Pas më shumë se një dekade, festivali “Big Burns Supper” në Dumfries të Skocisë nuk do të vazhdojë më në formatin e tij të mëparshëm. Në vend të tij, organizatorët kanë prezantuar një program të ri treditor dimëror, i cili synon të bashkojë komunitetin përmes muzikës, instalacioneve të dritës dhe aktiviteteve artistike.

Festivali i ri, i organizuar nga Dumfries and Galloway Carnival, do të mbahet nga 29 deri më 31 janar 2027 dhe të gjitha aktivitetet do të jenë falas. Programi përfshin instalacione ndriçimi, koncerte, performanca të artistëve dhe qindra pjesëmarrës nga komuniteti lokal.

Projekti vjen pas përfundimit të formatit tradicional të “Big Burns Supper”, një ngjarje kulturore që nisi në vitin 2012 dhe brenda pak vitesh u shndërrua në një prej festivaleve më të rëndësishme të rajonit. Edicioni i parë përfshinte rreth 80 aktivitete në 40 hapësira të ndryshme, duke ndërthurur muzikën, vallëzimin, komedinë, teatrin dhe artin.

Gjatë viteve, festivali mirëpriti emra të njohur të muzikës, përfshirë Nina Nesbitt, The Undertones, Black Grape dhe Bay City Rollers. Nga një ngjarje disa ditore, ai u zgjerua në një festival nëntëditor, ndërsa një prej elementeve më karakteristike të tij ishte hapësira e njohur si “Spiegeltent”, e cila shndërrohej në një pikë takimi për artistët dhe publikun.

Megjithatë, pas pandemisë COVID-19, festivali hasi vështirësi në rikthimin e tij. Në vitin 2024, ai u anulua pasi organizatorët nuk arritën të siguronin financim nga EventScotland. Edhe pse më vonë u rikthye, në fillim të këtij viti u konfirmua se formati tradicional nuk do të vazhdonte më.

Producenti ekzekutiv, Graham Main, ka pranuar se modeli i mëparshëm nuk kishte qenë financiarisht i qëndrueshëm, pavarësisht ofertës së pasur kulturore që i ofronte publikut.

“Edhe para pandemisë, publiku mund të përjetonte kulturë të nivelit botëror, por ne ishim të sinqertë se festivali asnjëherë nuk arrinte të mbulonte plotësisht shpenzimet”, ka deklaruar Main për BBC Scotland News.

Sipas tij, formati i ri është konceptuar duke marrë parasysh edhe vështirësitë ekonomike të qytetarëve, veçanërisht pas periudhës së shpenzimeve të festave të fundvitit. Për këtë arsye, organizatorët kanë vendosur që aktivitetet të jenë pa pagesë, duke e vënë theksin te bashkimi dhe ndërveprimi shoqëror.

Një pjesë e rëndësishme e programit do të zhvillohet në hapësirat e zbrazëta tregtare dhe ndërtesat e braktisura të qendrës së qytetit. Përmes projektit “Northern Lights”, këto ambiente do të shndërrohen në hapësira artistike me instalacione ndriçimi, duke u dhënë një funksion të ri ndërtesave që aktualisht nuk përdoren.

Programi do të përfshijë gjithashtu një fshat dimëror në qendër të qytetit, tregtarë ambulantë dhe tri ditë me muzikë live. Ndërkaq, parada që këtë vit mblodhi mijëra njerëz do të rikthehet në vitin 2027, me fenerë të punuar nga komunitetet në jugperëndim të Skocisë.

Organizatorët synojnë që përmes këtij formati të ruajnë energjinë dhe atmosferën festive që e karakterizonte “Big Burns Supper”, por duke e përshtatur atë me mundësitë dhe nevojat e komunitetit.

Kështu, edhe pse festivali që për më shumë se një dekadë solli artistë ndërkombëtarë në Dumfries po i jep fund formatit të tij të mëparshëm, qyteti po përgatitet për një ngjarje të re që e vendos në qendër kulturën, hapësirat publike dhe bashkimin e njerëzve./KultPlus.com

Orkestra Simfonike e Radio Televizionit Shqiptar do të mbajë më 13 nëntor një koncert të veçantë muzikor, nën drejtimin e dirigjentit Artan Liçaj.

Në këtë mbrëmje do të interpretojnë edhe solistët Lorenc Radovani në violinë dhe Fatma Spahiu në piano.

Programi artistik përfshin vepra të kompozitorëve Gara Garayev dhe Felix Mendelssohn Bartholdy, si dhe premierën “Echoes of Spring” nga Shpëtim Saraçi.

Koncerti do të mbahet në orën 19:00, në sallën “Ferdinand Deda”, duke i ofruar publikut një mbrëmje me muzikë klasike dhe interpretime artistike të veçanta./KultPlus.com

Shkruan: Fjodor Dostojevski

“Dhe pastaj pyet veten ku janë ëndrrat e tua. Dhe duke tundur kokën thua: Sa shpejt ikin vitet! Përsëri pyet veten: Ç’bëre me vitet e tua?
Ku e varrose kohën tënde më të mirë?
Ke jetuar apo jo? Shiko i thua vetes, shiko se si bën ftohtë në këtë botë.
Do të kalojnë të tjerë vite, dhe pastaj do të vijë vetmia e errët, do të vijë me shkop pleqëria e dridhur, e pastaj brenga dhe përmbysja.
Do të zverdhet bota fantastike, do të mërdhijë, do të treten ëndrrat tuaja dhe do të bien siç bien gjethet e verdha nga drurët…”/KultPlus.com

Një projekt filmik i viteve ’30, i konceptuar për të paralajmëruar botën për rrezikun e nazizmit dhe ngritjen e Adolf Hitlerit, vjen në qendër të dokumentarit të ri “The Mad Dog of Europe”, me regji të regjisores britaniko-saudite Rubika Shah.

Dokumentari, i realizuar në bashkëprodhim mes Francës dhe Gjermanisë, me kohëzgjatje prej 83 minutash, rrëfen historinë e një filmi që nuk arriti kurrë të realizohej, pavarësisht se skenari i tij ishte shkruar që në vitin 1933 nga Herman J. Mankiewicz, një prej skenaristëve të njohur të Hollywoodit, i cili më vonë fitoi çmimin Oscar për skenarin origjinal të filmit “Citizen Kane”, së bashku me Orson Welles.

Në atë kohë, Mankiewicz synonte të dëshmonte se mund të shkruante përtej historive të lehta argëtuese. I frymëzuar nga zhvillimet politike në Gjermaninë naziste, ai konceptoi një histori që trajtonte fatin e dy familjeve, njërës hebreje dhe tjetrës katolike, në një shoqëri që po përfshihej gjithnjë e më shumë nga fashizmi. Përmes saj, ai synonte të ndikonte në klimën politike dhe të paralajmëronte për pasojat e regjimit të Hitlerit.

Megjithatë, realizimi i projektit u përball me pengesa të shumta. Mankiewicz dhe producenti Sam Jaffe fillimisht kërkuan mbështetjen e studios së njohur MGM, e drejtuar në atë kohë nga Louis B. Mayer. Por ky i fundit nuk ishte i gatshëm të merrte përsipër rreziqet financiare të një filmi të tillë, veçanërisht për shkak të rëndësisë që tregu gjerman kishte për industrinë amerikane të filmit.

Dokumentari i Rubika Shah ndriçon gjithashtu ndikimin që Gjermania naziste ushtronte mbi studiot amerikane të filmit gjatë viteve ’30. Në vitin 1933, diplomati gjerman Georg Gyssling u dërgua në Los Angeles si konsull, me detyrën për të mbikëqyrur aktivitetet e Hollywoodit dhe për të ndikuar në mënyrën se si paraqitej Gjermania në prodhimet filmike amerikane.

Për të shmangur ndalimin e filmave në tregun gjerman, disa studio filluan t’ia dorëzonin paraprakisht skenarët konsullit, i cili kërkonte ndryshime në përmbajtjen e tyre. Ndër studiot që përshtatën skenarët sipas kërkesave gjermane ishin Paramount, MGM dhe Twentieth Century Fox, ndërsa Warner Brothers refuzoi të ndiqte këtë praktikë.

Filmi dokumentar trajton edhe antisemitizmin që ekzistonte në vetë industrinë amerikane të filmit. Përtej ndikimit të regjimit nazist, vendimmarrjet e disa drejtuesve të studios ndikoheshin nga interesat ekonomike, paragjykimet dhe frika nga humbja e tregut ndërkombëtar.

Në këtë klimë, organizata të ndryshme hebraike në Shtetet e Bashkuara kishin frikë se prodhimi i filmave kundër nazizmit mund të nxiste hakmarrje edhe më të ashpra të Hitlerit ndaj hebrenjve që vazhdonin të jetonin në Gjermani. Ndërkohë, Kodi Hays, sistemi i vetëcensurës në Hollywood, kërkonte që vendet e huaja të trajtoheshin me respekt në produksionet filmike.

Dokumentari sjell në vëmendje edhe praninë e grupeve fashiste, naziste dhe raciste në Los Angeles, përfshirë mbështetësit e organizatës “Silver Shirts”, anëtarët e Ku Klux Klanit dhe Ligën Gjermano-Amerikane, e cila organizonte shfaqje të filmave propagandistikë gjermanë. Në anën tjetër, Lidhja Kundër Shpifjes (Anti-Defamation League) ndërmerrte përpjekje për të monitoruar dhe penguar aktivitetet naziste, përfshirë edhe përmes mbledhjes së informacioneve në fshehtësi.

Një ndryshim në qëndrimin e Hollywoodit ndaj nazizmit ndodhi vetëm pas vitit 1938, veçanërisht pas Natës së Kristaleve (Kristallnacht), kur sulmet e organizuara kundër hebrenjve në Gjermani e bënë edhe më të dukshëm rrezikun e regjimit. Pas kësaj periudhe, studiot amerikane filluan të hapeshin ndaj realizimit të filmave me përmbajtje kundër nazizmit.

Një prej tyre ishte “The Mortal Storm” i regjisorit Frank Borzage, i publikuar në qershor të vitit 1940. I vendosur në Mynih, filmi trajtonte ngritjen e Hitlerit përmes historisë së një profesori hebre dhe vajzës së tij, duke paraqitur hapur pasojat e përndjekjes naziste, pa një përfundim tradicional të lumtur.

Ndërkaq, “The Mad Dog of Europe” mbeti një projekt i parealizuar, historia e të cilit dëshmon jo vetëm vështirësitë e prodhimit të një filmi politik në Hollywoodin e asaj kohe, por edhe mënyrën se si interesat ekonomike, censura dhe antisemitizmi mund të ndikojnë në lirinë artistike.

Përmes këtij dokumentari, Rubika Shah rikthen në diskutim një kapitull të harruar të historisë së kinematografisë amerikane dhe një përpjekje të hershme për ta përdorur filmin si mjet paralajmërimi përballë fashizmit./KultPlus.com

Galeria e Arteve në Mainz ka hapur ekspozitën kolektive “Friendship” (Miqësia), e cila përmes fotografisë, instalacioneve dhe formave të tjera të artit bashkëkohor trajton një nga marrëdhëniet më të rëndësishme njerëzore. Ekspozita sjell në vëmendje lidhjen mes individit dhe komunitetit, solidaritetin dhe hapësirat ku krijohen miqësitë, në një kohë kur izolimi shoqëror po bëhet gjithnjë e më i pranishëm.

E kuruar nga Marlène Harles, ekspozita bashkon punën e nëntë artistëve ndërkombëtarë, të cilët e shqyrtojnë miqësinë nga këndvështrime të ndryshme, duke ngritur pyetje mbi afërsinë, përkatësinë dhe mundësinë për të krijuar lidhje të qëndrueshme mes njerëzve.

Ekspozita hapet me serinë fotografike “We” të fotografit finlandez Tuomo Manninen, një projekt që prej 30 vitesh dokumenton grupe të ndryshme njerëzish në vende të ndryshme të botës. Nga notarët në ujërat e ftohta të Helsinkit, te grupet e bodybuilderëve në Katmandu dhe grupet e ecjes nordike në Recklinghausen, fotografitë e tij paraqesin njerëz që, pavarësisht dallimeve individuale, ndajnë një hapësirë dhe një identitet të përbashkët.

Përmes këtyre imazheve, Manninen vë në pikëpyetje kufirin mes ngjashmërisë dhe komunitetit, duke ngritur një çështje thelbësore: kur një grup njerëzish shndërrohet në një bashkësi dhe kur kjo lidhje mund të quhet miqësi?

Një tjetër perspektivë sjell artistja Roxane Mbanga me instalacionin “Le Salon”, një hapësirë e krijuar posaçërisht për takime dhe ndërveprim. E pajisur me tekstile shumëngjyrëshe, jastëkë, libra dhe lojëra, ajo synon të krijojë një ambient të hapur dhe mikpritës, ku vizitorët mund të qëndrojnë dhe të krijojnë kontakte. Instalacioni njëkohësisht ngre pyetjen se kush ka qasje në hapësira të tilla dhe, rrjedhimisht, mundësi për të krijuar miqësi.

Ndërkaq, kolektivi fotografik photo.circle prezanton një përzgjedhje nga arkivi “Nepal Picture Library”, përmes dhjetë fotografive që dokumentojnë miqësitë mes grave në Luginën e Katmandusë. Gratë paraqiten duke pozuar me veshje, stoli dhe shprehje të ngjashme, duke sfiduar imazhin tradicional të gruas së izoluar dhe të kufizuar në rolet shoqërore. Në vend të kësaj, fotografitë shfaqin solidaritetin, afërsinë dhe mënyrat përmes të cilave ato kultivojnë miqësitë e tyre.

Temën e miqësisë e trajtojnë edhe artistë të tjerë përmes formave të ndryshme shprehëse. Hanne Lippard, në instalacionin e saj zanor, eksploron marrëdhëniet e ndërlikuara njerëzore, kompromiset e heshtura dhe faljen e lëndimeve. Eva Koťátková paraqet xhaketa fëmijësh të varura, të zbukuruara me elemente të pazakonta, ndërsa Asta Gröting përdor kabllo elektrike për të simbolizuar shkëndijat që mund të lindin mes njerëzve, jo vetëm në marrëdhëniet romantike.

Përtej dimensionit artistik, ekspozita merr një rëndësi të veçantë edhe për vetë institucionin që e pret. Kunsthalle Mainz, e vendosur në një ish-ndërtesë të motorëve në portin e vjetër të qytetit, funksionon si hapësirë ekspozuese që nga viti 2008 dhe ka luajtur rol të rëndësishëm në zhvillimin kulturor të zonës.

Megjithatë, e ardhmja e institucionit mbetet e pasigurt. Ndërmarrjet komunale të Mainz-it, të cilat kishin kontribuar financiarisht në fondacionin e Kunsthalle Mainz, kanë ndërprerë mbështetjen e tyre. Pas përfundimit të transformimit urban të zonës së portit të vjetër, institucioni përballet me nevojën për të gjetur burime të reja financimi.

Funksionimi i tij është i siguruar deri në fund të korrikut 2027, por ende nuk ekziston një plan afatgjatë për vazhdimësinë e tij.

Në këtë kontekst, “Friendship” shkon përtej një reflektimi mbi marrëdhëniet personale, duke marrë edhe kuptimin e një thirrjeje për solidaritet dhe përgjegjësi të përbashkët. Pyetjet që ngre ekspozita – çfarë na bashkon dhe çfarë i mban të qëndrueshme këto lidhje – bëhen veçanërisht domethënëse për një institucion që vetë po përballet me pasigurinë e së ardhmes.

Ekspozita “Friendship” do të qëndrojë e hapur në Kunsthalle Mainz deri më 10 janar 2027./KultPlus.com

Më 11 korrik të vitit 1974, ka vdekur shkrimtari dhe poeti suedez Pär Fabian Lagerkvist, fitues i Çmimit Nobel për Letërsi në vitin 1951.

Lagerkvist u lind më 23 maj 1891 në Växjö të Suedisë. Ai studioi historinë e artit dhe letërsinë në Universitetin e Uppsalas, ndërsa më vonë qëndroi në Paris, ku u ndikua nga kubizmi dhe ekspresionizmi.

Në krijimtarinë e tij trajtoi kryesisht konfliktin mes së mirës dhe së keqes, duke përdorur shpesh motive dhe figura nga tradita biblike. Ndër veprat më të njohura të tij janë romani “Barabbas”, botuar më 1950, dhe “Xhuxhi” (Dvärgen), i botuar më 1944.

Romani “Barabbas”, i bazuar në një rrëfim biblik, u vlerësua si një nga veprat më të rëndësishme të autorit dhe u përshtat edhe në film. Lagerkvist ishte anëtar i Akademisë Suedeze nga viti 1940 dhe mbetet një nga emrat e rëndësishëm të letërsisë suedeze./KultPlus.com

Piktori Anastas Kostandini, i njohur si Taso, do të prezantojë ekspozitën e tij të re me titull “Qyteti i dehur” në Galerinë e Arteve “Edward Lear” në Berat.

Ekspozita do të inaugurohet më 12 nëntor, në orën 18:00, dhe do të qëndrojë e hapur për publikun deri më 19 nëntor 2026.

Përmes gjuhës së tij artistike dhe ngjyrave të forta, Taso sjell një tjetër këndvështrim mbi qytetin, hapësirat dhe atmosferën e tij, duke e kthyer pikturën në një përjetim ku ndërthuren realiteti, kujtesa dhe imagjinata.

Ekspozita “Qyteti i dehur” fton publikun të ndalet përballë një interpretimi artistik të qytetit, përtej pamjes së tij të zakonshme.

Veprimtaria zhvillohet në bashkëpunim me institucionet kulturore vendore./atsh/KultPlus.com

Senatorja amerikane Jeanne Shaheen, anëtare e Komitetit për Marrëdhënie me Jashtë të Senatit të Shteteve të Bashkuara të Amerikës, në një letër drejtuar Presidentes së Republikës së Kosovës, Justina Shiroka Pula, i ka shprehur mbështetjen asaj dhe të ardhmes euroatlantike të Kosovës.

Në letër, senatorja Shaheen e ka falënderuar Presidenten Shiroka Pula për mikpritjen gjatë vizitës së saj në Kosovë dhe për nderimin që iu bë.

Duke iu referuar zhvillimeve politike në Kosovë, senatorja Shaheen ka shfaqur shpresën se me Presidenten Shiroka Pula dhe me Qeverinë e re, vendi do të nisë një rrugë drejt prosperitetit dhe sigurisë më të madhe.

“Si përkrahëse e fuqishme e marrëdhënieve të SHBA-së me Kosovën dhe popullin e saj, si dhe e së ardhmes euroatlantike të Kosovës, unë do të vazhdoj të jap kontributin tim në mbështetje të Kosovës. Mbetet ende shumë punë për t’u bërë, por jam e bindur se ju do të jeni një forcë stabilizuese për Kosovën”, thuhet në letrën e senatores Shaheen.

Në përfundim të letrës, senatorja Shaheen, ka falënderuar Presidenten për partneritetin dhe mikpritjen e përzemërt, si dhe ka shprehur gatishmërinë për të ofruar mbështetjen e saj edhe në të ardhmen./KultPlus.com

Historia e aktorit skocez Ian Charleson, i cili interpretoi një nga rolet më sfiduese të Shekspirit në skenën e Teatrit Kombëtar të Londrës, ndërsa po përballej me fazën e fundit të sëmundjes së SIDA-s, rikthehet përmes filmit biografik “Elsinore”.

Në vitin 1989, Charleson mori përsipër rolin e Hamletit, princit të Danimarkës, në një prej produksioneve më të rëndësishme teatrale të kohës. Për të, ky angazhim erdhi në rrethana të jashtëzakonshme, pasi aktori ishte diagnostikuar me HIV në vitin 1986 dhe tashmë kishte zhvilluar SIDA-n.

I njohur për publikun nga roli i atletit Eric Liddell në filmin fitues të çmimit Oscar, “Chariots of Fire” (1981), si dhe nga paraqitja në filmin “Gandhi” (1982), Charleson ndodhej në një moment pakënaqësie me rrugëtimin e tij artistik. Mundësia për të interpretuar Hamletin në skenën e madhe të Teatrit Kombëtar të Londrës përfaqësonte një sfidë që nuk dëshironte ta humbiste.

Fillimisht, roli i ishte besuar aktorit Daniel Day-Lewis, i cili u largua papritur nga produksioni gjatë shfaqjes së parë, më 5 shtator 1989, pasi nuk arriti ta vazhdonte interpretimin. Charleson, të cilit regjisori Richard Eyre ia kishte ofruar rolin më herët, ishte paraparë ta zëvendësonte atë.

Megjithëse kishte interpretuar Hamletin edhe më parë, këtë herë aktori e dinte se mund të ishte mundësia e tij e fundit për ta mishëruar personazhin e Shekspirit.

Shoku i tij i afërt, regjisori Sean Mathias, fillimisht ishte i shqetësuar për vendimin e Charlesonit. Ai e konsideronte Hamletin një prej roleve më kërkuese për një aktor, si për nga ngarkesa emocionale, ashtu edhe për nga ajo fizike.

“Është ndoshta roli më i madh që një aktor mund të interpretojë. Është një gjë e jashtëzakonshme për t’u marrë përsipër nga çdo aktor, sepse mendja duhet të përballet me vende shumë të errëta e komplekse dhe të krijojë lidhje të jashtëzakonshme mes jetës dhe vdekjes”, kujton Mathias.

Gjatë kësaj periudhe, Charleson po trajtohej nga mjekja Margaret Johnson, e cila punonte në Spitalin Royal Free në Hampstead të Londrës, ku ishte angazhuar në krijimin e një shërbimi të specializuar për personat me HIV.

Ndryshe nga mënyra se si paraqitet në filmin “Elsinore”, Johnson nuk ishte përpjekur ta ndalonte aktorin nga marrja e rolit. Ajo besonte se sëmundja nuk duhej ta pengonte atë të vazhdonte jetën dhe aktivitetin e tij profesional.

“Unë kurrë nuk do t’i thoja të mos vazhdonte me jetën e tij”, shprehet Johnson, tashmë profesoreshë dhe e dekoruar me titullin OBE.

Në fillim të provave, gjendja shëndetësore e aktorit mbahej larg vëmendjes publike. Për të shpjeguar dobësimin dhe ndryshimet në pamjen e tij, ishte përhapur informacioni se ai po rikuperohej nga një ndërhyrje në sinus.

Megjithatë, Charleson vendosi t’ua tregonte të vërtetën kolegëve të tij. Reagimi i trupës ishte mbështetës, ndërsa aktori Paul Jesson, i cili interpretonte Horatio-n, kujton se të gjithë qëndruan pranë tij.

Gjendja e Charlesonit ishte gjithnjë e më e rëndë. Sipas Jessonit, gjatë shfaqjeve ai kishte nevojë për mbështetje fizike dhe, në fund të performancës, mezi kishte forcë ta ngrinte shpatën për skenën e dyluftimit.

Pavarësisht kësaj, interpretimi i tij u prit me vlerësime të jashtëzakonshme nga publiku dhe kritika. John Peter, kritik i teatrit për “The Sunday Times”, vlerësoi aftësinë e aktorit për ta transformuar produksionin, duke e përshkruar Hamletin e tij si një personazh të fuqishëm, energjik dhe me inteligjencë të jashtëzakonshme.

Charleson e interpretoi rolin në gjithsej 24 shfaqje, nga 9 tetori deri më 13 nëntor 1989. Në performancën e fundit, publiku u ngrit në këmbë për ta duartrokitur.

Regjisori Richard Eyre shkroi në ditarin e tij se dukej sikur po shihte një njeri që ishte përgatitur për ta luajtur Hamletin gjatë gjithë jetës së tij, duke shtuar se aktori nuk po e interpretonte më personazhin, por ishte shndërruar në të.

Në mesin e spektatorëve ishte edhe aktori Ian McKellen, i cili të nesërmen, gjatë pranimit të çmimit për aktorin më të mirë nga “Evening Standard”, deklaroi se Charleson ishte më i denjë për atë vlerësim.

Ian Charleson ndërroi jetë më 6 janar 1990, në moshën 40-vjeçare, vetëm disa javë pas interpretimit të fundit të Hamletit.

Sipas dëshirës së tij, vdekja u bë publike si pasojë e SIDA-s. Rasti konsiderohet si një prej vdekjeve të para të një figure të njohur në Mbretërinë e Bashkuar që iu atribua hapur kësaj sëmundjeje, duke ndihmuar në rritjen e ndërgjegjësimit publik për HIV-in dhe SIDA-n.

Mjekja Margaret Johnson dhe ekipi i saj vazhduan punën për përmirësimin e kujdesit ndaj personave që jetonin me HIV. Në vitin 1992, klinika e specializuar që kishin themeluar në Spitalin Royal Free mori emrin Ian Charleson Day Centre, në nderim të aktorit.

Po ashtu, në vitin 1990, “The Sunday Times”, pas nismës së kritikut John Peter, themeloi çmimet Ian Charleson, të cilat vlerësojnë interpretimet më të mira në teatrin klasik britanik nga aktorët nën moshën 30-vjeçare. Në mesin e fituesve ndër vite janë edhe Jack Lowden, Cush Jumbo dhe Paapa Essiedu.

Historia e tij rikthehet tashmë në filmin biografik “Elsinore”, ku aktori Andrew Scott portretizon Charlesonin, ndërsa Olivia Colman interpreton mjeken Margaret Johnson. Filmi përqendrohet në marrëdhënien mes aktorit dhe mjekes së tij, si dhe në përgatitjet për interpretimin që do të bëhej një prej kapitujve më të paharrueshëm të jetës së tij artistike.

“Elsinore” pritet të shfaqet në kinematë amerikane më 20 nëntor 2026, ndërsa në ato britanike më 29 janar 2027.

Në gurin e varrit të Charlesonit në varrezat Portobello të Edinburgut është gdhendur një prej vargjeve të fundit që Horatio ia drejton Hamletit, mikut të tij të ndjerë: “Natën e mirë, princ i ëmbël, dhe fluturimet e engjëjve të të përcjellin drejt prehjes”.

Një përshëndetje që, përtej tragjedisë së Shekspirit, sot mbetet edhe një homazh për aktorin që e jetoi rolin e tij të fundit me një përkushtim të jashtëzakonshëm./KultPlus.com

Poezi nga Ismail Kadare.

Kësaj nate me hënë të vjeshtës 
Dola fushës të bredh kuturu 
Retë shtuhen me vrap pa reshtur 
Hëna duket aty-këtu 

Porsi retë mendimet e mia 
Po më shtyhen ndër mend më shpesh 
dhe pas tyre gjithnjë gjendesh ti 
si kjo hënë që duket mes resh. 

Hëna shpejt do të zhduket dhe netët 
do të mbeten pa të kurse ti 
në ëndërrimet e mia përjetë 
perëndim s’do të kesh kurrsesi./KultPlus.com

Kinematografia spanjolle, e njohur për rrëfimet origjinale dhe aftësinë për të ndërthurur humorin me dramën njerëzore, vjen në vëmendjen e publikut shqiptar në kuadër të Javës Kulturore Spanjolle.

Në kuadër të kësaj jave, do të shfaqet filmi “Një shtëpi në flakë” (Casa en flames), me regji të Dani de la Orden, një prodhim që sjell në ekran marrëdhëniet familjare, pritshmëritë dhe kontradiktat njerëzore përmes një rrëfimi sa humoristik, aq edhe emocional.

Filmi ndjek historinë e Montses, e cila mezi pret të bashkojë familjen për një fundjavë në shtëpinë e saj në Cadaqués, në Costa Brava. E divorcuar prej kohësh, me ish-bashkëshortin që ka nisur një jetë të re dhe fëmijët tashmë të rritur e të përqendruar në botën e tyre, ajo është e vendosur që ky takim të jetë i përsosur. Por dëshira për të realizuar këtë ëndërr familjare do ta çojë drejt situatave të papritura dhe vendimeve ekstreme.

“Një shtëpi në flakë” është një prej produksioneve të vlerësuara të kinematografisë spanjolle, duke fituar Çmimin Goya 2024 për Skenarin më të Mirë Origjinal, Çmimin e Publikut Forqué dhe disa çmime Feroz, krahas nominimeve në çmimet Gaudí dhe Platino.

Përmes këtij filmi, adhuruesit e kinematografise kanë mundësinë të njohin më nga afër një prej tipareve dalluese të kinemasë spanjolle: aftësinë për të trajtuar tema universale përmes personazheve komplekse, dialogëve të gjallë dhe një gjuhe filmike që ndërthur argëtimin me reflektimin.

“Casa en flames” shfaqet mbrëmjen e sotme, në Qendrën e Artit “Agimi”./atsh/KultPlus.com

Shkodra do të kthehet në kryeqytetin e humorit shqiptar nga 14 deri më 21 nëntor, me organizimin e Festivalit Mbarëkombëtar të Humorit “Tano Fest”, që do të zhvillohet në skenën e Teatrit “Migjeni”.

Festivali i kushtohet aktorit të madh të humorit shqiptar, Tano Banushit, në prag të 100-vjetorit të lindjes së tij. Përgjatë tetë netëve, publiku do të ketë mundësinë të ndjekë tetë shfaqje të ndryshme, me pjesëmarrjen e artistëve dhe trupave humoristike.

Teatri “Migjeni” ka prezantuar kalendarin artistik të këtij festivali i cili nis me shfaqjen “10 vjet martesë” dhe vijon më 15 nëntor me “Romeo dhe Xhulieta”, më 16 nëntor me “Dasma”, më 17 nëntor me “Gomerët e Trojeve”, më 18 nëntor me “Papritur i papandehur”, më 19 nëntor me “Hollyshit” dhe më 20 nëntor me “Si ne të dy”.

Festivali do të kulmojë më 21 nëntor me “Natën e Yjeve”, duke e kthyer këtë veprimtari në një festë të artit dhe humorit shqiptar.

“Tano Fest” vjen këtë vit me përmasa më të mëdha, duke synuar të sjellë në Shkodër artistë, publik dhe dashamirës të humorit nga e gjithë hapësira mbarëkombëtare, në nderim të një prej figurave më të dashura të humorit shqiptar./atsh/KultPlus.com

Komisioni për Kulturë, Turizëm, Sport dhe Rini ka miratuar në parim Projektligjin për Inspektoratin Qendror të Trashëgimisë Kulturore, i cili synon forcimin e mekanizmave për mbrojtjen dhe ruajtjen e trashëgimisë kulturore në Kosovë.

Projektligjin para anëtarëve të Komisionit e prezantoi ministrja e Kulturës dhe Turizmit, Saranda Bogujevci, e cila theksoi se një nga synimet kryesore është përmirësimi i mekanizmave të inspektimit, rritja e kapaciteteve institucionale dhe shtimi i numrit të inspektorëve.

Sipas projektligjit, parashihet krijimi i një agjencie të veçantë, e cila do të ketë përgjegjësi për mbikëqyrjen dhe inspektimin e trashëgimisë kulturore në të gjithë territorin e Republikës së Kosovës.

Pas diskutimeve dhe sqarimeve të ministres, anëtarët e Komisionit, nën drejtimin e kryetarit Nezir Kraki, votuan pro miratimit në parim të projektligjit./KultPlus.com

Aktori i njohur Johnny Depp ishte ndër emrat e parë të konsideruar për rolin e Jack Dawson në filmin legjendar “Titanik”, por vendosi të tërhiqej nga projekti pasi pati vështirësi të përfundonte leximin e skenarit.

Roli që më vonë e bëri të famshëm Leonardo DiCaprio-n iu ofrua fillimisht Depp-it, rreth një vit para premierës së filmit të regjisorit James Cameron.

Në një intervistë të mëvonshme, aktori tregoi se leximi i skenarit prej rreth 15 faqesh ishte një përvojë e vështirë për të.

“E pata të vështirë të lexoja rreth 15 faqe të skenarit për ‘Titanikun’. Ishte e tmerrshme. Dua të them, nuk mund ta duroja”, kishte deklaruar Depp.

Megjithatë, pavarësisht se nuk u bind nga skenari, ai kishte parashikuar se filmi do të shënonte sukses të jashtëzakonshëm.

“E dija që ‘Titaniku’ do të ishte një sukses i madh”, kishte thënë aktori.

Depp nuk ishte i vetmi emër i njohur që u përmend për rolin e Jack Dawson. Në mesin e aktorëve të tjerë që u lidhën me këtë personazh ishin Matthew McConaughey, Ethan Hawke, Chris O’Donnell, Christian Bale dhe Paul Rudd.

Në fund, roli iu besua Leonardo DiCaprio-s, i cili së bashku me Kate Winslet u bë pjesë e një prej çifteve më ikonike në historinë e kinemasë. I publikuar në vitin 1997, “Titanik” u shndërrua në një fenomen global dhe një prej filmave më të suksesshëm të të gjitha kohërave./KultPlus.com

Ansambli Kombëtar i Këngëve dhe Valleve Popullore për herë të parë në 70 vite udhëton drejt Edinburgut, në Skoci, për të prezantuar pasurinë dhe bukurinë e trashëgimisë sonë kulturore në skenën ndërkombëtare.

Shfaqja me të cilën do të paraqiten në Skoci, artistët shqiptarë, titullohet “Albania Through Byron’s Eyes”, (Shqipëria përmes syve të Bajronit). Shfaqja ndërthur trashëgiminë shqiptare me frymëzimin që Shqipëria dhe kultura e saj i dhanë poetit të madh Lord Byron.

TKOBAP thotë se do të jetë një udhëtim artistik që e çon kulturën shqiptare përtej kufijve. Shfaqja do të jepet më 23 nëntor, në prag të festave, duke çuar atdheun pranë zemrës së emigrantëve shqiptarë në Skoci.

Artistët e TKOBAP do të çojnë në Edinburgh një mozaik të identitetit shqiptar, me këngë, valle, muzikë dhe kostumet tradicionale, duke përcjellë përmes artit edhe shpirtin e një populli./atsh/KultPlus.com

Organizimi i Lojërave Mesdhetare Prishtina 2030 vazhdon të jetë i pasigurt, pasi rreziku që Kosova të humbasë të drejtën e organizimit të kësaj ngjarjeje sportive ende nuk është larguar.

Çështja është diskutuar në mbledhjen e 17-të të Bordit Ekzekutiv të Komitetit Olimpik të Kosovës, ku vëmendje e veçantë iu kushtua zhvillimeve të fundit në Komitetin Organizativ dhe komunikimeve me Komitetin Ndërkombëtar të Lojërave Mesdhetare.

Në përpjekje për të gjetur një zgjidhje, në javët e ardhshme pritet të zhvillohet një takim në Athinë me përfaqësuesit e ICMG-së. Kosova pritet të përfaqësohet nga gjashtë anëtarë, përkatësisht dy nga Qeveria, dy nga Komuna e Prishtinës dhe dy nga Komiteti Olimpik i Kosovës.

Përveç çështjes së organizimit, në mbledhje është diskutuar edhe për përgatitjen e federatave sportive, përmes një programi të posaçëm që synon t’i përgatisë ato për pjesëmarrjen në Prishtina 2030.

Kjo nismë parashihet edhe me Ligjin për Lojërat Mesdhetare, ndërsa mbetet të shihet nëse takimi i ardhshëm në Athinë do të sjellë hapa konkretë drejt tejkalimit të problemeve që po e shoqërojnë organizimin e kësaj ngjarjeje./rtk/KultPlus.com

Struga u bë sërish pikëtakim i artit dhe kulturës shqiptare, përmes edicionit të 13-të të festivalit “K’tu Fest”, i cili këtë vit nderoi me çmimin kryesor aktorin e njohur shqiptar, Ndriçim Xhepa.

Një prej figurave më të rëndësishme të teatrit dhe kinematografisë shqiptare, Xhepa u vlerësua për kontributin e tij të jashtëzakonshëm në artin skenik dhe atë filmik.

Çmimi iu nda me motivacionin: “Për kontributin e tij të jashtëzakonshëm në artin e skenës dhe të kinemasë, duke sjellë dimensione të reja në mjeshtërinë e aktorit”.

Ceremonia mori një ngarkesë të veçantë emocionale kur aktori kujtoi nënën e tij, aktoren e madhe Margarita Xhepa, Artiste e Popullit, e cila kishte një lidhje të veçantë shpirtërore dhe artistike me Teatrin Poshka dhe festivalin “K’tu Fest”.

Margarita Xhepa ishte ndër artistet që mbështetën dhe shoqëruan rrugëtimin e këtij festivali, duke lënë gjurmë të rëndësishme në historinë e tij.

Me këtë rast, Ndriçim Xhepa shprehu mirënjohjen për organizatorët, regjisorët Olsa dhe Xhelo Poshka, të cilët për 13 vjet kanë punuar për ta kthyer Strugën në një pikëtakim të rëndësishëm të artistëve shqiptarë.

Çmimi iu dorëzua nga kryetari i Komunës së Strugës, Mendi Qyra, i cili ka mbështetur vazhdimisht Teatrin Poshka dhe aktivitetet e tij kulturore.

Festivali “K’tu Fest” vazhdon traditën e vlerësimit të personaliteteve që kanë dhënë kontribut të veçantë në artin dhe kulturën shqiptare. Në edicionin e kaluar, çmimi iu nda gazetares Dijana Toska, e njohur edhe si organizatore e koncertit në Vatikan kushtuar Nënë Terezës.

Pas 13 edicionesh, “K’tu Fest” është shndërruar në një urë kulturore që bashkon artistë, breza dhe qytete, duke forcuar identitetin artistik të Strugës dhe rolin e saj në jetën kulturore shqiptare./KultPlus.com

Për shekuj me radhë, miliona vizitorë kanë admiruar lojën e dritës dhe hijeve në pikturën e famshme “Roja e natës” (The Night Watch), të artistit holandez Rembrandt van Rijn. Por, një ekspozitë e re zbulon se në këtë kryevepër fshihet edhe një botë e padukshme, e përbërë nga mikroorganizma që mbulojnë sipërfaqen e saj.

Ekspozita me titull “The Night Watch Lives” sjell në vëmendje universin mikroskopik të një prej veprave më të njohura të artit të Epokës së Artë holandeze. Ajo është realizuar në bashkëpunim mes Muzeut Rijksmuseum, ku ruhet piktura, dhe muzeut Artis-Micropia në Amsterdam, i njohur për prezantimin e botës së mikroorganizmave.

Bakteret janë izoluar nga mostrat e marra gjatë gjashtë muajve, në rreth 60 pika të ndryshme të pikturës. Pas kultivimit në laborator, kolonitë bakteriale janë vendosur në enë Petri dhe ekspozohen përkrah një riprodhimi në përmasa reale të veprës së Rembrandtit.

Mikrobiologia Eline van Bloois ka treguar se në mesin e mikroorganizmave të identifikuar ka baktere që gjenden zakonisht në lëkurën e njeriut dhe në tokë. Sipas saj, ato nuk paraqesin rrezik për pikturën, ndërsa nuk është e mundur të përcaktohet nëse ndonjëri prej tyre ka qenë në veprën e Rembrandtit që nga koha kur është krijuar.

Një prej zbulimeve më befasuese ishte bakteri Microbacterium saccharophilum, i cili zakonisht gjendet në një rafineri sheqeri në Japoni. Ai u identifikua në një pjesë të pikturës ku ishte hequr llaku mbrojtës.

“Bukuria e shkencës qëndron në faktin se bën një pyetje dhe merr 100 të tjera në këmbim”, ka thënë van Bloois, duke shtuar se bashkëpunimi mes artit dhe shkencës dëshmon se këto dy fusha janë shumë më të lidhura nga sa mund të mendohet.

Ekspozita synon të zgjojë kureshtjen e publikut për mikroorganizmat dhe jetën e padukshme që na rrethon çdo ditë. Ajo është pjesë e projektit kërkimor dhe restaurues “Operation Night Watch”, i cili zhvillohet që nga viti 2019 në Rijksmuseum, në një dhomë të posaçme prej xhami, të projektuar për studimin e kësaj kryevepre.

“The Night Watch Lives” hapet për publikun më 11 nëntor./KultPlus.com

Presidentja e Republikës së Kosovës, Justina Shiroka Pula, priti në takim drejtorin e lartë për Evropë dhe Euroazi në Institutin Republikan Ndërkombëtar (IRI), Stephen B. Nix, me të cilin diskutoi për zhvillimin demokratik të Kosovës dhe bashkëpunimin shumëvjeçar me këtë institut.

Presidentja Shiroka Pula vlerësoi kontributin e IRI-së në avancimin e demokracisë dhe forcimin e institucioneve demokratike në Kosovë, veçanërisht në mbështetjen për partitë politike, përmirësimin e organizimit të tyre dhe zhvillimin e komunikimit me qytetarët. Ajo çmoi gjithashtu bashkëpunimin me Kuvendin dhe angazhimin për fuqizimin e grave në politikë dhe në vendimmarrje.

Duke folur për zhvillimet në vend, Presidentja theksoi se konsolidimi i demokracisë kërkon institucione funksionale, respektim të ndarjes së pushteteve, pavarësi të gjyqësorit dhe përgjegjësi institucionale. Ajo nënvizoi rëndësinë e ruajtjes së rendit kushtetues, respektimit të kompetencave të secilit institucion dhe forcimit të besimit të qytetarëve në institucionet e vendit.

Në takim u diskutua edhe për mundësitë e zgjerimit të bashkëpunimit ndërmjet institucioneve të Kosovës dhe IRI-t, me fokus në edukimin demokratik, luftimin e dezinformimit, promovimin e debatit politik, si dhe për çështje që ndërlidhen me sigurinë rajonale dhe perspektivën euroatlantike të Kosovës./KultPlus.com

Shfaqja ndërkombëtare “UNRECOGNIZED”, me tekst të Jeton Nezirajt dhe Davit Gabunias, vazhdon rrugëtimin në skenat evropiane, këtë herë me një turne në Suedi gjatë muajit nëntor 2026.

Pas premierës botërore në Shkup dhe prezantimeve në Kosovë e Shqipëri, produksioni do të prezantohet në tri qytete suedeze: Malmö, Göteborg dhe Stokholm.

Turneu nis më 13 nëntor në Malmö Stadsteater, ku shfaqja do të qëndrojë deri më 15 nëntor. Më 18 nëntor do të prezantohet në Göteborgs Stadsteater, ndërsa më 21 dhe 22 nëntor do të ngjitet në skenën e teatrit të njohur Dramaten në Stokholm.

Me regji të Data Tavadze, “UNRECOGNIZED” është një bashkëprodhim ndërkombëtar që bashkon gjashtë aktorë nga Ukraina, Gjeorgjia, Maqedonia e Veriut, Finlanda dhe Suedia.

E mbështetur në mitin e Ifigjenisë në Tauridë, shfaqja ndërthur dokumentarin, dëshmitë personale, fiksionin dhe humorin për të trajtuar tema si lufta, zhvendosja, kufijtë, përkatësia dhe njohja. Përmes këtyre temave, ajo vë në pikëpyetje fatin e njeriut kur shtëpia, historia apo edhe vetë ekzistenca e tij nuk njihen më.

Pas turneut në Suedi, “UNRECOGNIZED” do të vazhdojë rrugëtimin në Gjeorgji, ku do të jepen dy shfaqje, më 26 dhe 27 nëntor, në Royal District Theatre në Tbilisi.

Produksioni është shkruar nga Davit Gabunia dhe Jeton Neziraj, ndërsa në kastin e aktorëve janë Ellen Jelinek, Kateryna Kisten, Kato Kalatozishvili, Maria Salomaa, Johannes Wanselow dhe Shkëlqim Islami. Producent është Anders Öhrn.

Bashkëprodhues të shfaqjes janë Qendra Multimedia, Royal District Theatre, Örnproduktion, Theatre on Pechersk, Teatri Shqiptar Shkup, Malmö Stadsteater, Dramaten dhe Göteborgs Stadsteater. Projekti mbështetet financiarisht nga Swedish Institute./KultPlus.com