NjĂ« ngjarje e rĂ«ndĂ« tronditi fshatin Piskupat tĂ« Pogradecit mĂ« 30 dhjetor, pasi u zbulua abuzimi me njĂ« vajzĂ« 12 vjeçare. Autori i dyshuar i abuzimit seksual Ă«shtĂ« 67-vjeçari Rushan Selko, i cili Ă«shtĂ« pas hekurave. E mitura pas kontrollit nĂ« spital, ku prindĂ«rit e kishin dĂ«rguar pas ndryshimeve fizike tĂ« saj, rezultoi se ishte [âŠ]
NĂ« ditĂ«n e fundit tĂ« kĂ«tij viti tĂ« mbushur plot çudira sâkishte si tĂ« mungonte edhe njĂ« shfaqje e shĂ«mtuar nga policia e Ilir ProdĂ«s. NĂ« disa video tĂ« publikuar nga deputeti Flamur Noka, shihen disa policĂ« qĂ« tĂ«heqin me dhunĂ« pĂ«r ta futur nĂ« makinĂ« 15-vjeçarin Ajsel Kaçi. Shkak i dhunĂ«s sĂ« policisĂ« Ă«shtĂ« [âŠ]
Personi që shihni në foto është 70-vjeçari Rushan Selko, i akuzuari për përdhunimin e 12-vjeçares në Pogradec.
Dyshohet se e mitura është abuzuar seksualisht me forcë nga një i moshuar me njohje familjare me familjen e të miturës. Rasti është evidentuar pasi vajza kishte ndryshime fizike, çka detyroi prindërit ta çonin në spital për ekzaminim.
Pas vizitës u konfirmua se e mitura ishte shtatzënë. Mësohet se i moshuari, i dyshuar rreth 70 vjeç e ka kërcënuar vazhdimisht të miturën për të mos treguar ngjarjen ndërsa policia ka bërë arrestimin e këtij të fundit. Aktualisht po kryhen veprimet hetimore dhe po merren në pyetje familjarët, ndërsa vajza ka pranuar ngjarjen në prani të psikologut.
I moshuari dyshohet se ka kryer mardhënie me të miturën në banesën e tij.
TIRANĂ, 27 dhjetor/ATSH/ Kryetari i PartisĂ« Demokratike, Sali Berisha, deklaroi sot nga Korça se âsirenat e alarmit po bien nga Uashingtoniâ pĂ«r korrupsionin e qeverisĂ« dhe pĂ«r lidhjet e saj me drogĂ«n dhe krimin.
GjatĂ« turit tĂ« âFoltoresâ, nĂ« njĂ« bashkĂ«bisedim me qytetarĂ« dhe simpatizantĂ«, Berisha theksoi se Partia Demokratike mbetet forca mĂ« e qĂ«ndrueshme opozitare nĂ« vend, pavarĂ«sisht pĂ«rpjekjeve pĂ«r izolimin dhe dobĂ«simin e saj ndĂ«r vite.
âNe vijmĂ« nĂ« kĂ«tĂ« 35-vjetor si e vetmja parti, pa asnjĂ« tjetĂ«r, nĂ« tĂ« gjitha vendet ish-komuniste, qĂ« jemi nĂ« kĂ«mbĂ«, jemi gjallĂ«, jemi tĂ« fortĂ« dhe tĂ« sigurt nĂ« fitore. Por ne nĂ« dallim, nĂ« dallim nga çdo forcĂ« politike tjetĂ«r nĂ« historinĂ« politike tĂ« EuropĂ«s pluraliste, jemi njĂ« forcĂ« ndaj tĂ« cilĂ«s nĂ« mĂ«nyrĂ«n mĂ« tĂ« padrejtĂ« u ndĂ«rmorĂ«n aktet mĂ« brutale, pĂ«rpjekjet mĂ« tĂ« turpshme pĂ«r shkatĂ«rrimin e saj, nĂ« projektin ShqipĂ«ria pa opozitĂ«. PĂ«rpjekjet mĂ« kriminale pĂ«r pĂ«rçarjen e copĂ«timin e saj nĂ« projektet ShqipĂ«ria pa opozitĂ«. Izolimin mĂ« tĂ« thellĂ«, forcĂ«n politike mĂ« properĂ«ndimore nĂ« historinĂ« e kombit. MegjithatĂ« ne triumfuam. Se mbronim tĂ« vĂ«rteta tĂ« pĂ«rjetshme, tĂ« njeriut, tĂ« qytetĂ«ruar, tĂ« kombit, tĂ« qytetit, tĂ« familjes, tĂ« venditâ, deklaroi Berisha.
Ai u shpreh se rezoluta të miratuara nga forca politike ndërkombëtare kanë evidentuar problematika serioze në Shqipëri, duke përfshirë përqendrimin e pushteteve, cenimin e pluralizmit dhe rrezikun e shndërrimit të zgjedhjeve në farsë.
Berisha e cilësoi PD-në si një forcë politike që ka mbrojtur vlera themelore demokratike dhe perëndimore, duke shtuar se këto kauza, sipas tij, kanë marrë tashmë mbështetje ndërkombëtare.
âI dĂ«gjoni ju tani sirenat e alarmit qĂ« bien nga Uashingtoni pĂ«r korrupsionin e qeverisĂ« sĂ« Edi RamĂ«s dhe lidhjet e saj me drogĂ«n dhe krimin. Ne triumfuam!â, u shpreh kreu i PD-sĂ«.
Konventa e BernĂ«s Ă«shtĂ« tĂ«rhequr kĂ«tĂ« radhĂ« nga kĂ«rkesa drejtuar ShqipĂ«risĂ« â[pĂ«r] ndalimin e punimeve pĂ«r ndĂ«rtimin e Aeroportit NdĂ«rkombĂ«tar tĂ« VlorĂ«s, deri nĂ« kryerjen e vlerĂ«simit tĂ« duhur mjedisorâ. NĂ« mbledhjen e mbajtur nga 8-12 dhjetor 2025, nĂ« Strasburg, Komiteti Drejtues shprehu keqardhjenqĂ« pĂ«r dy vjet rresht, ShqipĂ«ria e shpĂ«rfilli çështjen. Duket se kĂ«rkesa e ka humbur rĂ«ndĂ«sinĂ«, per shkak se punimet e aeroportit po shkojnĂ« drejt fundit.
Kërkesa për ndalimin e punimeve ishte më e rëndësishmja, mes dhjetë të tjerave, që Komiteti Drejtues i Konventës i kërkoi Shqipërisë dy vjet më parë, në formën e një rekomandimi të vetëm, i njohur zyrtarisht si Rekomandimi 219 (2023). Vendimi për Shqipërinë ishte marrë në 1 dhjetor 2023, në mbledhjen nr. 43 të Komitetit Drejtues, pas një inspektimi të përbashkët të tre konventave për mbrojtjen e natyrës në vendngjarje (on-site), në vitin 2022.
Rekomandimi kërkonte edhe zbatimin e masave të tjera për të mbrojtur speciet, kafshët, insektet dhe habitatet e egra të Peizazhit të Mbrojtur Ligatinor Pishë-Poro-Nartë, ku po ndërtohet aeroporti. Rekomandimi entuziazmoi veçanërisht aktivistët dhe mbrojtësit e natyrës, të cilët e panë si një mbështetje që do të lehtësonte përpjekjet për ndalimin përfundimtar të tij.
Punimet e aeroportit filluan nĂ« vitin 2021, mbi gjurmĂ«n e njĂ« piste tĂ« braktisur, e cila pĂ«rdorej dikur pĂ«r ngritjen e avionĂ«ve tĂ« vegjĂ«l mĂ«simorĂ«, por qĂ« ndodhej brenda ekosistemit ligatinor âPeizazhi i Mbrojtur PishĂ«-Poro-NartĂ«â, pjesĂ« e Rrjetit Emerald, pĂ«r tĂ« cilin shteti shqiptar, nĂ« pĂ«rputhje me legjislacioni mjedisor tĂ« brendshĂ«m, por edhe si njĂ« vend anĂ«tar i KonventĂ«s sĂ« BernĂ«s, kishte detyrimin pĂ«r ta mbrojtur.
Kryeministri Rama nxitoi të deklaronte publikisht fillimin e punimeve, ende pa mbaruar shqyrtimi i dokumentacionit mjedisor e planifikues. EcoAlbania dhe PPNEA, dy organizata mjedisore nga Shqipëria e denoncuan çeljen e kantierit për ndërtimin e aeroportit në Konventën e Bernës, ndërkohë që PPNEA dhe AOS (Shoqata Ornitologjike e Shqipërisë) ngritën një padi kundër autoriteteve planifikuese vendase.
Autoritetet nuk iu shmangën Konventës, por nuk i morën seriozisht, asnjëherë, kërkesat e saj. Ndërkohë, aeroporti vijoi të ndërtohej me mbështetjen e plotë të qeverisë, e cila tenderoi dhe financoi disa vepra publike, si pjesë e infrastrukturës në ndihmë të aeroportit. Qeveria e përdori Konventën për të propaganduar shpalljen e Vjosës Park Kombëtar dhe disa punë të tjera, si veprime në favor të mjedisit dhe për të përbaltur aktivistët dhe organizatat e pavarura mjedisore se po përhapnin informacione të rreme për punën e qeverisë.
âShprehim keqardhjen e thellĂ« pĂ«r vazhdimin e punimeveâ, â pĂ«rsĂ«riti pĂ«r tĂ« dytin vit rresht Konventa nĂ« fillim tĂ« dhjetorit. Por kaq! AsgjĂ« mĂ« shumĂ« pĂ«r ndalimin e tyre (ose mosndaliminâŠ)! Sepse Konventa e BernĂ«s nuk ka tĂ« tjera mjete, pĂ«rveç se tĂ« monitorojĂ« zbatimin e rekomandimeve. Dhe kur ato nuk zbatohen, rekomandimet shndĂ«rrohen nĂ« opinione. Edhe opinionet janĂ« tĂ« dobishme, pasi sistemet dhe pĂ«rgjegjĂ«sitĂ« e ndryshme penale tĂ« vendeve anĂ«tare nuk garantojnĂ« harmoninĂ« dhe fleksibilitetin qĂ« siguron Konventa. Por pĂ«r kundĂ«rshtarĂ«t e natyrĂ«s, pĂ«r vendimmarrĂ«sit dhe pĂ«r spekulantĂ«t pa moral, fryma e bashkĂ«punimit (emancipimit), kundrejt sanksionimit pĂ«rbĂ«n, gjithmonĂ«, njĂ« pĂ«rparĂ«si praktike, çka pĂ«r habitatet natyrore mbetet jetike. ĂshtĂ« e kuptueshme si sportiviteti i vendimeve rekomanduese krijon lehtĂ«si nĂ« komunikimin mes shteteve anĂ«tare, por duke mos qenĂ« detyruese, e kanĂ« tĂ« vĂ«shtirĂ« qĂ« tâu kundĂ«rvihen vendimeve tĂ« gabuara e tâi prapĂ«sojnĂ« ato.
NĂ« pĂ«rfundim, qeveria nuk u tĂ«rhoq nga ndĂ«rtimi i aeroportit (qĂ« ka deklaruar se do tĂ« nisĂ« operimin brenda pak muajve tĂ« ardhshĂ«m); nuk u tĂ«rhoq nga marrja e ujit nga burimi i LepushĂ«s nĂ« ShushicĂ«, pĂ«r ta kaluar matanĂ« malit, pĂ«r llogari tĂ« BashkisĂ« sĂ« HimarĂ«s, tĂ« ardhurat e sĂ« cilĂ«s po rriten ndjeshĂ«m prej boom-it turistik. Qeveria dobĂ«soi mbrojtjen e parqeve kombĂ«tare dhe tĂ« peizazheve tĂ« mbrojtura natyrore, duke lejuar investimet strategjike nĂ« turizĂ«m dhe nĂ« energji, kjo e fundit e propaganduar si e rinovueshme. Dhe e gjitha, nĂ« kohĂ«n kur Bashkimi Evropian po nxiton tâia heqĂ« pengesat e anĂ«tarĂ«simit.
Por në fund të fundit, i tërë ky aksion (ndërveprues) përbën edhe një përvojë në betejën mjedisore; një leksion për të zbërthyer mendimin e çuditshëm të utopisë dhe të butaforisë, se për të qenë i suksesshëm nuk ka rëndësi rezultati, por procesi; për të kuptuar jo vetëm natyrën fizike, por edhe atë njerëzore: botën e iluzionit të propagandës dhe optimizmin e rremë që ajo përcjell.
Për të kuptuar se energjitë dhe veprimet duhen racionalizuar dhe duhen ndarë dhe se qëllimi është rezultati, ndërsa procesi, mjeti dhe se rezultati lidhet drejtpërdrejt me mirëqenien e Natyrës, me thelbin e saj material. Natyra është e thjeshtë, por pikërisht aty qëndron edhe kompleksiteti i saj.
Sipas platformĂ«s âIQAirâ, ku bĂ«hen matjet e cilĂ«sisĂ« sĂ« ajrit nĂ« tĂ« gjitha vendet e botĂ«s, Prishtina Ă«shtĂ« renditur si qyteti i 13-tĂ« me ajrin mĂ« tĂ« ndotur, me indeks tĂ« cilĂ«sisĂ« sĂ« ajrit 158, qĂ« konsiderohet âi pashĂ«ndetshĂ«mâ.
Ndërkohë, Instituti Hidrometeorologjik i Kosovës ka njoftuar se edhe gjatë ditës së sotme, në vendet e ulëta, do të ketë mjegull të dendur. Prandaj, këshillohet që personat e ndjeshëm të shmangin daljet e panevojshme, ndërsa drejtuesve të automjeteve u rekomandohet të kenë kujdes të shtuar gjatë vozitjes.
Prishtina ka zĂ«nĂ« vendin e 13-tĂ« nĂ« botĂ« si qyteti me ajrin mĂ« tĂ« ndotur. Sipas platformĂ«s âIQAirâ, ku bĂ«hen matjet e cilĂ«sisĂ« sĂ« ajrit nĂ« tĂ« gjitha vendet e botĂ«s, Prishtina Ă«shtĂ« renditur si qyteti i 13-tĂ« me ajrin mĂ« tĂ« ndotur, me indeks tĂ« cilĂ«sisĂ« sĂ« ajrit 158, qĂ« konsiderohet âi pashĂ«ndetshĂ«mâ.
Specialistë të cilësisë së ajrit thonë se gjendja është shqetësuese dhe se përkeqësimit të kësaj situate po i kontribuojnë edhe kushtet meteorologjike.
âNĂ« bazĂ« tĂ« matjeve qĂ« kemi marrĂ« nga Instituti Hidrometeorologjik nĂ« kohĂ« reale, kemi tejkalim tĂ« grimcave tĂ« pluhurit PM2.5 dhe PM10, tĂ« cilat qĂ«ndrojnĂ« pezull nĂ« ajĂ«r. Ajo qĂ« po e pĂ«rkeqĂ«son kĂ«tĂ« gjendje janĂ« kushtet meteorologjike, si lagĂ«shtia e madhe e ajrit, temperaturat e ulĂ«ta dhe mungesa e erĂ«s, tĂ« cilat ndikojnĂ« drejtpĂ«rdrejt nĂ« cilĂ«sinĂ« e ajritâ, tha pĂ«r RTK-nĂ« Mentor Shala, specialist i cilĂ«sisĂ« sĂ« ajrit.
Ai thotë se mbrojtja më e mirë në këtë situatë është reduktimi i daljeve jashtë, veçanërisht për disa kategori të ndjeshme.
âI rekomandojmĂ« grupmoshat e ndjeshme, si tĂ« moshuarit, fĂ«mijĂ«t dhe personat me sĂ«mundje kronike, qĂ« tâi ulin frekuentimet jashtĂ« dhe tâi reduktojnĂ« sa mĂ« shumĂ« daljet kur cilĂ«sia e ajrit nuk Ă«shtĂ« e mirĂ«. Nga monitorimi dhe mjegulla qĂ« vĂ«rejmĂ«, konstatojmĂ« gjendje jo tĂ« mirĂ« kryesisht nĂ« mĂ«ngjes, nĂ« mbrĂ«mje dhe gjatĂ« natĂ«sâ, shtoi ai.
Shala thotë se gjendja e cilësisë së ajrit pritet të përmirësohet nga dita e mërkurë, kur parashikohen reshje shiu dhe ndryshim i kushteve të motit.
Megjithatë, ai shpreh shqetësim për ditët festive të fundvitit, për shkak të përdorimit të mjeteve piroteknike, të cilat, sipas tij, shkaktojnë ndotje të madhe përmes çlirimit të metaleve të rënda në ajër.
Ndryshe, qytetet me ajrin më të pastër janë renditur Berna në Zvicër, Roterdami në Holandë, San Francisko në SHBA, Melbourne në Australi, Vancouver në Kanada, Lisbona në Portugali, Helsinki në Finlandë, si dhe qytete të tjera.
Para Prishtinës, qytetet më të ndotura janë kryesisht nga Pakistani, India, Egjipti dhe Bangladeshi. Ndërsa nga rajoni, më të ndotura konsiderohen Beogradi dhe Sarajeva.
Pas Kërçovës dhe Strumicës, nga sot masat urgjente kundër ndotjes së ajrit aktivizohen edhe në Shkup, pasi stacionet matëse kanë treguar tejkalim të përqendrimeve të lejuara të grimcave ndotëse në disa komuna të Shkupit.
Mjegulla e shtuar e përkeqëson edhe më tej gjendjen, ndërsa nivele të larta të ndotjes janë regjistruar edhe në qytete të tjera të vendit.
Ministria e Mjedisit Jetësor dhe Planifikimit Hapësinor ka aktivizuar protokollet për mbrojtjen e shëndetit publik, me theks të veçantë në mbrojtjen e kategorive më të ndjeshme të qytetarëve.
NĂ« pĂ«rputhje me masat qeveritare, punĂ«dhĂ«nĂ«sit kanĂ« detyrim tâi lirojnĂ« nga detyrimet e punĂ«s kĂ«to kategori personash: gratĂ« shtatzĂ«na, personat mbi moshĂ«n 60 vjeç, personat me astmĂ« kronike, personat qĂ« kanĂ« kaluar infarkt tĂ« miokardit ose goditje nĂ« tru, pa marrĂ« parasysh moshĂ«n.
Pulmologët u bëjnë thirrje qytetarëve që ta kufizojnë sa më shumë qëndrimin në ambiente të hapura, veçanërisht nëse nuk kanë nevojë urgjente për të dalë.
âOrĂ«t mĂ« kritike janĂ« herĂ«t nĂ« mĂ«ngjes dhe nĂ« orĂ«t e vona tĂ« mbrĂ«mjes, kur pĂ«rqendrimet e grimcave tĂ« dĂ«mshme janĂ« mĂ« tĂ« larta. NĂ«se lĂ«vizja Ă«shtĂ« e domosdoshme, rekomandojmĂ« pĂ«rdorimin e transportit publik nĂ« vend tĂ« automjeteve personaleâ, kĂ«shillojnĂ« mjekĂ«t.
Institucionet përgjegjëse u bëjnë thirrje qytetarëve që të ndjekin rregullisht rekomandimet dhe njoftimet zyrtare derisa të zgjasë episodi i ndotjes së ajrit.
Komisioni Qeveritar pĂ«r Persona tĂ« Zhdukur (KQPZh) ka njoftuar se gĂ«rmimet vlerĂ«suese nĂ« lokacionin âPĂ«rzhinaâ, nĂ« Rahovec, kanĂ« vazhduar edhe gjatĂ« ditĂ«s sĂ« sotme.
Sipas njoftimit nga Komisioni Qeveritar për Persona të Zhdukur, gjatë pasdites janë gjetur dhe zhvarrosur mbetje mortore që i përkasin një individi.
Ndërkohë, një ditë më parë janë gjetur mbetje mortore të një individi tjetër, ndërsa në ditën e parë të gërmimeve janë identifikuar dy pjesë kockore.
Mbetjet mortore tĂ« zhvarrosura, qĂ« potencialisht mund tâu pĂ«rkasin viktimave tĂ« luftĂ«s ende nĂ« ListĂ«n e Personave tĂ« Zhdukur, janĂ« dĂ«rguar pĂ«r ekzaminim nĂ« Institutin e MjekĂ«sisĂ« Ligjore, nĂ« pĂ«rputhje me procedurat ligjore dhe standardet forenzike.
KQPZh ka bërë të ditur se, në bashkëpunim me institucionet përkatëse, do të vazhdojë aktivitetet kërkimore dhe do ta informojë opinionin publik në mënyrë të rregullt dhe transparente, duke vepruar me ndjeshmëri të plotë ndaj familjeve të personave të zhdukur.
Sarajeva edhe këtë mëngjes kryeson listën e kryeqyteteve me ajrin më të ndotur në botë.
Indeksi i cilësisë së ajrit në kryeqtetin e Bosnje-Hercegovinës arrin vlerën 396, raporton klix.ba.
Pas Sarajevës renditet Lahori i Pakistanit, ku indeksi i cilësisë së ajrit është regjistruar 297, ndërsa në Delhin e Indisë 284.
Përqendrimi i grimcave PM2.5 këtë mëngjes në Sarajevë është 53 herë më i lartë se vlera vjetore referuese e përcaktuar nga Organizata Botërore e Shëndetësisë.
Sipas të dhënave të mbledhura nga IQAir, situata më e keqe është regjistruar nga stacioni matës në Saraj Polje, ku është matur vlera 533.
Faza kur nuk je më fëmijë, por as plotësisht i rritur
Edhe pse jeni tashmĂ« i rritur, prindĂ«rit ende komentojnĂ« se si e shpenzoni pagĂ«n, me kĂ« dilni ose si i rritni fĂ«mijĂ«t tuaj? Nuk jeni tĂ« vetĂ«m. KufijtĂ« mes kujdesit prindĂ«ror dhe kontrollit toksik shpesh janĂ« tĂ« paqartĂ«, ndĂ«rsa fenomeni i rritjes sĂ« zgjatur ka krijuar njĂ« dinamikĂ« tĂ« re dhe komplekse nĂ« familje. Pse disa prindĂ«r nuk arrijnĂ« tâi âlĂ«shojnĂ«â fĂ«mijĂ«t dhe si tĂ« vendosen kufijtĂ« pa konflikt.
Marrëdhëniet mes fëmijëve të rritur dhe prindërve të tyre shpesh janë më të ndërlikuara sesa duken në shikim të parë. Kufijtë mes mbështetjes dhe ndërhyrjes së tepruar nganjëherë zbehen dhe shumë prindër përpiqen të kontrollojnë ose të ndikojnë në zgjedhjet jetësore të fëmijëve, edhe kur ata janë tashmë të rritur.
Si ta dalloni momentin kur prindi e kalon kufirin nĂ« marrĂ«dhĂ«nie me fĂ«mijĂ«n? Pse disa e kanĂ« kaq tĂ« vĂ«shtirĂ« tâi lĂ«nĂ« ata tĂ« marrin plotĂ«sisht kontrollin mbi jetĂ«n e tyre?
Kur kujdesi bëhet rrezik për shëndetin mendor
Ngrohtësia dhe marrëdhëniet cilësore me prindërit lidhen me përshtatje më të mirë psikologjike, më pak vetmi dhe funksionim më të mirë social. Mbështetja ofron ndjenjë sigurie dhe shoqërohet me marrëdhënie romantike më cilësore dhe sjellje prosociale.
Megjithatë, kontrolli i papërshtatshëm për paratë, partnerin, studimet apo punën, lidhet me më shumë ankth, depresion dhe vetëvlerësim më të ulët, si në adoleshencë ashtu edhe në moshë të rritur. Prindërimi ndërhyrës cenon autonominë, e vështirëson pavarësimin dhe mund të dëmtojë edhe marrëdhëniet në çift, duke rritur tensionet dhe ulur besimin, transmeton Telegrafi.
Flamujt e kuq: Kujdes apo kontroll?
Si ta dalloni ndryshimin mes kujdesit prindëror dhe kontrollit të tepruar?
Kujdesi i shëndetshëm: Prindi respekton autonominë dhe vendimet e fëmijës së rritur. Kontrolli: Prindi merr vendime në vend të fëmijës ose i kushtëzon ato, veçanërisht kur ndihma lidhet me kërkesën për ndikim.
Realiteti i ri: Qëndrimi i zgjatur
Gjithnjë e më shumë të rinj, edhe në fund të të njëzetave dhe në të tridhjetat, qëndrojnë në shtëpinë e prindërve, gjë që ngadalëson marrjen e roleve tradicionale të të rriturit, si punësimi i qëndrueshëm, martesa dhe prindërimi. Shkaqet lidhen si me rrethanat ekonomike dhe realitetin e banimit, ashtu edhe me faktin se sot pjekuria formohet më ngadalë dhe më kompleksisht sesa dekada më parë.
Psikologu Jeffrey Jensen Arnett e pĂ«rshkruan kĂ«tĂ« fazĂ« si periudhĂ« qĂ« shtrihet nga fundi i adoleshencĂ«s deri nĂ« fund tĂ« tĂ« njĂ«zetave, e karakterizuar nga kĂ«rkimi i identitetit, paqĂ«ndrueshmĂ«ria dhe ndjenja e tĂ« qenit âmes dy botĂ«veâ. TĂ« njĂ«zetat dhe fillimi i tĂ« tridhjetave sjellin vendime tĂ« rĂ«ndĂ«sishme pĂ«r arsimin, karrierĂ«n dhe marrĂ«dhĂ«niet.
Kjo është një fazë ndryshimesh të shpeshta, e ndikuar nga pasiguria ekonomike dhe sociale. Ndërhyrja prindërore në zgjedhje personale ose kushtëzimi i ndihmës financiare pa dialog të hapur tregon kontroll, jo mbështetje. Kulturat familjare tolerojnë angazhim më të gjatë prindëror, ndërsa shoqëritë individualiste e nxisin më herët pavarësinë.
telegrafi.com
Frika nga âfoleja boshâ
Pse disa prindĂ«r e kanĂ« kaq tĂ« vĂ«shtirĂ« tâi lĂ«nĂ« fĂ«mijĂ«t e rritur tĂ« jetojnĂ« jetĂ«n e tyre? Roli prindĂ«ror Ă«shtĂ« pjesĂ« e identitetit dhe, kur fĂ«mijĂ«t rriten, shfaqet ndjenja e humbjes dhe pasigurisĂ«, ndaj kujdesi ndonjĂ«herĂ« shndĂ«rrohet nĂ« kontroll. NĂ« kĂ«tĂ« fazĂ« Ă«shtĂ« thelbĂ«sore rishpĂ«rndarja e roleve: tĂ« mbetesh i pranishĂ«m dhe mbĂ«shtetĂ«s, por tâua lĂ«shosh vendimet fĂ«mijĂ«ve tĂ« rritur, gjĂ« qĂ« pĂ«rputhet me gjetjet se autonomia dhe kompetenca mbrojnĂ« shĂ«ndetin mendor tĂ« tĂ« rinjve.
Varësia financiare: Ndihmë apo kurth?
Ndihma financiare e prindërve ka vlerën e saj, por mund të krijojë pabarazi në marrëdhënie dhe ta vështirësojë vendosjen e kufijve. Statistikat e BE-së tregojnë se largimi gjithnjë e më i vonë nga shtëpia prindërore shpesh e zgjat ndërvarësinë financiare, ndaj nevojitet një marrëveshje e qartë për pritshmëritë.
Edhe në këtë aspekt, kufijtë mund të vendosen përmes dialogut të hapur: përcaktimit të kushteve, afatit kohor dhe dallimit mes mbështetjes dhe ndikimit, me synimin që të rinjtë gradualisht të marrin përsipër shpenzimet e tyre pa cenuar marrëdhënien.
Si të vendosen kufijtë pa konflikt?
Kufijtë janë të domosdoshëm dhe mund të vendosen pa e dëmtuar marrëdhënien familjare. Ata nuk nënkuptojnë refuzim, por një ridizajnim të marrëdhënies përmes komunikimit të qartë, qëndrueshmërisë dhe respektit për autonominë e fëmijës së rritur. Kjo qasje forcon besimin dhe e lehtëson kalimin në një fazë të re të raportit.
Konfliktet mes prindërve dhe fëmijëve të rritur zakonisht lindin nga mospërputhja e nevojave, por shumica zgjidhen përmes dialogut dhe përshtatjes. Me kalimin e viteve, marrëdhënia ndryshon: prindërit mbeten burim mbështetjeje, ndërsa fëmijët e rritur marrin gjithnjë e më shumë përgjegjësi. Kjo lidhje zgjat gjithë jetën dhe nuk duhet të shndërrohet në betejë për kontroll.
Nëse jeni prind: pyesni veten nëse doni që fëmija juaj të dijë të marrë vendime pa ju, apo të ketë gjithmonë nevojë për ju. Opsioni i parë është më i vështirë, por i vetmi që çon drejt një marrëdhënieje të shëndetshme.
NĂ«se jeni fĂ«mijĂ« i rritur: nuk duhet tĂ« zgjidhni mes dashurisĂ« pĂ«r prindĂ«rit dhe jetĂ«s suaj. Mund tâi keni tĂ« dyja, por vetĂ«m nĂ«se thoni qartĂ« çfarĂ« ju duhet dhe çfarĂ« jo.
MarrĂ«dhĂ«niet e shĂ«ndetshme nuk janĂ« ato pa konflikte, por ato ku tĂ« dyja palĂ«t mund tĂ« thonĂ« âjoâ dhe gjithsesi ta dinĂ« se janĂ« tĂ« dashura. /Telegrafi/
Hidrocentralet konsiderohen âburim i gjelbĂ«râ energjie pĂ«r shkak tĂ« emetimeve tĂ« ulĂ«ta tĂ« karbonit, por ndikimet e tyre nĂ« natyrĂ« dhe komunitetet lokale janĂ« kthyer nĂ« shqetĂ«sime serioze.
Rritja e projekteve në Ballkan
Ballkani, me burime ujore tĂ« shumta, Ă«shtĂ« kthyer nĂ« njĂ« âhambarâ hidrocentralesh tĂ« vogla, zakonisht me kapacitete deri nĂ« 2MW.
Sipas një monitorimi të organizatave mjedisore EuroNatur dhe RiverWatch, numri i hidrocentraleve është rritur ndjeshëm në Ballkan. Kështu deri në vitin 2024 numëroheshin mbi 5,000 projekte hidrocentralesh.
Nga numri i përgjithshëm, 1,836 janë në punë, 94 në ndërtim dhe pjesa tjetër: 3,188 ende në letër.
Organizatat mjedisore thonë se gati gjysma e projekteve ndodhen brenda zonave të mbrojtura, duke qenë në kundërshti me qëllimin pse këto zona janë të mbrojtura.
Që nga viti 2022, 110 hidrocentrale të reja kanë nisur punë, duke shkatërruar rreth 1,100 kilometra rrjedhë lumenjsh.
Vendet mĂ« tĂ« prekura nga âshkatĂ«rrimiâ
Sipas raportit tĂ« EuroNatur dhe RiverWatch, Bosnja e Hercegovina, ShqipĂ«ria dhe Serbia janĂ« âpikat e nxehtaâ tĂ« ndĂ«rtimit tĂ« digave. Greqia dhe Kroacia duket se po zgjerojnĂ« gjithashtu projektet.
NĂ« ShqipĂ«ri, numĂ«rohen 27 kantiere dhe 346 projekte nĂ« fazĂ« planifikimi. Disa nga mĂ« shqetĂ«sueset gjenden pĂ«rgjatĂ« lumit Shkumbin âpa asnjĂ« degĂ« tĂ« mbetur pa digĂ«â dhe nĂ« Parkun KombĂ«tar tĂ« Shebenikut.
Po aq shqetësues mbetet lumi Devoll. Digat e Banjës dhe Moglicës e kanë transformuar pjesën e sipërme të lumit në një seri rezervuarësh, duke prishur lidhjen gjatësore dhe ekosistemin e rrjedhës poshtë.
Kapaciteti i instaluar i hidrocentraleve në Shqipëri arrin rreth 1,450 MW dhe përbën mbi 90% të energjisë së vendit, duke u mbështetur kryesisht në kaskadat e lumenjve.
Në Bosnjë e Hercegovinë, digat të shumta kërcënojnë lumenjtë kryesorë, si Neretva dhe Drina e Sipërme.
âMĂ« shumĂ« se 50 HEC-e, nĂ« shkallĂ« tĂ« vogĂ«l dhe tĂ« madhe, kĂ«rcĂ«nojnĂ« tĂ« gjithĂ« rrjetin lumor â NeretvĂ«n dhe çdo degĂ« tĂ« sajâ, thuhet nĂ« raport.
Krahasim i përgjithshëm midis viteve (2012-2024) Burimi: EuroNatur/River Watch
Kosova raportohet të ketë 83 hidrocentrale të planifikuara dhe 8 në proces ndërtimi. Disa HEC-e janë mbyllur për shkak të problemeve me licencimet.
âShqetĂ«sim i madh Ă«shtĂ« zonimi i Parkut KombĂ«tar tĂ« Malit tĂ« Sharrit pĂ«r shkak tĂ« pĂ«rjashtimit tĂ« luginave tĂ« mĂ«dha tĂ« lumenjve, siç Ă«shtĂ« lumi Lepencâ, thuhet nĂ« raport.
Serbia raportohet të ketë 803 projekte të planifikuara dhe 22 në ndërtim, ajo konsiderohet e dyta për nga numri i lartë i projekteve, ndërsa Maqedonia e Veriut 165 projekte të planifikuara dhe 7 në ndërtim.
Sipas raportit, ndërtimi i hidrocentraleve të vogla dhe të mesme në Maqedoninë e Veriut janë të ngadalta, mirëpo ka projekte të shumta dhe të qëndrueshme.
Në Mal të Zi janë 93 projekte të planifikuara dhe 2 në ndërtim. Shumë HEC-e gjenden brenda zonave të mbrojtura, përfshirë parqet kombëtare dhe vendet Natura 2000.
Raporti thekson se në vendet ballkanike të BE-së ku përfshihet Greqia, Bullgaria, Kroacia dhe Sllovenia, thuajse gjysma e projekteve (1,611; 49%) janë planifikuar ose ndërtuar brenda zonave të mbrojtura ekzistuese (242 në Parqe Kombëtare; 569 në zona Natura 2000).
HEC-et në zona të mbrojtura Burimi: EuroNatur/River Watch
Hidrocentralet dhe lufta e komuniteteve në Shqipëri
Në Shqipëri, sipas të dhënave të mbledhura edhe nga EuroNatur dhe Riverwatch, projektet e hidrocentraleve kanë shkaktuar përplasje midis komuniteteve dhe ndërtuesve.
Në 2019 dhe 2020, Kryeministri Edi Rama pranoi se HEC-et e vogla shpesh janë të padobishme dhe dëmtojnë komunitetet sikurse dhe ekosistemin.
âAto funksionojnĂ« si shushunja qĂ« thithin gjakun e organizmit tĂ« vendit, duke lĂ«nĂ« toka pa ujĂ« dhe komunitete pa mundĂ«si tĂ« punojnĂ« tokĂ«n,â do tĂ« shprehej Rama.
Megjithatë, ndërtimet vazhduan, duke evidentuar tensionet midis energjisë së gjelbër dhe mbrojtjes së lumenjve dhe jetës lokale.
Raste të shpeshta të raportuara nga Citizens.al kanë dëshmuar për përplasje dhe qëndresë nga komunitetet lokale.
Shembull konkret mbeten zona si ajo e Zall-Gjoçajt në Lurë, Kaçinarit në Mirditë dhe Kurdarisë në Mat, ku banorët janë organizuar në protesta duke kundërshtuar prej vitesh ndërtimin dhe operimin e hidrocentraleve.
Instituti Hidrometeorologjik i Kosovës (IHMK) ka bërë të ditur se gjatë ditëve të fundit janë regjistruar vlera të rritura të ndotësve në ajër në disa zona të vendit.
Sipas njoftimit, ulja e temperaturave ka rritur përdorimin e ngrohjes, duke sjellë rritje të emetimeve ndotëse, përcjell Telegrafi.
Përkeqësimin e cilësisë së ajrit e ka favorizuar gjithashtu prania e mjegullës së dendur, lagështia e lartë e ajrit, mungesa e erërave dhe fenomeni i inversionit termik, të cilët lehtësojnë grumbullimin e ndotësve në shtresat e ulëta të atmosferës.
IHMK rekomandon që personat e ndjeshëm të kufizojnë ekspozimin e gjatë në ambient të jashtëm deri në përmirësimin e kushteve.
Instituti po e monitoron situatën në mënyrë të vazhdueshme dhe premton të informojë publikun për çdo ndryshim të rëndësishëm në gjendjen e cilësisë së ajrit.
Në njoftim janë përfshirë edhe imazhe që tregojnë gjendjen e ajrit në kohë reale dhe efektet e mjegullës së dendur të ditëve të fundit. /Telegrafi/
NĂ« janar 2023, Ardian Koçi, atĂ«herĂ« drejtor i Parkut KombĂ«tar DivjakĂ«-Karavasta, njĂ« nga zonat mĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishme mjedisore nĂ« jug tĂ« ShqipĂ«risĂ«, dha njĂ« deklaratĂ« 30-sekondĂ«sh pĂ«r ZĂ«rin e AmerikĂ«s rreth turizmit dhe natyrĂ«s. Edhe pse foli nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« pakontestueshme pĂ«r mikpritjen e turistĂ«ve dhe kujdesin ndaj natyrĂ«s, ai nuk kishte marrĂ« leje pĂ«r [âŠ]
Prej muajsh, emri i Karim Benzemas. ishte rikthyer në qendër të vëmendjes. Tifozët e Lyonit, dhe jo vetëm, po ushqenin shpresën se ai mund të kthehej aty ku nisi gjithçka.
Kontrata e tij me Al Ittihad po shkonte drejt fundit dhe çdo ditë sillte thashetheme të reja, si një kapitull i hapur që priste vetëm faqen e fundit.
Por së fundi, sulmuesi ka marrë një vendim që i ka befasuar shumë. Ai ka zgjedhur një rrugë paksa ndryshe nga ajo që prisnin tifozët e Lyonit, duke mbyllur me qetësi një mundësi që dukej e afërt.
Burime pranë klubit saudit, thonë se Benzema ka vendosur të vazhdojë udhëtimin e tij në Arabinë Saudite, një zgjedhje që tregon se ai ndjehet mirë atje ku është dhe kërkon stabilitet në këtë fazë të karrierës.
Edhe pse për disa ky lajm mund të sjellë pak zhgënjim, në fund të ditës është një vendim personal, i mbushur me mendim, qetësi dhe respekt për rrugën që ai vetë dëshiron të ndjekë.
Ăndrra e njĂ« rikthimi romantik nĂ« Lyon mbetet kĂ«shtu pezullâjo e harruar, por e vendosur pĂ«rkohĂ«sisht nĂ« njĂ« cep tĂ« zemrĂ«s sĂ« tifozĂ«ve.
Lidhur me vrasjen e 15 gushtit tĂ« kĂ«tij viti, ku mbeti i vrarĂ« 14-vjeçari Erald Xhejo nga bashkĂ«moshatari i tij, Enedio Guri, Gjykata e Apelit TiranĂ« ka nxjerrĂ« nga qelia babain dhe xhaxhain e autorit, Edison Guri dhe Roland Guri, tĂ« cilĂ«t ishin tĂ« akuzuar pĂ«r fshehje tĂ« krimit. GjykatĂ«sja e GjykatĂ«s sĂ« Apelit, Lutfije [âŠ]
Rreth 110 raste konfliktesh mes të miturve janë denoncuar në polici gjatë vitit 2025 në qarkun e Tiranës, sipas të dhënave të mbledhura nga A2 CNN.
E thënë ndryshe, çdo tre ditë në policinë e Tiranës kemi një denoncimin, ku në konflikte të dhunshme janë të përfshirë të mitur.
Nga këto ngjarje, rezultojnë rreth 180 të mitur të proceduar penalisht dhe mbi 20 të arrestuar, ndërsa më shumë se 150 fëmijë janë dëmtuar fizikisht.
Statistikat janë alarmante krahasuar me vitin 2024, pasi në vitin 2025 kemi rritje të numrit të konflikteve mes të miturve të denoncuara në polici.
Mosha më e vogël e përfshirë në një konflikt të denoncuar këtë vit është vetëm 10 vjeç, që tregon rritjen e problemit që në moshat krejt të hershme. Sipas të dhënave, rreth 70% e konflikteve janë raste dhune fizike mes bashkëmoshatarëve, ndërsa pjesa tjetër përfshin përdorim të sendeve të forta dhe në disa raste më të rënda, edhe të armëve të ftohta, kryesisht thika.
Një tjetër element shqetësues është përfshirja e vajzave në përplasjet mes të miturve, rreth 20% e konflikteve përfshijnë edhe adoleshente.
Ndërsa në qytet raportimet po rriten, në zonat rurale të Tiranës situata paraqitet edhe më e rëndë, pasi shumica e konflikteve nuk denoncohen fare, ose zgjidhen brenda komunitetit, duke mos u regjistruar në statistikat zyrtare.
Pavarësisht numrave alarmantë, institucionet përgjegjëse nuk ka ndërmarrë masa konkrete për monitorimin, parandalimin apo rehabilitimin e fëmijëve të përfshirë në dhunë.
Shkollat raportojnë raste të përsëritura, por mungon një mekanizëm funksional ndërmjet policisë, arsimit dhe shërbimeve sociale.
Në shumë raste, edhe pas denoncimit, fëmijët kthehen në të njëjtat ambiente ku konflikti ka nisur, pa ndonjë program ndjekjeje psikologjike apo ndërhyrje komunitare.
NdĂ«rkohĂ«, raportimet e mbledhura tregojnĂ« se shumĂ« prindĂ«r hezitojnĂ« tâi drejtohen policisĂ« nga frika e stigmatizimit tĂ« fĂ«mijĂ«ve ose nga bindja se denoncimi nuk sjell asnjĂ« rezultat praktik. (A2 Televizion)
NĂ« ShqipĂ«ri, ligji Ă«shtĂ« i qartĂ«: pĂ«r tĂ« marrĂ« leje drejtimi duhet tĂ« kesh mbushur 18 vjeç. Ădo person nĂ«n kĂ«tĂ« moshĂ«, sipas ligjit, konsiderohet i mitur. NdĂ«rsa rregullat e Kodit Rrugor duket se shkruhen bardhĂ« e zi, realiteti nĂ« terren Ă«shtĂ« shumĂ« mĂ« gri. ZĂ«ra tĂ« rinjsh sot nĂ« fillim tĂ« tĂ« njĂ«zetave tregojnĂ« se kanĂ« [âŠ]
Gretchen Rubin, autore, studiuese dhe nënë, ka studiuar shkencën e lumturisë për më shumë se një dekadë.
Gjatë këtij procesi, ajo ka nxjerrë një numër mësimesh që mund t'ju ndihmojnë të krijoni një jetë më të përmbushur, shumë prej të cilave janë veçanërisht të dobishme për prindërimin.
Në një artikull për CNBC , ajo përshkruan 12 rregulla që ndjek, të cilat thotë se bëjnë një ndryshim të madh në jetën e përditshme të familjes së saj.
Ju dini kur të hiqni dorë dhe të përshtateni
Nëse keni planifikuar një ditë të përsosur familjare dhe fëmija juaj thjesht nuk është në humor, ia vlen të ndaloni dhe të përshtateni. Nuk ka kuptim të këmbëngulni në një aktivitet që supozohet të jetë argëtues, si një udhëtim në kopshtin zoologjik, nëse fëmija juaj po kalon një krizë të rëndë. Ndonjëherë fleksibiliteti është vendimi më i mirë.
Qëndroni të qetë - si për veten tuaj ashtu edhe për fëmijën
Fëmijët duhet të ndiejnë se prindi i tyre mbetet i qëndrueshëm, pavarësisht nga sjellja e tyre. Kur të rriturit arrijnë të qëndrojnë të qetë, ata krijojnë një mjedis në të cilin fëmija qetësohet më lehtë dhe nuk ndihet i detyruar të "rregullojë" humorin e prindit.
Përshëndetjet dhe lamtumirat e ngrohta bëjnë mrekulli
Ritualet e vogla të përshëndetjes dhe mirëseardhjes krijojnë një atmosferë kujdesi dhe butësie në shtëpi.
Rubin thekson rëndësinë e sigurimit që fëmijët tuaj, si dhe partneri juaj, të ndiejnë se jeni vërtet të lumtur kur shfaqen në derë. Një përqafim ose prekje e shkurtër shpesh vlen më shumë sesa një bisedë e gjatë.
Thuani "jo" vetëm kur është e nevojshme
NĂ«se njĂ« fĂ«mijĂ« dĂ«shiron tĂ« veshĂ« rroba tĂ« ndryshme ose tĂ« flejĂ« me kokĂ«n nĂ« fund tĂ« shtratit, kjo nuk ka pse tĂ« jetĂ« problem. Rubin citon Samuel Johnson: "Ădo ashpĂ«rsi qĂ« nuk tenton tĂ« rrisĂ« tĂ« mirĂ«n ose tĂ« parandalojĂ« tĂ« keqen Ă«shtĂ« e kotĂ«". Me fjalĂ« tĂ« tjera, disa pĂ«rpjekje thjesht nuk ia vlejnĂ« energjisĂ«.
Humori mund të shpëtojë momentin më sfidues
Gatishmëria për të qeshur, madje edhe me shpenzimet e veta, ndihmon në kthimin e situatave stresuese në kujtime. Kur vajza e saj e ktheu të gjithë kuzhinën përmbys, Rubin vendosi të qeshte në vend që të zemërohej, dhe duke parë nga prapa, doli të ishte një refleks i zhvilluar mirë.
Theksoni pikat e forta të fëmijës
PrindĂ«rit mund tâi ndihmojnĂ« fĂ«mijĂ«t tĂ« njohin talentet e tyre: zgjuarsinĂ«, imagjinatĂ«n, kujtesĂ«n ose kreativitetin. Deklarata tĂ« tilla ndĂ«rtojnĂ« vetĂ«besim dhe tregojnĂ« se prindi i sheh dhe i vlerĂ«son cilĂ«sitĂ« e tyre.
Mos e drejtoni bisedën drejt gjërave negative
Shpesh, prindĂ«rit pa dashje e inkurajojnĂ« fĂ«mijĂ«n e tyre tĂ« pĂ«rqendrohet nĂ« mendime negative duke i bĂ«rĂ« pyetje tĂ« tilla si: "A u mĂ«rzite pĂ«rsĂ«ri nĂ« klasĂ« sot?" ĂshtĂ« shumĂ« mĂ« e dobishme tĂ« presĂ«sh qĂ« fĂ«mija ta ngrejĂ« vetĂ« problemin, sesa ta shtysh drejt temave tĂ« pakĂ«ndshme.
Bëjini detyrat e përditshme të arritshme
Ajo që është e lehtë për të rriturit mund të jetë frustruese për fëmijët. Grepat në vend të varëseve, sendet në raftet e poshtme dhe një karrige e vogël në kuzhinë ose banjo zvogëlojnë tensionin dhe forcojnë pavarësinë e një fëmije.
Shqipëria renditet ndër vendet kryesore të Europës (jo-BE), për numrin e të miturve që marrin leje të para qëndrimi në vendet e Bashkimit Europian.
Sipas të dhënave të Eurostat, gjatë vitit 2024, 18,697 fëmijë shqiptarë nën moshën 18-vjeç morën leje të para qëndrimi në një nga vendet e BE-së, duke e pozicionuar Shqipërinë në vendin e tretë në Europë për këtë kategori pas Ukrainës dhe Bjellorusisë.
Migracioni i të miturve shqiptarë drejt BE-së, është i përqendruar pothuajse tërësisht në tre shtete:
Itali â 8,254 leje (44.1%)
Greqi â 4,877 leje (26.1%)
Gjermani â 4,165 leje (22.3%)
Vendet e tjera tĂ« BE-sĂ« â vetĂ«m 1,401 leje (7.5%)
Të dhënat e Eurostat, tregojnë se arsyeja dominuese për lëshimin e lejeve të para qëndrimi për të mitur në BE mbetet bashkimi familjar, ç`ka lidhet ngushtë me komunitetet e mëdha shqiptare në Itali dhe Greqi.
KĂ«to dy vende kanĂ« qenĂ« tradicionalisht destinacione kryesore tĂ« emigracionit shqiptar qĂ« prej viteve â90, duke vijuar tĂ« tĂ«rheqin valĂ« tĂ« reja tĂ« migrimit familjar.
Ndërkohë, Gjermania është shndërruar në vitet e fundit në një destinacion të rëndësishëm si për punësimin e të rriturve, ashtu edhe për vendosjen e familjeve të reja.
Në Europë
Në vitin 2024, vendet e BE-së lëshuan 540,445 leje të para qëndrimi për qytetarë jo-BE nën moshën 18 vjeç.
Prej tyre, 356,554 leje (66%) u dhanë për arsye të lidhura me bashkimin dhe formimin e familjes. 160,618 leje (30%) u lëshuan për arsye të tjera, përfshirë mbrojtjen ndërkombëtare, ndërsa 21,179 (4%) u dhanë për arsye të lidhura me arsimin.
Shtetet që lëshuan numrin më të lartë të lejeve për të mitur ishin Gjermania me 138,692 leje (26% e totalit të BE-së), e ndjekur nga Spanja me 107,828 leje (20%) dhe Italia me 60,125 leje (11%).
Në terma relativë, raporti i lejeve të para për çdo 100,000 banorë nën 18 vjeç ishte më i lartë në Maltë (3,379), Qipro (2,584) dhe Luksemburg (1,861). Në Letoni, Kroaci, Estoni, Bullgari dhe Rumani ky raport ishte nën 200 për 100,000 fëmijë.
Duhet theksuar se Franca, e cila ka vlerën më të ulët prej vetëm 17 leje për 100,000 të mitur, zakonisht nuk lëshon leje qëndrimi për fëmijë.
Duke parë shtetësinë e të miturve që morën leje të para qëndrimi në BE për të gjitha arsyet, 37% ishin shtetas të vendeve aziatike, 27% europianë jo-BE, 21% nga vendet afrikane, 11% nga Karaibet, Amerika Qendrore dhe Amerika e Jugut, ndërsa 2% ishin shtetas të Amerikës së Veriut.
Siria përbënte 12% të totalit të lejeve të para të lëshuara për të mitur në BE, e ndjekur nga Maroku me 7% dhe Ukraina me 6%./ Monitor