutueshme në skenën ndërkombëtare, dhe shprehet se mezi pret të takohet personalisht me Trumpin për të diskutuar çështjet e hapura dhe mundësitë e bashkëpunimit.
Trump ka bashkëngjitur këtë mesazh me tekstin “faleminderit Mark Rutte, sekretarit të përgjithshëm të NATO‑s!”, duke e shoqëruar me komentet e tij personale se ka pasur një bisedë shumë të mirë telefonike me Rutte për çështjen e Grenlandës dhe se të dy kanë rënë dakord për një takim të ardhshëm me palë të ndryshme gjatë forumit të Davosit, ku do të diskutojnë sfidat dhe mundësitë e bashkëpunimit ndërkombëtar.
Përveç këtij mesazhi, Trump ka publikuar edhe një tjetër që pretendon se i është dërguar nga presidenti francez, Emmanuel Macron, por media ndërkombëtare, përfshirë CNN, nuk ka mundur të verifikojë autenticitetin e këtyre mesazheve. Autoritetet e NATO‑s janë kontaktuar për koment, duke lënë të hapur mundësinë që disa detaje të mos jenë konfirmuar zyrtarisht.
Ky veprim i Trumpit, e cila përfshin publikimin e mesazheve private të liderëve ndërkombëtarë, është parë si një hap i pazakontë në diplomacinë moderne, duke ngritur pyetje rreth transparencës dhe etikës në marrëdhëniet ndërkombëtare, si dhe për ndikimin që ka imazhi publik i presidentit mbi marrëveshjet dhe bisedimet sensitive. /Telegrafi/
Sipas raportimeve të dëshmitarëve dhe videove të publikuara në rrjetet sociale, një raketë ruse e mbrojtjes ajrore goditi një ndërtesë banimi.
Ngjarja ndodhi gjatë një sulmi ukrainas me dronë, për të cilin autoritetet ruse kishin lëshuar paralajmërime të shumta për raketa në rajon.
Banorë raportuan shpërthime gjatë natës, dhe në kanalet ruse në Telegram u publikuan pamje që tregojnë sistemet e mbrojtjes ajrore duke vepruar mbi qytet. Një video thuhet se kap momentin kur raketa ruse bie mbi qytet.
Kryetari i Rostovit të Donit, Alexander Skryabin, konfirmoi një zjarr në një apartament, por tha se shkak ishin fragmente të një droni ukrainas.
Ndërkohë, guvernatori i rajonit të Rostovit, Yuri Slyusar, raportoi se një burrë humbi jetën pasi apartamenti i tij u përfshi nga zjarri, dhe katër persona, përfshirë një fëmijë 4-vjeçar, u plagosën në Rostov dhe periferi.
Rusia më parë ka goditur objektiva brenda territorit të vet gjatë sulmeve ajrore ukrainase, ndërsa Kievi akuzon Moskën se herë pas here inskenon sulme për të përhapur dezinformim. Ushtria ukrainase nuk ka komentuar raportin. /Telegrafi/
Udhëheqësi i Koresë së Veriut, Kim Jong-un, ka shkarkuar zëvendëskryeministrin përgjegjës për inxhinierinë mekanike, Jang Sung Ho, për shkak të problemeve gjatë një projekti modernizimi të fabrikës Ryongsong në veri-lindje të vendit.
Kim e akuzoi zyrtarin se gjatë punimeve shkaktoi “çarje të panevojshme” dhe përmendi se kjo çoi në një “humbje ekonomike jo të vogël”.
Shkarkimi duket se synon disiplinimin e zyrtarëve para kongresit të ardhshëm të Partisë Punëtore, ku pritet të vendosen prioritetet e reja politike dhe ekonomike, raporton skynews.
“Ta them më thjesht dhe në mënyrë figurative, Jang ishte si një dhi e lidhur për të tërhequr një karrocë me lopë. Duhet ta shikojmë këtë si një gabim të rastësishëm në praktikën tonë të emërimeve të kadrove. A mund të presim që një dhi të tërheqë një karrocë të destinuar për një lopë? Nga dita e sotme të shpall të shkarkuar, shoku zëvendëskryeministër”, tha Kim.
Sipas agjencisë shtetërore, Kim e kishte kritikuar Jang edhe vitin e kaluar në një mbledhje partie.
Qortimet publike të tilla janë të rralla, por udhëheqësi verikorean herë pas here përdor këtë formë për të rikthyer disiplinën ose për t’iu kaluar përgjegjësinë zyrtarëve për dështimet ekonomike dhe politikat e dështuara.
Vitet e fundit, Kim Jong-un ka përqendruar përpjekjet e tij për të eliminuar defetizmin, pakujdesinë dhe pasivitetin në sektorët ekonomikë, duke synuar të zgjidhë problemet kronike të ekonomisë, e cila u godit rëndë gjatë pandemisë së COVID-19.
Sipas bankës qendrore të Koresë së Jugut, ekonomia e Koresë së Veriut u rrit me 3.7 për qind në vitin 2024, por analistët paralajmërojnë se rritja e shpejtë do të jetë e vështirë për shkak të centralizimit të ekonomisë, sanksioneve ndërkombëtare dhe fokusit mbi programet e armatimit.
Kongresi i Partisë Punëtore, i pari pas pesë vitesh, pritet të zhvillohet në fund të janarit ose në shkurt, sipas shërbimit inteligjent jugkorean. /Telegrafi/
Strija, njolla, rrudha dhe stres? Një shishe verë e kuqe po cilësohet si “sekreti” i ri i kujdesit natyral
Vera e kuqe ndihmon në reduktimin e strijave, ndaj nënat që kanë lindur së fundmi mund ta përdorin këtë përbërës për të zbutur dhe përmirësuar pamjen e strijave në bark. Dhe kjo nuk është e gjitha…
Vera e kuqe është gjithashtu një nga përbërësit e preferuar të shumë grave, të cilat e përdorin në kujdesin e lëkurës për të luftuar njollat e errëta dhe probleme të tjera të lëkurës.
Edhe pse vera e kuqe cilësore mund të jetë e shtrenjtë për përdorim kozmetik, përbërësit që ajo përmban ndihmojnë në ushqimin e lëkurës dhe e bëjnë atë të duket e shëndetshme, e lëmuar dhe pa të meta. Vera e kuqe ndihmon gjithashtu në mbajtjen larg të problemeve si aknet dhe qimet e padëshiruara.
Larja në verë të kuqe një herë në muaj konsiderohet thelbësore për gratë e ditëve të sotme. Aroma e verës së kuqe ndihmon në çlirimin nga stresi!
Gjithçka që duhet të bëni është të shtoni një shishe verë të kuqe në vaskën e mbushur me ujë të ngrohtë dhe të përkëdhelni lëkurën tuaj çdo muaj me këtë “ilaç” natyral.
Vera e kuqe ndihmon gjithashtu në reduktimin e strijave, ndaj nënat që kanë lindur së fundmi mund ta përdorin këtë përbërës për të përmirësuar pamjen e tyre në bark.
Ja disa përdorime të tjera kozmetike të verës së kuqe:
Largimi i strijave
Nëse dëshironi të zbutni strijat e pakëndshme, masazhoni barkun me verë të kuqe. Kryeni këtë trajtim një herë në javë dhe me kalimin e kohës strijat do të bëhen më pak të dukshme.
Largimi i puçrrave në trup
Për shkak të ushqimit të yndyrshëm dhe ndotjes, shumë njerëz përballen me puçrra që shfaqen herë pas here në trup. Për t’u çliruar nga aknet, njomni një copë pambuku me verë të kuqe dhe tampononi zonat problematike. Përsëriteni këtë dy herë në ditë për rezultate më të shpejta.
Njollat e errëta në lëkurë
Njollat e errëta mund të zbuten nëse laheni me verë të kuqe dy herë në javë. Pas larjes, mos aplikoni losion trupi mbi njollat. Për rezultate më të shpejta, shtoni lëngun e një limoni në një gotë verë të kuqe. Masazhoni njollat me këtë përzierje dhe shpëlajeni pas 15 minutash.
Heqja e qimeve të padëshiruara
Të lodhura nga depilimi dhe rruajtja e shpeshtë? Provoni masazhimin e trupit me verë të kuqe. Përbërësit e verës ndikojnë në folikulat e qimeve, duke i bërë ato të bien më lehtë.
Parandalimi i rrudhave
Vera e kuqe ka efekt të shkëlqyer kundër rrudhave. Larja e fytyrës me verë dy herë në javë ndihmon që rrudhat të duken më pak të theksuara.
Poret e zgjeruara të lëkurës
Nëse keni pore të zgjeruara në fytyrë, mund t’i zbusni ato me ndihmën e verës së kuqe. Përzieni verë të kuqe me qumësht dhe masazhoni fytyrën një herë në javë. Poret do të duken dukshëm më të vogla.
Lëkura e thatë
Edhe lëkura e thatë mund të trajtohet me verë të kuqe. Përzieni një gotë verë të kuqe me një filxhan qumësht dhe lani fytyrën dy herë në javë. Brenda pak javësh, lëkura do të bëhet më e butë, me shkëlqim dhe kadifeje.
Largimi i nishaneve
Mos u drejtoni menjëherë trajtimeve me bazë kimike për heqjen e nishaneve. Mund të provoni të masazhoni zonën përkatëse me verë të kuqe.
Përveç efektit relaksues që një gotë verë e kuqe ka mbi organizmin, tani e dini se si pjesën e mbetur të verës ta përdorni edhe në shërbim të bukurisë suaj. /et
Negativiteti nuk është rastësi: ja pse kritika dhe mendimet e këqija peshojnë më shumë se dhjetë gjëra pozitive
Edhe pse shpesh na pëlqen të besojmë se jemi racionalë, objektivë dhe të ekuilibruar, mendja njerëzore ka një zakon të vjetër, të cilit i qëndron me kokëfortësi. Ne e vërejmë shumë më lehtë të keqen sesa të mirën. Një fjali e pakëndshme di të errësojë dhjetë komplimente. Një moment i shëmtuar mund ta ngjyrosë tërë ditën.
Në psikologji, ky model quhet paragjykim negativ.
Çfarë është paragjykimi negativ
Paragjykimi negativ është prirja e trurit tonë për të regjistruar më shpejt informacionet negative, për t’u dhënë atyre peshë më të madhe dhe për t’u ndalur më gjatë te to sesa te përvojat pozitive. Me fjalë të tjera, kritika na dhemb më fort sesa lavdërimi na gëzon.
Për këtë arsye:
kujtimet e shëmtuara mbahen mend më qartë se ato të bukurat
fyerjet qëndrojnë më gjatë se fjalët e mira
ngjarjet e këqija ekzagjerohen, ndërsa të mirat shtypen
komentet negative përjetohen si “e vërteta”, edhe kur janë të izoluara
Të gjithë e kemi përjetuar këtë. Kemi një ditë të mirë në punë, e pastaj dikush hedh një fjali të pamenduar. Dhe pikërisht ajo fjali na sillet nëpër mend për orë të tëra. Kur në shtëpi na pyesin si na shkoi dita, themi se ishte e keqe, edhe pse objektivisht nuk ishte.
Pse na ndodh kjo
Arsyeja qëndron thellë në evolucionin tonë. Dikur, aftësia për ta dalluar shpejt rrezikun bënte dallimin mes jetës dhe vdekjes. Ata që ishin më të kujdesshëm, më dyshues dhe më të përqendruar te kërcënimet kishin më shumë gjasa të mbijetonin dhe t’i përcillnin gjenet e tyre.
Truri, thjesht, ka mësuar ta marrë “të keqen” më seriozisht se “të mirën”, sepse kjo e ka mbrojtur dikur. Edhe sot, megjithëse nuk jetojmë në rrezik të vazhdueshëm fizik, ky mekanizëm vazhdon të funksionojë me të njëjtën forcë.
Si shfaqet paragjykimi negativ në jetën e përditshme
Paragjykimi negativ ndikon në shumë fusha të jetës sonë.
Në punë
Mund të marrim një vlerësim shumë të mirë për punën, por të fokusohemi vetëm te një sugjerim për përmirësim. Në vend të kënaqësisë, mbetet hidhërimi.
Në marrëdhënie
Në marrëdhënie të afërta, i vërejmë më lehtë mangësitë sesa virtytet. Një gabim i partnerit ose i kolegut mund të zbehë në mendimet tona të gjitha anët e mira që ajo person ka.
Në kujtime
Situata të pakëndshme nga shumë vite më parë ende mund të na mbulojnë me ndjenjë turpi, edhe pse të tjerët i kanë harruar prej kohësh.
Në marrjen e vendimeve
Njerëzit kanë shumë më tepër frikë nga humbja sesa gëzohen nga fitimi. Humbja e 20 eurove dhemb psikologjikisht më shumë sesa fitimi i të njëjtës shumë sjell kënaqësi.
Pse njerëzit negativë duken “më realistë”
Është interesante se informacionet negative shpesh i përjetojmë si më reale dhe më të vërteta. Lajmet e këqija tërheqin më shumë vëmendje, prandaj na duken më serioze dhe më bindëse.
Për këtë arsye, personat që vazhdimisht theksojnë problemet, rreziqet dhe “çfarë mund të shkojë keq” shpesh lënë përshtypjen se janë racionalë, depërtues ose “të sinqertë”, edhe kur e teprojnë.
Si ndikon paragjykimi negativ në marrëdhëniet me të tjerët
Paragjykimi negativ mund t’i dëmtojë seriozisht marrëdhëniet. Kur presim më të keqen, në komunikim hyjmë me mure mbrojtëse të ngritura që më parë. Atëherë lindin lehtë konfliktet, keqkuptimet dhe distanca.
Është e rëndësishme të kemi parasysh se komentet negative mbajnë një peshë emocionale shumë më të madhe sesa ato pozitive. Prandaj, një fjali e keqe mund të lëndojë më shumë sesa dhjetë të mira mund të riparojnë.
A mund të ndryshojmë diçka
Lajmi i mirë është se vetëdija për këtë model është tashmë hapi i parë drejt ndryshimit.
1. T’i kushtojmë vëmendje dialogut të brendshëm
Mënyra se si flasim me veten i formëson emocionet tona. Kur vërejmë mendime si “kjo ishte tmerr” ose “gjithmonë gjithçka është keq”, ia vlen të ndalemi dhe të pyesim veten nëse pamja është vërtet e plotë.
2. Të mësojmë t’i riformulojmë situatat
Kjo nuk do të thotë t’i injorojmë problemet, por që krahas së keqes, me vetëdije të vërejmë edhe atë që ka qenë e mirë. Ekuilibër, jo syze rozë.
3. T’i mbajmë mend me vetëdije momentet e bukura
Përvojat pozitive kërkojnë më shumë vëmendje që të “gdhenden” në kujtesë. Kur ndodh diçka e bukur, ia vlen të ndalemi aty, t’i kthehemi me mendje atij momenti dhe t’i lejojmë vetes ta ndiejmë.
4. Ta ndërpresim përtypjen e vazhdueshme të mendimeve negative
Kur e kapim veten duke menduar vazhdimisht për një situatë të pakëndshme, ndihmon një ndryshim i qëllimshëm i fokusit. Një shëtitje, muzika, një libër ose një bisedë mund të jenë një dalje e thjeshtë, por efektive.
Është e rëndësishme të kuptojmë çfarë do të thotë paragjykimi negativ
Paragjykimi negativ nuk është një e metë karakteri, por pjesë e natyrës njerëzore. Por kur nuk e njohim, ai mund t’i formësojë marrëdhëniet tona, gjendjen shpirtërore dhe mënyrën se si i shohim njerëzit e tjerë.
Kuptimi i këtij mekanizmi na ndihmon të jemi më të drejtë, ndaj vetes dhe ndaj të tjerëve. Dhe të kuptojmë se “të shikuarit vazhdimisht nga e keqja” shpesh nuk është realizëm, por një zakon i mendjes që mund të ndryshohet./et
Një studim ndërkombëtar e renditi këtë simbol të famës në fund të listës së atraksioneve botërore, duke rrëzuar mitin e glamurit që e shoqëron prej dekadash
Nëse ndonjëherë e keni imagjinuar Hollywood-in si një vend të glamurit të përjetshëm, shkëlqimit dhe magjisë filmike, ndoshta ka ardhur koha që kjo pamje të zbresë pak në tokë. Një nga atraksionet turistike më të njohura në Shtetet e Bashkuara të Amerikës është shpallur së fundmi si atraksioni turistik më i keq në botë.
Bëhet fjalë për Hollywood Walk of Fame.
Shtetet e Bashkuara të Amerikës janë plot me hite turistike – nga rrokaqiejt e Nju Jorkut dhe lokacionet e famshme nga filmat, te parqet kombëtare spektakolare, e deri te plazhet me diell të Floridës dhe Havait. Megjithatë, sipas një studimi të ri të kompanisë turistike Stasher, pikërisht Hollywood Walk of Fame ka përfunduar në fund të listës së atraksioneve më të njohura botërore, transmeton Telegrafi.
Pse u shpall më e keqja?
Studimi ka përfshirë 101 atraksione turistike më të njohura në botë. Në vlerësim janë marrë parasysh: nota mesatare në Google, siguria e destinacionit, largësia nga aeroporti, cilësia e akomodimit lokal dhe prania në rrjetet sociale, veçanërisht në TikTok.
Rezultatet treguan se popullariteti nuk garanton domosdoshmërisht përvojë cilësore. Hollywood Walk of Fame mori vlerësimin mesatar më të ulët në Google, si dhe nota shumë të dobëta për sa i përket sigurisë. Si minus shtesë përmendet edhe fakti se ndodhet rreth 37 kilometra larg aeroportit Los Angeles International Airport.
Hollywood Walk of Fame shtrihet përgjatë Hollywood Boulevard dhe Vine Street, dhe përbëhet nga më shumë se 2.800 yje të vendosura në trotuar. Çdo yll u kushtohet personaliteteve që kanë lënë gjurmë në film, televizion, muzikë, radio dhe artet skenike, si edhe emrave të rëndësishëm të historisë dhe kulturës, mes tyre edhe Neil Armstrong.
Përshtypjet e turistëve, pa iluzione
Një pamje e ngjashme vërehet edhe në Tripadvisor, ku Walk of Fame ka një vlerësim mesatar 3.4 nga pesë yje dhe renditet vetëm në vendin e 64-të ndër aktivitetet turistike në Los Angeles.
Një vizitor ka shkruar se ky vend është larg glamurit që shfaqet shpesh në filma dhe televizion, dhe se e gjithë zona i është dukur e pasigurt, ndaj nuk do ta rekomandonte për vizita me fëmijë të vegjël.
Të tjerë kanë qenë më të butë në vlerësim, por pa pritshmëri të mëdha:
“Po, është paksa e vjetruar, por nëse je turist, pse jo. Është interesante të shohësh emrat e të famshmëve dhe dyqanet e suvenireve. U pa dhe u hoq nga lista.”
Ka edhe nga ata që mendojnë se Walk of Fame ia vlen të vizitohet të paktën një herë në jetë, thjesht për simbolikën dhe faktin se prej dekadash është një nga shenjat dalluese të Hollywood-it. Megjithatë, pothuajse të gjithë bien dakord për një gjë: nuk duhet pritur një përrallë filmike. Në vend të tapetit të kuq, vizitorët përballen me një lagje mesatare urbane, me turma njerëzish dhe dyqane suveniresh të shtrenjta.
Dhjetë atraksionet turistike më të këqija në botë
Hollywood Walk of Fame, Los Angeles, SHBA
Dead Sea
Grand Bazaar
Great Wall of China
Victoria Harbour
Museum of Old and New Art
Stonehenge
Disneyland Paris
Mount Kilimanjaro
Machu Picchu
Dhjetë atraksionet turistike më të mira në botë
Sagrada Familia
Colosseum
Eiffel Tower
Milford Sound
Walt Disney World
Pyramids of Giza
Christ the Redeemer
Smithsonian National Museum of Natural History
Disneyland California
Tokyo Disneyland
Popullariteti nuk garanton përvojë, dhe imazhet që shohim në filma apo rrjete sociale shpesh kanë pak lidhje me realitetin. Hollywood Walk of Fame mbetet një simbol, por gjithnjë e më shpesh, një simbol që zhgënjen ata që prisnin magji. /ET
Nga: Riley Cooper (Whitman Wire, mars 2025)
E përktheu: Jola Tasellari
Kudo dëgjojmë: Njerëzit nuk lexojnë më si dikur. Edhe pse format tradicionale të leximit mund të jenë më pak të zëshme, kultura e leximit është jo vetëm e gjallë, por edhe vitale. Ajo thjesht ka marrë forma të ndryshme nga përfytyrimi klasik i hapjes së gazetës çdo mëngjes apo leximit spontan të Lartësitë e stuhishme. Një vëzhgim të ngjashëm ka bërë edhe kolegu im Arham Khan për mënyrën se si të rinjtë i përthithin lajmet, duke theksuar se Nëse pyesni bazën tonë mediatike, arsyeja pse të rinjtë po largohen nga lajmi tradicional është sepse qenkan dembelë, të painformuar ose tepër të fiksuar pas rrjeteve sociale për t’u shqetësuar për botën reale. Kjo është kryekëput marrëzi! Për mua, e njëjta logjikë vlen edhe për librin. Narrativa se të rinjtë po i largohen letërsisë tradicionale për shkak të dembelizmit, mungesës së informacionit apo varësisë nga rrjetet sociale është e pavërtetë. Njerëzit nuk po i kthejnë shpinën leximit; përkundrazi, kultura e leximit po shndërrohet në diçka të bukur dhe të shumëllojshme, e cila gabimisht po interpretohet si e vdekur.
Edhe pse format tradicionale të leximit mund të mos jenë më aq dominuese, vetë kultura e leximit ka evoluar ndjeshëm gjatë pesë, dhjetë apo pesëmbëdhjetë viteve të fundit. Larg zhdukjes, leximi është përshtatur me mënyrat e reja të jetesës dhe teknologjitë bashkëkohore, duke krijuar forma të reja angazhimi, si rasti i botimit të librit të parë të Harry Potter në vitin 1997, i cili shiti 107 milionë kopje, duke u renditur pas The Book of Mormon (Libri i Mormonit) me 192 milionë kopje të shitura. Shpërthimi i letërsisë për të rinj (young adult) luajti një rol themelor në formësimin e klimës bashkëkohore të leximit. Pas Harry Potterit erdhën vepra si Twilight, The Hunger Games, Divergent dhe The Maze Runner, tematika e të cilave mbërtheu fort Gjeneratën Z, Milenialët dhe mjaft lexues nga brezat më të vjetër.
Mua nuk më lejuan ta lexoja The Hunger Games deri në klasën e gjashtë, pasi prindërit e mi e konsideronin të tepërt për mendjen e një 10-vjeçari idenë e disa fëmijëve, brenda një zone, duke konkurruar deri në vrasje me njëri- tjetrin. Kjo për mua ishte shkatërruese, ndaj iu drejtova librave të tjerë si Divergent, The Maze Runner dhe Twilight, për të qenë koherent me bashkëmoshatarët e mi dhe për të marrë pjesë në lojëra e debate të zjarrta në oborrin e shkollës mbi “grupet” ku përkisnim. Ditën e parë të klasës së gjashtë, mora nga biblioteka librin e parë të The Hunger Games dhe kam ndenjur tërë natën pa gjumë duke e lexuar të gjithin në një frymë. Entuziazmi për leximin që më ngjalli letërsia për të rinj ishte aq i fuqishëm, sa nuk u shua kurrë plotësisht.
Shpërthimi i letërsisë për të rinj në fillim të viteve 2010 rigjallëroi kulturën e leximit masiv. Seritë bestseller si ato të sipërpërmendura tërhoqën audienca të mëdha, duke ndërthurur temat distopike me përjetimet, dëshirat dhe ankthin adoleshent. Këta libra dominuan listat e shitjeve dhe frymëzuan edhe plot adaptime kinematografike të suksesshme, duke kultivuar një brez lexuesish të uritur për më shumë. Ndonëse kulmi i letërsisë për të rinj mund të ketë kaluar, ndikimi i saj ndihet ende. Këta libra i futën shumë lexues në një rrëfim serial dhe i çelën rrugën zhanreve të tjera letrare. Shumë prej atyre që u rritën me këtë letërsi kanë kaluar sot te letërsia bashkëkohore, fantazia, romanca apo klasikët letrarë.
Suksesi i letërsisë për të rinj tregoi gjithashtu se sa thellë rezonojnë me lexuesin temat e identitetit, rebelimit dhe marrëdhënieve njerëzore. Motivet e fuqizimit dhe qëndrueshmërisë emocionale u bënë ura lidhëse me lexuesit në mbarë botën. Autorë si Angie Thomas, me The Hate U Give, apo Elizabeth Acevedo, autorja e The Poet X, ndërthurën trajtimin e tematikave sociale me narrativën tërheqëse, duke dëshmuar se letërsia për të rinj mund t’i ofrojë njëkohësisht dhe arratisjen nga realiteti, dhe debatin kuptimplotë. Audio-librat po ashtu kanë transformuar ndjeshëm mënyrën se si konsumohet letërsia. Dikur të konsideruar si një medium “periferik”, sot ata janë jashtë mase të përhapur, dhe jo kot, por me arsye.
Platforma si Audible dhe Spotify kanë përfituar nga ky trend. Udhëtarë, sportistë, kuzhinierë, prindër të ngarkuar, praktikisht kushdo, mund t’i drejtohet audio-librit për të shijuar një tregim pa pasur nevojë për kohë të dedikuar leximi. Kritikët debatojnë mbi faktin se dëgjimi i librave nuk “llogaritet” si lexim. Megjithatë, studimet tregojnë se audio-librat angazhojnë trurin në mënyra të ngjashme me leximin tradicional, madje edhe më efektivisht për grupe të caktuara, si personat me disleksi, ata që lexojnë në një gjuhë që nuk e kanë amtare. Për shumëkënd, audio-librat kanë ringjallur kënaqësinë e rrëfimit.
Industria e audio-librit ka nxitur edhe inovacion në performancë. Narratorë të talentuar si Bahni Turpin dhe Jim Dale i kanë dhënë jetë personazheve përmes interpretimit vokal dinamik, duke krijuar përvoja të jashtëzakonshme. Efektet zanore, muzika dhe interpretimet me shumë zëra e kanë pasuruar më tej këtë formë leximi. Pastaj, ca njerëz thjesht preferojnë audio-librat. Së fundmi dëgjova librin Big Swiss, të cilin e shijova shumë më tepër sesa do ta kisha lexuar në tekst, falë theksit zviceran të personazhit kryesor, qenit dhe efekteve zanore që shoqëronin veprimet.
Edhe industria e librave komikë vijon të rritet. Sipas Business Insider, shitjet e librave komikë, përfshirë romanet grafike, numrat individualë dhe komiket digjitale, arritën në 2.075 miliardë dollarë në vitin 2021, një rritje prej 62 përqind krahasuar me vitin paraardhës dhe 70 përqind krahasuar me 2019-ën. John Jackson Miller, themelues i Comichron, theksoi se botuesit fituan më shumë nga përmbajtja e komikut sesa në çdo vit tjetër. Komunitetet e fan fiction-it ilustrojnë gjithashtu evolucionin e peizazhit të leximit. Platforma si Archive of Our Own (AO3) dhe FanFiction.net u kanë dhënë fansave mundësinë të zgjerojnë universet letrare të dashura, duke krijuar përmbajtje dinamike që mban lexuesit të angazhuar. Për shumëkënd, fan fiction-i shërben si hyrje në botën e rrëfimit dhe si nxitje për kreativitet e debat.
Në kundërshtim me parashikimet se libraritë do të zhdukeshin në epokën digjitale, libraritë duket sikur kanë rilindur. Ekspozime të kuruara, ambiente intime dhe aktivitete komunitare i kanë shndërruar libraritë në qendra kulturore. Rrjetet sociale si TikTok (veçanërisht prej #BookTok) kanë ndikuar ndjeshëm në rritjen e shitjeve, duke kthyer tituj të panjohur në fenomene virale. Lexuesit sot kanë po aq gjasa ta zbulojnë librin e radhës përmes një rekomandimi në TikTok sa nga një kritik letrar; një demokratizim i kulturës së librit që vlerëson lidhjen emocionale mbi elitizmin intelektual. Libraritë janë përshtatur me këto preferenca, duke ofruar hapësira për klube leximi, takime me autorë dhe workshop-e. Përzgjedhjet e kuruara nga autorë të ndryshëm kanë zgjeruar përfaqësimin në letërsi, duke reflektuar më mirë identitetet dhe përvojat e lexuesve. Libraritë po shndërrohen në “hapësira të treta”. Siç shprehet Courtney Stookey, pronare e Lovebound Library në Salt Lake City: Doja që të ishte një hapësirë e sigurt ku çdokush, pavarësisht nëse lexon 300 libra në vit apo nuk ka prekur kurrë një roman, të ndihet i mirëpritur.
Ky transformim pasqyron një prirje më të gjerë: Leximtarët po i përqafojnë librat gjithnjë e më shumë si argëtim, jo vetëm si përfitim intelektual. Letërsia e njohur nuk ka më nevojë të mbrojë veten ndaj pretendimeve se vlen më pak; lexuesit janë të lirë të shijojnë atë letërsi që u flet më fort.
Nga ana tjetër, letërsia eskapiste po popullarizohet vitet e fundit. Në një kohë trazirash sociale dhe politike, lexuesit i janë kthyer romancave, fantazive dhe mistereve, për të gjetur aty prehje. Këto zhanre ofrojnë zgjidhje të kënaqshme dhe tema frymëzuese, si një strehë në kohë të pasigurta. Leximi është bërë “chic”. Estetika e Instagram-it me rafte librash të kuruara, romane të shënjuara dhe kënde leximi të rehatshme, e ka kthyer kulturën e librit në një trend vizual. Lexuesit ndajnë me krenari blerjet e tyre, objektivat e leximit dhe përshtypjet onlajn, duke ndërthurur rrjetet sociale me përfshirjen tradicionale letrare. Aty ku leximi dikur shihej si veprimtari vetjake, sot ai është thellësisht social. Klubet e leximit, sfidat onlajn dhe rrjetet sociale nxisin lexuesit të ndajnë përvojat dhe mendimet. Për dekada, leximi mbarti një ngjyrim elitist: “Lexuesit seriozë” pritej të merreshin me klasikë, filozofi apo letërsi të “fortë”. Ky qëndrim përjashtoi shumë lexues potencialë. Sot, kjo mendësi po zbehet. Pranimi i leximit si formë argëtimi ka krijuar një hapësirë më gjithëpërfshirëse, ku zhanret dhe romanet grafike vlerësohen njësoj.
Lexuesit nuk ndihen më të detyruar të lexojnë tërë veprën e një autori apo të qëndrojnë te titujt e kanonit letrar. Eksplorimi i zhanreve të ndryshme, interesave dhe kënaqësive e ka bërë leximin më të prekshëm dhe më të gëzueshëm. Edhe institucionet e arsimit po i përshtaten këtyre ndryshimeve kulturore. Shkollat po përfshijnë gjithnjë e më shumë zhanre të ndryshme, romane grafike dhe letërsi bashkëkohore në kurrikula, për të angazhuar lexuesit që hezitojnë. Duke legjitimuar letërsinë “në modë” si letërsi të vlefshme, ata po nxisin përvoja pozitive leximi që krijojnë marrëdhënie afatgjata me letërsinë.
Në këtë peizazh dinamik, një gjë mbetet e paprekur: dëshira njerëzore për t’u lidhur përmes rrëfimit. Qoftë i dhënë pas një romani, duke dëgjuar një audio-libër apo duke shfletuar një Webtoon, lexuesi vijon të kërkojë narrativa që e frymëzojnë, ngushëllojnë dhe sfidojnë. Kultura e leximit nuk po zhduket. Ajo po lulëzon në forma të reja dhe të papritura. /Gazeta “ExLibris”/
Studiuesit identifikojnë dhjetëra metabolite dhe krijojnë një “nënshkrim” biologjik që parashikon rrezikun e sëmundjes, përtej faktorëve tradicionalë
Studiues nga Mass General Brigham dhe Albert Einstein College of Medicine kanë identifikuar se metabolitet, molekula të vogla në gjak që krijohen gjatë metabolizmit, lidhen me rrezikun e zhvillimit të diabetit të tipit 2 në të ardhmen. Ata po ashtu kanë zbuluar faktorë gjenetikë dhe të stilit të jetesës që mund të ndikojnë në këto metabolite. Përveç kësaj, kanë zhvilluar një nënshkrim që parashikon rrezikun e ardhshëm për diabet të tipit 2, përtej faktorëve tradicionalë të rrezikut. Rezultatet e studimit janë publikuar në revistën Nature Medicine.
Gjatë analizimit të metaboliteve, u vërtetua se 235 prej tyre kanë lidhje me rrezik më të lartë ose më të ulët për zhvillimin e diabetit të tipit 2.
Diabeti është një sëmundje metabolike që është në rritje në mbarë botën, dhe më shumë se 90 për qind e rasteve janë diabet i tipit 2, ku trupi nuk reagon në mënyrë efikase ndaj insulinës. Në studimin e ri, studiuesit ndoqën 23.634 persona me prejardhje të ndryshme etnike, në 10 grupe prospektive, me ndjekje deri në 26 vjet. Këta persona, në fillim të studimit, nuk kishin diabet të tipit 2. Ekipi analizoi 469 metabolite në mostrat e gjakut, si dhe të dhëna gjenetike, dietike dhe të stilit të jetesës, për të parë se çfarë lidhjeje kanë me rrezikun e zhvillimit të diabetit të tipit 2. Nga metabolitet e analizuara, u konstatua se 235 lidhen me rrezik më të madh ose më të vogël për zhvillimin e diabetit të tipit 2, prej të cilëve 67 ishin të zbuluar për herë të parë.
Ushqyerja, stili i jetesës dhe ndikimet gjenetike
– “Është interesante se zbuluam që faktorët e ushqyerjes dhe të stilit të jetesës mund të kenë ndikim më të fortë te metabolitet e lidhura me diabetin e tipit 2 sesa te metabolitet që nuk lidhen me sëmundjen. Kjo vlen veçanërisht për obezitetin, aktivitetin fizik dhe konsumimin e ushqimeve dhe pijeve të caktuara, si mishi i kuq, perimet, pijet e ëmbëlsuara dhe kafeja ose çaji. Gjithnjë e më shumë prova tregojnë se këta faktorë ushqimorë dhe të stilit të jetesës lidhen me rrezik më të lartë ose më të ulët për diabet të tipit 2. Studimi ynë tregoi se metabolite specifike mund të veprojnë si ndërmjetës potencialë, duke i lidhur këta faktorë me rrezikun e diabetit të tipit 2”,shprehet një nga autorët e studimit, Jun Li, profesor dhe epidemiolog në Mass General Brigham Department of Medicine.
U vërtetua gjithashtu se metabolitet e lidhura me diabetin e tipit 2 janë të ndërlidhur gjenetikisht me karakteristika klinike dhe tipe indesh që janë relevante për sëmundjen. Për më tepër, ekipi shkencor zhvilloi një nënshkrim unik prej 44 metabolitesh, i cili përmirëson parashikimin e rrezikut të ardhshëm për diabet të tipit 2.
Megjithëse këto gjetje të reja ofrojnë njohuri të rëndësishme, studiuesit theksojnë se nevojiten studime shtesë eksperimentale dhe prova klinike për të konfirmuar shkakësinë e këtyre lidhjeve dhe për të sqaruar se si këto rrugë metabolike kontribuojnë në zhvillimin e diabetit të tipit 2. Një kuptim më i mirë i rrugëve biologjike që qëndrojnë pas sëmundjes, siç theksojnë ata, mund të ndihmojë në zhvillimin e trajtimeve të reja. /et
Një shqetësim i ri ka dalë në pah lidhur me martesat midis qytetarëve të Malit të Zi dhe grave nga Shqipëria.
Në disa mesazhe në rrjetet sociale, disa gra paraqiteshin si “ofertë” për martesë, duke nxitur dyshime për ndërmjetësime të paligjshme.
Policia malazeze ka deklaruar se nuk ka informacion zyrtar për raste të tilla dhe nuk ka pasur raportime që tregojnë përfshirjen e paligjshme të ndërmjetësve.
Sipas Kodit Penal të Malit të Zi, trafikimi i njerëzve dhe shfrytëzimi për qëllime martesore konsiderohen vetëm në rastet kur ekzistojnë detyrim, kërcënim, mashtrim ose shfrytëzim, shkruan vijesti.me.
Sipas të dhënave nga disa komuna, brenda dy viteve të fundit janë regjistruar 16 martesa midis qytetarëve të Malit të Zi dhe shtetaseve shqiptare, me numrin më të madh në Ulqin. Megjithatë, nuk dihet nëse këto martesa janë bërë në kushte të paligjshme apo nën ndonjë formë shfrytëzimi.
Drejtuesja e Qendrës për të Drejtat e Grave, Maja Raiçeviq, ka theksuar se reklamat ku gratë paraqiten si mallra janë shqetësuese dhe thekson se shteti ka detyrimin të parandalojë dhe ndëshkojë çdo formë dhune apo shfrytëzimi në martesa. Ajo shton se gratë nuk duhet trajtuar si objekte dhe se shteti duhet të reagojë ndaj çdo indikacioni të ndërmjetësimeve të paligjshme.
Gazeta Vijesti gjithashtu ka rikujtuar se në vitin 2017 disa burra nga Mali i Zi ishin mashtruar nga persona që pretendonin se do të organizonin martesat me gra shqiptare, duke u kërkuar pagesa të konsiderueshme për shërbime që nuk u realizuan.
Me gjithë këto shqetësime, autoritetet malazeze insistojnë se deri më tani nuk ka fakte konkrete që tregojnë për ndërmjetësime të paligjshme, por rastet e dyshuara duhet të hetohen dhe ndiqen nga prokuroria kompetente nëse paraqiten denoncime të reja. /ET
apet mundësia për të rezervuar një dhomë në hotelin e parë në Hënë – pagesa paraprake 1 milion dollarë.
Një startup me bazë në Kaliforni po sjell një ëndërr të shkencës-fantastikës në realitet: një hotel në Hënë.
Kompania GRU Space, e themeluar nga Skylar Chan, ka nisur të pranojë depozita deri në 1 milion dollarë për ata që duan të jenë ndër udhëtarët e parë që do të qëndrojnë në sipërfaqen hënore.
Hoteli i parë në botë në Hënë pritet të hapë dyert deri në vitin 2032, megjithëse çmimi përfundimtar i dhomave ende nuk është konfirmuar, por pritet të kalojë 10 milionë dollarë.
Pagesa paraprake mund të jetë midis 250 mijë dhe 1 milion dollarë, sipas paketës së zgjedhur, raporton odditycentral.
GRU Space ka një qasje të veçantë ndaj ndërtimit: në vend që të transportojë materiale të rënda nga Toka, kompania planifikon të përdorë robotë dhe blloqe të krijuara nga dheu hënor për të ngritur strukturat e hotelit, të përshtatura për kushtet ekstreme të Hënës.
Nëse gjithçka shkon sipas planit, ndërtimi i hotelit do të fillojë në vitin 2029, duke shënuar një hap historik në turizmin hapësinor dhe duke ofruar mundësinë e rrallë për një eksperiencë unike në një planet tjetër. /et
Login
