FOKUS – “Të zhvendosesh në Shqipëri”: Një udhëzues për të zbuluar sot vendin evropian të së nesërmes
TIRANË, 15 gusht /ATSH/ – Ka vende që i zbulon kur tashmë janë bërë një destinacion në modë. Dhe ka të tjera që ia vlente t’i njihje më parë, kur ndryshimi është ende duke ndodhur dhe mundësitë dallohen më lehtë, shkruan Claudio Pasqua për torino.plus.
Shqipëria i përket padyshim kategorisë së dytë.
Vetëm disa dhjetëra kilometra larg brigjeve italiane, në anën tjetër të Adriatikut, po rritet një vend thellësisht ndryshe nga ai që për vite me radhë ka mbetur në imagjinatën e shumë italianëve. Tirana po ndryshon pamje, zonat bregdetare po tërheqin një numër gjithnjë e më të madh vizitorësh, po hapen biznese të reja, investimet po rriten dhe integrimi me Evropën po përparon.
Dhe pikërisht në këtë moment transformimi vjen “Të transferohesh në Shqipëri. Udhëzues praktik, fiskal dhe administrativ për qytetarët italianë, profesionistët, sipërmarrësit dhe pensionistët”, libri i Giovanni Fireras.
Titulli mund të të bëjë të mendosh thjesht për një manual të destinuar për ata që tashmë kanë vendosur të bëjnë valixhet.
Në të vërtetë, libri mund të lexohet në një mënyrë shumë më të gjerë.
Ai është një busull për të kuptuar Shqipërinë bashkëkohore dhe, mbi të gjitha, për të imagjinuar se çfarë mund të bëhet në një vend që po ndryshon me shpejtësi: të hapësh një aktivitet, të zhvillosh një investim, të punosh si profesionist, të kalosh një pjesë të vitit atje, të blesh një pronë, të shijosh pensionin ose thjesht të nisesh për të zbuluar një destinacion që ende ruan hijeshinë e vendeve që nuk janë transformuar plotësisht nga turizmi ndërkombëtar.
Një libër që mund të lindë një ide sipërmarrjeje
Për një sipërmarrës, leximi i një udhëzuesi të tillë do të thotë para së gjithash t’i bëjë vetes një pyetje cilat mundësi mund të ekzistojnë sot në Shqipëri?
Ndoshta ky është një nga aspektet më interesante të librit.
Firera nuk e paraqet Shqipërinë si një tokë të premtuar ku mjafton të mbërrish për të bërë pasuri. Përkundrazi, ai këmbëngul në nevojën për të njohur rregullat, procedurat, sistemin fiskal, administratën dhe karakteristikat e shoqërisë vendase.
Por pikërisht kjo qasje konkrete i lejon lexuesit të shkojë përtej përshtypjeve sipërfaqësore.
Një vend që po rritet në aspektin turistik dhe që gradualisht po afrohet me Bashkimin Evropian mund të krijojë kërkesë për shërbime, restorante, mikpritje, tregti, ndërtim, projektim, konsulencë, arsimim, teknologji, shërbime digjitale dhe aktivitete të orientuara drejt turizmit ndërkombëtar.
Për një sipërmarrës italian kjo do të thotë të vëzhgojë një treg gjeografikisht të afërt dhe kulturalisht jo të huaj, duke pyetur veten nëse aftësitë, produktet dhe modelet organizative të provuara tashmë në Itali mund të gjejnë hapësirë në anën tjetër të Adriatikut.
Kështu, libri bëhet diçka më shumë se një udhëzues.
Mund të bëhet pikënisja e një projekti.
Ai nuk i thotë lexuesit thjesht “shko në Shqipëri”, por i jep elementet e nevojshme për të filluar të kuptojë si të lëvizë, çfarë të verifikojë, cilat pyetje të bëjë dhe cilat gabime të shmangë.
Dhe kjo është pikërisht ajo që nevojitet kur merret në konsideratë një treg i ri.
Shqipëria nuk është vetëm Tirana
Pastaj është një tjetër Shqipëri, ajo që vitet e fundit po pushton udhëtarët.
Është Shqipëria e maleve, e qendrave të vogla, e siteve arkeologjike, e qyteteve historike dhe mbi të gjitha e një bregdeti që, në disa zona, ofron peizazhe të afta të befasojnë edhe ata që e njohin mirë Mesdheun.
Për turistin italian ekziston një element veçanërisht tërheqës ndjesia se ende mund të zbulosh diçka të re.
Shqipëria ofron zona tashmë të njohura ndërkombëtarisht, krahas të tjerave shumë më pak të frekuentuara. Ka plazhe dhe gjire spektakolare, male madhështore, fshatra, kështjella, dëshmi të periudhës osmane, arkeologji, kuzhinë mesdhetare dhe ballkanike dhe një kulturë në të cilën vizitori italian shpesh gjen elemente çuditërisht të njohura.
Dhe, mbi të gjitha, në shumë raste raporti mes përvojës dhe kostos mund të jetë ende shumë interesant krahasuar me destinacionet evropiane më të konsoliduara, megjithëse do të ishte gabim të mendohej se e gjithë Shqipëria tashmë është një destinacion njëtrajtësisht ekonomik: në zonat turistike më të kërkuara çmimet po rriten.
Pikërisht kjo e bën veçanërisht interesante ta zbulosh tani.
Një vend kandidat për t’u bërë gjithnjë e më evropian
Shqipëria ka zgjedhur prej kohësh një drejtim të qartë: integrimin në Bashkimin Evropian.
Procesi i anëtarësimit nuk ka përfunduar ende dhe kërkon reforma, përshtatje dhe negociata. Të flasësh për anëtarësimin në BE do të thotë, pra, të flasësh për një proces dhe jo për një datë që duhet marrë si të sigurt. Por drejtimi politik, ekonomik dhe institucional është i qartë.
Dhe pikërisht kjo fazë e ndërmjetme e bën vendin veçanërisht interesant. Shqipëria e sotme ruan disa karakteristika të një tregu në zhvillim, ndërsa në të njëjtën kohë afrohet gradualisht me standardet dhe rrjetet ekonomike evropiane.
Për një investitor, ky transformim meriton vëmendje. Për një sipërmarrës mund të përfaqësojë mundësinë për të kapur nevoja të reja. Për një turist do të thotë të vizitosh një vend në momentin kur infrastruktura dhe shërbimet po rriten, por shumë territore ende ruajnë një identitet shumë të fortë.
Për dikë që mendon të transferohet do të thotë të kuptojë sot vendin që mund të ekzistojë pas pesë, 10 ose 15 vitesh.
Italia e parë nga ana tjetër e Adriatikut
Ekziston edhe një veçori që e bën marrëdhënien me Shqipërinë të ndryshme nga ajo me shumë destinacione të tjera. Italia është shumë pranë. Jo vetëm gjeografikisht.
Mes dy vendeve ekzistojnë marrëdhënie ekonomike, kulturore dhe njerëzore të ndërtuara gjatë dekadave. Gjuha italiane njihet nga një pjesë e popullsisë, kompanitë italiane kanë një prani të rëndësishme dhe lidhjet mes dy brigjeve të Adriatikut e bëjnë Shqipërinë një destinacion relativisht të lehtë për t’u arritur.
Për një italian kjo do të thotë të mund të eksplorojë një vend të huaj pa u përballur domosdoshmërisht me një distancë kulturore të pakapërcyeshme. Por Firera me të drejtë fton që kjo familjaritet të mos kthehet në sipërfaqësi. Të investosh në Shqipëri do të thotë të investosh në një shtet tjetër, me rregullat, institucionet dhe zakonet e veta. Dhe të transferohesh atje do të thotë të hysh në një shoqëri që meriton të njihet dhe të respektohet.
Së pari vizito, pastaj vendos
Një nga mesazhet më bindëse të librit është pikërisht ftesa për ta njohur drejtpërdrejt territorin. Të shkosh në Shqipëri. Ta përshkosh atë. Të vizitosh Tiranën, por edhe të dalësh nga kryeqyteti. Të njohësh qytetet bregdetare, qendrat e brendshme dhe zonat që po rriten turistikisht. Të flasësh me sipërmarrës, profesionistë dhe italianë që tashmë jetojnë atje. Dhe mbi të gjitha të vëzhgosh.
Sepse një tabelë në Excel mund të sugjerojë se një investim është interesant, por vetëm duke ecur nëpër një qytet kupton vërtet se si po ndryshojnë lagjet, ku hapen lokalet, ku mbërrijnë turistët, cilat shërbime mungojnë dhe cilat aktivitete po rriten.
E njëjta gjë vlen edhe për atë që mendon për pensionin.
Para se të transferojë rezidencën e tij, është e këshillueshme të kalojë kohë në vend, mundësisht në periudha të ndryshme të vitit, duke kuptuar sistemin shëndetësor, shërbimet, transportin, kostot reale, tregun e pasurive të paluajtshme dhe cilësinë e jetës.
Libri bëhet kështu shoqëruesi i udhëtimit përpara se të jetë manuali i transferimit.
Përvoja e Giovanni Fireras
Ajo që e bën të veçantë librin është edhe rrugëtimi i autorit.
Giovanni Firera, ish-Konsull Nderi i Republikës së Shqipërisë në Piemonte, ka krijuar ndër vite një njohje të drejtpërdrejtë të marrëdhënieve institucionale, ekonomike dhe kulturore mes Italisë dhe Shqipërisë.
Kjo përvojë shfaqet në mënyrën se si është ndërtuar libri. Nuk ka vetëm përshkrimin e procedurave, por edhe përpjekjen për të shpjeguar kontekstin në të cilin këto procedura përfshihen. Dhe ky është një ndryshim i rëndësishëm.
Sepse ai që dëshiron të hapë një biznes jashtë vendit nuk ka nevojë vetëm të dijë se cilat dokumente duhet të plotësojë. Ka nevojë të kuptojë vendin ku do të investoj.
Ai që dëshiron të transferohet nuk duhet të njohë vetëm sistemin fiskal. Duhet të kuptojë se si mund të jetë jeta e tij e përditshme.
Dhe ai që dëshiron thjesht të udhëtojë mund të gjejë në këtë libër nxitjen për të parë përtej destinacioneve më të reklamuara.
Momenti i duhur për të zbuluar Shqipërinë mund të jetë tani
Pas disa vitesh, shumë zona shqiptare mund të jenë shumë ndryshe nga mënyra se si duken sot. Është pasojë e natyrshme e rritjes.
Hotele të reja, infrastrukturë, investime në pasuri të paluajtshme, turizëm ndërkombëtar dhe integrimi evropian mund të rrisin shërbimet dhe mundësitë, por në mënyrë të pashmangshme transformojnë territoret dhe, shpesh, edhe çmimet. Është një histori e parë tashmë në shumë destinacione të Mesdheut.
Për këtë arsye Shqipëria ushtron sot një tërheqje të veçantë: është mjaftueshëm pranë Evropës për të qenë e aksesueshme dhe mjaftueshëm ndryshe nga qarqet e mëdha turistike të konsoliduara për të dhuruar ende kënaqësinë e zbulimit.
Dhe ndoshta vlera më interesante e të transferohesh në Shqipëri qëndron pikërisht këtu.
Një sipërmarrës mund ta mbyllë librin duke pyetur veten: “Po sikur të hapja diçka atje?
Një profesionist: “A mund të kenë treg aftësitë e mia?”
Një pensionist: “Si do të ishte të jetoja disa muaj në vit në anën tjetër të Adriatikut?”
Një turist thjesht mund të shohë një fotografi të Rivierës Shqiptare dhe të mendojë: “Pse nuk kam qenë ende atje?”
Një udhëzues, por mbi të gjitha një ftesë për të parë përtej Adriatikut
Të transferohesh në Shqipëri*nuk duhet të interpretohet, pra, vetëm si një manual për atë që tashmë ka vendosur të ndryshojë rezidencën.
Është një derë hyrëse.
Pas asaj dere gjendet një vend i ri, kompleks, ambicioz dhe në transformim shumë të shpejtë. Një vend që paraqet ende problematika dhe kontradikta, si çdo realitet në ndryshim të fortë, por pikërisht për këtë është i aftë të ofrojë perspektiva që në tregjet më të pjekura mund të jenë më të vështira për t’u kapur.
Merita e librit të Giovanni Firera-s është se i sugjeron lexuesit të mos mbështetet as te entuziazmat e lehta dhe as te stereotipet e vjetra, por të informohet, të verifikojë dhe më pas të shkojë ta shohë vetë.
Sepse Shqipëria nuk është më vetëm vendi që shumë italianë kujtojnë përmes imazheve të viteve ’90. Është një vend që shikon përpara.
Një vend që dëshiron të afrohet gjithnjë e më shumë me Evropën dhe që, në të njëjtën kohë, ruan territore, tradita, peizazhe dhe mundësi ende për t’u eksploruar.
Ndoshta pas disa vitesh do të themi se Shqipëria ishte një destinacion i pashmangshëm.
Sot, përkundrazi, kemi ende privilegjin të themi: e zbuluam më shpejt nga të tjerët./ /os/
The post FOKUS – “Të zhvendosesh në Shqipëri”: Një udhëzues për të zbuluar sot vendin evropian të së nesërmes appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.
