Policia ka arrestuar shtetasen Alma Bime, 43-vjeçe, me detyrĂ« drejtoreshĂ« e Emigracionit nĂ« MinistrinĂ« e Brendshme, pasi dyshohet se ka shkelur masĂ«n e sigurisĂ« âarrest nĂ« shtĂ«piâ dhe ka tentuar tâi vĂ«rĂ« flakĂ«n automjetit tĂ« ish-bashkĂ«jetuesit tĂ« saj.
Sipas burimeve zyrtare, arrestimi i saj u krye pas konstatimit se Bime kishte thyer masën e vendosur nga gjykata, ndërkohë që ndaj saj rëndojnë edhe akuza të reja për ngjarje të përsëritura dhune dhe kanosjeje ndaj ish-bashkëjetuesit, Mareglen Tomori.
MĂ« herĂ«t, gjatĂ« muajit dhjetor, Alma Bime, ishte shoqĂ«ruar nga Policia nĂ«n dyshimet pĂ«r kanosje tĂ« njĂ« shtetasi tĂ« huaj pĂ«rmes mesazheve, si edhe pĂ«r djegien e orendive shtĂ«piake nĂ« banesĂ«n e ish-bashkĂ«jetuesit, e ndodhur nĂ« rrugĂ«n âHysen Xhuraâ, nĂ« zonĂ«n e Kinostudios. Pas kĂ«saj ngjarjeje, gjykata kishte caktuar ndaj saj masĂ«n e sigurisĂ« âarrest nĂ« shtĂ«piâ, masĂ« e cila rezulton tĂ« jetĂ« shkelur.
Sipas tĂ« dhĂ«nave tĂ« hetimit, mĂ« 31 dhjetor, Bime dyshohet se ka tentuar sĂ«rish tâi vĂ«rĂ« flakĂ«n banesĂ«s sĂ« ish-bashkĂ«jetuesit, si dhe ka tentuar ta plagosĂ« atĂ«, ç`ka ka çuar nĂ« pĂ«rkeqĂ«simin e pozitĂ«s sĂ« saj ligjore dhe arrestimin nga shĂ«rbimet e PolicisĂ«.
Pavarësisht arrestimit dhe akuzave të rënda, rasti ka ngritur pikëpyetje të forta publike mbi faktin se si Bime ka vijuar të mbajë funksionin e saj në Ministrinë e Brendshme, ndërkohë që ndodhej nën masë sigurie.
Hetimet për ngjarjen vijojnë, ndërsa pritet që Prokuroria të kërkojë një masë më të rëndë sigurie ndaj saj.
Alma Bime, ish-drejtoreshĂ« nĂ« MinistrinĂ« e Brendshme dhe mĂ« herĂ«t nĂ« strukturat e Antitrafikut, Ă«shtĂ« arrestuar sĂ«rish nga Policia e TiranĂ«s, pasi dyshohet se ka thyer masĂ«n e sigurisĂ« âarrest nĂ« shtĂ«piâ dhe ka tentuar tâi vĂ«rĂ« flakĂ«n automjetit tĂ« ish-bashkĂ«jetuesit tĂ« saj. 43-vjeçarja, e cila ndodhej nĂ«n masĂ« sigurie pĂ«r njĂ« çështje tĂ« mĂ«parshme [âŠ]
ĂshtĂ« arrestuar Alma Bime, 43- vjeçe drejtoreshe e Emigracionit nĂ« MinistrisĂ« sĂ« Brendshme.
Bime dyshohet se ka thyer masĂ«n e sigurisĂ« âArrest nĂ« shtĂ«piâ si dhe ka tentuar tâi djegĂ« automjetin ish-bashkĂ«jetuesit.
Drejtoresha e MinistrisĂ« sĂ« Brendshme, Alma Bime, u shoqĂ«rua ne dhjetor nen dyshimet pĂ«r kanosjen e njĂ« tĂ« huaji pĂ«rmes mesazheve dhe djegien e orendive shtĂ«piake tĂ« ish-bashkĂ«jetuesit tĂ« saj, Mareglen Tomori, nĂ« banesĂ«n qĂ« ndodhet nĂ« rrugĂ«n âHysen Xhuraâ nĂ« Kinostudio.
Policia e Tiranës, ka vënë në pranga 43- vjeçaren Alma Bime, drejtoreshe e Emigracionit në Ministrisë së Brendshme.
Bime dyshohet se ka thyer masĂ«n e sigurisĂ« âArrest nĂ« shtĂ«piâ si dhe ka tentuar tâi djegĂ« automjetin ish-bashkĂ«jetuesit.
âSpecialistĂ«t pĂ«r Hetimin e Krimeve tĂ« Komisariatit tĂ« PolicisĂ« Nr. 4., arrestuan shtetasen A. B., 43 vjeçe, pasi dyshohet se ka thyer masĂ«n e sigurisĂ« âArrest nĂ« shtĂ«piâ si dhe ka tentuar tâi djegĂ« automjetin ish-bashkĂ«jetuesitâ, njofton policia.
Drejtoresha e Ministrisë së Brendshme, u shoqërua ne dhjetor nën dyshimet për kanosjen e një të huaji përmes mesazheve dhe djegien e orendive shtëpiake të ish-bashkëjetuesit të saj, Mareglen Tomori.
Tomori raportohet se ka njĂ« vilĂ« tre katĂ«she nĂ« rrugĂ«n âHysen Xhuraâ nĂ« Kinostudio dhe prej disa kohĂ«sh kishte punĂ«suar njĂ« tĂ« huaj me leje qĂ«ndrimi nĂ« ShqipĂ«ri qĂ« jetonte nĂ« katin e parĂ« tĂ« vilĂ«s dhe kujdesej pĂ«r kopshtin.
Sipas News 24, Bime Ă«shtĂ« zĂ«nĂ« me ish-bashkĂ«jetuesin kohĂ« mĂ« parĂ«, dhe i ka djegur krevatin nĂ« vilĂ«. MĂ« pas Ă«shtĂ« konfliktuar edhe me tĂ« huajin, tĂ« cilin e ka akuzuar pĂ«r bashkĂ«punim me ish-bashkĂ«jetuesin e saj dhe se do tâia hiqte lejen e qĂ«ndrimit.
Denoncimi është bërë nga Tomori, i cili ka marrë dëshmitarë edhe punëtorin e huaj për të provuar mesazhet kërcënuese të Bimes ndaj tij.
Shtrenjtimi deri në dhjetëfishim i taksave gjyqësore me udhëzimin e ri administrativ, është përshtatjeje me realitetin ekonomik dhe standardet aktuale në Republikën e Kosovës.
Kështu është arsyetuar Këshilli Gjyqësor i Kosovës, të premten, pas interesimit të KosovaPress.
Në përgjigjen e KGjK-së, thuhet se që nga viti 2017 nuk ka pasur asnjë ndryshim në, pavarësisht ndryshimeve të theksuara në standardin jetësor, zhvillimeve ekonomike dhe rritjes së kostove të sistemit gjyqësor.
Sipas këtij këshilli, vendimi për ndryshimin e taksave, është bërë duke respektuar parimin e proporcionalitetit dhe duke pasur parasysh zgjerimin e ndjeshëm të kategorive të liruara nga pagesa e taksave gjyqësore.
Duke u arsyetuar se taksat gjyqësore të përcaktuara me këtë udhëzim derdhen në Buxhetin e Republikës së Kosovës dhe nuk përbëjnë të hyra të drejtpërdrejta për Këshillin Gjyqësor të Kosovës apo për gjykatat, ky institucion bën me dije se udhëzimi i ri i ka liruar nga pagesa, shfrytëzuesit e asistencës sociale, familjet e dëshmorëve dhe të personave të zhdukur gjatë luftës, invalidët dhe veteranët e luftës, familjet e viktimave civile të luftës, viktimat e dhunës seksuale gjatë luftës, personat me aftësi të kufizuara, përfshirë personat paraplegjikë, tetraplegjikë dhe personat e verbër, si dhe personat që gëzojnë të drejtën për ndihmë juridike falas. /Kp/
Policia e Komisariatit nr.4, ka vënë në pranga, Drejtoreshën për Politikat e Migracionit, Azilit dhe Antitrafikimit, në Ministrinë e Brendshme, Alma Bime.
Sipas policisë, Bime është vënë në pranga për shkak se ka djegur disa orendi shtëpiake, në banesën e ish bashkëjetuesit të saj, Mareglen Tomori, po ashtu me detyrën e drejtorit të një organizate. Ngjarja raportohet të ketë ndodhur në fundjave, ndërsa në një tjetër episode, Bime, sipas policisë ka kërcënuar me mesazhe edhe një shtetas të huaj, i cili këto mesazhe i ka dorëzuar në polici.
Por kjo histori nuk nis këtu. Në muajin shtator, Alma Bime, pas një sherri me ish bashkëjetuesin, bëri denoncim në polici për dhunë.
Më 21 shtator, arrestoi, Mareglen Tomorin, drejtor i Organizatës Ndërkombëtare të Policisë (IPO), një organizatë, me status këshillimor, pasi u dyshua se ka ushtruar dhunë fizike ndaj bashkëjetueses së tij. Por pas daljes në gjykatë, Mareglen Tomori dhe Alma Bime, sipas të dhënave nga policia u pajisën të dy më urdhër mbrojtje./abcnews.al
Transformimi urban në Shqipëri vijoi të prodhojë konflikte përgjatë vitit 2025. Zakonisht, debati ndahet mes atyre që e shohin këtë zhvillim si modernizim estetik dhe atyre që e kritikojnë atë kryesisht nën dyshimin për interesa të errëta ekonomike.
Por pĂ«rtej kĂ«tij polarizimi, njĂ« fakt mbetet i padiskutueshĂ«m, ndikimi i thellĂ« qĂ« ky transformim urban ka dhĂ«nĂ« dhe po jep te komunitetet lokale. Citizens.al Ă«shtĂ« munduar tâu japĂ« gjithmonĂ« vĂ«mendje zĂ«rave qytetarĂ« dhe tĂ« pĂ«rcjellĂ« tĂ« parin shqetĂ«simet e tyre.
Projektet e ndërtimeve masive, rikualifikimeve urbane dhe infrastrukturore në Shqipëri zhvillohen shpesh pa konsultime me banorët që preken prej tyre. Objektet nuk vlerësohen si duhet për shpronësim, nuk respektohet trashëgimia, hapësirat, distancat me godinat ekzistuese, shpesh ndërtohet në tejkalim të lejeve etj.
Për rrjedhojë, ky zhvillim ka nxitur pasiguri mbi pronën dhe strehimin duke ngjallur rezistencë qytetare në zona të ndryshme të vendit në rastet kur projektet trokasin dyerve të shtëpive apo institucioneve.
TĂ« tilla ishin rastet e banorĂ«ve pranĂ« qendrĂ«s kulturore âTenâ, shkollĂ«s âEmin Durakuâ dhe ata tĂ« njĂ« pallati te Astiri nĂ« TiranĂ«, banorĂ«t e lagjes historike dhe zonĂ«s sĂ« ish-kabinave tĂ« plazhit nĂ« DurrĂ«s, apo dhe banorĂ«t e zonĂ«s sĂ« Rrjollit nĂ« VelipojĂ«.
Mes dëbimit dhe pasigurisë së strehimit
Dy komunitete nĂ« DurrĂ«s u pĂ«rballĂ«n me largim nga shtĂ«pitĂ« e tyre, pĂ«r arsye tĂ« ndryshme. NĂ« âlagjen 13â, 32 familje u gjetĂ«n nĂ« rrugĂ« nĂ« prag tĂ« festave, pasi godinat ku banonin qĂ« nga vitet â90 iu kalua pronarit me njĂ« proces tĂ« cilin ata e kontestojnĂ«.
BanorĂ«t, tĂ« cilĂ«t u vendosĂ«n te ish-kabinat e plazhit rreth 30 vite mĂ« parĂ« si pĂ«rfitues nga statusi pastrehĂ«, thonĂ« se morĂ«n vesh vonĂ« vendimin e bashkisĂ« pĂ«r tâia kaluar objektin âme banorĂ« brendaâ. VetĂ«m njĂ« person, me aftĂ«si tĂ« kufizuara, mori mbĂ«shtetje pĂ«r qira. TĂ« tjerĂ«t mbetĂ«n pa ndihmĂ«.
Ndryshe Ă«shtĂ« situata nĂ« lagjen e KalasĂ«. Mbi 70 familje mund tĂ« shpĂ«rngulen pĂ«r shkak tĂ« projektit tĂ« rikualifikimit urban tĂ« zonĂ«s, njohur ndryshe dhe si âTID DurrĂ«sâ.
Parashikohet dëmshpërblim, por shumica e banorëve e konsiderojnë si të pamjaftueshëm për një zonë kaq strategjike, për më tepër vlera e përllogaritur i referohet çmimeve të 10-15 viteve më parë.
Projekti zbatohet nga Ministria e Kulturës, Bashkia Durrës dhe Fondacioni Shqiptaro-Amerikan për Zhvillim (AADF). Banorët i kanë paditur në Gjykatën Administrative. Paralelisht, kanë bërë kallëzim edhe në SPAK.
NdĂ«rtimet âfasadĂ« mĂ« fasadĂ«â
RindĂ«rtimi i qendrĂ«s kulturore âTenâ nĂ« rrugĂ«n Myslym Shyri nĂ« TiranĂ«, parashikoi rritjen e godinĂ«s nga dy nĂ« katĂ«r kate. BanorĂ«t pĂ«rreth u alarmuan. Ata u ankuan pĂ«r mungesĂ«n e konsultimit dhe rrezikun qĂ« ndĂ«rtesat e tyre tĂ« dĂ«mtoheshin nga ana strukturore ose tĂ« mbeteshin pa dritĂ« dhe ajrim.
Ata iu drejtuan Citizens.al. Bashkia Tiranë deklaroi se projekti përputhej me Planin e Përgjithshëm Vendor dhe nuk dëmtonte ndërtesat afër. Megjithatë, punimet u ndërprenë në mars, për arsye të paqarta. Sot, banorët janë në proces gjyqësor me bashkinë dhe kompaninë zbatuese.
NjĂ« tjetĂ«r konflikt shpĂ«rtheu pranĂ« shkollĂ«s âEmin Durakuâ, nĂ« ish-Bllok. KĂ«tĂ« herĂ« bĂ«hej fjalĂ« pĂ«r njĂ« kullĂ« 16-katĂ«she, me katĂ«r kate nĂ«n tokĂ« dhe rreth 10 mijĂ« metra katrorĂ« sipĂ«rfaqe ndĂ«rtimi.
Banorët protestuan, duke nxjerrë si shqetësim kryesor jo vetëm humbjen e hapësirave të përbashkëta, por edhe rrezikun e një ndërtimi të tillë pranë një shkolle që frekuentohet nga fëmijë të shumtë. Megjithatë, me kalimin e kohës, rezistenca u zbeh.
âPjesa mĂ« e madhe e banorĂ«ve Ă«shtĂ« tĂ«rhequr, edhe pse çështja Ă«shtĂ« nĂ« GjykatĂ«n e TiranĂ«sâ, tha avokati Redon Meksi pĂ«r Citizens.al.
Ky grup banorësh duket se e ka pasur të vështirë të gjejë një inxhinier të gatshëm të angazhohet si ekspert për të analizuar parregullsitë e projektit e që përmes saj më pas të kërkohej sigurimi i padisë.
MegjithatĂ« ky vit pati edhe raste ku komunitetet arritĂ«n fitore, qoftĂ« dhe tĂ« pjesshme. I tillĂ« ishte rasti i njĂ« grupi prej 24 familjesh, tĂ« cilĂ«t me mbĂ«shtetjen e organizatĂ«s âDrejtĂ«si Socialeâ, siguroi legalizimin e banesave pas protestave para AgjencisĂ« ShtetĂ«rore tĂ« KadastrĂ«s.
Përmes avokatit Gentian Serjani, grupi i zonës së Astirit, ia ka dalë që të ndërhyjë dhe përshpejtojë procedurat duke i dhënë fund një anashkalimi prej rreth 20-vitesh.
NdĂ«rkohĂ«, nĂ« Rrjoll tĂ« VelipojĂ«s, banorĂ«t panĂ« pezullimin e projektit tĂ« resortit turistik âBlue Borgoâ. Ata protestuan, madje dhe u pĂ«rplasĂ«n me policinĂ« duke iu drejtuar mĂ« pas dhe SPAK-ut pĂ«r çështjen e pronĂ«sisĂ«.
Prek Molla, banor i zonës, tregoi se prej marsit nuk ka pasur tentativa për rikthim të punimeve.
âPati njĂ« tentativĂ« pĂ«r marrĂ«veshje, por pas skandalit [tĂ« korrupsionit] me [ministren Belinda] Ballukun, investitori u tĂ«rhoqâ, tha ai.
Këto raste të hasura këtë vit, tregojnë edhe njëherë se konfliktet e përsëritura urbane fshehin pas modelin e projekteve të mëdha që aplikohen me përgjegjësi dhe kosto sociale të paqarta dhe pa konsultim publik.
Rezistenca qytetare mbetet një nga pak mekanizmat që duket se i vë frenë proceseve të tilla.
Pak ditë më parë, policia e Tiranës, ka ndaluar drejtoreshën e ministrisë së Brendshme, Alma Bime, e dyshuar për kanosjen e një shtetasi të huaj përmes mesazheve dhe djegien e orendive shtëpiake të ish-bashkëjetuesit të saj, Mareglen Tomori.
Tomori ka njĂ« vilĂ« tre katĂ«she nĂ« rrugĂ«n âHysen Xhuraâ nĂ« Kinostudio dhe prej disa kohĂ«sh kishte punĂ«suar njĂ« tĂ« huaj me leje qĂ«ndrimi nĂ« ShqipĂ«ri qĂ« jetonte nĂ« katin e parĂ« tĂ« vilĂ«s dhe kujdesej pĂ«r kopshtin.
Sipas News 24, Bime është zënë me ish-bashkëjetuesin kohë më parë dhe i ka djegur krevatin në vilë.
MĂ« pas Ă«shtĂ« konfliktuar edhe me tĂ« huajin, tĂ« cilin e ka akuzuar pĂ«r bashkĂ«punim me ish-bashkĂ«jetuesin e saj dhe se do tâia hiqte lejen e qĂ«ndrimit.
Denoncimi është bërë nga Tomori, i cili ka marrë dëshmitarë edhe punëtorin e huaj, për të provuar mesazhet kërcënuese të Bimes ndaj tij.
Policia e TiranĂ«s ka ndaluar me iniciativĂ« drejtoreshĂ«n e MinistrisĂ« sĂ« Brendshme, Alma Bime, e cila dyshohet se ka kanosur pĂ«rmes mesazheve njĂ« shtetas tĂ« huaj, identifikuar me inicialet M. M. Bime dyshohet gjithashtu se nĂ« njĂ« rast tjetĂ«r ka djegur njĂ« orendi shtĂ«piake nĂ« banesĂ«n e ish-bashkĂ«jetuesit tĂ« saj, Mareglen Tomori, e cila ndodhet [âŠ]
TIRANĂ, 12 dhjetor/ATSH/ â Agjencia ShtetĂ«rore e KadastrĂ«s pritet qĂ« nĂ« fund tĂ« vitit tĂ« ardhshĂ«m tĂ« shndĂ«rrohet nĂ« njĂ« institucion tĂ«rĂ«sisht digjital.
Kryeministri Edi Rama nĂ« njĂ« postim nĂ« rrjetet sociale thekson se âShqipĂ«ria po shĂ«non njĂ« rekord tĂ« ri tĂ« revolucionit digjital me tashmĂ« 10 shĂ«rbime kadastrale tĂ« automatizuara pĂ«rmes teknologjisĂ« blockchain, ndĂ«rkohĂ« qĂ« tashmĂ« pĂ«rmes e-Albania mund tĂ« kryhen edhe pagesa online direkt nga karta bankareâ.
Drejtoresha e përgjithshme Lorena Goxhobelli, në një tryezë partneriteti të organizuar për të diskutuar arritjet, risitë dhe sfidat e ASHK-së në këtë fazë transformimi, tha se puna për digjitalizimin po ecën me ritme shumë të mira dhe se ky proces jo vetëm lehtëson punën e përditshme të kësaj agjencie, por mbi të gjitha rrit ndjeshëm cilësinë dhe sigurinë e informacionit kadastral për çdo qytetar.
âJemi mĂ« pranĂ« se kurrĂ« digjitalizimit tĂ« hartave kadastrale. SĂ« bashku me UNOPS, kemi nisur punĂ«n dhe njĂ« proces qĂ« kĂ«rkon kohĂ«, pĂ«r digjitalizimin e plot tĂ« 33 mijĂ« planshetash. Fundi i 2026 do tĂ« na gjejĂ« me njĂ« KadastĂ«r tĂ«rĂ«sisht digjitaleâ, tha Goxhobelli.
Kadastra e ka çuar sĂ« fundi nĂ« 10 numrin e shĂ«rbimeve automatike pĂ«rmes teknologjisĂ« blockchain, si dhe ka finalizuar kryerjen e pagesĂ«s direkt nĂ«pĂ«rmjet portalit âe-Albaniaâ me kartĂ« bankare, pa qenĂ« nevoja tĂ« paraqiteni nĂ« postĂ« apo nĂ« sportelet e bankave.
âDigjitalizimi i tĂ« dhĂ«nave dhe pĂ«rdorimi i teknologjisĂ« blockchain na ka dhĂ«nĂ« mundĂ«sinĂ« qĂ« tĂ« automatizojmĂ« njĂ« pjesĂ« tĂ« shĂ«rbimeve tona. NĂ« fillim tĂ« 2025, kishim 5 shĂ«rbime automatike dhe sot qĂ« flasim kemi 10 shĂ«rbime tĂ« tilla qĂ« iu ofrohen qytetarĂ«ve. Aktualisht 10 deri nĂ« 15% e shĂ«rbimeve tona ditore gjenerohen automatikisht nga sistemiâ, u shpreh drejtoresha e pĂ«rgjithshme e KadastrĂ«s, Lorena Goxhobelli.
Ajo theksoi po ashtu se është finalizuar edhe mundësia e kryerjes së pagesës nëpërmjet e-Albania me kartë bankare.
âNjĂ« funksionalitet pĂ«r tĂ« cilin kemi punuar intensivisht me AKSHI-n kĂ«to muajit e fundit dhe mĂ« vjen mirĂ« qĂ« mĂ« nĂ« fund e finalizuam, sepse tashmĂ« qytetarĂ«ve nuk do tâu duhet mĂ« qĂ« tĂ« qĂ«ndrojnĂ« nĂ« sportelet e bankave dhe tĂ« PostĂ«s nĂ« kĂ«tĂ« rast, dhe jo mĂ« tĂ« ASHK-sĂ« dhe mund ta bĂ«jnĂ« pagesĂ«n aty ku bĂ«jnĂ« aplikimin vetĂ«m me njĂ« klikâ, u shpreh Goxhobelli.
E megjithatĂ«, tha ajo, transformimi digjital nuk do tĂ« thotĂ« distancim nga qytetari. âPĂ«rkundrazi, synon thjeshtim, aksesueshmĂ«ri dhe kohĂ« mĂ« tĂ« shkurtĂ«r trajtimi pĂ«r aplikimet. ShfrytĂ«zimi i avantazheve qĂ« krijon Inteligjenca Artificiale mbetet njĂ« tjetĂ«r objektiv ambicioz i ASHK-sĂ« pĂ«rgjatĂ« vitit 2026â, theksoi Goxhobelli nĂ« vijim tĂ« fjalĂ«s sĂ« saj.
Sipas saj, me përfundimin e digjitalizimit të të dhënave kadastrale krijohen të gjitha parakushtet për shfrytëzimin e përfitimeve që sjell përdorimi i Inteligjencës Artificiale.
Ndërsa fokusi strategjik i këtij viti ka qenë digjitalizimi dhe regjistrimi fillestar, dy procese themelore që jo vetëm po përmirësojnë shërbimin ndaj qytetarëve, por po vendosin edhe bazat e forta për garantimin e sigurisë dhe qartësisë së të drejtave pronësore, një tregues tjetër domethënës për Agjencinë Shtetërore të Kadastrës është ulja e kohës së trajtimit të aplikimeve të qytetarëve.
Aktualisht, 79 për qind e aplikimeve trajtohen brenda afateve ligjore.
Ta pranishëm në Tryezën e Partneritetit të ASHK-së ishin ministri i Shtetit për Pushtetin Vendor, Ervin Demo, drejtoresha e Agjencisë së Zhvillimit të Territorit, Adelajda Roka, shefja e Bashkëpunimit pranë Delegacionit të BE, Ritva Heikkinen, kreu i Zyrës së Këshillit të Evropës në Shqipëri, Giulia Re dhe përfaqësues të institucioneve të tjera shqiptare dhe grupeve të interesit të lidhura me çështjet e pronësisë, shërbimit noterial, tregut imobilar etj.
Ădo 3 dhjetor ndalemi tĂ« reflektojmĂ« pĂ«r tĂ« drejtat dhe pĂ«rfshirjen e personave me aftĂ«si tĂ« kufizuara nĂ« shoqĂ«ri.
Vendosur me Rezolutën 47/3 në Asamblenë e përgjithshme të Kombeve të Bashkuara, kjo datë ka si qëllim të promovojë të drejtat, mirëqenien dhe rritjen e ndërgjegjësimit për këtë komunitet.
Në Ditën Ndërkombëtare të Personave me Aftësi të Kufizuar, në Shqipëri përpos viteve betejat janë të njëjta: aksesueshmëria, shërbimet sociale, shëndetësore dhe ndihmësit personalë. Realiteti mbetet sfidues, aq sa vetë aftësitë e kufizuara.
Asistenti personal, çelësi për jetesë të pavarur, por ende larg
NĂ« njĂ« tryezĂ« tĂ« organizuar nga Fondacioni âSĂ« Bashkuâ, organizatat dhe institucionet pĂ«rgjegjĂ«se ngritĂ«n sĂ«rish shqetĂ«simin pĂ«r shĂ«rbimin e asistentit personal.
Shteti shqiptar ofron vetëm 16,000 lekë në muaj për këtë pozicion, një shumë që nuk mbulon as nevojat minimale.
Sipas Suela LalĂ«s, drejtuese e fondacionit, shumĂ« persona me aftĂ«si tĂ« kufizuar jetojnĂ« vetĂ«m dhe e kanĂ« tĂ« pamundur tĂ« gjejnĂ« dikĂ« qĂ« tâi ndihmojĂ« qoftĂ« pĂ«r veprimet elementare tĂ« pĂ«rditshmĂ«risĂ«.
âNe shohim njerĂ«z nĂ« tĂ« gjithĂ« ShqipĂ«rinĂ«, tĂ« cilĂ«t pa patur mbĂ«shtetjen e duhur familjare janĂ« tĂ« vetĂ«m dhe me ato lekĂ« zor se mund tĂ« punĂ«sojnĂ« njeri, pĂ«r tĂ« mbuluar edhe nevojat mĂ« minimale, tĂ« tipit pĂ«r tâu ngritur nga shtrati apo pĂ«r tĂ« patur dikĂ« qĂ« vjen i ushqen apo lan rrobatâ, tha Lala pĂ«r Citizens.al.
NdĂ«rsa shtoi se ka shumĂ« tĂ« tjerĂ« qĂ« nuk kanĂ« familje apo tĂ« afĂ«rt, e kalojnĂ« jetĂ«n tĂ« vemtuar dhe me ato pak lekĂ« paguajnĂ« njĂ« ose dy orĂ« dikĂ« qĂ« kalon pĂ«r tâiu shĂ«rbyer.
Lala thekson se mungesa e këtij shërbimi penalizon edhe familjarët: kush kujdeset nuk mund të punojë dhe shpesh përballon barrë të papaguar, pavarësisht se ligji e njeh të drejtën për jetesë të pavarur.
âJo tĂ« gjithĂ« kanĂ« ekonominĂ« dhe jo tĂ« gjithĂ« mund tĂ« mbajnĂ« familjen me 16 mijĂ« lekĂ« qĂ« jep shtetiâ, thekson Lala.
Pozicioni i asistentit personal synon të lejojë që personat me aftësi të kufizuara të jetojnë të pavarur në shtëpitë e tyre, pa mbështetjen e përhershme të prindërve.
Ligji shqiptar (93/2014 âPĂ«r pĂ«rfshirjen dhe aksesueshmĂ«rinĂ« e personave me aftĂ«si tĂ« kufizuarâ) parashikon qĂ« personat me aftĂ«si tĂ« kufizuara tĂ« kenĂ« akses nĂ« ndihmĂ«s personal pĂ«r tĂ« jetuar nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« pavarur. Por zbatimi ka qenĂ« i pjesshĂ«m.
Pagesat e ndihmësit janë të ulëta krahasuar me nevojat nga 8,000 deri në 13,000 lekë dhe nuk njihen vitet e punës për shumicën e kategorive.
âNuk kanĂ« as leje vjetore, nuk kanĂ« ditĂ« pushimi. Pra duhet tĂ« jenĂ« aty gjithmonĂ« dhe nuk kanĂ« ku tĂ« shpenzojnĂ« barrĂ«n qĂ« ju bie pĂ«r kujdesin e familjarĂ«ve qĂ« Ă«shtĂ« barrĂ« e papaguarâ, tregoi Lala.
Sipas saj, duke pasur parasysh ndryshimet demografike në shoqërinë shqiptare, shumë prej personave me aftësi të kufizuar do të mbeten vetëm dhe pa përkrahje.
âĂka Ă«shtĂ« shkelje e tĂ« drejtave tĂ« njeriut dhe bie ndesh me atĂ« qasje tĂ« tĂ« drejtave qĂ« ne kemi marrĂ« pĂ«rsipĂ«r si shtetâ, vijoi ajo.
Sipas Suela Lalës asistenti personal ka një rol kyç për për jetesën e pavarur të personave me aftësi të kufizuar, duke iu mundësuar mbështetje për aktivitete të përditshme sikurse veshja, larja, ushqimi, lëvizja jashtë shtëpisë dhe krijimi i familjes.
âStudimet kanĂ« treguar qĂ« ofrimi i kĂ«tij shĂ«rbimi nxit punĂ«simin dhe ul barrĂ«n e kostos qĂ« ka shteti nĂ«se i mban personat me aftĂ«si tĂ« kufizuar tĂ« pambĂ«shtetur dhe tĂ« izoluar nĂ« shtĂ«pitĂ« e tyreâ, pĂ«rfundoi Suela.
Aksesueshmëria, problem ende i pazgjidhur
Pavarësisht investimeve në infrastrukturë, aksesueshmëria mbetet e mangët në shumicën e qyteteve në Shqipëri.
Trotuaret janë pa sinjalistikë për personat me probleme shikimi, institucionet publike pa rampa funksionale dhe transporti urban shpesh i papërshtatur. Ky realitet kthehet në pengesë për personat me aftësi të kufizuara.
âAksesueshmĂ«ria duhet tĂ« ishte kapĂ«rcyer. Tirana nuk Ă«shtĂ« ShqipĂ«ria. NĂ« qytetet e tjera situata Ă«shtĂ« edhe mĂ« skandaloze,â tregon Lala.
Shqipëria ka ratifikuar Konventën e OKB-së për të Drejtat e Personave me Aftësi të Kufizuar dhe ka miratuar ligje që synojnë përfshirjen e sociale dhe aksesueshmërinë e tyre.
Ligji Nr. 93/2014 âPĂ«r pĂ«rfshirjen dhe aksesueshmĂ«rinĂ« e personave me aftĂ«si tĂ« kufizuaraâ ështĂ« njĂ« ndĂ«r ligjet qĂ« ka si qĂ«llim tĂ« nxisĂ« dhe mbrojĂ« tĂ« drejtat e kĂ«tij komuniteti duke u mundĂ«suar pjesĂ«marrje nĂ« shoqĂ«ri, por edhe duke ngarkuar me pĂ«rgjegjĂ«si tĂ« gjitha institucionet shtetĂ«rore tĂ« mundĂ«sojnĂ« gjithĂ« pĂ«rfshirjen e tyre duke hequr barrierat infrastrukturore e sociale.
Në vitin 2015, VKM-ja Nr.1074 caktoi masat për mënjanimin e pengesave në komunikim dhe infrastrukturë si dhe ofrimin e shërbimeve publike për personat me aftësi të kufizuara duke bërë të mundur aksesin në strehim, transport, shëndetësi, kujdes social, arsimim dhe punësim.
Ligji Nr. 107/2014 âPĂ«r planifikimi dhe zhvillimin e territoritâ dhe vendimi Nr.1503, datĂ« 19.11.2008 âPĂ«r shfrytĂ«zimin e hapĂ«sirave nga ana e personave me aftĂ«si tĂ« kufizuarâ, pĂ«rcakton krahas tĂ« tjerave respektimin e aksesueshmĂ«risĂ« pĂ«r personat me aftĂ«si tĂ« kufizuar nĂ« çdo ndĂ«rtim pĂ«r banesa, hapĂ«sira dhe shĂ«rbime pĂ«r publikun, pĂ«rfshirĂ« parqet, sheshet dhe rrugĂ«t.
Ligji nr. 10221, datĂ« 04.02.2010, âPĂ«r mbrojtjen nga diskriminimiâ, nĂ« nenin 7 tĂ« tij pĂ«rcakton eliminimin e diskriminimit nga sektorĂ«t publikĂ« dhe privatĂ« pĂ«r shkak tĂ« aftĂ«sisĂ« sĂ« kufizuar.
Ligji nr. 8308, datĂ« 18.03.1998 âPĂ«r transportet rrugoreâ, pĂ«rcakton detyrimin pĂ«r pĂ«rkujdesje dhe transport me pĂ«rparĂ«si.
Megjithatë, zbatimi në praktikë i këtij kuadri ligjor ka mbetur i pjesshëm, duke krijuar hendek mes legjislacionit dhe realitetit të jetuar.
Shumë ndërtesa publike dhe private nuk respektojnë standardet e përcaktuara, duke e lënë komunitetin të izoluar teksa shërbime të ndryshme nuk plotësojnë nevojat e tyre të përditshme.
Një bimë që tigrat e shohin më shpesh se njerëzit është rafflesia hasseltii, sipas Universitetit të Oksfordit. Një ekip shkencëtarësh vendosi të udhëtonte nëpër pyjet e Sumatrës, Indonezi për ta gjetur atë, dhe kur e gjetën, emocioni ishte i prekshëm.
Rafflesia hasseltii është një nga bimët më të rralla në botë. Sipas llogarisë TikTok të Universitetit të Oksfordit, Dr. Chris Thorogood nga Kopshti Botanik i Oksfordit eksploroi pyllin tropikal që është shtëpia e shumë tigrave të Sumatrës, të cilët janë gjithashtu të rrallë. Ekipi kaloi ditë e netë në pyllin e dendur tropikal duke kërkuar për rafflesia hasseltii.
Pak njerĂ«z e kanĂ« parĂ« ndonjĂ«herĂ« kĂ«tĂ« lule, dhe ekipi e vuri re duke u hapur natĂ«n, sipas CNBC. Videoja e postuar nĂ« TikTok tregon lulen qĂ« vihet re nga ekipi ndĂ«rsa Septian Andrikithat nga Indonezia qan me tĂ« madhe. Eksperti, i cili nuk mundi tâi mbante lotĂ«t, pranoi se kishte kaluar 13 vjet duke kĂ«rkuar pĂ«r kĂ«tĂ« lule jashtĂ«zakonisht tĂ« rrallĂ«, thuhet nĂ« raport.
Dr. Chris Thorogood e pĂ«rshkroi pĂ«rvojĂ«n e tij me rafflesia hasseltii si njĂ« takim qĂ« i ndryshoi jetĂ«n. âNjĂ« takim qĂ« i ndryshoi jetĂ«n nĂ« Sumatra: rafflesia hasseltii rritet nĂ« disa pyje tĂ« largĂ«ta tropikale qĂ« ruhen rreptĂ«sisht nga tigrat, tĂ« arritshme vetĂ«m me leje dhe shumĂ« pak njerĂ«z i kanĂ« parĂ« ndonjĂ«herĂ«. Ne ecĂ«m ditĂ« e natĂ« pĂ«r ta gjetur dhe shikoni çfarĂ« ndodhi kur e gjetĂ«m.â
Rafflesia hasseltii është një specie bime parazitare në gjininë Rafflesia dhe familjen Rafflesiaceae. Emri i saj njihet edhe si cendangan muca rimau, që do të thotë kërpudha me fytyrë tigri.
Rafflesia hasseltii: A plant seen more by tigers than people Yesterday, Dr Chris Thorogood from Oxford Botanic Garden was part of a team â including Septian Andrikithat, whoâs also in the video â that trekked day and night through tiger-patrolled Sumatran rainforests (an island in Indonesia) to find Rafflesia hasseltii. Few people have ever seen this flower and the team, incredibly, witnessed it open by night. #rareflowers#flower#indonesia#rainforest#nature
KIEV, 20 nëntor /ATSH-DPA/- Ukraina dhe Rusia kanë shkëmbyer sërish trupat e ushtarëve të rënë në luftë, raportuan sot të dyja palët.
Stafi përgjegjës për të burgosurit e luftës, në Kiev tha se Rusia kishte dorëzuar trupat e 1000 ushtarëve. Ata falënderuan Kryqin e Kuq për ndërmjetësimin e tij.
Agjencia shtetërore e lajmeve TASS e Rusisë konfirmoi raportin. Nga ana e saj, Moska njoftoi se kishte marrë eshtrat e 30 ushtarëve.
Ukraina dhe Rusia kanë shkëmbyer vazhdimisht trupat e të rënëve, dhe ky është shkëmbimi i 15-të i tillë këtë vit. Ukraina ka marrë trupat e më shumë se 15 000 ushtarëve në këto shkëmbime. //a.i/
TIRANĂ, 13 nĂ«ntor/ATSH/ Situata nĂ« spitalin rajonal tĂ« Beratit Ă«shtĂ« funksionale pas kundĂ«rshtisĂ« sĂ« mjekĂ«ve pĂ«r transferimin e repartit tĂ« KirurgjisĂ«, nĂ« pavionin obsetrik-gjinekologjik, vendim qĂ« Ă«shtĂ« marrĂ« pĂ«r shkak tĂ« rikonstruksionit tĂ« godinĂ«s.
Operatori i Shërbimeve të Kujdesit Shëndetësor (OSHKSH) njofton se pas raportimeve për situatën e krijuar në Spitalin Rajonal Berat, është ndërhyrë menjëherë për të siguruar funksionimin normal të shërbimeve dhe mbrojtjen e integritetit të Maternitetit.
Ekipi i OSHKSH dhe Operatorit Rajonal Elbasan kreu verifikim në terren, zhvilloi takime me drejtuesit e spitalit dhe stafin obstetrik-gjinekologjik, dhe inspektoi të gjitha hapësirat e propozuara për zhvendosjen e përkohshme të aktivitetit kirurgjikal.
Në vijim të verifikimeve, OSHKSH siguron qytetarët se shërbimet obstetrike dhe gjinekologjike vijojnë normalisht, ndërsa rastet kirurgjikale urgjente trajtohen pa asnjë ndërprerje.
Mjekët gjinekologë të spitalit rajonal në Berat ishin kundër transferimit dhe pezulluan një orë shërbimi në pavionin obsetrik-gjinekologjik, pasi thanë se transferimi ka sjellë problematika dhe konflikte mes reparteve.
TIRANĂ, 8 nĂ«ntor/ATSH/ Qendra ShĂ«ndetĂ«sore Udenisht Ă«shtĂ« njĂ« nga qendrat kryesore tĂ« varĂ«sisĂ« sĂ« NjĂ«sisĂ« Vendore tĂ« Kujdesit ShĂ«ndetĂ«sor Pogradec dhe ofron kujdes shĂ«ndetĂ«sor pĂ«r mbi 7000 banorĂ«.
Ministria e Shëndetësisë dhe Mirëqenies Sociale, Prof. Evis Sala e vizitoi nga afër këtë qendër shëndetësore, ku u njoh me shërbimet që ofrohen, kontrollet bazë dhe kujdesin shëndetësor, ndërsa u takua edhe me pacientë të pranishëm në qendër.
Kjo qendër shërben si pikë referimi për kujdesin parësor në gjithë territorin e njësisë administrative, ku mjekët dhe infermierët angazhohen çdo ditë për të garantuar shërbim të vazhdueshëm dhe cilësor sa më pranë vendbanimit.
Në varësi të qendrës shëndetësore Udenisht funksionojnë 4 pika ambulatore, të cilat ndodhen në zonat Buqezë, Lin, Memelisht, dhe Piskupat. Këto ambulanca luajnë një rol të rëndësishëm në sigurimin e aksesit të banorëve të zonave më të thella dhe të largëta në shërbimet bazë shëndetësore, duke mundësuar që çdo komunitet, pavarësisht largësisë gjeografike, të ketë kujdes të afërt dhe të vazhdueshëm mjekësor.
Qendra shëndetësore Udenisht ofron një gamë të plotë shërbimesh të paketës bazë të kujdesit shëndetësor parësor, duke përfshirë shërbimet e mjekësisë familjare, konsultorin e gruas, konsultorin e fëmijës, planifikimin familjar, vaksinimin, check-upet si dhe shërbimet e urgjencës mjekësore, mjekime, injeksione , si dhe kujdesin shëndetësor në banesë.
Në Shqipëri, aftësia e kufizuar shihet shpesh si një çështje fizike, shëndetësore apo që ka të bëjë kryesisht me problematikat e përfshirjes në arsim dhe punë. Por rrallë flitet për një aspekt po aq thelbësor të jetës së tyre: seksualitetin.
Njerëzit me aftësi të kufizuara përballen çdo ditë me të pavërteta, paragjykime, stigma dhe mite që kufizojnë të drejtën e tyre për ndjenja, dashuri dhe intimitet.
NĂ« njĂ« tryezĂ« diskutimi, Fondacioni âSĂ« bashkuâ ndau njĂ« pĂ«rmbledhje tĂ« miteve qĂ« ekzistojnĂ« pĂ«r seksualitetin dhe personat me aftĂ«si tĂ« kufizuara, duke pasur parasysh kontekstin shqiptar.
Suela Lala, drejtuese e Fondacionit, tha se kjo është një temë që eksplorohet pak në vendin tonë.
âMendohet se kĂ«ta persona kanĂ« sfida tĂ« tjera mĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishme. Por edhe tĂ« drejtat seksuale dhe riprodhuese janĂ« pjesĂ« e kuadrit tĂ« tĂ« drejtave tĂ« njeriut, janĂ« pjesĂ« e dinjitetit njerĂ«zor,â tha ajo.
Lala tregoi se pavarësisht paragjykimeve dhe sfidave njerëzit me aftësi të kufizuara gjejnë mënyra se si ta jetojnë jetën e tyre. Ajo u ndal te fakti se shpesh përballen me gjuhë urrejtjeje sidomos kur postojnë në rrjetet sociale për tema që lidhen me seksualitetin.
âShpesh kĂ«to fjalĂ«, aftĂ«si e kufizuar dhe seksualitet, nuk bĂ«hen bashkĂ« nĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n fjali, aq e panevojshme dhe e padobishme duket pĂ«r shumĂ« njerĂ«z tĂ« tjerĂ«,â u shpreh Lala.
Dorina Toçaj, nga zyra shqiptare e Agjencisë së Kombeve të Bashkuara për shëndetin seksual dhe riprodhues (UNFPA) theksoi se mitet fillojnë që në fëmijëri ku mësohet të përjashtohen të tjerët për shkak të dallimeve. Për këtë ajo u shpreh se për një shoqëri më mendjehapur nevojitet të rishikohet mënyra e edukimit.
Në këtë pikë, ajo tha se edukimi gjithëpërfshirës seksual duhet të ketë elementë që lidhen edhe me personat me aftësi të kufizuara si pjesë e një formimi për jetesë të barabartë dhe me dinjitet.
âPĂ«r hir tĂ« kĂ«tyre miteve dhe mendĂ«sie, shumĂ« njerĂ«z me aftĂ«si tĂ« kufizuara, mund tĂ« mos arrijnĂ« tĂ« realizojnĂ« dĂ«shirat e tyre, tĂ« drejtat seksuale dhe riprodhuese dhe aq mĂ« tepĂ«r tĂ« aspirojĂ« pĂ«r familje, pĂ«r lidhje, partneritet dhe fĂ«mijĂ«,â komentoi Toçaj, duke theksuar nevojĂ«n pĂ«r mundĂ«si tĂ« barabarta pĂ«r tĂ« gjithĂ«.
Toçaj kĂ«shilloi qĂ« manuali i miteve dhe fakteve tĂ« pĂ«rgatitura nga Fondacioni âSĂ« bashkuâ tĂ« integrohet nĂ« kurrikulĂ«n e edukimit seksual nĂ« shkolla, kĂ«shillĂ« qĂ« u pĂ«rkrah nga pĂ«rfaqĂ«suesit e ministrisĂ« sĂ« Arsimit tĂ« pranishĂ«m nĂ« diskutim.
âDuam qĂ« kĂ«to elemente tĂ« jenĂ« pjesĂ« e mĂ«simit,â u shpreh Edlira Sina, Koordinatore KombĂ«tare pĂ«r Edukimin ShĂ«ndetĂ«sor Seksual nĂ« ShqipĂ«ri.
Dashuria e stigmatizuar
Përtej politikave, parasgjykimi ndaj dashurisë dhe seksualitetit të personave me aftësi të kufizuara mbetet i fortë.
Dajani, një zotëri me aftësi të kufizuara rrëfen se ra në dashuri me një vajzë me aftësi të kufizuara në shikim, por u përball me një rezistencë të madhe.
âMĂ« thanĂ« qĂ« nuk duhet tĂ« bija nĂ« dashuri me tĂ«, sepse ajo nuk mund tĂ« kujdesej pĂ«r mua, apo pĂ«r fĂ«mijĂ«t nĂ« tĂ« ardhmen,â kujton ai.âDuhej tĂ« bindja familjen se mund tĂ« isha baba i mirĂ«, se nuk kisha nevojĂ« pĂ«r keqardhje, por pĂ«r mundĂ«si tĂ« barabarta.â
Ai i mëshon faktit se nuk dëshiron të shihet si hero, sepse edhe kjo është formë diskriminimi, por si çdo qytetar në shoqëri.
âDua tâi tregoj djalit tim se mund tĂ« jem prind, mund tĂ« gatuaj, tĂ« mĂ«soj, tĂ« punoj, si çdo njeri tjetĂ«râ, vijon Dajani, tashmĂ« prind i njĂ« djali 10-vjeçar.
Histori të ngjashme ka edhe Ilir Kaso, i cili rrëfeu në praninë e të tjerëve se familja e bashkëshortes së tij e kundështoi si fillim lidhjen e tyre, pasi ishte person me aftësi të kufizuara.
âIu tha hapur qĂ« tĂ« mos lidhej me mua. Madje u hamendĂ«sua se nuk isha i aftĂ« seksualisht,â tha Iliri.
âKjo tregon sa i thellĂ« Ă«shtĂ« paragjykimi. Edhe vetĂ« ne, personat me aftĂ«si tĂ« kufizuar, shpesh e kemi tĂ« brendĂ«suar kĂ«tĂ« frikĂ«, kĂ«tĂ« ndjesi inferioriteti.â
Frikë dhe nevoja per mbrojtje
Eglantina Bajrami, drejtuese e organizatës Klubi Kombëtar i Prindërve me Spektrin Autik u shpreh se shpesh prindërit, nga frika, i mbrojnë fëmijët me aftësi të kufizuara deri në izolim.
âPrindĂ«rit e vajzave janĂ« shpesh shumĂ« mbrojtĂ«s. KanĂ« frikĂ« tâi lĂ«nĂ« vetĂ«m, madje edhe gjatĂ« stĂ«rvitjeve. ĂshtĂ« e rĂ«ndĂ«sishme tâi trajnojmĂ« nĂ«nat se si tĂ« flasin me vajzat pĂ«r trupin, pĂ«r seksualitetin, edhe pĂ«r akte si masturbimi, qĂ« ende konsiderohen tabuâ, tha ajo.
Sipas Olta Kocit, nga organizata Asistencë për Komunitetin në Shqipëri, situata është edhe më e ndërlikuar teksa përmend raste të abuzimeve seksuale, shtatzënive të hershme apo dhe infeksioneve seksualisht të transmetueshme.
âNĂ« kĂ«to raste, shpesh as vetĂ« personi nuk mund tĂ« marrĂ« vendime pĂ«r trupin e vet, ndĂ«rsa kujdestarĂ«t nuk reagojnĂ« si duhet,â deklaroi ajo, me nevojĂ«n pĂ«r tĂ« pasur mĂ« shumĂ« vĂ«mendje pĂ«r kategori tĂ« caktuara tĂ« aftĂ«sisĂ« sĂ« kufizuar.
Liliana Dango nga Qendra Kombëtare për Shërbimet Komuniteare nënvizoi rëndësinë e ndërhyrjes që në arsimin parashkollor dhe te grupet me aftësi të kufizuar intelektuale, me qëllim që të ndërtohet një qasje afatgjatë më mbrojtëse dhe edukative.
Por, sipas Dorina Toçajt, problemi i vĂ«rtetĂ« nuk mbetet vetĂ«m te paragjykimi. âNĂ« njĂ« vend ku edhe njĂ« atlet e ka tĂ« vĂ«shtirĂ« tĂ« kalojĂ« rrugĂ«n apo tĂ« marrĂ« njĂ« shĂ«rbim bazĂ«, imagjinoni sa e vĂ«shtirĂ« Ă«shtĂ« pĂ«r njĂ« person me aftĂ«si tĂ« kufizuar tĂ« mendojĂ« pĂ«r dashuri, pĂ«r marrĂ«dhĂ«nie, pĂ«r prindĂ«rimâ.
TĂ« folurit pĂ«r seksualitetin e personave me aftĂ«si tĂ« kufizuara nuk Ă«shtĂ« tabu, as mit i keqinterpretuar. ĂshtĂ« hap drejt barazisĂ« sĂ« plotĂ«, njohjes sĂ« njeriut si tĂ« tĂ«rĂ«, me dĂ«shirat, ndjenjat, trupin, dinjitetin dhe tĂ« drejtĂ«n pĂ«r tĂ« dashur e pĂ«r tâu dashur.
Mite dhe fakte për seksualitetin dhe personat me aftësi të kufizuara
NĂ« dokumentin e pĂ«rgatitur nga Fondacioni SĂ« Bashku nĂ« partneritet me UNFPA, nĂ« kuadĂ«r tĂ« Programit tĂ« PĂ«rbashkĂ«t tĂ« OKB-sĂ« âAskush tĂ« mos mbetet pasâ, 15 mite vendosen pĂ«rballĂ« tĂ« vĂ«rtetave. Le tâi çmontojmĂ« disa prej tyre:
âPersonat me aftĂ«si tĂ« kufizuar nuk kanĂ« tĂ« drejta seksuale.â
Të drejtat seksuale janë të drejta të njeriut. Kufizimet fizike nuk e pengojnë shprehjen e seksualitetit, apo dëshirën për të dhënë dhe marrë dashuri në një marrëdhënie.
âAta nuk ndjejnĂ« tĂ«rheqje, as dĂ«shirĂ« pĂ«r marrĂ«dhĂ«nie romantike.â
Personat me aftësi të kufizuar janë qenie seksuale si të gjithë ne, prandaj ata kanë të njëjtin interes për dashuri dhe marrëdhënie.
Këto mite i çojnë ata në të tjera barriera sa i takon qasjes në edukimin dhe shërbimin e shëndetit seksual dhe riprodhues.
âPersonat me aftĂ«si tĂ« kufizuara lidhen vetĂ«m me persona tĂ« komunitetit tĂ« tyre.â
Ata mund të dalin, njihen dhe krijojmë marrëdhënie me këdo pavarësisht aftësisë së kufizuar që përjetojnë. Ata janë shumë më tepër se aftësia e tyre e kufizuar: kanë ngjyra të ndryshme personaliteti, interesash dhe botëkuptimi.
âPersonat me aftĂ«si tĂ« kufizuar nuk pĂ«rjetojnĂ« abuzime apo dhunĂ« nĂ« familje.â
Personat me aftësi të kufizuara janë më të ekspozuar ndaj abuzimeve seksuale. Madje ata përjetojnë abuzime seksuale dhe dhunë ne familje, 3 deri në 4 herë më shumë se sa individët e tjerë dhe ky mit është i rrezikshëm sepse shpërfill realitetin, duke bërë që përvojat e personave me aftësi të kufizuara të mos dëgjohen.
âPersonat me aftĂ«si tĂ« kufizuar nuk mund tĂ« krijojnĂ« familje, nuk bĂ«hen prindĂ«r tĂ« mirĂ«, apo dhe nĂ«se bĂ«hen me fĂ«mijĂ«, ata do tĂ« jenĂ« me aftĂ«si tĂ« kufizuara.â
Ata mund të kenë familje, fëmijë dhe të jenë prindër të mrekullueshëm. Ndenja e prindërimit shkon përtej aftësive fizike, ajo varet nga dashuria, përgjegjësia, mbështetja dhe përkujdesja. Ndërkohë, shumë aftësi të kufizuara nuk trashëgohen dhe e drejta për të pasur apo jo fëmijë u takon vetëm personave me aftësi të kufizuara, askujt tjetër.
âPersonat me aftĂ«si tĂ« kufizuar nuk mund tĂ« mbesin shtatzĂ«nĂ«, apo tĂ« marrin infeksione seksualisht tĂ« transmetueshme dhe pĂ«r rrjedhojĂ« nuk kanĂ« nevojĂ« pĂ«r informacione pĂ«r parandalimin e tyre.â
Ata mund të jenë seksualisht aktivë dhe të mbeten shtatzënë edhe të marrin infeksione seksualisht të transmetueshme. Një person me aftësi të kufizuar nuk është automatikisht steril apo imun ndaj sëmundjeve seksualisht të transmetueshme. Ndaj, si të gjithë të tjerët, ata kanë nevojë dhe të drejtë për të njëjtën qasjes në edukimin dhe shërbimin e shëndetit seksual dhe riprodhues.
âPersonat me aftĂ«si tĂ« kufizuara kanĂ« gjĂ«ra mĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishme pĂ«r tâu shqetĂ«suar se sa seksi.â
Seksualiteti dhe nevojat seksuale të personave me aftësi të kufizuara janë thelbësore për një jetë të plotë në aspektin human. Ky mit shpërfill faktin e të qenurit njeri në radhë të parë dhe të drejtën e tyre për të përjetuar kënaqësi dhe intimietet në një marrëdhënie.
âPersonat me aftĂ«si tĂ« kufizuar nuk mund tĂ« jenĂ« tĂ«rheqĂ«s.â
Njerëzit nuk tërhiqen vetëm nga pamja fizike. Përgjithësisht janë cilësitë e personalitetit ato që i japin aspektit fizik një vlerë tjetër. Ndaj të gjithë trupat njerëzorë mund të jenë tërheqës dhe të bukur, përfshirë këtu edhe trupat e personave me aftësi të kufizuara.
E rĂ«ndĂ«sishme pĂ«r tâu thĂ«nĂ« Ă«shtĂ« se trupat e personave me aftĂ«si tĂ« kufizuara janĂ« seksualĂ«, tĂ« fortĂ« dhe tĂ« bukur dhe nuk dallojnĂ« pĂ«r nga nevoja nga trupat e njerĂ«zve tĂ« tjerĂ«. Ndaj pĂ«r kĂ«tĂ« do tĂ« duhet tĂ« jemi mĂ« tĂ« kujdesshĂ«m, nĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« tâi japim kĂ«tij komuniteti dinjitetin pĂ«r tĂ« cilin ata kanĂ« nevojĂ«.
DitĂ« e rĂ«ndĂ«sishme sot nĂ« Serbi. Sipas asaj qĂ« shkruajnĂ« mediat, kĂ«tĂ« tĂ« shtunĂ« do tĂ« ketĂ« 200 tubime nĂ« mbĂ«shtetje tĂ« serbĂ«ve nĂ« KosovĂ«. Qendra pĂ«r Stabilitet ShoqĂ«ror dhe lĂ«vizja âGraÄani protiv blokadaâ organizon kĂ«to tubime nĂ« vende si Subotica, Beograd, Novi Sad, Kragujevc, Nish, KruĆĄevcin, Zrenjaninin apo edhe Kraljevon. Jo vetĂ«m kaq, por [âŠ]
TIRANĂ, 2 tetor /ATSH/ Digjitalizimi i shĂ«rbimeve publike ka sjellĂ« lehtĂ«sim nĂ« kryerjen e procedurave pĂ«r qytetarĂ«t dhe bizneset qĂ« kĂ«rkojnĂ« tĂ« marrin nĂ« kohĂ« njĂ« dokument tĂ« caktuar.
Sipas statistikave zyrtare, nĂ« platformĂ«n âe-Albaniaâ gjatĂ« muajit shtator, janĂ« kryer mĂ« shumĂ« se 820 mijĂ« aplikime nĂ« pesĂ« shĂ«rbimet mĂ« tĂ« pĂ«rdorura.
Nga këto, 295 mijë janë për certifikatë personale, mbi 239 mijë për certifikatë familjare, vërtetim për pagesën e kontributeve për individin janë rreth 130 mijë, kontributet për sigurimet shoqërore llogariten në 81.363 aplikime dhe mbi 77 mijë për vërtetim page.
ShĂ«rbimet nĂ« âe-Albaniaâ pĂ«r qytetarĂ«t dhe bizneset kanĂ« siguruar njĂ« proces modern, tĂ« standardizuar dhe tĂ« sigurt, duke shmangur burokracitĂ« dhe kontaktet fizike me sportelet.
Dokumentet zyrtare që gjenerohen në përfundim të aplikimit janë të pajisura me vulë elektronike, çka i bën ato të vlefshme dhe të verifikueshme nga çdo institucion publik apo privat.
Digjitalizimi i shĂ«rbimeve nĂ« platformĂ«n âe-Albaniaâ vjen si njĂ« hap efikas dhe nĂ« pĂ«rputhje me standardet evropiane pĂ«r çdo qytetar apo biznes.
TIRANĂ, 30 shtator /ATSH/ QytetarĂ«t e Elbasanit marrin asistencĂ« administrative dhe shĂ«rbim falas nĂ« zyrat me njĂ« ndalesĂ«, tĂ« hapura tashmĂ« pranĂ« bashkisĂ« sĂ« kĂ«tij qyteti.
Kryebashkiaku i Elbasanit, Gledian Llatja bĂ«ri me dije se ka njĂ« rritje tĂ« fluksit tĂ« qytetarĂ«ve qĂ« pĂ«rfitojnĂ« asistencĂ« falas nĂ« zyrat e âe-ShĂ«rbimeâ.
âZyrat e e-ShĂ«rbimeve po pĂ«rjetojnĂ« njĂ« rritje tĂ« vazhdueshme tĂ« kĂ«rkesĂ«s, me 120â170 qytetarĂ« çdo javĂ« qĂ« pĂ«rfitojnĂ« shĂ«rbime administrative tĂ« ndryshmeâ, tha Llatja, nĂ« njĂ« postim nĂ« rrjetet sociale.
Llatja siguroi se âbashkia Elbasan do tĂ« vijojĂ« me zgjerimin dhe pĂ«rmirĂ«simin e kĂ«tyre shĂ«rbimeve pĂ«r njĂ« administratĂ« mĂ« tĂ« afĂ«rt dhe mĂ« efikase me qytetarĂ«tâ.
QytetarĂ«t qĂ« u drejtohen kĂ«tyre zyrave, mund tĂ« asistohen nĂ« marrjen e shĂ«rbimeve elektronike pĂ«rmes portalit qeveritar âe-Albaniaâ dhe nĂ« portalin âShqipĂ«riaqĂ«duam.alâ, si dhe mund tĂ« marrin informacion pĂ«r mĂ« shumĂ« se 950 shĂ«rbime publike.
Ambientet ofrojnë standarde bashkëkohore të pajisur me sistem elektronik të menaxhimit të radhës për të reduktuar kohën e pritjes si dhe me infrastrukturë të përshtatur për personat me aftësi të kufizuara (PAK).
Login
Yesterday, Dr Chris Thorogood from Oxford Botanic Garden was part of a team â including Septian Andrikithat, whoâs also in the video â that trekked day and night through tiger-patrolled Sumatran rainforests (an island in Indonesia) to find Rafflesia hasseltii. Few people have ever seen this flower and the team, incredibly, witnessed it open by night. 