Pak projekte arkitekturore dhe kulturore kanë ngjallur aq shumë interes gjatë dy dekadave të fundit sa Guggenheim Abu Dhabi. Pas një pritjeje të gjatë, muzeu do të hapë dyert më 11 dhjetor 2026, duke u bërë muzeu i katërt aktiv i rrjetit Guggenheim, pas institucioneve në Nju Jork, Venecia dhe Bilbao.

I vendosur në ishullin Saadiyat, në një prej zonave kulturore më ambicioze të Lindjes së Mesme, Guggenheim Abu Dhabi synon të jetë më shumë se një degë e muzeut të famshëm. Ai do të jetë muzeu më i madh Guggenheim i ndërtuar deri më tani, me një program që synon të sjellë një perspektivë globale mbi artin modern dhe bashkëkohor.

Frank Gehry dhe një arkitekturë monumentale

Pas projektit qëndron arkitekti i njohur Frank Gehry, autori i Guggenheim Bilbao, një prej ndërtesave që ndryshoi mënyrën se si arkitektura mund të ndikojë në identitetin e një qyteti.

Planet për Guggenheim Abu Dhabi u prezantuan për herë të parë në vitin 2006, ndërsa projekti i Gehryt u bë publik në vitin 2009. Ndërtesa përbëhet nga 30 galeri, të organizuara rreth një atriumi të madh qendror.

Silueta e muzeut formohet nga 10 kulla monumentale me forma skulpturore, të realizuara me materiale si çeliku inox, rrjeta metalike, oniksi dhe xhami. Arkitektura është konceptuar si pjesë e pandashme e përvojës së vizitorit, duke krijuar një lidhje të drejtpërdrejtë mes hapësirës dhe veprave të artit.

Muzeu do të ketë më shumë se 11,600 metra katrorë hapësira të brendshme galerish, ndërsa hapësirat e jashtme për ekspozim do të jenë më shumë se dy herë më të mëdha.

Një histori më globale e artit bashkëkohor

Guggenheim Abu Dhabi do të dallojë edhe për mënyrën se si është konceptuar koleksioni i tij. Në vend që të mbështetet kryesisht në koleksione ekzistuese, muzeu po krijon një koleksion të posaçëm për hapësirën e re.

Fokusi do të jetë te arti nga vitet 1960 deri në ditët e sotme, duke përfshirë pikturën, fotografinë, skulpturën, instalacionet dhe mediat e reja.

Një vëmendje e veçantë do t’u kushtohet artistëve nga Lindja e Mesme, Azia dhe Afrika e Veriut, si dhe nga rajone të tjera që historikisht kanë pasur përfaqësim më të kufizuar në institucionet e mëdha të artit në Perëndim.

Sipas Mariët Westermann, drejtoreshë dhe shefe ekzekutive e Solomon R. Guggenheim Foundation, synimi është jo vetëm prezantimi i veprave të reja, por edhe ofrimi i një këndvështrimi më të gjerë mbi historinë e artit bashkëkohor, duke përfshirë perspektiva dhe zëra nga kontinente të ndryshme.

Saadiyat, qendra e re kulturore e Abu Dhabit

Guggenheim Abu Dhabi do të jetë pjesë e Saadiyat Cultural District, një zonë që po shndërrohet me shpejtësi në një prej qendrave kulturore më të rëndësishme në botë.

Në të njëjtën hapësirë ndodhen Louvre Abu Dhabi, teamLab Phenomena Abu Dhabi, Zayed National Museum dhe Natural History Museum Abu Dhabi, ndërsa është në zhvillim edhe një qendër e re për artet e skenës, e projektuar gjithashtu nga Frank Gehry.

Me hapjen e Guggenheim Abu Dhabi, ishulli Saadiyat pritet të konsolidojë edhe më tej rolin e tij si një pikë takimi ndërkombëtare për artin, arkitekturën dhe kulturën./KultPlus.com

Aktori amerikan Brad Pitt është përfshirë në debatin për përdorimin e inteligjencës artificiale në industrinë e filmit, duke e cilësuar teknologjinë si një mjet që mund të ndihmojë në realizimin e produksioneve me buxhet të mesëm.

Në një intervistë për revistën Esquire, aktori fitues i Oscarit tha se ka “shumë kundërshtime” ndaj inteligjencës artificiale, por beson se ajo mund të jetë e dobishme për filma me buxhete nga 40 deri në 90 milionë dollarë, veçanërisht në krijimin e efekteve vizuale.

Pitt u shpreh më i rezervuar për përdorimin e IA-së për zëvendësimin e aktorëve, duke theksuar rëndësinë e njerëzve që qëndrojnë pas krijimit të një vepre artistike.

Aktori foli edhe për skanimet dixhitale të aktorëve, duke treguar se gjatë 20 viteve të fundit ka kërkuar që skanimet e tij të jenë në pronësi të tij dhe të shkatërrohen pas përdorimit.

Pitt e përshkroi përdorimin në rritje të inteligjencës artificiale në kinematografi si “një eksperiment shumë interesant”, duke nënvizuar se mënyra se si përdoret kjo teknologji do të jetë vendimtare për rezultatin përfundimtar./KultPlus.com

Dita e pestë e edicionit të 25-të të DokuFest solli një program të pasur me filma dokumentarë, diskutime profesionale, masterklasa dhe punëtori kreative, duke e kthyer sërish Prizrenin në një pikëtakim të kineastëve, artistëve dhe publikut.

Programi i ditës u fokusua në tema të ndryshme, nga mjedisi dhe historia e filmit dokumentar, te animacioni, shpërndarja ndërkombëtare dhe krijimtaria e autorëve të rinj.

Programi nisi me shfaqjen e dokumentarit “The Price of the Sun”, pjesë e programit Green Dox. Filmi trajton pasojat e fshehura të tranzicionit global energjetik dhe ngre çështje mbi drejtësinë klimatike, zhvillimin dhe koston njerëzore të progresit.

Gjatë ditës nisi edhe edicioni i parë i “In Conversation with National Competition Filmmakers”, seri bisedash që do të zhvillohet deri më 13 gusht. Takimet u mundësojnë publikut të bashkëbisedojë me regjisorët e Garës Kombëtare dhe të njihet më nga afër me procesin e tyre krijues.

Në Teatrin “Bekim Fehmiu”, programi International Short Dox solli filmat Chuuraa, Dragica, Danica, Duška / or…, kiss kiss bang bang dhe Normal Planet, ndërsa programi International Shorts prezantoi Tarik, Detach, It Lives Under the Snow dhe Habibi.

Në kuadër të Human Rights Dox u shfaq dokumentari The Phantom Pain of Rojava, i cili trajton pasojat afatgjata të konfliktit dhe qëndrueshmërinë e njerëzve që jetojnë me kujtimet e luftës.

Programi i mbrëmjes vazhdoi me An Incomplete Calendar, pjesë e International Feature Dox Competition, një reflektim mbi kohën, mungesën dhe marrëdhëniet njerëzore.

Ndërkohë, në DokuKino Plato u prezantua një tjetër seksion i Garës Kombëtare me filmat The Gelina of Ribnovo, Antimuseum, Keep Going, All Good dhe angel777, duke sjellë në ekran krijimtarinë dhe perspektivat e një brezi të ri kineastësh nga Kosova dhe rajoni.

Mark Cousins sjell një reflektim mbi historinë e dokumentarit

Një prej ngjarjeve kryesore të ditës ishte masterklasa “Remarkable Images in Documentary Cinema”, me regjisorin dhe historianin e filmit Mark Cousins, së bashku me Iris Elezin dhe Thomas Logorecin.

Diskutimi u përqendrua te imazhet që kanë ndikuar në zhvillimin e historisë së filmit dokumentar dhe te mënyra se si ato kanë formësuar gjuhën e kësaj kinemaje.

Biseda solli një këndvështrim kritik mbi mënyrat tradicionale të rrëfimit të historisë së filmit, duke vënë në pah larminë dhe pasurinë e dokumentarit në kontekste të ndryshme kulturore.

Si udhëton një film pas produksionit?

Një tjetër aktivitet i rëndësishëm ishte DokuTalk “Who Helps a Short Film Travel?”, i cili u fokusua në rrugëtimin e një filmi të shkurtër pasi përfundon procesin e produksionit.

Në diskutim morën pjesë Sonja Henrici, Yun-Hua Chen, Florian Fernandez dhe Wouter Jansen, ndërsa biseda u moderua nga Jing Haase. Panelistët trajtuan çështje si bashkëprodhimet, pitching-u, strategjitë e festivaleve, tregjet e filmit dhe shpërndarja ndërkombëtare.

DokuKids, hapësirë për krijuesit e rinj

Edhe programi DokuKids vazhdoi me punëtori interaktive për fëmijët, duke i afruar ata me botën e animacionit dhe tregimit vizual.

Fëmijët nga 10 deri në 14 vjeç morën pjesë në punëtorinë “Cut-Out Animation: Bring Stories to Life”, ndërsa grupmosha 6–10 vjeç eksploroi bazat e storyboard-it përmes punëtorisë “Practice Storyboarding: Turn Ideas into Images”.

Përmes këtyre aktiviteteve, pjesëmarrësit mësuan se një film mund të nisë nga një ide e thjeshtë dhe një vizatim, për t’u shndërruar më pas në një histori të animuar.

Me programin e pasur të ditës së pestë, DokuFest XXV vazhdon të ofrojë një hapësirë për takimin mes kineastëve, artistëve dhe publikut, duke sjellë në Prizren histori, perspektiva dhe mënyra të reja të të menduarit përmes kinemasë dokumentare./KultPlus.com

190 vjet më parë, në gushtin e vitit 1836, në Napoli doli nga shtypi kryevepra e Jeronim De Radës, “Këngët e Milosaos”, e konsideruar gjithashtu si kryevepra lirike e Rilindjes Kombëtare.

Këtë vepër të mirëfilltë artistike, De Rada e kishte përfunduar në tetor të vitit 1834, kohë kur i ka shkruar edhe parathënien. “Këngët e Milosaos” solli një frymë të re artistike e kombëtare. Përmes një rrëfimi lirik që ndërthur ndjenjën e pastër me detyrën kombëtare, shkrimtari arbëresh na njeh me historinë e dy të rinjve që sfidojnë ndasitë shoqërore për dashurinë e tyre.

Vepra ka për subjekt historinë e dashurisë së Milosaos, birit të sundimtarit të Shkodrës me Rinën, vajzë e varfër, bijë e Kollogresë, një dashuri e thjeshtë, me temë nga shekulli XV. Subjekti kryesor i kësaj vepre është i ngjashëm me dashurinë e autorit, e cila ishte e gjykuar të shuhet.

Në këtë vepër, dy të rinj, Milosao dhe Rina, kanë një dashuri të pastër pavarësisht dallimeve klasore. Edhe pse fati i tyre përfundon në tragjedi me vdekjen e vajzës dhe rënien e Milosaos në fushëbetejë, mesazhi i veprës mbetet i fuqishëm duke theksuar të drejtën për të qenë të barabartë në ndjenja dhe sakrificën e lartë për atdheun.

Vepra është ndërtuar si një roman lirik, ku lirizmi dhe epika bashkëjetojnë natyrshëm.

Në shekullin XIX, kur arbëreshët ishin bartës të gjuhës dhe kulturës shqiptare, duke e ruajtur dhe zhvilluar atë në mërgim, kjo vepër u bë një thirrje për mesazhin kombëtar dhe përkushtimin ndaj atdheut.

Vepra, e mbështetur mbi pasurinë shpirtërore të folklorit arbëresh, u vlerësua lart edhe nga Viktor Hygo, i cili e cilësoi si një “vepër të përkryer romantike”./Atsh/ KultPlus.com

Muzeu Historik Kombëtar ka nisur rubrikën e re “Historia e muzeologjisë shqiptare”, e cila synon të prezantojë për publikun historinë, pasuritë dhe larminë e muzeve në Shqipëri. Rubrika nis me Muzeun Kombëtar të Artit Mesjetar.

Muzeu u përurua më 26 prill 1980, fillimisht nën kupolën e katedrales “Burimi Jetëdhënës” në Korçë, ndërsa sot funksionon në një godinë moderne. Koleksioni i tij përmban 8,265 objekte, të cilat dëshmojnë trashëgiminë kulturore dhe artistike shqiptare ndër shekuj.

Pjesën kryesore të koleksionit e përbën arti ikonografik, me rreth 6,400 vepra që datojnë nga shekulli XII deri në shekullin XIX. Në koleksion ruhen vepra të periudhës bizantine, si dhe krijime të ikonografëve të njohur shqiptarë, ndër ta Onufri, Kostandin Jeromonaku, Kostandin Shpataraku dhe David Selenica, krahas veprave të mjeshtërve të tjerë nga Vithkuqi, Kolonja dhe Korça.

Muzeu disponon gjithashtu një laborator modern restaurimi, i cili shërben për konservimin dhe restaurimin e këtyre veprave me vlerë të jashtëzakonshme.

Vlera e koleksionit ka kaluar edhe kufijtë e Shqipërisë. Nga 13 qershori deri më 15 nëntor 2026, në Muzeun e Arteve të Bukura në Chambéry të Francës, është e hapur ekspozita “Ikonat e Shqipërisë, Thesaret e Muzeut Kombëtar të Artit Mesjetar”.

Ekspozita prezanton 49 ikona, të përzgjedhura nga shekujt XIV–XX, si dhe një katalog të përgatitur me kontributin e studiuesve shqiptarë dhe francezë, duke e vendosur trashëgiminë ikonografike shqiptare në vëmendjen e publikut ndërkombëtar./KultPlus.com

Shkrimtarët që me veprat e tyre kapërcyen kufijtë edhe kur vendi ishte i izoluar vijojnë të tërheqin interesin e lexuesve të huaj.

Jemi në shtëpinë muze Agolli – Kadare që është shndërruar në atraksion për turistët. Të dyja shtëpitë muze kanë mirëpritur mbi pesë mijë vizitorë në gjashtë muajt e parë të vitit, ndërsa gjatë verës është rritur numri i të huajve, që duke zgjedhur turizmin kulturor, kanë future në listë këtë institucion.

Francezët qëndrojnë në krye të listës së vizitorëve. Ata jo vetëm e njohin Kadarenë, por kanë lexuar veprën e tij dhe shprehin interes për të parë vendin ku shkrimtari ka jetuar dhe punuar.

“Kadareja është një shkrimtar jashtëzakonisht i njohur në Francë. Që kur isha i ri, lexoja Kadarenë dhe të shoh shtëpinë ku ai ka jetuar, është magjepsëse. Më pëlqen “Gjenerali i ushtrisë së vdekur” dhe pas kësaj vizite kam dëshirë ta rilexoj”.

“Jetoj në periferi të Parisit dhe kam vendosur ta vizitoj këtë muze në Tiranë sepse e dua shumë Ismail Kadarenë. Për mua, Kadareja është imazhi i diçkaje shumë misterioze… është një lloj fantazie që e kanë edhe shkrimtarë të tjerë, por mendoj se arti i Kadaresë qëndron në faktin se ai arrin të depërtojë shumë thellë përmes shkrimeve të tij. I dua të gjithë librat e tij, por më shumë në mendje më ka mbetur “Gjenerali i ushtrisë së vdekur”, që kur u përkthye në 1970 pati një sukses të madh”.

“E njoh Kadarenë por doja të dija më shumë për jetën e tij, më ka interesuar marrëdhënia e shkrimtarit me Enver Hoxhën, sepse pasi vizitova Shtëpinë e Gjetheve, për mua është një mister se si me gjithë këtë mbikëqyrje, ai mundi të mbijetonte dhe të kishte një marrëdhënie të mirë me diktatorin”.

Për adhuruesit e letërsisë, kjo vizitë pasi u krijon një lidhje më të drejtpërdrejtë me autorin dhe krijimtarinë e tij, ndërsa vlerësojnë autenticitetin e banesës ku janë ruajtur të gjitha objektet origjinale.

“Është hera e parë që vizitojmë Shqipërinë dhe për ne është shumë e rëndësishme të njohim jo vetëm vendin, peizazhin, por edhe kulturën dhe letërsinë e vendit që vizitojmë. Dje kam filluar të lexoj “Pallatin e Ëndrrave’”.

“Na ka befasuar shumë fakti që kishte dy hapësira me bibliotekë: hapësira sekrete ku ndodhemi tani, në dhomën e punës, dhe hapësira më publike, ku ai mund të priste njerëz pa pasur rrezik të tregonte librat që lexonte apo ndikimet që kishte nga shkrimtarë të tjerë të vendeve të tjera. Është interesante të shohësh se si një mendje e lirë mund të mbijetojë në një vend të mbyllur”.

Studiot Agolli Kadare gjithnjë e më shumë po përfshihen në guidat turistike, ndikuar edhe nga interesi i turistëve, ndërkohë që brenda vitit muzeu pritet të ofrojnë dhe audio guidë për vizitorët në gjashtë gjuhë të ndryshme./TemA

Me rastin e Ditës Ndërkombëtare të Rinisë, kryeministri në detyrë i Republikës së Kosovës, Albin Kurti, tha se të rinjtë dhe të rejat duhet të jenë në qendër të politikave dhe vendimmarrjes.

Në aktivitetin “Zëri yt, e ardhmja jonë”, Kurti theksoi se rreth 40 për qind e popullsisë së Kosovës përbëhet nga të rinj.

Ai tha se Qeveria ka ndërmarrë një sërë masash në arsim, punësim, kulturë dhe sport, me synim krijimin e mundësive më të mira për të rinjtë.

Sipas Kurtit, përmes sistemit dual të arsimit është synuar lidhja më e madhe mes arsimit profesional dhe tregut të punës, ndërsa në arsimin e lartë janë ofruar bursa dhe mbështetje financiare për mijëra studentë.

Ai përmendi edhe programin superpuna, përmes të cilit, sipas tij, janë punësuar më shumë se 23 mijë të rinj nga mosha 18 deri në 29 vjeç. Prej tyre, 51 për qind janë vajza dhe 49 për qind djem, ndërsa rreth 10,500 biznese kanë përfituar nga programi.

Kurti tha se potenciali i të rinjve po reflektohet edhe në sektorin e teknologjisë së informacionit dhe komunikimit, veçanërisht në eksportin e shërbimeve.

“Rininë e shohim edhe si të tashmen, meqenëse është një pjesë e madhe e çmuar e shoqërisë sonë”, tha Kurti.

Ai theksoi se mbështetja për të rinjtë duhet të vazhdojë edhe në kulturë dhe sport, ndërsa u bëri thirrje të rinjve që të komunikojnë me institucionet dhe të shprehin nevojat dhe kërkesat e tyre.

“Ne nuk i premtojmë rinisë, ne zotohemi dhe realizojmë tash dhe këtu për të”, deklaroi Kurti, duke i uruar të rinjtë me rastin e Ditës Ndërkombëtare të Rinisë.

Ministri në detyrë i Sportit dhe Rinisë, Blerim Gashani, ka thënë se të rinjtë duhet të kenë më shumë hapësirë për të shprehur idetë, shqetësimet dhe kërkesat e tyre, duke theksuar rëndësinë e përfshirjes së tyre në vendimmarrje.

Në Ditën Ndërkombëtare të Rinisë, Gashani tha se institucionet duhet jo vetëm t’u kërkojnë të rinjve të bëhen pjesë e proceseve, por edhe t’u krijojnë mundësi konkrete për angazhim.

Ai bëri të ditur se këtë vit Dita Ndërkombëtare e Rinisë po shënohet përmes iniciativës “Zëri yt, e ardhmja jonë”, përmes së cilës të rinjtë do të pyeten se çfarë dëshirojnë të arrijnë, çfarë i pengon dhe çfarë mbështetjeje u nevojitet.

Sipas Gashanit, pas statistikave për punësimin, arsimin, mobilitetin dhe mirëqenien e të rinjve qëndrojnë njerëz me ëndrra, ambicie dhe sfida konkrete.

“Përgjegjësia jonë si institucione është jo vetëm t’u themi të rinjve ‘bëhuni pjesë’, por t’u krijojmë hapësirën dhe mundësitë që realisht ata të bëhen pjesë”, u shpreh ai.

Gashani përmendi edhe iniciativat për mobilitetin e të rinjve, duke veçuar Kartën Rinore Evropiane dhe Kosovo Generation Unlimited. Ai foli gjithashtu për avancimin e platformës së vullnetarizmit në kuadër të përgatitjeve për Lojërat Mesdhetare “Prishtina 2030”.

Sipas tij, vullnetarizmi duhet të njihet dhe të certifikohet, në mënyrë që përvoja e fituar nga të rinjtë të ketë vlerë edhe në rrugëtimin e tyre profesional.“Politika për rininë është përgjegjësi e jona e përbashkët”, shtoi Gashani./Rtk/KultPlus.com

Këngëtarja amerikane e pop-it, Ariana Grande, ka arritur për herë të parë në vendin e parë të renditjes së albumeve më të dëgjuara në Gjermani, me albumin e saj të ri, “petal”.

Sipas “GfK Entertainment”, organizatës që përpilon renditjet zyrtare të muzikës në Gjermani, ky është suksesi i parë i Grande-s në krye të kësaj liste. Albumi i saj i tetë u publikua javën e kaluar dhe përfshin edhe këngën “hate that i made you love me”.

Pak pas publikimit të albumit, u bë e ditur se Grande planifikon të tërhiqet për një periudhë të pacaktuar nga aktivitetet publike, pas përfundimit të turneut të saj. Menaxhmenti i këngëtares deklaroi për revistën amerikane “People” se ajo do të marrë një pushim pas muajsh të tërë në qendër të vëmendjes dhe përballjes me kritikat e vazhdueshme publike.

Kjo ka rikthyer edhe debatin e vazhdueshëm prej vitesh rreth paraqitjes fizike të këngëtares.

Grande është aktualisht në turne për promovimin e albumit të saj të vitit 2024, “Eternal Sunshine”. Ky album është rikthyer në listën gjermane të 100 albumeve më të dëgjuara, duke u renditur në vendin e 53-të, ndërsa “Dangerous Woman” ndodhet në vendin e 30-të.

Në listën gjermane të këngëve më të dëgjuara, vendi i parë mbetet i pandryshuar. Kënga e Kupës së Botës, “Dai Dai”, e interpretuar nga Shakira dhe Burna Boy, vazhdon të kryesojë renditjen për të gjashtën javë radhazi./KultPlus.com

Posta e Kosovës ka lëshuar sot në qarkullim emisionin e ri të pullave postare me titull “Shpella e Radavcit”, kushtuar një prej monumenteve më të veçanta të trashëgimisë natyrore të Kosovës.

E mbrojtur si monument natyror që nga viti 1983, Shpella e Radavcit, së bashku me Burimin e Drinit të Bardhë, shtrihet në një sipërfaqe prej 89.94 hektarësh dhe përbën një nga komplekset më të veçanta natyrore të vendit.

E vendosur pranë fshatit Radavc, rreth 11 kilometra nga Peja, në pjesën verilindore të Bjeshkëve të Nemuna, shpella është një prej destinacioneve të rëndësishme të turizmit natyror në Kosovë.

Përmes këtij emisioni filatelik, Posta e Kosovës synon të promovojë dhe dokumentojë vlerat natyrore të vendit, duke i sjellë ato përmes filatelisë në vëmendjen e publikut vendor dhe ndërkombëtar.

Pullat postare, përveç funksionit të tyre në komunikimin postar, shërbejnë edhe si një mënyrë për të ruajtur dhe promovuar trashëgiminë, historinë, kulturën dhe bukuritë natyrore të Kosovës.

Posta e Kosovës ka ftuar koleksionistët, institucionet, bizneset dhe qytetarët që ta bëjnë pjesë të koleksioneve të tyre këtë emision të veçantë, kushtuar një prej monumenteve më të çmuara natyrore të Kosovës./KultPlus.com

Thomas Mann, një nga figurat më të rëndësishme të letërsisë gjermane të shekullit XX, lindi më 6 qershor 1875 në Lübeck të Gjermanisë dhe vdiq më 12 gusht 1955 në Cyrih të Zvicrës, në moshën 80-vjeçare.

Mann u nderua me Çmimin Nobel për Letërsi në vitin 1929, kryesisht për romanin e tij të famshëm “Buddenbrooks”, i cili me kalimin e viteve u njoh gjithnjë e më shumë si një prej veprave klasike të letërsisë bashkëkohore.

Komiteti Nobel e vlerësoi atë “kryesisht për romanin e tij të madh, Buddenbrooks, i cili ka fituar vazhdimisht njohje si një nga veprat klasike të letërsisë bashkëkohore”.

Thomas Mann vinte nga një familje tregtarësh në Lübeck. Si i biri i një tregtari, ai pritej të merrte drejtimin e biznesit familjar të tregtimit të drithërave, por, ashtu si vëllai i tij më i madh Heinrich Mann, zgjodhi t’i përkushtohej letërsisë.

Në vitin 1905 u martua me Katia Pringsheim, me të cilën pati gjashtë fëmijë. Tre prej tyre u bënë gjithashtu shkrimtarë.

Vepra që i solli famën e madhe ishte “Buddenbrooks”, botuar në vitin 1901. Romani, i cili në gjermanisht mbante nëntitullin “Rënia e një familjeje”, rrëfen historinë e një familjeje tregtarësh në Gjermaninë veriore dhe ishte pjesërisht i frymëzuar nga prejardhja familjare e vetë Mann-it.

Përmes historisë së familjes Buddenbrook, autori përshkruan ndryshimet shoqërore, konfliktet mes brezave, rënien ekonomike dhe humbjen graduale të pozitës së një familjeje të pasur tregtare.

“Mali magjik” dhe veprat e tjera

Përveç “Buddenbrooks”, një prej veprave më të njohura të Thomas Mann është edhe “Mali magjik” (The Magic Mountain), një roman që ndërthur filozofinë, politikën, sëmundjen, dashurinë dhe përplasjen mes ideve të ndryshme shoqërore e kulturore të Evropës.

Mann la pas një krijimtari të gjerë me romane, novela dhe tregime, duke u shndërruar në një prej zërave më të rëndësishëm të letërsisë gjermane.

Kundërshtar i nazizmit dhe vitet në mërgim

Thomas Mann ishte kundërshtar i nazizmit dhe qëndrimet e tij politike e detyruan familjen të largohej nga Gjermania gjatë viteve 1930 dhe 1940.

Vitet e mërgimit u bënë një periudhë e rëndësishme e jetës dhe krijimtarisë së tij. Mann jetoi jashtë Gjermanisë për një pjesë të madhe të viteve të fundit të jetës, ndërsa më vonë u vendos pranë Cyrihut në Zvicër.

Thomas Mann mbetet një prej autorëve më të rëndësishëm të letërsisë gjermane dhe evropiane. “Buddenbrooks” dhe “Mali magjik” konsiderohen ndër veprat e tij më të njohura, ndërsa çmimi Nobel i vitit 1929 konsolidoi vendin e tij në letërsinë botërore.

Mann u nda nga jeta më 12 gusht 1955, në Cyrih të Zvicrës, duke lënë pas një trashëgimi letrare që vazhdon të lexohet dhe studiohet edhe sot./KultPlus.com

Nata e 12 gushtit pritet të sjellë një nga spektaklet më të bukura astronomike të verës: reshjen e meteorëve Perseidë. Ky fenomen, i njohur për numrin e madh të “yjeve që bien”, mund të vëzhgohet edhe me sy të lirë.

Kulmi i shiut të meteorëve ndodh natën mes datave 12 dhe 13 gusht. Për Tiranën, këtë vit kushtet do të jenë veçanërisht të mira sepse Hëna e re nuk do ta ndriçojë qiellin fort dhe ata që do të jenë larg dritave të qytetit do të shohin më shumë “yje që bien”.

Nuk nevojitet teleskop apo pajisje e veçantë për ta shijuar këtë fenomen. Mjafton të gjeni një vend të errët, të shikoni drejt qiellit dhe t’u jepni syve rreth 20–30 minuta për t’u përshtatur me errësirën.

Koha më e mirë per vrojtim është pas mesnate, sidomos rreth 02:00–05:00, para agimit.

Perseidët krijohen kur Toka kalon përmes gjurmës së grimcave të lëna pas nga kometa 109P/Swift-Tuttle. Kur këto grimca hyjnë në atmosferën e Tokës me shpejtësi shumë të madhe, digjen dhe krijojnë vijat e ndritshme që shohim në qiell si meteorë./atsh

Regjisori dhe aktori fitues i çmimit Oscar, Taika Waititi, do të jetë nikoqir i gala-mbrëmjes së amfAR Venezia, e cila do të zhvillohet më 6 shtator në kompleksin luksoz Molino Stucky, në kuadër të Festivalit të Filmit në Venecia.

Në këtë ngjarje humanitare do të performojë edhe këngëtarja shqiptare me famë ndërkombëtare, Bebe Rexha, ndërsa artistja e njohur e artit konceptual dhe performativ, Marina Abramović, do të nderohet me çmimin “Award of Inspiration”.

Rexha do të ngjitet në skenë pas publikimit të albumit të saj të fundit, “Dirty Blonde”, ndërsa mbrëmja synon mbledhjen e fondeve dhe rritjen e ndërgjegjësimit për kërkimet dhe luftën kundër AIDS-it.

“Jemi jashtëzakonisht të lumtur që Taika Waititi do të jetë me ne në Venecia si nikoqir i këtij eventi”, deklaroi CEO i amfAR, Kyle Clifford. Ai e cilësoi Waititin një mbështetës të qëndrueshëm të luftës kundër AIDS-it dhe të punës së amfAR-it, duke theksuar angazhimin e tij ndaj shëndetit global dhe komuniteteve vulnerabël.

Waititi nuk është i panjohur me gala-mbrëmjen e amfAR në Venecia. Në vitin 2023, ai mori pjesë në event së bashku me bashkëshorten e tij, këngëtaren Rita Ora.

Angazhimi i Waititit në Venecia nuk do të kufizohet vetëm te roli i nikoqirit. Ai është pjesë e kastit të filmit “Place to Be”, me regji të Kornél Mundruczó, ku interpreton krahas Ellen Burstyn dhe Murray Bartlett. Filmi është pjesë e përzgjedhjes zyrtare të Festivalit të Filmit në Venecia.

Ndërkohë, Waititi pritet të jetë në qendër të vëmendjes edhe për filmin e tij të ardhshëm, “Klara and the Sun”, i cili pritet të publikohet më 23 tetor dhe ku luajnë Jenna Ortega, Aran Murphy, Mia Tharia, Amy Adams, Simon Baker dhe Natasha Lyonne.

Gala e amfAR do të përfshijë kokteje, një darkë gala me veshje elegante dhe një ankand të drejtpërdrejtë me vepra arti bashkëkohor dhe përvoja të veçanta.

Abramović i bashkohet një liste të gjatë personalitetesh të nderuara ndër vite nga amfAR, mes tyre Antonio Banderas, Richard Gere, Ava DuVernay, Ferzan Özpetek, Achille Boroli, Mohammed Al Turki dhe Julian Schnabel.

Ngjarja do të zhvillohet gjatë Festivalit të Filmit në Venecia dhe do të shërbejë për mbledhjen e fondeve në mbështetje të kërkimeve dhe përpjekjeve globale për luftimin e AIDS-it./KultPlus.com

Me rastin e Ditës Ndërkombëtare të Rinisë, Ministria e Sportit dhe Rinisë, në bashkëpunim me Kartën Rinore Evropiane në Kosovë, do të organizojë aktivitetin “Zëri yt, e ardhmja jonë”.

Aktiviteti i dedikohet të rinjve në Kosovë dhe synon të vërë në fokus aspiratat, sfidat dhe mundësitë e tyre, si dhe rëndësinë e përfshirjes së zërit të rinisë në proceset që ndikojnë në të ardhmen e vendit.

Ngjarja do të mbahet sot, më 12 gusht, duke filluar nga ora 10:00, në Sheshin “Nënë Tereza” në Prishtinë, në hapësirën para Ministrisë së Sportit dhe Rinisë, përcjell KultPlus.

Përmes këtij aktiviteti, organizatorët synojnë të promovojnë pjesëmarrjen aktive të të rinjve dhe të krijojnë një hapësirë ku ata mund të shprehin nevojat, idetë dhe perspektivat e tyre për të ardhmen.

Dita Ndërkombëtare e Rinisë shënohet çdo vit më 12 gusht dhe shërben si një mundësi për të vënë në pah rolin e të rinjve në zhvillimin shoqëror, ekonomik dhe kulturor, si dhe për të nxitur përfshirjen e tyre në proceset vendimmarrëse.

Aktiviteti “Zëri yt, e ardhmja jonë” synon të përcjellë mesazhin se zëri dhe pjesëmarrja e të rinjve janë thelbësore për ndërtimin e së ardhmes së Kosovës./KultPlus.com

Poezi nga Migjeni

Pak dritë! Pak dritë! Pak dritë, o shok, o vlla. 
Të lutem, pak dritë në kët natë kur shpirti vuen, 
kur të dhemb e s’di ç’të dhemb, e syni gjum nuk ka, 
urren nuk din ç’urren, don e s’din se ç’don. 
Pak dritë! 0 burrë! 0 hero’ ngado që të jesh. … 
Burrë që shkatrron edhe që ndërton sërish! 
Pak dritë vetëm, të lutem, mshirë të kesh, 
se do çmendem në kët natë pa gjumë dhe pa pishë. 
Oh! ta kisha pishën të madhe edhe të ndezun! 
Me flakën e pishës në qiellin e ksaj nate 
ta shkruejshe kushtrimin… Ehu Burrë i tretun 
Do ta shifsha vallen tande në majë të një shpate. 
Porpishë nuk karn e vetëmjanë burrat, shokët… 
Dergjem n’errsin pa gjumë dhe pa dritë… 
Askush s’më ndigjon, çirren kot më kot… 
Hesht more, hesht! por qindro, o shpirt. 
Gjeli këndon dhe thotë se asht afër drita 
– Gjel, rren a s’rren? cila asht fjala ejote? 
Kur ti këndon thonë se asht afer drita… 
Por un s’besoj sonte në Çalët e ksaj bote. 
Hiqmuni qafe, mendimet 
Ojastëk ty të rroki, të përqafoj si shpëtimin, 
më fal atë që due: gjumin dhe andm’min 
e dy buzve që pëshpërisin ngushllimin./KultPlus.com

Revista prestigjioze amerikane “Forbes” ka publikuar një artikull për vendet më të mira në botë për të kaluar vitet e pensionit, ku përfshihet edhe Shqipëria.

Sipas “Forbes”, Shqipëria është një nga destinacionet më tërheqëse për pensionistët, falë kostos së ulët të jetesës, klimës mesdhetare dhe peizazheve të saj.

Revista veçon gjithashtu kujdesin shëndetësor me kosto të përballueshme, nivelin e ulët të kriminalitetit dhe procedurat relativisht të thjeshta për marrjen e lejes së qëndrimit.

“Vendi i fundit komunist që ra në Evropën Lindore, Shqipëria është tani anëtare e NATO-s. Ajo shtrihet në anën lindore të Detit Adriatik përballë Italisë. E vetëshpallura Toka e Shqiponjave ka një klimë mesdhetare, plazhe dhe male piktoreske, dhe një kosto jetese sa gjysma e mesatares amerikane”, thuhet në artikull.

“Krimi është i ulët dhe qeveria është mjaft e qëndrueshme. Kujdesi shëndetësor është i lirë sipas standardeve amerikane, i përshtatshëm dhe po përmirësohet, por disa pacientë ende preferojnë të përdorin specialistë në Itali ose Londër. Sigurimi shëndetësor privat është i domosdoshëm”, vijon artikulli.

“Forbes” thekson se anglishtja flitet gjerësisht, veçanërisht nga të rinjtë, megjithëse gjuha shqipe mund të jetë sfiduese për të huajt.

Revista përmend edhe disa sfida për pensionistët amerikanë, ndër to mungesën e një marrëveshjeje tatimore mes Shqipërisë dhe SHBA-së për shmangien e tatimit të dyfishtë, si dhe faktin se udhëtimet ajrore drejt Shteteve të Bashkuara zakonisht kërkojnë të paktën një ndalesë.

“Një pensionist amerikan mund të qëndrojë në vend si ‘turist’ për një vit të plotë, shumë kohë për të punuar për të fituar leje më të gjata”, thuhet në artikull.

“Forbes” evidenton Tiranën, Durrësin, Sarandën dhe Vlorën si disa nga qytetet më të preferuara shqiptare për të jetuar.

Përveç Shqipërisë, në listën e “Forbes” të vendeve ideale për të kaluar vitet e pensionit përfshihen edhe Argjentina, Austria, Kanadaja, Kolumbia, Kosta Rika, Qiproja, Franca, Irlanda, Greqia, Italia, Malta, Mali i Zi dhe Portugalia./KultPlus.com

The Weeknd ka hequr dorë nga ideja për të lënë pas emrin artistik me të cilin është bërë i famshëm në mbarë botën. Këngëtari kanadez, emri i vërtetë i të cilit është Abel Tesfaye, kishte lënë më herët të hapur mundësinë që të vazhdonte karrierën me emrin e tij, por tashmë duket se ka ndryshuar mendje, bën të ditur Entertainment Weekly.

Gjatë koncertit të tij në Stokholm, më 8 gusht, në kuadër të turneut “After Hours Til Dawn”, 36-vjeçari foli për këtë vendim para fansave.

“Provova pak të përfundoja rrugëtimin tim si The Weeknd dhe nuk më pëlqen mënyra se si ndihem”, tha ai, sipas një videoje të publikuar nga një fans. Më pas shtoi: “Do të jem gjithmonë këtu me ju”.

Deklarata e fundit vjen disa vite pasi këngëtari kishte nisur të mendonte publikisht për një ndryshim të rëndësishëm në karrierë. Në vitin 2022, gjatë një bisede online me fansat, The Weeknd kishte thënë se po mendonte të ndryshonte emrin artistik në “Abel”, duke marrë si shembull Kanye West, i cili kishte ndryshuar emrin e tij në Ye.

“Ndihem sikur në këtë pikë duhet ta ndryshoj emrin tim artistik në ABEL”, ishte shprehur ai në atë kohë. Madje, këngëtari kishte lënë të kuptohej se mund ta ndryshonte ligjërisht emrin, duke e mbajtur vetëm “Abel”, pa mbiemër, siç kanë bërë artistë të njohur si Madonna, Cher dhe Prince.

Në maj të vitit 2023, The Weeknd e kishte çuar edhe më tej këtë ide, duke deklaruar se albumi i ardhshëm mund të ishte i fundit i tij si The Weeknd.

“Albumi me të cilin po punoj tani është ndoshta dalja ime e fundit e madhe si The Weeknd”, kishte thënë ai për W Magazine.

Megjithatë, duket se artisti nuk është ende gati t’i japë fund epokës së The Weeknd. Për momentin, ai do të vazhdojë të performojë dhe të krijojë muzikë me emrin që e shndërroi në një prej yjeve më të mëdhenj të muzikës në botë./KultPlus.com

Filmi i parë artistik i prodhuar nga Princ Harry dhe Meghan Markle ka regjistruar një debutim zhgënjyes në kinematë amerikane, duke arkëtuar më pak se 260 mijë paund gjatë fundjavës së parë të shfaqjes.

Duka dhe Dukesha e Sussex-it janë producentët e dokumentarit “Cookie Queens”, një histori që trajton rritjen dhe pjekurinë e vajzave amerikane përmes përvojës së Girl Scouts dhe përpjekjeve të tyre për të mbledhur para duke shitur biskota.

Filmi u shfaq gjatë fundjavës në 446 kinema në SHBA, por sipas të dhënave të para nuk arriti të renditej mes dhjetë filmave më të ndjekur. Madje, në arkëtime u mposht edhe nga një përmbledhje videosh me macet më të famshme të internetit.

Sipas Box Office Mojo, çdo shfaqje e “Cookie Queens” arkëtoi mesatarisht rreth 600 paund./KultPlus.com

Poezi nga Havzi Nela

Kur të mësoni se kam vdekë, 
Kur të thoni: “Ndjesë pastë!” 
A e dini se çfarë kam hjekë 
Unë, poeti zemërzjarrtë? 

Kur të pyesni: “Ku e ka vorrin?” 
Kur t’kërkoni me ma gjetë. 
Thoni: “Ai urreu mizorin”. 
Thoni: “Dheu s’ka me e tretë”. 

Thoni: “Ai e deshi jetën, 
Jeta n’vuetje e dërmoi”. 
Thoni se ka mbrojtë të drejtën, 
Grusht tiranësh nuk duroi. 

Thoni: “Desh, kërkoi lirinë, 
Si skifter në fluturim, 
Provoi prangat, t’errtë qelinë, 
Për të mjerët lëshoi kushtrim”. 

Thoni: “Dritë ai kërkoi, 
E vetë dritë nuk pa me sy” 
Thoni: “Për njerëzinë këndoi, 
E për vete mbajti zi”. 

Thoni se e qërroi terri 
Thoni: “Dielli nuk u ngrohu”. 
Thoni se e trishtoi tmerri 
E të shtypunit i tha: “Çohu!” 

Kur të vijë, të çelë pranvera, 
Kur bilbili nis me këndue. 
Mbi vorr tim me gur’e ferra, 
Nji tufë lule me ma lëshue. 

Prekni vorrin, mos ngurroni, 
Kush ka lindë, ai ka me vdekë, 
Veten ju kur t’a ngushëlloni, 
Thoni:”Gjallë kurkush s’ka mbetë!”/KultPlus.com

Kinematografia shqiptare është e pranishme në edicionin e sivjetshëm të festivalit ndërkombëtar DokuFest në Prizren, i cili këtë vit shënon 25-vjetorin e themelimit.

Në kuadër të platformës profesionale Short Film Forum, Shqipëria përfaqësohet me dy projekte kinematografike, të cilat sjellin në fokus histori njerëzore me ngarkesë të fortë artistike, tematike dhe emocionale. Pjesëmarrja vjen edhe në bazë të memorandumit të bashkëpunimit të nënshkruar mes Qendrës Kombëtare të Kinematografisë (QKK) dhe DokuFest, duke krijuar një tjetër hapësirë të rëndësishme për promovimin dhe zhvillimin e projekteve shqiptare në skenën rajonale.

Një prej projekteve përfaqësuese është filmi “Korridoret e Pritjes” (Corridors of Hope and Fear), me regji të Adrian Gurit dhe producentë Ajola Daja dhe Adrian Guri, nga AR Production dhe AM-Production.

Filmi, i zhanrit dramë, zhvillohet në korridoret e një spitali pediatrik dhe rrëfen historinë e dy nënave që përballen me ankthin, pasigurinë dhe pritjen e gjatë gjatë trajtimit mjekësor të fëmijëve të tyre. I frymëzuar nga ngjarje reale, projekti prek me delikatesë temat e prindërimit, brishtësisë njerëzore dhe frikës nga humbja, duke u ndalur te lidhjet njerëzore në një prej momenteve më të vështira të jetës.

Projekti i dytë është “Silent Return”, me regji të Dionis Priftit dhe producent Genc Përmeti, nga Ska-Ndal Productions.

Ngjarjet e filmit vendosen në Shqipërinë komuniste të vitit 1986 dhe ndjekin historinë e Nestit, i cili merr një leje të rrallë për të udhëtuar drejt Greqisë. Përballja me një realitet të panjohur dhe me frymën e lirisë jashtë kufijve ndryshon mënyrën se si ai e sheh botën. Por kthimi në Shqipëri shoqërohet me kontrolle absurde në kufi, censurë dhe konfiskimin e çdo gjurme që lidhet me botën e jashtme.

Përmes kësaj historie, “Silent Return” eksploron frikën, survejimin dhe kontrollin e regjimit komunist, si dhe detyrimin për të jetuar në heshtje nën një sistem që kufizonte jo vetëm lëvizjen, por edhe kujtesën dhe përvojën personale.

Pjesëmarrja e dy projekteve shqiptare në Short Film Forum të DokuFest përbën një mundësi të rëndësishme për kineastët shqiptarë, duke i vendosur projektet e tyre përballë profesionistëve dhe zhvillimeve të skenës së filmit në rajon e më gjerë./atsh/KultPlus.com

Pirpirija është një nga elementet më karakteristike të veshjes tradicionale të grave në Gjirokastër, ndërsa qëndisja e saj përfaqëson një traditë të veçantë artizanale të qytetit.

Pirpirija ishte një veshje e sipërme, pa mëngë, e punuar zakonisht me stof të errët, e ngushtë në bel dhe e zbukuruar me qëndisje të shumta. Ajo mbulonte rreth tre të katërtat e kostumit tradicional të gruas gjirokastrite dhe ishte pjesa më e kushtueshme e veshjes.

Kryebashkiaku i Gjirokastrës, Flamur Golemi, solli shembullin e Elida Zhulatit e cila vazhdon të realizojë punime të tilla që mbajnë brenda një copëz historie, art dhe kujtime nga Gjirokastra.

“Pirpirija është një kujtim i bukur për ta marrë me vete nga Gjirokastra”, u shpreh Golemi.

Një veçori shumë e rëndësishme e prirpirisë ishte përdorimi i fijeve të arta, me të cilat krijoheshin motive të ndërlikuara, sidomos degëzime dhe ornamente dekorative. Punimi kërkonte shumë durim dhe mjeshtëri dhe ndonjëherë mund të kërkonte disa vite për t’u realizuar dhe tradicionalisht qëndisej edhe nga burra të specializuar./atsh/KultPlus.com