Por pak minuta pas kĂ«saj deklarate, informacionet zyrtare nga Prefektura e Korçës vĂ«rtetonin tjetĂ«r gjĂ«. NĂ« raportimin e orĂ«s 09:30 tĂ« mĂ«ngjesit tĂ« 9 janarit, Prefektura njoftonte se aksi QafĂ« Plloçë â QukĂ«s ishte i bllokuar dhe vijonte puna pĂ«r pastrimin e inerteve.
Edhe verifikimet e Faktoje nĂ« terren atĂ« ditĂ« tregojnĂ« qartĂ« se rruga, e sapoinaguruar, nuk ishte e kalueshme. Â
Rruga QukĂ«s âQafĂ« Plloçë, 9 janar 2025
Madje, jo vetëm atë ditë. Ky aks kombëtar vijon të jetë i bllokuar prej pesë ditësh për shkak të rrëshqitjeve të dherave dhe inerteve në rrugë. Për të shmangur rreziqet autoritetet vendore kanë pezulluar qarkullimin e automjeteve fill pas aksidentit të ndodhur më 7 janar.
Policia e Qarkullimit Rrugor e Korçës dhe Elbasanit orientojnë mjetet drejt rrugës së vjetër, duke vendosur patrulla në hyrje të Qafë Plloçës dhe Qukësit. Rruga do të qëndrojë e mbyllur deri në pastrimin e plotë të dherave dhe inerteve nga firma kontraktore dhe nuk dihet se sa do të zgjasë ky proces.
Bllokim pas bllokimi
Aksi QukĂ«s â QafĂ« Plloçë, i gjatĂ« 43,4 km, nisi tĂ« ndĂ«rtohej 16 vite mĂ« parĂ« dhe kushtoi rreth 242.6 milionĂ« dollarĂ«. NdonĂ«se u inaugurua me daulle dhe bukĂ« me qiqra, Faktoje verifikoi se rruga u hap pĂ«r qarkullim e papĂ«rfunduar.
Problemet me rrugën që u inagurua në shtator të vitit të shkuar nisën që në javët e para. Por pamjet e çarjes të skarpatës dhe rënies masive të gurëve dy muaj më pas treguan degradimin e shpejtë të veprës më të shtrenjtë dhe më të stërzgjatur të infrastrukturës në Shqipëri.
Prej katër muajsh, ky aks ka shfaqur probleme të vazhdueshme me rrëshqitjet e dherave, veçanërisht gjatë reshjeve intensive.
Bazuar nĂ« tĂ« dhĂ«nat e mbledhura nga prefektura e Korçës, ARRSH dhe verifikimet nĂ« terren, deklarata e ministres Belinda Balluku se âtĂ« gjitha akset kombĂ«tare janĂ« tĂ« kalueshmeâ kategorizohet e pavĂ«rtetĂ«. Aksi QukĂ«s â QafĂ« Plloçë, segment strategjik i rrjetit rrugor kombĂ«tar, vijon tĂ« jetĂ« i bllokuar.
Nga konferenca e 7-tĂ« kombĂ«tare pĂ«r tĂ« drejtĂ«n e informimit, kryeministri Edi Rama pĂ«rsĂ«riti leksionet mbi transparencĂ«n.Â
âNgurrimi pĂ«r tĂ« ndarĂ« me kĂ«do qoftĂ« qĂ« i kĂ«rkon informacionet qĂ« janĂ« fakte administrative, Ă«shtĂ« absurd dhe vetĂ«m pengon apo dĂ«mton mĂ« shumĂ«âŠâ, deklaroi ai. Por kjo deklaratĂ« bie ndesh me realitetin e pĂ«rditshĂ«m tĂ« gazetarĂ«ve dhe qytetarĂ«ve qĂ« kĂ«rkojnĂ« tĂ« drejtĂ«n e tyre ligjore pĂ«r informim.
Faktoje.al, gjatĂ« vitit 2025, ka dĂ«rguar mbi 200 kĂ«rkesa pĂ«r informacion.Â
Nga 183 kĂ«rkesa drejtuar institucioneve shqiptare, shumica e pĂ«rgjigjeve ishin tĂ« pjesshme, tĂ« pĂ«rgjithshme ose shmangnin pyetjen konkrete. NĂ« 42 raste, gazetarĂ«t u detyruan tâi drejtohen Komisionerit pĂ«r tĂ« DrejtĂ«n e Informimit, duke dĂ«shmuar nivelin e lartĂ« tĂ« refuzimit institucional.Â
Edhe partitë politike nuk e zbatojnë në mënyrë të njëtrajtshme ligjin. Nga 5 kërkesa për informim, Partia Socialiste nuk ktheu përgjigje për asnjërën nga dy kërkesat, ndërsa Partia Demokratike dha dy përgjigje të plota dhe një të pjesshme.
Ndryshe nga praktika shqiptare, institucionet ndĂ«rkombĂ«tare si KE, NATO, OLAF dhe DASH i kthyen tĂ« gjitha pĂ«rgjigjet pĂ«r 25 kĂ«rkesat e dĂ«rguara.Â
Kryeministria, institucioni më refuzues
Institucioni qĂ« mban rekordin e shkeljeve tĂ« ligjit pĂ«r informacion nĂ« vitin 2025 Ă«shtĂ« Kryeministria.Â
Ky Ă«shtĂ« njĂ« nga rastet mĂ« flagrante tĂ« mungesĂ«s sĂ« transparencĂ«s. Faktoje kĂ«rkoi dokumentacionin mbi marrĂ«veshjen e nĂ«nshkruar mes ShqipĂ«risĂ« dhe SHBA-sĂ«, e cila lidhet me ngritjen e mekanizmave kundĂ«r manipulimit tĂ« informacionit nga shtete tĂ« huaja. Kryeministria nuk dha asnjĂ« pĂ«rgjigje edhe pse rasti u ankimua tek Komisioneri pĂ«r tĂ« DrejtĂ«n e Informimit.Â
MarrĂ«veshja me Grupin Titan nĂ« Forumin BEâBallkani PerĂ«ndimor
Faktoje kĂ«rkoi informacion mbi marrĂ«veshjen e nĂ«nshkruar gjatĂ« Forumit tĂ« parĂ« tĂ« Investimeve BEâBallkani PerĂ«ndimor, e cila ishte bĂ«rĂ« publike pĂ«rmes rrjeteve sociale tĂ« kryeministrit. Institucioni kĂ«rkoi âsaktĂ«sim tĂ« aktit miratuesâ (ligj, VKM, urdhĂ«r etj.), ndĂ«rkohĂ« qĂ« bĂ«hej fjalĂ« pĂ«r njĂ« marrĂ«veshje tĂ« shpallur publikisht. Ne i dĂ«rguam linkun zyrtar tĂ« aktivitetit, por Kryeministria pĂ«rsĂ«ri refuzoi tĂ« japĂ« dokumentin, duke thĂ«nĂ« se ânga linku nuk arrijmĂ« tĂ« identifikojmĂ« informacionin e kĂ«rkuarâ. KĂ«rkesa u zvarrit me kĂ«rkesa tĂ« pĂ«rsĂ«ritura pĂ«r sqarime, pa dhĂ«nĂ« kurrĂ« dokumentin e kĂ«rkuar edhe pas ankimimit tek Komisioneri pĂ«r tĂ« DrejtĂ«n pĂ«r Informim.Â
Lista e këshilltarëve të jashtëm dhe konsulentëve të kontraktuar
Faktoje kĂ«rkoi listĂ«n e personave tĂ« angazhuar si kĂ«shilltarĂ« tĂ« jashtĂ«m, pĂ«rfshirĂ« ekspertĂ« tĂ« huaj, si dhe informacion mbi pagesat e tyre, bazuar nĂ« VKM nr. 325, datĂ« 31.05.2023. Ky akt parashikon pagesa deri nĂ« 1 milion lekĂ«/muaj pĂ«r kĂ«shilltarĂ«t e kontraktuar. Kryeministria nuk dha asnjĂ« informacion, pavarĂ«sisht se kĂ«rkesa citonte qartĂ« aktin ligjor dhe objektin e saj. Pas ankimimit nuk ka asnjĂ« masĂ« tĂ« raportuar nga Komisioneri.Â
âJashtĂ« objektit tĂ« ligjitâ
NdĂ«rsa tre rastet e para tregojnĂ« mungesĂ« totale pĂ«rgjigjeje, nĂ« tre raste tĂ« tjera kĂ«rkesat e Faktoje.al ndaj KryeministrisĂ« u mbyllĂ«n me argumentin se janĂ« jashtĂ« objektit tĂ« ligjit ose u deleguan nĂ« institucione tĂ« tjera.Â
Deklarata pĂ«r çlirimin e hapĂ«sirave publike nĂ« TiranĂ«Â
MĂ« 19 korrik, kryeministri Rama shkroi se âsipas planit tĂ« punĂ«s vetĂ«m nĂ« TiranĂ« arrin deri nesĂ«r nĂ« rreth 20 mijĂ« metra katrorĂ« sipĂ«rfaqja e hapĂ«sirave publike tĂ« çliruaraâ. Faktoje kĂ«rkoi tĂ« dhĂ«na konkrete mbi kĂ«tĂ« deklaratĂ«. Kryeministria nuk dha pĂ«rgjigje, ndĂ«rsa Komisioneri e pĂ«rcolli rastin tek Bashkia TiranĂ«, duke shmangur pĂ«rgjegjĂ«sinĂ« e institucionit qĂ« e bĂ«ri deklaratĂ«n.
Pyetjet mbi bazĂ«n ligjore tĂ« deklaratave tĂ« KryeministritÂ
NĂ« njĂ« tjetĂ«r rast, kĂ«rkesa pĂ«r tĂ« sqaruar mbi çlirimin e hapĂ«sirave publike u konsiderua nga Komisioneri si âjashtĂ« objektit tĂ« ligjit pĂ«r tĂ« drejtĂ«n e informimitâ, duke e mbyllur shqyrtimin pa dhĂ«nĂ« informacion. Argumenti ishte se pyetjet pĂ«r interpretim nuk pĂ«rbĂ«jnĂ« dokumentacion publik.
Udhëtimi i Kryeministrit në SHBA
Faktoje kĂ«rkoi informacion mbi planifikimin e vizitĂ«s sĂ« RamĂ«s nĂ« SHBA, nĂ« kuadĂ«r tĂ« AsamblesĂ« sĂ« PĂ«rgjithshme tĂ« OKB-sĂ«.Â
Pyetjet u refuzuan si âjashtĂ« objektit tĂ« ligjit pĂ«r informimâ. Komisioneri e mbylli shqyrtimin, duke lĂ«nĂ« pa pĂ«rgjigje nĂ«se vizita ishte planifikuar dhe nĂ«se po pse nuk u realizua.
Ligji dhe âMaliqiâ
Ligji nr. 119/2014 âPĂ«r tĂ« drejtĂ«n e informimitâ garanton akses publik, por praktika e institucioneve shqiptare tregon vonesa sistematike, mungesĂ« transparence dhe mosdhĂ«nie tĂ« pĂ«rsĂ«ritur tĂ« informacionit.
Qendra Res-Publica qĂ« ka mbi 10 vite qĂ« monitoron zbatimin e tĂ« drejtĂ«s sĂ« informimit nĂ« ShqipĂ«ri, nĂ«Â raportin e fundit vlerĂ«son se gati 1/3 e rasteve institucionet nuk japin asnjĂ« pĂ«rgjigje, duke e cilĂ«suar refuzimin si problem serioz dhe tĂ« rrĂ«njosur.Â
âKjo sjellje jo vetĂ«m qĂ« bie ndesh me frymĂ«n e ligjit, por i shndĂ«rron kĂ«rkesat pĂ«r informacion nĂ« njĂ« proces tĂ« pasigurt, ku qytetari nuk ka garanci se do tĂ« marrĂ« njĂ« reagim, pavarĂ«sisht detyrimit ligjorânĂ«nvizon raporti.Â
E ardhmja, parashikon studiuesi Afrim Krasniqi, do tĂ« bĂ«het edhe mĂ« e vĂ«shtirĂ«.Â
âPĂ«r shkak tĂ« skandaleve tĂ« vazhdueshme, pĂ«r shkak tĂ« konfliktit tĂ« madh qĂ« ka midis vizionit tĂ« qeverisĂ« pĂ«r informimin dhe nevojave qĂ« ka media dhe shoqĂ«ria civile pĂ«r mĂ« shumĂ« informacion dhe transparencĂ«â, pĂ«rfundon ai.Â
PĂ«rfundim
Praktika e institucioneve, sidomos e KryeministrisĂ«, tregon se e drejta e informimit vazhdon tĂ« cungohet nĂ« ShqipĂ«ri. Ndaj deklaratĂ«n e kryeministrit Edi Rama, seângurrimi pĂ«r tĂ« ndarĂ« me kĂ«do qoftĂ« qĂ« i kĂ«rkon informacionet qĂ« janĂ« fakte administrative, Ă«shtĂ« absurd dhe vetĂ«m pengon apo dĂ«mton mĂ« shumĂ«âŠâ, e kategorizojmĂ« tĂ« vĂ«rtetĂ«.Â
Nga treni elektrik që mbeti kantier, tek aeroporti i Vlorës pa fluturime, nga dëmshpërblimi i banorëve për zjarret deri te nafta e Shpiragut që u shua bashkë me premtimet për 24 orë ujë, dy avionë zjarrfikës, shkolla të reja e legalizime.
Esmeralda Topi
2025 ishte vit zgjedhor, dhe si çdo vit zgjedhor nĂ« ShqipĂ«ri, premtimet ishin tĂ« shumta dhe tĂ« pĂ«rsĂ«ritura. NĂ« mbyllje tĂ« vitit, faktet flasin pĂ«r kantierĂ« tĂ« pambyllur, projekte tĂ« dĂ«shtuara rrugĂ«sh, afate tĂ« shtyra dhe qytetarĂ« tĂ« zhgĂ«njyer.Â
NĂ« prezantimet 3D tĂ« qeverisĂ«, Tirana lidhet me DurrĂ«sin dhe Rinasin nga njĂ« tren modern elektrik. NĂ« terren, prej mĂ« shumĂ« se katĂ«r vitesh ekziston vetĂ«m njĂ« kantier qĂ« sâpo mbaron. Me disa afate tĂ« shkelura, hekurudha TiranĂ«âDurrĂ«sâRinas Ă«shtĂ« ende larg pĂ«rfundimit. Afati i ri i operimit tĂ« trenit elektrik Ă«shtĂ« fundi i vitit 2026. Â
NĂ« pranverĂ«, skenari i njohur i âfluturimit elektoralâ u rikthye prag zgjedhjesh me zbritjen e avionit tĂ« parĂ« testues nĂ« pistĂ«n e aeroportit ndĂ«rkombĂ«tar tĂ« VlorĂ«s. Qeveria premtoi se aeroporti i VlorĂ«s do tĂ« niste fluturimet kĂ«tĂ« vit. Por, faktet tregojnĂ« se nĂ« realitet fluturimi i vetĂ«m mbeti ai testues i 8 majit.Â
âNaftĂ« premium si e ArabisĂ« Sauditeâ kĂ«shtu e prezantoi qeveria zbulimin e naftĂ«s nĂ« Shpirag. Por testet e kompanisĂ« SHELL rezultuan zhgĂ«njyese. Gjigandi holandez Ă«shtĂ« drejt largimit nga ShqipĂ«ria. Fondi Sovran mbeti njĂ« Ă«ndĂ«rr e bukur bashkĂ« me premtimin pĂ«r epokĂ« tĂ« re ekonomike nga nafta nĂ« Shpirag.
QĂ« nga 2013, ky Ă«shtĂ« refreni i çdo fushate elektorale por vendi ende vuan nga mungesa e furnizimit me ujĂ« 24 orĂ«. Afati i ri pĂ«r tĂ« njĂ«jtin premtim Ă«shtĂ« shtyrĂ« nĂ« 2030. KĂ«tĂ« vit, gjatĂ« fushatĂ«s zgjedhore kryeministri Edi Rama premtoi se nĂ« 2030-Ă«n 100% tĂ« qyteteve dhe 80% e fshatrave do tĂ« mbulohen me ujĂ« 24 orĂ«.Â
Premtimi i bĂ«rĂ« nga kryeministri Edi Rama gjatĂ« fushatĂ«s elektorale, se ShqipĂ«ria do tĂ« kishte dy avionĂ« zjarrfikĂ«s tĂ« gatshĂ«m pĂ«r sezonin veror, rezultoi i pambajtur. KĂ«tĂ« verĂ« vendi kaloi njĂ« situate dramatike pĂ«r shkak tĂ« zjarreve qĂ« shkrumbuan mbi 60 mijĂ« hektarĂ« me pyje dhe kullota. Por tĂ« vetmit avionĂ«t zjarrfikĂ«s ishin ata tĂ« ardhur nga vendet e BE-sĂ« pĂ«rmes Mekanizmit tĂ« Mbrojtjes Civile.Â
Qeveria premtoi dĂ«mshpĂ«rblim dhe rindĂ«rtim tĂ« banesave pĂ«r tĂ« gjithĂ« banorĂ«t e zonave tĂ« prekura nga zjarret kĂ«tĂ« verĂ«. NĂ« fund tĂ« vitit, ata ende presin pĂ«rmbushjen e kĂ«tij zotimi. Agjencia KombĂ«tare e Mbrojtjes Civile (AKMC) konfirmoi pĂ«r âFaktoje.alâ se inventari me shtĂ«pitĂ« e djegura dhe bagĂ«titĂ« e humbura ende nuk Ă«shtĂ« pĂ«rmbyllur.Â
NĂ« nisje tĂ« fushatĂ«s, kryeministri Edi Rama deklaroi se qeveria e tij kishte ndĂ«rtuar 450 shkolla tĂ« reja nĂ« dhjetĂ« vite. Faktet tregojnĂ« se janĂ« rindĂ«rtuar ose zgjeruar vetĂ«m 43 institucione arsimore. Shifra propagandiste e RamĂ«s pĂ«rfshin çdo ndĂ«rhyrje, nga riparimi i tualeteve tek lyerja e mureve.Â
6 vite nga tĂ«rmeti tragjik i 26 nĂ«ntorit 2019, procesi i rindĂ«rtimit Ă«shtĂ« afĂ«r mbylljes financiare, por jo i pĂ«rfunduar nĂ« terren. Qeveria ka shpenzuar 131 miliardĂ« lekĂ« dhe raporton se 90% e projekteve janĂ« ndĂ«rtuar. Zvarritjet vijojnĂ« tĂ« mbajnĂ« pezull ende qindra familje qĂ« janĂ« pa çati mbi kokĂ«. Afatet shtyhen vit pas viti dhe çdo 26 nĂ«ntor sjell njĂ« tjetĂ«r justifikim.Â
Ministria e Mjedisit premtoi se ShqipĂ«ria do tĂ« arrinte standardin europian tĂ« âFlamurit Bluâ pĂ«r cilĂ«sinĂ« e ujĂ«rave larĂ«s. Por raportet e BE-sĂ« na rendisin nĂ« vendin e fundit nĂ« EvropĂ« pĂ«r cilĂ«sinĂ« e ujĂ«rave bregdetare. Shkaku kryesor? UjĂ«rat e zeza tĂ« patrajtuara qĂ« derdhen nĂ« det, mungesa e impianteve tĂ« trajtimit dhe menaxhimi i dobĂ«t mjedisor.
Ky Ă«shtĂ« premtimi mĂ« i vjetĂ«r i ricikluar. Ădo zgjedhje sjell njĂ« valĂ« tĂ« re legalizimesh tĂ« premtuara. Por procesi nuk ka fund. Dosjet shtohen, afatet shtyhen, dhe qytetarĂ«t mbeten peng tĂ« njĂ« premtimi qĂ« nuk po pĂ«rmbushet. QĂ« nga nisja e procesit tĂ« legalizimeve nĂ« vitin 2006 dhe deri mĂ« tani, legalizimet janĂ« pĂ«rdorur si mjet i rĂ«ndĂ«sishĂ«m pĂ«r mbĂ«shtetje politike, sidomos nĂ« fushata zgjedhore.
PĂ«rfundimÂ
NĂ« kĂ«tĂ« artikull pĂ«rmblodhĂ«m vetĂ«m 10 rrena, por gjatĂ« vitit 2025 Faktoje ka verifikuar gjithsej 87 premtime tĂ« politikanĂ«ve dhe zyrtarĂ«ve tĂ« lartĂ«. Nga kĂ«to, 52 premtime rezultuan tĂ« pambajtura, vetĂ«m 6 u mbajtĂ«n plotĂ«sisht, ndĂ«rsa 29 u realizuan pjesĂ«risht. Verifikimet nxjerrin nĂ« pah hendekun mes premtimeve dhe realitetit, veçanĂ«risht nĂ« njĂ« vit zgjedhor si ky qĂ« po lĂ«mĂ« pas.Â
âAir Albania realisht sillet sikur nuk ekzistonâ KĂ«shtu e pĂ«rshkruan pĂ«rvojĂ«n e tij Leonard Kurti, njĂ« qytetar qĂ« mbeti pa fluturim, pa sqarime dhe pa asnjĂ« kontakt nga kompania ajrore muajin e shkuar, ndonĂ«se kishte blerĂ« biletĂ« dhe ishte paraqitur nĂ« kohĂ« nĂ« Aeroportin NdĂ«rkombĂ«tar tĂ« TiranĂ«s.Â
Ai sĂ« bashku me njĂ« mik kishin bileta pĂ«r fluturimin TiranĂ«âMilano Malpensa. NĂ« momentin qĂ« mbĂ«rritĂ«n nĂ« aeroport, nĂ« tabelĂ«n e nisjeve zbuluan se fluturimi ishte anuluar.Â
âU detyrova tĂ« blej njĂ« biletĂ« tjetĂ«r me Ryanair pĂ«r Bergamo, vetĂ«m qĂ« tĂ« mos humbisja njĂ« vizitĂ« mjekĂ«sore,â tregon Kurti pĂ«r Faktoje.al.
Pas anulimit, ai tentoi tĂ« kontaktonte kompaninĂ« pĂ«rmes dhjetra emaileve dhe telefonatave. âZero komunikim,â thekson ai.
NĂ« udhĂ«timin e tij tĂ« radhĂ«s, po nĂ« muajin nĂ«ntor, ai vuri re se Air Albania kishte anuluar sĂ«rish fluturimin e radhĂ«s. âNjĂ« situatĂ« e papranueshmeâ, pĂ«rfundon Leonardi.Â
Por situata e Leonardit nuk ishte njĂ« rast i izoluar. DĂ«shmitĂ« e dhjetĂ«ra qytetarĂ«ve pĂ«r Faktoje.al konfirmojnĂ« se Air Albania i ka pĂ«rsĂ«ritur anulimet e fluturimeve nĂ« mĂ«nyrĂ« sistematike, duke lĂ«nĂ« udhĂ«tarĂ«t nĂ« mes tĂ« aeroportit pa asnjĂ« shpjegimdhe as kompensim.Â
Edhe rrjetet sociale tĂ« kompanisĂ« janĂ« mbushur me ankesa. DhjetĂ«ra qytetarĂ« kĂ«rkojnĂ« llogari pĂ«r fluturime tĂ« anuluara nĂ« postimet ku komentet lejohen. NĂ« disa raste, si njĂ« video e publikuar mĂ« 29 nĂ«ntor nĂ« Instagram, komentet janĂ« bllokuar.Â
Ndalim ligjor i panjoftuar
I pyetur nga Faktoje.al Aeroporti ndĂ«rkombĂ«tar âNĂ«nĂ« Terezaâ pohon se nuk ka njoftim pĂ«r ndĂ«rprerje fluturimesh nga Air Albania.Â
âNe jemi lajmĂ«ruar vetĂ«m nĂ« rastet e kancelimeve nĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« tĂ« bĂ«het njoftimi i pasagjereveâ, sqaron Ornela Bego pĂ«r Faktoje.al.Â
MirĂ«po, anulimet e pĂ«rjetuara nga udhĂ«tarĂ«t nuk janĂ« probleme operacionale. Ato janĂ« pasojĂ« e njĂ« ndalimi ligjor qĂ« nuk Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« publik.Â
QĂ« prej 3 dhjetorit 2025, Air Albania-s nuk lejohet tĂ« fluturojĂ«. MegjithatĂ«, ky informacion nuk Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« publik as nga kompania, as nga Autoriteti i Aviacionit Civil.Â
Faktoje.al konfirmoi se licenca e operimit tĂ« Air Albania Ă«shtĂ« pezulluar mĂ« 3 dhjetor, pĂ«r shkak tĂ« pezullimit tĂ« CertifikatĂ«s sĂ« Operatorit Ajror. Â
NĂ« pĂ«rgjigjen zyrtare, Aviacioni Civil sqaron se pezullimi nuk ka njĂ« afat fiks pĂ«rfundimi, por varet nga pĂ«rmbushja e detyrimeve tĂ« kompanisĂ«, pĂ«r tĂ« cilat Ă«shtĂ« pĂ«rcaktuar njĂ« afat 6-mujor por nuk bĂ«hĂ«t e qartĂ« se cilat janĂ«. Kjo nĂ«nkupton qĂ« Air Albania duhet tâi pĂ«rmbuyshĂ« detyrimet deri mĂ« 3 qershor tĂ« 2026.Â
âMarrja e vendimit tĂ« AAC-sĂ« pĂ«r pezullimin e licencĂ«s nĂ«nkupton pezullimin e transportit ajror tĂ« pasagjerĂ«ve, mallrave dhe postĂ«sâ, sqaron Aviacioni Civil.Â
Air Albania nuk i Ă«shtĂ« pĂ«rgjigjur kĂ«rkesĂ«s pĂ«r informacion deri nĂ« publikimin e kĂ«tij shkrimi.Â
Shitja e biletave vazhdon
Ndërkohë që licenca është e pezulluar, Air Albania vazhdon të shesë bileta online.
Prej nĂ«ntorit, kompania ka ndĂ«rprerĂ« njĂ« numĂ«r tĂ« madh destinacionesh ku operonte prej vitesh, pĂ«rfshirĂ« VienĂ«n, Brukselin, AthinĂ«n, Bergamon, BolonjĂ«n, RomĂ«n, Trevizon, VeronĂ«n, GjenevĂ«n, dhe AnkaranĂ«.Â
NĂ« faqen zyrtare sot shfaqen vetĂ«m dy linja: TiranĂ«âMilano dhe TiranĂ«âStamboll. PĂ«r tĂ« dyja destinacionet ofrohen ende bileta nĂ« shitje, me data qĂ« shkojnĂ« pĂ«rtej periudhĂ«s kur kompania ka ndaluar sĂ« fluturuari.Â
Faktoje provoi tĂ« blinte njĂ« biletĂ« vajtje-ardhje nga Tirana nĂ« Milano pĂ«r datat 8â10 janar, por, gjatĂ« testimit, blerja nuk mund tĂ« pĂ«rfundonte.
Të dhënat nga Flightradar tregojnë se fluturimi i fundit drejt Milanos është realizuar më 17 nëntor, ndërsa ai drejt Stambollit më 2 dhjetor.
Por pavarësisht biletave në shitje, të dhënat nga flightradar tregojnë se fluturimi i fundit nga operatori kombëtar i fluturimeve ajrore për Milano është bërë më 17 nëntor.
NdĂ«rsa fluturimi i fundit me Stambollin ka si datĂ« 2 dhjetorin.Â
DĂ«shtim institucional
Misioni i Autoritetit tĂ« Aviacionit Civil Ă«shtĂ« garantimi i njĂ« mjedisi aviacioni nĂ« pĂ«rputhje me standardet ndĂ«rkombĂ«tare, pĂ«rmes monitorimit tĂ« vazhdueshĂ«m dhe ndĂ«rveprimit me operatorĂ«t.Â
Por nĂ« rastin e Air Albania, institucioni ia lĂ« âtopin nĂ« derĂ«â kompanisĂ« dhe duke shmangur pĂ«rgjegjĂ«sinĂ« direkte ndaj publikut.Â
âAutoriteti i Aviacionit Civil ka marrĂ« vendimet pĂ«rkatĂ«se pĂ«r pezullimin e CertifikatĂ«s sĂ« Operatorit Ajror dhe LicencĂ«s sĂ« Operimit, pĂ«r tĂ« cilat Ă«shtĂ« vĂ«nĂ« nĂ« dijeni operatori. NĂ« bazĂ« tĂ« kĂ«tyre pezullimeve operatori ndĂ«rmerr nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« pavarur masat pĂ«rkatĂ«se sipas detyrimeve ligjoreâ, thotĂ« AAC pĂ«r Faktoje.al
Për ekspertin e ekonomisë Eduard Gjokutaj kjo situatë përbën rrezik të drejtpërdrejtë për qytetarët.
âAutoritetet pĂ«rgjegjĂ«se duhet tĂ« ndĂ«rhyjnĂ« urgjentisht pĂ«r tĂ« mbrojtur konsumatorĂ«t dhe kreditorĂ«t, ndĂ«rsa kompania rrezikon mbyllje definitive. Ky rast ilustron nevojĂ«n pĂ«r mbikĂ«qyrje mĂ« tĂ« fortĂ« tĂ« sektorit ajror shtetĂ«rorâ, shprehet Gjokutaj.Â
Ndërsa Iris Zanaj, me profesion programues, shton se dëmi ekonomik ndaj udhëtarëve mund të ishte shmangur me mbylljen e ëebit të kompanisë.
âProblemi Ă«shtĂ« qĂ« ata ende shesin bileta online dhe kush e di se çâdĂ«m ekonomik po bĂ«hĂ«t. Duhet tâi dĂ«rgohet njĂ« kĂ«rkesĂ« AKEP tĂ« bllokojĂ« domaininâ, sqaron Zanaj. Â
Deri në publikimin e këtij artikulli, AKEP nuk i është përgjigjur interesimit tonë mbi Air Albanian.
PĂ«rfundimÂ
E themeluar nĂ« shtator tĂ« vitit 2018 si kompania kombĂ«tare e fluturimeve, âAir Albaniaâ u prezantua si projekti ku shteti do tĂ« ishte garant i interesit publik me 10 pĂ«r qind tĂ« aksioneve pĂ«rmes Albcontrolit, 41 pĂ«r qind nĂ« duart e âMDN Investmentâ dhe 49 pĂ«r qind nga Turkish Airlines, partneri strategjik qĂ« sipas qeverisĂ« do tâi jepte siguri juridike, financiare dhe teknike ndĂ«rmarrjes.Â
Por nĂ« fund tĂ« nĂ«ntorit, bordi i Turkish Airlines njoftoi shkurtimisht se kishte vendosur tĂ« shesĂ« tĂ« gjitha aksionet e tij nĂ« Air Albania, pa dhĂ«nĂ« shpjegime pĂ«r arsyet e largimit.Â
Sot, Air Albania Ă«shtĂ« njĂ« kompani hije. Aktive nĂ« QKB, por pa bilance financiare prej 7 vitesh. NĂ« kĂ«rkim tĂ« pasagjerĂ«ve, por pa avionĂ« nĂ« ajĂ«r dhe pa partnerin strategjik Turkish Airlines qĂ« e braktisi investimin pa shumĂ« bujĂ«.Â
âĂndrra qĂ« mori krahĂ«â siç e quajti dikur kryeministri Edi Rama, ka mbetur nĂ« pistĂ«, duke lĂ«nĂ« pas njĂ« faturĂ« financiare dhe morale qĂ«, si gjithmonĂ«, po e paguajnĂ« qytetarĂ«t.
U premtua gaz natyror, por Korça vazhdon tĂ« ngrohet me dru. Dy vite pas fushatĂ«s elektorale dhe âlajmit fantastikâ pĂ«r gazifikimin, Faktoje.al gjeti nĂ« terren tym, soba druri dhe qytetarĂ« qĂ« nuk dinĂ« asgjĂ« pĂ«r ecurinĂ« e projektit. Dokumentet tregojnĂ« vonesa, kosto tĂ« larta pĂ«r banorĂ«t dhe afate tĂ« shtyra deri nĂ« 2027.
Esmeralda Topi
Pak ditĂ« para se korçarĂ«t tâi drejtoheshin kutive tĂ« votimit, kryebashkiaku socialist Sotiraq Filo, nĂ« kĂ«rkim tĂ« mandatit tĂ« tretĂ«, premtoi zgjidhjen pĂ«rfundimtare tĂ« problemit tĂ« ngrohjes pĂ«rmes gazifikimit tĂ« qytetit. NjĂ« âlajm fantastikâ, siç e quajti ai vetĂ«, i shoqĂ«ruar me garancinĂ« politike tĂ« kryeministrit Edi Rama.
âLajmi fantastik i zgjidhjes pĂ«rfundimtare tĂ« problemit tĂ« ngrohjes pĂ«r Korçën pĂ«rmes projektit tĂ« madh tĂ« GAZIFIKIMIT jo rastĂ«sisht ishte sot nĂ« fjalĂ«n e kryeministrit Rama nĂ« takimin e tij nĂ« Korçë me mijĂ«ra vajza e gra!â, premtoi Filo.Â
NĂ« fushatĂ«, korçarĂ«ve ju premtua gaz natyror nĂ« çdo shtĂ«pi, fund i druve tĂ« zjarrit, ajĂ«r mĂ« i pastĂ«r dhe kosto mĂ« tĂ« ulĂ«ta. Kryeministri Edi Rama dhe ministrja Belinda Balluku prezantuan publikisht projektin, ndĂ«rsa Rama shkoi edhe mĂ« tej, duke folur pĂ«r âhapjen e çelĂ«sit tĂ« gazitâ dhe duke hedhur si afat fundin e vitit 2026.Â
Por dy vite mĂ« vonĂ« premtimet janĂ« larg realitetit. Faktoje udhĂ«toi drejt juglindjes nĂ« muajin tetor. Â
Edhe kĂ«tĂ« vit, ngrohja nĂ« qytet vazhdonte me dru. BanorĂ«t e qendrĂ«s dhe tĂ« lagjeve pĂ«rreth nuk kishin asnjĂ« dijeni pĂ«r ecurinĂ« e projektit tĂ« gazifikimit, as pĂ«r afate dhe as pĂ«r hapa konkretĂ«. Ajo qĂ« dinin me siguri ishte i ftohti i mbrĂ«mjeve tĂ« tetorit dhe sobat qĂ« duhej tĂ« ndizeshin herĂ«t.Â
âKemi nisur tâi ndezim stofat qĂ« para njĂ« muaji, se bĂ«n ftohtĂ« nĂ« darkĂ«â, na tregoi njĂ« banor. Â
Tymi ndihej kudo. Oxhaqet lëshonin shtellunga të dendura që mbulonin rrugët dhe oborret, duke e kthyer ajrin e Korçës në një përzierje të rëndë druri të djegur, si dëshmi se premtimi i ngrohjes moderne mbetej ende larg realitetit.
âMua mĂ« duhen deri nĂ« 15 metĂ«râ, pohoi njĂ« pensioniste, duke bĂ«rĂ« llogaritĂ« e dimrit qĂ« ende sâkishte hyrĂ« mirĂ«.Â
Shkelje afatesh
NĂ« nĂ«ntor 2024, qeveria njoftoi nga Azerbajxhani nĂ«nshkrimin e njĂ« Memorandumi MirĂ«kuptimi me kompaninĂ« shtetĂ«rore SOCAR dhe Albgaz-in, duke e paraqitur gazifikimin e Korçës si gur themeli tĂ« zhvillimit tĂ« sektorit tĂ« gazit nĂ« ShqipĂ«ri.Â
Edhe Filo, nĂ« intervista publike, fliste pĂ«r zbatim tĂ« shpejtĂ« dhe pĂ«r rezultate tĂ« dukshme âbrenda dy viteveâ.
NjĂ« vit mĂ« vonĂ«, njĂ« pĂ«rgjigje zyrtare nga Bashkia Korçë tregon se projekti ndodhet ende nĂ« fazĂ«n e parafizibilitetit.Â
âStudimi nga SOCAR ka pĂ«rfunduar, por pritet ende marrĂ«veshja mes qeverisĂ« shqiptare dhe asaj azerbajxhanaseâ, tha pĂ«r Faktoje.al Bashkia e Korçës.
Pa këtë hap, nuk ka afate konkrete dhe as punime në terren.
Kosto e gazifikimit
Ndërkohë, plani 10-vjeçar i investimeve të Albgaz-it parashikon nisjen e projektit në vitin 2025 dhe dorëzimin në 2027. Pra, më vonë se afatet optimiste të përmendura në fushatë dhe, si zakonisht, me rrezikun e shtyrjeve të mëtejshme.
Sipas skenarit bazë, kostoja totale e gazifikimit të Korçës është rreth 20.8 milionë euro. Prej tyre, 13.3 milionë euro pritet të investohen nga vetë rezidentët, ndërsa bashkia parashikon rreth 7 milionë euro për zëvendësimin e burimeve aktuale të ngrohjes dhe instalacionet përkatëse. Me fjalë të tjera, barra kryesore financiare bie mbi qytetarët që sot mezi përballojnë drutë e dimrit.
Projekti parashikon njĂ« rrjet tĂ« gjerĂ« tubacionesh dhe stacionesh, si dhe furnizimin me gaz tĂ« rreth 6 mijĂ« banesave dhe 30 institucioneve. Por edhe kĂ«tu ka njĂ« kusht kritik, bashkia duhet tĂ« sigurojĂ« buxhet pĂ«r instalimet e brendshme tĂ« gazit nĂ« shkolla, kopshte, muze dhe zyra publike.Â
âĂshtĂ« kritike pĂ«r suksesin e projektit qĂ« Bashkia tĂ« sigurojĂ« buxhet pĂ«r ndĂ«rtimin e instalimeve tĂ« brendshme tĂ« gazit pĂ«r institucionet nĂ«n drejtimin e tij (shkolla, kopshte, muze, zyra publike), si kĂ«to, sĂ« bashku me industriale kompanitĂ«, do tĂ« pĂ«rbĂ«jnĂ« konsumatorĂ«t ankorues rreth tĂ« cilĂ«ve do tĂ« ndĂ«rtohen tubacionet kryesoreâ, thekson plani.Â
PĂ«rfundim
Gazifikimi i Korçës është listuar si projekt prioritar në zonën e juglindjes. Në letër, gjithçka duket premtuese. Në terren, oxhaqet vazhdojnë të nxjerrin tym, pensionistët numërojnë metrat e druve dhe dimri vjen çdo vit, pa pritur memorandume.
Deri sa gazi tĂ« mbĂ«rrijĂ« realisht nĂ« shtĂ«pitĂ« e korçarĂ«ve, âlajmi fantastikâ mbetet njĂ« premtim elektoral, ndĂ«rsa ngrohja vazhdon tĂ« matet me dru, tym dhe fatura qĂ« rriten.
Nisur nga informacionet e mbledhura dhe verifikimi nĂ« terren, premtimin e kryebashkiakut Sotiraq Filo pĂ«r zgjidhjen pĂ«rfundimtare tĂ« problemit tĂ« ngrohjes pĂ«rmes gazifikimit tĂ« qytetit, e kategorizojmĂ« tĂ« pambajtur.Â
*Faktoje, e mbështetur nga National Endowment Democracy (NED) po monitoron 10 bashki në vend dhe po verifikon nëse janë mbajtur ose jo premtimet e dhëna nga kryebashkiakët.
Nuk ka vjedhje dhe as mashtrim me 11 mijĂ« pensione. Raporti i KLSH-sĂ« pĂ«r Institutin e Sigurimeve ShoqĂ«rore flet pĂ«r pagesa tĂ« parapaguara dhe diferenca qĂ« rikuperohen ligjĂ«risht. ISSH sqaroi pĂ«r Faktoje se rastet abuzive nĂ« ShqipĂ«ri janĂ« vetĂ«m dy, jo mijĂ«ra siç u keqinformua nĂ« media.Â
Esmeralda TopiÂ
NĂ« fund tĂ« muajit nĂ«ntor, njĂ« raport i Kontrollit tĂ« LartĂ« tĂ« Shtetit (KLSH) mbi Institutin e Sigurimeve ShoqĂ«rore (ISSH) u bĂ« lajm viral. Portale tĂ« ndryshme e interpretuan si â11 mijĂ« pensione tĂ« marra pas vdekjesâ, duke krijuar pĂ«rshtypjen e njĂ« skandali masiv.Â
Lajmi u publikua nĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n javĂ« kur Italia u trondit nga njĂ« rast mashtrimi me pensionin qĂ« buri bujĂ«. NjĂ« burrĂ« 56-vjeçar mbante trupin e nĂ«nĂ«s sĂ« tij pĂ«r tre vite nĂ« shtĂ«pi, ndĂ«rsa vazhdonte tĂ« merrte pensionin e saj, duke pĂ«rfituar rreth 53 mijĂ« euro nĂ« vit.Â
Ky rast dramatizoi situatën në Shqipëri, duke keqinterpretuar raportin e Kontrollit të Lartë të Shtetit. Por krahasimi nuk qëndron.
ĂfarĂ« thotĂ« raporti i KLSH-sĂ«?
Auditimi i Kontrollit të Lartë të Shtetit pranë ISSH-së gjatë vitit 2024 evidentoi 11,030 raste pagesash pas vdekjes, me një dëm financiar prej 114,8 milionë lekësh. Nga këto, mbi 100 milionë lekë janë rikuperuar, ndërsa rreth 14,7 milionë lekë mbeten ende në proces arkëtimi.
Por raporti i KLSH sqaron diçka thelbĂ«sore qĂ« mediat e kanĂ« anashkaluar.Â
âpĂ«rfshihen tĂ« gjitha rastet e tĂ«rheqjes pas datĂ«s sĂ« vdekjes, gjithashtu edhe rastet kur pĂ«rfituesi i pensionit e ka tĂ«rhequr vetĂ« pensionin, por ka ndĂ«rruar jetĂ« nĂ« po atĂ« muaj. MeqĂ«nĂ«se pensioni Ă«shtĂ« njĂ« pagesĂ« qĂ« merret paradhĂ«nie, pjesa pas datĂ«s sĂ« vdekjes duhet mbajtur nga grantiâ, shkruhet nĂ« raport.Â
Pra nuk bĂ«hĂ«t fjalĂ« pĂ«r mashtrime nga persona tĂ« tjerĂ« apo familjarĂ«, por pĂ«r pensionistĂ« qĂ« kanĂ« marrĂ« pensionin dhe mĂ« pas kanĂ« ndĂ«rruar jetĂ«.Â
ISSH: Nuk ka vjedhje
Drejtori i Institutit tĂ« Sigurimeve ShoqĂ«rore, Astrit Hado, sqaron pĂ«r Faktoje.al natyrĂ«n e kĂ«tyre pagesave. Ai theksoi se shifra 11 mijĂ« Ă«shtĂ« keqinterpretuar.Â
âAjo qĂ« dua tĂ« sqaroj Ă«shtĂ« kjo: ato nuk janĂ« pensione tĂ« njerĂ«zve qĂ« kanĂ« vdekur dhe kanĂ« marrĂ« pensione pasi kanĂ« vdekur, pra i ka tĂ«rhequr dikush tjetĂ«r. PĂ«rgjithĂ«sisht kĂ«to janĂ« raste kur qytetarĂ«t kanĂ« ndĂ«rruar jetĂ« pasi kanĂ« marrĂ« pensioninâ
Hado shpjegon më tej se pensionet në Shqipëri parapaguhen në fillim të muajit. Për shembull, nëse një pensionist merr pensionin më 1 dhjetor dhe ndërron jetë më 10 dhjetor, ai ka tërhequr pensionin e plotë, por ligjërisht i takon vetëm pjesa deri në datën e vdekjes. Diferenca duhet rikthyer në fondin e sigurimeve shoqërore. Dhe shifra 11 mijë përfaqëson këtë fenomen.
âNĂ« kĂ«tĂ« rast nuk ka vjedhje, nuk ka marrje tĂ« pensionit tĂ« pamerituar, nuk ka shkelje, nuk ka abuzim. DĂ«mi ka qenĂ« diku tek 37 milionĂ« lekĂ«, janĂ« rikuperuar 29.5 dhe janĂ« pĂ«r tâu rikuperuar 6.7. Nuk ka dĂ«m ekonomikâ, thekson Hado.
Sipas ekspertëve të ekonomisë, keqinformimi mbi raportin e KLSH-së nuk është vetëm çështje financiare. Ata paralajmërojnë se raportimi i pasaktë dëmton reputacionin dhe krijon konfuzion shoqëror.
âDĂ«mi sĂ« pari pĂ«r vetĂ« gazetarĂ«t: humbasin besimin si burim informacioni dhe analizash serioze; dĂ«mtojnĂ« nĂ« mĂ«nyrĂ« jo tĂ« drejtĂ« reputacionin e institucioneve duke i bĂ«rĂ« ato mĂ« tĂ« dobĂ«ta para publikut. E gjithĂ« kjo, me kohĂ«, krijon njĂ« çoroditje shoqĂ«rore dhe zhvlerĂ«sim tĂ« sĂ« vĂ«rtetĂ«sâ, thekson Selami Xhepa.Â
2 raste mashtrimi
Instituti i Sigurimeve Shoqërore pranon se ka patur edhe raste abuzive, por ato janë të izoluara dhe nuk bëhët fjalë për mijëra. Përkundrazi, janë vetëm dy raste.
âEdhe ShqipĂ«ria nuk bĂ«n pĂ«rjashtim nga kĂ«to lloj mashtrimesh sepse ka individĂ« qĂ« mund tĂ« ndĂ«rrojnĂ« jetĂ« dhe familjet nuk i çâregjisrojnĂ«. Dhe kĂ«to raste ne sigurisht i kontrollojmĂ«â, thotĂ« drejtori Astrit Hado, duke shtuar se kryesisht janĂ« raste nĂ«pĂ«r rrethe apo fshatra.
âNjĂ« nĂ« fakt ka dalĂ« nga njĂ« emision investigativ qĂ« kishte 8-9 vjet qĂ« kishte ndĂ«rruar jetĂ« nuk ishte deklaruar. Dhe rezultoi qĂ« as i biri se kishte marr nĂ« fakt, e kishin marrĂ« punonjĂ«sit e postĂ«s me njĂ« administratorâ, tregon drejtori i ISSH-sĂ«.
âNjĂ« rast tjetĂ«r qĂ« kishim, ishte individ qĂ« kishte ndĂ«rruar jetĂ« para 10 vjetĂ«sh nĂ« SpanjĂ« dhe ishte marrĂ« pensioni. Jo nga familjarĂ«t, nga dikush tjetĂ«r. Rast qĂ« e investiguam deri nĂ« fund dhe morĂ«m edhe masat e nevojshmeâ, pĂ«rfundon Hado.Â
Por ndonëse të pakta në numër, për ekspertin e ekonomisë Klodian Muço edhe këto raste kërkojnë zgjidhje.
âDuhet gjetur njĂ« mekanizĂ«m i kontrollit tĂ« vazhdueshĂ«m ndĂ«rmjet atyre qĂ« pĂ«rfitojnĂ« pensionin dhe atyre qĂ« kontrollojnĂ«. Problematikat ndodhin kur personat qĂ« humbasin jetĂ«n nuk çâregjsitrohen dhe familjarĂ«t pĂ«rfitojnĂ« nga kjo situatĂ«, mĂ« tepĂ«r se koordinim, duhet zgjidhjeâ, argumenton ai.Â
PĂ«rfundim
11 mijë pagesa pas vdekjes nuk do të thotë 11 mijë vjedhje pensionesh. Bëhet fjalë kryesisht për një mekanizëm teknik të parapagimit të pensionit dhe për raste që korrigjohen ligjërisht. Mashtrimet ekzistojnë, por janë të rralla dhe jo skandal masiv.
Kryebashkiaku i Korçës, Sotiraq Filo, gjatĂ« fushatĂ«s pĂ«r mandatin e tretĂ« premtoi investime nĂ« fshatin Melçan, pĂ«r tĂ« pĂ«rmirĂ«suar lĂ«vizjen e banorĂ«ve dhe aksesin nĂ« zonĂ«. Rruga qĂ« lidh fshatin me TeqenĂ« âBaba Abdullaâ ishte njĂ« prej tyre. Verifikimet tregojnĂ« se segmenti me gjatĂ«si 1.2 km, ka pĂ«rfunduar.
Esmeralda TopiÂ
FushatĂ«n pĂ«r mandatin e tretĂ« nĂ« krye tĂ« bashkisĂ« Korçë kandiati i socialistĂ«ve Sotiraq Filo e pĂ«rqĂ«ndroi tek fshati dhe problematikat e zonave rurale tĂ« juglindjes. Nga takimet me banorĂ«t e Melçanit, Filo premtoi investime edhe pĂ«r rrugĂ«n, qĂ« bashkon fshatin me TeqenĂ« âBaba Abdullaâ.Â
Më pas, angazhimi u reflektua me ndërhyrje konkrete në terren. Në qershor të këtij viti, kryebashkiaku i Korçës premtoi rikonstruksion të plotë të shtresave asfaltike të kësaj rruge.
âKy investim lidh me rrugĂ« tĂ« re gjithĂ« unazĂ«n LumalasâMelçanâPorodinĂ«, duke pĂ«rmirĂ«suar lĂ«vizjen e banorĂ«ve dhe aksesin drejt zonave pĂ«rreth,âpremtonte Filo gjatĂ« njĂ« inspektimi nĂ« terren.
Rruga me gjatĂ«si 1.2 kilometra dhe gjerĂ«si 4.5 metra, sipas tij, po realizohej nĂ« bashkĂ«punim me Fondin Shqiptar tĂ« Zhvillimit.Â
Verifikim
Faktoje iu drejtua BashkisĂ« sĂ« Korçës dhe Fondit Shqiptar tĂ« Zhvillimit pĂ«r tĂ« kuptuar nĂ«se rruga e Melçanit ishte njĂ« tjetĂ«r premtim nĂ« proces apo njĂ« investim i pĂ«rfunduar. PĂ«rgjigjet zyrtare konfirmuan se punimet nĂ« kĂ«tĂ« segment kishin pĂ«rfunduar nĂ« muajin qershor.Â
Investimi me vlerĂ« 12,8 milionĂ« lekĂ« (pa TVSH), Ă«shtĂ« zbatuar nga kompania âShkĂ«lqimi 07â, si financim i Fondit Shqiptar tĂ« Zhvillimit.Â
NĂ« tetor, Faktoje verifikoi nĂ« terren investimin nĂ« kĂ«tĂ« segment. Rruga ishte e pĂ«rfunduar, e shtruar dhe funksionale duke lidhur fshatin Melçan me TeqenĂ« âBaba Abdullaâ.
PĂ«rfundimÂ
Nisur nga informacioni i mbledhur dhe verifikimi i kryer nĂ« terren, premtimin e kryebashkiakut Sotiraq Filo pĂ«r rrugĂ«n qĂ« lidh fshatin Melçan me TeqenĂ« âBaba Abdullâ, e kategorizojmĂ« tĂ« mbajtur.Â
*Faktoje, e mbështetur nga National Endowement for Democracy (NED) po monitoron 10 bashki në vend dhe po verifikon nëse janë mbajtur ose jo premtimet e dhëna nga kryebashkiakët.
Nga premtimet e pĂ«rsĂ«ritura tek vizualizimet 3D, Bashkia e Korçës ka dhjetĂ« vite qĂ« nuk ka bĂ«rĂ« asnjĂ« hap konkret pĂ«r tâi dhĂ«nĂ« jetĂ« ndĂ«rtimit tĂ« pistĂ«s sĂ« skive dhe resortit dimĂ«ror. Faktoje rikthen nĂ« vĂ«mendje premtimin e pambajtur tĂ« kryebashkiakut Sotiraq Filo.Â
Esmeralda TopiÂ
Prej njĂ« dekade, pista e skive bashkĂ« me njĂ« resort dimĂ«ror nĂ« Korçë mbetet njĂ« nga premtimet mĂ« tĂ« ricikluara tĂ« kryebashkiakut Sotiraq Filo.Â
Që prej vitit 2015, Faktoje e ka ndjekur nga afër këtë angazhim publik, i cili është shfaqur në fushata të njëpasnjëshme, herë me skica projektesh, herë me prezantime 3D, por asnjëherë me punime konkrete në terren.
NdĂ«rsa vitet kanĂ« kaluar, dhe Korça Ă«shtĂ« kthyer njĂ« nga destinacionet mĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishme turistike tĂ« vendit, premtimi pĂ«r zhvillimin e turizmit dimĂ«ror pĂ«rmes njĂ« piste skish ka mbetur nĂ« vendnumĂ«ro.Â
Në zgjedhjet vendore të vitit 2023, Filo e riktheu projektin, duke publikuar një vizualizim virtual të një resorti modern në zonat malore të Korçës. Ai e prezantoi atë si një investim që do të gjallëronte ekonominë, do të zgjaste sezonin turistik gjatë gjithë vitit dhe do të sillte të ardhura të reja për zonën.
Mirëpo pas premtimeve, realiteti ka qenë krejt tjetër.
Bashkia âdorĂ«zohetâ: Sâkemi informacion
Dy vite më parë, Bashkia e Korçës i konfirmoi Faktoje-s se nuk kishte arritur të gjente mënyrën e financimit për projektin e pistës së skive dhe resortit dimëror. I njëjti problem vijoi edhe gjatë vitit të kaluar. Bashkia argumentonte se përmasat e mëdha të investimit kërkonin bashkëpunim shumëpalësh mes qeverisë, bashkive të tjera të rajonit, Federatës Shqiptare të Skive dhe investitorëve privatë.
NĂ« komunikimin zyrtar tĂ« njĂ« viti mĂ« parĂ«, institucioni pohonte se kishte piketuar malin e Gramozit si njĂ« nga zonat mĂ« tĂ« mundshme ku mund tĂ« ndĂ«rtohet resorti bashkĂ« me pistĂ«n e skive.Â
Për këtë arsye, në malin e Gramozit po monitoroheshin kushtet klimatike përmes një stacioni meteorologjik, si një hap i domosdoshëm për të identifikuar zonën e përshtatshme për ndërtimin e pistës së skive.
Ky informacion krijoi përshtypjen se projekti mund të ishte në një fazë studimore, megjithëse pa një plan të qartë financimi.
Për të kuptuar nëse projekti kishte pësuar ndonjë zhvillim këtë vit, Faktoje i drejtoi Bashkisë Korçë një kërkesë të re për informacion. Mirëpo, përgjigjja e këtij viti ishte e shkurtër dhe shterpë.
âNĂ« lidhje me pistĂ«n e skive nuk kemi informacionâ, pohon Bashkia e Korçës pĂ«r Faktoje.al
AsnjĂ« shpjegim pĂ«r fazĂ«n nĂ« tĂ« cilĂ«n ndodhet projekti, asnjĂ« referencĂ« pĂ«r monitorimin e kushteve klimatike, asgjĂ« pĂ«r financimin ose pĂ«r hapat e ndĂ«rmarrĂ«.Â
Projekt me potencial, por pa drejtim
EkspertĂ«t e turizmit e konsiderojnĂ« prej vitesh kĂ«tĂ« projekt si shumĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m pĂ«r diversifikimin e ofertĂ«s turistike tĂ« Korçës, sidomos nĂ« sezonin dimĂ«ror.Â
Zak Topuzi nga Shoqata e Hoteleri-Turizmit ka theksuar se mungesa e pistave tĂ« skive Ă«shtĂ« njĂ« nga boshllĂ«qet mĂ« tĂ« mĂ«dha qĂ« ka ShqipĂ«ria pĂ«r sa i pĂ«rket sporteve dimĂ«rore.Â
Sipas tij, investimi në infrastrukturën e pistave është kusht i domosdoshëm për ndërtimin e resorteve dhe zhvillimin e turizmit të qëndrueshëm për 365 ditë.
Por edhe pse potenciali ekziston, mungesa e një strategjie të qartë, e financimit dhe e prioritetit institucional ka bërë që projekti të mbetet në letër. Edhe më problematike është fakti që këtë vit, Bashkia nuk ka më as informacion bazë për nismën.
PĂ«rfundim
Duke nisur nga viti 2015, kur Filo premtoi për herë të parë ndërtimin e një kompleksi turistik dhe një piste skish, e deri te vitet e fundit kur projekti u paketua me imazhe 3D, premtimi ka kaluar nga një fazë në tjetrën pa asnjë hap konkret.
Pas verifikimeve tĂ« vazhdueshme, dhe sidomos pas deklaratĂ«s sĂ« kĂ«tij viti ku Bashkia thotĂ« se ânuk ka informacionâ, Faktoje e kategorizon sĂ«rish kĂ«tĂ« premtim si tĂ« pambajtur.
*Faktoje, e mbështetur nga National Endowment Democracy (NED) po monitoron 10 bashki në vend dhe po verifikon nëse janë mbajtur ose jo premtimet e dhëna nga kryebashkiakët.
NĂ« fushatĂ«n elektorale tĂ« vitit 2023, kryetari i BashkisĂ« sĂ« Korçës, Sotiraq Filo, prezantoi pĂ«r qytetarĂ«t projektin e aeroportit Turistik dhe Sportiv nĂ« Lumalas, pĂ«rmes njĂ« videoje 3D qĂ« tregonte pistĂ«n, terminalin, godinĂ«n e administratĂ«s dhe hapĂ«sirat pĂ«r aktivitete ajrore. Premtimi ishte se aeroporti do tĂ« bĂ«hej ârealitet i prekshĂ«mâ dhe do tĂ« nxisĂ« turizmin rajonal dhe sportet e aventurĂ«s.Â
Pas njĂ« viti e gjysmĂ«, Bashkia e Korçës e cilĂ«son projektin 1.1 milionĂ« euro tĂ« pĂ«rfunduar fizikisht. Sipas institucionit, aeroporti ndodhet nĂ« fazĂ«n e çertifikimit, njĂ« proces i domosdoshĂ«m pĂ«r tĂ« mundĂ«suar operimin e fluturimeve.Â
âPĂ«rgjegjĂ«s pĂ«r mirĂ«mbajtjen dhe operimin e tij do tĂ« jetĂ« Bashkia Korçë me mbĂ«shtetjen e Autoritetit tĂ« Aviacionit Civil, tĂ« cilĂ«t bĂ«jnĂ« dhe çertifikimin e fushĂ«sâ, pohon Bashkia e Korçës pĂ«r Faktoje.al.
Aeroporti ndodhet nĂ« fshatin Lumalas, rreth 7.5 kilometra larg Korçës dhe ndĂ«rhyrja u bĂ« nĂ« pistĂ«n historike ekzistuese tĂ« aviacionit tĂ« kĂ«tij qyteti. Investimi do tĂ« shĂ«rbejĂ« pĂ«r sporte ajrore, aktivitete turistike dhe raste emergjencash. MegjithatĂ«, bashkia pranon se ende nuk ka marrĂ«veshje me ShoqatĂ«n Shqiptare tĂ« AeronautikĂ«s apo operatorĂ« tĂ« tjerĂ«.Â
Sipas bashkisĂ«, plani pĂ«r funksionimin e aeroportit dhe pĂ«r aktivitetet sportive do tĂ« bĂ«het i ditur pasi tĂ« pĂ«rfundojĂ« çertifikimi.Â
Verifikim nĂ« terrenÂ
Verifikimi i Faktoje këtë vjeshtë tregoi se pamja reale e aeroportit është shumë larg asaj që u prezantua në video 3D të kryebashkiakut Sotiraq Filo.
I vetmi element që përputhet me projektin 3D është godina e administratës dhe kontrollit, e cila është përfunduar fizikisht. Megjithatë, edhe asaj i mungojnë shumë detaje që shfaqen në vizualizimin e fushatës, veçanërisht në ambjentin e jashtëm.
Kur krahasojmë pamjen reale të terrenit me projektin 3D të prezantuar nga Filo në fushatë, bien në sy ndryshimet e mëdha.
Pista, e cila në 3D duket e pasur me çdo element, në terren ka vetëm një gardh rrethues rrjete metalike që mund të ngatërrohet me rrethimet e zakonshme që bëjnë fermerët për të ndarë tokat nga njëri tjetri.
Pista nuk Ă«shtĂ« aspak e dallueshme si nĂ« videon 3D, ndĂ«rkohĂ« qĂ« bie nĂ« sy veçanĂ«risht mungesa e vijĂ«zimeve.Â
PĂ«r mĂ« tepĂ«r, gjatĂ« shirave tĂ« rrembyeshĂ«m tĂ« nĂ«ntorit, pjesa e pistĂ«s u pĂ«rmbyt nga uji, duke e shndĂ«rruar hapĂ«sirĂ«n e aeroportit pothuajse nĂ« njĂ« port tĂ« vogĂ«l. SituatĂ« kjo qĂ« nxori nĂ« pah mungesĂ«n e pĂ«rgatitjes pĂ«r kushte tĂ« tilla atmosferike.Â
PĂ«rfundim
Edhe pse Bashkia e Korçës e konsideron projektin fizikisht tĂ« pĂ«rfunduar, krahasimi me video 3D tregon qartĂ« se realiteti Ă«shtĂ« shumĂ« larg vizionit tĂ« fushatĂ«s. Premtimi i kryebashkiakut pĂ«r njĂ« aeroport âtĂ« prekshĂ«mâ mbetet pjesĂ«risht i mbajtur, pasi infrastruktura ka progres fizik, por funksionimi praktik dhe aktivitetet ajrore nuk kanĂ« filluar ende.
*Faktoje, e mbështetur nga National Endowment Democracy (NED) po monitoron 10 bashki në vend dhe po verifikon nëse janë mbajtur ose jo premtimet e dhëna nga kryebashkiakët.
Mazhoranca miratoi me 75 vota marrĂ«veshjen pĂ«r âPaqen Fiskaleâ, pavarĂ«sisht shqetĂ«simeve serioze tĂ« ndĂ«rkombĂ«tarĂ«ve. Bashkimi Evropian, Fondi Monetar NdĂ«rkombĂ«tar, por edhe biznesi amerikan shprehĂ«n shqetĂ«sime tĂ« forta pasi nisma lĂ« hapĂ«sirĂ« pĂ«r pastrim parash dhe cĂ«non konkurrencĂ«n e ndershme. Opozita pritet tâi drejtohet GjykatĂ«s Kushtetuese.Â
Esmeralda TopiÂ
Me 75 vota pro, 20 kundĂ«r dhe asnjĂ« abstenim socialistĂ«t miratuan projektligjin e shumĂ«debatuar pĂ«r âPaqen Fiskaleâ.Â
KundĂ«rshtitĂ« e forta pak para votimit tĂ« nismĂ«s nga Bashkimi Evropian, Fondi Monetar NdĂ«rkombĂ«tar dhe Dhoma Amerikane e TregtisĂ« ranĂ« nĂ« vesh tĂ« shurdhĂ«r, pasi mazhoranca miratoi âPaqen Fiskaleâ duke rrĂ«zuar tĂ« gjitha amendamentet, pĂ«rfshi edhe ato tĂ« miratuara mĂ« herĂ«t nga Komisioni Parlamentar i EkonomisĂ«.Â
Propozimi i Erion Braçes qĂ« detyronte kompanitĂ« pĂ«rfituese nga marrĂ«veshja e paqes tĂ« deklaronin burimin e parave dhe pronarin pĂ«rfitues, u hoq me propozim tĂ« Taulant BallĂ«s. Â
âDo tĂ« votojmĂ« amendamentin e paraqitur nga deputeti Taulant Balla, ku propozohet qĂ« neni dy paragrafi pĂ«rfitimi nga marrĂ«veshja, bĂ«het me verifikimin e burimit tĂ« fondeve dhe pronarit pĂ«rfitues sipas standarteve tĂ« AgjencisĂ« sĂ« InteligjencĂ«s Financiare, i shtuar nga Komisioni pĂ«r EkonominĂ«, PunĂ«simin dhe Financat tĂ« hiqetâ, tha kryetari i Kuvendit Niko Peleshi.
Erion Braçe, argumentoi se propozimet e tij thellonin karakterin e ligjit. Â
âTĂ« gjithĂ« propozimet qĂ« kam bĂ«rĂ« ndajnĂ« thelbin e ligjit me mundĂ«sinĂ« pĂ«r tĂ« pastruar para nga sektorĂ« tĂ« ndryshĂ«m qoftĂ« dhe individĂ«â, theksoi Braçe.
Sipas tij, ndryshimet e propozuara i japin ligjit karakter transparence. âStandard qĂ« ligje tĂ« kĂ«saj natyre duhet ta kenĂ« me çdo kusht,â pĂ«rfundoi Braçe.Â
Por kĂ«to argumente nuk i pĂ«rqafuan kolegĂ«t e tij socialist.Â
Paçka se ishin shqetĂ«simet kryesore tĂ« Bashkimit Evropian, FMN-sĂ« dhe DhomĂ«s Amerikane tĂ« TregtisĂ« amendamentet qĂ« kufizonin mundĂ«sitĂ« e pastrimit tĂ« parave dhe rrisnin transparencĂ«n, u rrĂ«zuan njĂ« e nga njĂ«. Â
Edhe propozimi pĂ«r tĂ« pĂ«rjashtuar kompanitĂ« qĂ« kanĂ« marrĂ« kontrata PPP nga marrĂ«veshja e âPaqes Fiskaleâ u rrĂ«zua.
âPaqja Fiskaleâ drejt KushtetuesesÂ
Edhe amendamentet e opozitĂ«s pĂ«r nismĂ«n u rrĂ«zuan me kartonat e shumicĂ«s sĂ« socialistĂ«ve. NĂ« kĂ«to kushte, deputetja Jorida Tabaku tha se do tâi drejtohen GjykatĂ«s Kushtetuese.Â
âEdhe nĂ« qoftĂ« se presidenti e dekreton, grupi parlamentar i PartisĂ« Demokratike, tĂ« gjithĂ«, do ta shohin ligjin nĂ« GjykatĂ«n Kushtetueseâ, premtoi Tabaku.
Deputetja demokrate i pĂ«rmendi socialistĂ«ve problemet e rĂ«nda qĂ« shprehu Brukseli lidhur me pastrimin e parave. Ajo i kujtoi ministrit tĂ« financave se âPaqjaâ nuk ishte e dakordĂ«suar me BE-nĂ« sikurse pretendoi Malaj.
âTre ditĂ« mĂ« parĂ«, Komisioni Evropian deklaroi qĂ« ligji ka probleme tĂ« rĂ«nda dhe njĂ«kohĂ«sisht Ă«shtĂ« nĂ« kundĂ«rshtim edhe me mekanizmin e Money Val-it dhe pastrimit tĂ« parave. NdĂ«rkohĂ« qĂ« sot pĂ«r median Faktoje bĂ«ri njĂ« deklaratĂ« duke thĂ«nĂ« qĂ« ky ligj vjen nĂ« parlament pa dakordĂ«sinĂ« e BE-sĂ«â, u shpreh Tabaku.Â
Amendamente paraqiti edhe Partia MundĂ«sia, por patĂ«n tĂ« njĂ«jtin fat me ato tĂ« demokratĂ«ve dhe socialistit Braçe.Â
âPĂ«rjashtoni tĂ« gjitha subjektet qĂ« janĂ« nĂ« hetim apo tĂ« dĂ«nuar nĂ« fushĂ«n e krimit dhe narko-trafikut, tĂ« pĂ«rjashtohen edhe kompanitĂ« qĂ« janĂ« dĂ«nuar ose janĂ« nĂ« hetim,â tha Agron Shehaj.Â
Shehaj propozoi edhe pĂ«rjashtimin e tĂ« gjithĂ« individĂ«ve qĂ« janĂ« subjekt i deklarimit dhe kontrollit tĂ« pasurive nga falja. âTĂ« paktĂ«n tĂ« pĂ«rjashtojmĂ« veten nga amnistia fiskaleâ, tha ai.Â
Plani pĂ«r âPaqen Fiskaleâ u prezantua nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« beftĂ« nĂ« kulmin e fushatĂ«s elektorale nga kryeministri Edi Rama, i cili kĂ«rkoi votat shqiptarĂ«ve me premtimin e âpasaportĂ«s europianeâ. Por pak muaj mĂ« vonĂ«, nisma mori dritĂ«n jeshile nga socialistĂ«t duke rĂ«nĂ« ndesh me kĂ«rkesat e Brukselit.
Delegacioni i Bashkimit Evropian nĂ« TiranĂ« shpreh shqetĂ«sime serioze mbi efektet e âPaqes Fiskaleâ. NĂ« prag tĂ« votimit nĂ« parlament tĂ« nismĂ«s qĂ« i hap rrugĂ«n faljes masive tĂ« borxheve dhe rishikimin e detyrimeve tatimore pĂ«r bizneset, BE paralajmĂ«ron qeverinĂ« mbi rreziqet e saj.Â
âKomisioni theksoi shqetĂ«sime serioze qĂ« lidhen me dekurajimin e pĂ«rmbushjes tatimore dhe pĂ«rsĂ«riti nevojĂ«n pĂ«r vendosjen e masave tĂ« forta kundĂ«r pastrimit tĂ« parave brenda kĂ«tij propozimi, ndĂ«rkohĂ« qĂ« vazhdon angazhimin pĂ«r uljen e numrit tĂ« madh tĂ« pĂ«rjashtimeve tatimoreâ, tha pĂ«r Faktoje.al, zyra e Delegacionit tĂ« Bashkimit Evropian.Â
Për BE-në, këto shqetësime duhet të adresohen përpara se nisma të konsiderohet e qëndrueshme në kontekstin e integrimit evropian. Delegacioni thekson se çdo amnisti apo program vullnetar për përmbushjen tatimore duhet të jetë në përputhje me standardet ndërkombëtare, duke mos cenuar luftën kundër krimit të organizuar.
âShqipĂ«ria tĂ« sigurojĂ« qĂ« âamnistitĂ« e mundshme dhe programet vullnetare pĂ«r pĂ«rmbushjen tatimore tĂ« jenĂ« nĂ« pĂ«rputhje me planet e vendit, tĂ« avancojnĂ« luftĂ«n kundĂ«r krimit tĂ« organizuar dhe tĂ« jenĂ« nĂ« pĂ«rputhje me acquis-nĂ« pĂ«rkatĂ«se tĂ« BE-sĂ« dhe standardet ndĂ«rkombĂ«tare, si ato tĂ« pĂ«rcaktuara nga Moneyval dhe FATFâ, pĂ«rfundon reagimin zyra e Delegacionit tĂ« BE-sĂ« nĂ« TiranĂ«.Â
Nisma pa dakordësinë e BE-së
Qendrimi i Brukselit pak orĂ« para se Parlamenti tĂ« votojĂ« âPaqen Fiskaleâ sfidon edhe qĂ«ndrimin e Ministrit tĂ« Financave, Petrit Malaj, i cili mĂ« herĂ«t ka lĂ«nĂ« tĂ« kuptohet se nisma Ă«shtĂ« dakordĂ«suar me Fondin Monetar NdĂ«rkombĂ«tar dhe Bashkimin Evropian.Â
âNĂ« frymĂ«n e transparencĂ«s ky projekt Ă«shtĂ« konsultuar me FMN, e cila Ă«shtĂ« dakord me kĂ«tĂ« projekt, nuk e ka kundĂ«rshtuar fshirjen dhe legalizimin. Po ashtu, edhe me Bashkimin Europian jemi konsultuarâ, deklaroiMalaj gjatĂ« emisionit E Zone nĂ« Vizion Plus.Â
Deklarata bie ndesh me informacionin zyrtar të Delegacionit, sipas të cilit, shqetësimet e BE-së mbeten të pazgjidhura. Nisma, sipas tyre, nuk ka përputhshmëri të plotë me standardet europiane për administrimin fiskal dhe luftën kundër pastrimit të parave.
Ndryshe nga sa deklaron ministri, qeveria nuk Ă«shtĂ« konsultuar me Brukselin pĂ«r âPaqen Fiskaleâ. NĂ« qershor tĂ« kĂ«tij viti, nĂ« njĂ« reagim pĂ«r Faktoje.al Komisioni Europian paralajmĂ«ronte qeverinĂ« se nisma mund tĂ« ndikonte nĂ« procesin e anĂ«tarĂ«simit tĂ« ShqipĂ«risĂ«.Â
âNe nuk jemi konsultuar nga autoritetet shqiptare pĂ«r kĂ«tĂ« propozimâ, tha asokohe njĂ« zĂ«dhĂ«nĂ«s i Komisionit Europian pĂ«r Faktoje.al.
Madje, edhe Fondi Monetar NdĂ«rkombĂ«tar u shpreh kundĂ«r nismĂ«s. NĂ« vizitĂ«n e fundit zyrtare, nĂ« krah tĂ« ministrit, shefja e misionit tĂ« Fondit Monetar NdĂ«rkombĂ«tar Anke Weber tha se âkemi shqetĂ«simin se disa prej elementeve tĂ« propozimit mund tĂ« minojnĂ« progresin e fundit tĂ« ShqipĂ«risĂ« nĂ« administrimin e tatimeve dhe tĂ« krijojnĂ« disa rreziqe pĂ«r pĂ«rmbushjen dhe drejtĂ«sinĂ« fiskaleâ.
âLavatriçe pĂ«r pastrimin e paraveâ
Plani pĂ«r âPaqen Fiskaleâ Ă«shtĂ« kundĂ«rshtuar ashpĂ«r edhe nga opozita. Deputetja demokrate, Jorida Tabaku, i ka adresuar rreziqet e nismĂ«s pranĂ« Komisionit dhe Parlamentit Europian.
âKjo amnisti hap dyer pĂ«r pastrim parash, dobĂ«son sigurinĂ« ekonomike dhe minon besimin qĂ« investitorĂ«t ndĂ«rkombĂ«tarĂ« duhet tĂ« kenĂ« tek ShqipĂ«ria. QĂ«ndrimi im Ă«shtĂ« i qartĂ« â asnjĂ« lĂ«shim pĂ«r informalitetinâ, argumenton Tabaku.Â
Sipas saj, âPaqja Fiskaleâ Ă«shtĂ« lavatriçe shtetĂ«rore pĂ«r pastrimin e parave tĂ« krimit dhe korrupsionit, duke shpĂ«rblyer mashtruesit dhe evazorĂ«t, ndĂ«rsa rĂ«ndon barrĂ«n mbi bizneset e ndershme dhe qytetarĂ«t qĂ« paguajnĂ« çdo ditĂ« taksat.
KundĂ«rshti ka shprehur edhe Dhoma Amerikane e TregtisĂ«. Bizneset amerikane kanĂ« kritikuar qeverinĂ« pĂ«r mungesĂ«n e konsultimeve publike si dhe mungesĂ«n e transparencĂ«s pĂ«r dy projektligjet, qĂ« pritet tâu falin bizneseve miliarda euro detyrime, gjoba dhe kamatĂ«vonesa.
Nga ana tjetĂ«r, ekspertĂ«t e ekonomisĂ« dhe financave e kanĂ« cilĂ«suar nismĂ«n si njĂ« sinjal tĂ« gabuar dhe tĂ« rrezikshĂ«m.Â
Ish-drejtori i Tatimeve, Artur Papajani, e quan fshirjen masive të borxheve një ndëshkim për bizneset që kanë qenë korrektë ndër vite.
NdĂ«rsa audituesi ligjor Julian Saraçi shkon mĂ« tej, duke e pĂ«rshkruar si njĂ« kapitullim tĂ« shtetit pĂ«rballĂ« informalitetit tĂ« toleruar. Sipas tij, kjo nuk Ă«shtĂ« njĂ« marrĂ«veshje, por njĂ« shpĂ«larje faji pĂ«r dĂ«shtimet institucionale nĂ« mbledhjen e borxheve.Â
ĂfarĂ« parashikon âPaqja Fiskaleâ?
Qeveria thotĂ« se âPaqja Fiskaleâ Ă«shtĂ« njĂ« paketĂ« lehtĂ«suese qĂ« pĂ«rfshin falje masive borxhesh dhe rishikim tĂ« detyrimeve tatimore.Â
Tre shtyllat kryesore të Paqes Fiskale:
Tatim i Dakordësuar mbi Fitimin
Rishikim i Pasqyrave Financiare
Falje e Detyrimeve dhe Kamatë Vonesave
Nisma parashikon fshirjen e plotĂ« tĂ« borxheve tatimore mĂ« tĂ« vjetra se 10 vite, nĂ«se janĂ« ende tĂ« pashlyera. PĂ«r detyrimet nga 5-10 vite parashikohet fshirje 50% e borxhit, nĂ«se biznesi e paguan menjĂ«herĂ«. NdĂ«rsa bizneset qĂ« nuk kanĂ« mundĂ«si pĂ«r shlyerje tĂ« menjĂ«hershme, do tĂ« ketĂ« njĂ« marrĂ«veshje 12 mujore dhe falja do tĂ« jetĂ« nĂ« masĂ«n 25%. Nuk pĂ«rfshihen kĂ«tu detyrimet pĂ«r sigurimet shoqĂ«rore.Â
Po ashtu, paketa propozon edhe rishikimin e deklaratave të mëparshme të tatim fitimit. Bizneseve u jepet e drejta që të rishikojnë deklaratat tatimore për 5 vitet e fundit pa gjoba e kamatvonesa (legjislacioni aktual e lejon për 3 vjet) por duke paguar tatim fitimi prej 5% për çdo diferencë fitimi që krijohet nga rishikimi.
Bizneset shqiptare i detyrohen shtetit 162.5 miliardĂ« lekĂ«, ose 1.6 miliardĂ« euro, borxhe tĂ« papaguara nĂ« tatime dhe dogana. Tatimi mbi vlerĂ«n e shtuar (TVSH) dhe tatimi mbi fitimin janĂ« taksat kryesore qĂ« bizneset nuk kanĂ« paguar ndĂ«r vite. TĂ« dhĂ«nat zyrtare tregojnĂ« se 84.7% e borxhit Ă«shtĂ« me vjetĂ«rsi mbi 2 vite. NdĂ«rsa detyrimet e pashlyera nĂ« kohĂ« prej mĂ« shumĂ« se 5 vitesh zĂ«nĂ« 64.4% tĂ« totalit.Â
PĂ«rfundim
Plani pĂ«r âPaqen Fiskaleâ u prezantua nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« beftĂ« nĂ« kulmin e fushatĂ«s elektorale nga kryeministri Edi Rama, i cili kĂ«rkoi votat shqiptarĂ«ve me premtimin e âpasaportĂ«s europianeâ. Por nisma bie ndesh me kĂ«rkesat e Brukselit. Pak orĂ« para votimit nĂ« Parlament, Bashkimi Evropian ngre shqetĂ«sime tĂ« forta pĂ«r nismĂ«n, tĂ« cilat rrĂ«zojnĂ« edhe deklaratat e Ministrit tĂ« Financave, Petrit Malaj, i cili pretendoi se âPaqja Fiskaleâ kishte dakordĂ«sinĂ« e BE-sĂ«.
Komisioni Evropian paralajmĂ«ron se nisma rrezikon tĂ« dekurajojĂ« pĂ«rmbushjen tatimore dhe mund tĂ« krijojĂ« hapĂ«sira pĂ«r pastrim parash, duke shmangur standardet ndĂ«rkombĂ«tare tĂ« Moneyval dhe FATF. Delegacioni i BE-sĂ« i konfirmoi Faktoje.al se shqetĂ«simet mbeten ende tĂ« hapura dhe se nisma duhet pĂ«rputhur me acquis tĂ« BE-sĂ« para se tĂ« konsiderohet e pranueshme nĂ« kuadĂ«r tĂ« integrimit.Â
Edhe Fondi Monetar NdĂ«rkombĂ«tar u shpreh kundĂ«r nismĂ«s. NĂ« vizitĂ«n e fundit zyrtare, nĂ« krah tĂ« ministrit Malaj, shefja e misionit tĂ« Fondit Monetar NdĂ«rkombĂ«tar Anke Weber tha se â disa prej elementeve tĂ« propozimit mund tĂ« minojnĂ« progresin e fundit tĂ« ShqipĂ«risĂ« nĂ« administrimin e tatimeve dhe tĂ« krijojnĂ« disa rreziqe pĂ«r pĂ«rmbushjen dhe drejtĂ«sinĂ« fiskaleâ.
Ndaj nisur nga këto informacione, deklaratën e ministrit të financave Petrit Malaj e kategorizojmë të pavërtetë.
MĂ«ngjesin e 23 nĂ«ntorit, disa familjarĂ« nga Tirana nisĂ«n njĂ« udhĂ«tim drejt Maliqit pĂ«r tĂ« marrĂ« pjesĂ« nĂ« njĂ« pĂ«rkujtimore. Ata vendosĂ«n tĂ« kalonin nga rruga e re QukĂ«s â QafĂ« Plloçë, pak javĂ« pas ceremonisĂ« inauguruese, ku daullet, veshjet popullore dhe buka me qiqra tipike e juglindjes ishin pjesĂ« e festĂ«s.Â
Por të gjitha makinat e nisura herët u detyruan të devijonin rrugën, pasi Qafë- Plloça ishte bllokuar nga një masiv i madh shkëmbor.
âIshim tĂ« pavendosur se nga do tĂ« kalonim pĂ«r shkak tĂ« motit tĂ« keq, por nĂ« fund zgjodhĂ«m rrugĂ«n e re,â tregon Geri, njĂ« nga udhĂ«tarĂ«t, duke shtuar se pĂ«rvojĂ«n e morĂ«n si mĂ«sim. âNuk bĂ«het nĂ« mot tĂ« keq, e aq mĂ« pak nĂ« dimĂ«râ, pĂ«rfundon ai.
Problemet nisën që herët
Problemet e para me rrugën që u hap për qarkullim në shtator nisën që në javët e para. Por pamjet e çarjes të skarpatës dhe rënies masive të gurëve në nëntor treguan degradimin e shpejtë të veprës më të shtrenjtë dhe më të stërzgjatur të infrastrukturës në Shqipëri.
Rruga Qukës-Qafë Plloçë, 23 nëntor 2025
Shembjen e rrugës Autoriteti Rrugor Shqiptar (ARRSH) ia la motit të keq, duke lënë në hije përgjegjësinë e kontraktorit.
âReshjet e dendura tĂ« shiut⊠kanĂ« shkaktuar çarjen e skarpatĂ«s dhe rĂ«nien e gurĂ«ve nĂ« trup tĂ« rrugĂ«s nĂ« km 35,â tha ARRSH nĂ« njĂ« njoftim nĂ« rrjetin social facebook mĂ« 23 nĂ«ntor.
Rruga Qukës-Qafë Plloçë, 23 nëntor 2025
PĂ«r tĂ« lehtĂ«suar qarkullimin e mjeteve, Autoriteti Rrugor ndĂ«rtoi njĂ« kalim tĂ« pĂ«rkohshĂ«m nĂ« kilometrin 37, pjesa e fundit e rrugĂ«s QukĂ«s â QafĂ« Plloçë.
Seksioni ku ka ndodhur shembja Ă«shtĂ« mĂ« i shtrenjti pĂ«r kilometĂ«r. NjĂ« segment prej 9.2 kilometrash qĂ« ka kushtuar 70 milionĂ« dollarĂ«. E thĂ«nĂ« ndryshe 7.6 milionĂ« dollarĂ« pĂ«r kilometĂ«r.Â
Burimi: ARRSHÂ
NdĂ«rsa e gjithĂ« rruga QukĂ«s â QafĂ« Plloçë (43,4 km) ka kushtuar 242.6 milionĂ« dollarĂ«. Â
Verifikim
NjĂ« javĂ« pas ndĂ«rtimit tĂ« bypassit si zgjidhje emergjente nga ARRSH, Faktoje udhĂ«toi drejt juglindjes dhe vizitoi zonĂ«n. Pamjet nga segmenti i tretĂ«, ku kishte ndodhur shembja masive, ishin tĂ« njĂ«jta me ato tĂ« ditĂ«s sĂ« parĂ«.Â
Masivi shkĂ«mbor vijonte mbi asfalt, barrierat tĂ« shtrembĂ«ruara dhe skarpatat mbrojtĂ«se nuk ishin pĂ«rfunduar. Mjetet devijonin nga kalimi paralel i pĂ«rkohshĂ«m.Â
Rruga Qukës-Qafë Plloçë, 29 nëntor 2025
Edhe mĂ« 6 dhjetor, panorama ishte e njĂ«jtĂ«.Â
Rruga Qukës-Qafë Plloçë, 6 dhjetor 2025
PĂ«r tâi dhĂ«nĂ« zgjidhje afatgjatĂ« zonĂ«s ku ka ndodhur rrĂ«shqitja, Autoriteti Rrugor Shqiptar thotĂ« se do tĂ« bĂ«j monitorim dhe studim.Â
âPĂ«r kĂ«tĂ« rrĂ«shkitje do tĂ« bĂ«het monitorim dhe studim gjeologo-inxhinierik pĂ«r tĂ« arritur zgjidhjen mĂ« tĂ« mirĂ« teknike dhe sigurinĂ« nĂ« rrugĂ«â- ARRSH pĂ«r Faktoje.al.
Por problemet nuk janĂ« tĂ« izoluara vetĂ«m nĂ« kĂ«tĂ« segment. Edhe nĂ« pjesĂ« tĂ« tjera tĂ« rrugĂ«s ka problematika me elementĂ«t kyĂ« tĂ« sigurisĂ« rrugore, skarpatat mbrojtĂ«se mungojnĂ« duke vĂ«nĂ« nĂ« rrezik kalimtarĂ«t.Â
Por dy muaj më vonë, masivi shkëmbor bllokoi rrugën, duke vënë në provë sigurinë dhe menaxhimin e këtij projekti që kërkoi gati dy dekada pune dhe qindra milionë dollarë. Dhe ndonëse u festua me daulle dhe valle popullore, rruga u inaugurua e papërfunduar plotësisht.
Segmenti i tretë i rrugës, ai nga km 33 deri në 43, nuk ishte ende dorëzuar kur qeveria e hapi për qarkullim aksin Qukës -Qafë Plloçë.
Faktoje kishte kĂ«rkuar informacion nga ARRSH dhe pĂ«rgjigja erdhi mĂ« 28 nĂ«ntor, njĂ« ditĂ« para shembjes. Sipas Autoritetit Rrugor punimet nĂ« rrugĂ« kishin pĂ«rfunduar, por punohej ende pĂ«r pĂ«rforcimin e skarpatave me ankora dhe rrjeta mbrojtĂ«se.Â
PĂ«rgjigje kjo qĂ« faktonte njĂ« problem tĂ« njohur nĂ« ShqipĂ«ri, rrugĂ«t shpesh inaugurohen pa u pĂ«rfunduar plotĂ«sisht. Si afat, ARRSH dha fundin e muajit nĂ«ntor. Â
âKontraktori Ă«shtĂ« nĂ« periudhĂ«n e defekteve, ka pastruar dherat e rĂ«na nĂ« rrugĂ« dhe po punon pĂ«r stabilizimin e skarpataveâ- ARRSH, 28 nĂ«ntor 2025.
Por masivi shkëmbor nuk priti dorëzimin. Ai rrëshqiti, duke bllokuar rrugën dhe duke treguar se inaugurimet ceremoniale nuk garantojnë siguri. Autoriteti u detyrua të shtynte afatin e dorëzimit të seksionit në fundvit dhe të ndërtonte një bypass të përkohshëm që devijon trafikun.
PĂ«rfundim
Aksi QukĂ«s â QafĂ« Plloçë i gjatĂ« 43,4 km nisi tĂ« ndĂ«rtohej 16 vite mĂ« parĂ«. NdonĂ«se u inagurua me daulle dhe bukĂ« me qiqra, tĂ« dhĂ«nat zyrtare faktojnĂ« se rruga nuk ishte pĂ«rfunduar.Â
Shembja masive në pjesën e fundit të rrugës nxorri në pah mungesën e sigurisë, edhe pse fatura e projektit infrastrukturor ka qenë e majme dhe punimet kanë zgjatur për vite me radhë.
Nisur nga informacionet e mbledhura dhe verifikimi i kryer, deklaratĂ«n e zĂ«vendĂ«skryeministres sĂ« pezulluar nga detyra, Belinda Balluku se âsegmenti QukĂ«s- QafĂ« Plloçë Ă«shtĂ« i pĂ«rfunduarâŠâ e kategorizojmĂ« tĂ« pavĂ«rtetĂ«.Â
Shënim: Fotografia kryesore është e prodhuar nga Inteligjenca Artificiale.
GjatĂ« fushatĂ«s zgjedhore pĂ«r zgjedhjet parlamentare tĂ« vitit 2025 nĂ« ShqipĂ«ri, komunikimi politik u mbĂ«shtet fort nĂ« platformat Facebook dhe Instagram, ku drejtuesit politikĂ« dhe kandidatĂ«t pĂ«rdorĂ«n gjerĂ«sisht imazhe, video dhe reklama tĂ« sponsorizuara pĂ«r tĂ« angazhuar votuesit dhe pĂ«r tĂ« sulmuar kundĂ«rshtarĂ«t e tyre.Â
KĂ«to janĂ« gjetjet kryesore tĂ« BIRN Albania nĂ« raportin e monitorimit tĂ« mediave sociale pĂ«r zgjedhjet e fundit parlamentare.Â
âGjatĂ« 30 ditĂ«ve tĂ« fushatĂ«s zgjedhore⊠komunikimi politik u mbĂ«shtet fort nĂ« platformat e Meta-s,â citon raporti, duke treguar qartĂ« se beteja politike nuk Ă«shtĂ« mĂ« nĂ« sheshet e qyteteve, por nĂ« feed-in e pĂ«rdoruesve.
Raporti dokumenton 265,985 dollarë të shpenzuara në reklama politike, shumica prej tyre nga Aleanca për Shqipërinë Madhështore. Diferenca mes buxheteve të partive të mëdha dhe subjekteve të vogla ishte aq e thellë, saqë gara digjitale u përcaktua jo nga idetë, por nga kapaciteti për të blerë hapësirë.
Fushata nĂ« FacebookÂ
Facebook ishte terreni kryesor i aktivitetit politik. 136 kandidatë administruan faqe zyrtare, me një dominim të dukshëm të Partisë Socialiste, e cila publikoi 53.6% të përmbajtjes totale. Aleanca për Shqipërinë Madhështore arriti 40%, ndërsa partitë e tjera së bashku prodhuan vetëm pak më shumë se 6% të postimeve.
KandidatĂ«t u mbĂ«shtetĂ«n kryesisht te pĂ«rmbajtja vizuale.Â
59% postime standarde (tekst + imazh) dhe 41% video, formati që garanton shtrirje më të madhe dhe ndërveprime më të larta.
Raporti evidenton se përmbajtja e të gjitha subjekteve gjeneroi 7.5 milionë ndërveprime, ku Partia Socialiste kryesoi me 4.46 milionë (59.3%), e ndjekur nga Aleanca për Shqipërinë Madhështore me 2.61 milionë (34.6%). Partitë e vogla nuk shfaqen si faktor real, pjesa e tyre totale e ndërveprimeve është më pak se 6%.
Në nivel individual, pesë figurat më aktive dominuan hapësirën digjitale. Edi Rama gjeneroi 1.85 milion ndërveprime (24.5%), Sali Berisha 1.14 milion (15.1%), ndërsa mes tyre spikasin edhe Taulant Balla, Agron Shehaj dhe Belinda Balluku, të cilët kapën rreth 3% të ndërveprimeve secili.
Fushata nĂ« InstagramÂ
Nga ana tjetĂ«r edhe Instagram-i luajti njĂ« rol tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m gjatĂ« fushatĂ«s pĂ«r zgjedhjet parlamentare. Kjo platformĂ« u pĂ«rdor masivisht pĂ«r komunikim vizual dhe pĂ«rmes videove tĂ« shkurtra (reels). KandidatĂ«t e monitoruar nga BIRN pĂ«rfaqĂ«suan 388 llogari biznesi, me 22,723 postime totale. 53% e tyre ishin video, pjesa tjetĂ«r postime statike ose karusel.Â
Partia Socialiste prodhoi 11,203 postime (49.3%), Aleanca pĂ«r ShqipĂ«rinĂ« MadhĂ«shtore 8,302 (36.5%), dhe partitĂ« e tjera ishin pothuajse tĂ« padukshme. PĂ«rmbajtja e publikuar gjeneroi 8.3 milionĂ« ndĂ«rveprime, ku PS pĂ«rbĂ«nte 55.6% dhe Aleanca 32.5%.Â
NĂ« nivel figurash, Edi Rama mbeti kryesor me mbi 1.5 milion ndĂ«rveprime, i ndjekur nga Sali Berisha me 922,539 ndĂ«rveprime. Pas tyre, Belinda Balluku, Agron Shehaj dhe Zegjine Caushi, e vetmja grua jo ministre mes pesĂ« mĂ« tĂ« angazhuarve, siguruan respektivisht 380,086, 343,692 dhe 178,216 ndĂ«rveprime.Â
Palët e treta, laboratorët e padukshëm të propagandës
NĂ« njĂ« pjesĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishme tĂ« raportit, BIRN evidenton njĂ« numĂ«r tĂ« lartĂ« faqesh anonime. â58 faqe tĂ« palĂ«ve tĂ« tretaâ promovuan ose sulmuan kandidatĂ« pa asnjĂ« shenjĂ« transparence mbi pronĂ«sinĂ« apo financimin.Â
Për publikun, këto faqe duken si portale të pavarura; në praktikë, ato janë pjesë e rrjetit të koordinuar të fushatave politike.
NĂ« shumĂ« raste, ato pĂ«rdorin profile false, âbot-eâ pĂ«r tĂ« gjeneruar ndĂ«rveprime, apo video tĂ« prodhuara me IA qĂ« shtyjnĂ« narrativĂ«n e radhĂ«s. Kjo krijon njĂ« realitet paralel, ku pĂ«rmbajtja anonime ka tĂ« njĂ«jtĂ«n peshĂ« me komunikimin zyrtar.
Qeveria premtoi barazim tĂ« TVSH-sĂ« pĂ«r fermerĂ«t, por nga viti tjetĂ«r do tĂ« zbatojĂ« njĂ« skemĂ« kompensimi me kushte qĂ« rrezikojnĂ« tĂ« âdjeginâ shumicĂ«n e fermerĂ«ve. Me tĂ« dhĂ«nat aktuale, mbi 100 mijĂ« fermerĂ« nuk i pĂ«rmbushin kriteret e kompensimit 10% tĂ« TVSH-sĂ«.
Esmeralda Topi
Kur prezantoi skemĂ«n e rĂ« tĂ« kompensimit 10% tĂ« tatimit mbi vlerĂ«n e shtuar pĂ«r prodhuesit bujqĂ«sor, ministri i Financave, Petrit Malaj, tha se synimi ishte tâi vinin nĂ« ndihmĂ« fermerĂ«ve tĂ« vegjĂ«l.Â
âSkema pĂ«rpiqet tĂ« ndihmojĂ« fermerĂ«t e vegjĂ«l, tĂ« cilĂ«t, janĂ« fermerĂ« tĂ« bazuar nĂ« njĂ« NIPT, marrin disa subvencione nga shteti dhe pjesĂ« e kĂ«tyre subvencioneve Ă«shtĂ« dhe skema e kompensimit tĂ« TVSH-sĂ«â tha Malaj mĂ« 17 nĂ«ntor nĂ« komisionin parlamentar tĂ« EkonomisĂ«.Â
MirĂ«po, skema e re ka disa kufizime tĂ« cilat rrezikojnĂ« tĂ« nxjerrin jashtĂ« loje fermerĂ«t e vegjĂ«l. Ndryshimet nĂ« ligjin pĂ«r tatimin mbi vlerĂ«n e shtuar qĂ« po diskutohen nĂ« komisionet parlamentare, pĂ«rcaktojnĂ« si pĂ«rfitues vetĂ«m fermerĂ«t e pajisur me NIPT pranĂ« administratĂ«s tatimore.Skema e re pĂ«rjashtuon ata fermerĂ« qĂ« janĂ« tĂ« regjistruar pranĂ« QendrĂ«s KombĂ«tare tĂ« Biznesit. Â
âKy fermer i cili Ă«shtĂ« i regjistruar nĂ« QKB, Ă«shtĂ« i vetpunĂ«suar, aktiviteti i tij Ă«shtĂ« nĂ« sektorin bujqĂ«sor apo blegtoral nuk ka se si i kompensohet 10% pĂ«r arsye sepse ky Ă«shtĂ« njĂ«lloj si çdo i vetpunĂ«suar tjetĂ«râ, argumentoi Arjana Dyrmishi, Drejtoresha e PĂ«rgjithshme e Politikave Tatimore nĂ« MinistrinĂ« e Financave.Â
Kufizimet qĂ« penalizojnĂ« fermerĂ«tÂ
Të dhënat e Administratës Tatimore tregojnë se në Shqipëri janë të regjistruar 111,600 fermerë me NIPT. Por deri në shtator, më pak se 10% e tyre janë të pajisur me autofatura. Konkretisht vetëm 10,149 fermerë u kanë shitur prodhimet bizneseve realisht. Këta janë të vetmit që përfitojnë 10% kompensim. Mbi 100 mijë fermerë të tjerë rrezikojnë të mos marrin asgjë.
Edhe më problematik është kufizimi tjetër në skemën e re.
Kompensimi jepet vetëm nëse prodhimi shitet te një subjekt i regjistruar për TVSH-në (grumbullues, përpunues apo agroturizëm i certifikuar). Me këtë formulim, fermeri i vogël që shet në treg apo te një pikë të zakonshme shitjeje del automatikisht i përjashtuar. Pra, për të marrë kompensimin, ai nuk është i lirë të shesë ku të dojë por duhet të shesë aty ku e udhëzon skema.
âTrajtimi si sa mĂ« sipĂ«r, nĂ«pĂ«rmjet skemĂ«s sĂ« kompensimit tĂ« prodhuesve bujqĂ«sorĂ«, synon tĂ« kontribuojĂ« nĂ« forcimin e ekonomisĂ« dhe formalizimin e sektorit bujqĂ«sor, duke nxitur pajtueshmĂ«rinĂ« e zbatueshmĂ«rinĂ« nga ana e palĂ«ve tĂ« pĂ«rfshira nĂ« transaksionâ, argumentohet nĂ« projektligj.Â
Për të marrë 10% kompensim, fermeri duhet të dorëzojë kërkesën pranë tatimeve bashkë me autofaturat ku figuron NIPT-i i tij, si dhe numrin e llogarisë bankare. Afatet ndahen në dy periudha gjashtëmujore dhe administrata tatimore ka 30 ditë për të kryer pagesën.
Premtimi që u shua
NĂ« korrik, nĂ« Dialogun pĂ«r BujqĂ«sinĂ« nĂ« CĂ«rrik, kryeministri Edi Rama e tha qartĂ« se skema e TVSH-sĂ« duhej tĂ« ânjĂ«sohejâ. Ndryshe nga sa po diskutohet tani nĂ« parlament, premtimi i kryeministrit nuk ishte pĂ«r kompensim, por barazim tĂ« TVSH-sĂ« nĂ« shitje dhe blerje.Â
âNjĂ« tjetĂ«r element shumĂ« i qartĂ« pĂ«r tĂ« kaluar tek njĂ« gjĂ« mĂ« e madhe Ă«shtĂ« qĂ« duhet tĂ« njĂ«sojmĂ« TVSHâ, tha Rama.
Por vetĂ«m pak javĂ« mĂ« vonĂ«, nĂ« programin âShqipĂ«ria 2030â, qeveria ndryshoi pozicion.Â
âRishikojmĂ« skemĂ«n e TVSH-s pĂ«r fermerĂ«t bazuar nĂ« praktikat mĂ« tĂ« mira tĂ« BE me njĂ« efekt financiar prej rreth 1.5 mld lekĂ«/vit transfertĂ« direkte tek fermerĂ«tâ, shkruhet nĂ« program.Â
Opozita dhe deputeti socialist Erion Braçe propozuan barazimin e TVSH-së gjatë diskutimeve në komisionin parlamentar të ekonomisë. Por përfaqësuesit e ministrisë së financave e hodhën poshtë.
âTâi ngelemi propozimit qĂ« ka ardhur nga KĂ«shilli i Ministraveâ, pohoi zĂ«vendĂ«sministri i Financave Endrit Yzeiraj.
PĂ«rfundim
Qeveria po rishikon skemĂ«n e TVSH-sĂ« vitin e ardhshĂ«m, por pĂ«rmes kompensimit direkt dhe jo barazimit tĂ« TVSH-sĂ« nĂ« shitje dhe blerje. Ndaj, nisur nga informacionet e mbledhura, premtimin e kryeministrit Edi Rama se TVSH-ja pĂ«r fermerĂ«t do tĂ« njĂ«sohet, e kategorizojmĂ« si tĂ« pambajtur. Â
Nga foltorja e Kuvendit, gjatĂ« prezantimit tĂ« projektbuxhetit 2026, kryeministri Edi Rama iu rikthye çështjes sĂ« ndĂ«rprerjes sĂ« fondeve IPARD, duke e minimizuar vendimin e Brukselit. Me ironi, Rama e cilĂ«soi si âkĂ«nga e mjerueshme e fondeve tĂ« bujqĂ«sisĂ«â. Ai u shpreh se hetimet e ZyrĂ«s Evropiane KundĂ«r Mashtrimit (OLAF) pĂ«r periudhĂ«n 2019â2023 kanĂ« zbuluar shkelje tĂ« natyrĂ«s sĂ« ngjashme edhe nĂ« vende tĂ« BE-sĂ«.Â
Sipas kryeministrit shumat e identifikuara në këto vende arrijnë mbi 1 miliard euro.
âOLAF, i cili bĂ«n hetime pĂ«r llogari tĂ« Komisionit Evropian, pĂ«r vitin 2019â2023, nuk ka gjetur shkelje tĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«s natyrĂ«, (siç ka gjetur nĂ« ShqipĂ«ri), vetĂ«m nĂ« kĂ«to vende: Luksemburg, MaltĂ«, Qipro, IrlandĂ« edhe HolandĂ«. NdĂ«rkohĂ« qĂ« shuma e vendosur nga OLAF-i pĂ«rpara vendeve tĂ« tjera tĂ« Bashkimit Evropian⊠ështĂ« mbi 1 miliard euro,â Edi Rama, KryeministĂ«r i ShqipĂ«risĂ«.
Por ky krahasim Ă«shtĂ« i pasaktĂ«.Â
ShqipĂ«ria, njĂ« rast unikÂ
Në një reagim të posaçëm për Faktoje.al, Komisioni Evropian sqaron se rasti i Shqipërisë është unik. Kjo sepse ndërprerja e pagesave për IPARD II dhe pezullimi i IPARD III u vendos mbi bazën e një hetimi të OLAF, jo thjesht mbi auditime teknike si në vendet anëtare të BE-së.
NĂ« pĂ«rgjigjen zyrtare pĂ«r Faktoje.al, Komisioni Evropian thekson se masa e marrĂ« ndaj ShqipĂ«risĂ« nuk ka precedent.Â
âSiç Ă«shtĂ« thĂ«nĂ« mĂ« parĂ«, nuk ka raste tĂ« ngjashme,â deklaron KE pĂ«r Faktoje.al
Komisioni shpjegon se është e domosdoshme të dallohen korrigjimet financiare për mangësi teknike në vendet anëtare, dhe masat e bazuara në një hetim të OLAF, siç është rasti i Shqipërisë.
âNĂ« rastin e ShqipĂ«risĂ«, Komisioni Evropian ka ndĂ«rprerĂ« rimbursimin e shpenzimeve tĂ« IPARD dhe, njĂ«kohĂ«sisht, ka pezulluar delegimin pĂ«r tĂ« gjitha masat e IPARD III mbi bazĂ«n e informacionit tĂ« marrĂ« nga OLAF nĂ« kontekstin e njĂ« hetimi, dhe kjo qĂ« prej korrikut 2023.
ĂshtĂ« e qartĂ« se, pĂ«r tĂ« korrigjuar mangĂ«si tĂ« tilla, pĂ«rmirĂ«simet nĂ« sistemet kombĂ«tare tĂ« kontrollit janĂ« tĂ« nevojshme nĂ« tĂ« dyja situatat e pĂ«rmendura mĂ« sipĂ«râ, shpjegon Komisioni Evropian.Â
Verën e vitit 2023, mbi bazën e informacionit të OLAF, Komisioni Evropian ndërpreu rimbursimet e IPARD II dhe pezulloi të gjitha masat e IPARD III. Për të rikuperuar besueshmërinë, Shqipëria duhet të përmirësojë sistemet e kontrollit dhe të zbatojë masa korrigjuese.
Gënjeshtër e përsëritur
Kjo nuk Ă«shtĂ« hera e parĂ« qĂ« qeveria minimizon ndĂ«rprerjen e fondeve IPARD II dhe pezullimin e programit IPARD III, pĂ«r shkak tĂ« dyshimeve pĂ«r korrupsion.Â
Korrikun e vitit 2023, kur Komisioni Evropian informoi qeverinĂ« shqiptare se kishte pezulluar grantet pĂ«r bujqĂ«sinĂ«, vendimi ekstrem i Brukselit, u komentua si njĂ« procedurĂ« administrative normale.Â
Ministrja e Bujqësisë asokohe, Frida Krifca, tha se parregullsi apo shpërdorime të ngjashme me fondet IPARD janë gjetur edhe në vende si Gjermania, Franca apo Holanda. Deklarata e atëhershme e ministres Frida Krifca, u përgënjeshtruan nga Faktoje.al përmes Komisionit Evropian.
Edhe në 2023, KE theksonte se masa ndaj Shqipërisë ishte e paprecedentë.
PĂ«rfundimÂ
Komisioni Evropian argumenton se është e rëndësishme të bëhet dallimi midis korrigjimeve financiare të aplikuara ndaj shteteve anëtare të BE-së nga Drejtoria e Përgjithshme për Agrikulturën dhe Zhvillimin Rural (DG AGRI), kundrejt çështjeve që dalin në dritë mbi bazën e një hetimi nga Zyrës Evropiane Kundër Mashtrimit (OLAF), siç është rasti për Shqipërinë.
Nisur nga informacionet e mbledhura, deklaratĂ«n e kryeministrit Edi Rama se âOLAF nuk ka gjetur shkelje tĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«s natyrĂ« siç ka gjetur nĂ« ShqipĂ«ri vetĂ«m nĂ« Luksemburg, MaltĂ«, Qipro, IrlandĂ« edhe HolandĂ«â e kategorizojmĂ« tĂ« pavĂ«rtetĂ«.Â
ĂĂ«shtja e fondeve IPARD nuk Ă«shtĂ« thjesht njĂ« âkĂ«ngĂ« e mjerueshmeâ, por test pĂ«r besueshmĂ«rinĂ« e institucioneve shqiptare nĂ« rrugĂ«n drejt integrimit europian.
Ballkani PerĂ«ndimor po futet me shpejtĂ«si nĂ« njĂ« spirale tĂ« re armatimesh, me SerbinĂ« qĂ« vijon rolin e njĂ« fuqie tĂ« plotĂ« ushtarake duke e vendosur rajonin nĂ«n presionin e njĂ« ekuilibri tĂ« ri force.Â
TĂ« dhĂ«nat e Institutit NdĂ«rkombĂ«tar tĂ« KĂ«rkimeve pĂ«r Paqen nĂ« Stokholm (SIPRI), tĂ« pĂ«rpunuara nga Faktoje.al, tregojnĂ« se tĂ« gjitha shtetet e Ballkanit kanĂ« rritur buxhetet e mbrojtjes gjatĂ« pesĂ«vjeçarit tĂ« fundit.Â
Burimi: SIPRIÂ
Por kjo rritje nuk ka qënë e barabartë.
ShqipĂ«ria, Mali i Zi dhe Maqedonia e Veriut, si vende anĂ«tare tĂ« NATO-s, kanĂ« investuar kryesisht nĂ« modernizimin e strukturave, ndĂ«rveprueshmĂ«rinĂ« dhe teknologjitĂ« e lehta. Kosova dhe Bosnja kanĂ« qenĂ« tĂ« fokusuara te ndĂ«rtimi i kapaciteteve bazike dhe profesionalizimi i trupave.Â
Serbia superfuqia ushtarake e rajonit
Serbia shpenzon 4 deri nĂ« 5 herĂ« mĂ« shumĂ« se gjashtĂ« vendet e tjera tĂ« rajonit sĂ« bashku. Nga 1.5 miliardĂ« dollarĂ« nĂ« vitin 2019, buxheti i saj ushtarak ka arritur mbi 2.2 miliardĂ« dollarĂ« nĂ« vitin 2024, duke shĂ«nuar njĂ« rritje prej 46 pĂ«r qind.Â
Burimi:SIPRI
Po ashtu, Serbia Ă«shtĂ« i vetmi vend nĂ« EvropĂ« qĂ« furnizohet njĂ«kohĂ«sisht nga Lindja dhe PerĂ«ndimi.Â
Burimi:SIPRI
Ajo kombinon avionĂ«t MIG-29 dhe artilerinĂ« ruse me sistemet HQ-22 dhe dronĂ«t luftarakĂ« CH-92A nga Kina, ndĂ«rkohĂ« qĂ« ka blerĂ« radarĂ« GM200/GM400 dhe ka nĂ«nshkruar kontratĂ« pĂ«r 12 avionĂ« Rafale nga Franca.Â
Nga ana tjetĂ«r, Serbia ka modernizuar tanket T-72 dhe ka ngritur industri tĂ« brendshme pĂ«r blindat, municionet dhe raketat, duke u shndĂ«rruar nĂ« njĂ« enigmĂ« strategjike pĂ«r Bashkimin Evropian dhe NATO-n.Â
Kolonel Dritan Demiraj e pĂ«rmbledh kĂ«tĂ« situatĂ« duke thĂ«nĂ« se Serbia Ă«shtĂ« sot e vetmja fuqi e plotĂ« ushtarake nĂ« Ballkan, e furnizuar njĂ«kohĂ«sisht nga Moska, Pekini dhe Parisi, gjĂ« qĂ« krijon njĂ« pabarazi tĂ« thellĂ« me fqinjĂ«t e saj.Â
âSerbia krejt ndryshe nga vendet e tjera tĂ« Ballkanit, vazhdon tĂ« ndjekĂ« njĂ« autonomi strategjike dhe vizion tĂ« qartĂ« tĂ« bashkĂ«punimit me tĂ« gjithĂ« superfuqitĂ« dhe blloqet ushtarakeâ, pohon kolonel Demiraj pĂ«r Faktoje.al.Â
Kohët e fundit, Serbia ka shtrirë bashkëpunimin e saj edhe me Izraelin.
âSapo ka firmosur njĂ« marrĂ«veshje nĂ« vlerĂ«n e 1.6 miliardĂ« dollarĂ«ve me kompaninĂ« âElbit Systemsâ e cila konsiston nĂ« blerjen e sistemeve me artileri tĂ« distancave tĂ« gjata, dronĂ« sulmi, sisteme ISTAR pĂ«r inteligjencĂ«s, survejim, dhe targetim me precision, sisteme pĂ«r luftĂ«n elektronike dhe C4I (komandim-kontroll, komunikim, kompjutera dhe InteligjencĂ«). Ajo qĂ« vlen edhe mĂ« shumĂ«, Ă«shtĂ« se Izraeli do tĂ« ndihmojĂ« nĂ« zhvillimin e kapaciteteve operacionale kombĂ«tare nĂ« drejtim tĂ« transferimit tĂ« teknologjisĂ« ushtarake dhe nĂ« fushĂ«n e inteligjencĂ«sâ shpjegon kolonel Dritan Demiraj.
Kjo nuk Ă«shtĂ« thjesht çështje kapacitetesh, por çështje vullneti politik dhe ambicieje rajonale. Serbia ka trashĂ«guar njĂ« industri tĂ« fuqishme armatimesh.Â
âNĂ« vitet e fundit, Serbia ka qenĂ« eksportuese e madhe dhe e pasur e armatimeve, me vlera qĂ« janĂ« rritur nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« vazhdueshme nga rreth 384 milionĂ« dollarĂ« nĂ« 2020 nĂ« 1.6 miliardĂ« nĂ« 2023, duke reflektuar rolin e saj si njĂ« furnizues i rĂ«ndĂ«sishĂ«m global nĂ« tregun ushtarakâ, thotĂ« Eno Luarasi, autor i emisionit WAR ZONE nĂ« A2CNN.Â
Ai shton se vendi po ndĂ«rton stoqe pĂ«r njĂ« horizont afatgjatĂ« konfliktual.Â
âHeqja e pĂ«rkohshme e eksporteve nĂ« 2025 duket tĂ« jetĂ« njĂ« veprim strategjik pĂ«r menaxhimin e sfidave diplomatike dhe pĂ«r tĂ« siguruar fuqinĂ« dhe qĂ«ndrueshmĂ«rinĂ« e vet ushtarake nĂ« njĂ« kontekst tĂ« globalizuar dhe konfliktualâ
Sipas Luarasit, Serbia nuk blen pĂ«r tâu modernizuar, por prodhon pĂ«r tĂ« rritur ndikimin e saj strategjik, duke e pĂ«rdorur industrinĂ« si instrument politik po aq sa ushtarak.
NdĂ«rkohĂ«, shtetet e NATO-s nĂ« Ballkan, edhe pse kanĂ« rritur shpenzimet, mbeten tĂ« varura nga infrastruktura dhe garancitĂ« e AleancĂ«s. Investimet e tyre fokusohen nĂ« radarĂ« dhe sisteme vĂ«zhgimi, forca speciale dhe njĂ«si tĂ« reja, dronĂ« dhe kundĂ«r-dronĂ«, modernizimin e logjistikĂ«s, si dhe strukturimin e rezervĂ«s dhe mobilizimit.Â
Demiraj e cilĂ«son kĂ«tĂ« si njĂ« ristrukturim tĂ« nevojshĂ«m, por tĂ« pamjaftueshĂ«m, duke paralajmĂ«ruar se NATO garanton ombrellĂ«n, por jo kapacitetet vendase, dhe se Ballkani nuk mund tĂ« varet vetĂ«m nga importet, por duhet tĂ« ndĂ«rtojĂ« industri pĂ«r municione, dronĂ«, sisteme anti-ajrore dhe rezerva strategjike.Â
âNĂ« kĂ«tĂ« kĂ«ndvĂ«shtrim, Ballkani PerĂ«ndimor (ka filluar se) nĂ« bashkĂ«punim me NATO-n po pĂ«rpiqet tĂ« rrisĂ« kapacitetet e saj ushtarake dhe tĂ« krijojĂ« aleanca tĂ« reja rajonale tĂ« cilat aktualisht janĂ« nĂ« fazĂ«n e tyre fillestareâ, argumenton Demiraj.Â
Ringritja e industrisĂ« ushtarake âMade in Albaniaâ
ShqipĂ«ria krahasuar me fqinjĂ«t e tjerĂ«, ka shĂ«nuar progres vitet e fundit. Shpenzimet e mbrojtjes u rritĂ«n nga 248 milionĂ« dollarĂ« nĂ« vitin 2019 nĂ« 481 milionĂ« dollarĂ« nĂ« vitin 2024, njĂ« rritje prej 93 pĂ«r qind, mĂ« e larta nĂ« rajon pĂ«r vendet e NATO-s.Â
Burimi: SIPRI
Buxheti i mbrojtjes pĂ«r vitin 2026 Ă«shtĂ« dokumenti mĂ« ambicioz qĂ« ShqipĂ«ria ka miratuar ndonjĂ«herĂ« nĂ« kĂ«tĂ« sektor. Rritja e tij me afro 12% krahasuar me vitin aktual ka dy objektiva.Â
SĂ« pari, modernizimi i Forcave tĂ« Armatosura nĂ« standardet e NATO-s, ku mbĂ«shtetja e luftimit rritet me 37.8 pĂ«r qind, forcat e luftimit me 9.35 pĂ«r qind, ndĂ«rkohĂ« qĂ« investohet nĂ« logjistikĂ«, depot strategjike, sistemet e zbulimit dhe mbrojtjes ajrore, si dhe rritjen e kapaciteteve tĂ« ndĂ«rhyrjes sĂ« shpejtĂ«.Â
SĂ« dyti dhe mĂ« e rĂ«ndĂ«sisshmja ngritja e industrisĂ« sĂ« mbrojtjes âMade in Albaniaâ, ku qeveria synon prodhimin e municioneve, dronĂ«ve taktikĂ« dhe kundĂ«r-dronĂ«ve, mjeteve tĂ« blinduara tĂ« lehta, pajisjeve taktike dhe mbrojtĂ«se, si dhe krijimin e qendrave tĂ« mirĂ«mbajtjes pĂ«r aleatĂ«t e NATO-s.Â
Kolonel Demiraj vlerĂ«son se ShqipĂ«ria vitet e fundit ka bĂ«rĂ« hapa pozitivĂ« nĂ« drejtim tĂ« rritjes tĂ« kapaciteteve tĂ« mbrojtjes, por ai shton se sfidat e sotme kĂ«rkojnĂ« kapacitete ushtarake shumĂ« mĂ« tĂ« larta.Â
âNjĂ« pikĂ« tjetĂ«r e rĂ«ndĂ«sishme Ă«shtĂ« integrimi i pĂ«rbashkĂ«t i strukturave ushtarake tĂ« ShqipĂ«risĂ«, KosovĂ«s dhe tĂ« KroacisĂ«. Investimet e pĂ«rbashkĂ«ta nĂ« fushĂ«n e industrisĂ« ushtarake, stĂ«rvitjeve tĂ« pĂ«rbashkĂ«ta, luftĂ«n kundĂ«r kĂ«rcĂ«nimeve hibride, luftĂ«s kibernetike dhe rritjen e ndĂ«rveprueshmĂ«risĂ« ushtarake janĂ« positive, por duhet tĂ« materializohen nĂ« praktikĂ«â, shpjegon ai.Â
PĂ«rfundim
Ballkani PerĂ«ndimor ka hyrĂ« nĂ« njĂ« fazĂ« tĂ« re tĂ« sigurisĂ« ku Serbia ka pĂ«rfunduar fazĂ«n e parĂ« tĂ« militarizimit, Maqedonia e Veriut dhe Mali i Zi po modernizohen ngadalĂ«, Kosova po ndĂ«rton ushtrinĂ« e saj nga themelet, ndĂ«rsa ShqipĂ«ria pritet tĂ« bĂ«jĂ« hapin mĂ« tĂ« madh tĂ« dekadĂ«s.Â
NdonĂ«se industria e armatimeve âMade in Albaniaâ Ă«shtĂ« ende nĂ« fazĂ« embrionale, premton tâi sjellĂ« vendit prodhim municionesh, dronĂ«sh dhe sistemesh anti-dron qĂ« mund tĂ« sigurojnĂ« pavarĂ«si tĂ« pjesshme dhe mundĂ«si eksporti nĂ« tregjet e NATO-s.
Loja nuk Ă«shtĂ« mĂ« ajo e viteve 2010, por Ă«shtĂ« garĂ« kohe, kapacitetesh dhe industrie. PĂ«r herĂ« tĂ« parĂ« pas viteve â90 armatimet janĂ« pjesĂ« e politikĂ«s sĂ« jashtme, dhe se kush e kupton kĂ«tĂ« mbijeton, ndĂ«rsa kush jo mbetet pre e ngjarjeve.
Sot, 6 vite nga tĂ«rmeti tragjik i 26 nĂ«ntorit 2019, procesi i rindĂ«rtimit Ă«shtĂ« afĂ«r mbylljes financiare, por jo i pĂ«rfunduar nĂ« terren. Qeveria ka shpenzuar 131 miliardĂ« lekĂ« dhe raporton se 90% e projekteve janĂ« ndĂ«rtuar. MegjithatĂ«, zvarritjet dhe mungesa e transparencĂ«s vijojnĂ« tĂ« mbajnĂ« pezull ende mijĂ«ra familje qĂ« janĂ« pa çati mbi kokĂ«.Â
Esmeralda TopiÂ
Financimi pĂ«r rindĂ«rtimin, i cili nisi me hov tĂ« madh pas tĂ«rmetit tragjik tĂ« 2019-s, po i afrohet mbylljes. Pas gjashtĂ« vitesh, me njĂ« faturĂ« mbi 131 miliardĂ« lekĂ« shpenzimesh, qeveria do tĂ« ndalĂ« financimin nĂ« fund tĂ« 2026. Buxheti i shtetit nuk planifikon mĂ« asnjĂ« lek pĂ«r rindĂ«rtimin pas vitit tĂ« ardhshĂ«m.Â
Pas njĂ« sĂ«rĂ« afatesh tĂ« humbura dhe zvarritjesh tĂ« pafundme, qeveria planifikon se fundi i vitit 2026 Ă«shtĂ« âmbylljaâ zyrtare e programit tĂ« rindĂ«rtimit. Sipas MinistrisĂ« sĂ« Financave, programi do tĂ« mbyllet me 5 miliardĂ« lekĂ« tĂ« planifikuara nĂ« buxhetin e vitit 2026.Â
âKur sot thuhet se 2026-a do tĂ« jetĂ« viti i fundit, kuptohet mĂ« shumĂ« si njĂ« mbyllje formale sesa si njĂ« fund i natyrshĂ«m i punĂ«ve. Sepse edhe tani mbeten zona ku punimet nuk kanĂ« pĂ«rfunduar, projekte qĂ« varen nga leje tĂ« tjera, apo shtĂ«pi individuale nĂ« fshatra qĂ« pĂ«rfundojnĂ« gjithmonĂ« tĂ« fundit nĂ« listĂ«. â- thotĂ« pĂ«r Faktoje.al Eduard Gjokutaj, ekspert pĂ«r ekonominĂ«.
Sipas tij, shifrat tregojnë historinë e një procesi që nuk u përshpejtua, por u lodh.
âNjĂ« histori ku koha u kthye nĂ« barrĂ«n kryesore, dhe ku mbyllja nuk vjen si sukses, por si fund i natyrshĂ«m i njĂ« administrimi tĂ« dobĂ«t, qĂ« u tĂ«rhoq zvarrĂ« deri sa nuk mbeti mĂ« shumĂ« pĂ«r tĂ« zvarritur.â- pĂ«rfundon Gjokutaj.
Tre vitet e para ishin âepoka e artĂ«â e fondeve. NĂ« 2020 dhe 2021, qeveria financoi 32 dhe 35 miliardĂ« lekĂ« pĂ«r rindĂ«rtimin. NĂ« 2022, financimi ra nĂ« 28.8 miliardĂ« lekĂ«, ndĂ«rsa nĂ« 2023 u pĂ«rgjysmua nĂ« 16.2 miliardĂ«.
Burimi: Ministria e FinancaveÂ
RĂ«nia vazhdoi me tĂ« njĂ«jtin ritĂ«m. VetĂ«m 9 miliardĂ« lekĂ« nĂ« 2024 dhe 5 miliardĂ« nĂ« 2025 e po aq nĂ« 2026.Â
90 % e projekte të përfunduara
Teksa buxheti po i vĂ« kapakun programit tĂ« rindĂ«rtimit, Ministria e InfrastrukturĂ«s dhe EnergjisĂ« thotĂ« se procesi ka avancuar âme ritme tĂ« kĂ«naqshmeâÂ
NĂ« pĂ«rgjigjen zyrtare pĂ«r Faktoje.al, institucioni pranon se rindĂ«rtimi ka qenĂ« njĂ« proces âdinamik dhe i paparashikueshĂ«mâ, i shoqĂ«ruar me vonesa, por kĂ«mbĂ«ngul se objektivi i mbylljes brenda vitit 2026 mbetet nĂ« fuqi.Â
Ministria i justifikon ritmet me pĂ«rmasat e mĂ«dha tĂ« dĂ«meve dhe shtrirjen e tyre nĂ« 11 bashki, duke theksuar se strukturat pĂ«rgjegjĂ«se âjanĂ« maksimalisht tĂ« angazhuaraâ pĂ«r tĂ« pĂ«rfunduar gjithçka brenda afatit.
Por 6 vite pas tragjedisĂ« nuk jep njĂ« numĂ«r konkret sa i takon familjeve qĂ« ende nuk kanĂ« hyrĂ« nĂ« njĂ« shtĂ«pi tĂ« pĂ«rfunduar. NĂ« vend tĂ« kĂ«saj, ministria thekson se :âTrajtimi i kĂ«tyre rasteve pĂ«rbĂ«n edhe fazĂ«n pĂ«rfundimtare dhe pĂ«rmbyllĂ«se tĂ« procesitâ.
Nga ana tjetĂ«r, sipas ministrisĂ« sĂ« infrastrukturĂ«s, projekti Ă«shtĂ« drejt fundit edhe nĂ« aspektin fizik, jo vetĂ«m atĂ« financiar.Â
âAktualisht, mbi 90% e projekteve nĂ« kuadĂ«r tĂ« procesit tĂ« rindĂ«rtimit kanĂ« pĂ«rfunduarâ, thotĂ« MIE.
2026-a nuk është e sigurt
Sipas Agron Haxhimalit, drejtues i Institutit tĂ« Bashkive, progresi i rindĂ«rtimit Ă«shtĂ« i dukshĂ«m, por larg njĂ« historie suksesi.Â
âRitmi ka qenĂ« shpesh i ngadaltĂ« midis bashkive,â thotĂ« ai, duke theksuar se zvarritjet nĂ« projektet e banesave individuale dhe lagjet e reja, vonesat nĂ« prokurime, leje ndĂ«rtimi e kolaudime, si dhe mospĂ«rputhja mes fondeve dhe punimeve âkanĂ« krijuar bllokime reale nĂ« terrenâ.Â
PĂ«r kĂ«tĂ« arsye, siç shton Haxhimali, rindĂ«rtimi ânuk ka qenĂ« linearâ dhe ka ecur me ritme tĂ« ndryshme sipas zonave.
Sa i takon afatit zyrtar tĂ« mbylljes nĂ« fund tĂ« vitit 2026, Haxhimali e quan atĂ« âambicioz, por jo tĂ« pamundurâ.Â
Megjithatë, ai paralajmëron se projektet e hapura, nga banesat individuale, tek infrastruktura e lagjeve dhe objektet publike, dhe mungesa e fondeve e vënë objektivin në rrezik.
 âBashkitĂ« duhet tĂ« pĂ«rshpejtojnĂ« procedurat administrative pĂ«r tĂ« shmangur shtyrje tĂ« mĂ«tejshme,â nĂ«nvizon ai.
Edhe fondi prej 5 miliardë lekësh që mbyll ciklin financiar nuk shihet si zgjidhje automatike për projektet e mbetura.
âMjaftueshmĂ«ria e tij varet nga numri i kontratave tĂ« hapura dhe rritja e kostove tĂ« ndĂ«rtimit,â thotĂ« Haxhimali, duke kujtuar se çmimet nĂ« sektor vazhdojnĂ« tĂ« rriten. Ai kĂ«rkon mĂ« shumĂ« transparencĂ«, pĂ«rfshirĂ« publikimin e kontratave, raporte tremujore dhe tĂ« dhĂ«na tĂ« detajuara pĂ«r bashkitĂ« pĂ«rfituese.Â
âRindĂ«rtimi ka sjellĂ« rezultate konkrete, por procesi nuk Ă«shtĂ« mbyllur ende pas gjashtĂ« vitesh. Afati 2026 mbetet i pasigurt dhe sfida kryesore Ă«shtĂ« transparenca, efikasiteti dhe shpĂ«rndarja e drejtĂ« e fondeve,â pĂ«rfundon ai.
PĂ«rfundim
Pak orë pasi mijëra familje shqiptare u gjendën në udhëkryq për shkak të tërmetit shkatërrimtar të 26 nëntorit 2019, kryeministri Edi Rama u zotua se të gjithë të pastrehët do të futeshin në banesat e reja brenda një viti.
âBrenda vitit 2020 nuk duhet tĂ« ketĂ« mĂ« diskutim pĂ«r asnjĂ« person qĂ« ka humbur shtĂ«pinĂ« nga tĂ«rmeti. Duhet tĂ« jenĂ« tĂ« gjithĂ« nĂ« kushte mĂ« tĂ« mira se çâishin para tĂ«rmetit.â, premtoi Rama asokohe. Â
Afati u tejkalua dhe qeveria fajĂ«soi pandeminĂ« COVID-19 pĂ«r vonesat. NĂ« vitin 2021, Rama ndryshoi tonin, duke justifikuar ritmet: âKanĂ« kaluar vetĂ«m 15 muaj. MĂ« thoni ku Ă«shtĂ« njĂ« ndĂ«rtues qĂ« e ngre njĂ« pallat pĂ«r 15 muaj. NĂ« rastin mĂ« tĂ« mirĂ« zgjat 2 vite,â tha ai nĂ« atĂ« kohĂ«.Â
Pas 6 vitesh, procesi shpallet i përfunduar financiarisht në letra. Por në terren, rindërtimi ende nuk ka përfunduar dhe mijëra banorë presin çelësat e shtëpisë nisur nga verifikimet që Faktoje ka ndjekur vit pas viti.
Bazuar nĂ« tĂ« dhĂ«nat zyrtare dhe analizĂ«n e ecurisĂ« sĂ« projekteve, premtimi se âbrenda vitit 2020 nuk duhet tĂ« ketĂ« mĂ« diskutim pĂ«r asnjĂ« person qĂ« ka humbur shtĂ«pinĂ«â mbetet i papĂ«rmbushur.
GjashtĂ« vite pas tĂ«rmetit shkatĂ«rrimtar tĂ« 26 nĂ«ntorit 2019, pallati 71 nĂ« rrugĂ«n âLuigj Gurakuqiâ nĂ« lagjen âBesĂ«lidhjaâ (ish BKT) nĂ« LezhĂ« nuk Ă«shtĂ« rindĂ«rtuar. ShtatĂ« familje vijojnĂ« tĂ« pa streha pavarĂ«sisht se fondet pĂ«r rindĂ«rtimin e objektit kanĂ« thuajse njĂ« vit tĂ« buxhetuara.
Bashkia e Lezhës miratoi në buxhetin e këtij viti mbi 76 milionë lekë për pallatin. Por, siç pohon ky institucion, procesi i rindërtimit nuk ka nisur sepse nuk ka një vendim të Këshillit të Ministrave që përcakton njësinë zbatuese për projektin. Pa këtë vendim, Bashkia nuk mund të fillojë zbatimin e punimeve.
âKĂ«shilli i Ministrave me vendimin nr. 133, datĂ« 13.02.2020 ka caktuar vetĂ«m Fondin Shqiptar tĂ« Zhvillimit si njĂ«si zbatuese per procesin e rindertimit nĂ« zonĂ« tĂ« re pĂ«r zhvillim, ku nĂ« rastin konkret nĂ« kĂ«tĂ« zonĂ« pĂ«rfshihet edhe pallati Nr. 71,â- argumenton Bashkia e LezhĂ«s.Â
Nga ana tjetër, Këshilli i Ministrave konfirmoi për Faktoje se deri më tani nuk ka marrë asnjë vendim për të përcaktuar njësinë zbatuese të pallatit 71. Bashkia Lezhë thekson se është e gatshme të nisë punimet menjëherë sapo të marrë këtë autorizim.
14 tetor, Lezhë
PesĂ« familje tĂ« pallatit vijojnĂ« tĂ« marrin bonusin e qirasĂ«, i cili do tĂ« vazhdojĂ« deri nĂ« pĂ«rfundimin e objektit.Â
âVlera e bonusit tĂ« qirasĂ« ndryshon sipas numrit tĂ« pjesĂ«tarĂ«ve tĂ« familjes,â- sqaron Bashkia.
50 familje të pastreha pas tërmetit
Deri tani, nĂ« BashkinĂ« LezhĂ« janĂ« rindĂ«rtuar 5 pallate, ku janĂ« strehuar 180 familje, ndĂ«rsa 14 banesa individuale janĂ« rindĂ«rtuar nga donatorĂ« dhe 175 banesa individuale janĂ« rindĂ«rtuar nga vetĂ« banorĂ«t pĂ«rmes granteve tĂ« rindĂ«rtimit.Â
MegjithatĂ«, 50 familje ende nuk janĂ« strehuar pĂ«rfundimisht dhe vazhdojnĂ« tĂ« trajtohen me bonus qiraje.Â
Bashkia Lezhë thekson se është angazhuar të përfundojë sa më shpejt të gjithë procesin e rindërtimit, duke bashkëpunuar ngushtë me Ministrinë përgjegjëse për rindërtimin, megjithëse ende nuk ka një afat të saktë për përmbylljen e punimeve për rastet e mbetura.
14 tetor, Lezhë
PĂ«rfundim
Fillimisht, rindĂ«rtimi i Pallatit 71 nĂ« LezhĂ« u mor pĂ«rsipĂ«r nga Fondacioni Firdeus, pĂ«rmes njĂ« marrĂ«veshje tĂ« nĂ«nshkruar me BashkinĂ« e LezhĂ«s.Â
Palët nuk gjetën dakordësi, dhe Bashkia thotë se Fondacioni u tërhoq nga financimi pa dhënë arsyet. Pas kësaj, Bashkia miratoi fondet për vitin 2025, por punimet nuk kanë nisur ende, pasi pret vendimin e Këshillit të Ministrave që ta caktojë si njësinë zbatuese për rindërtimin. Ndërkohë, pesë familje vijojnë të marrin bonus qiraje, ndërsa gjashtë vite pas tërmetit, 50 familje në Lezhë ende nuk janë strehuar përfundimisht.
Bazuar nĂ« informacionet e mbledhura, premtimin e kryetarit tĂ« BashkisĂ« sĂ« LezhĂ«s, Pjerin Ndreu, pĂ«r rindĂ«rtimin e pallatit 71 nĂ« lagjen BesĂ«lidhja, do ta kategorizojmĂ« pjesĂ«risht tĂ« mbajtur.Â
Faktoje, e mbështetur nga National Endowment Democracy (NED) po monitoron 10 bashki në vend dhe po verifikon nëse janë mbajtur ose jo premtimet e dhëna nga kryebashkiakët.
Me 83 vota pro, asnjë abstenim dhe 32 vota kundër nga opozita, Kuvendi miratoi në parim projektbuxhetin e vitit 2026 së bashku me paketën shoqëruese fiskale. Seanca maratonë, e planifikuar fillimisht për dy ditë diskutimesh, u mbyll pas rreth 16 orësh, në orët e para të mëngjesit të së enjtes.
Debatet mbi dokumentin kryesor të financave publike, projektbuxhetin dhe tetë ligjet që e shoqërojnë, nisën të mërkurën paradite dhe vazhduan pa ndërprerje deri në orën 02:45 të mëngjesit. Opozita votoi kundër si për buxhetin po ashtu edhe për paketën shoqëruese fiskale.
Një element i veçantë i seancës ishte fakti që deputeti socialist Vullnet Sinaj nuk mori pjesë në votimin për dy prej ligjeve, konkretisht paketën e paqes fiskale dhe fshirjen e detyrimeve tatimore. Ai rezultoi i vetmi deputet nga mazhoranca që nuk dha votën në këto çështje.
Ndërsa përfaqësues të tjerë të grupit socialist sqaruan votat e tyre, deputeti Erion Braçe pohoi për Faktoje.al se ai ka votuar pro projektligjit të taksave vendore, por vota nuk është reflektuar në sistem.
Diskutimet nĂ« seancĂ« ishin tĂ« gjata dhe pĂ«rfshinĂ« njĂ« pjesĂ«marrje tĂ« gjerĂ« nga tĂ« gjitha grupet parlamentare, duke arritur nĂ« total 981 minuta diskutime. Sipas pĂ«rmbledhjes sĂ« minutave tĂ« foljes, Grupi Parlamentar i PartisĂ« Socialiste dhe ai i PartisĂ« Demokratike kanĂ« dominuar debatin me pĂ«rkatĂ«sisht 418 minuta dhe 417 minuta secili. NdĂ«rkohĂ«, Partia e LirisĂ« kontribuoi me 81 minuta, âAleanca pĂ«r Ndryshimâ me 27 minuta, ndĂ«rsa deputetĂ«t jashtĂ« grupeve parlamentare kanĂ« folur gjithsej pĂ«r 38 minuta.
Projektbuxheti për vitin 2026 dhe ligjet shoqëruese pritet të kalojnë për diskutim në komisionet parlamentare përpara votimit përfundimtar në seancë plenare. Miratimi në parim shënon hapin e parë të procedurës, ndërsa debati politik mbi përmbajtjen dhe efektet e financimit publik për vitin e ardhshëm pritet të vijojë nen për nen.
NĂ« njĂ« seancĂ« qĂ« nisi me njĂ« simbolikĂ«, nĂ« prag tĂ« DitĂ«s NdĂ«rkombĂ«tare tĂ« tĂ« Drejtave tĂ« FĂ«mijĂ«ve, Kuvendi u pĂ«rfshi shumĂ« shpejt nga retorika e ashpĂ«r politike.Â
Para se tĂ« niste debati maratonĂ« pĂ«r projekt-buxhetin 2026, drejtimin e seancĂ«s pĂ«r pak minuta e mori 14-vjeçarja Sofi Xhafo nga shkolla âNaim FrashĂ«riâ, e cila u kujtoi deputetĂ«ve tĂ« mendojnĂ« âpĂ«r tĂ« ardhmen e fĂ«mijĂ«ve, pĂ«r Ă«ndrrat e tyreâ. Por vetĂ«m pak minuta mĂ« vonĂ«, skena politike shqiptare u kthye nĂ« terrenin e zakonshĂ«m tĂ« pĂ«rplasjes.Â
Në sallë, me vonesë, hynë fillimisht zëvendëskryeministrja Belinda Balluku, tashmë e pandehur nga SPAK për tenderin e tunelit të Llogarasë dhe pak minuta më pas Kryeministri Edi Rama. Demokratët, sapo ai mori fjalën, u ngritën në këmbë dhe i kthyen shpinën.
Fjalimi i kryeministrit pĂ«r projektbuxhetin 2026 nisi me njĂ« tjetĂ«r mbrojtje tĂ« hapur tĂ« zĂ«vendĂ«ses sĂ« tij. Ai akuzoi opozitĂ«n se po ushtron âprokurorinĂ« populloreâ dhe po pĂ«rdor çështjen e Ballukut si armĂ« politike.
âPĂ«rsa kohĂ« do tĂ« vazhdoni tĂ« bĂ«ni kĂ«tu âprokurorinĂ« populloreâpĂ«r aq kohĂ« do vazhdoni tĂ« jeni aty ku jeni dhe gjithmonĂ« e mĂ« tĂ« tkurrurââ, tha Rama.
Opozita, nga ana tjetër, e akuzon zëvendëskryeministren se ka përcaktuar fituesin e tenderit të Tunelit të Llogarasë në shkelje të kritereve standard, një procedurë që, sipas tyre, i kushtoi buxhetit të shtetit të paktën 50 milionë euro.
âZonja Ă«shtĂ« marrĂ« e pandehur dhe ky Ă«shtĂ« fakt publik, por ty çfarĂ« tĂ« detyron tĂ« vish nĂ« foltore dhe tĂ« bĂ«sh avokatin e njĂ« tĂ« pandehure pĂ«r abuzim me fonde publike nĂ« vlerĂ«n e 50 mln eurove,â kundĂ«rshtoi kryetari i grupit parlamentar demokrat, Gazment Bardhi.Â
Por Rama e hodhi poshtĂ« si âaritmetikĂ« tĂ« tipit 7Ă7 = 42â.
âPĂ«r sa i pĂ«rket tunelit tĂ« LlogarasĂ«, ai 50 milionĂ« euro Ă«shtĂ« si 450 milionĂ« euro i inceneratorit,â tha ai, duke barazuar shifrat e opozitĂ«s me akuza tĂ« pambĂ«shtetura.
Menjëherë pas fjalës së mbajtur, Rama e braktisi seancën.
Balluku: âJam nĂ«n sulm personalâ
Kur Balluku mori fjalĂ«n pĂ«r projektbuxhetin, demokratĂ«t qĂ« kishin disa javĂ« qĂ« e kĂ«rkonin pĂ«r llogaridhĂ«nie braktisĂ«n sallĂ«n. E vetme nĂ« gjysmĂ«rrethin e saj, ajo sulmoi opozitĂ«n pĂ«r standarde tĂ« dyfishta ndaj SPAK-ut dhe pĂ«r âtifozeri sedentare qĂ« lutet pĂ«r rotacion me dosjet e SPAK-utâ.
Ajo deklaroi se nuk do tĂ« komentojĂ« çështjen penale qĂ« po hetohet, por do tĂ« vijojĂ« ta ndjekĂ« âme diskrecion tĂ« plotĂ«â.
âNuk do tĂ« prononcohem kurrĂ« pĂ«r çështje nĂ« hetim pasi kanĂ« rrugĂ«n e tyre, tĂ« cilĂ«n do e ndjek me diskrecion tĂ« plotĂ«, derisa e vĂ«rteta tĂ« marrĂ« formĂ« tĂ« prerĂ« cilado qoftĂ« ajoâ, theksoi Balluku.
âJu nuk falni suksesin, as brenda radhĂ«ve tuaja, as jashtĂ« tyre,â shtoi mĂ« tej ajo nĂ« njĂ« fjalim tĂ« shkurtĂ«r dhe emocional.
Debati u tensionua kur deputeti Agron Shehaj ndërhyri duke i kujtuar statusin e të pandehurës zonjës Balluku. Pas disa paralajmërimeve, kryetari i Kuvendit e përjashtoi nga seanca zotin Shehaj, ndërsa mazhoranca kërkoi 5 minuta pushim.
Kur seanca rifilloi, vendi i Ballukut ishte bosh.Â
DosjaÂ
MĂ« 31 tetor, SPAK i komunikoi Ballukut akuzĂ«n e âshkeljes sĂ« barazisĂ« nĂ« tenderaâ.Â
Sipas dosjes hetimore, zv.kryeministrja Belinda Balluku akuzohet se kontrolloi nĂ« çdo hap procedurĂ«n e prokurimit me vlerĂ« 18,9 miliardĂ« lekĂ« pĂ«r tunelin e LlogarasĂ« dhe paracaktoi fituesin.Â
Login
