Temperatura rekord prej gati 20°C u arritën në Islandë në prag të Krishtlindjeve, konfirmoi zyra lokale meteorologjike.

Seyðisfjörður, një qytet i vogël në lindje të Islandës, arriti 19.8°C më 24 dhjetor. Temperaturat mesatare të dhjetorit në Islandë janë midis -1°C dhe 4°C.

Sipas mediave të huaja, përcjell Telegrafi, atje, ishte një ditë e nxehtë në përgjithësi: një temperaturë prej 19.7°C u mat në Bakkagerði në Borgarfjörður lindor, në lindjen e largët të vendit.

Rekordi i mëparshëm u vendos më 2 dhjetor 2019, kur temperatura u mat në 19.7°C në Kvískerjar në Öræfi, në juglindje të Islandës.

Birgir Örn Höskuldsson, nga Zyra Meteorologjike Islandeze, i tha agjencisë së lajmeve RÚV se kushtet për rekordin e temperaturës ishin krijuar për shkak se ajri i ngrohtë me origjinë tropikale ishte mbi vend.

Një sistem i fortë me presion të lartë po tërhiqte ajër të ngrohtë dhe të lagësht në jug dhe po pengonte ajrin e ftohtë të hynte brenda.

Siç vlerësohet më tej, Islanda po ngrohet për shkak të ngrohjes globale të shkaktuar nga djegia e lëndëve djegëse fosile dhe çlirimi i gazrave serrë në atmosferë.

Në maj, pati valë të nxehta rekord në të gjithë vendin me zona 3-4 gradë Celsius më të nxehta se zakonisht.

Rekordet e temperaturës së majit u vendosën në 94% të të gjitha stacioneve automatike që kanë funksionuar për të paktën 20 vjet.

Temperatura më e lartë ishte 26.6 gradë Celsius në aeroportin Egilsstaðir në Islandën Lindore më 15 maj.

Në fillim të këtij viti, mushkonjat u gjetën në Islandë për herë të parë pasi ngrohja globale e bën atë më mikpritëse për insektet.

Vendi deri atëherë ishte një nga vetëm dy vendet që nuk kishin një “popullsi mushkonjash”, tjetri ishte Antarktida.

Studimet kanë treguar se rajoni i Arktikut po ngrohet me katër herë më shumë se pjesa tjetër e planetit, dhe Islanda ka përjetuar nxehtësi rekord këtë vit. /Telegrafi/

Menaxheri i Departamentit meteorologjik në Ofruesi e Shërbimeve të Navigacionit Ajror (KANS), Sherif Gosalci ka thënë se moti në fundvit do të jetë me borë e acar.

Gosalci përmes një postimi në rrjetin social në Facebook ka shkruar mjegulla do të vazhdoj të mbizotëroj edhe në ditët në vijim.

Siç tha ai temperaturat do të arrijnë deri në -20 gradë Celsius.

“Nën ndikimin e presionit të lartë atmosferik, mjegulla do të vazhdojë edhe ditëve në vijim të jetë persistente në vendin tonë dhe më gjerë. Mot i ndryshueshëm dhe me reshje bore pritet në pjesën e dytë të javës që vjen. Zhvillimet aktuale preliminare, na paralajmërojnë për një ndërrim të mot-moteve me reshje bore dhe acar që mund të përshkohet me temperatura polare edhe deri - 20°C”, ka shkruar Gosalci. /Telegrafi/

Organizata Meteorologjike Botërore (WMO) ka njoftuar se viti 2025 pritet të jetë viti i dytë ose i treti më i nxehtë në historikun e regjistrimeve.

Ky paralajmërim thekson vazhdimin e tendencave jashtëzakonisht të larta të ngrohjes globale, duke shënuar një tjetër vit me temperatura rekord.

Sipas raportit të WMO-së, periudha 2015–2025 përfshin secilin prej 11 viteve më të nxehta që nga fillimi i regjistrimeve mbi 176 vjet më parë.

Temperatura mesatare globale pranë sipërfaqes për periudhën janar - gusht 2025 ishte 1.42 gradë Celsius ± 0.12 gradë celsius mbi nivelin para-industrial, transmeton Telegrafi.

Ekspertët e WMO-së shpjegojnë se kjo ngrohje rekord shkaktohet kryesisht nga përqendrimet rekord të gazeve serrë dhe nga akumulimi i ngrohjes në oqeane.

- YouTube youtube.com

Akulli në dete dhe akullnajat po shkrihen me shpejtësi alarmante, ndërsa ngjarjet ekstreme të motit po shkaktojnë tronditje të thella shoqërore dhe ekonomike

Për të përballuar këto sfida, WMO thekson rëndësinë e sistemeve të paralajmërimit të hershëm për rreziqe natyrore.

Që nga viti 2015, zgjerimi i sistemit global për paralajmërim për shumë rreziqe (MHEWS) është mbi dyfishuar, por rreth 40 për qind e vendeve ende nuk kanë një sistem të tillë.

Raporti i fundit i WMO-së synon të informojë konferencën COP30 dhe të mbështesë vendet në përpjekjet e tyre për të përforcuar rezistencën ndaj ndryshimeve klimatike.

Sipas organizatës, shërbimet klimatike janë vendimtare për të ruajtur jetë dhe për të mbrojtur ekonomitë nga efektet e rritjes së temperaturave globale.

WMO paralajmëron se pa masa efektive për të ulur emetimet e gazeve serrë dhe për të përforcuar rezistencën ndaj ndryshimeve klimatike, tendenca e ngrohjes ekstreme globale mund të vazhdojë, duke bërë vitet e ardhshme edhe më të nxehta. /Telegrafi/

Kjo verë ishte një nga më të nxehtat e regjistruara ndonjëherë në Evropë, me temperatura që arritën mbi 46 gradë Celsius (114 gradë Fahrenheit), duke shkaktuar zjarre dhe vdekjen e mijëra njerëzve, veçanërisht në mesin e të moshuarve.

Dhe ndryshimi i klimës ka të ngjarë të jetë “përgjegjës” për 68 përqind, ose rreth 16,500, të vdekjeve shtesë të lidhura me nxehtësinë, sipas një studimi të ri nga Instituti Grantham - Ndryshimi i Klimës dhe Mjedisi në Londër, Mbretëria e Bashkuar, shkruan Al Jazeera, përcjell Telegrafi.

Kjo pjesërisht për shkak se temperaturat në rritje të shkaktuara nga ndryshimet klimatike të shkaktuara nga njeriu janë shkaku kryesor i zjarreve intensive që shkatërruan pjesë të kontinentit këtë vit.

Sipas të dhënave, në Spanjë u dogj katër herë më shumë sipërfaqe toke sesa mesatarja vjetore e zakonshme, me 380,000 hektarë - më shumë se pesë herë më e madhe se madhësia e Singaporit.

Në Portugali, u dogjën 280,000 hektarë tokë - më e madhe se sipërfaqja e vendit të Luksemburgut dhe dy herë e gjysmë më e madhe se mesatarja vjetore.

Zjarre të mëdha zjarri u raportuan gjithashtu në Francë, Itali, Greqi, Shqipëri dhe Turqi këtë vit.

Por Spanja mbajti barrën e nxehtësisë këtë vit me më shumë se 1,100 vdekje “për faj” të një vale të nxehti 16-ditore në gusht, sipas Institutit Shëndetësor Carlos III me seli në Madrid.

Studimi theksoi se të moshuarit me probleme shëndetësore ishin veçanërisht të prekshëm nga mbinxehja e mjediseve të brendshme.

Çfarë zbuloi studimi?

Studimi i Institutit Grantham, i cili shqyrtoi 854 qytete evropiane, zbuloi se rritja mesatare e temperaturës me afërsisht 3.6C (6.48F) ishte “përgjegjëse” për 68 përqind të 24,400 vdekjeve të vlerësuara të lidhura me nxehtësinë këtë verë.

Analiza e të dhënave të mbledhura në të gjitha qytetet evropiane u krye nga studiues në “Imperial College of London” dhe “London School of Hygiene and Tropical Medicine”.

Të dy institucionet paralajmëruan se rezultati është vetëm "një pamje e shkurtër" e numrit të vërtetë të vdekjeve të lidhura me nxehtësinë ekstreme, pasi qytetet e studiuara përfaqësojnë vetëm një të tretën e popullsisë së Evropës.

Ajo deklaroi se nxehtësia ekstreme është "lloji më vdekjeprurës i motit" dhe se vdekjet nga nxehtësia e raportuara zyrtarisht në Evropë mbeten "nënvlerësuara ndjeshëm".

Rezultatet e hulumtimit "nënvizojnë pse nxehtësia ekstreme njihet si një vrasës i heshtur", thanë autorët e raportit.

Cilat vende u prekën më keq?

Vdekjet shtesë të lidhura me nxehtësinë si rezultat i ndryshimeve klimatike u raportuan si më poshtë: Italia - 4,597; Spanja - 2,841; Gjermania - 1,477; Franca - 1,444; Mbretëria e Bashkuar - 1,147; Rumania - 1,064; Greqia - 808; Bullgaria - 552; Kroacia – 268.

Në kryeqytete, ndryshimi i klimës çoi në 835 vdekje shtesë në Romë; 630 në Athinë; 409 në Paris; 387 në Madrid; 360 në Bukuresht; 315 në Londër; dhe 140 në Berlin.

Midis 30 kryeqyteteve evropiane të mbuluara, Roma, Athina dhe Bukureshti kishin “vdekshmërinë e tepërt” më të lartë të vlerësuar për popullsi këtë verë.

Çfarë shkaktoi rritjen e temperaturave në Evropë?

Sipas studimit, qytetet janë shumë të ndjeshme ndaj valëve të nxehtësisë për shkak të pranisë së "sasive të mëdha të sipërfaqeve të betonit dhe asfaltit", të cilat bllokojnë dhe mbajnë nxehtësinë, thuhet në shkrimin e Al Jazeera, përcjell Telegrafi.

Sistemet e transportit dhe përdorimi i energjisë në qytete gjithashtu kanë tendencë të gjenerojnë "edhe më shumë, duke intensifikuar temperaturat e rrezikshme urbane".

Për më tepër, një valë e fortë nxehtësie në gusht, e shkaktuar si nga një "kupolë nxehtësie" ashtu edhe nga një "shtëllungë nxehtësie" - rritja e masave të ajrit të nxehtë nga Afrika e Veriut dhe Gadishulli Iberik - preku të gjithë rajonin mesdhetar të Evropës, veçanërisht Gadishullin Iberik, zbuloi studimi.

Cilët kishin më shumë gjasa të prekeshin nga nxehtësia në rritje?

Sipas raportit, njerëzit e moshës 65 vjeç e lart përbënin 85 përqind të “vdekjeve të tepërta”, duke theksuar se si verat më të nxehta "do të bëhen gjithnjë e më vdekjeprurëse për popullsinë në plakje të Evropës", thuhet në raport.

Kjo ndodh sepse problemet shëndetësore themelore që janë më të zakonshme tek të moshuarit mund të përkeqësohen nga ngrohja e shpejtë e mjediseve të brendshme, shpjegoi ai.

Ndotja e ajrit dihet gjithashtu se luan një "rol të rëndësishëm" në vdekjet që lidhen me nxehtësinë.

Studimi shtoi se shumica e vdekjeve që lidhen me nxehtësinë nuk raportohen si të lidhura me rritjen e temperaturave, "ndërsa shifrat zyrtare të qeverisë mund të duhen muaj për t'u shfaqur, nëse ato publikohen fare".

Cila është zgjidhja?

Autorët e studimit rekomanduan që qytetet duhet të zgjerojnë hapësirat "e gjelbra" dhe "blu", të cilat njihen për uljen e efektit të nxehtësisë urbane duke ofruar "hapësira të rëndësishme më të ftohta që mund të jenë shpëtim për njerëzit në valë të nxehta", veçanërisht ata që nuk kanë qasje në sisteme kondicionimi ajri.

Sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSH), hapësirat e gjelbra i referohen të gjitha zonave urbane "të mbuluara nga bimësia e çdo lloji".

Kjo përfshin kopshte, parqe, pellgje dhe çati të gjelbra ndër hapësira të tjera.

Hapësirat përcaktohen nga Biblioteka Kombëtare e Mjekësisë si ato të dominuara nga një element ujor, siç është një breg liqeni, lumi ose bregdeti.

Studimi gjithashtu rekomandoi që të vendosen sisteme paralajmërimi të hershëm dhe këshilla në kohë për publikun për të kufizuar numrin e viktimave.

Gjithashtu rekomandoi përshtatjen e kushteve të punës dhe aktiviteteve gjatë periudhave të nxehtësisë ekstreme.

“Planet e veprimit për shëndetin nga nxehtësia janë një mjet kyç për të zvogëluar vdekjet gjatë nxehtësisë ekstreme, pasi ato synojnë të caktojnë përgjegjësi në rast emergjence dhe të planifikojnë masa afatshkurtra dhe afatgjata për të zvogëluar rreziqet”, shkruan autorët e studimit. /Telegrafi/

Edhe në mes të shtatorit, Durrësi vijon të ketë fluks pushuesish.

Plazhet dhe hotelet janë plot, ndërsa moti i ngrohtë e temperaturat e larta po e zgjasin atmosferën verore përtej gushtit.

Të shumtë janë pushuesit e ardhur nga Kosova dhe Maqedonia e Veriut, por edhe të huajt që po pushojnë në brigjet e Adriatikut.

“Vij nga Austria. Është hera e parë që jam këtu dhe mendoj se është një vend i bukur, me ushqim të mirë dhe njerëz të këndshëm. Do të qëndrojmë 10 ditë në Shqipëri.”

“Vij nga Maqedonia. Që prej një jave jam këtu. Ka më pak njerëz, pushimi është më i rehatshëm dhe nuk është shumë nxehtë. Çmimet janë të mirë. Do të qëndroj 10 ditë.”

Qetësia, shërbimi dhe çmimet më të ulëta e kthejnë shtatorin në një zgjedhje të preferuar edhe për shumë pushues vendas.

Sipas të dhënave nga sektori i hoteleri-turizmit sezoni veror cilësohet i suksesshëm, ndërsa shumë hotele raportojnë kapacitete të plota deri në fund të Shtatorit, teksa prenotimet vijojnë edhe për muajin tetor.

Një studim i ri ka zbuluar se ekspozimi i zgjatur në temperatura ekstreme përshpejton plakjen biologjike të njeriut. Efekti është i krahasueshëm me dëmet e shkaktuara nga duhani apo alkooli.

Një studim i fundit tregon se jo vetëm duhani, alkooli apo qëndrimi gjatë në diell ndikojnë në një plakje të shpejtë.

Kush jeton në zona me temperatura të larta, plaket më shpejt se pjesa tjetër e njerëzve. Studim i publikuar së fundmi në revistën shkencore Natyra mbi Ndryshimet Klimatike tregon se periudhat e gjata me temperatura ekstreme mund të përshpejtojnë plakjen biologjike të njeriut.

Grupi i studiuesve analizoi të dhënat shëndetësore të rreth 25 mijë të rriturve në Tajvan, për një periudhë 15-vjeçare.

Rezultatet treguan se dy vite ekspozim me temperatura ekstreme mund ta bëjnë trupin të duket mesatarisht 8 deri në 12 ditë më i vjetër, duke ndikuar drejtpërdrejt në qeliza dhe organe.

Sipas profesorit Cui Guo nga Universiteti i Hong Kongut, ky efekt është i krahasueshëm me dëmet që shkakton duhanpirja ose përdorimi i alkoolit.

“Edhe pse duket si një ndikim i vogël, me kalimin e kohës dhe në shkallë popullsie, ai mund të ketë pasoja të mëdha për shëndetin e njeriut ”, theksoi ai.

Studimi u mbështet në një sërë testesh mjekësore, përfshirë matjen e presionit të gjakut, nivelin e inflamacionit, kolesterolin dhe funksionin e mushkërive, mëlçisë dhe veshkave, për të përcaktuar moshën biologjike të pjesëmarrësve.

Edhe Universitetit i Kalifornisë Jugore arriti në përfundimin se personat që jetojnë në zona me mbi 140 ditë nxehtësie ekstreme në vit plaken deri në 14 muaj më shpejt biologjikisht, krahasuar me ata që përjetojnë më pak ditë të tilla.

Mjekët theksojnë se nxehtësia ekstreme, përveç plakjes së parakohshme, përkeqëson edhe probleme ekzistuese si sëmundjet e zemrës, astma dhe çrregullimet neurologjike.

Ndërkohë, shkencëtarët paralajmërojnë se më të rrezikuar janë punëtorët në terren, banorët e zonave rurale dhe familjet që nuk kanë ajër të kondicionuar, të cilët përballen më shpesh me temperatura ekstreme.

Sipas Agjencisë Amerikane për Mbrojtjen e Mjedisit, SHBA përjetojnë sot mesatarisht gjashtë valë nxehtësie në vit, nga vetëm dy që ishin në vitet 1960. Çdo vit, rreth 2 mijë persona humbin jetën nga pasojat e të nxehtit, por ekspertët besojnë se numri real është më i lartë.

The post Trondit studimi i ri/ Temperaturat e larta ju plakin më shpejt, ja paralajmërimi i shkencëtarëve appeared first on Albeu.com.

Një studim i ri sugjeron se ekspozimi i përsëritur ndaj valëve të nxehtësisë mund të përshpejtojë plakjen biologjike, duke prekur më rëndë punonjësit në ambient të hapur, banorët ruralë dhe komunitetet me kondicionim të kufizuar të ajrit.

Ekspozimi i përsëritur ndaj valëve të nxehtësisë duket se përshpejton plakjen tek njerëzit, me efekte të dëmshme të krahasueshme me duhanpirjen, konsumimin e alkoolit ose mungesën e ushtrimeve fizike, sipas një studimi të ri.

Evidencat e mëparshme lidhën valët e nxehtësisë me rritje të përkohshme të vdekjeve, për shembull, rreth 600 vdekje të parakohshme gjatë një vale të vetme të nxehtësisë në Angli këtë vit.

Por, gjetjet e reja, të publikuara në Nature Climate Change, zbulojnë pasojat afatgjata.

Hulumtimi analizoi të dhëna shëndetësore për 15 vjet nga afro 24,922 të rritur në Tajvan, me një moshë mesatare biologjike prej 46 vjetësh.

Studimi përfundoi se vetëm katër ditë shtesë ekspozimi ndaj valëve të nxehtësisë brenda dy viteve ishin të lidhura me një rritje të moshës biologjike prej afërsisht nëntë ditësh.

Hulumtuesit përdorën tregues të zakonshëm mjekësorë – presionin e gjakut, treguesit e inflamacionit, kolesterolin dhe matjet e funksionimit të mushkërive, mëlçisë dhe veshkave – për të llogaritur “moshën biologjike” të secilit pjesëmarrës dhe më pas modeluan se si kjo moshë ndryshonte me ekspozimin ndaj valëve të nxehtësisë.

Studimi zbuloi se punëtorët manualë, banorët ruralë dhe njerëzit në komunitetet me kondicionim të kufizuar të ajrit ishin veçanërisht më të prekshëm nga plakja e lidhur me valët e nxehtësisë.

Thjesht, ata që jetojnë në zona me më shumë ditë të nxehta kishin tendencë të shfaqnin plakje biologjike më të madhe se njerëzit në rajonet më të freskëta.

Studimi këshilloi njerëzit të marrin masa për të përballuar nxehtësinë, si përdorimi i kondicionerit kur është i disponueshëm dhe kalimi i më shumë kohës në vende me hije.

“Nëse ekspozimi ndaj valëve të nxehtësisë grumbullohet për disa dekada, ndikimi në shëndet do të jetë shumë më i madh se sa kemi raportuar”, tha Dr. Cui Guo nga Universiteti i Hong Kongut, i cili drejtoi studimin.

“Valët e nxehtësisë po bëhen gjithashtu më të shpeshta dhe zgjatin më gjatë, kështu që ndikimet në shëndet mund të jenë shumë më të mëdha [në të ardhmen]”, shtoi ai.

Çfarë është një valë nxehtësie dhe si ndikon në trupin tonë?

Një valë nxehtësie është një periudhë e zgjatur me temperatura të pazakonta të larta, e cila përcaktohet në lidhje me pragjet klimatike lokale dhe jo nga një temperaturë universale e vetme.

Për shembull, në Mbretërinë e Bashkuar, Met Office shpall një valë nxehtësie kur temperaturat maksimale ditore tejkalojnë pragjet rajonale për tre apo më shumë ditë rresht – zakonisht 25 gradë Celsius në zonat më të freskëta si Uellsi dhe Skocia, dhe 28 gradë Celsius në zonat më të ngrohta duke përfshirë Londrën dhe pjesë të East Midlands.

Në periudha afatshkurta, nxehtësia ekstreme shkakton stres të menjëhershëm në sistemet e ftohjes së trupit. Djersitja dhe rritja e qarkullimit të gjakut në lëkurë ndihmojnë në rregullimin e temperaturës, por këto përgjigje vendosin stres shtesë mbi zemrën dhe veshkat.

Dhe nëse lëngjet dhe pushimi nuk janë të mjaftueshëm, kjo mund të çojë në dehidrim, lodhje nga nxehtësia dhe në raste të rënda, goditje në nxehtësi që mund të jetë fatale.

Afatgjatë, ekspozimi i përsëritur ose i zgjatur ndaj temperaturave të larta mund të përkeqësojë sëmundje kronike, përfshirë ato kardiovaskulare, respiratore dhe të veshkave.

Shkencëtarët besojnë se dëmtimet kumulative qelizore – përfshirë dëmtimin e ADN-së, stresin oksidativ dhe inflamacionin kronik – mund të shpjegojnë pse ekspozimi i shpeshtë ndaj nxehtësisë duket se përshpejton plakjen biologjike.

Pse tani ka rëndësi?

Gjetjet e reja vijnë në një kohë kur po përballemi me një krizë globale klimatike që po bën që valët e të nxehtit të jenë më të gjata, më të nxehta dhe më të shpeshta.

Në veçanti, temperaturat e larta po prekin Evropën, kontinentin që ngrohet më shpejt në Tokë. Franca ka përjetuar tashmë dy valë të nxehti rekord këtë verë, me temperatura që kanë arritur mbi 43 gradë Celsius në disa pjesë të vendit.

Një vlerësim i fundit nga World Weather Attribution, një rrjet ndërkombëtar studiuesish, ka llogaritur mesatarisht rreth 41 ditë shtesë me të nxehtë të rrezikshme globalisht në vitin 2024.

Numri i vdekjeve të shkaktuara nga nxehtësia është tashmë i lartë. Gati 63 mijë vdekje të lidhura me nxehtësinë ndodhën në Evropë gjatë verës së vitit 2022, sipas studiuesve. Ekspozimi i gjatë dhe i përsëritur – paralajmëron studimi i ri – mund të shtojë një barrë më të heshtur dhe kumulative.

Organizata Ndërkombëtare e Punës vlerëson se më shumë se 2.4 miliardë njerëz janë të ekspozuar ndaj stresit nga nxehtësia në vendin e punës, me nxehtësinë që kontribuon në mbi 22 milionë dëmtime pune dhe afërsisht 19 mijë vdekje të lidhura me punën çdo vit.

Komisioni Pan-Evropian për Klimën dhe Shëndetin – një grup i thirrur nga Drejtori Rajonal i OBSH-së, Dr. Hans Kluge – paralajmëron se moti ekstrem tani është “një emergjencë shëndetësore publike që po zhvillohet në kohë reale”.

Studimi i ri thekson nevojën për politika që zvogëlojnë pabarazitë mjedisore dhe forcojnë rezistencën ndaj valëve të nxehtit, veçanërisht për popullatat më të cenueshme. Gjithashtu kërkon mbrojtje të synuar dhe planifikim efikas të shëndetësisë. /Telegrafi/

The post Valët e nxehtësisë mund të përshpejtojnë plakjen biologjike appeared first on Telegrafi.

Pjesa e parë e ditës në Shqipëri do të jetë me alternime kthjellimesh dhe kalime vranësirash, ku kthjellimet më të dukshme pritet të jenë në vijën bregdetare.

Parashikohet që pas mesdite vranësirat e shpeshta gradualisht do të shfaqen në të gjithë territorin, ku më të fokusuara do të jenë në zonat jugore dhe pjesërisht Qëndrore duke gjeneruar herë pas here rrebeshe të izoluara shiu.

Ndërsa mbrëmja dhe nata vonë do të sjellin mot të qëndrueshëm në vendin tonë.

Temperaturat e ajrit do të rriten në mëngjes, por ulen në mesditë duke luhatur vlerat ditore nga 13°C temperatura më e ulët deri në 37°C vlera më e lartë në rang vendi.

Era do të fryjë e lehtë, duke arritur shpejtësinë 35 km/h nga drejtimi kryesisht Perëndimor; kjo do të bëj që në brigjet detare të krijohet dallgëzim 2 ballë./abcnews/

The post Temperatura të larta në Shqipëri appeared first on Telegrafi.

Shumica prej nesh e mirëpresin motin e ngrohtë, por kur bëhet shumë nxehtë, paraqiten rreziqe për shëndetin. Gjatë valëve të të nxehtit, më shumë njerëz se zakonisht sëmuren rëndë apo edhe vdesin.

Nëse këtë verë godet një valë e të nxehtit, sigurohuni që të mos dëmtojë ju apo dikë që njihni.

Pse është problem vala e të nxehtit?

Rreziqet kryesore të shkaktuara nga vala e të nxehtit janë:

-Moskonsumimi i mjaftueshëm i ujit (dehidratimi)

-Mbinxehja, e cila mund të përkeqësojë simptomat për ata që tashmë kanë probleme me zemrën apo frymëmarrjen

-Rraskapitja nga nxehtësia dhe goditja nga nxehtësia

Kush është më së shumti në rrezik?

Valët e të nxehtit mund të ndikojnë te secili, por njerëzit më të ndjeshëm janë:

-Të moshuarit – veçanërisht ata mbi 75 vjeç dhe gratë

-Ata që jetojnë vetëm ose në shtëpi përkujdesjeje

-Njerëzit me sëmundje të rënda apo afatgjata, përfshirë sëmundjet e zemrës apo mushkërive, diabetin, sëmundjet e veshkave, Parkinsonin apo disa gjendje të shëndetit mendor

-Ata që marrin disa lloje të ilaçeve që mund t’i bëjnë më të ndjeshëm ndaj të nxehtit

-Ata që e kanë të vështirë të freskohen – foshnjat dhe fëmijët e vegjël, personat që janë të shtrirë në shtrat, ata me varësi ndaj drogës apo alkoolit ose me sëmundjen e Alzheimerit

-Njerëzit që kalojnë shumë kohë jashtë ose në vende të nxehta – ata që jetojnë në katin e sipërm, personat pa strehë ose ata që punojnë jashtë

Këshilla për përballimin e motit të nxehtë

Qëndroni larg të nxehtit sa të mundeni. Nëse duhet të dilni jashtë, qëndroni në hije, sidomos mes orës 11:00 dhe 15:00, përdorni krem kundër diellit, kapelë dhe veshje të lehta, dhe shmangni ushtrimet fizike ose aktivitetet që ju nxehin më shumë.

Ftohni veten. Hani dhe pini gjëra të ftohta, shmangni alkoolin, kafeinën dhe pijet e nxehta, bëni dush të ftohtë ose vendosni ujë të ftohtë mbi lëkurë apo rroba.

Mbani hapësirat ku jetoni të freskëta. Mbyllni dritaret gjatë ditës dhe hapini natën kur temperatura bie. Ventilatorët elektrikë mund të ndihmojnë nëse temperatura është nën 35 gradë. Kontrolloni temperaturën në dhoma, veçanërisht aty ku jetojnë ose flenë persona në rrezik më të lartë.

The post Vapa e madhe – si të përballoni temperaturat ekstreme appeared first on Telegrafi.

Në 25 muajt e fundit, vetëm katër prej tyre nuk e kanë tejkaluar mesataren e temperaturës prej 1.5 gradë Celsius mbi nivelet para-industriale. A do të thotë kjo ka dështuar se Marrëveshja e Klimës në Paris?

Duke parë valët e të nxehtit që kanë përfshirë pjesë të mëdha të Evropës gjatë javëve të para të verës, gjetjet e buletinit të klimës për muajin korrik, të publikuara nga shërbimi i klimës së Bashkimit Evropian, Copernicus, nuk janë befasi.

Muaji i kaluar ishte korriku i katërt më i nxehtë i regjistruar ndonjëherë në Evropë, me temperatura mesatare që arritën në 21.12 gradë Celsius, ose 1.30 gradë Celsius mbi mesataren e korrikut për periudhën 1991-2020.

“Patëm disa kontraste rajonale, siç ndodh shpesh në Evropë”, tha Julien Nicolas, shkencëtar i lartë në Copernicus, për Euronews.

Muaji filloi jashtëzakonisht i nxehtë në shumicën e pjesëve të Evropës, veçanërisht në perëndim, transmeton Telegrafi.

“Ndërsa muaji përparoi, temperaturat ranë dhe kushtet u bënë më të lagështa në pjesën perëndimore dhe qendrore të Evropës”, shtoi ai

Anomalitë që ranë në sy gjatë korrikut ishin temperaturat shumë mbi mesataren në Skandinavi, ku temperaturat arritën në 30 gradë Celsius për disa javë.

“Kjo është mjaft domethënëse dhe nuk është moti që do të prisnim të zgjaste në këto gjerësi gjeografike”, pohoi Nicolas.

Ndërkohë, në Turqi temperatura arriti në 50 gradë Celsius.

Tendencë afatgjatë e ngrohjes

Një nga gjetjet kryesore të raportit thekson se, në shkallë globale, korriku 2025 ishte 1.25 gradë Celsius mbi mesataren e vlerësuar të periudhës 1850-1900, e cila përdoret për të përcaktuar nivelin para-industrial. Në 21 nga 25 muajt e fundit, temperatura mesatare globale ka qenë 1.5 gradë Celsius ose më shumë mbi këtë nivel.

Kjo ngre pyetjen: A do të thotë kjo se Marrëveshja historike e Parisit, e ratifikuar nga të gjitha shtetet anëtare të BE-së dhe që synon të kufizojë rritjen afatgjatë të temperaturës mesatare në maksimum 1.5 gradë Celsius mbi nivelin para-industrial, ka dështuar?

“Kjo është një çështje që po diskutohet për momentin. Mendoj se duhet mbajtur mend se Marrëveshja e Parisit i referohet një mesatareje afatgjatë prej 1.5 gradë Celsius që nuk duhet të tejkalohet në mënyrë që të shmangen pasojat më katastrofike dhe të pakthyeshme të ndryshimeve klimatike. Ajo që kemi parë gjatë viteve të fundit janë tejkalime të përkohshme të këtij kufiri”, deklaroi Nicolas.

Ai shpjegoi se, në përgjithësi, mesatarja afatgjate konsiderohet e tejkaluar vetëm kur niveli është kapërcyer në një mesatare 20-vjeçare – një kohëzgjatje që konsiderohet e përshtatshme për të karakterizuar klimën dhe për të zbutur luhatjet natyrore të temperaturës globale.

“Vetëm kur të kemi një mesatare 20-vjeçare të temperaturave globale mbi 1.5 gradë Celsius, atëherë mund të themi se kemi tejkaluar kufirin e Marrëveshjes së Parisit”, shtoi ai.

Parashikimet më të fundit nga modelet klimatike tregojnë se ky kufi mund të arrihet që në vitin 2030.

“Kjo është vetëm disa vite larg. Por ende nuk kemi arritur atje”, pohoi shkencëtari.

Shkencëtarët e Copernicus theksuan se seria e rekordeve të temperaturës globale është ndërprerë – për momentin. Do të ketë periudha “ftohjeje”, si në korrik 2025, kur temperatura mesatare globale ishte “vetëm” 1.25 gradë Celsius mbi mesataren e vlerësuar të periudhës 1850-1900. Kjo ndodh për shkak të luhatjeve natyrore në klimë.

“Por, kjo ndodh mbi një tendencë afatgjatë ngrohjeje, e cila lidhet drejtpërdrejt me grumbullimin e gazrave serrë në atmosferë”, tha Nicolas.

Me fjalë të tjera, ndryshimet klimatike nuk kanë ndalur.

Efekte katastrofike

Në këtë drejtim, shkencëtarët e klimës vazhdimisht i referohen efekteve të një bote që po ngrohet, të cilat po shfaqen në të gjitha cepat e Evropës. Në muajin korrik, përmbytje të menjëhershme dhe fatale goditën pjesë të Rumanisë, ndërsa një valë ekstreme të nxehti shkaktoi humbje jete në plazhet e Italisë.

“Një gjë që duhet mbajtur mend është se këto ngjarje ekstreme klimatike nuk kanë nisur para dy vitesh; i kemi parë duke ndodhur prej shumë vitesh. Ne kemi parë pasojat e ndryshimeve klimatike. Kjo përfshin edhe shkrirjen e akullnajave dhe rritjen e nivelit të detit. Por, fakti që temperaturat mesatare globale kanë arritur nivele rekord i bën më të mundshme këto ngjarje klimatike ekstreme”, tha Nicolas.

Ai theksoi se kjo tendencë afatgjatë e ngrohjes dhe pasojat e saj katastrofike nuk do të ndalen përderisa gazrat serrë vazhdojnë të grumbullohen në atmosferë.

Për këtë arsye, shkencëtarët e klimës vazhdojnë të bëjnë thirrje për masa që do ta kundërshtojnë këtë trend.

“Ne e shohim urgjencën e vazhdimit të veprimeve klimatike për të ulur emetimet e gazrave serrë në shkallë globale. Dhe kjo është qartësisht diçka që nuk duhet të ndalet”, tha Nicolas.

Kjo mbetet e vërtetë edhe nëse tejkalohet kufiri prej 1.5 gradë Celsius i vendosur nga Marrëveshja e Parisit.

“Ne duhet të vazhdojmë të bëjmë gjithçka që mundemi për të ulur emetimet e gazrave serrë, sepse siç themi shpesh, çdo fraksion shkalle ka rëndësi”, përfundoi shkencëtari.

Është në këtë kontekst që organizata të ndryshme të shoqërisë civile dhe bota akademike kanë shprehur shqetësim dhe kundërshtim ndaj propozimit të Komisionit Evropian për të lejuar përdorimin e kompensimeve ndërkombëtare të karbonit si mënyrë për të përmbushur objektivat klimatike të BE-së për vitin 2040.

Ky propozim ka ngritur shqetësime se veprimet për reduktimin e emetimeve po “outsourcohen” (delegohen jashtë), gjë që sipas kritikëve e zbut në mënyrë efektive ambicien klimatike. /Telegrafi/

The post Një premtim global po shuhet në heshtje – nxehtësia po djeg marrëveshjet appeared first on Telegrafi.

Fluksi i madh i automjeteve drejt bregdetit të Lezhës dhe Velipojës ka shkaktuar bllokime dhe radhë kilometrike në aksin kombëtar Laç–Lezhë. Qindra qytetarë që po udhëtojnë drejt plazheve janë përballur me trafik të rënduar dhe pritje të gjata, veçanërisht në rrethrrotullimin e Fushë Milotit, ku automjetet pothuajse nuk lëvizin. Temperaturat e larta, mbi 40°C, e […]

The post Bllokohet aksi kombëtar Laç-Lezhë, radhë kilometrike automjetesh  appeared first on BoldNews.al.

Instituti Kombëtar i Shëndetësisë Publike të Kosovës (IKSHPK) ka apeluar për kujdes të shtuar gjatë ditëve me temperatura të larta, të cilat po mbizotërojnë në vend.

IKSHPK thekson se nxehtësia e lartë mund të ndikojë negativisht në shëndetin e qytetarëve, veçanërisht tek të moshuarit, fëmijët dhe personat me sëmundje kronike.

Prandaj, qytetarët ftohen të ndjekin disa këshilla të thjeshta, por të rëndësishme për të mbrojtur veten dhe të afërmit e tyre.

Disa nga këshillat e IKSHPK-së për mbrojtje gjatë vapës:

Pini ujë rregullisht për të qëndruar të hidratuar,

Përdorni syze dielli me mbrojte UV

Vendosni krem mborjtës kundër diellit

Vishni rroba të lehta dhe mbani kapelë

Qëndroni në hije dhe shmangni ekspozimin nga ora 11:00 deri në 17:00

Mos lini fëmijët apo kafshët në automjete të parkuara

IKSHPK i bën thirrje qytetarëve që të informohen nga burime zyrtare dhe të kërkojnë ndihmë mjekësore në rast të ndonjë problemi shëndetësor që lidhet me temperaturat e larta. /Telegrafi/

The post IKSHPK u bën thirrje qytetarëve: Kujdes gjatë temperaturave të larta appeared first on Telegrafi.

Shqipëria po përballet sot me një valë të nxehti ekstrem, me temperatura që në shumë zona do të kalojnë 38°C.

Moti do të mbetet i kthjellët gjatë gjithë ditës, ndërsa priten kushte për temperatura maksimale deri në 39°C në zonat e ulëta dhe bregdetare.

Në Tiranë, termometri do të shënojë mbi 37°C që në orët e mesditës, ndërsa gjatë pasdites vlerat do të ngjiten pranë 39°C. Në zonat malore priten temperatura më të buta, por gjithsesi mbi mesataren sezonale.

MeteoAlb paralajmëron qytetarët të shmangin ekspozimin e gjatë në diell nga ora 11:00 deri në 17:00 dhe të konsumojnë sa më shumë lëngje për të shmangur dehidratimin.

Temperaturat minimale pritet të zbresin gjatë natës deri në 20°C në ultësirën perëndimore, duke sjellë një freskim të lehtë pas vapës përvëluese të ditës.

Sipas meteorologëve, vala e të nxehtit pritet të vijojë edhe në ditët në vijim, duke mbajtur mbi vendin tonë kushte tipike të motit veror ekstrem./abcnews/

The post Shqipëria përballet me valën e të nxehtit ekstrem, temperaturat sot arrijnë 39°C appeared first on Telegrafi.

Zjarrfikësit dhe autoritetet lokale thanë se janë në gatishmëri të lartë të premten, pavarësisht se kanë arritur ta vënë nën kontroll zjarrin më të madh me të cilin është përballur Franca në dekadat e fundit, për shkak se parashikohen temperatura të larta që mund ta rindezin zjarrin në jug. Në tri ditët e fundit, zjarri […]

The post Temperaturat e larta rrezikojnë të rindezin zjarrin e madh në Francë, autoritetet në gatishmëri appeared first on BoldNews.al.

Vendet nordike, që zakonisht janë të ftohta, po përjetojnë një valë të nxehti shumë të pazakontë këtë verë. Temperaturat e larta, të nxitura nga ndotja e karbonit në atmosferë, kanë sjellë të nxehtë të madh në pjesën veriore të Evropës.

Në rrethin Arktik të Norvegjisë, një stacion moti ka regjistruar temperatura mbi 30°C për 13 ditë me radhë gjatë muajit korrik. Në Finlandë, vala e të nxehtit ka zgjatur tre javë me temperatura mbi 30°C – kjo është periudha më e gjatë që nga viti 1961 dhe 50% më e gjatë se rekordi i mëparshëm, raporton The Guardian.

“Vala e të nxehtit është vërtet e jashtëzakonshme, me temperatura që arrijnë 32-33°C”, tha Mika Rantanen, shkencëtar i klimës në Institutin Meteorologjik Finlandez. Edhe zonat arktike kanë parë mbi 25°C për tri javë, dhe mund të thyejnë rekordet e gushtit.

Instituti Meteorologjik i Norvegjisë bëri të ditur se temperaturat mbi 30°C janë regjistruar në 12 ditë të ndryshme në tre qarqet më veriore të Norvegjisë. Ani pse pati pak freskim javën e kaluar, pritet që temperaturat e larta të kthehen sërish në fundjavë

Në Suedi, vala e të nxehtit është ndjerë gjithashtu. Në qytetin Haparanda, temperaturat mbi 25°C kanë zgjatur për 14 ditë rresht, ndërsa në Jokkmokk, për 15 ditë.  Temperatura të tilla nuk ka pasur për më shumë se 100 vjet.

Këto vende, si Norvegjia, Suedia dhe Finlanda, zakonisht janë të përgatitura për të ftohtin, jo për të nxehtin. Studiuesit thonë se ato do të përjetojnë rritjen më të madhe të ditëve të nxehta me kalimin e kohës dhe se infrastruktura e tyre nuk është ndërtuar për t’u përballur me temperatura kaq të larta.

TIRANË, 26 korrik /ATSH/ Strukturat e sektorit energjetik kanë rritur gatishmërinë në rang vendi, për të minimizuar problemet e furnizimit me energji, në kushtet e rritjes së temperaturave.

OST dhe OSSH, po ndërveprojnë ngushtësisht për të eliminuar sa më shpejtë pasojat që sjell rritja e konsumit dhe regjimi i sforcuar i funksionimit të pajisjeve elektrike.

Konkretisht, linja 110kV Elbasan – Kusath u stakua për shkak të dëmtimit të transformatorit të rrymës, problem që u zgjidh menjëherë nga grupet e OST, duke zëvendësuar në kohë rekord pajisjen.

Në Bistricë, nënstacioni 110/35kV pati problem me transformarorin, duke sjellë stakim të energjisë elektrike deri në 15 minuta për dy nënstacionet e Sarandës dhe atë të Gjirokastrës.

Brigadat e OST dhe OSSH morën masa të menjëhershme për zëvendesimin e pajisjes së dëmtuar në pronësi të Kurum, dhe rikthyen në funksion të plotë sistemin e transmetimit.

Po këto ditë, konkretisht dje, pati një zjarr tek transformatori i fuqisë 110/10kV, në nënstacionin e Ibes, Tiranë. Përmes skemës unazë iu dha energji elektrike brenda një kohe të shkurtër pjesës më të madhe të zonave të prekura.

Brigadat e OSSH dhe OST kanë punuar pa ndërprerje për rivënien në punë dhe zëvendësimin e pjesëve elektrike të dëmtuara në nënstacionin e Ibës. Ky nënstacion është kycur dhe rivendosur në regjim pune sot rreth orës 11.00 të ditës së shtunë.

Situatë që kërkonte kujdes të shtuar ishte edhe stakimi i rrjetit 400kV Zemblak-Kardia, për shkak të zjarrit që ra në pjesën greke, në afërsi të nënstacionit Kardia. Probleme pati edhe në linjën 150kV Bistricë – Mourtos. Problemet me dy linjat e transmetimit nuk sollën stakime për konsumatorët pasi u furnizuan nga linjat paralele.

Stafi i OST është në koordinim me OST greke për koordinimin e veprimeve të rikyҫjes së këtyre linjave. Në tërësi, falë masava të mara nga OSSH dhe OST, situata aktuale e furnizimit me energji elektrike paraqitet stabël.

Autoritetet bëjnë apel për mirëkuptim në zonat ku për arsye sigurie, për shkak të zjarreve, mund të jetë e nevojshme ndërprerja e përkohshme e energjisë.

/gj.m/

The post Temperatura e larta, OST dhe OSHEE rrisin gatishmërinë për furnizimin me energji elektrike appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

Ministria e Shëndetësisë, në bazë të rekomandimeve të Institutit Kombëtar të Shëndetësisë Publike të Kosovës, rekomandon që institucionet publike dhe private të zbatojnë masa mbrojtëse për mbrojtjen e punëtorëve nga temperaturat e larta, për periudhën 22 – 25 korrik 2025.

Në njoftimin e MSH-së thuhet se temperaturat e larta ndikojnë negativisht në shëndetin e njeriut, veçanërisht tek grupet më të ndjeshme të shoqërisë, si: fëmijët, të moshuarit, gratë shtatzëna, personat me sëmundje kronike, si dhe punëtorët që punojnë në ambiente të hapura apo në kushte pune me temperatura të larta.

“Ftohen të gjitha institucionet që t’i respektojnë këto rekomandime, me qëllim të mbrojtjes së shëndetit të punëtorëve dhe të grupeve të tjera të ndjeshme”, thuhet në njoftim.

Mbi masat mbrojtëse ndaj ekspozimeve në temperatura të larta

Ministria e Shëndetësisë rekomandon institucionet publike dhe private të marrin masa mbrojtëse të përgjithshme dhe specifike ndaj ekspozimeve në temperatura të larta, si në vijim:

Të shmanget puna në ambient të jashtëm prej orës 11:00-16:00;

Gratë shtatzëna të lirohen nga puna nga ora 11:00 deri në 16:00, nëse në vendin e punës nuk plotësohen kushtet sipas pikave 1.4, 1.5, dhe 1.6

Personat me sëmundje kronike të punojnë me orar të shkurtuar, maksimumi 4 orë në ditë;

Të përshtaten oraret e punës për të punësuarit, në mëngjes herët ose pasdite vonë, përfshirë edhe mundësinë e punës nga shtëpia;

Të sigurohet ajrosja e mjaftueshme në vendet e punës të mbyllura

Të vendosen pika freskimi (përdorimi i çadrave të lëvizshme dhe materialeve tjera për të krijuar hije apo zona freskimi) në vend punishtet e hapura për freskim të punëtorëve dhe të sigurohet qasje në ujë te ftoftë për punëtorët

Të shpërndahen informacione për mënyrat e mbrojtjes nga nxehtësia.

Ministria e Shëndetësisë rekomandon masat mbrojtëse të përgjithshme për qytetarët ndaj ekspozimeve në temperatura të larta, si në vijim:

Të shmanget qëndrimi në ambientin e jashtëm në kulmin e nxehtësisë;

Të konsumohet ujë për tu mbrojtur nga dehidrimi dhe të shmangen pijet e gazuara;

Të përdoren kapelë dhe syze mbrojtëse nga dielli kur qëndrohet jashtë;

Mos të lihen fëmijët vetëm në veturë derisa prindërit/kujdestarët kryejnë ndonjë punë;

Të kontaktohen rregullisht të afërmit e moshuar ose me sëmundje kronike për të vlerësuar nevojat shëndetësore të tyre;

Sipas nevojës të kërkohet ndihmë në shërbimet e urgjencës mjekësore, telefoni 194. /Telegrafi/

The post Temperaturat përvëluese, MSH me vendim për institucionet publike dhe private: Zbatojini masat mbrojtëse për këtë javë appeared first on Telegrafi.

Ndërsa britanikët marrin frymë lirisht pas zbutjes së valës së tretë të të nxehtit në vitin 2025, shumë po pyesin veten nëse kjo periudhë moti ekstrem është “normalja e re” nën ndryshimet klimatike.

I publikuar këtë mëngjes, raporti vjetor i vlerësimit të klimës i Zyrës Meteorologjike e konfirmon këtë: nivelet bazë po ndryshojnë, rekordet thyhen më shpesh dhe nxehtësia dhe reshjet ekstreme po “bëhen normë”, transmeton Telegrafi.

Tre vitet e fundit kanë qenë më të nxehtat e regjistruara në Mbretërinë e Bashkuar – me vitin 2024 vitin e katërt më të ngrohtë në të dhënat që datojnë që nga viti 1884.

Viti i kaluar ishte më i nxehti i regjistruar në nivel global, pasi emetimet e gazrave serrë nga djegia e gazit, naftës dhe qymyrit vazhdojnë të rriten, duke ngrohur atmosferën.

“Çdo vit që kalon është një tjetër hap lart në trajektoren e ngrohjes në të cilën ndodhet klima jonë”, thotë Mike Kendon, shkencëtar i klimës në Zyrën Meteorologjike dhe autor kryesor i raportit të Klimës për Gjendjen e Mbretërisë së Bashkuar.

“Vëzhgimet tregojnë se klima jonë në Mbretërinë e Bashkuar tani është dukshëm e ndryshme nga ajo që ishte vetëm disa dekada më parë. Tani po shohim rekorde që thyhen shumë shpesh, ndërsa shohim ekstreme të temperaturës dhe reshjeve që preken më shumë nga klima jonë në ndryshim”, shtoi ai.

Sa është ngrohur Mbretëria e Bashkuar?

Mbretëria e Bashkuar është ngrohur me një shpejtësi prej afërsisht 0.25°C për dekadë që nga vitet 1980, me dekadën më të fundit (2015-2024) 1.24°C më të ngrohtë se 1961-1990, tregon raporti.

Ai bazohet në vëzhgime nga një rrjet prej disa qindra stacionesh meteorologjike në të gjithë vendin, të cilat kanë të dhëna për temperaturën dhe reshjet që shtrihen që nga shekulli i 19-të.

Numri i ditëve me temperatura 5°C mbi mesataren 1961-1990 është dyfishuar për dekadën më të fundit krahasuar me 1961-1990. Për 8°C mbi mesataren numri është trefishuar dhe për 10°C është katërfishuar.

“Ky ritëm ndryshimi dhe grumbullimi i të dhënave të njëpasnjëshme nuk është një ndryshim natyror në klimën tonë”, thekson Kendon.

“Studime të shumta kanë treguar se si emetimet njerëzore të gazrave serrë po e ngrohin atmosferën dhe po ndryshojnë motin që përjetojmë në tokë. Klima jonë në Mbretërinë e Bashkuar tani është dukshëm e ndryshme nga ajo që ishte vetëm disa dekada më parë, kjo është e qartë nga vëzhgimet tona”, shtoi Kendon.

A po bëhet më e lagësht Mbretëria e Bashkuar?

Ndërsa klima e Mbretërisë së Bashkuar ngrohet, ajo po bëhet edhe më e lagësht, sepse çdo 1°C i mundëson atmosferës të mbajë rreth 7 përqind më shumë lagështi – duke çuar në reshje më të dendura shiu.

Raporti tregon se rritja e reshjeve në Mbretërinë e Bashkuar është tërësisht për shkak të një tendence rritëse në gjysmën e vitit të dimrit, nga tetori në mars. Për vitet 2015-2024, gjysma e vitit të dimrit është tani 16 përqind më e lagësht se sa ishte në vitet 1961-1990.

Periudha nga tetori 2023 deri në mars 2024 ishte gjysma e vitit të dimrit më e lagësht e regjistruar ndonjëherë për Anglinë dhe Uellsin në mbi 250 vjet, duke shkaktuar përmbytje të përhapura në Skocinë lindore, Derbyshire, Nottinghamshire dhe Midlands Perëndimore.

Të kuptuarit e trajektores rritëse për temperaturën e lartë dhe reshjet e shiut është jetike, thonë shkencëtarët, pasi këto ekstreme të motit kanë tendencë të shkaktojnë ndikimet më të mëdha në formën e përmbytjeve dhe valëve të nxehtësisë.

“Po përjetojmë ngjarje më të rënda të motit në Mbretërinë e Bashkuar për shkak të ndryshimeve klimatike”, thotë shkencëtari kryesor i Met Office, profesor Stephen Belcher.

“Ato janë një kujtesë e fuqishme e përgjegjësisë sonë ndaj qytetarëve tani dhe ndaj brezave të ardhshëm, për të përshpejtuar përpjekjet për të përshtatur shoqërinë dhe infrastrukturën tonë për t’u përballur me këto ekstreme të motit”, shtoi Belcher.

Vëzhgimet aktualisht nuk sugjerojnë që Mbretëria e Bashkuar po bëhet më erëra ose më e stuhishme, megjithëse stuhitë patën një ndikim shkatërrues në vitin 2024. Paralajmërime të kuqe u lëshuan për stuhinë Isha në janar dhe stuhinë Darragh në dhjetor, vëren raporti; një kujtesë se stuhi të tilla janë një pjesë e brendshme e klimës për shkak të pozicionit të Mbretërisë së Bashkuar në rrugën e stuhive të Atlantikut.

Niveli i detit në Mbretërinë e Bashkuar po rritet më shpejt se mesatarja globale

Për herë të parë, raporti thekson gjithashtu se si niveli i detit në Mbretërinë e Bashkuar po rritet më shpejt se mesatarja globale.

Të dhënat e matësve të baticave që nga vitet 1900 ofrojnë prova vëzhguese se rritja e nivelit të detit rreth Mbretërisë së Bashkuar po përshpejtohet, me dy të tretat e rritjes së vëzhguar të nivelit të detit gjatë asaj periudhe që kanë ndodhur vetëm gjatë tre dekadave të fundit.

Kjo përkeqëson ndikimin e stuhive – siç është stuhia Kathleen në prill 2024, e cila përkoi me baticat pranverore dhe u ndikua nga nivelet e larta mesatare të detit në sfond.

“Ngjarjet e valëve të stuhive që përjetoi Mbretëria e Bashkuar në vitin 2024 demonstrojnë potencialin që Mbretëria e Bashkuar të preket nga përmbytjet bregdetare”, thotë Dr. Svetlana Jevrejeva nga Qendra Kombëtare e Oqeanografisë.

“Ndërsa nivelet e detit vazhdojnë të rriten rreth Mbretërisë së Bashkuar, ky rrezik vetëm do të rritet më tej”, shton ajo, dhe “siç e dimë nga ngjarjet historike, është vetëm çështje kohe derisa Mbretëria e Bashkuar të jetë e radhës në rrugën e një ngjarjeje të madhe valësh stuhie”.

Shenja të tjera të ndryshimit të klimës në Mbretërinë e Bashkuar

Edhe pse të gjithë britanikët janë të ndjeshëm ndaj valëve të nxehtësisë në verë, për dashamirësit e natyrës që janë të vëmendshëm, shenjat e ndryshimit të klimës janë të shumëfishta.

Koha e aktivitetit sezonal në bimë dhe kafshë (e njohur si fenologji) është regjistruar në Mbretërinë e Bashkuar nga një rrjet vullnetarësh. Të dhënat e tyre tregojnë se pranvera e vitit 2024 ishte më herët se mesatarja për 12 nga 13 ngjarjet e pranverës të monitoruara.

Ishte gjithashtu më e hershmja në seri (nga viti 1999-2024) si për shfaqjen e vezëve të bretkosave ashtu edhe për folezimin e mëllenjave.

“Duke parë të dhënat e fenologjisë, mund të shohim shembuj se si natyra po i përgjigjet si motit, në afat të shkurtër, ashtu edhe klimës, në afat të gjatë”, thotë Dr. Judith Garforth nga Woodland Trust.

“Për shembull, moti veçanërisht i ngrohtë në shkurt të vitit 2024 rezultoi në shikimin më të hershëm mesatar të vezëve të bretkosave në Mbretërinë e Bashkuar që nga fillimi i serisë në vitin 1999; por në planin afatgjatë, lulëzimi i lajthisë, i cili mund të ndodhë që në dhjetor, po fillon të tregojë një trend në rritje gjatë të gjithë 26 viteve të serisë së të dhënave”, shtoi Garforth.

“Ky raport nuk është vetëm një regjistrim i ndryshimit, por një thirrje për veprim”, thotë Profesor Liz Bentley, Drejtore Ekzekutive e Shoqërisë Mbretërore Meteorologjike.

“[Ai] tregon qartë se sa shpejt po evoluon klima jonë për të informuar politikat, planifikimin e qëndrueshmërisë dhe përshtatjen”, shtoi për fund Bentley. /Telegrafi/

 

 

 

The post Valët e të nxehtit, përmbytjet dhe rritja e nivelit të detit – si po rriten ekstremet e motit në Mbretërinë e Bashkuar? appeared first on Telegrafi.

Dita më e nxehtë e vitit, deri më tani, u regjistrua të shtunën (12/7) në Skoci, Uells dhe Irlandën e Veriut, të cilat u përballën me valën e tretë të të nxehtit të verës. Siç raporton SkyNews, temperaturat arritën në 32.2 gradë Celsius në Aviemore të Skocisë, ndërsa në Uells, temperatura maksimale prej 33.1 gradë Celsius u regjistrua në Bute Park të Cardiffit. Në Irlandën e Veriut, termometri tregoi 30 gradë Celsius në Magilligan, Qarku Londonderry.

Temperaturat në të gjithë Anglinë ishin midis 20 dhe 30 gradëve, por jo aq të larta sa të thyenin rekordin prej 35.8 gradësh të regjistruar në Kent në fillim të korrikut. Vlen të përmendet se Mbretëria e Bashkuar po përjeton aktualisht valën e tretë të të nxehtit të vitit dhe Midlands dhe Anglia jugore dhe lindore janë nën një alarm portokalli deri të hënën (14/7).

The post Nxehtësi “rekord” në Skoci, Uells dhe Irlandën e Veriut appeared first on Albeu.com.

Temperaturat e larta dhe thatësira kanë shtuar ndjeshëm qarkullimin e gjarpërinjve dhe insekteve helmuese në zonat rurale, duke rritur edhe rastet e pickimeve. Sipas mjekëve të urgjencës në QSUT, çdo javë raportohen të paktën tre raste të pickimeve nga gjarpërinjtë, kryesisht te pacientë që vijnë nga zonat rurale. Një rast më i rëndë u regjistrua […]

The post Verë me rrezik, rritet numri i pickimeve nga gjarpërinjtë appeared first on BoldNews.al.