Pretendimi: Baba Vanga ka parashikuar një profeci aliene që mund të ndryshojë botën në vitin 2026

Verdikti: E paprovuar

————————————————————–

Teksa afrohet fundi i vitit dhe fillimi i një tjetri portalet shqiptare kanë nisur të riciklojnë titujt alarmantë për profecitë e ndryshme mbi vitin që na pret, përfshi ato që pretendohet se vijnë nga ‘parashikuesja’ bullgare Baba Vanga.

Megjithatë, lexuesit nuk duhet të alarmohen.

Baba Vanga, një grua e verbër dhe gjysëm analfabete nga Bullgaria, vdiq në 1996 pa i shkruar parashikimet e saj. Kjo ia lehtëson punën atyre që duan t’i atribuojnë asaj lloj-lloj parashikimesh. Duke qenë se nuk ka prova me shkrim për parashikimet e saj, zonja Vanga mund të detyrohet të thotë çfarë të dojë çdokush.

Gazeta bullgare 24 Chasa botoi në 2010 një artikull që përgënjeshtron një sërë parashikimesh që i atribuohen gabimisht Baba Vangës. Të afërm dhe miq të saj thanë për gazetën se Vanga njihej si parashikuese në komunitetin e saj për këshillat që ajo i jepte atyre që e vizitonin, por ajo nuk kishte parashikuar ndonjëherë katastrofa dhe luftëra botërore. 

Sipas miqve të saj, ajo fliste rrallë për politikën dhe nuk mendonte për fundin e botës. “Ajo ishte optimiste, i shihte gjërat e këqija, por gjithmonë jepte këshilla se si të jetoje më mirë.”

Sipas rrethit të afërt të Baba Vangës, parashikimet e saj sensacionaliste si ato për luftëra apo fatkeqësi natyrore janë shpikur ose ekzagjeruar pas vdekjes së saj. “Tani është e lehtë, Vanga nuk është më, kështuqë nuk mbrohet dot. Ata i venë lloj-lloj budallëqesh në gojë,” tha mikja e saj Boyka Kostadinova.

Sipas një raportimi nga Colitco, akademikja dhe ekspertja e Baba Vangas, Viktoria Vitanova-Kerber tha: “Ajo nuk ishte dikush që mbante ditarë ose regjistronte profecitë e saj. … Nuk ka pothuajse asnjë të dhënë të shkruar për atë që ajo tha në të vërtetë, duke e bërë të pamundur verifikimin e këtyre pretendimeve.”

Colitco vijon:

“Pra, nëse nuk ka të dhëna zyrtare, nga kanë ardhur këto parashikime? Vitanova-Kerber beson se shumë nga këto pretendime rrjedhin nga njerëzit që e vizituan Baba Vangën kur ajo ishte gjallë.

Vite më vonë, këta individë kujtojnë detaje të reja, duke thënë: “Oh, ajo më tha këtë dhe atë”, shpjegoi ajo. Për shembull, nëse Baba përmendi “një sëmundje të madhe” gjatë një leximi, njerëzit tani mund të supozojnë se ajo po parashikonte COVID-19. 

Mbesa e Baba, e cila jetoi me mistiken, është një tjetër burim i këtyre parashikimeve. Sipas Vitanova-Kerber, mbesa pretendon se ka shkruar disa nga profecitë e Babës, por ende nuk ka dhënë ndonjë provë. Në një intervistë të vitit 2021, ajo madje sugjeroi që Baba e kishte parashikuar COVID-19 që në vitin 1988, por deklaroi se po pret “momentin e duhur” për të nxjerrë provat.”

Këto prova të pretenduara ende nuk janë bërë publike.

Vlen të përmendet, për lexuesit që mund të jenë ende nervozë, se parashikimet që i janë atribuuar Baba Vangës për vitin 2025 përfshijnë nisjen e Luftës së Tretë Botërore dhe zbritjen e alienëve në Tokë. Deri në botimin e këtij shkrimi, fatmirësisht, asnjë prej tyre nuk është përmbushur.

The post Asnjë bazë për profecinë me alienë nga parashikuesja bullgare appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Këngëtari shqiptar nga Maqedonia e Veriut Shpat Kasapi vdiq si pasojë e vaksinës anti-Covid

Verdikti: E paprovuar

————————————————————-

Grupet anti-vaksinë vijojnë të shfrytëzojnë vdekjen e kujtdo për të pretenduar se shkaku është e ashtuquajtura ‘vraksina’ anti-Covid. Viktima më e fundit e kësaj teorie është këngëtari shqiptar Shpat Kasapi, i cili ndërroi jetë papritur më 26 nëntor 2025.

Postimi i mësipërm shoqërohet me një video ku shihet Kasapi teksa pohon se ka marrë dy doza vaksine. Megjithatë, postimi nuk sqaron se cilat vaksina, dhe nuk provon asnjë lidhje mes vaksinave dhe vdekjes.

Sipas burimeve mediatike, Shpat Kasapi u nda nga jeta për shkak të një arresti kardiak.

Sipas Qendrës amerikane për Kontrollin e Sëmundjeve, rreziku nga miokarditi dhe perikarditi pas marrjes së vaksinës anti-Covid ekziston kryesisht tek meshkujt adoleshentë dhe të rinj. Kur vdiq, Kasapi ishte 40 vjeç.

Për më tepër, rastet e miokarditit/perikarditit që janë raportuar pas vaksinimit zakonisht kanë ndodhur brenda një jave nga vaksinimi. Ataku kardiak i pësuar nga Kasapi në 2025 nuk ka gjasa të ketë ndodhur një javë pas vaksinimit.

Nuk ka prova se Shpat Kasapi vdiq si pasojë e efekteve anësore të vaksinës anti-Covid. 

Konspiracionistët anti-vaksinë kanë lidhur vdekjet e një numri personash me vaksinën anti-Covid edhe më parë. Faktoje ka përgënjeshtruar disa nga këto pretendime.

The post I pabazë fajësimi i vaksinës anti-Covid për vdekjen e Shpat Kasapit appeared first on Faktoje.al.

The post Barbullojë, aty ku përmbytja nxori zbuluar varfërinë appeared first on Faktoje.al.

Sebi Alla – Më 23 shtator, të gjithë në rresht, pas një vendimi politik të marrë nga kryeministri Edi Rama, të majtët (bashkë me të djathtët) e zgjedhur në Këshillin Bashkiak të Tiranës vendosën të shkarkojnë kryetarin Erion Veliaj, me argumentin se “ka munguar në punë më shumë se tre muaj”.

Por dy muaj pas këtij vendimi, të njëjtët këshilltarë, në këtë rast socialistët, kërkojnë që Veliaj të jetë i pranishëm në mbledhjen rutinë të përmuajshme në Këshillin Bashkiak.

Duke iu referuar neneve 58 pika 4 dhe nenit 60 të “Ligjit për Vetëqeverisjen Vendore”, këshilltarët socialistë i kërkojnë Prokurorisë Speciale dhe Drejtorisë së Përgjithshme të Burgjeve të lejojnë Veliajn të marrë pjesë në mbledhje fizikisht, ose nëpërmjet videokonferencës.

Një qëndrim më shumë se juridik shihet si politik. Politologu Ilir Kalemaj, në një reagim për Faktoje.al thotë se jemi para një anormaliteti institucional dhe imoraliteti politik.

 “Kërkesa e këshilltarëve socialistë për prezencën e Veliajt në një mbledhje rutinë vetëm 2 muaj pas shkarkimit të inicuar prej tyre me votim të hapur dhe unanim, madje pa i dhënë as të drejtën e fjalës siç u kërkua nga disa këshilltarë të opozitës, tregon qartazi dyfytyrësi dhe hipokrizi politike”, tha Kalemaj.

Kërkesa

Nisma për të kërkuar praninë fizike, ose nëpërmjet videokonferencës nga ambientet e burgut vjen pak javë pasi Gjykata Kushtetuese zbardhi vendimin ku e konsideroi anti-kushtetues si shkarkimin e Veliajt nga Këshilli i Ministrave, ashtu edhe të dekretit të presidentit për shpalljen e datës së zgjedhjeve, në një kohë kur Veliaj kishte ankimuar dekretin. Specifikisht për rolin e Këshillit Bashkiak në rastin Veliaj, Gjykata Kushtetuese gjen shkelje.

“Gjykata, me shumicë votash, vlerësoi se procedura e ndjekur në rastin konkret nga Këshilli Bashkiak dhe më tej nga Këshilli i Ministrave, duke mos e njoftuar kërkuesin, nuk ka garantuar të drejtën e tij për proces të rregullt në aspektet e së drejtës për t’u dëgjuar dhe për t’u mbrojtur”, thuhet në vendim.

Por çfarë ndryshoi që të njëjtët këshilltarë që votuan pro shkarkimit, pa e dëgjuar, tashmë kërkojnë që Veliaj të bëjë mbledhje rutinë në Bashkinë Tiranë? “…kjo tregon diletantizëm institucional, sjellje politike amatoreske dhe tregon sesi konjukturat dhe interesat meskine janë më të rëndësishme se çdo lloj bindje politike, apo qendrimi parimor”, thotë Kalemaj.

Veliaj u injorua në shtator

Ditën kur vendosej fati i qëndrimit ose jo në detyrë i Veliajt, ky i fundit  nuk u thirr të ishte i pranishëm. Mes tij dhe Këshillit Bashkiak pati disa korrespondenca. Veliaj kërkonte të ishte i pranishëm dhe të dëgjohej në këshill para se të votohej.

Megjithatë Këshilli Bashkiak në një shkresë të fundit i kërkoi që në pamundësi për të qenë i pranishëm t’i dërgonte kundërshtitë e tij me shkrim, madje në një prej korrespondencave i thuhej se: “nuk do ta pengonin për të qenë në mbledhje”, por nga ana tjetër nuk i dërguan SPAK, apo Drejtorisë së Burgjeve kërkesë për të miratuar lejimin e Veliajt për të qenë i pranishëm në mbledhje.

Gjithçka ndodhi mjaft shpejt. Më 23 shtator Veliaj shkarkohet nga Këshilli Bashkiak i Tiranës dhe vetëm dy ditë më vonë në mbledhjen e parë të qeverisë së re kryeministri firmos shkarkimin e tij.

Po në mënyrë të “përshpejtuar” kreu i shtetit Bajram Begaj shpall dekretin për zgjedhjet e pjesshme lokale në gjashtë bashki, përfshi edhe Tiranën.

Procedurat e ndjekura, por edhe referimet ligjore që u përdorën për shkarkimin e Veliajt dhe më pas shpalljen e datës së zgjedhjeve nga dekreti presidencial u konsideruan të paligjshme nga Gjykata Kushtetuese.

Tashmë aktorët kryesorë që hapën udhën për “procesin administrativ Veliaj”, ndryshojnë qëndrim dhe tashmë kërkojnë leje që Veliaj të marrë pjesë në mbledhjen e Këshillit Bashkiak që mbahet një ose më shumë herë në muaj.

“Në rastin konkret siç ka ndodhur rëndom kemi të bëjmë me imoralitet politik. Kësisoj sundimi i ligjit çalon, institucionet ngelen të brishta, urdhrat politike marrin përparësi dhe linjat ndarëse mes autonomisë vendore dhe pushtetit qëndror ekzekutiv shuhen plotësisht”, thotë Kalemaj.

The post “Imoralitet politik”, socialistët që e shkarkuan kërkojnë Veliajn në mbledhje rutinë appeared first on Faktoje.al.

Mes vetmisë dhe skamjes

Zërat e padëgjuar të pensionistëve në Shqipëri

Shqipëria po zbrazet nga të rinjtë. Në fshatra dhe qytete gjen të moshuar që ngrysin ditët e pleqërisë në vetmi duke u përpjekur të shtyjnë ditët. 

Faktoje ju zjell zërat e padëgjuar të pensionistëve dhe luftën e tyre të përditshme me jetën. Në rubrikën më të re “Përmes Fotografive“ gazetarja Esmeralda Topi dhe fotografi Atdhe Mulla kane takuar disa të moshuar që rrëfejnë luftën me vetminë, sëmundjet por edhe çmimet e kripura.

Esmeralda Topi dhe Atdhe Mulla

‘Pensioni më shkon për ilaçe’

Ditën që i bujtëm në apartamentin e saj pranë Mozaikut të Tiranës, Sanije Gashi kishte marrë pensionin. Ashtu si 767 mijë pensionistët e tjerë në të gjithë vendin, ishte kurioze të shihte se sa para do të merrte nga indeksimi 8.6% që qeveria i bëri pensioneve këtë tetor.

‘Kam punuar 35 vite në shtypshkronjë dhe marr 190 mijë lekë (të vjetra) në muaj’ – tha 77 vjeçarja duke theksuar se ‘nga këto 150 mijë i duheshin për ilaçe.’

Sanija ka kaluar ishemi celebrale që i ka lënë pasoja të rënda në shëndet, por është e detyruar të mbahet në këmbë duke i shërbyer vetes dhe të shoqit të sëmurë.

‘Kam dy fëmijë, një djalë dhe një vajzë. Janë të martuar. Vajzën e kam larg, vjen njëherë në tre katër ditë se aq ka mundësi. Ndërsa djali nuk na flet prej 20 vitesh.’- rrëfen gjithë trishtim Sanija duke përsëritur si refren këtë fjali:

‘Nuk fajësoj as djalin as nusen. Të tjerë njerëz ma kanë fajin…’

Në mungesë të fëmijëve, ajo i shërben Sadriut për të cilin thotë se ka 12 vite që vuan nga probleme të shëndetit mendor. Kanë bashkë gjysmë shekulli martesë ndaj Sanija është e bindur se i shoqi e ka ‘hallall’ përkujdesjen e saj.

‘Ngrihem shumë shpesh natën që i shërbej tim shoqi dhe nga problemet që kam jam rrëzuar më shumë se 19 herë. Falë zotit nuk kam thyer ndonjë kockë.’

Mirëpo, shenjat e rrëzimit të fundit i ka ende të dukshme në trup.

‘Sikur të mos mjaftonin të gjitha këto, kam bërë katër herë ndërhyrje në zemër.’, vazhdon Sanija, dhe na tregon një për një të gjitha ilaçet që i duhen për vete dhe të shoqin.

‘Vetëm kjo kutia që i ble Sadriut për të ushqyer trurin bën 25 mijë lekë.’, veçoi ajo nga komodina e mbushur me ilaçe sikur të ishte një mini farmaci.

E vetmja mbështetje financiare që çifti i të moshuarve ka janë pensionet. Të dy bashkë marrin 49,000 lekë çdo muaj. Por pasi shlyejnë detyrimet mujore ndaj shtetit dhe blenë ilaçet që ju nevojiten, çiftit Gashi ju mbeten shumë pak lekë për të kaluar muajin.

‘Pa u rritur çmimet dhe nuk e përballoja dot muajin, tani jo e jooo. Shkoj e marrim ushqimin çdo muaj tek mensa sociale. S’kam as takat, as lekë.’

Sanija dhe Sadriu janë vetëm dy nga 90 mijë të moshuarit e vetmuar në Shqipëri.

‘Prisja të merrja pensionin pastaj do ikja…’

Në fshatin Shënepremte të Divjakës jeton e vetme Kaleme Dardha. Duke u gdhirë 6 tetori, 82 vjeçarja u dhunua barbarisht nga dy të rinj të fshatit që i grabitën shtëpinë.

‘Shteti dhe qeveria t’i dënojë, e të verë dorë’, lutet ajo më lot në sy, teksa shënjat e dhunës i ‘ulërasin’ syve tanë…

Si çdo vit, edhe këtë vjeshtë-dimër nënë Kaleme do të shkonte në Itali tek të bijat, por lajmi i ‘rritjes së pensioneve’ e mbajti në fshat një muaj më shumë.

‘Prisja të merrja pensionin pastaj do ikja… isha kurioze se sa më ishte rritur se dëgjuam në lajme. Ata masakrenjtë, siç duket kanë menduar se unë nuk isha në shtëpi dhe kur I kapa gafil më dhunuan, e ça s’më panë sytë…’, rrëfen e tmerruar ajo.

82 vjeçarja ka dalë në pension të parakohshëm dhe merr 18,000 lekë në muaj por ndryshe nga shumë të moshuar të tjerë, ajo gjen mbështetje financiare nga të dy vajzat.

‘Nuk më mungon asgjë, s’më lënë gjë mangët. Por atje (Itali) nuk më rrihet, dua shtëpinë time në fshat. Këtu gjej rehat…po tani si do t’ia bëj?!’ ngre supet duke sjellë nëpërmend ndodhinë e tmerrshme të dhunimit dhe grabitjes nga dy të rinjtë e fshatit.

I gjithë fshati është tronditur nga kjo ngjarje e rëndë, por ndjesitë më të forta I gjetëm veçanërisht tek të moshuarit e tjerë të vetmuar të fshatit.

‘S’ishte parë e dëgjuar kjo që të dhunohej një plakë kështu… Merr çke për të marrë dhe lërë plakën e gjorë. Na ka zënë frika të gjithëve…’, thotë një familjare e nënë Kalemes që gjetëm në shtëpi.

‘Punoj tokën se s’më del hesapi’

Edhe në fshatin Shënepremte, si në çdo zonë tjetër rurale të Shqipërisë jetojnë më shumë të moshuar, sepse të rinjtë kanë emigruar. Skënder Çokun e gjetëm duke punuar tokën pranë një vile me tre kate.

‘Kjo është shtëpia e vajzës që kujdesem që kur kanë ikur në Gjermani.’, na tregon 71 vjeçari.

Skënderi ka punuar kuzhinier, ka vetëm 6 vite që ka dalë në pension dhe merr 15,700 lekë në muaj.

‘60 mijë lekë në muaj unë i dua ilaçe se vuaj nga tensioni dhe diabeti. Ndaj punoj tokën këtu, mbjell për veten time se s’më del hesapi’, vijon më tej ai.

Parcelën e tokës e ka mbjellë me perime dhe fruta të ndryshme ndaj shumicën e kohës e kalon aty duke u kujdesur që të marr frytet e të mbjellave.

‘Gjithsesi, mos të kishim fëmijët do kishim vdekur’, thotë ai me një buzëqeshje të embël në fytyrë, si për të na vërtetuar se edhe puna me tokën nuk i mjafton për të jetuar siç duhet.

‘Kujdesem për nipin’

Jo të gjithë pensionistët kanë dalë ‘zyrtarisht’ në pension. Ndryshe nga Skëndëri që në pension kujdeset për një shtëpi bosh, të tjerëve ju buçasin shtëpitë nga zërat e fëmijëve.

Bujar dhe Shpresa Luga janë dy pensionistë nga Tirana. Ata kanë më shumë se një dekadë që kanë dalë në pension.

‘Tani kemi një punë tjetër part time, mbajme nipërit.’, tregon Bujari duke shtyrë në lisharëse nipin e tij 2 vjeç.

‘Vajzat na kanë gëzuar me katër nipër të mrekullueshëm. Ne i ndihmojmë deri sa vijnë nga puna, duke u kujdesur për ta.’, thotë Shpresa teksa na tregon në telefon një fotografi të shkrepur së fundi më të katër djemtë e vegjël.

‘A nuk janë të mrekullueshëm?! Këta na shtojnë jetën. Bashkë me gjyshërit e tjerë i mbajmë në shtëpi deri sa arrijnë moshën e kopshtit, pastaj shkojnë atje me fëmijët’, tregon Shpresa dhe kthehet nga i shoqi duke shtuar: ‘më ndihmon edhe Bujari, kujdesemi të dy’.

Bujari është 75 vjeç, ka punuar gjithë jetën shofer dhe vitet e punës i janë shpërblyer me 23,000 lekë pension.

‘Kam punuar shofer që në kohën e komunizmit për një ministër shumë të rëndësishëm të kohës’ na tregon ai duke shtuar me shpoti ‘po pastaj kalova tek sporti deri sa dola në pension se ministri doli armik.’ 

Edhe Bujarin me Shpresën i ndihmojnë financiarisht të bijat, por ndryshe nga pensionistët e tjerë ata janë të lumtur që ndihmën ua shpërblejnë duke u kujdesur për fëmijët e tyre.

‘Nuk duhet të ketë pension nën 22 mijë lekë’

Faik Xhani është ish mësues nga Mati që prej vitesh drejton Shoqatën e “Pensionistëve të Shqipërisë”. 76 vjeçari i njeh mirë problemet e shtresës që përfaqëson dhe përpiqet të mbrojë me sa ka mundësi.

‘Të moshuarit janë me sëmundje, ju duhen lekë për ilaçe, për ushqim, për drita, ujë, telefon…Mishin e kanë harruar se çfarë është. Po rrofshin emigrantet, shyqyr që janë fëmijët se do hanim njëri- tjetrin’, pohon ai ndërsa komenton me ironi edhe indeksimin e fundit të pensioneve.

‘I çorodisin pensionistët me indeksime ndërkohë që ne i rropëm fëmijët po i lëmë fukarenj’

Faiku numëron 42 vite punë por shteti e shpërblen çdo muaj me 17,000 lekë pension. Ndërkohë që sipas tij, pensioni minimal duhet të nis nga 22 mijë lekë në muaj.

‘Këto janë parlamentarë xhepash, jo shërbëtorë të popullit.’ thotë Faiku, teksa na tregon shpenzimet minimale që i duhen një pensionisti çdo muaj (të detajuara në një bllok shënimesh).

‘Çuditem si s’ju bie mendja për ne?! I sheh këta pensionistët italianë që vijnë vërdallë nëpër Tiranë si turistë? Mua s’më del pensioni për të pirë një kafe çdo ditë në qendër të Tiranës, jo më të shëtis botën’, thotë ai ndërsa na rastisi të kalojmë përmes një grupi turistësh të huaj në kryeqytet.

Jeta e pensionistëve në Shqipëri ndryshon shumë nga ajo e pensionistëve që përmend Faiku. Pensionistët në Shqipëri e vuajnë rritjen e çmimeve më shumë se sa pjesa e tjetër e popullatës, pasi ato pak të ardhura që marrin i shpenzojnë në blerjen e ushqimeve, që zënë thuajse 60% të shpenzime mujore. Referuar të dhënave nga Instituti i Sigurimeve Shoqërore pensioni mesatar mujor në qytet rezulton 17,350 lekë, ndërkohë që pensioni mestar mujor në fshat është 10,349 lekë. Dhe përtej propogandës për rritje pensionesh, e vërteta është se nga 1 tetori, pensioni mesatar në qytet u shtua vetëm 1,500 lekë nga indeksimi ndërsa pensioni mesatar në fshat vetëm 890 lekë.

‘Më i lartë tensioni se sa pensioni’

Një nga kategoritë më të keqpaguara pas daljes në pension janë minatorët. Ndryshe nga të tjerët që ankohen nën zë, ata prej katër javësh, po protestojnë në hyrje të parlamentit në përpjekje për t’i rikujtuar ligjvënësve të majtë të mbajnë premtimin e dhënë prej një dekade, miratimin e statusit të minatorit.

Mëngjesin e cdo të enjte dhjetra minatorë dhe ish minatotrë i drejtohen Kuvendit me thirrje dhe pankarta nëpër duar me shpresë se një ditë zëri i tyre do të dëgjohet. 

“ Kam punuar 16 vite minatorë në Qafën e Barit, në Munellë. Sot marr 222 mijë lekë( të vjetra).”, thotë i zhgënjyer ish minatori Mark Gjergji.

“ Ndihem i nëpërkëmbur nga qeveria. Këta gjejnë para të rrisin pagat e tyre dhe kanë vite që mbajnë peng statusin tonë. Pensioni mesatar i një minatori sot është 250 mijë lekë të vjetra, por ne kërkojmë që të mos ketë pension nën 405 mijë lekë për minatorët.”, shton më tej ai.

Protestat e tyre nuk i kanë shqetësuar parlamentarët të cilët zbresin nga makinat luksoze dhe i drejtohen seancës së radhëstë shkujdesur. Indiferenca e tyre nuk i step minatorët, përkundrazi…  ata thonë se nuk do të dorëzohen deri sa miratimi i statusit të minatorit të futet në rendin e ditës, ndonjë të enjte. 

“Do të rrimë këtu deri sa të miratojnë statusin. Unë kam punuar 15 vite në minierë, marrë 17 mijë lekë pension. E se cdo të thotë të punosh nëntokë? Këta se dinë, as nuk duan ta dinë. Kanë vite që na premtojnë, të dyja palët.”, thotë Ymer Kadiolli, ish minator.

Sirtarëve të Kuvendit të Shqipërisë ‘fle’ prej tre vitesh një peticion me 10 mijë e 680 firma minatorësh që kërkojnë Statusin.

Përmes miratimit të Statusit të Minatorit, ata kërkojnë:

• Sigurimin e jetës për minatorët
• Rritjen e pagave dhe përfitimeve të tjera për minatorët
• Rritjen e pensioneve për minatorët
• Garantimin e kujdesit shëndetësor për minatorët dhe ish minatorët

Premtimi për “Statusin e Minatorit” është dhënë për herë të parë nga kryeministri Edi Rama në fushatën elektorale të 2009, kur ishte opozitë. Me ardhjen në pushtet, Ramës ju deshën 5 vite që të përsëriste të njëjtin premtim të cilin ende se ka mbajtur.

Mes vetmisë dhe skamjes

Zërat e padëgjuar të pensionistëve në Shqipëri

Shqipëria po zbrazet nga të rinjtë. Në fshatra dhe qytete gjen të moshuar që ngrysin ditët e pleqërisë në vetmi duke u përpjekur të shtyjnë ditët. 

Faktoje ju zjell zërat e padëgjuar të pensionistëve dhe luftën e tyre të përditshme me jetën. Në rubrikën më të re “Përmes Fotografive“ gazetarja Esmeralda Topi dhe fotografi Atdhe Mulla kane takuar disa të moshuar që rrëfejnë luftën me vetminë, sëmundjet por edhe çmimet e kripura.

Esmeralda Topi dhe Atdhe Mulla

‘Pensioni më shkon për ilaçe’

Ditën që i bujtëm në apartamentin e saj pranë Mozaikut të Tiranës, Sanije Gashi kishte marrë pensionin. Ashtu si 767 mijë pensionistët e tjerë në të gjithë vendin, ishte kurioze të shihte se sa para do të merrte nga indeksimi 8.6% që qeveria i bëri pensioneve këtë tetor.

‘Kam punuar 35 vite në shtypshkronjë dhe marr 190 mijë lekë (të vjetra) në muaj’ – tha 77 vjeçarja duke theksuar se ‘nga këto 150 mijë i duheshin për ilaçe.’

Sanija ka kaluar ishemi celebrale që i ka lënë pasoja të rënda në shëndet, por është e detyruar të mbahet në këmbë duke i shërbyer vetes dhe të shoqit të sëmurë.

‘Kam dy fëmijë, një djalë dhe një vajzë. Janë të martuar. Vajzën e kam larg, vjen njëherë në tre katër ditë se aq ka mundësi. Ndërsa djali nuk na flet prej 20 vitesh.’- rrëfen gjithë trishtim Sanija duke përsëritur si refren këtë fjali:

‘Nuk fajësoj as djalin as nusen. Të tjerë njerëz ma kanë fajin…’

Në mungesë të fëmijëve, ajo i shërben Sadriut për të cilin thotë se ka 12 vite që vuan nga probleme të shëndetit mendor. Kanë bashkë gjysmë shekulli martesë ndaj Sanija është e bindur se i shoqi e ka ‘hallall’ përkujdesjen e saj.

‘Ngrihem shumë shpesh natën që i shërbej tim shoqi dhe nga problemet që kam jam rrëzuar më shumë se 19 herë. Falë zotit nuk kam thyer ndonjë kockë.’

Mirëpo, shenjat e rrëzimit të fundit i ka ende të dukshme në trup.

‘Sikur të mos mjaftonin të gjitha këto, kam bërë katër herë ndërhyrje në zemër.’, vazhdon Sanija, dhe na tregon një për një të gjitha ilaçet që i duhen për vete dhe të shoqin.

‘Vetëm kjo kutia që i ble Sadriut për të ushqyer trurin bën 25 mijë lekë.’, veçoi ajo nga komodina e mbushur me ilaçe sikur të ishte një mini farmaci.

E vetmja mbështetje financiare që çifti i të moshuarve ka janë pensionet. Të dy bashkë marrin 49,000 lekë çdo muaj. Por pasi shlyejnë detyrimet mujore ndaj shtetit dhe blenë ilaçet që ju nevojiten, çiftit Gashi ju mbeten shumë pak lekë për të kaluar muajin.

‘Pa u rritur çmimet dhe nuk e përballoja dot muajin, tani jo e jooo. Shkoj e marrim ushqimin çdo muaj tek mensa sociale. S’kam as takat, as lekë.’

Sanija dhe Sadriu janë vetëm dy nga 90 mijë të moshuarit e vetmuar në Shqipëri.

‘Prisja të merrja pensionin pastaj do ikja…’

Në fshatin Shënepremte të Divjakës jeton e vetme Kaleme Dardha. Duke u gdhirë 6 tetori, 82 vjeçarja u dhunua barbarisht nga dy të rinj të fshatit që i grabitën shtëpinë.

‘Shteti dhe qeveria t’i dënojë, e të verë dorë’, lutet ajo më lot në sy, teksa shënjat e dhunës i ‘ulërasin’ syve tanë…

Si çdo vit, edhe këtë vjeshtë-dimër nënë Kaleme do të shkonte në Itali tek të bijat, por lajmi i ‘rritjes së pensioneve’ e mbajti në fshat një muaj më shumë.

‘Prisja të merrja pensionin pastaj do ikja… isha kurioze se sa më ishte rritur se dëgjuam në lajme. Ata masakrenjtë, siç duket kanë menduar se unë nuk isha në shtëpi dhe kur I kapa gafil më dhunuan, e ça s’më panë sytë…’, rrëfen e tmerruar ajo.

82 vjeçarja ka dalë në pension të parakohshëm dhe merr 18,000 lekë në muaj por ndryshe nga shumë të moshuar të tjerë, ajo gjen mbështetje financiare nga të dy vajzat.

‘Nuk më mungon asgjë, s’më lënë gjë mangët. Por atje (Itali) nuk më rrihet, dua shtëpinë time në fshat. Këtu gjej rehat…po tani si do t’ia bëj?!’ ngre supet duke sjellë nëpërmend ndodhinë e tmerrshme të dhunimit dhe grabitjes nga dy të rinjtë e fshatit.

I gjithë fshati është tronditur nga kjo ngjarje e rëndë, por ndjesitë më të forta I gjetëm veçanërisht tek të moshuarit e tjerë të vetmuar të fshatit.

‘S’ishte parë e dëgjuar kjo që të dhunohej një plakë kështu… Merr çke për të marrë dhe lërë plakën e gjorë. Na ka zënë frika të gjithëve…’, thotë një familjare e nënë Kalemes që gjetëm në shtëpi.

‘Punoj tokën se s’më del hesapi’

Edhe në fshatin Shënepremte, si në çdo zonë tjetër rurale të Shqipërisë jetojnë më shumë të moshuar, sepse të rinjtë kanë emigruar. Skënder Çokun e gjetëm duke punuar tokën pranë një vile me tre kate.

‘Kjo është shtëpia e vajzës që kujdesem që kur kanë ikur në Gjermani.’, na tregon 71 vjeçari.

Skënderi ka punuar kuzhinier, ka vetëm 6 vite që ka dalë në pension dhe merr 15,700 lekë në muaj.

‘60 mijë lekë në muaj unë i dua ilaçe se vuaj nga tensioni dhe diabeti. Ndaj punoj tokën këtu, mbjell për veten time se s’më del hesapi’, vijon më tej ai.

Parcelën e tokës e ka mbjellë me perime dhe fruta të ndryshme ndaj shumicën e kohës e kalon aty duke u kujdesur që të marr frytet e të mbjellave.

‘Gjithsesi, mos të kishim fëmijët do kishim vdekur’, thotë ai me një buzëqeshje të embël në fytyrë, si për të na vërtetuar se edhe puna me tokën nuk i mjafton për të jetuar siç duhet.

‘Kujdesem për nipin’

Jo të gjithë pensionistët kanë dalë ‘zyrtarisht’ në pension. Ndryshe nga Skëndëri që në pension kujdeset për një shtëpi bosh, të tjerëve ju buçasin shtëpitë nga zërat e fëmijëve.

Bujar dhe Shpresa Luga janë dy pensionistë nga Tirana. Ata kanë më shumë se një dekadë që kanë dalë në pension.

‘Tani kemi një punë tjetër part time, mbajme nipërit.’, tregon Bujari duke shtyrë në lisharëse nipin e tij 2 vjeç.

‘Vajzat na kanë gëzuar me katër nipër të mrekullueshëm. Ne i ndihmojmë deri sa vijnë nga puna, duke u kujdesur për ta.’, thotë Shpresa teksa na tregon në telefon një fotografi të shkrepur së fundi më të katër djemtë e vegjël.

‘A nuk janë të mrekullueshëm?! Këta na shtojnë jetën. Bashkë me gjyshërit e tjerë i mbajmë në shtëpi deri sa arrijnë moshën e kopshtit, pastaj shkojnë atje me fëmijët’, tregon Shpresa dhe kthehet nga i shoqi duke shtuar: ‘më ndihmon edhe Bujari, kujdesemi të dy’.

Bujari është 75 vjeç, ka punuar gjithë jetën shofer dhe vitet e punës i janë shpërblyer me 23,000 lekë pension.

‘Kam punuar shofer që në kohën e komunizmit për një ministër shumë të rëndësishëm të kohës’ na tregon ai duke shtuar me shpoti ‘po pastaj kalova tek sporti deri sa dola në pension se ministri doli armik.’ 

Edhe Bujarin me Shpresën i ndihmojnë financiarisht të bijat, por ndryshe nga pensionistët e tjerë ata janë të lumtur që ndihmën ua shpërblejnë duke u kujdesur për fëmijët e tyre.

‘Nuk duhet të ketë pension nën 22 mijë lekë’

Faik Xhani është ish mësues nga Mati që prej vitesh drejton Shoqatën e “Pensionistëve të Shqipërisë”. 76 vjeçari i njeh mirë problemet e shtresës që përfaqëson dhe përpiqet të mbrojë me sa ka mundësi.

‘Të moshuarit janë me sëmundje, ju duhen lekë për ilaçe, për ushqim, për drita, ujë, telefon…Mishin e kanë harruar se çfarë është. Po rrofshin emigrantet, shyqyr që janë fëmijët se do hanim njëri- tjetrin’, pohon ai ndërsa komenton me ironi edhe indeksimin e fundit të pensioneve.

‘I çorodisin pensionistët me indeksime ndërkohë që ne i rropëm fëmijët po i lëmë fukarenj’

Faiku numëron 42 vite punë por shteti e shpërblen çdo muaj me 17,000 lekë pension. Ndërkohë që sipas tij, pensioni minimal duhet të nis nga 22 mijë lekë në muaj.

‘Këto janë parlamentarë xhepash, jo shërbëtorë të popullit.’ thotë Faiku, teksa na tregon shpenzimet minimale që i duhen një pensionisti çdo muaj (të detajuara në një bllok shënimesh).

‘Çuditem si s’ju bie mendja për ne?! I sheh këta pensionistët italianë që vijnë vërdallë nëpër Tiranë si turistë? Mua s’më del pensioni për të pirë një kafe çdo ditë në qendër të Tiranës, jo më të shëtis botën’, thotë ai ndërsa na rastisi të kalojmë përmes një grupi turistësh të huaj në kryeqytet.

Jeta e pensionistëve në Shqipëri ndryshon shumë nga ajo e pensionistëve që përmend Faiku. Pensionistët në Shqipëri e vuajnë rritjen e çmimeve më shumë se sa pjesa e tjetër e popullatës, pasi ato pak të ardhura që marrin i shpenzojnë në blerjen e ushqimeve, që zënë thuajse 60% të shpenzime mujore. Referuar të dhënave nga Instituti i Sigurimeve Shoqërore pensioni mesatar mujor në qytet rezulton 17,350 lekë, ndërkohë që pensioni mestar mujor në fshat është 10,349 lekë. Dhe përtej propogandës për rritje pensionesh, e vërteta është se nga 1 tetori, pensioni mesatar në qytet u shtua vetëm 1,500 lekë nga indeksimi ndërsa pensioni mesatar në fshat vetëm 890 lekë.

‘Më i lartë tensioni se sa pensioni’

Një nga kategoritë më të keqpaguara pas daljes në pension janë minatorët. Ndryshe nga të tjerët që ankohen nën zë, ata prej katër javësh, po protestojnë në hyrje të parlamentit në përpjekje për t’i rikujtuar ligjvënësve të majtë të mbajnë premtimin e dhënë prej një dekade, miratimin e statusit të minatorit.

Mëngjesin e cdo të enjte dhjetra minatorë dhe ish minatotrë i drejtohen Kuvendit me thirrje dhe pankarta nëpër duar me shpresë se një ditë zëri i tyre do të dëgjohet. 

“ Kam punuar 16 vite minatorë në Qafën e Barit, në Munellë. Sot marr 222 mijë lekë( të vjetra).”, thotë i zhgënjyer ish minatori Mark Gjergji.

“ Ndihem i nëpërkëmbur nga qeveria. Këta gjejnë para të rrisin pagat e tyre dhe kanë vite që mbajnë peng statusin tonë. Pensioni mesatar i një minatori sot është 250 mijë lekë të vjetra, por ne kërkojmë që të mos ketë pension nën 405 mijë lekë për minatorët.”, shton më tej ai.

Protestat e tyre nuk i kanë shqetësuar parlamentarët të cilët zbresin nga makinat luksoze dhe i drejtohen seancës së radhëstë shkujdesur. Indiferenca e tyre nuk i step minatorët, përkundrazi…  ata thonë se nuk do të dorëzohen deri sa miratimi i statusit të minatorit të futet në rendin e ditës, ndonjë të enjte. 

“Do të rrimë këtu deri sa të miratojnë statusin. Unë kam punuar 15 vite në minierë, marrë 17 mijë lekë pension. E se cdo të thotë të punosh nëntokë? Këta se dinë, as nuk duan ta dinë. Kanë vite që na premtojnë, të dyja palët.”, thotë Ymer Kadiolli, ish minator.

Sirtarëve të Kuvendit të Shqipërisë ‘fle’ prej tre vitesh një peticion me 10 mijë e 680 firma minatorësh që kërkojnë Statusin.

Përmes miratimit të Statusit të Minatorit, ata kërkojnë:

• Sigurimin e jetës për minatorët

• Rritjen e pagave dhe përfitimeve të tjera për minatorët

• Rritjen e pensioneve për minatorët

• Garantimin e kujdesit shëndetësor për minatorët dhe ish minatorët

Premtimi për “Statusin e Minatorit” është dhënë për herë të parë nga kryeministri Edi Rama në fushatën elektorale të 2009, kur ishte opozitë. Me ardhjen në pushtet, Ramës ju deshën 5 vite që të përsëriste të njëjtin premtim të cilin ende se ka mbajtur.

The post Mes vetmisë dhe skamjes appeared first on Faktoje.al.

test

The post test appeared first on Faktoje.al.

Nga Sebi Alla

KLSH, në një raport të hollësishëm mbi ndotjen e Liqenit Artificial në Tiranë, duke iu referuar disa analizave konstaton probleme serioze nga ngordhja e gjallesave deri në ndotjen në nivele të larta nga shkarkimi i ujërave të zeza.

Për Mit’hatin 68-vjeçar, Liqeni Artificial në kryeqytet është vendi ku ai kalon më shumë kohën sesa në shtëpinë e tij që e ka mes kaosit të trafikut, pranë Tiranës së Re. “Është si jetë e dytë këtu”-thotë ai teksa vijon-“shëtis shpesh sa të mundem, më parë edhe pëshkoja për qejf, por tani ka diçka që nuk shkon. Shoh shumë peshq të ngordhur dhe kanë vendosur tabela që nuk të lenë të peshkosh”-thotë ai për Faktoje.al, pa qenë në dijeni se aty ku ai kalon më shumë se gjysmën e ditës, po vdesin gjallesat nga ndotja e madhe, përfshi edhe peshqit. “Përmbajtja e rritur e nutrientëve (fosfateve etj.) si dhe saturimi i vogël me oksigjen, tregon se ky liqen është në gjendje eutrofike (“I sëmurë”). Përkeqësimi i kësaj gjendje do e bëjë të pamundur jetesën e gjallesave në këtë trup ujor”. Ky është një nga përkufizimet e studimit të hollësishëm të bërë për ndodtjen e Liqenit Artificial, i publikuar në një raport të Kontrollit të Lartë të Shtetit. Eksperti i mjedisit, prof Gavrosh Zela, tha për Faktoje.al se situata e ndotjes në Liqenin Artificial është shumë problematike dhe nevojitet marrja e masave të menjëhershme. “Duhet ndërprerë niveli i ndotjes kryesore që vjen nga shkarkimi u ujërave urbane të papërpunuara dhe situata duhet mbajtur në monitorim të përhershëm”-thotë Zela. Nga një vëzhgim në terren në paraditen e 29 tetorit, konstatuam me sy ndotje të theksuar, ku edhe një breshkë uji ka marrë ngjyrën e errët të ujërave të zeza që rrjedhin nga “Tirana e ngjeshur urbane”. 

Tetë pika të errëta

Në një hapësirë prej 4.5 hektarësh, Liqeni Artificial ndodhet në pozicionin gjeografik që fatkeqësisht po shërben si “vëndshkarkim i ujërave të ndotura të patrajtuara urbane (ujëra të zeza)” në tetë pika kyçe të saj. Në pjesën jugore të liqenit, ku nis Unaza e Madhe, problem janë shkarkimet e ujërave të zeza që vijnë nga zona urbane e “Liqenit të Thatë”, e mbushur me shumë pallate dhe njësi shërbimi. Ekspertët kanë konstatuar 16 pika derdhjesh të ujërave, ku në tetë prej tyre cilësohen shumë problematike, me prurje të mëdha të ujërave të ndotur. Gjithashtu edhe në pjesën veriore të liqenit, prania e disa lokaleve dhe pallateve në nisje të digës cilësohet një tjetër vatër ndotjeje. “Përmbajtja e lartë e nutrientëve dhe e ulët e oksigjenit tregon se në liqen ka derdhje të shumta, qoftë të substancave të pasura me azot dhe fosfor, qoftë edhe të substancave reduktuese, të cilat konsumojnë oksigjenin.

Gjithashtu, kur ka një akumulim të biomasës (bimësisë), pas “vdekjes” së bimëve ose algave, fillon procesi i dekompozimit, i cili kërkon oksigjen dhe çon në një ulje të përmbajtjes së oksigjenit të tretur në ujë, veçanërisht në orët e errësirës, kur fotosinteza ndalon dhe ndodh respiracioni. Kjo e bën ekuilibrin e oksigjenit një faktor delikat të cilin duhet ta monitorojmë në liqen”-citon raporti i KLSH-së në një studim më të fundit përgjatë viteve 2024-2025. “Nevojiten masa të menjhershmë, së pari duhet ndërprerja e kanalizimeve aktuale dhe të futen në sistemin e ujërave të zeza të Tiranës. Së dyti, kërkon monitorim të vazhdueshëm dhe nxitjen e bizneseve apo pjesës urbane të popullatës që të vendosin impiante të decentralizuara për trajtimin e ujërave të ndotur”-thotë prof Zela, ndërsa thekson se me situatën aktuale të ndotjes, nevoja më e madhe është mbushja me ujë të pastër të liqenit, çka mund të sillte një mundësi pastrimi dhe uljen e nivelit të ndotjes.

Analizat

Profesorë të Fakultetit të Shkencave të Natyrës u kontraktuan nga Agjencia e Parqeve dhe Rekreacionit për të kryer analiza mbi nivelin e ndotjes së ujërave të Liqenit Artificial. “Kjo dukuri (ky lulëzim algash) në Liqenin Artificial të Tiranës është pasojë dhe sinjal i ngarkesës relativisht të lartë (ndotjes) me lëndë ushqyese (azot dhe sidomos fosfor) që kanë shumë mundësi të vijnë nga ujërat e patrajtuara urbane, por jo vetëm, të cilat mund të grumbullohen në mënyrë të vazhdueshme në këtë liqen… Mbetet e ngutshme për Bashkinë Tiranë grumbullimi dhe largimi i shkarkimeve nga liqeni! Por sidomos mbetet sfidë grumbullimi dhe trajtimi i ujërave të zeza për gjithë pellgun e Tiranës, si domosdoshmëri për cilësinë e jetës për njeriun dhe për gjithë botën e gjallë”-thonë në raport ekspertët e Fakutetit të Shkencave të Natyrës. “Rritja e temperaturave dhe zvogëlimi i vëllimit të ujërave ka gjasë të përkeqësojë situatën gjatë stinës së verës.

Si rrjedhojë, kërkohet ndërhyrje e menjëhershme për të verifikuar e ndaluar të gjithë shkarkimet e ujërave të përdorura urbane, industriale, etj., që mund të vijnë si rrjedhojë e aktivitetit brenda territorit te PMLAT ose të përzierjes së jashtëligjshme të ujërave të zeza me kanalet e ujërave të bardha/ të shiut që shkarkojnë në liqen. Si rrjedhojë është e domosdoshme të kryhen analizat e ngarkesave të koliformëve fekale dhe totalë (CFU)”-theksojnë më tej ata. Sa i takon vlerësimit kimiko-biologjik, nga një sondazh i kryer nga Departamenti i Inxhinierisë Kimike në Universitetin Politeknik të Tiranës rezultoi se përmbajtja e nutrienteve në mostrat e marra në liqen, gjatë muajit janar 2025 ishte shumë e lartë. “Ujërat quhen të eutrofikuar kur përmbajtja e fosforit është 0.020 mg/L. Ndërkaq, analizat e kryera nga Universiteti Politeknik të Tiranës treguan vlera shumëfish më të larta të përmbajtjes së fosforit, rreth 0.070 mg/L. Gjithashtu, përmbajtja e oksigjenit, edhe pse në periudhë dimri, ishte me një saturim rreth 55%, vlerë mjaft e ulët për këtë periudhë. Pa dyshim, në stinën e verës, përmbajtja e oksigjenit do të jetë më e ulët dhe gjendja do të përkeqësohet”-thekson raporti, duke iu referuar përgjigjes së analizave të dala nga kampionë të ujit të marra në disa pika të Liqenit Artificial.

Përgjegjësit e (pa) përgjegjshëm

Për situatën alarmante, audituesit e KLSH-së, duke u nisur nga raportet e ekspertëve të Fakultetit të Shkencave të Natyrës, të Agjencisë Kombëtare të Mjedisit dhe të Departamenti i Inxhinierisë Kimike në Universitetin Politeknik të Tiranës, të cilët kryen analizim të thelluar për ndotjen e liqenit, kërkuan që institucionet përgjegjëse të merrnin masat e nevojshme. KLSH në raport, të cilën Faktoje e disponon të plotë, theksojnë përplasjen institucionale mes drejtorive në varësi të Bashkisë Tiranë, ku asnjëra prej tyre nuk merrte përsipër përgjegjësinë për problemin e ndotjes së theksuar të Liqenit Artificial. “Duke vlerësuar si shkaktues potencial të ndotjes prurjet e ujërave të ndotura nëpërmjet kanaleve të ujërave të shiut/ të bardha që derdhen në liqenin artificial të Tiranës, grupi i auditimit ka kërkuar një planimetri të shtrirjes së këtij rrjeti, informacion mbi gjendjen e tyre, si dhe procedurat përkatëse për pastrimin dhe mirëmbajtjen e tyre, nga strukturat e varësisë së Bashkisë Tiranë, si APR (Agjencia e Parqeve dhe Rekreacionit), UKT (Ujësjellës Kanalizimet Tiranë) dhe DPN2”-thotë raprti. Po çfarë përgjigje morën? Në shkresa të ndryshme, institucionet ia veshin përgjegjësinë njëra-tjetrës, kjo vërtetohet edhe nga dokumentacioni i mbërritur për KLSH-në. raporti.

“Për sa më sipër, APR bën me dije se nuk disponon planimetri të kanaleve të ujërave të shiut dhe se nga punonjësit e këtij institucioni, kryhet vetëm pastrimi fizik i mbetjeve të dukshme, si p.sh. gjethe, degë, materiale plastike/ plastmasi, kartona, letra, etj. Ky lloj pastrimi kryhet rregullisht në mënyrë që ato të jenë të pastra dhe të mos krijojnë problematika me reshjet e dendura. Gjithashtu edhe Drejtoria e Përgjithshme e Mirëmbajtjes, Rrugë, Ndriçim, Sinjalistikë (DNP 2), në përgjigjen e pyetësorit dërguar elektronikisht në datën 12.03.2025, bën me dije se nuk disponon hartë/ planimetri të kanaleve të ujërave të shiut, pasi liqeni i Tiranës nuk menaxhohet nga kjo drejtori. Në shkresë citohet se “nga verifikimet e kryera nga një grup i ngritur për këtë çështje rezultoi që në liqenin artificial të Tiranës nuk ka asnjë pikë shkarkimi të ujërave të shiut, pasi ato shkarkohen në kolektorët e ujërave të zeza të cilat menaxhohen nga UKT sh.a”. Ndërsa UKT, në përgjigjen e pyetësorit dërguar elektronikisht në datën 18.03.2024, shprehet se “Referuar rrjetit të largimit të ujërave të shiut ju informojmë se administrimi dhe mirëmbajtja e tyre nuk bëhet nga UKT, por nga Bashkia Tiranë nëpërmjet Drejtorisë së Përgjithshme të Rrugëve dhe Ndriçimit Publik, si dhe APR që menaxhon territorin e PMLAT”-thekson raporti.

Ndotje në çdo drejtim

Më tej KLSH shprehet se pavarësisht se në shkresat e institucioneve të varësisë së Bashkisë Tiranë dhe dokumentacionin e gjeneruar nga Agjencia Kombëtare e Mjedisit citohet se “është konstatuar se në 6 nga 8 pikat e shkarkimit të ujërave të bardha kishte rrjedhje”, asnjë nga institucionet e varësisë së Bashkisë Tiranë (që drejtpërdrejt ose tërthorazi lidhen me administrimin e atij territori, pastrimin e mirëmbajtjen së kanaleve të ujërave të shiut apo të rrjetit të kanalizimeve), nuk administron një planimetri të këtyre kanaleve të ujërave të bardha që derdhen në liqen, për të evidentuar shtrirjen dhe rrugën që kanalet ndjekin, për t’u derdhur në fund në liqen, njëkohësisht për të vlerësuar zonat urbane nëpërmjet të cilave këto kanale kalojnë dhe që mund të kenë ndërhyrje në mënyrë të jashtëligjshme duke lidhur kanalizimet e ujërave të zeza me kanalet e ujërave të shiut. Nalizimi më i fundit që i përket këtij viti rezultoi se uji i Liqenit Artificial është i ndotur rreth 50 pikë më shumë se norma, ndërsa e cilësojnë “të sëmurë” dhe në rrezik të madh që nëse nuk merren masat bimësia dhe gjallesat të zhduken, duke e kthyer në “liqe të vdekur”.

The post Studimi alarmant/ Liqeni Artificial i sëmurë, ndotje nga tetë drejtime appeared first on Faktoje.al.

“Aventurat e Super Patit” është një seri komikesh e animuar, e krijuar nga Faktoje për të luftuar dezinformimin në mënyrë kreative dhe edukative. Përmes një formati argëtues dhe vizualisht tërheqës, kjo seri sjell për herë të parë në Shqipëri një qasje inovative ndaj edukimit mediatik, me audience brezat e rinj.

Personazhet kryesore:

• Super Pati – heroina që demaskon gënjeshtrat, verifikon faktet dhe nxit mendimin kritik.
• Rrenci – antagonisti që përhap dezinformim, shtrembëron të vërtetën dhe manipulon publikun.

Qëllimi i serisë:

• Të ndihmojë të rinjtë të dallojnë lajmet e rreme.
• Të zhvillojë aftësinë për të menduar në mënyrë të pavarur.
• Të promovojë skepticizmin e shëndetshëm dhe verifikimin e informacionit.

Përmes episodeve por dhe me shumë mjete interaktive online, dy persoanzhet kanë potencial për t’u berë viral me video te shkrutra, Stickers dhe GIFF për t’u përdoruar në platformat online, quize dhe lojra, pyetje si dhe meme.

Kjo seri animacionesh shoqërohet me videot tutoriale “Hap Sytë – Kontrollo dhe ti”, të cilat ofrojnë udhëzime të thjeshta dhe të qarta për përdorimin e mjeteve online në verifikimin e:

• Fotografive dhe videove të dyshimta dhe te manipuluara
• Vendndodhjeve
• Imazheve të krijuara ose modifikuara me inteligjencë artificiale

Kjo përpjekje e Faktoje thekson rëndësinë e mendimit kritik dhe të qëndruarit skeptik dhe shërben si një mjet i fuqishëm për fuqizimin e të rinjve ndaj sfidave të infomacionit te rreme në ditët e sotme.

Me mbështetjen e CFI Media Development, kjo seri është pjesë e fushatës për të forcuar mendimin kritik tek të rinjtë në epokën digjitale. Sepse të jesh i informuar, është superfuqi!

Episodi i parë: Tablete falas nga Temu?!

04/10/2025

Zbuloje me Super Patin – heroina që nuk bie pre e rrenave online! Për herë të parë, Faktoje sjell një seri komike për të rinjtë me qëllim lufta kundër dezinformimit. Një seri komike që edukon, argëton dhe sfidon mendimin kritik.

Episodi i dytë: SuperPati shkatërron XUEX

Skemat piramidale moderne po përpiqen të mashtrojnë shqiptarët me premtime boshe për fitime të lehta. Por SuperPati nuk bie në grackë! Në serinë e re “Aventurat e SuperPatit”, heroina e Faktoje demaskon mashtrimet online dhe lufton keqinformimin me fuqi kritike

11/10/2025

The post “Aventurat e Super Patit” në Faktoje appeared first on Faktoje.al.

Gjatë fushatës për zgjedhjet vendore të 14 majit 2023, Fisnik Qosja, kandidati i koalicionit “Bashkë Fitojmë”, premtoi zgjidhjen përfundimtare të furnizimit me ujë të pijshëm për fshatrat Karpen dhe Rrakull. “Ne kemi një projekt që përfshin bashkë me Karpenin edhe fshatin Rrakull, i cili do të mundësojë furnizim 24 orë me ujë të pijshëm, aq të rëndësishëm për banorët dhe turizmin!” ,  shkruante Qosja më 3 maj 2023.

Dy vjet më vonë, realiteti në terren duket ndryshe. 

Banorët flasin

Vizita në terren në dy fshatrat tregoi një tablo të qartë të mungesës së ujit. Një zonjë nga Karpeni, që nuk pranoi të identifikohej me emër, na tregoi: “Ne ujim e marrim nga pusi që kemi në shtëpi. Atë ujë përdorim për të larë, shplarë dhe për të gatuar. Ujin e pijshëm e blejmë në dyqan”

Ajo kujtoi se dikur, shumë vite më parë, kishin pasur ujë nga rubineti, por sistemi ishte ndalur dhe nuk kishte ardhur më. Kur u pyet për premtimet e kryebashkiakut, reagimi i saj ishte i rezervuar: “Nuk marr vesh unë nga politika”

Situata nuk është ndryshe në Rrakull. Një i ri nga fshati na tha: “Unë nuk di të kemi patur ndonjëherë ujë nga ujësjellësi.” Banorët e atjeshëm gjithashtu varen nga pusët dhe uji i blerë për nevojat bazë.

Bashkia shmang përgjegjësinë

Faktoje iu drejtua Bashkisë së Kavajës me një kërkesë për informacion lidhur me këtë zotim, por përgjigjja zyrtare e shmangu përgjegjësinë nga pushteti vendor tek një tjetër institucion: Ujësjellës Kanalizime Durrës. “Janë linjat e furnizimit me ujë shumë të vjetra. Duhet t’i drejtoheni shoqërisë së Ujësjellës Kanalizimeve Durrës,” thuhej në përgjigje.

Kjo edhe pse sipas asaj që shkruante në rrjete sociale, kandidati Fisnik Qosja ishte tashmë “në dijeni për situatën e linjës furnizuese dhe tubave të ujësjellësit” në këto fshatra.

“Por ne kemi një projekt që përfshin bashkë me Karpenin edhe fshatin Rrakull”, vijonte Qosja dy vjet më parë. 

Faktoje.al dërgoi një kërkesë për informacion edhe tek Ujësjellës Kanalizime Durrës, por deri në momentin e publikimit të këtij artikulli, nuk ka marrë asnjë përgjigje.

Premtimi që synonte adresimin e një shqetësimi të madh të banorëve, rezulton se nuk u shoqërua me një plan konkret zbatimi. 

Përgjegjësia e Bashkisë në këte rast nuk mund t’i kalojë vetëm një institucioni tjetër, sidomos kur kandidati ishte i njohur me problemet e zonës dhe rrjetit ekzistues ujesjellës.

Përfundimi

Nisur nga verifikimi në terren dhe informacionet e mbledhura, premtimi i kryebashkiakut Fisnik Qosja për furnizimin me ujë të pijshëm të fshatrave Karpen dhe Rrakull deri më tani mbetet i pambajtur. Banorët vazhdojnë të varen nga pusët dhe uji i blerë, ndërsa projekti i premtuar nuk “duket” deri më sot.

The post Bashkia Kavajë la pa ujë edhe këtë vit banorët e fshatit Karpen dhe Rrakull appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Arnold Schwarzenegger kritikon Donald Trump pas samitit në Alaskë me Putin

Verdikti: E pavërtetë

Barbara Halla

Sipas një lajmi që po qarkullon në rrjetet sociale dhe portalet shqiptare, aktori i njohur amerikan Arnold Schwarzenegger ka kritikuar presidentin Trump pas takimit të këtij të fundit me presidentin rus Vladimir Putin në Alaskë me datë 15 gusht. Videoja vetë është e vërtetë, por ajo nuk është publikuar nga Schwarzenegger në gusht 2025, por në 17 korrik 2018, gjatë mandatit të parë presidencial të Trump.

Sipas postimeve në shqip, pak ditë pas takimit të Putin me Trump për të diskutuar luftën në Ukrainë, Schwarzenegger regjistroi këtë video ku e akuzon Trumpin se ishte sjellë tepër butë ndaj Putin dhe dukej sikur po bëhej gati t’i kërkonte autografin. Kjo i përputhet narrativave të ngjashme që qarkulluan pas takimit midis të dy udhëheqësve, ku Trump u akuzua nga media dhe analistët politikë se kishte dalë i humbur nga takimi me kryetarin e shtetit rus.

Megjithatë, duke verifikuar mediat sociale të Schwarzenegger dallohet që videoja nuk është bërë sivjet, por më 17 korrik 2018, një ditë pasi Trumpi takoi Putinin për një samit në Helsinki gjatë mandatit të parë të Trumpit.

Fotografi nga video 17 korrik 2018

Përgjatë këtij takimi në vitin 2018, Trump u shpreh kundër inteligjencës sekrete amerikane që kishin arritur në përfundimin se Rusia kishtë ndërhyrë në zgjedhjet elektorale të vitit 2016 përmes përdorimit të “bots” dhe strategjive të tjera kibernetike për të favorizuar pikërisht Trumpin dhe partinë republikane. Fjalimi i Trump solli reagime dhe kritika të shumta, duke përfshirë dhe videon e Schwarzenegger, e cila është rishfaqur në rrjet pa shpjegimin e duhur duke nxitur keqinterpretime pas takimit të dytë mes dy liderve, kësaj rradhe mbi luftën në Ukrainë.

The post Schwarzenegger kritikoi takimin Trump-Putin, por në vitin 2018 appeared first on Faktoje.al.

Dhjetëra ankesa dhe padi në gjykatë nga 86 komisarë që fituan gradën, por u lanë në listë pritje duke u djegur karrierën një pjese të tyre. Emërime klienteliste dhe pa gradë përkatëse në poste kyçe?

Nga Sebi Alla

Një vit pritje për tu emëruar në pozicionin e punës sikurse iu jepte këtë të drejtë grada e fituar me konkurs, por në fund, ajo që morën nga strukturat drejtuese të Policisë së Shtetit ishte lajmërimi që humbën jo vetëm punën sipas gradës, por edhe vetë gradën, duke ua hequr një yll nga supet… Dhjetëra komisarë janë djegur në një proces të dyshimtë emërimesh në strukturat e policisë, duke i detyruar disa prej tyre që t’i drejtohen gjykatës për rikthim të gradës së fituar dhe emërim në pozicionin e punës që i korrespondon këtij titulli. “Nuk është ndjekur procesi i rregullt i emërimeve pozicion pune-gradë dhe pavarësisht se jemi renditur fitues dhe kapur mbi 70 pikë, sikurse e përcakton ligji për Policinë e Shtetit, jemi shmangur padrejtësisht dhe në pozicione pune që i përket gradës komisarë janë emëruar nënkomisarë”, thotë për Faktoje.al një oficer policie, i cili konfirmon se tashmë ka hapur padi kundër Drejtorisë së Përgjithshme të Policisë me objekt: “detyrim të palës së paditur për dhënien e gradës komisar dhe pozicion të punës që i korrespondon kësaj grade”. Ndërsa Drejtoria e Përgjithshme e Policisë së Shtetit, në përgjigjen zyrtare për Faktoje.al shprehet ndër të tjera se: “…dhënia e gradës punonjësve të Policisë, në listë pritje, nuk lidhet drejtpërdrejt me renditjen”. Problematikat për emërimet e padrejta, klienteliste apo të ndikuar nga faktorë të tjerë janë ngritur edhe nga oficerë policie me gradën kryekomisarë, të cilët një pjesë prej tyre kanë parashtruar ankesa të shumta dhe më pas si mundësi të fundit shohin gjykatën.

Digj komisarin, punëso nënkomisarin

Më 26 prill 2024 pas përfundimit të procesit të konkurrimit u miratua lista e personave që fitonin gradën drejtues i parë, kryekomisar dhe komisar. Për gradën drejtues i parë nevojiteshin 12 pozicione pune, për gradën kryekomisar 200 dhe për atë komisar 320. Ndonëse në konkurs morën pjesë oficerë për fitimin e tre gradave, problematika është shfaqur kryesisht në emërime të padrejta dhe jo mbi bazën e meritokracisë për gradën kryekomisar dhe komisar. Konkretisht problem më i madh është për gradën komisar.

Sipas ligjit të Policisë së Shtetit, fitonin gradë ata që merrnin mbi 70 % të pikëve. Konkretisht, në nenin 55 të ligjit për Policinë e Shtetit në pikën 2 të saj thuhet: “Shpallen fitues vetëm aplikantët, të cilët kanë marrë një vlerësim jo më të ulët se 70% të vlerës së përgjithshme të pikëve të testimit”. Gradën e fituan 406 oficerë të cilët siguruan mbi 70 pikë nga 100 të mundshmet. Të 320 oficerët e renditur të parët u emëruan menjëherë në postet përkatëse dhe morën gradën, ndërsa pjesa tjetër prej 86 oficerëve që de facto fitonin gradën komisar kaluan në listë pritjeje, deri në hapjen e pozicioneve të punës. Edhe pse rezultoi se u hapën shumë pozicione punë për gradën komisar, emërimet janë bërë edhe me gradën nënkomisar, duke mos iu përmbajtur kriterit të pikëzimit, por edhe gradës. “Duke qenë drejtpërdrejtë të interesuar, jemi informuar se janë hapur vende të lira pune që i korrespondon gradës komisar dhe nuk jemi emëruar ne që ishin në listë pritje dhe me gradën përkatëse, por nënkomisarë”, thotë për Faktoje.al, një tjetër oficer policie, i cili tashmë shpresën e ka vetëm në vendimin gjyqësor.

Punë e “mirë” pa gradë….

Sipas rregullores, nëse brenda harkut kohor të një viti hapen pozicione pune për një gradë përkatëse, titullari është i detyruar të emërojë kandidatin me më shumë pikë në listën e pritjes dhe më pas në rend zbritës deri në plotësimin e vakancave të krijuara. “Nëse ka oficerë që s’kanë qenë në pozicione pune ekuivalente me gradën dhe janë emëruar gjatë vitit të fundit dhe kanë marrë gradë, duke anashkaluar oficerët në listë pritjeje që plotësonin kriteret, atëherë kemi shkelje dhe shpërdorim detyre”, thotë për Faktoje.al, Sadedin Fishta, kreu i Shoqatës së Punonjësve të Policisë së Shtetit. “Problemi më i madh është me gradën komisar, por kemi pasur ankesa edhe nga kryekomisarë me të njëjtat shqetësime”, pohon ai. Fishta shprehet për Faktoje.al se për këtë shqetësim të ngritur nga shumë oficerë policie ka informuar edhe kreun e Ministrisë së Brendshme Ervin Hoxha. “Pas informimit presim një reagim nga ministri pasi kjo situatë nuk mund të kalojë lehtë, pasi në mënyrë të drejtëpërdrejtë zhbën edhe konceptin e konkurrimit”-thotë Fishta. Megjithatë, emërime janë bërë edhe nga lista prej 86 kandidatëve që ishin në listë pritje, që kishin fituar gradën komisar, por edhe aty nuk është ndjekur kriteri i pikëzimit, për të kaluar nga vendi 321 dhe me emërim zbritës sipas pikëve të fituara. “Kandidatet e renditur poshtë kuotave të shpallura të lira për gradën përkatëse, që janë vlerësuar me të paktën 70% të pikëve të vlerësimit të përgjithshëm, me urdhër të Drejtorit të Përgjithshëm të Policisë së Shtetit, kanë qëndruar në listën e pritjes për fitimin e gradës, për periudhën 29.04.2024 – 28.04.2025. Referuar dispozitave ligjore në fuqi nëse brenda këtij afati nuk bëhej e mundur dhënia e gradës, punonjësi i nënshtrohet konkurrimit të radhës”, thotë për Faktoje.al Policia e Shtetit. Në këtë mënyrë, një pjese të madhe kandidatëve që ishin në listë pritjeje u është djegur fitimi i gradës, duke i detyruar që të rifuten në konkurrim. Fjalia “nëse brenda këtij afati nuk bëhej e mundur dhënia e gradës, punonjësi i nënshtrohet konkurrimit të radhës”, bien ndesh me pretendimet e ankuesve, pasi “mundësitë” për vende të lira pune që i korrespondonin gradës kanë qenë, por emërimet nuk janë kryer sipas Ligjit për Policinë e Shtetit dhe udhëzimeve përkatëse. Me tre oficerë policie që Faktoje.al komunikoi thanë se disa nga emërimet me gradën nënkomisar në pozicionet e komisarit, ku përfshihen edhe shefa krimesh shpesh nuk kanë pasur certifikatë sigurie, kanë qenë me masë disiplinore dhe nuk kanë konkurruar për gradë dhe gjithashtu nuk kanë vite pune, që të justifikojnë ligjërisht pozicionin që mbajnë.

Në gjyq për punë dhe gradë

Faktoje.al ka ndjekur problemin e emërimeve në polici prej disa kohësh dhe gjithashtu edhe proceset gjyqësore. Në një rast ku ka “padi kolektive”, gjykata administrative (shënim: Faktoje.al e disponon edhe padinë, por ruan konfidencialitetin e efektivëve), i ka kërkuar disa herë juristit që mbron palën e paditur “Drejtorinë e Përgjithshme të Policisë së Shtetit” që të vendosë në dispozicion të gjykatës emërimet përkatëse (të drejtorive vendore) përgjatë harkut kohor 29.04.2024-28.04.2025 për pozicionin e punës komisar dhe gradën përkatëse të të emëruarve. Pavarësisht kërkesave të vazhdueshme, as gjykatës nuk i është vënë në dispozicion këto emërime. “Gjatë procesit dukshëm konstatojmë shkelje në emërime, por presim vendimin përfundimtar”, thotë një nga komisarët de facto, por nënkomisar de jure për shkak të mosemërimit sipas meritokracisë. Megjithatë, Policia e Shtetit në një reagim për Faktoje.al, pavarësisht se nuk iu përgjigj pyetjes thelbësore nëse janë emëruar nënkomisarë në pozicione pune që i përket gradës komisar dhe a është zbatuar emërimi sipas pikëzimit në listën e pritjes thanë se: “dhënia e gradës punonjësve të Policisë, në listë pritje, nuk lidhet drejtpërdrejtë me renditjen. Ky proces ka synuar të sigurojë një përputhje të drejtë dhe të balancuar midis kërkesave të institucionit dhe zhvillimit profesional të punonjësve, duke ruajtur gjithmonë transparencën dhe objektivitetin në vlerësim”. Pavarësisht këtij qëndrimi, Faktoje.al ka mësuar se të 86 oficerët me gradën komisar që kaluan në listë pritje për emërim pasi dolën fitues kanë ndjekur të gjithë trajnimet e nevojshme post konkurrim për të cilët janë vlerësuar për profesionalizëm. 

Gradë e “zhgraduar”

Emërimet pa meritë në Policinë e Shtetit duket se janë një fenomen i hershëm, që herë pas here kthehet në çështje serioze, duke anashkaluar aspektin profesional dhe vendosur atë klientelist, miqësor apo deri në akuza për “korruptim në emërime”. Një fakt të tillë e pranon edhe kreu i Shoqatës së Punonjësve të Policisë së Shtetit Sadedin Fishta. Pikërisht për të shmangur “emërimet me taraf miqësor apo politik”, Gjykata e Lartë në një vendim unifikues në gusht të vitit 2021 mori vendimin që gradat nga nënkomisar deri në nivel drejtues i parë duhet t’i nënshtrohen procedurës së vlerësimit konkurrues. “Procesi i fitimit të gradave policore nga niveli “nënkomisar” deri në nivelin “Drejtues i Parë”, duhet t’i nënshtrohet domosdoshmërisht procedurës së vlerësimit konkurrues, sipas parashikimeve të neneve 50-60 të ligjit nr. 108/2014 “Për Policinë e Shtetit”. Plotësimi i kritereve formale për fitimin e gradës, si vjetërsia në gradën pararendëse dhe/ose ushtrimi efektiv i funksionit në përputhje me gradën e pretenduar, nuk mund të sjellin fitimin gjyqësisht të gradës policore, pa iu nënshtruar më parë punonjësit e Policisë së Shtetit një procesi vlerësimi konkurrues nga komisioni i gradimit”, thuhet në vendimin e Gjykatës së Lartë. Kjo çështje u mor në shqyrtim pikërisht për t’i prerë rrugë emërimeve klienteliste në Policinë e Shtetit, duke e detyruar këtë të fundit që emërimet të bëheshin mbi bazën e gradës dhe meritokracisë pas konkurrimit. Rasti i komisarëve tashmë është në duart e Gjykatës Administrative, por çështja e shkeljeve ligjore mund të kalojë edhe në denoncime për ndjekje të mundshme penale për krerët e Policisë së Shtetit për çështjen e emërimeve pa kriter në radhët e policisë.

The post Komisarë të djegur, më mirë një mik se një gradë në polici appeared first on Faktoje.al.

The post Në Elbasan digjen plehrat, në Cërrik fjalët… appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Aeroporti Nënë Tereza po organizon shitjen vjetore të bagazheve të pakërkuara për vetëm 199 lekë.

Verdikti: E pavërtetë, Skemë mashtrimi

——————————————————————–

Një skemë mashtrimi, ku pretendohet se Aeroporti Ndërkombëtar i Tiranës po shet valixhet e humbura për 199 lekë, po qarkullon në Facebook. Faktoje verifikoi se kemi të bëjmë me faqe të rreme, që ka si qëllim marrjen e të dhënave private të qytetarëve.

Kjo faqe, e cila pretendon se i përket TIA ka rreth 170 ndjekës në Facebook, duke nxitur dyshimet që kemi të bëjmë me një faqe të rremë. Gjithashtu, në postimin e bërë për valixhet vihet re se shumica e komenteve janë nga profile të huaja të rreme. Komentet e bëra duket qartë që janë të sajuara, me qëllim rritjen e besueshmërisë te ndjekësit në rrjetet sociale.

Nëse klikojmë linkun hapet një faqe e sajuar me logon e TIA. Qëllimi është vjedhja e të dhënave private të qytetarëve.

Në faqen zyrtare të Tirana International Airport në Facebook, e cila ka 47 mijë ndjekës në rrjetet sociale, nuk shihet asnjë postim që të njoftojë për një ofertë të tillë.

The post Skemë mashtruese shitja e valixheve të humbura në Rinas appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Edi Rama dhe kreu i SPAK Altin Dumani ishin ulur bashkë në tribunën VIP në ndeshjen Shqipëri-Serbi

Vlerësimi: E pavërtetë, Gjeneruar me AI

Në datën 7 qershor kombëtarja shqiptare u ndesh me atë serbe në stadiumin Air Albania në Tiranë, në kuadër të ndeshjeve kualifikuese të Botërorit 2026.

Stadiumi ishte i mbushur me mbështetës të skuadrës kuq e zi dhe pamjet e tifozëve u shpërndanë gjerësisht në rrjet. Një prej këtyre imazheve tregonte tribunën VIP ku në foto dukej kreu i Prokurorisë së Posaçme Antikorrupsion, Altin Dumani. Pranë tij dukej të qëndronte kryeministri Edi Rama.

“Si rastësisht” shkruan në përshkrimin e fotos një portal online. “Ja dhe drejtësia ulur me…”, pretendohet në një tjetër titull.

Si duket edhe nga komentet e qytetarëve në këto publikime, kjo foto është marrë për e vërtetë dhe duket se ironizon “afërsinë” mes Altin Dumanit, kreut të SPAK, dhe kryeministrit Edi Rama. Por në fakt, me një kërkim të thjeshtë në rrjet kuptohet se imazhi është i modifikuar.

Duke përdorur “Google Lens” Faktoje gjeti se në fakt fotografia e vërtetë tregon vetëm kreun e SPAK, Altin Dumani duke ndjekur ndeshjen mes Shqipërisë dhe Serbisë. Në krah të tij duket se nuk është Kryeministri Edi Rama.

Imazhi i modifikuar është shpërndarë edhe nga faqe apo personazhe të tjera ne rrejte sociale, por është shënjuar si një imazh i pavërtetë.

Ky shënim është veçanërisht i rëndësishëm për llogari që shpërndajnë informacione, apo portale online lajmesh, ku pritshmëria e lexuesve për të marrë informacion të besueshëm është më e lartë.

Nga Sebi Alla- Me tre drejtorë në listën e hapur, zëvendëskryeministrja Belinda Balluku theu çdo rekord votash në Qarkun Fier, duke marrë tre mandate më shumë nga zgjedhjet e vitit 2021. PS siguroi 12 mandate deputetësh nga 16 gjithsej, teksa mposhti jo vetëm rivalët politik në çdo drejtim, por edhe të ngjashmit brenda partisë.

Drejtorët e deridjeshëm, janë në krye me diferencë të madhe votash preferenciale, duke rrëmbyer me të dyja duart mandatin e deputetit. Situata e ngjashme është në të gjithë qarqet e vendit.

Shumë nga drejtorët vetëm origjina e largët mund t’i lidhte me qarkun ku kandiduan, por ndikimi në votë ishte mjaft i madh për ta, teksa ngrihen  pikëpyetje për formën e fushatës dhe përdorimin e burimeve njerëzore dhe infrastrukturore të drejtorive përkatëse në shërbim të zgjedhjeve, që në fund u përkthyen me dhjetëra mijë vota personale.

Fieri, rreth e qark me drejtorë

Në Qarkun Fier, që përfshin Bashkitë Fier, Lushnjë, Divjakë, Mallakastër, Roskovec dhe Patos, në listat e hapura të PS-së pati tre funksionarë të rëndësishëm. Ceno Klosi, ish-drejtor i Përgjithshëm i Tatimeve, së fundmi zëvendësministër i Infrastrukturës dhe Energjitikës, siguroi vendin e parë në listën e hapur me rreth 17 mijë vota.

Pas tij, Klevis Jahaj, Drejtor i Përgjithshëm i Agjencisë Kombëtare të Ujësjellës Kanalizimeve dhe Infrastrukturës së Mbetjeve, mori rreth 13 mijë vota.

I pesti në renditje është Elton Korreshi, ish-drejtor i Taksave dhe Tarifave Vendore, Bashkia Lushnjë, aktualisht edhe nënkryetar i kësaj bashkie. Që të tre në shtatorin e vitit të ardhshëm do jenë në Parlament.

Durrës

Edhe Qarku Durrës ka një numër të madh drejtorësh të cilët vendosën t’i futen politikës së “madhe” dhe për ta nuk rezultoi aspak nismë e dështuar. Hekurudhë ende nuk kemi, por drejtor po. Ani Dyrmishi, Drejtor i Përgjithshëm i Hekurudhave Shqiptare, kandidoi në listat e hapura të PS-së për Qarkun Durrës.

Në fund kur u numëruan votat preferenciale, Dyrmishi siguroi vendin e dytë me rreth 12 mijë vota preferenciale.

Të vetmin që nuk kaloi është Arkend Balla, me mbi 18 mijë vota, ai u bë deputet kur nuk e priste, pas dorëheqjes së Rrahman Rrajës. Lista me drejtorë vijon më tej ku Etleva Budini, Drejtore e Filialit Durrës të Postës Shqiptare, renditet e pesta me mbi 4 mijë vota dhe në listën më poshtë në vendin e shtatë është Indrit Gjoka, drejtor i Portit Durrës. Po në këtë qark, drejtoresha e Zyrës Vendore të Arsimit Krujë zuri vendin e gjashtë me mbi 3 mijë vota preferenciale.

Korçë

Në Korçë lista e PS-së përveç figurave politike në listën e mbyllur sugjeronte në listën e hapur kandidatë me “potencial”, jetëshkrimi profesional i të cilëve lidhej kryesisht me drejtimin e drejtorive të ndryshme. Para se të emërohej zëvendësministër në Ministrinë e Bujqësisë dhe Zhvillimit Rural, Arian Jaupllari, mbante detyrën e drejtorit të Përgjithshëm në Drejtorinë e Përgjithshme Rregullatore dhe të Përputhshmërisë në Bujqësi, Ushqim dhe Zhvillim Rural. Gjithashtu edhe Besa Spaho, që në jetëshkrimin e saj thekson se ka drejtuar agjencinë e ALUIZNI-t Tirana Jug por edhe Kadastrën lokale, ka siguruar në Korçë 6691 vota preferenciale.

Elbasan

Gati është në kufijtë e çdo thyerje rekordi, një emër thuajse i panjohur në publik, Sara Mila, ka mundur të sigurojë 18 626 vota dhe është në prag të kalimit të mbi 20 mijë votave kur të lexohet edhe vota e diasporës. Mila mbante detyrën e drejtoreshës së Shërbimit Social Shtetëror në Elbasan. Lista e drejtorëve vijon më tej në Elbasan, por pa iu afruar në asnjë moment Sara Milas, e cila ka “mposhtur” në vota edhe drejtorët e rëndësishëm që kandiduan në Qarkun Fier.

Përfundimi

Pjesa më e madhe e kandidatëve për deputetë që garuan në zgjedhjet e 11 majit janë nën varësinë e Ministrisë së Infrastrukturës dhe Energjitikës. Disa prej tyre kanë çështje të hapura në Prokurorinë Speciale SPAK, por ende pa masë dhe komunikim akuze. Tashmë që kanë fituar mandatin e deputetit çdo kërkesë për masë sigurie “arrest shtëpie”, apo “arrest me burg”, do të duhet të merret miratim nga Kuvendi i Shqipërisë dhe mandati i bën disi imun edhe në përballjen me drejtësinë.

The post Zgjedhje me burime shtetërore?! Drejtorët e PS, më të votuarit, “vranë” garën edhe brenda llojit   appeared first on Faktoje.al.

“Ballë për ballë me faktet” në Faktoje. al, nga gazetarja Mimoza Picari, vjen këtë radhë me ballafaqimin e dy kandidateve për deputetë nga listat e hapura në qarkun e Durrësit, Jona Osmani e PS në qeverisje dhe Aulon Kalaja nga PD në opozitë. Ajo arkitekte dhe pedagoge në Universitetin Politeknik të Tiranës dhe ai aktivist i shoqërisë civile, përballen  për çështje me peshë si turizmi, rindërtimi,  siguria dhe projektet në insfrastrukturën portuale. Si pjesë e prurjeve të reja në politikë ata synojnë të përcjellin tek zgjedhësit besimin tek të rinjtë”

The post “Ballë për ballë me faktet”- Jona Osmani dhe Aulon Kalaja gara për Durrësin appeared first on Faktoje.al.

Dy media ndërkombëtare, Fox News dhe Politico, kanë hedhur vështrimin mbi arenën politike shqiptare në prag të zgjedhjeve parlamentare, duke e interpretuar përplasjen Rama-Berisha si reflektim të tensioneve gjeopolitike që tejkalojnë kufijtë kombëtarë. Fox News paraqet përballjen si një luftë me tone ideologjike mes ish-Presidentit amerikan Donald Trump dhe filantropit George Soros, ndërsa Politico e sheh situatën si një pasqyrim të fërkimeve strategjike mes Bashkimit Europian dhe Shteteve të Bashkuara, me ndikim të mundshëm në rrugën europiane të Shqipërisë.

Por ekspertët, të intervistuar nga Faktoje, e konsiderojnë këtë krahasim të nxitur më shumë nga taktikat elektorale sesa nga realitetet politike, dhe vlerësojnë se ai nuk përbën kërcënim real për integrimin europian të vendit.

Një Përballje “Trump vs Soros” në versionin shqiptar?

Fox News njihet për një linjë editoriale konservatore, duke mbështetur shpesh politikanë dhe politika të Partisë Republikane. Kjo media ka qenë veçanërisht mbështetëse ndaj Donald Trump gjatë presidencës së tij dhe kritike ndaj Partisë Demokratike dhe mediave liberale.

Në analizën e Fox News për zgjedhjet në Shqipëri, autorja Beth Bailey sugjeron se gara politike në Shqipëri është kthyer në një përfaqësim indirekt të përplasjes mes Donald Trump dhe George Soros. Ajo thekson praninë e Chris LaCivitas, strategut të fushatës së Trump, në ekipin e Sali Berishës, ndërsa rikujton lidhjet e njohura mes kryeministrit Edi Rama dhe familjes Soros.

LaCivitas e përforcoi këtë narrativë, duke deklaruar për Fox News se Berisha është “një mik i vërtetë i Shteteve të Bashkuara dhe… do të bashkëpunonte me sukses me Presidentin Trump dhe Shtetet e Bashkuara”, duke e cilësuar Ramën si “kukull të George Soros”.

Marrëdhënia e Ramës me Soros është e dokumentuar dhe publike. Kryeministri e ka theksuar shpesh afërsinë e tij me George Soros dhe veçanërisht me të birin, Alex Soros, me të cilin është fotografuar në mënyrë të përsëritur gjatë viteve të fundit.

Megjithatë, për analistët politikë shqiptarë, ky paralelizëm është artificial. Sipas Adrian Shtunit, ekspert i politikës ndërkombëtare dhe botues, qëllimi i Berishës për t’u pozicionuar në të njëjtën linjë me Trump është i qartë dhe i qëllimshëm: “Ai huazon slogane dhe mesazhe politike pothuajse identike,” thotë Shtuni, duke nënvizuar tri arsye kyçe pas kësaj strategjie.

Së pari, sipas tij, është dëshira për të replikuar në Shqipëri fitoren e Trump në SHBA: “Nëse ka funksionuar për republikanët në SHBA, duhet të funksionojë edhe në Shqipëri për të djathtën.” Në fakt, në zgjedhjet presidenciale të vitit 2024 në SHBA, Trump arriti të mposhtë Kamala Harris me mbi 2 milionë vota diferencë.

Edhe pse në Shqipëri sondazhet nuk pasqyrojnë të njëjtën prirje, të dhënat nga Barometri i Euronews Albania tregojnë se Berisha ka shënuar rritje të   pëlqyeshmërisë së figurës së tij nga janari në prill.

Së dyti, sipas Shtunit, është përpjekja për të paraqitur konfliktin lokal si pjesë të një përplasjeje ideologjike më të gjerë midis së djathtës anti-globaliste dhe së majtës globaliste.

Kjo, sipas tij, çon edhe një mesazh të drejtpërdrejtë ndaj elektoratit: “partneri jonë ideologjik fitoi në SHBA; ne jemi me fituesin; votoni ata që janë me fituesin”, shpjegon Shtuni.

Së treti, dhe më personalja: “Kjo është një përpjekje e Berishës për të sinjalizuar afërsi ideologjike me Trump dhe për të kërkuar rishikimin e shpalljes non grata nga Departamenti Amerikan i Shtetit,” sipas Shtunit.

“Në fund të fundit imitimi është forma më e lartë e komplimentit dhe mendoj se z.Berisha dhe poli i tij politik po mundohen të pozicionohen strategjikisht sa më sipër, duke shfrytëzuar edhe këshillat, përvojën dhe lidhjet që ofron z.LaCivitas”, argumenton ai.

Edhe Ledion Krisafi, njohës i politikës ndërkombëtare, bie dakord me këtë vlerësim, duke vënë në dukje se Berisha në të kaluarën ka pasur lidhje me rrjetin e Soros dhe se distancimi i tij i tanishëm është strategjik: “Berisha është bërë anti-sorosian i kohëve të fundit vetëm me qëllim për t’i bërë përshtypje Trumpit që t’i heqë non gratën,” thekson Krisafi.

Për Krisafin, huazimi i ideve të Trump-it nga Berisha është thjesht një kalkulim personal: “Shumica e këtyre ideve nuk kanë asnjë lidhje me realitetin politik dhe social në Shqipëri. Është vetëm për të bërë përshtypje” Megjithatë, ai e konsideron fakt pozitiv për Berishën që një media si Fox News i ka dhënë vëmendje këtij krahasimi.

Politico dhe tensionet BE–SHBA: Një Shqipëri në mes

Politico në anën tjetër një burim profesional dhe relativisht i balancuar, shpesh mund të përceptohet si më afër qëndrimeve liberale apo të qendrës së majtë në spektrin politik amerikan Artikulli i Politico ofron një tjetër interpretim të dinamikës elektorale në Shqipëri. Gara mes Ramës dhe Berishës shihet si pasqyrë e mundshme mes tensioneve mes BE-së dhe SHBA-së në kuadër të “luftës tregtare” transatlantike, duke sugjeruar se rreshtimi i Shqipërisë me politikat ekonomike të Brukselit mund të sjellë sfida në marrëdhëniet me Uashingtonin.

Geron Kamberi, studiues i marrëdhënieve ndërkombëtare shpjegon se edhe pse “krisja” e marrëdhënieve mes SHBA dhe BE është aty, ajo nuk sjell ndonjë pasojë për Shqipërinë pasi kjo e fundit nuk ka rol në rikonfigurimin e ri të marrëdhënieve transatlantike.

Sipas Adrian Shtunit situata nuk përbën një kërcënim real: “Unë nuk parashoh që përplasja mbi tarifat mes BE-së dhe SHBA-së do të ketë ndikim negativ në marrëdhëniet SHBA–Shqipëri. Edhe vetë vendet e BE-së nuk kanë një qëndrim të unifikuar mbi këtë çështje, prandaj nuk mendoj se do të kërkonin me ngulm një pozicion të caktuar nga Shqipëria”

Sipas tij, palët do të arrijnë një marrëveshje pragmatiste që do të rikthejë ekuilibrin tregtar. Këtë pikëpamje e ndan edhe Krisafi: “Lufta tregtare nuk do zgjasë shumë. Efektet e saj tashmë janë të dukshme në bursa dhe tregti. SHBA nuk po përfiton realisht, ndaj mendoj se një marrëveshje do të arrihet shpejt, pa e vendosur Shqipërinë në pozitën e zgjedhjes mes dy aleatëve”

Një tjetër garant, sipas Geron Kamberit, është edhe “objektivi strategjik i Shqipërisë për anëtarësim në BE, që ka qenë i palëkundur në të gjitha partitë politike në vend ndërkohë që dy partitë kryesore (PS dhe PD) shpesh i kanë shndërruar fushatat elektorale në “pista të Formula Uno” se kush kishte “makinën më të shpejtë të premtimeve” për ta anëtarësuar Shqipërinë me BE.

The post Zgjedhjet në Shqipëri marrin nuanca ndërkombëtare: Trump, Soros dhe një strateg i ri në Tiranë appeared first on Faktoje.al.

Ulja e borxhit publik nën 60% të prodhimit kombëtar ishte një nga angazhimet kryesore të programit qeverisës të socialistëve katër vite më parë. Në fund të 2024 niveli i borxhit publik rezultoi 54,7 % në raport me prodhimin e brendshëm. Por ekspertët e ekonomisë shpjegojnë se pas përmbushjes së këtij angazhimi qendron zhvlerësimi i euros në raport me lekun.  

Esmeralda Topi

Katër vite më parë, teksa kërkonte mandatin e tretë për të drejtuar vendin, kryeministri Edi Rama ricikloi premtimin për uljen e borxhit publik. Një nga shënjestrat e programit qeverisës 2021-2025 ishte konsolidimi i përshpejtuar fiskal që synonte uljen e borxhit nën 60 % të prodhimit kombëtar.

Fakt

Pasi shënoi nivele rekord në periudhën e pandemisë, borxhi publik është futur në një trajektore rënëse. Të dhënat zyrtare të Ministrisë së Financave tregojnë se niveli i borxhit publik në 2024 rezultoi 54,7% e prodhimit të brendshëm bruto nga 74,5% që ka qënë në 2021. E përkthyer në vlerë borxhi i vendit përllogaritet në 13,6 miliardë euro.

Këtë vit, qeveria ka parashikuar në buxhet që të mbajë të njëjtin nivel të borxhit, teksa planifikon që në 2026-2027 niveli i borxhit të arrijë në 54% dhe 53,2% në raport me prodhimin kombëtar.

Euro ndihmoi uljen e borxhit

Rënia e ndjeshme e borxhit publik ka ardhur kryesisht prej zhvlerësimit të valutave, pasi borxhi i jashtëm që merret në monedhë të huaj është në rënie me 3% krahasuar me vitin 2023, ndërsa borxhi i brendshëm që merret në Lekë, është rritur lehtë.

Vitet e fundit, euro ka pësuar një zhvlerësim të fortë dhe qeveria ka përfituar pasi ka paguar më pak për borxhin e jashtëm.

Refruar të dhënave të Bankës së Shqipërisë, nga 118.9 lekë që këmbehej 1 euro në vitin 2021, sot jemi nën 100 lekë.

Kursi i këmbimit euro/lek

Edhe ekspertët e ekonomisë shpjegojnë se kursi i këmbimit është një nga faktorët kryesor që ka ndikuar në trajektoren rënëse të borxhit.

 “Borxhi publik ka njohur një rënie të konsiderueshme gjatë viteve të fundit për shkak të disa faktorëve. Ndër të cilat janë vlerësimi gati me 13% i monedhës vendase që ka një impakt të rëndësishëm në këtë pjesë.”, argumenti Gent Beqiri.

Një tjetër argument sipas tij është rritja ekonomike.

“Vitet e fundit që ka qënë 3-4% e PBB-së e cila kontribon në uljen e borxhit. Gjithashtu ka dhe një lloj mirëmenaxhimi fiskal si dhe riskedulimi i borxhit.”, arsyeton ai.

Zhvlerësimi i euros ka ndikuar ndjeshëm në uljen e stokut të borxhit, duke përmbushur objektivin e qeverisë, pa shumë mundim prej saj.

Po ashtu, ky nivel ndonëse zyrtar nuk pasqyron realitetin e detyrimeve që qeveria i ka qytetarëve, biznesit dhe partnerëve ndërkombëtarë. Në stokun e borxhit publik nuk janë të përfshira kontratat e Partneritetit Publik Privat; vendimet e Gjykatave ndërkombëtare; borxhet e qeverisë qendrore dhe bashkive apo borxhet e shoqërive publike.

Përfundim

Nisur nga verifikimi i kryer dhe të dhënat e mbledhura, angazhimin e qeverisë se borxhi publik do të ulej nën 60% të prodhimit kombëtar, e kategorizojmë të mbajtur.

The post Borxhi publik 54,7% e PBB-së, niveli më i ulët që nga 2008 appeared first on Faktoje.al.

• EFCSN dënon fuqishëm deklaratat e CEO të Meta që lidhin kontrollin e fakteve me censurën
• Platformat që tërhiqen nga lufta kundër keqinformimit dhe dezinformimit lejojnë ndërhyrjen në zgjedhje
• EFCSN inkurajon Bashkimin Evropian që të qëndrojë i fortë përballë një presioni të tillë politik dhe të mos druhet në përpjekjet e tij për të ndaluar përhapjen e keqinformimit dhe dezinformimit në platformat e mëdha online (VLOP)

7 janar 2025 – Rrjeti Evropian i Standardeve të Kontrollit të Fakteve (EFCSN) është i zhgënjyer nga vendimi i Meta për t’i dhënë fund Programit të Verifikimit të Fakteve nga Palët e Treta “duke nisur në Shtetet e Bashkuara” dhe dënon fuqishëm deklaratat e CEO së saj që lidhin verifikimin e fakteve me censurën. “Kjo duket më shumë si një lëvizje e motivuar politikisht e bërë në kontekstin e administratës së ardhshme të Donald Trump në Shtetet e Bashkuara sesa një vendim i bazuar në prova”, thotë Clara Jiménez Cruz, kryetare e EFCSN. EFCSN inkurajon Bashkimin Evropian që të qëndrojë i fortë përballë një presioni të tillë politik dhe të mos druhet në përpjekjet e tij për të ndaluar përhapjen e keqinformimit dhe dezinformimit në platformat e mëdha online.

Verifikimi i fakteve nuk është censurë, përkundrazi, verifikimi i fakteve kontribuon në debate publike, ai siguron kontekst dhe fakte që çdo qytetar të vendosë vetë. Verifikimi i fakteve është provuar shumë herë të jetë efektiv në kundërshtimin e dezinformatave. Barazimi i verifikimit të fakteve me censurën është një pretendim i rremë dhe keqdashës. Verifikuesit e fakteve nuk ‘censurojnë’ askënd. Anëtarët tanë hetojnë dhe botojnë provat e pretendimeve potencialisht të rreme. Gjithmonë ka qenë vendimi i Meta se çfarë të bëjë me përmbajtjet që etiketohen nga verifikuesit e fakteve, jo i yni.

EFCSN kundërshton karakterizimin e verifiikuesve të fakteve dhe gazetarëve nga CEO i Meta, Mark Zuckerberg, në njoftimin e tij. Në justifikimin për mbylljen e programit, Zuckerberg thotë: “Verifikuesit e fakteve thjesht kanë qenë shumë të njëanshëm politikisht dhe kanë shkatërruar më shumë besim sesa kanë krijuar”. Kjo është qartësisht e rreme. Verifikuesit e fakteve u mbahen standardeve më të larta gazetareske të raportimit të paanshëm, transparencës, integritetit dhe llogaridhënies, me organizata si EFCSN që i mbështesin këto standarde nëpërmjet një auditimi të kryer në mënyrë të pavarur. Lidhja e verifikimit të fakteve me censurën është veçanërisht e dëmshme pasi pretendime të tilla të rreme janë tashmë një nga forcat shtytëse pas ngacmimeve dhe sulmeve ndaj verifikuesve të fakteve. Përforcimi i këtyre pretendimeve mund vetëm të përkeqësojë një çështje tashmë serioze që prek verifikuesit e fakteve në mbarë botën.

Me disa vende evropiane që shkojnë drejt zgjedhjeve në vitin 2025, platformat që tërhiqen nga lufta kundër keqinformimit dhe dezinformimit lejojnë, madje potencialisht dhe ftojnë, ndërhyrje në zgjedhje, veçanërisht nga aktorë të huaj. BE në veçanti duhet të qëndrojë e fortë në zbatimin e ligjeve të veta, edhe përballë presionit nga vendet e tjera.

ÇFARË THONË FAKTET (DHE META) PËR NDIKIMIN E PROGRAMIT TË VERIFIKIMIT TË FAKTEVE NGA PALËT E TRETA

Në njoftim, Meta e ka barazuar edhe sistemin e etiketimit të dezinformatave të verifikuara me censurën, duke thënë se “Një program që synonte të informonte shumë shpesh u bë një mjet për të censuruar”. Kjo është në fakt e kundërta e funksionimit të një sistemi etiketimi. Etiketat mbi dezinformatat fuqizojnë përdoruesit që të marrin vendime të informuara vetë se me cilat përmbajtje të ndërveprojnë dhe të shpërndajnë. Në fakt, vetëm vitin e kaluar, në prag të zgjedhjeve parlamentare të BE në 2024, Meta theksoi efektivitetin e sistemit të saj të etiketimit, duke deklaruar: “Mes Korrikut dhe Dhjetorit 2023, për shembull, mbi 68 milionë përmbajtje të shikuara në BE në Facebook dhe Instagram kishin etiketa verifikimi faktesh. Kur një etiketë e verifikimit të fakteve vendoset në një postim, 95% e njerëzve nuk klikojnë për ta parë atë.”

Meta gjithashtu e ka përgëzuar më parë Programin e Verifikimit të Fakteve nga Palët e Treta si të suksesshëm dhe të dobishëm për përdoruesit, duke deklaruar, “Ne e dimë se ky program funksionon dhe njerëzit gjejnë vlerë në etiketat paralajmëruese që ne aplikojmë për përmbajtjen pasi një partner fakt-verifikues e ka vlerësuar atë.” Në deklaratën e fundit për shtyp, CEO i Meta aludon për “shumë gabime dhe shumë censurë”; por raporti më i fundit i transparencës për DSA i vetë Meta tregon se përmbajtjet e verifkuara gabimisht prekën vetëm 3,15% të totalit të ankesave për uljen e shkueshmërisë në Facebook.

Modeli i Shënimeve të Komunitetit i propozuar si një alternativë ndaj Programit të Verifikimit të Fakteve nga Palët e Treta ka gjithashtu dobësi. Shënimet e Komunitetit mund të përdoren më së miri për të kundërshtuar pretendimet e rreme kur ato bazohen në ekspertizën e duhur dhe punën e verifikimit të fakteve. Në kontekstin e zgjedhjeve të vitit 2024 në SHBA, Poynter zbuloi se Shënimet e Komunitetit të X kishin, në rastin më të mirë, një efekt jashtëzakonisht margjinal në luftimin e dezinformimit zgjedhor. Në një hetim tjetër, organizata anëtare e EFCSN, Science Feedback, zbuloi se shumica e përmbajtjes në X (ish Tëitter) që verifikuesit e fakteve zbuluan se ishin të rreme ose mashtruese nuk kishte shenja të dukshme se ishte moderuar.

Rrjeti Evropian i Standardeve të Verifikimit të Fakteve (EFCSN) është një shoqatë e organizatave që verifikojnë faktet që i përkushtohen standardeve të pavarësisë, transparencës dhe gazetarisë cilësore të përshkruara në Kodin Evropian të Standardeve për Organizatat e Pavarura të Verifikimit të Fakteve. Me mbi 50 anëtarë të verifikuar në të gjithë Evropën, EFCSN është zëri i verifikuesve evropianë të fakteve.

Lexoni deklaratën e EFCSN në anglisht këtu.

The post EFCSN e zhgënjyer nga fundi i Programit të Verifikimit të Fakteve nga Palët e Treta të Meta në SHBA; Dënon deklaratat që lidhin verifikimin e fakteve me censurën appeared first on Faktoje.al.

Parlamenti miratoi në fund të korrikut ndryshimet në Kodin Zgjedhor, me fokus votën e emigrantëve. Përgjegjësinë e organizimit të procesit të votimit pritet ta mbajë Komisioni Qendror i Zgjedhjeve. Para se të votojnë, emigrantët do të duhet të rregjistrohen në një platformë të dedikuar online, (PER) ku secili prej atyre duhet të hapë një llogari personale, më pas të ngarkojë aty dokumentin e identifikimit, një dokument që vërteton qëndrimin jashtë dhe adresën e plotë të banimit.  

Fleta e votimit për emigrantët do të niset me postë në momentin kur KQZ-ja të ketë përmbyllur procesin e rregjistrimit të kandidatëve dhe ka prodhuar fletën e votimit.

Aplikacioni për rregjistrimin e emigrantëve (PER) duhet të përfundojë së ngrituri më 11 janar.  Votimi do të realizohet përmes postës.

Kryeministri Edi Rama gjatë një takimi të zhvilluar me emigrantët në Selanik premtoi se qeveria do të paguajë shpenzimet e postës si për dërgimin ashtu edhe për kthimin e fletës së votimit. Një qëndrim i konfirmuar më vonë edhe nga Kryekomisioneri Ilirjan Celibashi i cili në podcast për Faktoje.al tha se nga kontaktet me qeverinë është vlerësuar që të paktën këto zgjedhje shpenzimet t’i paguajë shteti.

Numri i diasporës

Askush nuk ka një përgjigje shteruese se sa emigrantë me të drejtë vote kemi jashtë apo sa priten të votojnë prej tyre në zgjedhjet e 2025. Aktualisht kemi të rregjistruar 10,300 emigrantë. Megjithatë disa përllogaritje të përafërta nga partitë politike po bëhen.

Nga KQZ, po përflitet se zgjedhjet e ardhshme mund të kemi 50 mijë votues potencial.

Të kontaktuar nga Faktoje.al përfaqësues të PS-së (që nuk pranuan të flasin me emër) thanë se nëse numri i të regjistruarve shkon në 200 mijë, atëherë kjo do të vlerësohej si sukses për ta. Nga PD nuk jepet asnjë informacion në këtë drejtim. Aktualisht ajo ka hapur një website ku ata që janë të interesuar nga diaspora mund të rregjistrohen për tu njohur më afër me programin e PD dhe aktivitetet e saj në diasporë   

Kostoja

Kërkesa për votimin me postë private nga Partia Demokratike ka reflektuar një kombinim të mosbesimit ndaj teknologjisë dhe institucioneve, si dhe një përpjekje për të siguruar që votimi i diasporës të jetë sa më transparent dhe i besueshëm. Mungesa e besimit tek teknologjia, përvoja e kufizuar tek përdorimi i saj në zgjedhje, vështirësia nga opozita për të monitoruar në mënyrë transparente votimin elektronik si dhe përvoja ndërkombëtare me votimin me postë si një metodë e cilësuar si e besueshme dhe e lehtë për tu verifikuar ka bërë që me konsensus të plotë mes dy partive kryesore, diaspora të votojë këto zgjedhje me postë. Por sa na kushton i gjithë ky skepticizëm tek institucionet, që do të thotë votim (jo elektronik) përmes një shërbimi postar privat?

Kostoja do të jetë varësisht e përcaktuar nga numri i emigrantëve që do të regjistrohen në zgjedhje. Kryekomisioneri Ilirjan Celibashi në podcasting për Faktoje.al përcolli një shifër maksimale të kostos.

“…Ne kemi llogaritur përshembull që për 800 mijë votues, kosto e shërbimit postar në dërgim është rreth 40 milionë euro”, tha Celibashi. Edhe për kthimin llogaritet e njëjta kosto. “Shto edhe 40 milionë euro”, vijoi ai.

Vetëm pjesa e aplikacionit, sipas Celibashit, shkon diku tek 2-2.4 milionë euro. Tek kostot për diasporën nuk përfshihen as shpenzimet, që shkojnë për pjesën tjetër të votimit.  “Flasim vetëm për votimin nga jashtë. Pastaj pjesa tjetër e votimit nga brenda shkon te rreth 18 deri në 20 milionë euro”, tha Celibashi.

Duke qenë se shifrat për rregjistrimin e diasporës janë evazive, PS-ja deri më tani ka të qartë koston që mund të ketë një votë, 40-50 euro.

Faktoje.al ka bërë një vlerësim individual duke marrë si referencë postën shqiptare dhe na rezulton se për një zarf me peshë 150 gr me postë ekspres me kthim, destinacioni Itali, në rrugë ajrore, kostoja shkon 4000 lekë.

Eksperti i ekonomisë nga qendra ALTAX Eduart Gjokutaj në një përllogaritje për Faktoje.al i është referuar kostos minimale të një dërgese postare që për çdo fletë votimi mund të variojë nga 1 deri në 5 euro, në varësi të destinacionit dhe peshës: “Nëse kemi maksimalisht 100 mijë votues potencialë, kostoja totale mund të shkojë nga 100,000 deri në 500,000 euro. Per 800 mijë votues potencialë, kostoja totale mund të shkojë nga 800,000 deri në 4 milionë euro”.

Sipas Gjokutaj, kostoja e votimit për Shqipërinë mund të variojë shumë.

Gjokutaj vëren se shtetet që kanë diaspora të mëdha, si Greqia, Italia, dhe SHBA, kanë krijuar sisteme të centralizuara për të përballuar kostot me postë.

“Në këtë kuadër, Shqipëria mund të krahasohet me këto shtete dhe besoj se do të përdoren përvojat e tyre për të optimizuar koston dhe logjistikën”, thotë ai.

Gjokutaj nënvizon se, në Buxhetin 2025 është parashikuar shuma 9.4 miliardë lekë në total për zgjedhjet, që përfshin nevojat si në aspektin e funksionimit të institucionit të KQZ për 2025, ashtu edhe për zgjedhjet e vitit 2025.

Në një dalje të fundit për A2 CNN, Celibashi tha se aktualisht janë 5 milion euro të vendosura për koston e shërbimit postar.

Por, sipas Gjokutaj, për të arritur një vlerësim të saktë të kostos, do të ishte e nevojshme të analizoheshin numri i diasporës, distancat gjeografike, dhe investimet e mundshme për të siguruar një sistem të qëndrueshëm dhe të sigurt

“Votimi me shërbimin postar për diasporën kërkon që fletët e votimit të dërgohen dhe mblidhen me postë, që mund të shkaktojë një kosto të konsiderueshme logjistike. Në varësi të numrit të diasporës dhe distancës gjeografike, mund të ketë nevojë për dërgesa ndërkombëtare, sigurim për fletët e votimit dhe kontroll për t’u siguruar që procesi të jetë i sigurt dhe i besueshëm”, thotë ai.

Por sa mund të ishte kostoja nëse votimi do të ishte elektronik? Nga KQZ na u komunikua se kostoja përmes votimit elektronik mund të shkonte diku tek 4 milion euro.

Gjokutaj, në anën tjetër, shpjegon se, “votimi elektronik mund të ketë një kosto më të lartë fillestare për krijimin e infrastrukturës, por mund të ofrojë mundësi për ulje të kostos afatgjatë”

The post Mosbesimi në institucione na sjell kosto të lartë financiare për votimin nga Diaspora  appeared first on Faktoje.al.